Skip to main content

Full text of "Veterum scriptorum et monumentorum historicorum, dogmaticorum, moralium, amplissima collectio. Tomus VI, complectens plures scriptores historicos de variis ordinibus religiosis, antiqua martyrologia nonnulla, cum quibusdam sanctorum actis. Prodiit nunc primum studio et opera Domni Edmundi Martene, et Domni Ursini Durand, presbyterorum et monachorum Benedictinorum è Congregatione S. Mauri."

See other formats 


This is a reproduction of a library book that was digitized 
by Google as part of an ongoing effort to preserve the 
information in books and make it universally accessible. 

Google' books 

http://books.google.com 















































































































Digitized by 


GoogI 


J 




Digitized by 


Google 


20455 


V E T E R U M 

SCRIPTORUM 

ET 

MONUMENTORUM 

HISTORICORUM, DOGMATICORUM, 

MORALIUM, 

AMPLISSIMA COLLECTIO. 

TOMUS VI 

COMPLECTENS PLURES SCRIPTORES HISTORICOS 

t) E VARIIS ORDINIBUS RELIGIOSIS, 

ANTIQ.UA MARTYR.O LOGIA NONNULLA, 

CUM Q.U IBUSDAM SANCTORUM ACTIS. 

Prodiit nunc primum Jludio £J* opera Domni EDMUNDI MARTENE, 
0 1 Domni URSINI DURAND, Presbyterorum & Monachorum 

m 

Bene divinorum e Congregatione S. Mauri * 



/ 

PARISIIS, 

Apusl MONTALANT, ad Ripam PP. Auguftinianorum , prope Pontem S. Michaelis. 


M D C C X X I X. 

CUM PRIVILEGIO REGIS ET SUPERIORUM PERMISSU. 




V? 


Digitized by 


Google 







P RiEFAT I O 

IN TOMUM SEXTlUM- 


X ' 

D illudrandam hidoriam ecclefiafticam nihil conducit 
magis quam diligens & accurata rerum monafticarum in- 
dagatio, & qui huic maxime (ludio incumbunt, eos ope*- 
ram fuam collocare Utilius non polle exidimo. Nam ut 
taceam quaeque virtutum omnium fpecimina e monafte- 
riis, veluti ex divino quodam thefauro , prodiide , atque 
etiamnum quotidie prodire j ibi caftra Dei ede , ftrenuot 
que Chrifti milites, quibus dignus non erat mundus, ibi in acie (lare ad- 
verfus poteftates tenebrarum q^rum i quid In ecclefia , ex quo Chriftiano 
orbi illuxit ordo monadicus , praeclare gemim aut Conftitutum memoratur, 
cujus participes non fuerint monachi, quodque eorum maxime dudiis & 
laboribus jure afcribi non poflit ? Monachorum maxime opera everfa paffint 
ed vana idolorum fuperditio,confutatae haerefes,extin<5la fcnifmata,di(ciplina 
indaurata, corrupti hominum mores ad meliorem frugem addudi, omnia • 
denique propemocjum renovata, & dius ecclefiae fplendor plane reditutus, 
Plerafque (edes monachi depecum laude occuparunt, neque ullam pene in* 
venias, quae non plures praedicet antidites cum fanCtitate, tum aoCtrina 
celeberrimos. Quia de Romana dicam ? Jam d quid egregie piequc fcriptum 
circumfertur, nonne id fere e monadenis exifle condat. Pleraque concilia 
& cetera decreta ecclefiadica a monachis notiorem partem aut condituta , 
aut digeda, vel certe' eorum dudio indudriaque , ut alia praeclara quaeque 
monimenta , confervata, ad nodram memoriam pervenere. Monachos 
etiam & abbates ad refpublicas & regna quandoque procuranda e folitu- 
dinibus abduCtos fuifTe tedis ed Sugenus & Matthaeus abbates S. Dionydi , 
viri fane clariflimi 7 tedis in Germania Wibaldus Stabulends & Corbeiends 
abbas, & alii plurimi, quorum fapiens adminidratio principibus & popu- 
lis aeque accepta fuit, & maxime utilis. 

Quibus attente confideratis, cum primus hujus collectionis fcopus fit 
hidoria ecclefiadica , ut jam faepe declaratum cd, alicujus operae pretium 
exidimavimus , aliquas in hunc tomum hidorias monadicas , hocque ordine 
congerere.* Primo loco hidoriae proferuntur religioforum ordinum cum ge- 
nerales tum dngulares: Succedunt aliquot monafteriorum annales antiqui, 
quos demum nonnulla fandorum monachorum aCta certo ordine exci- 
pient. 

Et ne quid hic operae nodrae defideretur , ad illuftrandos quos promimus 





'ij P R Ad F ATIO. 

r fcriptores rcram monafiicarum, indagare cft animus religioforum ordi- 
num feu focietatum undecimo & duodecimo faeculo exortarum praeclaras 
' - ordines , fimulque vel hac exjgua difouifitionc oftendere, potiorem hanc 
hiftoriae ecclefiamcae partem necdum tatis accurate tra&atam fiiifte. 

i. I, 

r • ‘ - c y 

religrojis ordinibus feu congregationibus ficulo xr. & xi i. exortis. 

i. Deo^i- 2. De variis xmdecimi & duodecimi faeculi ordinibus rdigiofis cum tra- 
maidV ^ are ^ n ^^ tu i mus ’ ?ti mus fe nobis obtulit fandus ordo Camaldulenfis , cu- 
fium. - en ” l us audorfuit beatusRomualdus , multorum cum coenobitarum tum ere- 
mitarum pater. Is nomen primum dederat inter monachos nigros Claflcnfis 
monafter liprope Ravennam 5 deinde poft varias cum in Italia tum in Gallia 
mutationes locorum ,rioviim fub regula S. Bencdidi duplexque vitae genus 
eremitis ac coenobitis inftituit. Quo autem praecifeanno non facile eli defi- 
nire. Nam fi ejus ordinis exordium ab eo repetas tempore, quo Claffenfis 
• monafterii regimen abdicavit, id circa Chrifti annum millefimum fadum 
videtur : fi vero ab eo tempore quo Campi Malduli folitudinem incolere 
coepit , id anno millefimo duodecimo coittigifle tradunt vulgo audores 
Camaldulenfcs , qui locum a Maldulo quodam cive Aretino S. Romualdo 
concefTum volunt, unde & Campus Malduli &iprsecisa fyllaba, Camalduli 
nomen loco inditum eft. At fi chartas & inftrumenta Camaldulenfis eremi 
confuluifTent,aliam plane iniifTentfcntentiam.' Locum enim illum qui in di- 
plomate Henrici I. imperatoris dicitur Campus Amabilis , ad Aretinam eccle- 
iiam pertinuiffe vidiffent, eumque tunc non a Maldulo occupatum , fed.a 
Bemardino Sidonix filio aut patre ejus, qui illum ab ecclefia S. Donati * id 
cft Aretina tenebant. Traditum vero fuiffc Romualdo a Theobaldo Aretino 
antifbte conftat ex ejus inftrumdlto anno 1027. Petro priori facrae Eremi 
Camaldulenfis dato, & ex aliis pontificum Aretinorum diplomatibus , pras- 
fertim Azonis , Conftantini , Galterii , Gregorii , qui omnes Romualdum una 
voce afferunt locum a Theobaldo epifeopo accepiffe. Cum autem Theo- 
baldus creatus fuerit epifeopus anno mxxiii. hinc Mabillonius, qui facrae 
Eremi chartas & inftrumenta apud Fontcm-bonum aflprvata luftraverat, 
Camaldulenfis ordinis initium ante hunc annum collocandum effe non cen- 
fet. Hanc tamen eremum cum difcipulis fuis Romualdus aliquot ante annis 
incolere potuit, quam fibi traderetur. 

3. Pono cum quinque tantum cellas ibi erexiflet , fic fenfim numero ac- 
. crevere , ut tcftc Guilklmo epifeopo Aretino , ad odo & viginti faeculo de- 
cimo tertio affingerent, ex quibus quatuor & viginti fupererant anno m. 
cccc. xxxii. tempore Hieronymi de Praga monachi Camaldulenfis. Modo 
vero facra Eremus cellas habet xl. qui numerus ex multo tempore finitus , 
nulla acceflione augetur. Quamvis autem vita & inftiftito differant inter fc 
eremitae & coenobitae , eumdem utrique praepofitum generalem, eumque 
perpetuum ab ipfb ordinis exordio habuere , ex coenooitis quidem ipfis af- 
lumtum , fed qui apud eremitas agere teneretur. At his quaerentibus multa 
fubinde incommoda ex praepofito perpetuo nafei , jugum ejus cumfaepe ex- 
cutere teotarunt, tum potifhmum fub Ambrofio , quem adeo ab his exagi- 
tatum reperimus, uti olimcrederent certi aliquid de eo amovendo fe a fum- 
mo pontifice impetrafte, eumque revera pro abrogato habuerint.* Quo qui- 
Amb.epift. dem comperto Ambrofius , Jxon me terrent hac , inquiebat , atteftante mihi 
ll i- Q ?^eonjctentia nihil a me geftum perperam , cujus gratia fim abrogandus. Et 
certe multis j^m pro fede apoftolica obitis laboribus, majori apud pontifi- 
cem audoritate valebat, qiiam ut his terreri ullo modo poffet. Longe aerio- 


Dic iized by 


Google 


P R jE F A T I O. fi) 

ltm in Petrum Delphinum procellam excitarunt Eremitae, fulti auctoritate 
celeberrimorum inter eos yironim Juftiniani & Quirini , aui exadto vix fex 
menfibus eremiticae vitae tirocinio , ftridtiori huic difciplinae fefe ardenti 
Audio ‘addixerant. Hi negotium in Romana curia tam diligenter profccuti 
funt , ut duo ftatim ad verius eum diplomata , alterum a Julio II. alterum a 
Leone X. reportarint, nequicquam obfiftente Delphino, atque eorum co- Pct ; 
natus elidere fatagente 5 eoque res procefCt, ut ipfi demum pontifex archie- ^ mcpift * 
pifeopi titulum & dignitatem obtulerit , cum penfione annua ccc. aureorum ’ 
ab eremitis ipfis numeranda , faCta etiam ipfi potcftate Florentiam ad quod 
maxime liberet ex. tribus ordinis monafteriis demigrandi, certamque ibi 
figendi fedem 3 aut fi ita mallet , archiepifcopi fuffraganci > ut vulgo vocant, ’ m 
munus eadem in urbe & dioecefi exercendi. Oblatos libi titulos acceptandos 
noncenfbit vir modeftiflimus , ineravefeentem praetexens aetatem , quje 
manumiHionem a laboribus poftulare videbatur. Romam profeCtus ponti- 
ficis aditum fibi praedufum repent , fruftraque tentavit faepius adire palatium, 
denegato fibi ex induftria a cubiculariis ingrefTu, Tandem poft multas alter- 
cationes hinc inde habitas > ordinis fui praefe&uram dimittere coa&us , in S. 
Benedicti hofpitium prope Florentiam feccflit, retenta fibi annua penfione 
trecentorum aureorum. Quae quidem omnia minus ha&enus noti pluribus 
exequitur ipfc Petrus Delphinus epift. 1 39. tom. 3. hujus colleCtionis , quae 
nonfruftra confuletur. Ceterum tres, vigent in Italia. Camaldulcnfium ere- 
mitarum congregationes , facrae Eremi , V eneta , & Montis-Coronae , praeter 
Gallicanam , m quibus angeli non homines converfari videntur. 

4. Eodem fere tempore quo Camaldulenfes, novi in Italia Fontis- Avel- ti.Deeon- 
lanae eremitae exorti fiait, hoc fere uno ab illis differentes, quod bini & bini | rc g ationc 
in cellis degerenti* atque etiam praeter ceteras corporis macerationes utrifque veU&t«. A ~ 
communes, flagellorum, feu, ut vocant, difciplinarum ufum invexerint. 

Sita eft folitudo Fontis-Avellanae in Umbria, ad radices Montis-Catriae , in 
dioecefi Faventina , cujus fundator dicitur Ludolphus epifeopus Eugubinus , 
Germanus natione. De funejationis anno non fibi conflat Mabillomus. Nam ‘ 

in praeviis obfervationibus ad vitam S. Petri Damiani, qui praecipuum ejus 
infututi ornamentum fuit & ftrenuiflimus propagator , Fontis-Avellanae ini- 
tia ad annum m. refert 3 in annalibus vero fundatam ait anno mxix. fub ti- 
tulo S. Crucis, quam fententiam ideo praeferimus, quod junior effetanno 
millefimo Ludolphus, quam ut huic operi poflet animum adjungere, cum 
anno folum mlxih. e vita exceflerit. 

5 . Hujus vero congregationis inftituta paucis his verbis exfequitur Johan- 
nes, Petri Damiani cmcipulus , in ejus vita. Porro loci hujus inflitutio hujuf 
modi fore dimofcitur , quod bmidivifis cellulis commorantes , dittnottuque 
in jbirituah Ludamme , velutin acie confiftentes , brachia non remittebant. In- 
expugnabilibus namque pfalmodia , orationis , lettwnis , abftinentia , obedien - 
ti&qwe armis accincti , adver fas aereas potefiates mfcederabiliter dimicabant, 
ribfiinentid vero modus hic erat , ut quatuor tn hebdomada diebus pane & 
aqqa contenti , tertia ftf quinta fer ia pauxillum leguminis fumer ent , quod vi- 
delicet fmguli in fuis cellulis decoquebant. ‘Jejuniorum vero diebus nequa- 
quam pro fuo libitu cuiquam de fuo pane fumer e licebat, fid idquodpr/tfxa 
menfura prebebat.De vini u fu' quid memor em\ Cum nifipro Jacrmcio,feu 
forfitan pro agro, vinum ibidem tunc pror fas deejfe feratur. fNec dlpeddta 
fqffan per eremum eundis temporibus exercebant. In cellis vero 1 nec caligat 
induebant. Ceteris autem fairitualibus exercitiis , dijciplina videlicet , meta- 
neis , palmatis , prolixis ulnarum extcnfionibus ffedulo prout cuique fervor 
vir tu f que inerat , incumbebant. Porro vigiliarum hunc morem fervabant, ut 
figno temporis per fanante 7 pofl fanaxim p/alterium ante lucem complerent » 


Digitized b.y CjOc ?ie 


I 


iv , ■ J ? R*E F ATI O, 

6 , Adjejuniacjuod attinet , paulum differt a Johanne S. Petrus Dahaiam 
in vita S Dominici Loricati , haneque in ejus eremo fervatam ait legcmibr 
Ad. ss. ftinentiae , Utnumquam vinum biberent * numquam adipe alimenta candtt 
ned r*c re vtrunumw Dominica, fedftf quinta fena pulmentum fumer cnt\ qwrt- 
tom. x.p. que fer hebdomadam diebus pane ff aqua jejunium celebrarent. Ubi vides 
quinque per hebdomadam jejunia in pane & aqua, cum quatuor tantum 
-commemoret Johannes in vka S. Petri Damiani. De filentio vero, quod 
potkfimum eft vitae religiofae firmamentum , haec paulo poft fubdkPetrus: 
Elinebant, autem fer totam hebdomadam diflrida cenfura [dentium ,, quod 
* utique Donumca die pofl vejperam , cibumque folventes, habebant loquendi 
^ invicem ujque ad completionis officium libertatem. 

'Opufc i j. 7* Tantam vitae auftcritatenripfe Petrus Damiani, creatus Fontis-Avel- 
lanae praepofitus', nonnihil emollivit > confideraiaque aliquorum fratrum 
imbecillitate, modici vini ufiim extra tres ante Palchae, S. Johanncm, & 
Natalem Domini quadragefimas, quo tempore & vino & pafcc tammona 
chiquam laici, feu eonverfi abftinebant , lndulfit. Flagellorum vero, feu 
t.ib. o. difiaplinarum legem feribens ad eremitas his temperavit modisiAdhibito 
«piit.S4. ^({crettonts moderamine , conftituimus ut ad difciplinam fibimet ingerendam 
mMfts in* eremo compellatur Quem mero fandus ad hanc fervor impellit , 
per quadraginta pfalmas in unoquoque die difciplinam [ibi facere liceat , ita 
dumtaxat , ut quadragenarium hunc numerum non excedat. In duabus \ au- 
tem quadragepmis , qm videlicet Natalem Domini fjf facrofandum Paf 
icha prACedunt , ufque ad fexagintapjdlmos cum difciphna procedere liceat» 
8. Cumque paud admodum ftudio ferveant vkae aufterioris, ac ple- 
tumqueufu veniat , ut firmiora rehgiofarum focietatum inftituta, fratruni 
irequert tia iSc multitudine remittantur ac dilabentur , ictem Petrus Damiani 
eremitarum numerum ibi videtur determinaffc opufculoi 4. In hoc nempe 
dQCojnqmttfui Fons^Avellana Scitur plerumque vrnnti plus minufve mona- 
chi per ceUulas degimus , ut omnes fimul in converfisftf famulis tricenarium 
* quintum numerum vix excedamus . At inLuecoli eremo, quam tot tam- 
que horrendis corporis macerationibus illuftravit S. Dominicus Loricatus , 
cum crcdae tradantur cellae odo & decem , certum eft ibidem eremitas fex 
&c trigintadiftridiftime vmftc, binis videlicet, ut didum eft, unaquaque 
cella attributa. 

vitafetri ,p m Prffeter Fontis- Avellanae &Luceolieremos,quinque alias Petrus Da- 
Da^iam m j an i inftituit. Unam in Camerina dioeccfi, aliam ad montem Pregium in 
territorio Pcrufino , in qua & cellam , quam B. Romualdum ferebant inco- 
luiffe, invenk. Tertiam in comitatu Ferentino , in loco dido GamoniumS 
quartam «huic vicinam ,• didam Aceratam, Quintam denique in territorio 
Ariminenfi, loco -qui Mureianum apj>ellatur. Quamdiu viguerit apud illos 
eremitas difciplinae obfervatio,haua fatis liquet : at quae eft rerum huma- 
narum vicifikudo , adeo defecerat faeculo x 1 v. reftindo penitus fervore illo 
priftino de quo fuperius didum eft, ac deploratis pene omnibus , ut fanda 
naecTocietas , cujus tam illuftris origo fuerat , plane fit refeifla , anno Chjrifti 
. mdlxx. aggregatis ejus monafteriis celeberrimae Camaldulenftum congrega- 

tioni S. Michaelis de Murano. 

dineVaiHs- IO * Non procul a facra Eremo Camaldulenfi fitum eft monafterium 
Umbro&. ValUs-Umbrofie, quod alterius eft rcligiofi ordinis fub regula S. Benedidi 
militantis caput. Ejus audor Johannes Gualbertus, relido S. Miniatis mo- 
nafterio , in quo fe Deo devoverat, in folitudincm dioecefis Fcfulanae perfe- 
dionis vitae lludio feceflit , in locum. Aquam-bellam didum , quicquid in 
contrarium afferat vitae ejus feriptor Atto , qui feceflusejus caufam in Uberti 
abbatis S. Miniatis, & epifeopi Florentini, fimoniam refundit. Nam prae- 
terquam 


Digitized by 


Google 


X 


P R AE F A T/ 0 . Y 

terquam quod Lambertum& Athonem eo tempore antiftites Florentinos , 
cum ab omni fimoniacae labis fufpicione immunes , tum fandiffimos fui (Te 
contendit , & dcmonftrat Mabillonius , conftat Lambertum a Petro Da-* 
mianoin epiftola ad Alexandrum papam II. egregie laudatum , monafticam 
vitam, abdicato epifcopatu, amplexum effe 5 alterum vero, Athonem, in Ita* 
lia facradici, Pr&Jidem ater na memoria dignum. 

1 1. Prius vero quam Valiem-Umbrofam attingeret Tohanries Gualber- 
tus , Carnaldulum , diverfis peragratis locis , cum fodo advenit , ibique muh 
tis exadis diebus, cum religioforUm abftmentiam & converfationem pror-* 
fus angelicam ftupens admiraretur, a Petro Dagnino facrae Eremi priore, 
qui ipie utriufque ardorem fufpiciebat , benigne invitatus fertur , ut po- 
nto tandem modo illis itineribus , fecum eo quo capiebatur bono per- 
frui vellet , ac remtijfe penitus , quia fervor ejus in ccenobiali vita tantum 
er au Indeque ad Vallem-Umbrofam progreffus, fedem , reperto- ibi loco 
apto, in nomine Chrifti firmare decreviflej tum vero congregatis aliquot 
difcipidis, & favente Itta S. Hilarii abbatiffa, cujus juris erat ille locus, cele* 
berrimum tota Italia monafterium conftruxiffe, cujiis bafilicam Rodulphus 
Paterbornenfis epifcopus, juffu Conradi imperatoris* confecrant, vacante 
fede Fcfulana. 

12. Si fides fit Elioto, Johannes ibi primum eremiticas" cellas erexit : 
verum huic repugnant opinioni fcriptores ordinis , qui omnes una voce affe- 
runt eum folo vita coenobittce defiderio Camalduknneremodemigrafle.Alio- 
quin fi eremiticam vivendi rationem ambiiffet, quidni illic remaneret, ubi 
& vafta folitudo , & vitae genus duriffimum 5 ubi eximia & perpetua exem- 
pla religionis & fanditatis , ubi’ denique omnia propofito ejus convenire , 
ipfum invitare & allicere videbantur. Si quis vero hic objiciet , veftigia quae- 
dam cellarum eremiticarum in antiqua V allis-Umbrofae delineatione fuper- 
cffe,is attendat velim, fingulare eremi certamen fratribus diuturna monafterii 
probatione exercitatis facile permitti potuiffeex regula, ut revera olim per- 
miffumeft Petro ejufdcm ordinis eremitae , qui vita fccretiorujiudio duflus, Ajmdfcbfc 
Cum bona fuperiorum fisorum venia w Vermenfi territorio filv as fece dens , **• J uHi - 
tuguriolum Jibi adificavit. 

1 3. Jam vero Johannis Galberti feceffum in Vallem-Umbrofam confi- 
gnat Mabillonius ad annum Chrifti mxxxix. quo nimirum anno ipfi Itta 
abbatiffa fociifque ejus Bellam-aquam , fadafolemni donatione , conceflit. 

Extat apud Ughellum donationis diploma , in quo fic illa loquitur ; Quof- 
dam viros de S. Miniatis monafterio ,mos vobis bene notos credimus , in 
eremo qua Vallis-Umbrofa vocatur , J tcut vos fcitis , fuftepimu s , in loco qui 
dicitur Aqua-btUa . . . qui melioranda vita gratia coenobium , quod multa 
populofitate frequentabatur , relinquentes 9 in loco folitario vitam fandam 
aditare maluerunt . Et paulo poft narrat quomodo Conradus imperator, 
audita fanda eorum converfatione , Rodulrum Paterbotnenfem fepifcopum _ 
miferit ad confecrandum novi monafterii oratorium. Ex quibus colligimus 
Johannem fodofque ejus hanc in folitudinem paulo ante advehiffe , fiqui- 
dem oratorium & cetera monafterii aedificia jam conftruxerant. 

1 4. Quale autem eftet illud oratorium paucis Atto explicat in vita S. Jo- 
• hannis. Manferunt ibi inulto tempore ligneum habentes tantummodo par- 
vulum oratorium; Six&Xi tenuis effet domus Dei, tamque exigua , qualia 
erant fratrum 'tuguria ? Certe multo humiliora ,ut par erat , & longe angu- 
ftiora,' quippe reiigiofae paupertatis obfervantiffimus Johannes, vel medio- 
cres paujkrum fiiorum difcipulorum cafas ferre vix poterat. Et teftes funt 
illae aedes paulo ampliores, ut fibi videbatur , quae Deo annuente precibus 
ejus & votis everfae furit funditus. Nec lautior erat mertfa fervorum Dei. 

T om. VJy b 


Digitized by v^ooQie 


' vj P R AE F ATIO. ' 

Eadem ubique tenuitas cibi & potus 5 veftcs non modo viles & incultas ,fed. 
& afperas adeo diligebant , ut cilicina tunc vefie uterentur. Quam tamen 
nemo ferre cogeretur invitus , nec ad ferendum volens prohiberetur. Ad co- 
lorem quod attinet , idem Pater de ovium fuarum varia lana jujfit pannum 
promifcuum jieri, cujus dejignatione jpecialius nolceretur micumquedefchola 
Spicii. tom .tanti patris exifieret. Hinc forte Anfelmus epifeopus Havclbergenfis , ( ait 
«}• monachos Umbrofae- Vallis a ceteris qui vocantur monachi , novo ordine 

novo habitu ejfe differentes. Porro habitus ille ab initio ferruginei fliit 
coloris, nec ante annos centum & quinquaginta in nigrum eft converfus. 
His accedebat ftriCtior regulae obfervatio. Nemini ne extra clauftri quidem 
fines efferre pedem licebat, non patiebatur T ohannes node dormitorium 
effe fine lumine, dicens. Levius effi ferendum oratorium fine lumine ejfe 
quam dormitorium , fi ege fias utrumque non fineret. 

1 5. Fratres exterioribus operibus addictos , quos vulgo appellamus con- 
verfos, libenter admittebat 5 qui quidem fere nihil a monachis difiabant , 
extra veflium qualitatem & fidentium, quod exterius occupati nequibant 
plenius ob fervar e. NcC enim quemquam ceteris potiorem habebat, nifi 
forte eum qui ceteris humilitate praedaret. Unde dignitatum titulos, divi- 
tias , aliafque hujufmodi pompas , huic potifiimum virtuti contrarias abhor- 
rebat 5 ac fi quis dives , aut nobilis , aut quovis nomine infignis e procellofa 
fieculi voragine elapfus , ad placidiffimam Vallis-Umbrofae ftationem ac- 
cederet, eum mundanis pompis ante exui peroptabat, nudos & pauperes 
lubentius admittens. Aut 11 quid forte ad fublevandam loci cgeftatcm con- 
ferri fineret, cavebat ante omnia ne heredum detrimento foret. Quamobr 
rem audito olim novicium aliquem patrimonium fuum fpoliatis heredibus 
monafterio alicui delegaffe, continuo totus infremuit, ac zelo accenfus lo- 
cum fubiit, arreptoque donationis inftrumento, & fruftatim fciflo ac dila- 
niato, coenobio efl dira imprecatus. 

16. Ceterum inftitutaapud Umbrofam-Vallem vivendi norma non in 

Italia folum propagata eft, fed & in Galliam a venerabili Andrea, Vallis- 
Umbrofae priore & primo abbate Cafalis Benedidti in pago Biturico , ( quod 
monafterium multarum cellarum caput , celeberrimae congregationi no- 
men dedit, jinve&alaetiflimos fruCtus edidit. De quo Andrea naec pauca 
Odericus Vitalis lib. 8 . Hiftoriae fuae. Eadem tempore venerabilis Andre as 
de Valle-Rruciorum monachus effloruit inBituricenfi pago monafterium y 
quod Cafale Benedicit nuncupatur , conflruxit , & difctpulos in magna pau- 
pertate & continentia Deo famulari docuit. Hic erat genere Italus, littera- ' 
rum eruditione plene inflrufius , lucrandis animabus per ejus gratiam 

idoneus. Extant de ejus obitu litterae encyclicae Spicilegii tomo 2. 

iv. De ori- 1 7. Ab Italia tranfeo in Galliam , in qua perplures xi.&xn. faeculo exortae 

gine cano- religioforum focietates , incredibilem univerfae ecclefiae fplendorem intulere, 
regula-" Primus omnium occurrit celeberrimus ordo canonicorum regularium , dc 
rium. cujus origine auCtores inter fe non confentiunt, quibufdam ad apoftolos 
ipfum referentibus, aliis ad S. Sylveftrum & ad Urbanum papam, pluribus ad 
ianCtum Auguftinum, nonnullis adGhrodegangumepifcopum Mctenfem v 
quem revera canonicis regulam contexuifie conftat 3 aliis denique ad celeber- 
rimum concilium Aquifgranenfe anno dcccxvi. habitum lub Ludovico 
Pio , cujus concilii juftii & auctoritate Amalarius diaconus , alteram re- 
gulam ex fanCtorum patrum diCtis compilavit, in omnibus deinceps primae 
riis, feu cathedralibus & collegiatis ecclefiis obfervandam. Atqui fanum 
fapiat, nullam ex his opinionem admittet: non primam, quas nullo folido 
fundamento nititur, cum plane fit inauditum aliquam religioforum focie- 
tatem tempore apoftoloruminftitutamfuiffe. Non fecundam, quas nullam 


Digitized by 


GoogI 


e 


PRAEFATIO. vif 

' cx falfis decretalibus veritatis umbram haurire poteft \ non tertiam , quia 
. clerici fub fando Auguftino in communi viventes, nullis votis aftringcban- * 
tur, ficut nec hi qui Chrodegangi aut Aquifgranenfium patrum regulam 
fufeeperant. Tardius igitur canonici regulares , nec ante undecimum faecu- 
lum in eccldia orti videntur , cum aliunde feribat Abaelardus , audor xu. 
faeculi , eos recentis efte inftituti. . 

1 8. His igitur ultro annuimus , qui canonicorum regularium initium ad 
annum referunt millefimum trigefimum odavum , quo quatuor canonici 
ecclefiae Avenionenfis, Arnaldus, Odilo, Pontius & Durandus , vitae religiofae 
ftudio accenfi , in folitudinem fe recepere , favente Benedido epifeopo , qui 
ipfis fandorum Jufti & Rufi ecclefiam conceflit. Et quia canonicis pnus 
adferipti fuerant , quam monafticis fc inftitutis addicerent , ab omnibus dein- 
ceps appellati funt Canonici Regulares. Quorum exemplo innumeri cum 
canonici & clerici, tum etiam laici, eorum vivendi rationem amplexi , paftim- 

< que effufi , quamplurimal monafteria , eaque fere in vaftis folitudinibus ere- 
xere, a monachis folo nomine differentes. Ex quibus demum conflata eft 
S. Rufi congregatio percelebris, quae brevi palmites fuos, inftar procerae & 
faluberrimae arboris , in agro Dominico protendens ad primas fedes feu ec- 
defias cathcdrales , depravatos canonicorum mores ad meliorem frugem 
convertit & reformavit. * 

19. De regula quam fibi primum obfervandam duxerunt, nihil hade- 
nus legi $ at iimilius eft vero eos ftatim regulam patrum Aquifgranenfium 
fibi impofuiffe. Nec fane aliam in ecclefia Avenionenfi , quae huic novo in- 
ftituto fe ftatim addixit , fiiiffc obfervatam , colligi facile poteft ex bulla 
Urbani II. data anno 1096. in qua canonici per divinam gratiam afptraii , 
mores fuos fub regularis viu difcipltna coercere , & communiter fecundum 
fandorumjpatrum inflitutionem omnipotenti Deo defervire dicuntur. Simili 

' modo de Caturcenfis ecclefiae canonicis loquitur idem pontifex, cujus bul- Tom. 1. 
las in nova Gallia Chriftiana videre licet. Atque hanc noftram opinio- in a PP cnd * 
nem confirmat antiqua formula profeffionis canonicorum quae extat^r. 31 * & 
in antiquo pontificali ecclefiae Conchenfis in Hifpania, hadenus aftervato 
in bibliotheca Majoris-monafterii prope Turones, eftquc hujus tenoris : 

Ego frater ili. regulam a fandis patribus mftitutam , Deo juvante , fervore 
promitto , & pr opter vita ater na pramium humiliter militaturum me Jubji- 
cio in loco ejui confecratus efi in honore S. Maria genitricis Dei , vel in aU 
terius fandi aliorum fandorum , in pr a/entia N. civitatis ill.epifcopu 

Promitto etiam huic fcdi redoribufque ejus femper obedientiam , & Jlabi - 
litatem , & converfionem morum meorum coram Deo & angelis ejus , fe- 
cundum pracepta canonum. Poftea vero regulam S. Auguftini, leu eximiam 
illam ad fandimoniales epiftolam , olim 1 09. nunc 21 1 . fibi pro vitae nonna 
adoptarunt , adjedis etiam variis conftitutionibus , plerumque adfeitis ex S. 

' Benedidi regula , in qfiibus praeferipta omnibus abftinentia a carnibus, ex- 
ceptis aegrotis 5 jejunium a fefto exaltationisS.Cracis ad Pafchasfingulis diebus 
certifque horis opus aliquod indidum, cum ad vidum comparandum , tum 
ad frangendos animi motus , &. refrenandam carnis petulantiam j nodurnae 
vigiliae mftitutae , & plcraeque aliae monafticae afpcritatcs. Sed humilitatis* 
quae propria eft monachorum virtus, ftudiofiflimi , ne pedum quidem pon- 
tificium aliaquc dignitatis fuae ornamenta abbates in ecclefia geftabant $ plc- 
rique etiam abbatis titulum refpucbant , folo prioris aut praepofiti nomine * 
contenti. Quod quidem in Vallis-Schodarium congregatione o; pluribus an- 
tiquioribus monafteriis olim modefte ufurpatum W indesheimcnfes , inftituti 
fui in multis tenaciores , hodie adhuc retinent , folofque prepofitos fe habere 

1 dicunt. 


Digitized by v^ooQie 


V. Dcori* 
giuc Gran- 
dimonten- 
tiuxti. 


ywj P R A F ATI O. 

. 20. Sequitur ordo Grandimontenfis , de cujus exordio au&ores qui ha- 
&enus tra&arunt, ex eodem fonte omnes videntur haufifle, nempe e.vita 
S. Stephani ejufdem ordinis inftitutoris , fcripta aGerardo v 1 1 . priore Gran- 
dimontenfi , qui anno o&ogefimo o6tavo fupra millefimum & centefi' 
mum, hoc cft quarto & fexagefimo a pii patris exitu, fucceflit Guillelmo 
de Trinhaco y i. priori. Hic igitur primo ponit beatiflimum Stephanum , no- 
bilis, viri Stephani vicecomitis Thierncnfis filium, anno aetatis duodecimo 
Barium, ad limina S. Nicolai Cum patre religionis ergo profe&um , ac Bene- 
venti aliquo morbo correptum , Miloni ejufdem urbis antiftiti , dufque po- 
pulari , & fortafle etiam propinquo , ad confirmandam valetudinem reli- 
<Shim ede ,ab eoque detentum annis duodecim. Tum yero mortuo Milone 
Romam contendiflc , expleto anno aetatis xxiv. ibiquc totum quadriennium^ 
apud aliquem e facro ccdefiae fenatu agentem, facultatem a Gregorio VII. 
obtinuifle novi indi tuendi ordinis ad normam fandorum Calabriae eremi- 
tarum , quos a Milone commendari audierat : ac demum in Gallias reverfum • 
anno aetatis trigefimo, apud Muretum quarto ab urbe Lemovica lapide, 
ordinis fui fundamenta in vada folitudine jecifTe. 

21. Verum tot tricis totque ambagibus involvitur qualifcurHque haec 
narratio , ut nodum Gordium vere dixeris, aut labyrinthum , quo nemo fe 
expedire nili aegre admodum podit. Nam quod ait Gerardus , Stephanum 
anno aetatis duodecimo Barium ad vifitanda S. Nicolai limina adiide , adeo 
procul abeft a vero, ut nec tum, nec poftea quidem aliquanto delatae fint 
Barium S. Nicolai reliquiae, fed, quod plane norunt omnes, pluribus poft 
annis. Nec verius efl quod de Milone archiepifcopo fubjicitur , quem nec 
integro biennio, nedum annis duodecim Beneventanae ecclefiae praefuifte 
certum eft , ut colligitur ex brevi chronico Beneventano apud nos mf. inquo 
cius epifeopatus initium his verbis confignatur : annoMLxxiv. ileftus efl 
domnus Aladahimts ctmflcratm in abbatem S. Sophia a domino papa 
Gregorio , & Artio fuit arehiepifeopus. Deinde anno fequenti nuntiatur ejus 
' c vita exitus , ac demum additur anno mxxvi.Rofredusfuit arehiepifeopus * 
Quae aliqua ex parte confirmat Ughellus tom. 9. Italiae facrae , ubi in ferie 
archiepifcoporum Beneventanorum , Milonis diploma in gratiam S. Sophiae 
adducit, datum anno mlxxv. Primo anno , inquit Milo , nofiri epifeopatus » 

Ac ne qua fuboriretur fufpicio diplomatis notam chronicam vitiofam ede , 
ibi probat Ughellus Ancellum Milonis decedorem , fediffe anno 1 074. atque . 
adeo nec annis duodecim federe potuifle Milonem. Quod addit Gerardus 
Stephanum Romae apud quemdam e facris fenatoribus quatuor a Milonis 
morte annos habitade , id vero conciliari vix poteft cum plerifque domefti- 
cis fcriptoribus tradentibus padim ipfum anno fexto & feptuagefimo fu- 
pra millefimum ordinis firi fundamenta pofuiffe. Nam Milo anno folum 
praecedenti obivit mortem , ut modo probavimus. Si igitur Romae quatuor 
poft Milonis mortem arinos cum cardinali egerit Stephaniis , & reverfus in 
patriam anno aetatis trigefimo, fe in folitudinem receperit, reftat ut ordinis 
fui fundamenta non anno millcfimo feptuagefimo fexto pofuerit, fed anno 
mxxxi. Praeterea Calabri illi eremitae ad quorum normam Stephanus or- 
dioem inftituere meditabatur , ultimae antiquitati ignoti videntur, & quae 
de ipfis referunt folis conveniunt Cartufianis , qui quidem Calabriam 9 fed 
longo poft, tempore incoluere, fub Urbano nimirum fecundo , qui S. Bru- 
ooni aa fe advocato , & ftatim feceflum ab urbanis flu&ibus araentidime 
petenti,. loeqm defertum in Calabria indulfit. 

> . .22, .Supereft hic diferitiendum an.Steohanus ordinis, inftituendi faculta- 
tem a! Gregorio VII. impetrarit, ut tradit Gerardus , & fuadere videntur 
quaedam ejus pontificis litterae anno primo ejus pontificatus datae atque editae 


Digitized by 


Google 


» 


P R y£ F ATIO. ' j* 

a Mabillonio inpraefat. dd tom. 2»Saec.vi.Bcn.cx{chcdisFrancif<a^{couvetae 
monachi Caeleftini, qui eas e prioratu de Francorio acceperat , hiftoriae fuac 
Grandimontis inferendas. Quibus nimirum litteris Stephano reipfa annui- 
tur , uti ordinem ad normam fratrum nojtrorum Mencdi&wenfium de Cala» 
bria fundet &conftituat. Verum bullas dlks idem qui ediderat Mabillo- 
nius , ubi paulo attentius .eft perfcrutatus , ut nothas rejecit , fimulque aperte 
in Annalibus fuis, palamque ea retra&avit, quae olim earum occafione aftru- 
xerat. 

23. Et vero tot prae fe ferunt falfi indicia, tot naevos totque errores ex* 
hibent , ut prodire numquam debuiflent. Prurio obfervat Mabillonius eas 
non omnino fapere ftilum cancellari * , quo quidem uno fufpe&ae valde funt, 
nec facile admittendae. Sed non minus carum obeft finceritatrfolemnis haec 
atque alias tam frequenter ufurpata inferiptio, Gregorius fefvus fervorum 
Dei , quae plane eft infolens in omnibus Gregorii VII. diplomatis , ante ejus 
ordinationem , anno fequenti die Purifipationis celebratam , datis , cujiifquc 
loco haec femper apponi folebat, Gregorius in Romanorum pontificem ele- 
dus. Aut fi forte illa ufquam occurrat , non certe ante calendas Julii, neque 
‘prius occurrit quam Hcnricus imperator eledtioni ejus afienfum praebuit. 
His adde aliud inferiptionis vitium : Salutem apoftolicam benedidwnem , 

& perpetuam rei memoriam , quae duo fimul conjuncta haud facile re- 
perias 5 ied neque alias in genuinis bullis ufurpatum vidimus , e Ad perpetuam 
rei memoriam , fed {impliciter , In perpetuum. Non moror haec verborum 
portenta : Proprium fentire , frequentatio Benedidinenfium , aliaque id ge- 
nus Gregorii aevo nufquam adhibita , ut plane conftat. Majoris momenti 
eft quod fequitur , neque, opinor’, aliud, falfarii infulfi impcritiarti manifeftius 
prodit. Ait Stephanum Beneventi apud Milonem archiepifcopum , cum fre- 
quentatione filiorum 0* fratrum noftrorum Benedidinenfium de Calabria 
virtutis tirocinium fine habitu pofuijfe. Quid igitur ? num calendis Maii anno 
primo Gregorii pontificatus , quo diploma datum ejus audtor voluit, Be- 
neventanae eccletiae Milo praeerat, quem fupra oftendimus hac dignitate anno 
folum mlxxiv. potitum. Nec verilmiile videtur fratres illos Benedidinenfes 
Milonis domum frequentaffe , quippe eremitae & folitudinis amantes civi- 
tatum frequentiam longe averfari debebant. Neque eft probabilius Ste- 
phanum vita religiof* tirocinium Beneventi fine habitu poJuifie t quem , etfi 
moribus admodum compofitisomnium ad ie oculos cum Romae tum apud 
Milonem facile convertebat , ab ea tamen eremitica vivendi ratione, quam 
poftea Murcti inftituit, procul abfui (fe fatendum eft. Verum ad evincen- 
dam amplius Gregorii diplomatis r„\ *>»<«* , hoc eft falfitatem , ibi dicitur Ste- 
phanus Romae annis quatuor egifle fub Alexandro II. cujus archidiaconus 
erat Gregorius , cum tamen in Urbem non appulerit nili mortuo Milone , ; 
fub finem anni mlxxv. tribus nimirum vel circiter poft Alexandri mortem 
annis. Item diploma datum eft Romae praefente Agnete imperatricc,quae tum 
Cafini , non Romae agebat. Poftremo infignem falli notam praefert figillum 
pontificis , quod certe non viderat Mabillonius , alias falfitatem ftatim ad- 
vertiflet. Ejus vero notjtiamJohanniZeveque, Annalium Grandimontenfium 
concinnatori, debemus, ubi hxc leguntur pag. 30. Sigillum papa continet 
leonem a Uvapede dextro ojlendente flellam cum hac \ Jcripturai Signat ad 
astra viam. Quod fanefigUi genus hadbenus ignotum in*bullis Romano- 
rum pontificum, quantum iis repugnet qtiae hoc de argumento fcripfit olim 
Mabillonius lib. 2. de re diplomatica cap. 4. hic exiftimo non elfe in- 
yeftigandum. Unum hoc addam, nullum prorfus diploma nec Grego- 
rii VII. nec fucceflbrum ejus ufque ad Adrianum V I. qui primus Gran- 
dimontenfe inftitututn laudavit & approbavit , nullas bullas , nullave 
Tom.Vl . c 


Digitized by 


Google 



* P R & F A T 1 a 

privilegia pontificia in Grandimontenfi archivio efle nec faltem recenferi. 

24. Cum haec jtafenabearit, indagare juvat cujus religionis inftitutum 
Stephanus fibi impofuerit, fandine Benedidi anS. Auguftini 5 hunc enim 
beatrffimum virum utriufque ordinis alumni fibi vindicare nituntur. Ac 
Benedidinoquidcm ordini adfcribendum putant graviflimifcriptoresjohan- 
nes Trithemius , Antonius Yepefius , & Benedidus Haeftenus , quibus de- 
nique accetfit noder Jphannes Mabillonius tom. 1 1 * Saec. v 1 . Ben. qui tamen 
aliam poftea fententiam iniit in*Annalibus , ut eft jam obfervatum. Exad- 
verfo canonici regulares fandi fui Galcheri dif&piilum fuiffe , atqtie adeo, 
fuis annumerandum praedicant. Contra utrofque Johannes Salisbe- 
rienfis audor x 1 1 . faec. & fando Stephano pene coaevus , <*Alii , inquit , Ba- 
filium , alii Bene ditium , hi Auguftinum: zAtijli, Grandimontenfes 9 fmgu~ 
larem magiftrum habent Dominum noftrum Jefum Chriftum. Et vero haud 
aliam difcipulis fuis regulam S. Stephanus videtur praefcripfiffe, praeter unius 
cvangelicae perfedionisobfervationfmj quos his eximiis & plane aureis ver- 
bis alloquitur in regulae fuae prologo : Qu&rentibus cujus profejfioms * vel 
cujus regula ,£ujujve ordinis voseffe dicitis Chriftiana religionis , Prima 
& principalis regula , evangelii fcilicet , quod omnium regularum rons eft 
atque principium , quale (cumque vos objervatores conjittri non eruhejcatis. 
Et in libro Sententiarum : Sciatis autem jirmiter aliam non efte regulam nift 
Domini pracepta: a quocumque tenentur , religiojus eft. Quod autem mo- 
nachi ordinis Grandimontis in Benedidinorum numerum referri nequeant, 
nec fortaffe vellent, teftantur atque evidentiffime probant confcripti ad eo- 
rum ufuS libri antiqui divinorum officiorum , in quibus nulla S. Benedido 
confignata dies folemnis , fed fimplex ejus tranflationis commemoratio, 
eaque in ordinario illo quod juffu & audoritate Guillelmi Pellicerii abbatis 
faeculo xiv. compadum eft , noviffime adjeda. Nam quis credat filios certe 
minime malos nec degeneres , optiitft patris adeo oblitos effe , ut ne femel 
quidem in anno ejus diem feftum cum fidelibus celebrarent , quem fane 
cum ceteris Benedidini ordinis alumnis praecipuo ritu venerari debuiflent. 
Praeterea extat S. Stephani regula : eam vero quifquis forte evolvet , adver- 
tat velim an vel femel Benedidinae mentio fiat , an aliquando regulam 
Benedidinam ut legem omnibus propofitam & communem indicet. Imo, 
quod peremtorium eft adverfusTritnemium & ceteros ipfi confentientes 
argumentum , nec nominatur in folemnis votorum nuncupationis formula. 
Non magis ad canonicos regulares fpedant Grandimontenfes , cum multa 
eorum inftitutis plane oppolita in regula fua praecipiat S. Stephanus, inter 
quae in mentem venit caput v. de ecclefiis non habendis. 

25. Cum itaque S. Stephanus nec S. Benedidi inftitutis fe addixerit , nec 
S. Auguftini, reliquum eft ut inquiramus, qui tandem fuerint Calabri illi 
eremitae, ad quorum normam ordinem fuum inftituifle fertur. Nam quae 
Gerardo audore didicimus , ea nobis videntur parum certa , quod tamen 
ita accipi nolim, ut feriptor religiofiftimus fufpedae fidei homo habeatur. 
Sed ut fateamur quod res eft , eo in ordine eoque tempore Gerardus feri- 
bebat , quo in virtutibus potius comparandis opergm fuam collocabant 
monachi, quam in edendis aut confcribendis hiftoriis. Quae igitur is bona 
fide retulit, haec plerumque ex vulgari & minus certa traditione audor jam 
a Stephani remotus aetate haufit & compilabit. Hic itaque in tanta rerum 
caligine fola ejus fide nixi , conjeduras adhibebimus, quas -ultro fubjici- 
mus eruditorum virorum judicio. 

26. Primum Gerardo facile annuimus, Stcphanum anno aetatis duode- 
cimo Miloni conterraneo fuo a parentibus traditum fuiffe ad difciplinam. 
Id unum obfervamus, quod quidem omnem folvit difficultatem, Milo- 


Digitized by 


Gc ^ie 


P R uE F ATI O. xj 

nem tum temporis fedem Beneventanam nondum adeptum fujfTe * neque 
in Italia, fed Parifiis, Parifienfis ecclefiae decanum egifle , ut probat Mabil- 
lonius ex charta fundationis cellae S. Florentii Dolcnfis, data per auBorita- Anna!. 
tem papa Gregorii , ut per teftimonium Miionis archiepiscopi , qui prius Bcn *^ m 
decanus Parisiacensis ecclesle , ab apojlolico ordinatus efl archiepifcopus 5 ' p ' 
•Beneventana. Hocque pofito , valde eft probabile Stephanum Parifiis non- 
Beneventi , uti exiftimavitGerardus, apua Milonem Parifienfem decanum 
liberalibus artibus facrifque litteris operam feliciter navaflej quem deinde 
Beneventum eo pracifc tempore fequi potuit , quo a Gregono eft creatus 
archiepifcopus. Tum nihil vetat quin mortuo Milone Romam progreifus , 
ibi apud quemdam e facris ecclefiae fenatoribus commoratus iit aliquan-; 
diu , eum dempm blandientis mundi lethifera aura exterritus, in patrium 
folum reverti propofuit. Quae fequuntur aeque cohaerent. Non multo poft 
relidis parentibus , fprctifque honoribus , & poifeffionibus ampliftimis pror- 
fus abje&is, ad Mureti eremum feceffit, ibique omni humano carens Joia - 
tio filus anno primo habitavit fecum, de fundando ordine nihil cogitans. 

Anno fecundo adjundus ei eft unusfocius, quem poftea alter fecutus eft. 

His duobus tantum comitibus diu perfeveravit, vitae ejus afperitatem ple- 
rifque admirantibus, nullis imitantibus. Sed cum demum placuit ei qui Ste- 
phanum ad multorum falutem praelegerat , tot ad cum difcipuli convola- 
runt , ut jam de congregatione erigendacogitarit. Audita vero eremitarum 
Cartufienfium fama , qui vitam angelicam , duce Brunone , agebant in 
vafta folitudine dioecehs Gratianopolitanac , eo ftatim contendit, & tam 
nova tamque inaudita vivendi ratione recreatus , pracipua ejus capita a fc 
& fuis in pofterum difcipulis obfervanda conftituit. Ut procul ab hominum 
confortio in defertis locis agerent 5 Ne ullos reditus , nullave pradia extra 
certos limites haberent 5 Quae injuftc auferrentur ne judicio repeterent, nc- 
, que omnino litigarent. A carnibus abftinerent omnes, cum fani tum infir- 
mi 5 & cetera hujufmodi inftituta , quae legere licet in regula S. Stephani 
Cum autem S. Bruno in Italiam ab Urbano II. accerfitus, in Calabriae fo- 
litudinibus pedem fixerit, ejus difcipulos Gerardus eremitas Calabriae ap- 
pellavit, nec forte fine fundamento eft arbitratus ad eorum normam Ste- 
phanum ordinem fuum inftituifle, utpote quos confulere potuit non in 
Calabria , fed in majoris Cartufiae eremo , quae dioecefis eft Gratianopoli- 
jtanae. ; . 

27. His praemilfis jam inquirendum quo pracife anno ordinem fuum 
mftituerit S. Stephanus. Si brevi chronico Andegavenfi credimus , Anno Tom. 
mlxxiv. ordo Grandimontenfium in Lemovtcenjibus invenitur . Idem vide- Anccdot * 

( tur confirmare chronicon Turonenfe his verbis : oAnno Philip fi regis xiv. 
in Lemovicenfi territorio quidam vir egregia [anilitatis Stephanus apud 
Adure tum locum , qui nunc Grandimons dicitur , primitus quafi in eremo 
converfavit , agenfque ibi ccelibem vitam ferme quinquaginta annis , pluri- 
bus fibi afficiatis fub fanda paupertatis propofito , idus tebruarii jfnritum 
exhalavit. Ex cujus dodrina fonte purijjsmo J, acer ordo Grandtmontis in- 
cipiens, in plures beata paupertatis rivulos emanavit. Et haec quidem fen- 
tentia ex ea oriri potuit Gregorii VII. bulla , quam modo fpuriam efle often- 
dimusv Vincentius Belloyacenfis in Speculo, cardinalis Baronius in Anna- 
libus ecclefiafticis, auttor hiftoriae orainis Grandimontenfis hic a nobis edi- 
tus , Johannes Leveque Annalium ejufdem ordinis feriptor, hi omnes initia 
ejus anno mlxxvi. confignant. V erum cum Stephanus > mortuo Milone ar- 
chiepifcopo, Romam profe&us dicatur, atque exactis ibi annis quatuor 
in patriam reverfus, ponas licet annos illos quatuor non fuifie integros , 
non potuit ante annum mlxxix. in Mureti eremum fc recipere. Unde Guil- 


Digitized by 


Google 


xij PRAEFATIO. 

jdmos de Dandina vitae Hugonis de Lacerta , praecipui difcipuli S. Stephani , 
feriptor accuratus , ait eum fexto & auadragefimo a fua converfiohe anno 
, deceffiftc : Verum nec tum quidem de novo in ccclefia ordine inftitjiendo 
cogitaffe videtur Stephanus , cum primum feceflit in folitudinem , in qua 
primo anno folus habitavit, & poftea cum duobus fociis cft diu converfa- 
tus. Et certe anno mcxi. quo Hugcmem de Lacerta admifit , paucos difei- 
pulos coegerat, ex quibus vix aliqua mediocris congregatio adurgere po- 
tuit ante annum millefimum centef imum, ad quem vd circiter ordinis Gran- 
dimontenfis initium revocari poffe credimus : in quo poftea multiplicatis 
fratribus , plures deinceps cellae paftim ere&ae funt. De hoc ordine pauca 
Tom. 5. hspe feribit Joannes Ipenus in chronico S. Bertini. Ei fratres fer omnia fere 
Auccdot. (fftercienfis ordinis mftituta f e flantur y hoc tamen addito , quod numquam 
carnes pro quacumque cauja comedunt. Habitum gerunt brunum fivegrt- 
(eum i tunicam fcilicet & (capulare , de (uf er que non cucullam aut procum , 
fed cappam ante fciffam , & funtquqp reclufi. Floruit fandtitate fub primis 
prioribus , donec fratribus convertis facientibus fciffuram , pietate lenfim 
remiffa, elanguit & regulae obfervatio. At utrumque reftituit ante annos 
'fexagintaR. P. Carolus Fremont T uronicus , omnibus ad primum ordinis 
inftitutum faluberrima reformatione addudiis. 
vr Deuri- 28. Venio ad Cartufienfes , quorum odor fan&itatis fuaviflimus fide- 
fen C fium tu " mentes ab annis amplius fexcentis reficit & recreat. Inftitutoremagno- 

fcunt S.Brunonem Coloniae Agrippinae haud obfcuris parentibus natum, 
qui Remis liberalibus litterarum ftudiis operam navans fic profecit , ut brevi 
Guife. lib .mAgn&rum J ludiorum reflor , & canonicus ccclefiae cathedralis effici merue- 
«• de vita fit, mox cancellarii dignitate illuftratus, quo nomine fundationis inftru- 
acap i 11 mento S. Murtini de Gemellis apud Ambianos , anno mlxxiii. fubfcripfit ; 
Bruno cancellarius $ itemque poft*tres annos quibufdam Manaffis archie- 
pifoopi litteris pro monafterio S. Bafoli. At cum fceleftam Manaffis vitam 
faepe argueret, ac palam deteftaretur, eo demum munere biennio poft 
exutus repetitur, fuffedxJ ejus in locum Godcfrido cancellario. Nec vero 
inde remiffior fuit Brunonis zelus. Nam & in concilio Auguftoduncnfi anni 
mlxxix. cum ManafTe & Pontio, & in Lugdunenfi, archiepifcopi fui accu- 
ftrtor fuit, graviflimaque ei flagitia impoiuit. Quas tamen Brunonis accu- 
fationes ifte defpiciens & pro nihilo ducens , Ego dico vobis , aiebat in Apo- 
Wufei ital. logia fua , quia ego & Alanaffes pro omnibus fociis fuis concordiam fecimus, 
xam. u exceptis duobus , quorum unus , fcilicet Bruno , nec nofler clericus cft , nec 
Hofter natus aut renatus eftj fed S. Cuniberti Colonienfts in regno Teuto* 
meorum pofiti , canonicus eft ; cujus focietatem non magnopere affe flamus, 
utpote de cujus vita & libertate penitus ignoramus : qui quando apud nos 
fuit , multis beneficiis a nobis coliatis , male & nequiter traflati fumus , ideo- 
que refpondere ei nec volo , nec debeo. Praevaluit nihilominus Brunonis zelus , 
deponto tandem Manaffe. Sed cum ejus depravatos mores ferre amplius 
non poftet , feceffit in folitudinem. s 

• 29. Hanc unam ejus feceffus caufam affert Guibcrtus Novigenti abbas, 
audor gravis & coaevus , ac Remis vicinus , qui haec deManafle & Brunone 
habet , lib. 1. de vita fua cap. 11. Huius ergo mores prorjus improbos & 
ftupidijfimbs habitus cum omnis honeftus horreret , Bruno in ecclefiis tunc 
Gallia opinatijftmus , cum aliis quibufdam in Remenfium clericorum nobi- 
libus , infamis illius odio excefpt ab urbe. Scio ab aliis feriptum, Brunoni 
caufam feccdendi fuiffe exitum horribilem cujufdam canonici , qui exhalato 
jjarti fpiritu exclamavit, fe divino judicio damnatum; hocque portento ip- 
lum vehementer perculfum ac pene exanimatum, in eremum ftatim con- 

eeffifTe. Quam opinionem tenent Cartufiani ut certam, & apud fe conftan- 

ccr 


Digitized by 


Google 


P KjE F ATI O. xiij 

ter traditam ab annis circiter quingentis. At Guiberti abbatis au Aoritati ac- 
cedit Petrus Venerabilis abbas Clumacenfis , qui de Cartufienfium inftitutis 
ex profeffo agens lib. 2 . mirae, cap. 2 8 . nihil prorfus ac ne unum quidem ver* 
bum de tam terribili hiftoria retulit , cujus porro hlentium quantum hac iti 
le fit ponderis facile eft advertere. 

30. Ubi primum eft egreffus e Rhemorum urbe Bruno , quemdam coftfu* 
lendum cenfuit magna religionis eremitam > quem olim Mabdlonius Ste- 
phanum Muretenfem eft arbitratus $ at re maturius difcuffa, agnovit in An- 
nalibus, eremitam illum alium non effe a S. Roberto abbate Mohfmenfi , 
qui diu inter eremitas atque eremitarum pater converfatus fuerat , cujufque 
fama religionis Rhemos ufque facile penetrare poterat, quod fic probat: Annal»- 
“ Extat in Molifmenfis monafterii tabulario Rainaidi de Barro &Johannjs de ton1, 5 • 
Laniaco charta , qua terram apudSiccam-fontanam labore hominum partim ‘ f 
jam complanatam , laudante Alberico comite Brcncnfi atque Barrenfi ,cu- “ 
jus hoc cafamentum erat , ecclefise Molifmenfi conferunt. Cum pero ecclefid « 
loci illius quam adipe aruerant Petrus & Lambertus , difcipuU magiflriBru- “ 
nonis , qut cum eo in territorio illo erant , & eremitice 'vixerant , a domno “ 
Roberto Lingonenfi epijcofo in honore B. femper Virginis Alaria dedicare* “ 

tur , atriumque benediceretur , pradiBus comes & idem Raginaldus & Ace- “ 

Unus cum multis aliis prafentes erant. Ex quo intelligitur Brunonem apud f< 
Siocam-Fontanam, qui locus eft dicecefis Lingonenns , in archidiaconatu “ 

Barri ftiper Albam , aliquandiu eremitice vixifle cum praedi dis Petro & Lam- « 
berto ipfius difcipulis , & de proximo confulcre potuifle Robertum Molif- « 
menfem abbatem magni tunc nominis, qui eremiticam paflim vitam “ 
agebat. “ 

31. Verum Brunp ftudiofius humanam gloriam fugiens ac declinans , " 
quam vulgo folet appeti, ibi adhuc a Rhemorum civitate, quae dodrina 
ejus perfonabat, fe propius abeffe arbitratus, confulente Roberto, Gratia- 
nopolim ad S. Hugonem epifeopum , cum fex fociis contendit 3 qui eos in 
afperrimos dioecefis fuse montes Cartufiae deduxit , locum cedente Seguino 
abbate Cafse-Dei. Quo prsecife anno Cartufiae eremum incolere coeperint 

inter audores non convenit. Ex Monaftico Anglicano Cartufiandrum exor - To ®- i ‘ P- 
dium incidit in annum (alutis mlxxx. Ex chronico Turonenfi incoepit ordo 94, ‘ 
Cartufise anno Domini mlxxxv i . eademque eft Gaufridi Vofienfis lentenda 
cap. 2. quam etiam propugnat eruditus vir Jacobus Sirmondus epift. ad 
Severum a Neapoli Cartufianum, ubi hanc dedita opera quseftionem difeu- 
dt. At Mabillonius invidis tuetur argumentis ordinis Cartufienfis traditio- 
nem , quse S. Brunonis in Cartufiam adventum' ad annum mlxxx iv. collo- 
cat, idque probat ex “ charta S. Hugonis epifeopi Gratianopolitani , qua 
vetat ne feminse tranfeant per terram fratrum Cartufise , qui Deo placere “ 
cupientes, mundum & turbas fugiebant, & ne quifquam intra terminos « 
ipforum pofTeffionis pifcationem aut venationem exerceat , & fua animalia 
pafcenda deducat. Datum menfe Julii anno mlxxx iv. Aliaque profert ar- 
gumenta , quse idem evidenter demonftrant. Suffragatur & ipfc Sigebcr- 

tus, qui in chronico initium Cartufienfis ordinis adeumdem annum re- 
ponit. 

32. Eam vero vivendi rationem S. Bruno ex eo tempore difcipulis fiiis 
propofuit , quse cseleftem magis naturam attingeret, quam fluxam noftram 
oc inflabilem. Primo S. Benedidi regulam quatenus anachoretarum ferebat 
inftitdtum, ab eo prsefcriptam fuifle contendit Mabillonius, hifque de- 
monftrat argumentis. Guigb ftatuta fua condidit ad mentem regulse Bene- 
didinse , ut patet ex veteri codice Cartufise Portarum, in quo Guigonis fta- 
tuta hunc prseferunt titulum : Statuta Guigonis Cartufia prioris & aliorum. 

7tm. VI. d 


Digitized by 


Google 



x\v 


P R AE F ATIO, 
patrum juxta regulam S. Benedifii. Et Guigo ipfe in (latutorum praefatione 
ait, nihil aliud cos haderius obfervaffe , nili quod vel in epiftolis S. Hiero- 
nymi vel in regula S. Bene didi continetur. Neque aliam aBenedidina for- 
mulam folemnis votorum nuncupationis admint. Ad haec Eugenius papa III. 
in privilegio pro Gartulia Montis-Dei , (latuit ut ordo monafticus fecundum 
B. Bene didi regulam , normam quoque & mftit ut tones fratrum Cartufien - 
fium , perpetuis ibi temporibus ob ferventur. Vifiturque hadenus in Monte- 
Dei antiquus 'regulae S. Benedidi codex , quem primis illius eremi incolis 
tradidit Odo abbas S. Remigii eorum fundator. Denique S. Bruno antequam 
in beatos referretur, S. Benedidaim Cartufienfes patrem fuum in confef- 
lione appellabant , retentoque hadenus ad regulae ejus normam ordine di- 
vini officii , ejus diem feftum femper ex omni memoria folemni ritu cele- 
brarunt. 

33. Secundo praeter S. Benedidi regulam , fuas etiam leges, eafque falu- 
berrimas Cartuncnfes a piiflimo patre accepere, quas cum fatis accurate re- 
ferant Guibertus Novigenti & Petrus Cluniacenfis abbates clarilTimi , ipfa- 
met eorum verba hic referre non gravabor. Habent finguli cellulas per 
gyrum clauftri proprias , inquit Guibertus , in quibus operantur , dormiunt , 
& vefcuntur. 

Dominica a difpenfatore efcas , panem fcilicet & legumen accipiunt , quod 
Unicum pulmenti genus a quoque eorum apud fe coquitur. Aquam autem 
tam hauftui quam refiduo ufui ex dudu fontis , qui omnium obambit cellu- 
las , & fingutorum per certaforamina adtculis influit , habent. 

Pifie& cafio Dominicis & valde feflis diebus utuntur ; pifie dixerim , 
non quem fibi ipfi emerint , fed quem bonorumaliquorum virorum largitione 
Jufcepermt. ' 

oAurum, argentum ad ornamenta ecclefia a nemine accipiunt. Nihil enim 
ibi ypr ater calicem, argenteum. • < . 

> Ad carndem ecclefiam non horis (blitis , uti nos , fed certis conveniunt, 
iMijTas, nifi fallor , Dominica folemnibus diebus audiunt. 

Nufquam pene loquuntur , nam fi quid peti necejfe eJi,figno exigitur. 

Vinum fi quando bibunt , adeo corruptum , ut nihil virium , nihil pene 
fdporis utentibus afferat , vixque communi fit unda praft antius. 

Ciliciis veftiuntur ad nudum , ceterarumque ve fiium multa tenuitas. 

Sub priore agunt i vices autem abbatis ac provi for is Gratianopolitanus 
epifeopus , vir plurimum religio fus exequitur. 

Cum in omnimoda paupertate fe deprimant , ditiflimam tamen bibliothe- 
cam coaggerant , quo enim minus panis hujus copia materialis exuberant , 
tanto magis illo qui non perit , fed in aternum permanet } cibo opero fe in - 
fudant. 

Vocatur autem locus ille Cartufia •, in quo terra rei frumentaria caufa pa- 
rum ab eis excolitur : verum velleribus fuarum , quas plurimas nutriunt , 
ovium qualefeumque fisis ufibus fruges comparare Joliti funt. 

Sunt autem infra montem illum habitacula laicos vicenarium numerum 
excedentes fidelijfime retinentia , qui fisb eorum agunt diligentia. 

H igitur tanto coepta contemplationis fervore feruntur , ut nulla temporis 
longitudine a fisa injlttutione defiftant , nec aliqua ardua illius converfatio - 
nis diuturnitate tepefiant. 

Haec Guibertus , quibus nonnulla hic addimus ex Petro Venerabili. 

Ve Jies viliflimastf fuper omne religionis propofitum abjettijfimas , ipfoque 
vifis horrendas affumfirunt. Quantitate enim breves & angufia , qualitate , 
ut vix refpici poffint , horrida & fordida , nullum rloriands vitium fe poffe 
admittere praduant. 


Digitized by 


Google 


’*4* 


P R AB F A T 1 0 . m 

: €^mdhatemirffuper , qua radix amnium vitiorum Aickuet% Jffkitsti 
avmfirunt , incertos terminosjuxta locorum fuorumfertrUtatemsMt fleri- 
litattm in ctr tuitu cellarum fuarum majbrcs mmorejque prsfigum . extra 
. quos , etiam fitotus eu offerretur mundus ; nec faltemquantum pes huma* 
nus occupat , terra, fpatium acciperent: Ea etiam df<c*ufa animalibus vel 
pecoribus fui t certum , quem tranfgredi fas non effiet , terminum mftttuunt , 
bobus fcihcet , afirtis , ovibus , capreis , hircis: Et ut hon>efet eis quandoquk 
nece forium vel plus terra quam dtdum efl ,poffiejfii 0 m fua addere, aut ni* 
merum jumentorum (uorumvelpecorum augere , xn. tantum monachos cttoH 
decimo settio priore & decem odo converfbp, paucis cum mercenariis , nudo 
prorfus fisper addito, in fui ordinis monaflenis e fle perpetuo decreverunt. •- ■* 

Frater if a ad edomandum jumentum storporm fm t . . continuatis pene 
acribus jejuniis torpor a affligunt , extenuant & exficcant. Inde efl quod 
pane furfureo (emper utuntur , vino adeo adaquato , ut merito ‘Magis villum 
quam vinum dicatur. Ab omni carnium efu tam fam quam agh in perpS - 
tuum akfiinent. Fifies nwnquam emunt , ftd forte ix caritate datos acci - 
piunt . Die Dominico & quinta fieria tantum cafeum vel ova advefcendum 
admittunt. Tertia feria & fabiato aut legumine , aut olere coito utuntur . 

• Omni fecunda , quarta [exta feria pane folo & aqua contenti funt. Semel 
in d» Jemper comedunt , exceptis odo diebus JTatalts Domini ,odo diebus 
Faficha, odo dkbus\Pentecofles, Epiphania Domini , reprafientatione ejus , 
id efl Purificatione S. Maria , Annuntiatione Domini , quanefi pdfchali tem- 
pore provenit, Aficenfione. Domini , Afumtione & fNdtsvitrtt<jnm dida 
facra Virginis Matris ejus , & exceptis feftis Apoflolorum, & pohanms* 
BaptifU, S:Michaehs , S. Martini, & illo quod m calendis INovemcrisCe- 
■ lebratur fefto Omnium- Sandorum. 

Super hac omnia antiquo more AEgy filiorum monachorum , fingulares 
cellas perpetuo inhabitant , ubi fdentio>, lectioni, or attoniat que operi manuum , 
maxime . in fcribendis libris irrequieti tnfiftunt. In eifdem cenis debitum re - 
gularium horarum , hoc efl primarh, tertiam, fiextam, nonam , completo- 
rium fifigna . ecclefia commoniti Deo perfolvunt , ad vejperas O* matutinas 
inteclefia eundi conveniunt. 

34. Ha&enus Guibertus & Petrus Venerabilis, ubi quod ait Guibertus 
Cartufienfes lingulos lingulas habere cellas proprias per gyrum clauftri,nbn 
videtur a Brunone inftitutum. Namejus tempore non hnguli, led bini lin- 
gulas cellas inhabitabant, ut conftatex vita S. Brunonis apud Sunium, in 
cujus cap. 12. haec lego. oAtque in iis cellulis fingulis bini fratres degebant ; 
& infra cap. 1 5. Boni quippe tunc per fingulas ceuas inhabitabant. Idem alfe- 
rit .hiftoriae Gartufienlis au&or anonymus hic editus. Sed neque tunc cellas 
per clauflri gyrum habuilfe innuit & fuadet S. Brunonis biographus his ver- 
bis : Extruda tum ab illis in editiori montis parte , qua nunc dicitur ad B. 
Mariam de Cafalibus , ecclefia parva , domicilia feu cellula apud fontem , 
qui ujque inprafens fons S. Brunonis appellatur , haud procul ab ecclefia di- 
jiantes ab invicem, fied inter fi tamen alia ab aliis fepar at a , ne alter alte- 
rius quietem & folitudinem interturbaret. 

■ 35; Quod autem dubius & haelitans ait Guibertus : Miffias , rufi fallor , 
Dominica & diebus folemntbus audiunt, difertis verbis adftruit Petrus Ble- 
fenfis ad Richardum epifeopum Londonienfem haec feribens : Raro facrifi - 
v cat Cartufienfis ordo. Et ad Alexandrum novitium , qui hac fpecie ordinem 
deferere praetendebat : Hoc in ordine Cartufienfi caufhrit , arguis quod fin- 
gplis diebus mifias non faciunt , atque hujus religionis , aut potius fuperfti- 
timk obtentu tuum machinaris egreffurn. Quibus fuflfragatur Guigoin|ta- 
tufis cap. 14. Raro, inquit , hic mips canitur , quoniam pracipue ftudtum 


Sun i. 
Qciob» 


Digitized by 


Google 



jcyj P R TATIO. 

mfitum efi ,filentio & folitudini vacare. Quin & haec apud 
Cartuuanos confuetudo etiam quarto & decimo faeculo vigebat, ut docet 
torus Bdkerius m apparatu ad conftitutionem Benedidri Xll. ad caput 27» 
U»de non quotidie Jacrificat Cartufienfis ordo. Sicut emm folet generari ex 
afi duitate contemtus ,fic attenditur ex ipfa raritate devotio. 

36. Sex; tantum annis S. Bruno Cartuliam incoluit , quibus clapfis, ab 
tjrbano II. fuo olim difcipulo, Romam vocatus, in Calabriam , recufato 
Rhegienfiepifcopatu, feceflit, ubi quod reliquum vitas fuit fan&iflime exe- 
git ad annum ufaue mcl quo demum ad fuperos evolavit. Succeiforem in 
eremo fortitus efi Lanuinum , qui adeo rcligiofe fe gerebat, ut dignus ha- 
bitus fit a Pafchali papa II. cui vicinorum monafteriorum , quae juris eflent 
apoftolicxjfedis , cura cum eremi praefectura & adminiftratione commit- 
Annai. teretur j cujus commiflionis litteras edidit Mabillonius. Is vero plurimos ere- 
^ cJ - miticae vitaeiaboribus efle impares advertens , ut coenobium iplis apud Me- 
^m.y.pag. taurum a j> a f c i ia ij IJ. erigeretur impetravit, in quo adS. BcnediCh inftitu- 
tum, exemplo Camaldmenfium, quorum pars eremitae, pars coenobitae, 
ftidem. poBent informari. En ipfa pontificii diplomatis verba affero. Ex prafinti 
aufioritate in ecclefia illa juris eremi, qua apud Squilliacumfitaefi , Mona* 
fierium confli tue , ut fratres aufleritatem eremi firre non valentes , juxta 
S. Benediai regulam illic pdjjint omnipotenti Deo defervire : quam nimi- 
rum habitationem per pr&pofilum & decanum gubernari dijpomque pr/tcipi- 
tnus ; fic tamen > ut eremi pr&pofkus jfemper proferatur & major habeatur „ 
KLt ficut idem monaflermm eremi iifpmtioni fim aceto itaejufdem loci pr a* 
pofitus 0 decanus fubjiciantur magifiro ehmi. 

*Tum vero cum fanCtitate florerent Cartufienfes , paucis fe locis con- 
tinebant, nec ftatim ubique propagati, ut plerique ordines religiofi, focie- 
tatem inter fe inire , nec capitula , ut vocant , generalia celebrare coeperunt. 
Quando majorem Cartufiam S. Bruno erexit , Icfe & fuos curae ejus loci epi- 
scopi , viri , inquit Guibertus , plurimum religiofi , qui tum apud eos vices 
abbatis & provi foris exequebatur , commifit. Eadem quoque difciplina in 
quinque aliis Portarum , Excubiarum , Durbonis , Majorevi & Alveriae Car- 
tufiis obtinebat & perfeveravit ad annum ufque mcxl. quo majorem Cartu- 
fiam feliciter regente S, Anthelmo , praedictarum domorum priores fefe ejus 
& capituli generalis auCtoritati fub jecere, faventibus omnibus ad quos fpe- 
Ctabant epifeopis , eofque a debita obedientia lubentiflime eximentibus ac 
transferentibus ad majoris Cartufiae priorem. Quod quidem nemini haCte- 
nus notum qui indagare voluerit, is aCta primi capituli generalis ordinis Car- 
tufienfis tomo i v. noftrorum Anecdotorum adeat , ibique inftrumenta ipfa 
' authentica quibus haec fancita funt , luftrare ne gravetur. Sed haec haCtenus 
de fanCtirtimo ordine Cartufienfi. 

vn. De 5 8 . Jam aliqua faCta eft mentio ordinis canonicorum regularium S. Au- 
origine guftini. Novum ejus ordinis examen anno circiter millefimo & nonagefimo : 
tionifj?" erupit e percelebri apud Artefios monafterio Aroafiae, a quo & nomen ac- 
coaficnfis. cepit , cujufque tenuis origo , ut modica funt magnarum etiam rerum prin- 
cipia , tribus omnino eremitis attribui vulgo folet, Hildemaro & Cononi 
presbyteris, ac Rogcrio laico. Horum Hilaemarus Tornacenfis genere, 8c 
Cono Teutonicus, uterque fanClitate infignis, apud Guillelmum regem 
Anglorum & Mathildam reginam tum facrorum minifterio perfungi dice- 
bantur, cum coeleftis patriae defiderio incenfi, fratri Rogcrio , eremiticam vi- 
tam in Aroafiae folituaine agenti , trajeCto mari , adhaefere. Eft autem Aroafia 
locus in dioecefi Atrebatenfi , altero a Bapalma oppido lapide fitus , diCtus 
etiam Aridagamantia , quem locum fpeluncam latronum prius fuifle affe- 
runt, atque ab eorum principe di&um etiam Truncum Berengarii. Ibi igi- 
tur 


Digitized by Google 


PRAEFATIO. . xvij 

tur pauperes illi eremitae aediculam in loco horroris & vaftae folitudinis aedi- , ' 
ficant in honorem S. Nicolai , cujus cultum per univerfas orbis Chriftiani 
partes invexerat reliquiarum ejus Barium tranflatio recens 5 claufoque ejus 
aediculae tecto , & parietibus contextis myricis & foliis feu ramufculis , fa- 
crificium laudis Deo immolabant in odorem fua vitatis , & reddebant Al- 
tiftimo vota fua, cum Hildemarus a falfo fratre eft interemtus, Rogerio 
laico graviter vulnerato. Tum vero Cono , qui paucos quidem focios, fed 
religiofiftimos eofdem coegerat, monafterium iufcepit regendum , everfa- 
que lignea aedicula , lapideam ejus locO conftruxit, quam Godefridus Am- 
bianenfis & JohannesTervanenfis epifeopi , rogante Lamberto Atrebatenfi 
praefule, folemni ritu confecrarunt anno mcvi. nono cal. Odtobris. Non 
# multo poft Cono a Pafchali II. creatus eft S. R. R cardinalis & apoftolicae le- 
dis legatus j cujus dignitatis fplendor magnum novo monafteno incremen- 
tum dedit, ut congregatis undique fratribus , ac paftim effiifis in varias fo- 
litudines , nova ftatim eaque florentiftima canonicorum regularium con- 
gregatio affurrexerit , quae odto faltem & viginti coenobiis conftabat, a Bel r 
gicis a udioribus recenlitis 5 fed illi Formezellam & Calviniacum omiferunt, 
quibus etiam adjungenda videtur ififignis ecclefia Dublinienfis in Hibernia , 
quae Aroafienfium ufus & confuetudines ftudio & labore S. Laurentii ejus 
urbis epifeopi fufeepit , ut legitur in ejus vita apud Surium 1 4. Novembris* 

At lorige plura Aroadfiae afeetae monafteria erexere, quae tamen nefeio quam 
ob caufam ftatim ad Ciftercienfes tranflata , repcnmus in variis hujus or- 
dinis tabulariis quae oerferutari licuit. Aroafienfes magnifice praedicat Ja- ' 
cobus a Vitriaco Hiff oriae Occidentalis cap. 2 3. Sunt & alii regulares cano-, 
ntei , inquit, quide Aroafia nuncupantur , eo quod prima hujus infiitutio - 
nis abbatia , qua caput eft aliarum ,fic vocetur , in dioecefi Atrebhtenfi (ita. 

Hi fiquidem fundamentum regula B. Auguftint retinentes , ut carnem fuam 
cum vitiis (fi concupifientiis artiius crucifigerent , carnes a refetiorio fua 
fubtraxerunt. Camifiis injuper non utuntur i fed cum tunicis laneis no Ac in 
dormitorio fuo quiefeunt. Qutajdam etiam alias injlitutiones neceffarias (fi' 
bone jias Jupra praaitium fundamentum prudenter adific antes, contra im- 
• minentia pericula, fibi pracaventes , addiderunt. Et quoniam nihil magis vir* 
tutem rebgiams confervat , ubi plure s funt congregationes (fi conventus > 
quam r effetius ad unum [apertorem , qui diverfa fub fe membra regit (fi 
continet , quqfifummum (fi fupremum caput , JemH in anno fub primo (fi 
principali abfats Capitulum generale celebraturt conveniunt , ut omnes una * 
nimiter abbates, fecundum quod religioni viderint expedire , corrigant cor * 
rigenda , refecent fuperflua , inftituant (fi addant qua fuerint fuper addenda > 
vel fecundum temporum aut rerum mutationem , qua fuerint commutanda 
commutent novis fupervenientibus ita vetera rejiciantur , quod vetu* 
fliffima veterum , prima fc ilice t antiquorum patrum infliiuta firmiter (fi 
. invariabilifer ob ferventur. Principalis fiquidem abbas filias fuas , inferiores 
fcilieet abbatias , Per fe vel per vtros idoneos Jludiofe vifitando, quantum 
religioni fubmimjtret fulcimentum , ne per negligentiam defluat , vel. per dtfi 
folutianem flatus religionis enervatus corruat , ex his liquet conventibus (fi 
congregationibus, qua ex uno tantum abbate pendentes , (fi uni folifupe w 
riori intendentes , cum corruente plerumque corruunt, cum non habeant 
uride^ alias fulciantur. 

39. Quo fere: tempore exorti funt apud Artefios Aroafiae canonici, illa- Vin. De 
cere coepit apud JBurgundos toto orbe celeberrimus ordo Ciftercienfis , 
au&ore Rqberto abbate , qui jam ante aliquot annos monafterium in loco ftercieniL. 
deferto , cui nomenMolifmus , fub S. Benedidti regula condiderat, fed cum 
quodam temperamento, uti in locis etiam bene moratis ferebat illa aetas 5 

Tom. VI. c 


Digitized by 


Google 


1 


sviij • P R jE F A TIO. 

congregatoque ibi numerofo monachorum grege , quorum alii aliis , ut 
vulgo nt , difcipljnae ftudio ferventiores , fandam regulam ad amuffim ob- 
fervare peroptabant , fedulo attendebat , qua ratione coenohiticae vitae fum' 
niam una aflequi pollent. 

40. Piis ejus connliis favebant prae ceteris viri fanditate praecipui Albericus 
prior , Stephanus Hardingus 5 quibus tamen major pars fratrum non modo 
non annuebant , ted ad verfus eos impotenter commoti, venerabilem patrem 
Alberieum tantum non difcerpferunt. Nam uti legimus in Parvo ordinis 
^-xordio , pro- hoc negotio multa opprobria , carcerem & verbera perpejjks, 
ejl. Neque his difficultatibus deterritus fuit Robertus , fed contra femper ob- 
nitens , mentem fuam fratribus in capitulo congregatis aperire non dubi- 
tavit. AfTenfere ultro Albericus , Stephanus & ceteri , quo? eodem pietatis . 
aeftu efferbuiffe diximus. E contrario alii monaderii fui confuetudines, mul- 

Orderic. torum fandorum daturis approbatas , quafque Cluniae enfes , Turonenfis , 
dhjque regulare s viri tenuerant, numquam fedimiffurosdeclarant , ut fp- 
7 i u 8 fius exponit Ordericus Vitalis. Hinc illi majori ferri defiderio vitas aufterio- 

ris, inftar ignis , qui quo anguflius continetur, eo nititur violentius ut foras 
erumpat 5 oc fratrum fuorum conatus eludere fctagentes , epifcopali audo- 
ritati, quani illi follicitare poterant , Hugonem Lugdunenfem archiepifco- 
pum& apoftolicae fedis legatum opponere condituunt. Quo confilio Ro- 
bertus Molifmo cum* fex foriis Alberico , Odone , Johanne , Stephano, Lc- 
taldo & Petro pFofedus , Lugdunum contendit , expofitoque fuo & fuorum 
propofito , petit a legato, oratque , ut locum obfervandas ad amuffim fandae 
regulas aptum fibi quasrere liceat. Affenfit legatus piis fandorum votis j da- 
tis litteris, quibus munitus Robertus Molifmum revertitur. Nec mora con- 
filium fuum fratribus ibi remanfuris approbare conatus , oftenfo legati apo- 
ftolici diplomate , abdicatoque abbatis munere* poteflatem fecit alterius eli- 
gendi abbatis. 

41. Itaque unus & viginti Molifmo egreffi,- ad praseledum locum per- 
gunt, Ciflercium antiquitus vocatum, k>cum 'fere inacceffum & in vadif- 
hmo recefTu , longe ab nominum confortio remotum * adRaynaldum Vice- 

» comitem Belnenfem pertinentem , “ qui novorum hofpitum pietate com- 
>5 motus , domno Roberto ejufque fratribus , qui cum eo regulam S. Benedidi 
» ardius & perfedius obfervare cupiebant, annuente uxore fua Hodierna , fi- 
» liifque, contulit de prasdio fuo, quod antiquitus Ciflercium vocabatur, quan- 
» tumcumque ipfis & eorum fuccefforibus famulis Dei conducebat, ad mana- 
j, derium ejufque officinas conftruendas, ad arandum & ad omnem ufumne- 
5 »c;efTarium. ,* Hoc in loco confidentes fervi Dei * extemporaneas ex virgultis 
eafas condruxerc cum oratorio b«atiffimae Virgini facro , cujus exemplo ce- 
terae deinceps ejufdem ordinis sedes facrae feu oratoria in ipfius Deiparae ho^ 
norem Deo funt confecrata. . . . 

42 . Haec ada funt anno mxcvhi. die x 1 1. cal. Aprilis, folemni Natalis fandi 
Benedidi memoria , quae tunc in Dominicam Palmarum incidebat. Eodem 
tempore S* Robertus virgam padoralem juffu legari apodplid cum mona^ 
fterii adminidratione fufcepit ab epifeopo Cabilonenfi , cui continuo fratres 
obedieritiam juravere , Alberico creato priore, Stephano, fubpriore. Tunc 
Burgundias dux Odo fervorum Dei religione recreatus , ac legati excitatus 
litteris , reliquam Cidercienfis territorii partem , quam fibi retinuerat ^.ai- 
naldus vicecomes Belnenfis , foda aliqua compenfatione, ipfis conceffit, con- 
funamatoque fuis fumtibus ligiieo quod coeperant monaderio, rebus illos 
neceflariis , agris , pafcuts , pecoribus & ceteris omnibus donavit , ideoque 
merito a poderis habitus Cidercii fundator. 

■v -43. Roberri abfentiam Molifmenfes aegre ferentes, impetratis ab Urbano lL 


Digitized by v^.ooQie 


/ 


PRAEFATIO. ‘ xix 

litteris, eum ad fe reverti coegere. Extant haCtenus littera illae ad Hugonem 
archiepifcopum Lugdunenfem , qui congregato apud f ortum-Anfillae epi- 
coporum 6e abbatum conventu, Moliimenfium querelas cum mandato 
pontificio expofuit. Eo in conventu aderant Norgaudus iEduenfis , Galte- 
rius Cabilonenfis , Berardus feu Bertrandus Matilconenfis , Pontius Belif- 
menfis epifcopi. Abbates vero Petrus Trenorchienfis , Jarento Divionenfis 
S. Benigni , Gaucerannus Atanacenfis cum Petro papae cam&ario & multis 
aliis , qui omnes Robcrtum ad Molifmenfes remittendum effe decreverunt , 
ftatuentes ut reddita epifcopo Gabilonenfi virga paftorali, abfolutifque a 
promiffa (ibi obedientia fratribus Novi-monafterii , prioris curam & admi- 
niftrationem , annuente & petente Godefrido abbate ejus fucceffore, refu- 
meret ab epifcopo Lingonenfi. 

44. Paruit epilcoporum decreto religio fi ffimus abbas, reverfufque Mo- 
lifmum cum duobus fratribus , qui eremiticae vitae afperitates ferre vix po- 
terant , fumma omnium gratulatione exceptus eft , & Gaufrido loco cedere 
te , Molifmenfium curam denuo refumfit , & ufque ad mortem retinuit. Ca- 

} >ellam fuam & multa alia , quae Molifmo difcedens Ciftercium attulerat , re- 
iquifle fertur , praeter breviarium , quod tamen tranfcribi permiferunt Mo- 
lifmenfes. Vifitur haCtenus in Ciftercienfi cimelio pfalteriumeo a S. Roberto 
allatum , cui infcripta eft haec epigraphe : Beatus pater Robertus , Spiritu* 
fando inforante , exiens de monajferto Molifmi , quod ipfemet fundaverat , 
tamquam apis argumento fa Domino cum fanda confr atrum fuorum 
comitiva veniens dd locum ccelitus fibi oftenfum , ' in quo erat f aerum Cifter - 
cienfe monaflermm caput tam excellentijpmi (f aevotijfimi ordinis fun+ 
daturus , inter alia attulit prafens pf ait er tum., quod per compofitionempofo 
modum aufiorttate apoftolica inter Ctfier cientes (f Molifmenfes fadam , 
remanfit apud Ciflercium , fuper quo totius religionis pfalteria tranjfumt 
in littera , & accentu , ac pun&uatione debent : fed ordo non acceptavit pra • 
cedens calendarium , nec fequentem le tantam . Plures fenCti Belgii hoc ca- 
lendario continentur , uti & letania , unde pfalterium conjicimus ad mona^ 
fterii alicu jus Belgici ufum confcriptum effe. Inrine cu jufquepfalmi una col- 
leCta habetur , ad calcem vero, pfalterii cantica divinis in officiis ab ecclefia 
ufurpata , plures eximiae preces cum oratione Dominica & Symbolo Apofto- 
lomm , fea fine Salutatione, angelica. , •; 

45. Orbatus optimo paftore pufillus grex Ciftercienfis, Albericum, qui 
& Molifmi & novo in monafterio prioris officio ftrenue perfunctus fuerat, 
abbatem fibi elegit , virum divinis numanifque litteris apprime inftruCtum 
& regulae ftudiofiffimum , qui Stephanum priorem inftituit, futurum poft 
novem annos ejus fuccefforem. Dehinc fuae fponfionis non immemotes, 

S. Benedicti regulam ad amuffim eo in loco obfervare ftatuenint , unanimi^ « 
ter rejicientes a fe quidquid ei refragabatur frocos videlicet (f pellicias fla* 
mineas & caputia ,ftramina ledorum , diverfa ciborum in refedoriofer - emere/ 
cula, fagimen etiam. & cetera qua puritati regula adver fabantur ; «p- ij. - 

Et quia nec in regula , nec in vita S.Benedidi legerant , eumdem fandum 
poffedtfi e ecclefi 'as vel altaria feu ablationes & jepulturas , vel decimas alio - 
rum pominum , \ feu . f ternos molendina aut villas & ruflicos ; nec etiam 

feminas monaflermm mtrajfe , nec mortuos ibidem , excepta forore fua fepe - 
lijfe , ideo hac omnia abdicarunt. ; ■ ■ ! • 

Quia etiam S. Benedidum non in civitatibus , non in caflellis aut villis j 
fed tn locis a frequentia hominum remotis coenobia confiruxifle legebant , 
idem fe amulari promittebant. , 

Tunc temporis etiam interdixerunt , ne dux illius terra feu aliquis alijtf 
princeps curiam fuam aliquo tempore in ecclefia illa tenerent ,ficut antea tn 
folemnitatibus agere folebant. 


Digitized by 


Google 


*x • P R AS F ATIO. 

Deinde ne quid in domo Dei , in qua die ac notte Deo firvire devote cu- 
piebant , remaneret quod fuperbiam aut fuperfiuitatem redoleret , aut pau- 
pertatem virtutum cufioaem , quam elegerant , aliquando corrumperet , 
confirmaverunt etiam ne retinerent cruces jureas , aut argenteas , ^ 
tummodo ligneas coloribus depittas / candelabra , ni fi unum ferreum ; 

nec thuribida , #/// cuprea vel ferrea ; neque cafulas nifi defuftaneovel lino , 
fine pallio , aufoqae & argento ; neque albas vel amifiut nifi de lino fimili- 
liter fine pallio , auro , vel argento. 

Pallia, vero atqut dalmatic as ,cappas tunicafque ex toto dimiferunt. Sed 
& calices argenteos non aureos, fi peri poterit deauratos ; fidas quoque ac 
manipulos de pallio tantum ,fine auro & • argento retinuerunt. Pallia autem 
altarium ut de lino fierent , & fine piciura plane pracipiebant , & ut am- 
pulla vinaria fine auro & argento fierent. 

4 6. Quibus faluberrimis inftitutis imbuti novi athletae , dici vix poteft 
quam fuavem ubique odorem fpargerent. Cum vero nihil non horridum 
Offerret cum loci inacceffi fitus & natura , tum vitae afperitas , quae vires hu- 
manas excedere videbatur, tantam ore laetitiam praeferebant, ut coelefti 
jam be&titudine perfufos dixifles. Nec tamen his fuavitatibus alledti homi- 
nes ,tam fandtis legibus obligari , aut fervorum Dei inhaerere veftigiis aude- 
bant, fed diftridriori difciplina deterriti, flupentes recedebant, jamque pu- 
fillus grex Ciftercienfrs cum Stephano abbate omnem fere fpem pofteritatis 
defponderat , fuaque eis paucitas coeperat effe taSdio, cum ineunte anno 
mcxiii. Bernardus cum fodis triginta, quos Chrifto lucratus fuerat, fervis 
Dei ut aggregaretur petiit. Revixit Stephanus , & auafi ex gravi fbmno ex- 
dtatus , Deo gratias egit , qui novellam vineam hujufmodi operariis di- 
gnaretur , quorum minifterio palmites fuos extenderet a mari ufque ad 
mare. Tuncque eredtapaflim Ciftercienfis inftituti monafteria. Eodem anno 
in dioecefi Cabilonenfi fundata eft menfe Maio abbatia B. Mariae de Firmi- 
tate, prima «filia Ciftercii. Anno fequenti in dioecefi Autifliodorenfi Ponti- 
niacenfis monafterii fundamenta jecit Hugo , quondam comes Matifco- 
rienfis, tum vero humilis mbriachus , Bernardi opera a faeculi fervitute ab- 
reptus, quem Stephanus defignavit abbatem. Tertium erexit anno 1 1 15. 
S. Bernardus in Valle-abhnthii, quae ex eo tempore merito eft appellata 
Clara- vallis , ex qua tot prodiere lumina fplcndidifTima , quorum radiis noli 
ordo folum monafticus ,< fed tota quam late patet ecclefia eft illuftrata. 
Eodem quoque anno Morimundi abbatia in dioecefi Lingonenfi ortum ha- 
buit , & quatuor abbates horumce monafteriorum Patres ordinis vulgo 
appellati , quorum eft vifitare Ciftercium totius ordinis capufr Nec ftetit hic 
S. Stephani ardor , cum duodecim faltem monafteria infra odto annos ere- 
xifTe reperiatur. 

47. Hadtenus Ciftercienfes fub Cabilonenfis & aliorum pariter epifeopo- 
rum , in quorum provincia erant conftituti , jurifdidtione agebant, cum 
omnes monafteriorum fuorum abbates Stephanus convocavit Ciftercium 
anno mcxvi. ut eorum confilio & affenfu , annuentibus epifeopis fuis , uni- 
formis ubique vivendi ratio & mutua confenfio inftitueretur. Tunc con- 
feripta eft eximia illa Charta Caritatis, a fummo pontifice Caiixto confir- 
mata, quae brevis quidem verbis, fed magno judicio & prudentia confedta; 
celeberrimo ordini regiminis formam tradidit, atque haec eft Ciftercii ca- 
pitulorum generalium origo. Adeo vero ex eo tempore propagatus eft ubi- 
que terrarum ordo Ciftercienfis, ut eredtis infra annos [circiter quinqua- 
ginta monafteriis feu abbatiis amplius quingentis*, cautum fit anno 1152. 
ne ulla' deinceps abbatia admitteretur. Quod quidem ftatutum non valuit. 

4& Duobus poft jada Ciftercienfis ordinis fundamenta annis , novus in 

dioecefi 




Digitized by CjOOQie 


P R Ad FATI 0 . . xxj 

dioecefi Pi&avtnfi ordo Fontis- Ebraldi confurgitj cujus au&or Robertus ix. Dcori- 
dc Arbrifello , ex pago Rhedonenfi oriundus , vi J 1 & vulgo aA rbricellum 

nuncupatur indigena (fi colonus , patrem habuit Damatiochum, matrem ra 
Orguendim. Ab ipfa pueritia maturis moribus inolefcere coepit , ac littera- 
rima ftudiis applicatus , varias peragravit provincias , Franciam adiit & Lute- ejus vita, 
tiam ad affequendos fcientiarum thefauros idoneam penetravit, ibi dum 
facris ftudiis operam navaret , ddftituta paftore urbs Rhedones , Silveftrum, 
quem & morum integritas \ Sc fua commendabat nobilitas, *epifcopum ele- . 
gif. Is licet non multum litteratus, litteratos tamen , quod hoYninum genus ibidem. 
Britannia tum habebat rariffimum , valde complectebatur , ac Robertum 
accerfens,his verbis ipfum eft affatus : Vides , frater carijpme , quomodo fantta 
Rhedonenfis ecclefia mater tua, fine regimine vacillat , hoc pr&fertim tem- 
pore, cum me pene Idicum ei contigerit praefie. Ejlo igitur , quafo , in refponfis 
ecclefiafticis nofter interpres. aAudiam te , (fi loqueris in me. Poteris procul 
dubto Dei populo praejfe , fi z,elum Dei habens , volueris nobifeum militare . 

Annuit Robertus, & quadriennio apud epifeopum ar^hipresbyteri officio 
fungens, operam indereftarn cum ecclefiis ab infami laicorum fervitute li- 
berandis , tum incilis facerdotum laicorumque illicitis copulationibus , fi- 
moniae denique alnfque extinguendis vitiis, ac paci intef difeordes conci- 
liandas impendit. 

49. Silveftro e vivis, erepto , Robertus Andegavum venit , ibique fchola- 
f ibus ftudiis incumbens, lubtus ad cutem indutus loricam ferream, quam 
biennio portavit , mollioribus & pretiofioribus veftibus exterius adhibitis# 
carnis macerationem oculis ac favori hominum occultabat. Vili etiam ac 
modico cibo vefcebatur , fas pe etiam vigiliis vacans. Vemm cum ipfi ar- 
duum videretur in turba faluti fuae confulere , in vaftiffimam tunc temporis 
filvam Credonenfem cum altero presbytero fe contulit, ubi rigidiffimum 
vitae genus exorfus eft. Nam praeter cilicium ex porcorum pilis confectum, 
quo induebatur , le&um praeter humum non noverat , cibis plane agtefti- 
bus utebatur , vino & (agimine abftinens. Hinc multi ad eum confluere coe- 
perunt:, quibus ille falutaria monita dabat, ac demum fibi adhaerentes ad 
regulae S. Auguftini praeferiptum informavit, extrufta in faltu Credoncnfi , 
eoque in loco quem ipfi Reginardus Roberti Bujgundi filius attribuerat , ba- 
filica B. Mariae de Rota 5 novique monafterii abbas ufque praefuit & profuit, 
dum , fama ejus crebrefcente , Andegavum ab Urbano papa II. qui in Galliis 
agebat, accerfitus, & privatis ejus colloquiis faepe admiflus ; conciones ad ' 
populum tam vehementes coram pontifice, jubenteque ipfo habuit, tam 
pias & concitandis animis tam aptas & congruentes, ut ab ipfius ore pen- 
dens ipfe pontifex , fecundum a fe eum featuerit feminiverbium : Imperat at- 
que injungit ei pradicationis officium , (fi aliquantulum renitenti 'ei talis 
obedientia commendat miniftetium. • 

* 50. Hoc modo a filiis fuis , nec fine communibus lacrjmis avulfus , regio- 
nes & provincias perambulare coepit, per plateas & compita verbum Dei 
paffim difleminans 5 quaeque praedicaret vitae magis integritate & religiofis 
a&ibus inftillans atque infundens quam verborum inani forio ; & cum magni • 
ad eum populorum concurfus undique fierent , ipfique ut patri plerique ad- 
haererent, nec enim quemquam , cui forte Deus afpiraftct , repellere aude- 
bat, tanta freauentia pFomifcui fexus brevi eft ftipatus, ut quandoque ad 
duo triave millia numerati ferantur. Quibus omnibus monalleria feparata 
yir Dei erigebat , quorum princeps & caput Fons-Ebraldi , nomen ordini 
dedit. Si aud:ori vitae Geralai de Salis credimus , Robertus infiituit Tuitionem 
ejje matrem (fi caput ordinis , Fontem-Ebraldi vero filiam P ultionis ; quod 
vbfervatum eft , inquit , per aliquantum temporis , donec propter aqua pe - 

■ Tom. VI. f 


\ 


Digitized by 


Google 


xxij P R *£ F A T* 1 O. • 

nuriam Fmttonenfes compulfa fiunt mutare domicilium , $g intrare Fofflis- 
Ebraldi monafierium. Uktunc irritatum eft quodftatuerat pater , (g mater 
filia , filia vero mater fafia e fL • . 

y t. Eft autem Fons-Ebraidi locus in confinio Turonum & Andegavo- 
rum dioecefis Pi&avenfis, haijd procul a Condatenfi oppido, S. Martini obitu 
percelebri j quem locum opinor a Roberto ideo praeeledhim , quod efletin* 
cultus , quod fquallidus ; tpineris< 3 bfitus , & ab nominum conluetudine re- 
motior. Fecerunt autem ibi pro tempore quadam tuguriola , qua eos dum- 
taxat tuerentur ab mtempeftiva aeris ingruentia . Oratoriumtttam ibi quod* 
libet conflruxerunt , in quo Deus invocaretur. Mulieres, ut diximus , a viris 
fegregatas, & intra murum ampliftimum conclufas , orationi deputavit $ 
viros, vero mancipavit laboribus. Ldicifg clerici mixtim ambulabant , ei*' 
cepto quod clerici p fallebant , mififafque celebrabant , laici laborem Jfontanei 
f $Mant . Pr alatum fuum Magistrum tantummodo vocabant > nam neque 
dominus , neque abbas appellari volebat . Multo tempore jumento non eft 
ufusj fed nudis femper pedibus , ac rudior e tunic^ , & facco afpcriore indu- 
tus incedebat. Non vinum, non cibos, aut ulla arteconditos, autexquifitos 

f uftavit, vel etiam fibi apponi pafliis eft. Hacque vivendi Ratione cum de Deo 
eque fluxa rerum imagine termones haberet, omnes ad Dei amprem & 
faeculi contemfum, vel paucis atque etiam inconditis verbis fle concitabat, 
ut nemo tam fceleftus tamque obduratus accederet, quin ftatim fledreretur. 
Confluebant ad eum , inquit vitae ejus feriptor, homines cujuflibet conditionis i' 
Conveniebant multer es pauper es fg nobiles, vidua £g virgines , fines fg ado* 
lefientesj, meretrices tg maficulorum ajpernatrices* Itaque crefcente in dies 
numero, cum jam praparata tuguriola capere omnes non poflent, data eft 
opera parietibus oratorii cum dilatandis , tum erigendis , dauftraque clau- 
ftris aajun&aj nec tamen tria aut quafuor tantis mulierum collegiis [affe- 
cerunt. In majori dauftro plufquam trecentas congregaviti Aliis vero mo- 
naftefriis vel centenas aflignavit vel fexagenas , pluribus aut paucioribus alibi 
pro capacitate locorum admiflis. Idemque de hominibus ftatuit , quibus 
lic manipulatim diftributis , omnes demum cum viros tum mulieres Paupe- 
res Christi , neque alio nomine vocari voluit. Operis vero cum ipfe nec in- , 
itare vellet nec pollet , Herfindem de Campania, magnae religionis feminam 
magnique connlii , quae mortuo viro fuo Guillelmo de Monte-Sorelli tada 
divinitus , ipfum ante alias confedata fuerat , operibus praefecit , adjundi 
ipfi Petronilla procurationis manfionariae non ignara. 

5 % . His ita difpofltis , omnes flne diferimine , divites & pauperes , fenes & 
juvenes, qui ad Dei cultum , vel certe admdiorem vitam traducendam ac- 
cederent, facile admittebat, neminem ducens a domo Dei effe abigendum. 
Mec debiles refpuebat aut quolibet morbo affedos , non leprofos ipfos, 
quibus fuas habitationes fuaque clauftra S. Lazaro dicata comparaverat. Suas 
etiam meretricibus aedes inftrui praecepit ab aliis feparatas fub patrocinio 
S. Magdalenae. Hodieque apud Fontem-Ebraldi praeter monafterium majus, 
in quo refidere folent centunf & quinquaginta virgines, cernuntur alia duo 
S. Lazari & S. Magcklenae monaiteria , in quibus Angulis decem virgines 
anno elapfo revocandae agunt j quae tamen omnes aaTolemnem miflam in 
majori bafllica celebrandam quotidie convenire tenentur. 

53. Cum autem extremum vitae diem imminere fentiret , convocatis dis- 
cipulis fuis Fontis-Ebraldi, Ecce filii mei cartjpmi , inquit , viam univerfa 
carnis aggredior , quapropter deliberate vobificum , dum adhuc vivo , utrum 
permanere velitis in vefitro propofito , ut fcilicet pro animarum veflrarum 
falute obediatis ancillarum Dei pracepto. Scitis enim quacumque, Deo coo- 
perante , alicubi ad fic avi , earum potentatui atque dominatui fubdidu Si vero 


Digitized by 


Google 


► 


P R SEP ATIO, xxiij 

cum illis remdnere, ficut ccepifiis , non vultis , do vobis licentiam , cum meo 
tamen confilio, alterius religionis . QUo audito, omnes pene unanimi vocc 
dixerunt : Ab fit hoc a nobis , cariffime pater, ut eas umquam derelinquamus ..» 

Deinde ftabilitatem atque perfeverantiam ecclefia Fontis-Ebrddi coram Deo 
& j antiis ejus unanimiter promiferynt. > 

54. Poftea deinftituenda abbatiflaconfilium a fratribus inquifivit , utrum 
ex virginibus claUftrenfibus , quae nullius vel modicae e flent experientiae 5 an 
potius ex cortverns laicis eligenda foret. Cumque omnes ipfi ultro annuif- 
lent praeferendam efle laicam , elcdta eft Pctronilla de Camiliaco, uxor quon- 
dam domini de Camiliaco , quae jreli&is rebus paternis ipfi ab initio adhae- 
rebat, confirmataque electione cum a Gerardo epifeopo Engolifmcnfi & 
fedis apoftoftcaekgato, tum ab ipfotummo pontifice Pafchahll. conftituit 
ut nulla umquam ex claujlrenfibus abb^tifla Fontebraldenfi monafterio prae- 
ficeretur. Summum utrifque cum viris tum mulieribus filentium indixit , 
vanam reputans religionem illam quae linguam compefcere non valeret. 
Praecepta omnibus abftinentia a carnibus. Viliores veftes ut pauperibus, om- 
nibus pariter diftribui voluit , quippe illa vejlimenta aiebat omnibus reli - 
giofis pojfe [afficere , qua frigus pojffint expellere , non qua corpus quandoque 
moriturum pojpnt ornare . Hinc £um apml Fontebraldenfes & multo poft 
tempore fofemne erat hoc S. Benedi&i effatum , De colore aut grojptudine 
non caujentur monachi. 

55. Inter praecipuos Roberti de Arbrifello difcipulos quatuor praefertim x. fitot- 
recenfentur , quatuor prdinum religioforum inffitutores , Bernardus de Pon- d ; nc fi Tir<y * 
tivo , Vitalis de Moritonio , Radulfus de Fufteia , & Geraldus de Salis , de qui- raen * 
bus nunc djcendum. Bernardus in Pontivo Abbatis-villae territorio , honeftis 

& religiofis parentibus ortus, cum vigefimum aetatis annum attigiflet, di- 
vino afflatus Spiritu^ p^riam d deruit , ac fan&ioris vitae defiderio Aquita- 
niam ingreflus, Picftavim ufque penetravit. Florebat tum prope urbis mu- 
ros S. Cypriani monafterium , cui praeerat Rainaldus S. Roberti Cafae-Dei 
olim difcipulus, vir litteris apprime eruditus , non modo in Aquitania, fed 
& in curia Romana celebris. Sub eo complures monachi cum genere tum . 
vitae integritate confpicui , ibidem religipfe vivebant. Quorum contubernio ■ 
Bernardus fe adjungere nondubitavit , eprumque exemplis per annos decem 
informatus , vitae regularis obfervatione & ceteris monafticis virtutibus * • 
quibus omnes facile fuperabat , dignus tandem eft habitus : qui Gervafii S. 

Savini abbatis adjutor renuntiaretur : quo quidem munere tam fapienter 
cum in fpiritualibiis tum in temporalibus perfundtus eft, ut jam de ipfo in- 
ftituendo abbate monachi inter fe deliberarent. 

5 < 5 . Hoc ftatim intclle&o, Bernardus clam e monafterio in eremum f c 
recepit , ibique a Roberto de Arbrifello , Vitali de Moritonio , & Roberto 
de Fufteia , plaudentibus novo focio , & cellas fuas ei certatim offerentibus > . 
lubenter exceptus , tribus annis religiofiflime egit , donec a monachis S. Sa- 
vini, qui miliis paflim exploratoribus, eum ubique per filvarum latibula 
montiumque receffus diligentiflime perquirebant, detedhis eft. His enim 
litteras a Pi&averdi epifeopo & abbate S. Cypriani utriufaue figillo munitas 
inftantiflime petitibus, quibus videlicet Bernardus ab nae folitudine ab-, 
ftradus abbas fibi praefici jpoflet , ad marinas infulas fugere coa&us eft, qux* 
fitifque in procellofo mari latebris , quas in vaftiflimis filvis reperire non po- 
tuerat, in Caufeo infula ab omni hominum confortio remotus, fine focio > 
fine foco , tres annos in maxima omnium penuria delituit. Jnde tamen a Pe- 
tro de Stella revocatus , mortuo Reginaldo abbate S. Cypriani , munus quod 
dudum refugiebat, divina ordinante providentia, fubiit , eoque nomine con- 
cilio Pi&ayenfi , in quo Philippus rex ob adulterinam cum Bcrtrada co- 


.. i 


Digitized by CjOOQie 


xxiv P R AE F A TIO. 

pulam anathemate percultus eft, cum Roberto de Arbrifello interfuit. 

57. Tum Cluniacenfes Pafcalis II. audoritatc freti, S. Cypriani monafte- 
rium , ut multa alia , fibi vindicare fatagebanL Quibus Bernardus viriliter 
obftitit , cum abdicare fe mallet , quam monafterium fibi commiflum in- 
debitae fervifutis jugum fubires eoque res eft adduda , ut jubente pontjfice, 
, & monafterio excedere, & depofita dignitate in folitudinem, unde pia fraude 
abftradus fuerat , redire compulfus fit. Neque inde potior fuit Cluniacen- 
fium caufa , immo magis magifque ipfis obnitentibus monachis S. Cypriani, 
qui quatuor ferme annis pro fua libertate .cum Cluniacenfibus decertarant , 
iterum invitatur Bernardus uti ecclefiae in iiimmum diferimen fubveniret, 
urgentiftimifquc Petri epifeopi litteris iterum revocatus , continuo Romam , 
afmmtis fecum ex eremo aliquot fociis, afmo vedus & pauper€ amidu in- 
dutus , proficifcitur, & ad Pafchalis audientiam admiflus , priftinse dignitati 
reftituitur : a qua tamen noft multo poft, immani Cluniacenfium audoritate 
excidit. Unde iterum regreffus in Urbem, caufam fuam coram pontifice rur- 
fum difcuflurus , ubi iplum advertit in Cluniacenfes plus sequo propenfum , 
ad divinum judicium coram omnibus provocare non eft veritus 5 qua libcr- 
tate commotus Pafcalis, eum revocavit ac benigne audiit. Inter alia acerbif- 
fime conquerebatur , abbatem Gluniacenfem infinitis jam & pinguiftimis 
monafteriis praepotentem, ad unicam & pauperem fuam hinnire uxorem , 
tamque acriter jus fuum coram pontifice defendit, ut ejus animi conflantia 
perculfus pontifex, ipfum apud le detinere, &facro etiam fenatui aferibere 
propofuerit. r Quod utrumque deprecatus modefte Bernardus, monafterio 
fuo iterum reftitutus eft, honorificentiffimeque dimidiis cum poteftate dif- 
penfandi verbi Dei , baptizaridi, & aures pfaeoendi confitentibus. 

58. Jam afterta S. Cypriani libertate , cum ipfi fui fratres laetis artimis ac 
fummo affedu gratularentur dignitatem femel & iierflm recuperatam., ip- 
fos tertio reliquit , ac paucis cum difcipulis varias folitudines vitae eremiticae 
ftudio peragrabat , cum Rotrocus cqmes Perticenfis locum ipfi a Novigento 
caftro una arciter leuca diftitum^Arcifias nomine, obtulit. At contradicente 
Beatricc matre comitis, vicinitatemque Cluniacenfium, qui cellam Novi- 

f enti habebant , contentionibus perpetuis occafionem futuram objiciente, 
ironium viro Dei eft collatum , ubi deinceps Bernardus conftitit , & mo- 
nafterium feu potius extemporaneas cafas extruere coepit , acceptaque ab 
Ivone Carnotenfi epifeopo tenedidione, f rimam mifam celebravit in die 
fando Pafiha in monaflerio ligneo jam adificato. 

59. Verum cum nec ibi tutus effet a Cluniacenfium Novigenti monafterii 
rixis, novum unius aratri fundum ab Ivone epifeopo & canonicis Carnotenfi^ 
bus. ad conftruendas monafterii officinas QDtinuit fecus fluvium Tironum. 
Qui locus Bernardo eo magis arrifit , quod incultus & fterilis , poenitentiae 
exercitiis aptior videretur, ibique durifnmum vitae genus cum fuis iniit. Si- 
lentio in primis fttidebant, operam fuam plerumque aut aedificiis erigendis, 
aut farriendis agris, aut aliis laboribus impendebant. Labori fuccedebat ora- 
tio & frequens pfalmorum cantus. Vidus qui in arido loco occurreret te- 
nuiflimus. Habitu inculti, &veftitu horridi, extremam ynriium indigen- 
tiam omnibus thefauris longe praeferebant. Quo miraculo moti vicini , un- 
dique frequentes accedunt , moxque fparfo etiam in remotiores provincias 
rumore, maximus fit hominum concurfus 5 omnes fervos Dei vel videre 
avebant , cum nemini loquerentur 5 & quae eft virtutis admirabilis illecebra , 
tanto fervore ftatim capti , abjedis omnibus , eorum veftigiis inhaerere , ipfos 
fratres habere, cum ipfis vivere fummo ardore, cupiebant, ut parvo admo- 
dum intervallo Bernardus quingentos fratres ibi congregafte rtiemorctur. 
Hic audiendus eft Ordericus Vitalis. Illuc , inquit , multitudo fidelium utriufi 

que 


Digitized by 


Google 


P R F A T 10 . xxv 

que ordinis abunde confluunt , pr&dittus pater omnes ad converfionem Orderic. 
properantes caritativo amplexu fufcepit , & fingulis artes quas noverant le- 
gitimas in monafterio exercere pracepit. Unde libenter ad eum convenerunt 
tam fabri lignarii quam ferrarii , feriptores , aurifabri ,p id ores g? c&mcn- 
tam , vinitores & agric&U , multorumque officiorum artifices peritijfimi. Sol- 
licite quod eis jujpojenioris injungebat operabantur communem confere- 

bant ad utilitatem qua lucrabantur. Sic ergo ubi paulo ante in horribili faltu 
latrunculi [olebant latitare 3 & incautos viatores repentino incurfu trucidare, 
adjuvante Deo, in brevi confurrexit monafierium nobile. Hinc fama Ber- 
nardi Tironenfiumque monachorum longe latequc diffufa , eorum inftitu- 
tum non in Gallia folum , fed in exteris etiam regionibus ita propagatum eft, 
ut praeter cellas innumeras abbatiae undecim principi monafterio Tironcnfi 
fubje&ae numerentur 5 ex quibus odo in Gallia, fcilicet Arcifia , nunc mo- 
nialium, in dioecefi Carnotenfi 5 Peliffia, & Vadum Alneti inCcnomanenfis 
Afinariae in Andegavenfi , Bofcus Albcrici in Turonenfi , Ferrariae in Pida- 
venfi , Jugum-Dei in Lugdunenfi ,Trunchetum in Dolenfi. Duae in Anglia , 
abbatia B. Mariae de Carneis in dioecefi Menevenfi, Rokcaburgum , & in 
Scotia Tironium. 

60. Vitalis alius Roberti de Arbrifello difcipulus, patre Reigfrido , & Ro* xi. Deor» 
hardi matre Figerii apud Bajocafles > in pago Moritonii natus, unde appel- dine fi- 
latur de Moritonio , non de Mauritania , ut quibufdam placet, cum litteris gtuaccn u 
eflet apprime imbutus, collegiatae S. Ebrulfi Moritonienlis canonicus & Ro- 
berti comitiscapellanuseft inftitutus. Sed depofita rerum temporalium mo- 
le , fuave Chrifti jugum fubiit , Deoque impellente in Credonenfem folitu- 
dinem fub magifterio Roberti de Arbrifello fe contulit. Ibi cum annis fere 
feptemdecim eremiticam vitam exegiffet , ac plurimos fuis concionibus ad 
bonam frugem adduxifTct, monafierium ad multorum falutem aedificare 
conftituit , fundum in Savigneienfi faltu dicecefis Abrincenfis fuppeditante 
Radulpho de Fulgeriis. Cujus monafterii initium Mabillonius ad annum re* Tom. j. 
tulit quintum & centefimum fupra millefimum, licet editum a Baluzio Chro- Ann * K 
nicon Savigniacenfe fundationem ejus anno folum mcxii. confignet, cui 
concinit Radulfi Filgerienfis charta ipfa fundationis tom. 1 . noftrorum Anec- 
dotorum edita : id quod rede intelligit Mabillonius de perfeda monafterii 
conftrudionej nam tefte Orderico Vitali , Savignienfe coenobium per v 1 1. 
annos aedificavit. Quo etiam tempore Guillelmus comes Moritonii , filius 
Roberti fratris Guillelmi regis Anglorum, abbatiam fandimonialium con- 
ftruxit inhonorem S. Trinitatis in Novoburgo Moritonienfi , adjuvante fr a- spidUom. 
tre Vitali , tunc temporis abbate Savigniacenfi exiflente : uti legitur in ipfius »5» 
Guillelmi litteris, eidemque abbati multa praedia ad opus Dei & landimo- 
nialium ufus affignavit. 

61. Coadunatis in Savigneienfi coenobio fratribus, Vitalis ritus Clunia * 
cenfes, vel aliorum qui monachilibus obferv antiis jam dudum mancipati 
fuerant , non propofuit , fed modernas tnftitutiones Neophytorum , inquit 
Ordericus Vitalis, hoc eft, uti interpretor, Ciftercienfium, quos Neophyto- 
rum nomine folet Ordericus appellare. Cum autem Vitalis , qua erat facun- 
dia, omnium animos ad quod maxime vellet facile inclinaret , faepe e fug- 
geftu loquebatur, nemini , nec poteftatibus parcens, & dici non poteft quanta 
eum obfervantia omnes & reges ipfi & principes colerent & revererentur, 
quam ardenter ad eum audiendum , vel prima luce accederent, quam mu- 
tati abirent. Cumque in his fandis operibus annos decem & feptem indefcflc 

& maximo omnium emolumento perfeverafTet , in oratorio pofi aliquantam 0rderlCt 
agritudinem , in qua fideliter confej/us fuerat , [aera Communionis Viati - Vitai. 

cum devote perceperat , ad matutinas de fanfta Virgine Maria le flori pofcenti 

Tom. VI. § 


Digitized by L.OOQle 


xxvj P R JEF A TI O. 

benedidionem dedit , & a eundis , qui aderant , dido amen , mox fptritum 

exhalavit . 

Ad calcem 6 2 . Vitalem ejufque fucceffores his verbis commendat Robertus de Monte 

Sbaris" tra< ^ atu abbatibus & abbatiis cap. 4. Vitalis eremita optimus femini- 
Verhms in confinio Jformannia Minoris Britannia , in vico Savineio , 
fnonaflerium adificans , modernas inflitutiones , in aliquibus Ciftercienfibus 
fimiles , monachis fuis impofuit. Huic fuccejfit Bajocenfis Gaufridus Cera- 
fienfis monachus ^ vir admodum litteratus , p in religione fervens . Hic multa 
monafleria adficavit ,& confuetudines prioribus ardiores Savinierfibus im- 
pofuit. Cui , poft Evanum Anghgenam , qui parvo tempore -eidem monafte - 
rio pr afuit , faece /fit venerabitis Serio de Paue-Badonis juxta Bajocas , qui 
fuerat pr&didi Gaufridi in foculo difcipulus , p* monachatum prius fufiepe- 
rat cum eo inmonafterio Cerafienfih fed relido illo monaflerio ,pro majori re- 
ligione expetierat Savineium. Hic quia pro velle Juo ei non obtemperabant 
monafleria fibi [ubdita, audoritate Eugenii Romani pontificis fub didit fe & 
omnia monafleria fua Ciftercienji ordini, & exinde poft paucos annos , ut 
ID eo liberius pojfet vacare , relida cura monafler iorum, in monaflerioCla- 
ra-y aliis Deo & fibi vacans delituit . Cui fucccjpt in regimine Savtneii Ri- 
chardus de Cur feto prior ejufdem loci. Jam fi quis fortafle quaeret , quaenam 
efFent monafteria illa ex quibus conflatus erat ordo Savigniacenfis , is confu- 
lat AnaftafiilV. bullam primo hujus colle&ionis tomo editam. Unum fb- 
lum monebo Saviniacum & monafteria ipfi fubdita Ciftercienfi ordini , fub 
linea Clarae-vallis, promovente S. Bernarao , adjumfta fuiffe, hoc abbati Sa- 
vigniacenfi ob tam infignem acceflionem dato, ut primus poft primos pa- 
tres & abbatem Prulliacenfem , qui loco fibi debito cedere noluit , in ordinis 
comitiis confideret. 

xii. De 63 • T ertius Roberti de Arbrifello difcipulus Radulphus de Fufteia,in quibuf- 

Congrega- dam chartis didtus Radulphus de Flagcio , poft legitimam coenobiticae vitae 

Sttipicu. * n uionafterio S. Jovini de Marnis exercitationem, ad anachoreticam tranfiit , 

ut permittit S. Benedi&i regula , fub difciplina Roberti de Arbrifello , in (altu 
Credonienfi per multos annos degens , tandem magiftrifui exemplo fandti- 
monialium monafterium fub S. Sulpicii patrocinio in dioecefi Elhedonenfi 
conftruxit , quibus religiofos monachos lub priore viventes, ut apud Fon- 
tem-Ebraldi , fubjecit. Ejus monafterii fundationem ab Alano Fergentio Bri- 
tanniae comite fadtam ad annum mcxii. refert Mabillonius. Cujus prima ab- 
batiffa Maria Stephani Campaniae comitis & poftea Angliae regis, & Bertae 
duciffae Britanniae filia , a Marbodo Rhedoncnu epifcopoTjenedidtionis mu- 
nus anno mcxvii. accepit. Quo anno Fulco Andcgavenfis & Cenomanenfis 
comes cellam Fontis S. Martini fundavit & tradidit novo coenobio , in ma- 
nibus Radulfi monachi magiflri (andimonialium , & eum de hoc dono in- 
'veftivit cum aureo annulo in aula fua Cenomanis . Quo etiam anno Wil- 
helmusepifcopus Pi&avenfis Radulfo de Flageio Jandijpmo viro & religio - 
fi [fimo , ecclejiam S. Maria, qua fitaefl in parochia Fulgerofa , ad opus mo- 
nialium S. Sulpicii, videntibus & audientibus Roberto epificopo de Cornu* 
'gallia & aliis , conceflif. Ad haec Conanus comes cum matre , uxore & fo- 
tore fua monafterium S. Maria Magdalena , quod Britannice Locmaria 
vocatur, Radulfo priori atque Maria abbatijfa , necnon & fiororibus ibidem 
Deo fervientibus , contulit. Quod Robertus Corifopitenfis epifeopus anno 
mcxxiv. confirmavit. Alias eidem parthenoni cellas fubditasrecenfcnt. Ce- 
terum defimdtum anno mcxxix. Radulfum pro fanfto venerantur S. Sui' 
pitiifan&imoniales, etfi nullo ecclefiaftico officio colitur. 

xiii. De 64. Quartus Roberti de Arbrifello difcipulus Geraldus de Salis, in hoc 

Jr^g r g a -magiftro fuo confimilis , quod canonicus primum regularis, deinde eremita. 


Digitized by v^ooQie 



PRAEFATIO. xxvij 

tum verbi Dei praeco eximius, ac tandem fundator monaftici ordiilis , ubi- «idi dc 
que ccclefiam mirabilibus virtutum exemplis illuftrarit. Salis in pago Petro- ^ 
coricenfi Fulcone & Aldearda nobilibus parentibus ortus, adolefcens poft 
navatam ftudiis operam , canonici regularis habitum in monafterio S. Aviti , 
quod a Salis proxime aberat , confilio Roberti de Arbrifello induit , ibique 
jfacris eft ordinibus initiatus, excepto faccrdotio , cujus fe indignum judica- 
bat. Eius exemplo pater ejus & mater , fratrefque duo natu minores Gri- 
moalaus & Fulco monaftiese vitae fe addixere. Quorum Grimoaldus prioris 
fcu praepofiti munere primum apud T uitionem , deinde ad Caftellariam non 
iine laude expleto , abbas Alloaiorum creatus eft , ac demum epifeopus Pi- 
davenfis , Fulco vero eremiticam vitam apud Bofcanium diftridiffimc 
exegit. 

65. Ubi ad virilem aetatem pervenit Geraldus, de paupere canonico fadus 
eft pauperior eremita , cilicio carnem macerans, ardo pane & aqua brevi 
cum modico legumine epulari folebat. Poftea divino Spiritu afflante, ver- 
bum Dei tam fdiciter diucminare coepit , ut Petrus Pidavenfis , moribus & 
fcientia clariffimus, & plurcs alii epifeopi ei vices fuas fuis in dicrceflbus com- 
mittere non dubitarent. Exinde variae monafteriorum fundationes ftatim 
confecutae. Septem recenfet vitae ejus feriptor > Caduinurri, Grandem-filvam , 
Dalonum , Bornctum , Allodia , Abfiam Gatinae , & Caftellarias 5 & duo fe- 
minarum, Tucionem & Bibionem, quorum pius Roberto de Arbrifello 
tradidit, qui ei viciffim fertur ceffifle Caduinum. Praeterea Ligurienfem par- 
thenonem fundafle reperitur anno mcxv. 

66. His chronicon Malleacenfe addit Gondum in pago Aginnenfi , cujus 
primus abbas fuit Bernardus ; in territorio Sandonenfl Fontem-dulcem & 

Tenale , quibus praefedi duo Wilhelmlj in nemore Gatinenfi S. Benedidum 
de Pinu , cujus primus abbas didus fuit etiam Guillelmus , & Bonam-vallem. 
Caftrenfe etiam monafterium , cui alter Guillelmus primo loco praefuit. De- 
nique in pago Lemovicenfi Domum-Dei Caftellenfem didam , cujus admi- 
niftrationem prioris nomine fufeepit GofFredus. Item Domum-Dei , voca- 
tam Corbafim, S. Mariae &cS. Nicolao facram , quam Bernardus rexit prio- 
ris nomine. Quibus monafteriis, vivente Geraldo fundatis, accedere poft 
ejus mortem Fons-Guillelmi in dioecefi Vafatenfi , Faefia 111 Burdigalenfi , 

S. Marcelli in Caturcenfl , Ardorellum olim in Albienfi , nunc in Caftrenfi , 
Clariana in Elncnfi, Bulium , Palatium B. Mariae , Bonus-locus , Pratum-be- 
nedidum in Lemovicenfi, Albiniacum in Bituricenfi , Locus-Dei in Ruthc- 
nenfi, in Malleaccnfi S. Leopardi , Fons-frigidus in Narbonenfl, Pons-altus 
in Adurenfi; 

67. Atque his locis Geraldus paucos primum difcipulos coegerat , qui ere- 
miticam vitam profiteri folebant. Undfe in Silvae-majoris & Manfi-Garnerii 
inftrumentis eremitae vocantur primi incolae Grandis-filvae. Item Clerici Ab - 
fienfes , quorum antefignanus fuit Petrus Brunc eremita, & Caftellarienfes 
erant eremita , inquit feriptor vitae S. Geraldi. At ubi accrefcente numero fo- 
htariorum, in focietatem aliquam convenire potuere, poftpofita vita foli- 
taria , regulam ipfis S. Benedidi, cum Ciftercienfium inftitutis impofuit, nec 
tamen ideo ordini Ciftercienfl ullo modo addixit , ut plane conftat ex charta 
fundationisGrandis-filvae , in qua Amelius epifeopus T olofanus anno mcxvh. 
hoc eft annos ut minimum viginti antequam Ciftercienfl ordini uniretur, 
religiofiffimo magiftro Geraldo de Salis ejufetue difcipulis concedit , & audo- 
ritate epifeopah confirmat , quicquid a fidelibus acquifierant aut poterant 
acquirere , ea tamen lege , ut ad honorem Dei regulam B. Benedidi teneant 
more Ciftercienfium , qui laudabiliter eam cuftodiunt. Eodem modo anno cS^na 
mc xx. fundatum eft coenobium S. Maria Abfia in primam abbatiampagi Fida - tom, x. 


Digitized by CjOOQie 


xxviij P R AE F ATIO, 

venfis , fecundum regulam S. Benedttii , & inftitutum patrum probatijfimo- 
rum Ciftercienfium monachorum a magiftro venerabili Giraudo ; quod ta- 
men perflat hadtenus fub S. Benedicti regula. Idem colligere licet ex Lucii 
papae II. bulla pro monafterio Fontis-dulcis , Ciftercienfi ordini numquam 
unito, in qua haec in primis obfervanda pontificis verba. Confuetudines ad 
religionis atque humilitatis obfervantiam ab eo quipracft & fratribus ,fi mi- 
liter fecundum S. Bene didi regulam & Ciftercienfium fratrum ordinem in 
monafterio veftro aliis fubjetiis ecclefiis inftitutas , nullus archiepifiopus 
fua autioritate infringere aut immutare prajumat. Idem confirmant Loci- 
Dei apud Ruthenos monumenta , in quibus haec inter alia leguntur. Philippi 
regis tempore Geraldus quidam venit m partibus Aquitania , ubi de ferta re- 
quirens Septem fundavit monafteria , in quibus vitium & veftitum ad for- 
mam Ciftercienfium inftituit , & fufeeptam a communi monachorum patre 
Beneditio regulam. Quod ut adhuc magis elucefcat , extant apud Vallem* 
magnam ordinis Ciftercienfis monafterium dioeccfis Agathenfis litterae , qu i- 
bus ejus loci fundationem Caduini & Ardorelli abbates anno mcxxxviii. re- 
cipiunt , & decem pofl annis a fede apoftolica petunt monachi ut ordini Ci- 
ftercienfi adjungantur : quod benigne annuit Eugenius papa III. feriptis lit- 
teris ad abbatem Bonarum-vallium dioecefis Viennenfis. Ex quibus patet 
Vallem -magnam a prima fua fundatione unitam non fuifle ordini Cifter- 
cicnfi. Eadem ratione Joa^Jiimus abbas Florinenfis , Ciftercienfium inftituta 
fuis praefcripfit difcipulis, tametfi non eftent Ciftercienfi ordini addidi, ut 
docet Radulfus Coggeshalenfis abbas , & ipfe Ciftercienfis , in Chronico An- 
Tom. j . gli cano . Ea tempejlate , inquit , extitit quidam abbas non longe ab urbe Roma, 
p ' 5 * ordinis Ciftercienfis ,fcd Ctftercienfibus minime fubjetius k 

68. Jam vero de tempore quo Ciftercienfi eft ordini attributa Gcraldi de 
Salis congregatio , fi quis fortaifis quaerat , refpondemus id facile definiri non 
pofle. Si quibufdam recentioribus & ceteris ordinis Ciftercienfis feriptori- 
bus credimus , id fa&um conflat vel paulo ante Geraldi mortem , vel certe 
non multo pofl. Caduino anno mcxiv. fundato , Henricum Pontiniacenfem 
monachum ab Hugone abbate mifliim , duobus pofl annis praefedum fuifle, 

Tom. i. tradunt novi Galliae Chriflianae audores. Similiter docent Ciftercienfis ordi- 
P a B- «j J 8 - n i s feriptores, Grandem-filvam, vivente adhuc Geraldo aS. Bernardo recep- 
tam, & fuccefloribus ejus Clarae-vallis abbatibus fubie&am fuifle 5 quod 
utrumque nullo folido fundamento nititur. Nam Mafeillonius in nota ad 
epiflolam 247. S. Bernardi unionem hanc anno mcxlv. confignat , Angelus 
Manri^iieManrique vero mcxlvii. quorum opinio fundamentum habet in praedi&a 
AnnaJ. epiflola fcripta anno 1 1 47. ad Tolofanos , quos S. Bcrnardus alloquens , Sit 
i^47*c.ij*. vobis, inquit , commendatus lator epiftola venerabilis abbas Grandis-filva & 
art. 1. domus ejus , qua & noftra eft , £9 nuper noftro ordini ab ipfo tradita , & 
ecclefia Clsravallenfi fpecialiter affqciata. Nos vero Grandem-filvam Cifter- 
cienfi ordini adferiptam cfle exiftimamus circa annum mcxliii. fub finem 
pontificatus Innocentii papae II. id quod collegimus ex ejufdem pontificis 
referipto ad epifeopum T olofanum , datum occafione abbatis Caauini mo- 
naflerii, quiaobas ordinis a Geraldo inftituti pater, querelam ad fedem apo- 
flolicam de recufata fibi obedientia ab abbate Grandis-filvae depofuerat. T o- 
lofano igitur epifeopo his verbis refpondet Innocentius. tAdverfiss abbatem 
fratres Grandis filva gravem querelam accepimus , quod Caduinenft ec- 
clefid Jubjetiionem £9 debitam fubtrahunt obedientiam. Quod fi verum eft , 
per apoftolica tibi fcripta mandamus atque pr eripimus , quatenus ipfos ad 
obedientiam prafate ecclefie redire diftritie commoneas . Si vero te audire 
noluerint, de ipfis tamquam de inobedientibus plenamjuBitiam facias. 

69. Supereft hoc pontificium diploma in eccfefiae Tolofanae chartario , ex 

quo 


Digitized by CjOOQie 


PRAEFATIO. jccix 

duo patet non modo Grandem-filvam , necdum ordini Ciftercienfi unitam 
fuiffe, fed nec Caduinum ipfum, cujus abbas citca idem tempus una cum 
abbate Ardorclli, fundationem Vallis-m agnae excepit, quae tamen decem 
tantum poft annis Ciftercienfi familiae nomen dedit , fubdiditque fe abbati 
Bonarum-valliumindioecefiViennenfi. Exeunte autem duodecimo faeculo, 
cum Aimericus abbas Caduinenfis , regulans oblervantiae zelo accenfus , 
aegre admodum ferret, monachos fuos a primaeva ordinis fui inftitutione 
plane excidifie , neque alia ratione difciplinam reftitui poffe videret, quam 
Ciftercienfium ope & confiliis , ipfos fupplex exoravit , feriptis ad capitulum 
generale litteris , ut monafteriorum filorum curam deinceps fufcipere ne 
dedignarentur, au&oritateque Innocentii papae llf. interpofita, haec com- 
mifla eft provincia PiCtavenfi & Petracoricenfi epifeopis , & archidiacono 
Petracoricenfi 5 ut fcilicet Caduinum accederent , atque adhibitis praefenti- 
bus malis remediis ,Caduinenfes ordini Ciftercienfi & Pontiniacenli abbati, 
jurata ipfi obedientia,fubjicerent. Quae quidem in capitulo Caduinenfi ftre- 
nue peraCta funt anno mcci. hac polita conditione , ut Caduini filiae , ut vo- 
cant , (eu monafteria , fub patris abbatis jurifdi&ione perfeverarent, qui ab- 
bas a nullo alio vifitaretur abbate praeter Pontiniaceiucm, qui ipfe accede- 
ret , nec cuilibet alteri vices fuas committeret. 

70. Haec omnia confundit auCtor vitae Geraldi de Salis , cum feribit ipfif- 
fimum Geraldum voluifle Caduinum S. Bernardo tradere & Glarae-valli, 
ut pravos monachorum mores emendaret : fed iis repugnantibus, Geraldum 
dixiffe Bernardo : Recedamus hinc ab his civibus in nomine Dominfi, & 
dabo vobis domum meliorem . . . dicebat autem Grandem-filvam . Et revera , 
ficut dixit ,ficfaflum eft. JVam Grandisfilva incola receperunt Bernardum 
ficut angelum Dei , in obedientia perpetua fe Jubdiaerunt ei. Tempora 
etiam confundit ille auCtor , dum fupponit Caduinenfes, vivente Geraldo , 
hoc eft quinque aut fex ad fummum a fundatiorie annis a regulae tramite 
cxorbitaffe , atque ad enormes exceftus , qui nonnifi poft annos circiter octo- 
ginta a Geraldi obitu contigere , fe praecipi taffe. 

71. Sed neque alia Geraldi de Salis monafteria Ciftercienfibus fe ftatim 
fponteque fubjccere. Rogerius abbas Daloncnfis occafione Bulienfis ad Cla- 
ram-vallem acceffionis feribens S. Bernardo , qucftuS dicitur ipfum effc fi- 
milem homini, qui oves habens nonaginta novem , pauperis oviculam unam 
furriperet. Abbatia de Ponto-alto Ciftercienfi ordini eft adjundta anno fo- 
lum quinquagefimo primo fupra millefimum. Palatium S. Mariae anno 
MCLxn. S. Leonardi de Calmis anno mclxviu. 

72. Nonnulla jam de S. ViCtoris Parifienfis monafterio in praevia obfer- xiv. De 
vatione in vetera ejus monumenta hoc tomo edita diximus , quae fbrtafle 
fufficerent 5 at ne propofitum argumentum hic videamur intaCtum prae- vlaLi* 
terire, pauca de celeberrimo monafterio etiam hic juvat obfervare. Fun- 
datorem agnofeit Ludovicum VI. Francorum regem , promotorem Guil- 
lelmum de Campellis , univerfitatis Parifienfis doSorem infignem , de quo 

haec habet Robertus de Monte libro de abbatibus & abbatiis cap. 5. Eodem 
tempore magifter Guillelmus de Campellis , qui fuerat archtdiaconus Pari* 
fienfts , vir admodum litteratus & religio fus , aftumens habitum canonici 
regularis cum aliquibus difcipulis fuis extra urbem Parifius , in loco ubi erat 
quadam capella S. Vi flor is martyris ^coepit adficare monafterium clericorum. 
Eumdem etiam commendat alter auCtor, quem fola nominis prima lit- 
tera indicat: Parifius modo fum , inquit ad quemdam praepofitum feribens, Bccardi 
in Jchola magiftn Guillelmi ,Jummi viri omnium fui temporis quos ego nove - Cor P Hift ’ 
rim, in omm genere doflrina : cujus vocem cum audimus , non hominem , P aj£’ fit. 
fed quafi angelum de coelo loqui putamus. Ufam & dulcedo verborum ejus 

T om. V '1. h 


Digitized by 


Google 


JCXX 


P RJEF ATIO. 


tfprofunditat fintentiarum , quafi humanum modum tranfiendit. Qui cum 
effit archidiacmus , feremr apud regem primus , omnibus qua poffidebat di - 
miffis , in proterito Pafcham quamdam pauperrimam ecclefiolam , folt Deo 
fervitur u$ fe contulit, Hique omnibus ad eum undique venientibus, gratis 
gfcaufa Dei folummodo; more magiflrt ManegautU beata memoria , devo- 
tum ac benignum fe prabaif;jamquc tantum fludium regit , tam in divinis 
1 quam in humanis jcientiis , quantum nec vidi , nec meo tempore ufquam ter - 
rarum effe audivt . Ex quibus colligae licet Guilklmum non modo pietatis 
5 c regularis obfervantiae , fed fcientiarum etiam fcholam apud S. Vidorem 
inftituitfe : quam ipfc maximo urbis 6c totius regni emolumento rexit ad 
annum ufque mcxiv. quo adeptus epifcopatum Catalaunenfem , fucceflo- 
rem fortitus eft Thomam priorem > virum landiflimum , a Thebaidi Notcrii 
archidiaconi nepotibus , quos faepe fimoniae arguerat , pro juflitiae defenfionc 
interemtum. Ei m fcholis regenctis fucceilit Hugo V idorinus , Hugoni Nan- 
terus , Nantero Richardus, liib quibus ita virtutibus & dodrinis floruit fa- 
milia Vi&orina, ut piures ftatim fundatae fint ad ejus normam abbatiae & 
praepofiturae , cx quibus furrexit nobile corpus Vidorinae Congregationis, 
Hid Oc- de qua Jacobus ae Vkriaco : Hi fiquidem prudentes & honeflt viri extra 
dd.cap.i4. Parifienfis urbis tumultum feorfum congregati , fuPra firmum flabile fun- 
damentum regula S. aAugufiim inflitutoris , honefias & falutares obfervan- 
tias /latuerunt. Nigris fiquidem cappistf tunicis albis laneis induti, pellibus 
agninis & lineis utuntur camiflis. Carne sinrefeftorio non manducant. Cer- 
tis temporibus horis confli tutis infra terminos fuos manibus fuis corpora- 

liter laborant , Circa prunam vel fecundam notiis horam ad matutinas fur- 
gentes, in hymnis &pfalmis & canticis fpiritualibus Domino fuaviter & 
devote jubilando , rejiduum notiis plerumque expendunt. Afflatis autem 
tempore a vefpera ufque ad auroram notturnum frequenter pertrahunt offi- 
cium. Semel autem tn anno omnes hujus ordinis abbates Parifius apud fantli 
Viftoris ecclefiam generale capitulum celebraturi congregantur. Poft divina 
prodic ationis epulas delicatas & fuaves , de his quo ad religionem & ordinis 
inftituta pertinent unanimiter per tratlantes. 
xv. Dc 7 3 . Sequitur canonicorum Eraemonftratenfium celeberrima focietas. Ejus 

Praemon au &°r Norbertus archiepifcopus Magdeburgenfis , Sandis quod Cliviae 
ftmcnfi. eft oppidum in diqecefi Colonienfi , nobili genere natus, patre Herberto & 
Hadvige matre, primo inFrederici Colonienfis archiepifcopi curia, deinde 
io aula Henrici imperatoris, munus capellani obivit 5 cumque eodem Caefarc 
imperialem coronam accepturo, Romam profedus, praefens ibi aderat, cum 
Pafchalem papam Sc cardinales ei adhaerentes vi interceptos Henricus in car- 
Heriman. cerem detrudi juflit : quod nefandum fcelus adeo efl dcteftatus , ut impera- 
ilnoM s t 0 P $ au ^ a excedere decreverit , & proftratus pontificis pedibus , in pa- 

MartL triam impetrata delidorum venia & abfolutione remearit , ubi oblatum epi- 
Tornac. fcopatum Cameracenfem a fe modefte repulit. Cum vero aliquando fotus 
1. cum puero ad locum nomine Freden contenderet, orta fubito graviflima 
tempeftate , fulmine idus equo dejicitur , ac tum tadus dolore cordis intrin- 
fecus, velut alter Saulus, hanc in vocem erupit : Domine quid me vis f acer e > 
flbique refponderi vifum : Define a malo & fac bonum. Quo audito, in 
alium virum mutatus, cilicio indutus , ad Sigebergenfe ordinis S. Benedidi 
momfterium dioecefis Colonienfis accedit, ubi adhibito in confilium Co- 
none abbate , admirandae fanditatis viro , cum de abnegando faecnlo firmi- 
ter dcliberaflet , ad Fridericum Colonicnfem archiepifeopum convolat , ac 
diaconum fimul & facerdotcm eadem die inflitui fe cupit & facile impetrat. 

_ 74. Initiatus facerdotio cum depravatos clericorum mores palam in con- 
cionibus redargueret , a fuis concanonicis ejedus cft , relidaque patria Ge- 


Digitized by v^ooQie 


/ 


PRjEFjTlO. xxxj 

lafium , qui Pafchali fucccffcrat , adiit > veniam ab c6 deprecaturus , quod 
duos eadem die ordines facros imitet, atque impetrata facultate dmemir 
nandi verbi Dei, munus apoftolicum obire cum rigkMmo vitae genere coe- 
pit , cibis quadragefimalibus ad vefperam , Dominicis diebus exceptis , vef- 
cens, pifcibufque & vino plerumcjue abftinens. Cum frequentes aliquando 
Termones ad populum Valencenis haberet , ei Burchardus epifeopus Came- 
racenfis, quoolim in aula imperatoris familiariter utebatur , occurrit , qui 
vifo Norbcrto nudis pedibus oc vili vefte amicto , a lacrymis temperare non 
potuit, coque fpedfcaculo motus Hugo Burchardi capellanus, ipfi ftatim fe 
adjunxit, moxque fccutus eum eft alter focius. 

75. Mortuo Cluniaci Gelafio, fubrogatus ei Calixtus II. concilium ge- 
nerale Rhemis indixit. Quem nudis pedibus adiens Norbertus, poft tres dies, 
infe&o negotio , ac ne impetrato quidem ad pontificem accefiu, abire co- 
gitur. Interim Bartholomaeus Laudunenfis antiftes , Rhemos ad concilium 
veniens, cum jam S. Thcoderici monafterium cflct .tranfgrefTus , Norbertum 
cum duobus Jociis clericis non longe ab itinere fidentem confpexit . Ad quos 
appropinquans epifeopus interrogavit qui effent. Refpondit : Se relidis pa~ Herman. 
rentibus Jaculique vanitate , religio fam vitam J equi propofuijfe y bujufque J 
religionis norma fidis apofiolica confilio & auaorttate incipienda , jam por Marix 
tres dies Rhemis demoratum fuiffe. Sed quia pr & multitudine jugiter con - Laud - C - ». 
jfluentium divitum , nullus fibi ad papam ingrejfus patebat , trijlem ac defpe - 
rantem urbe digrejfum , quo diverteret nejcire. Commifcratufque Bartno- 
lomaeus Norbcrtum fecum Rhemos redire cogit & ad papam producit. Ex- 
ceptus benigne a pontifice Laudunum, quo erat concilio finito venturus, 
dimittitur, cum firma fpe , favente praefertim epifeopo , ea atequendi quae 
petierat. 

j 6 . S. Martini ecdefiam extra muros Lauduni Bartholomaeus religiofam 
pauperemque vitam fedtari cupienti obtulit. At Norbertus qui majores 
Coloniae divitias reliquerat , modicis facultatibus Lauduni detineri non po- 
tuit , profeffus fibi extraurbes in defertis & incultis lods habitare propofitum. 

Itaque Bartholomaeus pofr papae difceffum ,. per varias eum dioecefis folitu- 
djnes <;onduxit, oblatoque Futniaco &Tenaliis , utroque loco rdigiofae vitae 
apto , fcdquem aliis vir Dei Norbertus , non fibideftl natum dicebat , ad lo- 
cum Pxaemonftratum didtum pervenit, ubi Deo doce & aufpice Deipara, 
quam fibi patronam elegerat , in loco prope inacceffo , ut tutilfima in fta- 
tione fe continuit. Erat ibi aedicula S. Johanni-Baptiftae facra , juris coenobii 
S. Vincentii Laudunenfis , quam epifeopus Norbcrto , compcnfato abbate , 
attribuit. Si Hiftoriae Vicomcnfis monafterii au&ori credimus, quo tempore infra pag. 
venerandus pater Norbertus Pramonftratum venit habitaturus , facrOrum - a8} * aHau 
que infiitutionum, quibus jam totum fere per orbem catholica decoratur ec- 5 ‘ 
cie [ia, rudimenta daturus , .... Vido paucis diebus illic demoratus . . .fe~ 
cefiit , loco Aiqjori cedens , in Viconienfim filvam fi recepit. 

77. Paucos pofr dies Norbertus Laudunum venit , fcholamque magiftri 
Radulfi , qui germano fuo Anfeimo fuecefferat , ingreffus , habito ad fcho- 
lares hortatorio fermone , feptem ex eis ditiffimos , qui nuper e Lotharingiik 
advenerant , convertit , & cum ingenti pecunia adduxit Praemonftratum. At 
pecuniam illam, eremiticae paupertati fortafle minus congruentem , alter c 
viri Dei fociis , cui commina fuerat , fibi attribuite fertur , & fuadente dia- 
bolo clam non reverfurus aufugite. Hieme tranfada , Norbertus apoftolico 
munere pro more defungens per vicos & oppida , Cameraci fermone habi- 
to , Evermodum magnae fpei juvenem, Raceburgenfem poftea epifeopum 
in Saxonia , Deo eft lucratas , ubique adfeivit , nec multo poft Niyigellae al- 
terum juvenem nomine Antonium , quibus & alii adjun&i 5 ac tandem Prae- 




Digitized by 


Google 


Vita S. 
Norbeiti 
apud Boli, 
6 . Junii. 


Num. 1 1 
pag. 187. 


xxxij PRAEFATIO. 

monftfatum dim tredccim fodis cft reverfus, congregatifque jam fere qua- 
draginta clericis & plurimis laicis cum fandorum cis patrum inftituta eli- 
genda propofuiflet, eundis ad ejus nutum fc convertentibus , S. Auguftini 
regulam afferri jubet , cui omnes , nullo prorfus refragante, die Natalis Do- 
mini fubfcripfere. 

78. Nec vero tum fandi illi longe ab angelis vitae puritate abeffe videban- 
tur. His de corporalibus cura & jollicitudo vix aliqua erat , univerfumque 
fludium ad fpiritualia contulerant. Is erat religiofae paupertatis amor , ut po- 
tius eligerent veterem & clavatam tunicam , quam novum & integrum ve - 
fiimentum. INullum erat opus tam vile quoa refluerent y obedientia adeo 
promta , ut fi clibanus ardens eis proponeretur , & qualibet mors fi offerret , 
magis timerent imperantem quam mortem. Juge plentium in omm loco, in 
omni tempore , in omni fiatu , ita ut illi qui illum ( Norbertum ) comitaban- 
tur , licet confer tijpmis populorum turmis admixti e ffent , vix unum verbum 
ab eorum ore ppjfet extorqueri. Quod fi quemlibet eorum de qualicumque 
commiffo culparet , ibidem ad pedes corruens fatisfadurus , neque vifum ho- 
minum circumflantium erube fiebat . . . Voluit ut omni tempore jejunarent , 
una refetfione contenti in die. Voluit etiam ut ofellis circumvelarentur uf 
que ad quatuor aut quinque leucas. Sed obfiftente carnis infirmitate obfir- 
vari non potuit. Feminalibus fimper uti fratribus fisis pracepit y laneis ad 
£ qrnem, laneis ad labor em uti, & abjque ulla tindura pracepit, licet ajper- 
rimo cilicio ajfidue vefliretur. In fanduario vero, & ubi divina facramenta 
tradantur, vel celebranda propter munditiam & multimodam honeflatem , 
lineis uti voluit , 0* omni tempore utenda dijpofait. 

79. Ada fuerunt haec omnia anno mcxx. quo fere tempore Gualterio S: 

Norberti difcipulo creato S. Martini Laudunenfis abbate , fratres quingenti 
ibi infra annos duodecim coadi. Sequenti anno mcxxi. fundatur prope Na- 
murcum Florefienfe monafterium , neque breviflimo tempore eft propaga- 
tus fandiflimus ordo Praemonflratenfis , ut poft triginta ab ejus fundatione 
annos centum ad capitulum generale abbates convenirent , qui feveriorem 
vivendi rationem a Norberto inftitutam fuis in locis confedabantur cum in- 
finitis fratribus. Inftar omnium quae coacervari poffent, hic referre juvat ea 
quae deViconicnfibus hiftoriae ejus monafterii fcnptor coaevus hoc tomo edi- 
■ jtus narrat .Quis autem valeat digne di fer ere qualisquantufque fuerit eo tempo - 
re tam in dfcipulis quam in magiflro amor veritatis juftodia humilitatis, con- 
temtus humana vanitatis , cum certis indiciis fincer a caritatis omnes fi mon- 
flr arent mortuos effe mundo , & mentibus habitare in cceleflibus cum Chriflo. 
Cur autem eos mundo mortuos non refte dixerim , quibus tanta erat parci- 
tas in vidu , ut quaque fufiui dulcia , tadu mollia penitus abhorrerent, & 
talia quarentes ojlentui haberent ? Tanta quippe erat au fler it as in vifiu , quod 
aftivts temporibus cum legumina non haberent, tribulos & agreftes herbas 
per arva legentes, & propriis humeris domum advedantes , una cum foliis 
arborum codas , in cibos /umerent. 7 dec tamen mors in ollafintiebatur, quia 
farinula perfeda caritatis condiebatur. Erat vero tanta vilit as in vejltbus , 
ut tunicis toties reclavatis plerique veftirentur , quod in dubium venerit , ex 
qua potius parte initium Jumferit. Quid dicam de affiduitate laboris vel in- 
flantia orationis , cum vix umquam aut manus quie [ceret a labore lin ua 

vacaret ab oratione ? . . . Porro confuetudo talis erat , ut egredientes ad la- 
borem , five ad farriendum , vel ad farta cremandum., finito labore non va- 
cui redirent, fed quifque pro viribus onera fibi bajulantes ,firiatim Qf cum 
filentio repedarent. 

80. Nec fratres foium , fed & forores a Norberto congregata? , quarum 
coenobia haud procul a viris erigi folebant , & plus quam decem millia fe- 

, minarum 


Digitized by 


Google 


PKVE VATIO. xxxiij 

minarum, ait Hermannus monachus , tn eis hodie credimus contineri . Mox Lib. $. de 
autem ut converfa fuerint , pergit ille audor, perpetua deinceps lex manet ££ B * 

S er intra domus ambitum claufas Contineri , nufquam ulterius progredi , uu? 

viro non modo extraneo , fed nec germano aut propinquo loqui , nifi ad 
feneflram in ecclefia , duobus viris converfis cum viro exterius , & duabus 
feminis cum illa interius refidentibus , pfi quicquid dicitur audituris. In ipjb 
conver (ionis initio mox ut Jufeipiuntur . . . capilli earum ujque ad aures ton- 
dentur .... nudi deinceps prettofam veftem, m[i ex lana , vel ovinis pedi- 
bus licet habere , nudi velum Jericum , more quarumdam fanttimomaltum , 
fed levijpmum panniculum nigrum fuper caput portare. Addit Jacobus de 
Vitriaco : ln choro pfi in ecclefia non cantabant , fed tantum in filentio ora- 
tioni vacabant , pfalteria fua legentes & horas canonicas vel B. Virginis 
Maria fecreto cum omni humilitate & devotione dicentes y quibus fane le- 
gibus rnhil confultius provideri poterat. Et tamen virgines illae tam fapien- 
ter inftitutae , quae faepe fratres numero fuperabant , cum nulla fere ordinis 
abbatia erigeretur , quin ipfis fimul daretur locus extruendo monafterio ap- 
tus & conveniens j ha: virgines vix fecundam attigere aetatem, hodieque 
paucioribus extra Galliam pofitis coenobiis continentur. 

«i. Ceterum Praemonftratenfium difciplinam, qualis fuo tempore vige- 
bat, his deferibit verbis Jacobus de Vitriaco Hift. Occid. cap. 22. Carnes fi- 
quidem Brsmonfiratenfis ordinis canonici & fratres laict numquam nifi 
tn infirmitate manducant. cA feflo S. Crucis ufque ad Pafcha jejunant. Duo- 
bus pulmentis more Ciftercienfium in rcfeBorio velluntur. Camifiu non in~ 
duuntur. Pedibus ovmis utuntur. Veftiti tunicis albis caligis calceati dor- 
miunt. Cappis laneis albis abfque tinttura vefiiuntur. Diebus feflis more alio- 
rum canonicorum novem lettiones , aliis autem diebus tres tantum in ma- 
tutinis legunt. Pofl officium notturmm ad dormitorium revertuntur ut dor- 
miant & requiejcant. Temporibus determinatis & horis certis ad labores ma- 
nuum egredtuntur. Paroctndles ecclefiasffi animarum [ocularium curas in 
propriis perfonis fufiipiunt. Omnia hujus mfiitutionis & religionis tnonafte- 
ria fisb uno capite Pramonftratenfis monajterii continentur , ad quod annis 
fingulis ad capitulum generale omnes hujus ordinis abbates congregantur. 

Ptabent autem curias & prioratus , tn quibus tam clerici quam laict } fecun- 
dum quod eis a fuperioribus fuis injungitur , commorantur . 

82. Non multum ab hac vivendi ratione differebant canonici S. Gilberti XVi.Ordo 
deSimpringham , qui ipfi eadem ferme aetate ordinem in Anglia celeberri- J; s < ^ lbert ! 
mum inftituerc, in quo viri S. Auguftini , feminae S. Benedidi regulam fer- gham. ptm " 
vabant. De eo vide li lubet Eliotum tom. 2. Hift. ord. monaft. cap. 29. 

8 3 • Calefienfis exigua Congregatio , cujus memoria pene eft oblitterata, xvn - 
fuo etiam tempore floruit apud Delphinates. Ejus, caput Calefium , mona- Congrega- 
fterium olim ordinis S. Benedidi in Gratianopolitana dioecefi, ab illuftri J. io 
viro Guidone Delphino & Mathilde regina ejus conjuge , anno circiter mil- Delphi^ 
lefimo & trigefimo conditum , ornatumque reditibus oc praediis, tam fandis tu * 
legibus a prima fui origine refiilfit , ut jugurnejus monafteria alia paulatim 
fubirc, iphquc ut capiti fubjici optarent *. in quibus praecellebant ceteris Bof- 
codunum & Alba-vallisEbreduncnfisdioecefis, ac Lura in Siftaricenfi , quae 
anno demum quadragefimo odavo fupra millefimum & centefimum ali* 
quam inter fe focictatem inire ftatuunt,edita exemplo Ciftercienfium Charta 
Caritatis, in qua inter alia eft definitum $ Ut abbas Calefienfis, novae con- 
gregationis pater , monafteria fua vifitet , emendet & corrigat. Singulis an- 
nis omnes congregationis abbates ad capitulum generale convocet , eledos 
confirmet» utque ejus viciftim dediom Bofcoduni & Albae-vallis abbates 
praeefte , Calefiamque vifitare queant , aliaque folemni hoc decreto egregie 
Tom. VI. i 


Digitized by 


Google 



xxx i v P R AE F A T" i O. 

fancita , quae legi pofliint tom. 4. noftrorum Anecdotorutn , pag. I2il . At 
quae eft rerum etiam optime conftitutarum miferabilis conditio ! Pufilla haec 
Congregatio fuos non modo fines ulterius protulifte non videtur , fed caput 
'ejus Calefium ,monachisfenfim deficientibus , ad tantas eft anguftias exeunte 
ficulo decimo tertio reda&um , ut majori demum Cartufiae lpfum Guillel- 
tnusepifcopusGratianopolitanus, impendente jam ruina, adjungi &attri-; 
bui praeceperit anno Domini mccc. 

‘ xvin. -84. Sub finem facculi x 1 1 . novus in dioecefi Lingonenfi ordo fub S. Bene- 

regula furrexit , Vallis-caulium dictus : cujus auCtorem vulgo faciunt 
iium. fratrem Wiardunr Cartufienfis ordinis in Luvignienfi monafteno conVcr- 
fum , qui cum non fatis rigidas Cartufienfium leges exiftimaret , in proximam 
vallem filvis undique circumdatam fecetfit , ibique congregatis difcipulis > 
novum fundavit ordinem. Verum popularem nane traditionem ad vulgi 
fabulas ablegandam efle demonftravimus in primo noftro Itinere Litterario 
pag. 112. 1. Quia Vallis-caulium monafterium paucis poft Luvigniacenfis 
Cartufiae fundationem annis conftruxit Odo dux Burgundiae, anno fcilicet 
mcxciu. quo tempore Cartufienfes, ubique primaevum ordinis fui fervorem 
retinentes , reformatione non indigebant. Immo quamvis Vallis-caulium 
fratres rigidiorem ducerent vitam , Cartufienfium tamen aufteritatem 
attigifle , nedum fuperafTe credimus. Deinde Ciftercienfium non Car- 
tufienfium ufus & confuetudines adoptatas a Caulitis fiiiffe diferte afTe- 
rit jacobusa Vitriaco au&or ejus aetatis. 3 0 . Primus Vallis-caulium prior 
Cuido , non Viardus vocabatur , ut fert ejus &Humberti fucccfloris tumulo 
appofitum epitaphium : 

Hic duo funt fratres caput ordinis & protopatres 
•Guido Humbertus ,Jit Chriftus utrifque mi fer tus. 

Poftremo in facra aede hoc legitur inferiptum. Anno Domini mccxchi. 1 v. no- 
nas Novembris intravit frater J&^iardus in chorum Vallis-Caulium, hoc 
eft anno poft monafterium conditum centefimo vigefimo , atque adeo nec 
ejus loci auCtor aut conditor haberi ulla ratione poteft frater Wiardus. 

8 5. Aliam & longe diverfam Vallis-caulium originem hiftoriae Cartufien- 
fis ordinis feriptor hoc tomo editus his verbis rercrt. Cum quemdam Car - 
tufienfem provefium patrem damonpracipitaftet in fugam , invenerunt eum 
quidam nobiles de Francia di Ai de Mont-corne inftlva quafi de folatum : qm 
interrogatus refpondit fe de clauftro fugiffe propter nimium rigoremvita , ad- 
jecit que quod fi tempore abftinentia panis & aqua caules habuiftet, bene con- 
tentus manfijfet. Mi ferti illius pauperis , duxerunt eum adfua , afflgnantes 
ei locum pro fruftibus & herbu valde fertilem , cui & ex hoc Caul i um vo- 
• cabulum eft , unde &ipfi fratres Caulit^ funt vocati . Ibidem ergo f otio clau- 
ftro quodam , & a Jeae apoftolica , promotore Domino , approbato , adunati 
funt [ocii multum devoti , qui viventes quafi ftnt Cartufienfes ,per multos an- 
nos multum ibi bene habuerunt fe. 

86. Ex his , quae fane non lpngc a vero abefle exiftimo, patet primum Gau- 
litas ex ordine Cartufienfi prodiifte, primumque eorum patrem exLuvigniaci 
^ Cartufia afTumtum , id quod aliunde difeimus ex primis eorum conftitutio- 
Anecd. + * nibus a nobis alias editis , ubi cap. 10. haec leguntur : Primus pater & con- 
P a g- »*j4 ftitutor ordinis noftri de ecclefia Luniaci ad locum Vallis-caulium , unde ex- 
orti fumus } primitus venit. Unde mirum non eft , quod pleraque Cartufien- 
fium inftituta , ipfumque habitum , & miftale haberent , maximeque a car- 
nibus abftinerent tam fani quam infirmi. Immo a Luniacenfi etiam mona» 
fterio fic pendebant , ut nec novitium admittere fine fratrum confenfu pof- 
fent, ut aperte docent laudatae jam conftifutiones czp.ii.Novitius in Valle- 
caulium non debet ire , mfi congregentur monachi Luniaci & monachi Vallis- 


Digitized by 

• 


Google 



PRAEFATIO. xxxr 

caulium, nec domum ipfam intrare potejl. Votorum tamen nuncupationem» 
feu, ut vulgo dicitur, profeffionem religiofam fecundum S.Benedidi regulam 
edebant, ut conftat cum ex conftitutionibus cap. 42 . tum ex ftatutis capituli Ton% 
gen. anni 12 66. c. 3. In plerifquc etiam Ciftcrcienfium ufus fibi impofuifle Thefauri' 
teftatur Jacobus de Vitriaco , ut jam didum eft. Ex quibus omnibus cqnji- Anccdot * 
cio Vallem-caulium ex his fuiffe monafteriis, quae olim Cartufienfes in gra- 
tiam eorum qui eremi aufteritatem ferre non poterant » erigi , ac fuis adjungi 
Cartufiis finebant, quibus S. Benedidi regulam ea lege permittebant» ut a 
proxima Cartufia & ejus priore penderent , ut fupra vidimus. 

I I. 

De fratrum Converforum in monafteriis origine. 

87. Expolitis , ut licuit , religioforum ordinum x 1 . & x 1 1 . faeculi origi- 
nibus , nunc inquirendum videtur quo praecife tempore fratres laici, quos 
vulgo Converfos vocant, coeperint in monafteriis recipi , & religiofis alligari 
inmtutis. Hanc vero provinciam , paucishadenus notam, eo Iubentius in- 
gredimur '» quod nonnulli eos putent a Ciftercienfibus ortos & propagatos , 
remotiorique ignotos antiquitati , quae fane opinio quantum a vero abiit , Errant qot 
non eft , ut credimus , extra propofitum noftrum vel paucis demonftrare, 
cum pleraque monafteria eorum maxime fratrum cura & labore credta fuc- nem ad 81 
rint aut reparata, agri acculti , praedia & reditus aliaque id genus , fine quibus p fter f cicn - 
nec monachi ftare ullo modo poffent , acquifita , auda & confervata. Fate- 
mur quidem primos patres Ciftercienfes ab initio defmiiffe» Converfos Lai- Exor ^ 
cos barbatos f e fufcepturos . . . . quia fine adminiculo iftorum non intelligebant Parvum 
je plenarie die ac node pracepta reeuU polfe obfervare. At quid inde fequitur ? ca P* 

id nimirum, Ciftercienfes monachos , aum fandam regulam ad amuffim/ 5 ’ 
obfervare inftituunt , S. Benedidi mentem magis profpicere quam verba. 

8 8. Et certe ex his omnibus quos modo recenfuimus religiofis ordinibus » Converfi 
nullum prorfus reperias qui non fuos habuerit fratres laicos feu converfos. ^“^ e a f n " 
Obfervatum eft fuperiusin vitaS.Roberti de Arbrifello,Fontis-Ebraldi ordinis denis^ 
duodecimo incunte faecuio exorti inftitutoris t fratres laicos & clericos mix - V ita 
tim ambulaffe, excepto quod clerici pfallebant & miffas celebrabant , laici labo * i*rti & 
rem fpontanei fubibant. Bernardus ordinis Tironienfis inftitutor , fratres illit * 
teratos morti proximus commonuit , ut quafi pelles & cilicia tabernacula 15. Febr. 
Domini , purpuram & byfium , hyacinthum apluviofis procellis protegerent , in ejus 
divinumque quod adminiftrare nequibant officium , in exterioribus fubfir - Vlta ‘ 
viendo fisum facerent. Cartufienfes , qui paulo ante Ciftercienfes orbi Cnri- 
ftiano illuxere » ab ipfo exordio fratres admifere converfos , quorum edam 
numerus numerum clericorum longe excedebat. Duodecim tantum mona* 
cbos, inquit Petrus Venerabilis, cum decimo tertio priore, & decem odo Lib. a. mi- 
convirfis ,paucifque mercenariis , nullo prorfus addito , in fui ordinis mona * t4C Ca P 4 ** 
fteriis effe perpetuo decreverunt . Apud Grandimontenfes clericis rerum eoe- 
ieftium contemplationi divinifque officiis plerumque addidis , omnis rei ex- 
terioris cura & adminiftratio folis incumbebat fratribus converfis , quos Ste- 
phanus aeque ac clericos in prioris eledione fuffragium ferre voluit. Nec con- 
vcrfbs fratres in percelebri Cluniacenfi monafterio defuifle teftis eft Petrus 
Venerabilis , Caeieftino papae , qui eum de fua in pontificem promotione fe- 
cerat certiorem » feribens , Die ipfa , inquit, publice in capitulo ledam ( epi- 
ftolam papae ) tam litteratis quam illitteratis , quos converfos vocamus , ex* cpift.’ 1?. 
pofui. Quibus adde faepe in antiquis Cluniaccnfium confuetudinibus , tam 
a Bcrnamo priore quam ab Udalrico editis & collcdis , horumce fratrum 
heri mentionem» atque adeo eos Ciftercienfibus, Cartufienfibus , Grandi- 


Digitized by v^,ooQie 


mvj PRsEFATIO . 

mcmtenfibus & ceteris ejufdem aevi ordinibus effe in Gallia multo antiquior 
res. Id vero amplius conftat ex vita S. Geraldi abbatis Silvae-majoris , qui 
vitaS.Gc-mcunte Caeculo xi. Corbeienfiin monafterio oblatus, ab omnibus qui tbi 
rddiSu*. erant tam monachis quam laicis diligebatur. Anno mviii. cum laxatam 
vi. E e * e «-f u j s m m onafteriis difciplinam Armoricae comes Gaufridus inftaurare de- 
creviftet , Vitalem monachum e Horiacenfi monafterio acccrfrtnm , Ruyen- 
fibus praefecit monachis , qui ftatim laicos fratres cum clericis recepit, in 
quibus monachus quidam nomine Gingurianus laicus , fed Spiritufantto 
omnibufque virtutibus plenurcuftos alvearii fuit 3 &c, Sed & eodem in coe- 
nobio refulfit Gulftanus. Hic laicus erat ,fed pfalmos & orationes quas 
memoriter didicerat , node dieque ante Deum decantare non cejfabat. Cum 
vero haud diverfam a Floriacenfi difciplinam Vitalis abbas Ruyenfi in coe- 
nobio inftituerit , fcauitur ut fuos etiam fratres convcrfos decimo faeculo 
habuerint Floriacenfes in S. Benedicti monafterio. Ex quibus jam luce cla- 
rius patet convcrfos feu laicos quos etiam barbatos Sc illitteratos fratres ap- 
pellant , in omni paffim Gallia x i . & x 1 1 . faeculo difperfos ubique fuifte. 
in iuiia. 89. Idem de Italia afferimus, & jam dictum eft Johannem Galbcrtum , 
qui medio faeculo xi. Vallis-umbrofae monafterium & congregationem in- 
S*c^.Bcr, futuit, ejufmodi excepiffe viros , qui nihil fere a monachis diflabant extra 
om.j.pag. qjgjlmrn qualitatem o flentium , quod in exterioribus occupati nequibant 
* 74, plenius otfervare , t ale f que tam probatos converfos pater ad mercatum & 
ad omnia exteriora mittebat. De congregatione etiam Fontis-Avellanae Petri 
Opufc. * j. Dan\iani teftimonium protulimus : Plerumque , ait , viginti plus minus mo- 
nachi per cellulas jive in ajfignata cuique obedientia degimus , ut omnes fi- 
mul cum converfis & famulis tricenarium , quinarium numerum aut vix 
aut breviter excedamus. S. Romualdus Camaldulenfium eremitarum pater , 
ordinem fuum inftituens , ficut eremitas fimul & coenobitas , ita & clericos 
una cum laicis admitti voluit. Unde Fontem-bonum eodem quo Sacram- 
eremum tempore ad radices montis erexk , ubi monachum unum presby- 
terum cum tribus laicis fratribus quos converfos vocamus conflit uit , ut fori- 
bit Auguftinus Florentinus Hift. Camaldulenfis lib. i. c. 29. Ipfe etiam Ro- 
mualdus cum ob patratam a patre fuo , fe praefente , caedem cujufdam con- 
fanguinei fui , in Claffenfe prope Ravennam monafterium feceftiftet , coepit 
Ejm vha €wn quodam converfo quotidianum habere colloquium , a quo etiam juxta 
STA, mediocritatis fenfus , bona exhortationis audiebat flepe confitium : quem cum 
ncd. pa g . converfus frequenter admoneret facularem vitam animo poflponere , & ad 
l > 7 ' fanda converfationis ordinem fefttnare , demum acquievit. In Romanis S. 
Pauli confuetudinibus tempore S. Odilonis abbatis confcriptis , & a Farfen- 
fibus etiam adoptatis , faepe fit mentio fratrum converforum , & quod in 
primis eft obfervandum cap. 2 1 . ftatuitur , ut in fefto S. Petri ad Vincula ad 
majorem mijfam induantur omnes cappis , etiam converfi qui fciunt can-v 
tare. Ubi viaes converfos vulgo a cantu abftinuiffe, & qui fcite canerent , 
eis finguLari indultum privilegio , ut praeter morem geftarent cappas cum 
alias a monachorum choro cum ceteris arcerentur, 
in Germa- 90. Jam vero fi gradum faciamus in Germaniam , Willelmus abbas Hir? 
n «. faugiae , multorum monafteriorum pater & reformator , primus , tefte Hei- 
mone vitae ejiis feriptore , inftituit , ut monachi minifterio fideli laicorum 
Ejus vita converforum in exterioribus adminiflrandis uterentur ; verfa vice laici 
Sarc.-6.Bcn. ^ m0 nachis quod ad curam animarum pertinet, confequerenttsr , eorum-, 
tofst. i. clauflratem difciplinam pro pofle fuo extra clauflrum in corrigendis mo- 
ribus imitarentur . Ubi quod ait Heimo fratres converfos a VfiUelmo pri- 
mum inftkutos , ne ita velim intelligas , ut eos neges . ante ipfum admiftos 
ufquam fuifte aut vifos , cum pleraque Galliae 6c Italiae , ut patet ex didtis , 

idimo 


Digitized by 


Google 


I 


PRJEEAT 1 Q. xxxv ij 

immo & Angliae , ut mox fumus diduri , monaftcria effent hujufmodi fra- 
trum plena & conferta. At vel dicendum eft cum Trithemio , quod hunc 
conver forum ordinem primus in Germania inftituerit, vel quod tam nume- chron: 
rofumconverforum exceperit gregem, ut clericos longe excederent 5 nulla Hirfaug. 
quippe ars nullumvc minifterium excogitari poterat , quod non exercerent 
Hirfaugix fratres converfi : unde converforum laboribus adjutus tot funda* 
vit monafieria & monachorum necejfitates laudabiliter adimplevit , inquit 
Trithemiusj quodfane in Germania fatendum eft ante eum prxftititfe ne- 
minem 5 quamquam nec converfi ante Guillelmum ignoti apud Germanos 
videntur , ut patet ex libro miraculorum S.Drutperti , ubi mentio fit fratris 
converfi , cui erat , ut moris efi , barba procerior . Item cx T revirenfi S. Mat- * pn * 
fchix ccenobio , ut fumus' infra diduri. 

9 1 . De monafteriis Anglicanis nihil dubii relinquit S. Lanfrancus epiftola in Angiu» 
ad Johannem Normanniae archiepifcopum: ln coenobiis , inquit , monacho- Epift. i j. 
rum fratres laici induuntur albis ; ex antiqua patrum infiitutione J olent ferre 
manipulum. Si enim ex antiqua infiitutione , nec tum igitur recentis erant 
originis. Quod vero albis induerentur , nec hodie eft plane infolens 5 vifun- 
turque hadenus Andaginenfes fratres converfi publicis in fupplicationibus 
praecipuorum anni feftorum , albis five fuperpelliciis pariter induti. Anno 
1076. Ingulfiis Fontanellenfis in Normannia monachus , cum trajedus in 
Angliam Groylandiae abbatia fuiffet a rege ornatus , ait fe inveniffe in ifto mo - 
nafierio monachos lxii. quorum quatuorlaici fratres erant , anno vero 1091. 
deferibens hujus monafterii incendium. Refectorium, inquit, noftrum & 

omnia in eo contenta cum coquina & annexis, & fratrum converforum 

aula & camera , cum omnibus contentis in ea, concremantur. Erant ergo 
Croylandiae in monafterio converfi a monachis feu clericis aula & camera 
live dormitorio feparati. 

pi. Ex didis hadenus evidenter conftare exiftimo , fratrum converforum 
onginem longe altius efle repetendam quam vulgo conftitui folet, nec rede 
xi. aut xil faeculo homines aici novos aut ignotos, cum jam xi . faeculo fre* 
quentes in Gallia, in Italia, in Germania , in Anglia , in omnibus denique 
reperirentur locis, ubi aliqua effet monachorum congregatio, nifiquisfor- 
taffe dicat hos homines , novos & ignotos , aut ubique mvifos , tum primum 
ubique fimul apparuiffe 5 omnefque tot monafteriorum , diverfique infti- 
tuti abbates , legiflatores , fundatores tot regionibus , tot regnis & provin- 
ciis , atque etiam lingua & moribus disjundos ac feparatos , eodem fimul 
tempore , eadem mente , eodem animo , fed ne communicato inter fe con- 
filio , una confpiraffe , ut converfos fecum haberent , reciperent , eifdemque 
alligarent inftitutis 5 id fane perfuadere nemo poterit , fi vel in memoriam re- 
vocetur tum converfos ex antiqua p atrum infiitutione in monafteriis poli- 
tos & ftabilitos fuifTe , ut clare infinuat Lanfrancus laudata fuperius epiftola 
ad Johannem archiepifcopum Rothomagenfem. 

9 3 . Id varo pluribus adhuc monumentis confirmari facile poffet. Saeculo X. Converfi 
Turketulus ab Das Croylandenfis in extremis conftitutus, omnem monafterii &cuI ° x * 
congregationem advocavit , monachos fcilicet quadraginta [optem & laicos 
fratres quatuor , ut feribit Ingulfus ejus loci abbas &lcriptor accuratus. In*!} “ nw ^ 
T revirenfi S. Eucharii, feu, ut nunc vocant , S. Matthixccenobio fratres con- 
verfos faeculo x. non defuifTe aperte indicatur in libro miraculorum S. Celfi 
epifeopi num. 4. ubi Egbertus Trevirenfis epifeopus fertur quemdam con- 
tradum meritis S. Celu fanatum, monachico halitu contexi (fe. Erat enim, 
inquit audor hujus libri , de famitia epifeopi , & quamdiu adviveret , ne ab 
ecclefiA fervitio pedem retrahere prafumeret ,prmxo mandat pracepto. Idem 
autem renovatus pauper pluribus annis , utjufiusfuit , in monaflerio defer - 

Tom. VI. k 


Digitized by 


Google 




/ 


xxxviij PRAEFATIO, 

vivit i & poft Curationem tanta potentia viguit , viribus aburidavit , ut 

inter omnes monafterii fervit ores parem invenire fibi nonpoffiet. Undefadum 
eft, ut ad majorem utilitatem fratrum conferifu accedere debuijfiet td efi ad 
fullonis officium. Ubi vides eum quem monaftico prius habitu indutum di- 
xerat , exterioribus occupatum exercitiis, inter monafterii famulos connu- 
merari a & fullonis mancipari officio, quae fane folis conveniunt fratribus 
converfis. 

Et nono. 9 4 - Jam faeculum nonum fi vel leviter excurrere libet, forores etiam lai- 
cas feu converfas in S. Mariae Argentolienfi parthenone egifle reperio & col- 
ligo ex lib. 2. Miraculorum S. Dionyfii cap. 25. ubi ejus audtor operis, qui 
fub Carolo-Calvo feribebat , de duabus agit fandtimonialibus , quarum al- 
tera Deo (aerata , altera laica fuit . Nec femel fit converforum mentio in 
Bertulfi Merciorum regis litteris pro Croylandia datis anno 851. quibus pie 
religiofeque annuit rex & indulget in peccatorum Witlafi regis , fratris ac 
praedecefioris fuiremiflionem , ut per totum fuum Merciae regnum abbas , 
monachus , converfufve facri monafterii Croylandenfis , pro quocumque ne- 
gotio procefferint , de fugitivis qui ad S. Guthlaci limina , vel ut ad tu- 
tum azylum confugiebant , famulos fibi licenter faciant & producant , in- 
que pr&fentia didi abbatis monachi vel converfi ubique per regnum . . .ficut 
tn ecclefia Jua Croyland falvi permaneant & fecuri. Atque bic advertas 
velim monachis opponi converfos & ab eis diftingui , quod alias faepe oc- 
currit. Sed & infra vetat, ne quidquam exigatur a Croylandia monachis lit- 
teratis aut laici s. Praeterea in Ingulfi Hiftoria Croylandenfi memoratur 
anno 870. Frater Talius , monachus converfus ejufidem monafterii , miles 
ante converfionem per totam Merciam in bellicis rebus nominat iffimus. 
immo & 95. Saeculo v 1 1 . S. W ulmarus genere illuftris , cum plane rudis & illittera- 

v “* tus Altimontis Hannoniae monafterii abbatem ftudio vitae monafticae adiif- 
fet, ab eodem abbate libentiftime admiflus, opera ftatim fubiit minifterii 
viliftimi , injunxitqueei abbas caufta obedientia boum fratrum curam gerere, 
ac ligna ad eorum officinas miniftrare. Ille vero promto animo inj undam 
fibi obedientiam ufque exercebat , dum litteris imbutus , & clericali ac facer- 
dotii honore infignitus, monafterium in proprio Silviaci fundo aedificavit, 
& fanctiflime rexit 5 haud dubie autem fratribus converfis feu illitteratis tum 
adferiptus fub abbatis obedientia fuerat , quando tam vilia explevit fervida , 
quae alias viro nobili &: ingenuo numquam impofuiffet Altimontis abbas. 
Aliquot ante annis S. Frudtuofus epifeopus Bracharenfis monachorum regu- 
lam confcripfit, in qua fratres converfos manifefte defignat cap. 1 3. Mona- 
chi , inquit , in monafterio fande ac pudice atque honefte viventes perfiftant : 
laici foris abbatis & prapofiti mandata peragant. Monachos igitur rebus va- 
care divinis volebat : in monafterio perfiftant. Fratribus vero converfis exte- 
riora cedere minifteria : Laici foris abbatis & prapofitorum mandata pera- 
gant. Nec aliter eft intelligenda S. Ilidori regula : Ars piftoria , inquit , ad lai- 
cos pertinebit ; ipfii enim triticum purgant , ipfi ex more molant ,maffam tan- 
tumdem monachi conficiunt. 

ssaiio<- 96. Venio ad faeculum v 1 . quo florente in Italia fandtiflimo patre Bene- 
tfcmyi. S. Kentigernus in Hibernia Glafconienfc erexit monafterium , in quo 

congregati funt . . . novies centum fexaginta fratres fub regulari difciplina in 
magna abftinentia Deo fervientes. Trecentos enim illitteratos , ait vitae ejus 
feriptor , agricultura pecorum cuftodu extra monafterium deputavit, alios 
trecentos operibus intra monafterium exercendis & cibariis praparandis 
ajfignavit, & trecentos fexaginta litteratos divinis officiis intitulavit. Inre- 
RegSjkn. gula etiam S. Benedi&i haud obfcura fratrum converforum indicia mihi 
ca i • 66 - deprehendifle videor. Nam primo fic monafterium conftrui voluit , ut artes 


Digitized by 


Goog e 



P R Al F A T 1 O. xxxix ' 

diverfx intra ipfum monafterium exerceantur. Monafterii etiam artifices 
cum humilitate & reverentia ipfas artes exercere praecepit, ita ut fi quis ex Cap. J7 . 
eis extollatur pro [cientia artis jux , eo quod videatur conferre aliqutd mo- 
nafterio , hic talis evellatur ab ifja arte , ac denuo per eam non tranfeat , 
nifi for te humiliato ei iterum albas jubeat. Quibus ex verbis facile cft colli- 
gere artifices illos non faeculares viros, fed vere religiofos fuifle $ religiofos 
inquam laiicos feu converfos & illitteratos, qui chori officiis vacare minime 
poterant. Et certe nullo prorfus regulae teftimonio probare quifquam pote- 
rit famulos olim condu&itios ad monachorum obfequia adhibitos a fanCto 
Benedicto fuifle 5 immo contrarium faepe docet & praecipit. Capite 35. fra- 
tres hortatur fic fibi invicem Jerviant ut nullus excufetur a coquina officio . 

Capite 53. fratres per annum duos praeparandis hofpitum cibis deputat, & 
tertium ftatuit fratrem qui leCtos fternat, &: cellam mundet fcopis. Infirmis 
etiam a fratribus operam dari conftituit. Qui quidem infirmi , inquit , con- c? P . 
fiderent in honorem Dei fibi ferviri , non juperfluitate fua contrifient fra - inficm,s * 

tres fiuos fervientes fibi. Jam vero fi quod aggrederetur aedificium, fratres 
etiam,, non alios opifices folebat adhibere. Atque adeo fratres converfos a 
fanCto BenediCto admiflos fuifle nemo, opinor, temere afferet, cum vix 
fieri poffet quin faepe plures in tam numerofo artificum grege reperirentur 
adeo rudes oc illitterati , ut nec legere , atque adeo nec divinis defungi offi- 
ciis ulla ratione poffent. Et conjeCturam hanc noflram confinnat ipfc JanCtus 
pater praecipiens, ut fi novit ius monafterio addicendus non fcit litteras , al- fceg.s.Ben. 
ter ab eo rogatus fer ibat , & ille novit ius fignum faciat, & petitionem manu cap ' j8, 
fua fuper altare ponat. Itaque fratres in monafteriis S. Benedicti tempore 
erant, qui nec latine fcirent , nec legerent : eos uero laicos appellabant , il- 
litteratos, barbatos , converfos , qualis fuifle videtur pauperculus ille mendi- 
cus, quem ab infirmitate fanatum fanctus Ebrulfiis abbas faciens mona- Lib.d.HUh 
chtirn , hortulanum ejfe prxeepit , ut feribit Ordericus Vitalis. P a & 6 «7. 

97. Quin etiam ante S. Benedicti tempora fratres converfos Lirinenfi in Et antes, 
monafterio fuifle conftat ex concilio Arelatenfi fub Ravennio archiepifcopo. Bene e di6h 
Nam cum Theodorus epifeopus Foroiulienfis contra privilegia a Leontio xutem * 
deceffore fuo concefla , Lirinenfe monafterium fibi fubjicere tentaret,Fauftus 
abbas , is qui poftea Rhegienfis fuit epifeopus , conftanter ei reftitit. Re autem 

ad Ravennium delata , 6 c in congregata ab eo fynodo mature difcufla , fta- 
tutum eft , ut clerici atque altaris miniflri nonnijj ab ipfo Theodoro epifeopo 
Forojulienfi , vel cui injunxerit ordinentur ? Chrifma nonnifi ab eo fperetur; 
Neophyti fi fuerint , ab eodem confirmentur ; Peregrini clerici abjque ipfius 
prxeepto in communionem vel ad miniflerium non admittantur. Afonafierii 
vero omnis lajca multitudo ad curam abbatis pertineat , neque ex ea epi- 
feopus fibi quidquam vendicet , aut aliquem ex illa clericum , nifi ab abbate 
petente prafumat. Tam manifeftum eft his verbis omnis laica multitudo Ni- 
xos religiofos intelligi, ut poft Menardum obfervavit Mabillonius. Hacte- 
nus , ni mea me fallit opinio , evidenter probatum eft fratres converfos mo- 
nafteriis omni tempore addiCtos fuifle , quique ipfos aut a Ciftercienfibus 
originem dicunt ducere , aut certe undecimo faltem fxculo natos aut vix 
notos affirmant , nullo prorfus fundamento niti. 

98. Quod vero quidam curiofius inquirunt , folemnibufne an privatis Opalis rf* 
folum aut fimplicibus , ut vulgo loquuntur , votis fe fratres ifti converfi 
aftringerent, illud ipfum nec inquirendum efle arbitror. Quem enim velfcffionis 
leviflime in antiqua ccclefix difciplina verfatum latet, recentem hanc voto- formuU * 
rum diftinCtionem , omnibus non modo ignotam antiquis , fed & contra- 
riam prorfus videri , votaque omnia privatim aut folemniter prolata aeque 
femper obligafle ? Et certe eamdem a clericis & convcrfis ufurpatam olim 


Digitized by v^ooQie 


XL P RAF ATIO. 

fuiffe votorum nuncupationis , feu , ut loquuntur , profdlionis formulam , 
ex ipfamet eruitur S. Benedi&i regula : Quam petitionem , inquit , manu fua 
fer ibat y monachus nimirum vel clericus choro addi<5tus , aut fi non fcit litte- 
ras, quod folis convenit fratribus laicis feu converfis, alter ab eo rogatus 
feribat . Idipfum confirmant antiqui rituales libri , quibus eadem converfis 
& monachis formula praeferibi folet , hujufque ferme tenoris, uti ex plerifque 
colligere licet codicibus mf Ego frater ill. (acer dos •vel diaconus < vel cowver- 
fus promitto flabilitatem , & c. Primi omnium Ciftercienfes , fratribus, opi- 
nor , rudibus & tardioris memoriae confulentes , qui nec legere nec prolixio- 
rem formulam pronuntiare poterant, hanc invexere novam. Ego promitto 
obedientiam de bono u(que ad mortem ; qua tamen ipfos non minus quam 
monachorum prolixiori formula illigari pro certo habebant, loloenim obe- 
dientiae voto omnia alia contineri manifeflum eft. Et tantum abeft ut aliter 
cogitarent, ut quilibet frater laicus ad mundi hujus procellofummare depo- 
lito fan&ae religionis habitu & abjuratis votis fe tranfluliffet, eum continuo 
apoflatam haberent, captumque & carcere detentum , gravitfimis afficerent 
poenis , ut videre licet in plurimis capitulorum generalium decretis tom. 4. 
Anccdotorum noflrorum pag. 1252. 1254. 1255. 1264. 1272. 1284. &c. 
Et quifquis religioni voto oburi<5tus uxorem fibi temere adjunxifTet, irritum 
reputabatur ejus matrimonium , tamquam ligati jam hominis cum foluta 
conjun&io, quam contra ecclefiaflicam auctoritatem confiat ejfe contradam, 
inquiunt concilii Rhemenfis patres fub Eugenio III. cum tamen hodie vota 
quae appellantur fimplicia , contrahendum impediant matrimonium, con- 
tractum non dirimant. 

v«J! Tmo- 99 ' J ani facile folvetur quaeflio alia , fratrefne laici a monachis 

nachis fta- feu clericis flatu & conditione differant. Si enim iifdem utrique votis obli- 
tu gantur , fi eadem fub regula & fub eodem patre militant , reflat ut aeque fint 
tmu monachi , & vere religiofi. Quod vero nec facris initiari ordinibus , nec cle- 
ricis aferibi ulla ratione poffint 5 quod a choro , quod a capitularibus delibe- 
rationibus arceantur , quod pofl monachos fedeant atque aliis addicantur 
abjeCtis rebus & minifleriis, quae hac profdlionis claulula inflatu conver - 
forum continentur , haec inquam , quahacumque a clericis diferimina , con- 
flitutum laicis in facra religione locum & ordinem , quaeque annexa ipfi funt 
onera potius tangunt, quam ipfam flatus monaflici naturam feu eflentiam. 
Nec vero aegre ferant boni illi fratres has fibi imponi leges , quae quam falu- 
berrime fint inftitutae , perpetuo erit documento fanCtus ordoGrandimontis, 
quem laicorum impotens protervitas fcediffime mifcuit & prope evertit $ 
quorum , fi fapiant , infortunio edoCti , eo lubentius fe fuis continebunt fi- 
nibus , quo fccurius matri virtutum humilitati fervitur. Ceterum apud Ci- 
flercienies licet habitu differrent , ad abbatis electionem fimul cum clericis 
advocari folebant , ut colligitur ex S. Bernardi epiflola 306. n. 2. Apud Gran- 
dimontenfes aequali cum clericis .numero priorem eligebant, ut efl fuperius 
obfervatum. 

An oiim i 00. Erunt fortaffe qui non cxiflimabunt leges hujufmodi tempore S. Be- 
converfis nc di£li latas fuiffe , fratribufque impolitas laicis. At nemo ufquam eos cleri- 
legcs im- cali ornatos corona reperiet , fed tonfis folum crinibus. Immo varias clerica- 
pofitar. lium coronarum fpccies in monafleriis adhibitas fuiffe obfervat Mabillo- 
nius , majores quidem presbyteris , diaconibus alias , & paulo minores , mi- 
nimas vero fubdiaconis & ceteris inferioribus clericis , at nulla ufquam con- 
verforum faCta mentione. Velles etiam habebant e rudiori panno confectas 
ac proinde a clericorum tunicis prorfus differentes , quaeque diverfis illis quae 

S [uotidie exercebant artibus & minifleriis convenirent. Unde Atto in vita S. 
ohannis Galberti de converfis agens Vallis-umbrofae, eos repraefentat ut 

Viros 


Digitized by 


Google 



PR^FATlO. xlj 

viros reiigiofos &pios, qui fere nihil a monachis diflabant extra *veftium 
qualitatem & flentium . Suis etiam locis feu dormitoriis jacuifle , fuifquc 
refe&oriis cepifie cibos non modo probant antiqui Ciftercienfium ufus & 
flatuta Cartufienfium, feci & laudata jam Ingulfi Croylandenfis hidoria , eo 
loco nimirum quo monaderii incendium anno xtxci. deferibit. Reft&orium, 
inquit , nofirum & omnia in eo contentarum coquinis annexis , & fratrum 
converforum refe&orium , aula & camera cum contentis in ea concreman- 
tur. In aula ergo & camera feu dormitorio laicifeparato quiefccbantj quod 
confulto nec temere ab antiquis inditutum patnbus nemo qui fanum fa- 
piat arguet. Nam cum exterioribus occupati operibus , incertis ut pluri- 
mum noris tardiufque fe reciperent , & plerumque (urgerent fummo mane, 
magno monachorum incommodo eodem decubuiflent loco feu dormito*- 
rio. Quod vero de dormitorio & refectorio obfervamus , idem & de choro 
dicendum , cum ecclefiae navim inter officia divina occuparent, atque etiam- 
num occupent apud Cartufienfes St Ciftercienfes fratres converti. 

'101, Cum vero in omnibus fere antiquis feriptoribus & quamplurimis An morti* 
ftatutis feu decretis a monachis diftingui (oleant converfi , dubitabit fortafle chi r offint 
aliquis an monachi (int appellandi , & dubitandi locum tribuit Innocentius appc aM ’ 
papa II. qui difertis id vertis negat in quibufdam privilegiorum litteris S. 
Bernardo datis: Converfos , inquit , veftros , qui monachi non funt,poflfattam 
in coenobiis veftris projejfonem , nullus drehiepifeoporum , epiftoporum vel 
abbatum fine veftra grata licentia fufeipere aut fupeptos retinere prafumat. 

Verum haec quaeftio eft folum de nomines nam (i viros monachis annume- 
res reiigiofos & monadico ordini votis addidtos, condat eos vere e(Te mo- 
nachos , ut modo dicebamus 5 (in vero monachos velis ab omni rerum fae- 
cularium commercio feparatos coeledium vacare contemplationi, non erunt 
nec appellabuntur monachi 5 quod quidem hpc regulae S. Fruduofi loco 
nititur. Monachi in monaflerio fanfteg*? pudice atque honefte viventes per~ 
fiftant. Laici foris abbatis Q? prapofiti mandata peragant. Unde & in vita 
S. Johannis Galberti praeter vedium qualitatem & mentium , quod exte- 
rioribus addi&i fervare nequeunt , ninil fere a monachis videntur differre. 

102, An vero converfos in coenobiis admitti , an famulos aliunde afeitos ai» exj>e* 
collocare expediat, quod quidem vellent nonnulli, non ed hujus loci vel^t con- 
paucis indagare. Id unum ndenter alfevero , qui a faecularibus fibi ferviri ma- 
Iunt, eos procul a S. Benedi&i mente recedere, qui faecularium obfequia monafte* 
nufquam admififfe legitur. Cidercienfes monaderiorum fuorum opes & di- riis * 
vitias folis debent converfis , quorum erat agros deriles diligentius colere, 
extricare filvas, armentorum & pecorum greges dudiofe procurare. Deni- 
que ampliffimas monaderiorum moles anaque aedificia cc bafilicas erige- 
bant, & feliciter, nulla exterorum ope nulloque adminiculo , confumma- 
bant. Unde faepe clericos numero fuperaffe condat, vidique olim in bafi-» 
lica Clarae-vallis fratrum converforum chorum triplici fubfelliorum ordine 
cx utraque parte didin&um omnem bafilicae navim facile occupantem, cum 
longe pauciora eflent fubfellia in breviori clericorum choro. In Rievallenfi 
Angliae monaderio Aelredus abbas centum & quadraginta monachos ad-' 
ttiifit , converfos vero quingentos. 

10 3. Praeter fratres converfos in monaderiis admidae etiam fuerunt ad mo- De foro* 
nachorum (ervitium forores convcrfae , in vita B. Bernardi Pcenitentis didtae ribu _ s con- 
Sorores velata , de quibus extat apud Petrum Venerabilem fequens datutum: V ]J 0 1 J* 
Statutum eft ne fanttimomalibus , aut converfis mulieribus juxta domos mo- Apui. 
nachorum infra duas leugas ad minus habitatio aliqua concedatur. Earum stat.47. 
profeffionis formulam exTarbeienfi S. Savini monaderio hanc accepimus: 

Ego mulier peccatrix , nomine Gallardis , cupiens nequam fugere Jaculum^ 

Tom. vi. l 


Digitized by 


Google 


XLij P R JE F AT IO. 

$$ adipi fci regnum coelorum , offero me & filiam meam Mariam omnipo- 
tenti Deo S. Sabino in manu Raymundi abbatis , in * confpedu omnium 
ejufdem monajlerii fratrum , promittimus ego pradida filia mea obe - 

dientiam & fiabilitatem in ipfo monaflerio ,ficut oportet familiares & con- 
verfas. Damus quoque , &c. Fada efl charta ifta menfe Auguflo , regnante 
in Bigorra Petro de Marea & comitifia uxore ejus Beatrice , anno mclvh. 

§. I I I. 

Obfervationes de difciplina ecclefiaflica. 

Obferv. i. 104. Etfi praefationis metas jam cxcefiilfe videamur , paucas tamen eaf- 
De mori- que breves ad difciplinam ecclefiafticam fpeclantes obfervationes hic prac- 
dncre S & n tcr i fc non polfumus. Una erit de infirmis olim in cinere & cilicio depolitis , 
cilicio ex- ut cum fincerae hoc poenitentiae figno animam Deo redderent , fecunaum fo- 
pirantihjis. i emnc h oc S.'Martini epifeopi Turonenfis effatum : !Non decet Chrijlianum 
Suip. Sev. mfi in cinere cilicio mori . Quo de ritu plura olim a nobis dida funt in lib. 

Ma« ta S 5- de antiquis monachorum ritibus cap. 9. & in lib. 3. de ecclefiae ritibus 
cap. 1 1 . Ne quis tamen hanc exiftimet difciplinam apud monachos folos aut 
primis dumtaxat ecclefiae faeculis apud Cnriftianos locum habuiffe j plura 
nobis Gerardus prior Grandimontenfis exhibet exempla ,. quibus ea fub x 1 1. 
etiam faeculi finem apud omnes Chriftianos praevaluifle comprobatur. Nam 
in vitae S. Stcphani cap. 23. narrat Andream quemdam, in Glutorum villa , 
febre acuta correptum , convocaffe presbyteros & clericos , praemiflaque 
confeffione , Corpore & Sanguine Domini fefe muniiffe , tum praeparatis 
omnibus ad funus neceffariis, graviter coepiffe nimio dolore affligi & ad mor- 
tem ufque perduci , quod cum viderent qui aflabant , depojuerunt eum de 
ledo tn terra fuper jlramenta , ut moris efl Chriflianis mori , (f c. Haec con- 
tigerunt ipfo anno revelationis S. Stephani , quae defundo jam anno 1 1 89. 
Henrico Anglorum rege fada efl. Simile aliquid eveniffe legimus cap. 2 8. 
anno 1 192. in pago Ruthenico , ubi mulier quaedam Florentia nomine , no- 
bilitate & probitate florens, gravi infirmitate languens, cum cerneret femori 
fere de famtate fua tam ipfa quam vir ejus & ceteri de (per arent , pofita 
efl tn cilicio , ut mos efl Chriflianis mori , & c. Circa idem tempus in territo- 
rio Caturcenfi , vico Saliniaco, cuiit Bernardus quidam A rnalai filius ad ex- 
trema fuifTet redadus, &Bernardus Conftantini ejus patrinus accerfitus ad 
eum venilfet , invenit adolefcentemjam penitus deflitutum , nec videntem , 
nec audientem , fed quafi mortuum in cinere cilicio , ut moris efl Chriflia- 
nis vitam finire , projedum , &c. quae fufius narrat Gerardus cap. 33. Et 
cap. 35. Iterium de Monte- Valerii in S. Juniani vico, gravi infirmitate labo- 
rantem & jam politum in cinere & cilicio , ut moris est Christianis mori, 
commemorat aS. Stephano.fanitatifuiffereftitutum, quod etiam aliis, de 
quibus hadenus , praeffitit beneficium. 

105. Neque ab hac lege immunes fuere ipfi epifeopi, ut multis demonftrari 
poflet exemplis. Unum fuppeditant ada epifeoporum Cenomanenlium 

Mabiii. cap. 3 8. de Guillclmo praefule piiflimo , qui cum jam prope videretur , ut in 
Aiui.*’ f ata concedere deberet , ipfe ad terram fuper cinerem pofitus , per ad a com * 
mendatione anima , quam Petrus abbas Belli-loci& multi alii cum lacrj - 
mis celebrabant , migravit ad Dominum anno 1188. Alter etiam Guillelmus 
LabkB!bi.Bituricenfisarchiantiftes, vir , fi quis umquam , fandiflimus anno 1209. in 
® ova ‘ cinere & cilicio depofitus ad coelos evolavit , ut tradit audor Patriarchii Bi- 

turicenfis cap. 68. 

106. Quid quod & ipfi potentiflimi reges & principes hoc ultimum poeni- 
tentiae teltimonium palam dare non recu&bant. Illuxit hac in re infignis Lu- 


Digitized by 


Google 


P R AEE ATIO. xiiij 

dovici VI. Francorum regis pietas,qui extremo decumbens morbo, ut fcribit 
Sugerius , pracipiens tapetum terra , (f cineres tapeto in modum crucis depo- 
ni , tbidem manibus fuorum depofitus eft. Idem de S. Ludovico Francorum 
rege ili ultri narrat anonymus vitae ejus fcriptor apud Chefnium : Chrifti ^-HiiiFrane. 
gilftrenuus Juper ftratum cinerem re cubans , extenfus in modum crucis .. .*°£' 5 ‘ p * 
de temporali regno tranfivit ad aternum . His addo Mathildem reginam , 

Henrici Aucupis imperatoris conjugem , de qua haec lego : Appropinquante Vita Ma* 
autem hora nona ,juffit cilicium humi poni & corpus moribundum fupra ^thiid.reg. 
locari , propriis manibus imponens cinerem capiti . 

107. Ceterum apud monachos, ad hoc opus non qualifcumque cinis adhi- 
bebatur , fed ex farmentorum cremiis fadtus , & feria 1 v. in capite jejunii be- 
nedictus ifed neque in quovis deponebantur loco ad terram , led in certo & 
ad hoc defignato. Hic locus Majori in monafterio erat capella ipfa infirmo- 
rum S. P. BenediCto facra , in qua non ita pridem cernebatur aahuc ad cru- 
cis pedem lapis monachum expirantem exhibens, in cujus circuitu hi duo 
verfus legebantur : 

Cum dabor exire de mundo, jufTus obire. 

Hic peto finire , precor hinc mini detur abire. 

Qui quidem lapis in majus templum tranflatus , in facello B. Benedicti lira- 
tus hodie vilitur. 

10 8 . Cum ligna data lint a Deo infidelibus, non fidelibus,ut qui fandiorum Obferv. n. 
praedicatorum verbis ad Chriftum converti nolunt, prodigiis ac miraculis 
credere cogantur 5 primis ecclefiae faeculis , cum ubique regnaret idolola- 
tria , per apoftolos eorumque difcipulos ac fuccblfores frequentes appare- 
bant virtutes , in quibus Dei digitum agnofcere vel inviti pagani dcbe£>ant. 
Poftquam vero totum per orbem difteminata eft Chrifti fides , rarius coepe- 
runt fieri miracula , donec tandem languens in c dies fidelium devotio, lignis 
excitanda neceflario fuerit. At monacni, qui Spiritu Dei animati, faeculo 
cum omnibus ejus obledtamentis fpreto, infolitudinem fecelferant, ut uni 
adhaerere Deo eoaue perfrui poflent, ea non folum non petere, fed nec de- 
fiderare a Deo folebant, immo enixis eum precibus exorabant ut ea ceflarc 
juberet, ne diledtae folitudinis quies & contemplatio rerum coelcftium tu- 
multu populari turbaretur. Plura hoc tomo eaque infignia occurrunt exem- 
pla hujufmodi abnegationis. Egregium nobis fuppeaitat vita S. Stephani s - 
Grandimontenfis ordinis inftitutoris , qui cum ftatim poft mortem variis cap * 
corufcaret miraculis , Petrus Lemo vicanus ejus fuccclfor , his infpeftis , timuit 
fibitf aliis quietem minui, & interna [navitatis dulcedinem tardius expe- 
riri, fi populorum turba , miraculorum caufa, locum ad quem venerant , fre- 
quentarent. Et veniens ad fepulcrum hominis Dei ante altare , tamquam ' 
jpiritualis paupertatis verus amator , ei ac fi vere viveret ita locutus eft: 

Serve Dei , tu oftendifti nobis paupertatis viam , toto conamine tuo do - 
cuifti nos incedere per eam. Uxunc vero de arEla & ardua via qua ducit ad 
vitam , ad latam & fpatiofam qua ducit ad mortem , tuis miraculis vis re- 
vocare. Pradicafti folitudinem , nunc in folitudineforanundinafque vis con- 
gregare. fNon ducimur curiofttate , ut tua miracula videre velimus , fatis 
tua credimus fanttitati. Cave igitur de cetero ea miracula facias , qua tuam 
extollant fanditatem , & noftram deftruant humilitatem. fNonfic laudi tua 
provideas , ut noftrajis immemor Jalutis. Hoc tibi pracipimus , hoc a. tua 
pofcimus caritate. Quod fi aliter feceris , dicimus tibi-, & per obedientiam 
quam tibi promifimus conflanter afferimus, quia offa tua inde extrahemus 
& [pergemus in flumen. Et cap. 7 1 . ejufdem vitae , cum miles quidam clarus 

t enere , igne , ut vocant , infernali cruciaretur , nec ullis medicorum reme- 
iis curari polfet, GrandimQUtem accedens a Stephano de Liciaco quarto 


Digitized by CjOOQie 


Bertr. 


xiiv PRAEFATIO. 

loci priore offa fibi fandi confefloris folum offendi petiit. Cui ille , qui fspius 
cum beato viro quafi cum vivo homine loquens , Juper mtr aculis qua facie- 
bat durius increpaverat , minitans offa ejus inde extrahi influmen pro- 
jici , nifi a miraculis ceffaret , dixit ad militem : Frater , B. viri Stepham 
offa vix umquam ab aliquo pofunt videri ,fed vade ad alios fandos , ad quo- 
rum memorias miracula creberrime fiunr, & nos libenter &r abimus pro te, 
ut Dominus tribuat quod neceffarium efie videbitur. Non alia fuit mens mo- 
nachorum Benedidinorum Cafae-Dei. Nam cum ex quotidianis ad tumu- 
. Ium S. Roberti miraculis divina turbarentur officia, majores natu & fer - 
Hb P MiJ°s. venti ores fpiritu ad beati viri fepulcrum accedentes , hujufmodi fermonibus 
Roberti eum convenijfc feruntur : EKos , inquiunt , domine pater , eremi fquallores 
ducatu optavimus , ut delitiorum veniam , redemtoris gratiam 
" confequeremur , gaudentes intravimus. Prafentium miraculorum abundan- 
tia tanta nobis fucer efc it divinorum officiorum inopia , ut nec peccata noftr a 
plangere, nec divinas laudes valeamus decenter exfolvere; veftra ideo no- 
bis impetrent merita , ut his diebus importunitatibus fopitis, cum tranquilli- 
tate fic Domino Chrifto ferviamus , ut in futuro veniam delitiorum inve- 
nire valeamus. Addit Bertrandus in tripertito libro miraculorum S. Roberti, 

. tfnde haec defcripfimus : lnterim cautum efl, ne quis infirmorum ad [epul- 
er um accederet , quodque nec ei a modo valva aperirentur , nec objequia 
pr&berentur. Simili fere modo S. Hidulfus Mediani monafterii in Vofago 
monte fundator , S. Spinulum miraculis corufcantem adorfus efl , quippe 
5 pidi. qui , referente chronographo Senonienfi , Cum ad fepulcrum diletii fui Spi- 
t°m. i nu h pgrcyeniffet, orationi fhcubuit , & quafi vivo loqueretur , fic ait : Gra- 
tias agimus Deo Salvatori, b frater Spmule, quod miraculis fidem facienti - / 
bus, te divina majeftati adftart certijjime credimus, etiam naufragia pra- 
fentis faculi evafiffe te ac pcelefti gloria potiri gaudemus. Sed fi frequentia po- 
pulorum , quam Deus pro te corfluere fecit , aliquamdiu prefp fuerimus , 
non modicum a via regia , qua ducit ad vitam , nos declinare videbis. Unde 
te Hia obedientid , quam dum viveres nobis intadiabiliter exhibere folebas , 
admonemus exhortamur in Domino , ut affluentem & omnium bono- 
rum largitorem Deum pro nobis interpelles, ut reprefa inquietudine gen- 
tium, & prafentis vita flutiuationibus amotis , curium cceteflis vita expe- 
dito grejfu nobis liceat peragrare. Subdit chronograpnus : Videres mortuum, 
quafi viveret , magijfro jubenti obedire , ceffantibus fignis miraculorum . 
Non folum Grandimontenfium & Benedidinorum ea fuit agendi ratio circa 
fandorum fuorum miracula, eadem plane fuit & aliorum etiam ordinum, 
Cift ercienfium , Cartufienfium & Praemonftratenfium. Et ad Ciftercienfes 
quidem quod attinet , miranda funt prorfus ea quae de S. Bemardo refert 
Gaufridus ejus notarius & vitae feriptor lib. 7. cap. 28. Enimvero , inquit , 
Dominus Ciflercienfis , qui cum pluribus aliis abbatibus fui ordinis ad exe- 
quias viri Dei venerat , confiderans tantam importunitatem tumultuantis 
populi, & ex prafentibus futura conjiciens , vehementer timere coepit, ne fi 
crebrefcentibus fignis , tam intolerabilis turba populorum concurreret , eorum 
improbitate difciplina periret ordinis , fantia religionis fervor in eodem 

loco tepe [ceret. Quapropter habita fuper hoc deliberatione , reverenter acce-. 
dens , per virtutem obedientia, nefigna ulterius faceret inhibuit. Paruit im- 
peranti vir Dei , atque ex illa die § deinceps numquam publica miracula 
, facere vifus efl , f$c. Cum majori Cartufiae praeeffet Jancelinus prior deci- 
mus, eodem in loco illuxit monachus quidam fandus, qui tot clara cer- 
taque pofl mortem edidit miracula, ut ex omni Sabaudia o c Delphirtatu eo 
£*?• *77. confluerent tamquam ad medicum infirmi fanitatem recepturi. Tantum 
jijus w- p 0 p U [ 0rum C oncurfum aegre ferens pius prior, has ad fandum fuum depo- 

fuit 


Digitized by CjOOQie 



P R AER ATIO. xlv 

fuit querelas : Siccinc ,fili mi turi fime , hac eft retributio quam retribuijti no - . 
bis > ‘Iu ad Deum tuum perpetuo in Horia quieturus afcendtfti , nobis tanta 
inquietudinis bellum indicis ? Dfon fic , fili , erit „ non fic , fed eodem pignore 
quo adverfarium confudifti,ego te aggrediar , necefife e fit. Obedientia emm qua 
tn campo boc certaminis viriliter mmicafti , qua tibi pacem perpetuam pro- 
curavit ,Jimititer etiam & fratribus & f ociis tuis in hoc loco pacem tran- 

quillitatem procurabit. Tuncque difius prior ad tumulum accedens fic ait : 

In virtute fanda obedientia fifiti mi, tibi pracipio , quatenus fic ut in vita tua 
mihi fiemper obediens futfti , fic (f nunc exiftas 3 nec ullum miraculum de ce - 
tero facere pr a fumas. Quid ex hoc mandato fecutum fit, audi. O miracu- 
lum inauditum ! nam poft pradiftum praceptum tanta eft ejus obedientia fiub- 
fiecuta , quod ad dtttum fepulcrum ulterius facere miraculum non prafiumfit . 

Supereft ut unum etiam de mente Praemonftratenfium hic exemplum fub- 
jiciam , quod nobis fuppeditat Chronicon Viconienfe , de Radulfo ejus loci 
abbate fandtiffimo j cujus ad tumulum convolabant undique populi terra Pag.*??* 
pro variis languoribus gratiam fanitatis reportantes , quod videntes nofitri, 
inquit Nicolaus chronographus Viconienfis, ne congrefius per claufitrum 
pateret omnibus , exhumantes corpus, ofia ad e c cleftam veterem , non ad 
iHam novam tumularunt, ubi etiam, dante Deo, Circumvicini remedia 
multa poftebant ,&infaper reportabant. Quod vero fubdit chronographus, 
maxima confideratione dignum eft. Novififime in ecclefia nova, fu? pedibus 
Crucifixi, ad chori introitum extitit , confiepultufique ibi defiiit miracula fi d* 
cere. Qua de caufa novit omnipotens Deus. 

Plures his alias obfervationes fubjicere facile eflet, quas inter locum ha* 
bere poflet id quod narrat Nicolaus Viconienfis, Ciftercienfes fcilicet circa 
annum mccxxx. Praemonftratenfem ordinem vifitantes , pifiuram ab aula 
quia nimis (umtuofa erat, auferri juffiffe atque aliam fimpliciorem fuperin- 
duci. Sed jam praefationi finis eft imponendus. 


» 



Tom. VI. 


ni 


k 


Digitized by v^ooQie 



INDEX CONTENTORUM 

IN HOC SEXTO TOMO. 


X C*ENTE NTI A Brunelli de ordinibus religio- 
fis» Pag. i 

K Anonymi monachi Cartufienfis Vullis-Dei di** 
logus de diverfarum religionum origine , (jr 
eurum temporibus ac legifiatoribus ; de qui - 
bufdam quoque harefibus ; fied dr de fchif- 
matibus qua in Romana fede contigerunt , 
Ii 

* Gefta feptem abbatum Beccenfium metrice a Retro 
Divenfi confcripta , 93 

ffHifioria brevis priorum Grandimontenfium , 

, / ”3 

[Hifioria prolixior priorum Grandimontenfium , 

V 3 . . . 

Brevis hifioria ordinis Cartufienfis autiore ano- 
nymo, 150 

' Tnfignis monq/lerii S. Vitiaris Parifienfis veter* 
\ monumenta nonnulla , 217 

( Diploma Ludovici VI. regis pro S. Viti ore , ibid. 
{Bulla Pafchalis papa 11 . pro S. Vitior e , 219 

Littera Stephani epifcopi Parifienfis ad fiuos ar * 
chipresbyteros , 220 

^Epitaphium Ada S. Vitior is canonici , 221 

Diploma Henrici fratris Ludovici regis pro 
monafierk S. Vitior is , 222 

-^Diploma BWtholomai decani ecclefia Parifienfis 
pro monafterio S. Viti oris , 223 

( Diploma Odonis prioris S. Martini a Campis 
pro ecclefia S. Vitior is , 225 

1 Conventio inter monachos S. Martini <fr cano- 
nicos S. Viti oris fuper annualibus prabenda 
quam in ecclefia Stampenfi obtinent monachi 
S. Martini , ibid. 

I 'harta Aimonis de Aiis pro S. Vitiore, 226 
^Epfiola Ludovici VII. regis ad Henricum fra- 
trem fuum , &c. 227 

^Epfiola Gilduini Matis S. Vitior is ad epifco- 
pum Belvacenfem , t * ibid. 

■\Diploma Philippi fratris Ludovici regis pro 
monafterio S. Viti oris , 2 2 S 

-V Littera Gilduini abbatis S. Vitioris de ecclefia 
S. Petri de Monte-Letherico , &c. 229 

j^Epifiola Achardi abbatis S. Vitioris ad Henri- 
cum II. Anglorum regem , 230 

Epfiola Achardi abbatis S. Vitioris ad A. epifco- 
pum Lexovienfem, 231 

-j. Epifiola Ludovici regis ad canonicos S. Vitioris , 
232 

^ Bulla Alexandri III. papa ad abbatem deCaflro - 
Nantonis , ibid. 

Epifiola Hugonis cardinalis ad Guidonem epifeo - 
pum Catalaunenfem t 233 


Epifiola Alexandri papa III. ad S. Germani & -\- 
S. Vitioris abbates , priorem & fubpriorem 
S. Vitioris , atque Odonem quondam abbatem 
S. Genovefa , 233 

Epifiola P. S. Chryfogoni papa tapellani ad Ervi- 4 ' 
fum abbatem S. Vitioris , 234 

Epifiola Willelmi prioris Vrfi-campi ad Richar- ~h 
dum priorem S. Vitioris , ibid. 

Epifiola A. ad O. 235 O 

De Erv fio Mate S. Vitietis patrino Philippi 
regis , ibid. 

Epfiola Ludovici regis ad Ervifum abbatem 4- 
S. Vitioris, 236 

Epifiola G. presbyteri Anilcurtenfis ad Richar- -t 
dum priorem S. Vitioris , ibid. 

Epfiola G. ad Richardnm priorem S. Vitioris , f- 

237 

Diploma Petri epifiopi Anicknfis ecclefiam di o 
Doa Stephano Mati S. Evurtii & ejus fuc - 
cefioribus reformandam concedentis , ibid. 
Bulla Alexandri papa 111 . ad canonicos regu - 0 
lares S. Satyri , ' . 238 

Epifiola Ludovici VII. regis ad canonicos S. Ge- Q 
novefa , 239 

Diploma Ludovici VII. regis pro S. Vitiore , ibid. -j- 
Epifiola G. Herefordienfes epifcopi ad Ervifum 
Matem S. Vitioris , 240 

Epifiola Ervifi Matis S. Vitioris ad O. cardi - ~t 
nalem apoftolica fedis legatum , ibid. 

Epifiola Alexandri papa III. ad Matem fantii "f 
Vitioris , 241 

'Epfiola Laurentii Matis Weftinenfis ad Ervi-Q. 
fum abbatem S. Vitioris , 242 

Epifiola E. ad Ervifum S. Vitioris Matem, 24 3 ^ 

. Epifiola R. Matis S. Evurtii ad Ervifum Ma- a 
tem S. Vitioris , ibid. 

Epfiola Richar di abbatis Brfiolienfis ad Ervi-Q 
fum abbatem S. Vitioris , ibid. 

Epfiola L. ad R. fubpriorem S. Vitioris , 244 0 

Ep fiola G. ad Ervifum Matem fratrem fuum , cs 
ibid. 

Epfiola odonis cardinalis ad Ervifum Matem -f- 
S. Vitioris, 245 

tp fiola jona canonici ad Ervifum abbatem S. T 
Vitioris , ibid. 

Diploma Mauritii epifcopi Parifienfis, 246 9 
Epifiola anonymi ad amicum , 247 o 

Bulla Alexandri papa III. ad archidiaconum Pa-c> 
rifienfem, 248 

Epfiola Alexandri papa III. ad Ludovicum re- P 
gem , 249 

Refcriptum Alexandri papa III. ad Senonenfem 9 


Digitized by v^ooQie 


INDEX CONTENTORUM IN HOC TOMO, 


4 rchiepifcopwn , Meldenfcm epifiopum & ab- 
batem Vallis fieret a , 250 

•+ Epifiola Alexandrj papa III. ad abbatem & ca- 
nonicas S. Vitior is , 251 

Epifiola Alexandri & Theodorici cardinalium 
ad W ille Imum Senonenfem & Stephanum 
Bituricenfem archiepifcopos , 252 

Epifiola Alexandri & Theodorici Cardinalium 
ad Guarinum abbatem , 2 $ 3 

Epifiola Mauritii epifiopi Parifienfis ad Willel- 
mum archiepifcopum Senonenfem , ibid. 
Epifiola Alexandri papa III. ad canonicos fantli 
Viti oris t 254* 

Epifiola Alexandri papa III ad Guarinum ab- 
batem S. Viti oris , 255 

•4 Epifiola Guarini abbatis S. Vitloris ad Johan - 
t nem cardinalem Neapolitanum , ibid. 
-v Epifiola Guarini Matis S. Vitloris ad Alexan- 
drum papam , 256 

Epifiola Gilduini abbatis Fontis fjohannis ad 
Guarinum abbatem S. Vitloris , 2 58 

Epifiola johannis comitis Augi ad Guarinum 
abbatem S. Vitloris , ibid, 

Epifiola P. cardinalis ad Guarinum abbatem S. 

Vitloris , 2 5<* 

Epifiola Hugonis Petri- Leonis cardinalis ad Gua- 
rinum abbatem S. Vitloris , 260 

Epifiola Ber nardi cardinalis ad Guarinum ab- 
batem S. Vitloris, 261 

Epifiola J oh annis Neapolitani cardinalis ad Gua- 
rinum abbatem & fratres S. Vitloris , ibid. 
Epifiola Petri papa camerarii ad Guarinum ab- 
batem S. Vitloris , 262 

Epifiola Alexandri fy Th. cardinalium priori 
& fratribus fantli Vitloris , '263 

Epifiola Alexandri papa III. ad Robertum prio- 
rem & capitulum S. Vitloris , 264 

Epifiola Guarini abbatis S. Vitloris ad Calefti- 
num papam IU. 26 5 

Epifiola Guarini abbatis S. Vitloris ad Philip* 
pum regem Francorum , 266 

Epifiola Gratiani Parleonis ad Robertum abba- 
tem & canonicos S. Vitloris , 2 67 

-\Privilegium Petri epifiopi Parifienfis pro eccle- 
fia S. Vitloris , ibid. 

-4 Compofitio inter capitulum Medunta dr canoni- 
cos S. Vitloris , 269 

\Epifiola Radulfi domini papa pcenitentiarii ad 
Menandum S. Vitior is^anonicum regularem 
dr pcenitentiarium 7) ibid. 

Epifiola Petri canoniti S. Alar tini Trcctnfit ad 
Jo. Pitl. canonicum S. Vitloris , 271 

•-f - Epifiola Gregorii papa IX. ad abbatem & con- 
ventum S. Vitloris , 272 

-Y Miraculum, in ecclefia S. Vitloris virtute fantli 
martyris patratum ", ibid. 

Littera Fulconis Parifienfis epifiopi , 273 

-V Notitia de contentione cum epifiopo Parifienfi 
in eletlione Petri Ducis shbatis S. Vitloris , 
274 

-V Notitia de contentione cum archidiacono de *Jo- 
fityo dr canonicis S. Vitloris de infiallatione 
abbatis , 275 


XLV 1 J 

Notitia de altercatione cum cantore Parifienfi 
ratione juramenti novi abbatis , 276 

Notitia de altercatione cum archidiacono de 
jofaio ratione ordinationis religioforum,2j 6 
De modo recipiendi archiepifiopi Senonenfis aut 
epifiopi Parifienfis cum vifitant monafierium% 

277 

Littera Petri epifiopi Parifienfis de miffa fi>- 
lemni in honorem B. Maria diebus [abbati 
celebranda , dr de antiphona in fine comple- 
torii decantanda * ibid. 

Littera fohannis cardinalis de indulgentiis \ 
conceffis his qui ecclefiam S. Vitloris & prith 
ratuum ejus vifitaverint , dr ad repar onda 
adificia contulerint fubfidium , 279 

Hifioria Viconienfis monafierii ordinis Pramon-^r 
firatenfis, 28 1 / 

Continuatio chronici a Nicolao de Mon tigni -vj 
ejus loci canonici , . 296^ 

Fundatio monafierii Alta-ripa ordinis Cifier- >y- 
cienfis , [filia Cari-loci de linea Clara-va/lis'^ 

3M 

Hifioria monafierii a Kenlos ordinis Cifiercienfii \- 
in Scotia a Johanne Ferrerio Pedemontano • 
ejufdem monafierii monacho , feripta anno 

MDXXXV1I. 319 

Hifio ria fu ndationis venerabilis ecclefia beati 
Nicolai Oignacenfis, ac ancilla chrifti Maria 


i 


i 27 


Oignacenfis , 

Brevis hifioria ordinis fratrum pfydicatorum, 
autlore anonymo , 331 

Breviffima chronica magiftrorum gener alium-\J 
ordinis P radicatorum , \ 3444 

Bernardi Guidonis libellus feu tra&ams magi- 
ftrorum ordinis Pradicatorum , tmnon 
priorum provincialium provincia Provincia 
feu Tolofana , 3 ffir 

Hifioria fundationum conventuum ordinis Pra- 


dicatorum Tolofana & Provincia provin- 
ciarum , autlore Ber nardo Guidonis ejufdem^ 
ordinis \ • S3£, 

Numerus monafieriorum mo ni alium ordinis -v) 
Pradicatorum , 539 

Brevis hifioria conventus Parifienfis fratrum- 
Pradicatorum , 549~ 

Pauli Florentini dialogus de origine ordinis Ser-y- 
vitarum , 558 

Dominici 'fohannis Ordinis Pradicatorum de . 
bafilicis Florentinis diva genitrici confecra- 
fis » ;i 590 

Hifioria fundationis monafierii Caleftinorum-y 
Soejfionenfium , 595 

Martyrologia [eu calendaria aliqua antiquiffi- -y. 

~tna , 6 3 J 

Libellus annalis domni Beda presbyteri, 63/ 

Calendarium Floriacenfe , 649 -y 

Calendarium Anglicanum , 652 

Antiquum martyrologium Gallicanum , 6 5 8 - 4 - 

Antiquum Calendarium monafierii Stabulenfis ,-v 
668 

Calendarium, Verdtnenfe , 679 

Martyr elogium infignis ecclefia Autiffiodoren- 
fis i 68 i 


\ 


Digitized by v^ooQie 


I 


KLviii INDEX CONTENTORUM IN HOC TOMO. 

f . . — tJl J _ A./i. 


\ Atta, S. Reparat a virginis & martyris , 739 

k p affio S. Mercurii , 743 

[yH/fioria corporis -S. Mercurii Cafarea delati 
' s - ^uintodectmum , & exinde Beneventum , 
75i 

-4 yna S. Bibioni epifcopi Sanltonenfis , aultore 
anonymo, 7 57 

-yVita S. Donati epifcopi , 77 5 

-y Vita S. Apollinaris Valentia ad Rhodanum epi- 
fcopi , aultore anonymo , 777 

Upetrt diaconi Cafinenfis monachi prologus in 
/ vitam S. Placidi, 7 8 5 

U' Epifiola Stephani Anicienjis in paffionem S.Pla- 
\ eidi > 7*8 

Petri diaconi Cafinenfis prologus in lib. de Lo- 
cisfanftis , 789 

~V Ortus dv vita jufiorttm coenobii Cafinenfis > 79 1 
-\ Vita S. Godonis abbatis Oyenfis in dieccefi Tre- 
cenfi, 793 

-\Alta tranfiationis S. Sdvini martyris , 80 s 

Verpis de Carolo-Magno dr aliis , 8i i 

-f Liber miraculorum B. Eadmundi Orientalium 
Anglorum regis , aultore anonymo, 821 
-yTranflatio S. 'jufti pueri (novennis) martyris 
( Malmundarium } 8 3 3 

-y yita S. Niconis Metanoita monachi (ex perve- 
tufio codice Graco tranfiata in Latinum a 
$acobo SirmUndo'fi. f) 8 37 

-y Vita S. Nili confefioris a B. Bartholomao Crypta- 
Verrat a abbate Grace conferipta, dr a Sirleto 
(S.R. Phcardinali in Latinum converfa , 887. 
y Vita & converfatio S. \£atnl(noJlri)Bartholo- 
mai junioris Crypta-Fcrrata, 957 

o Ejufdem brevior vita , 9*9 

-y inventio , tr an flat io dr miracula S. Trophime - 
nis virginis & martyris , 97 1 

y AH a tranfiationis S. Mennatis eremita & con- 
fejforis suitor e Leone Marficano monacho Ca - 
finenfi(& S. R. E. cardinali } 977 

X [MiraculaS. Anfelmi Contuar ien fis archiepifcop, 
7 983 

verbis S. Anfelmi , 


Vita B. Giraldi de Salis , aultore anonymo ,98 9 X 
Alfa tranfiationis f anili unius militis Legionis X 
ihebaorum , aultore Rodulfo abbate S. Pan- 

falconis Colonienfis , 1013 

Vita S. Bertrandi Convenarum epifcopi , aultore X 
VitaliSppoftolica fedis notarii 1021 
Vita S. Stephani ordinis Grandimontenfis infii^X 
tutoris , aultore Gerar do feptimo priore Gran - J 
dimontenfi, 1043 

Concejfio brachii S. Stephani Grandimontenfis X 
falta canonicis collegiato ecclefia de Thiernjt/ 
a Petro abbate Grandimontenfi , i 1 3 1 

Rithmus de nece Caroli-Boni Flandria comitis , y 
1133 

Libellus de miraculis Eugenii papa 111. 1 1 3 9 X 

Vita Hugonis de Lacerta , difcipuli S. Stephani 
ordinis Grandimontenfis infiitutoris , feripta 
a GuiUelmo Dandina cognomento de S. Savi - at 
no ,\fultore fuppari . ) 1143 

Vita Petri Venerabilis abbatis Cluniacenfis , au - + 
Uore Rodulfo monacho (ejus difcipuld^x 187 . 
Vita Margarita Burgunaa Guidonis Delphini X 
dr eomitis Alboni conjugis , feripta aGuillel-X 
mo canonico Gratianopolitano , 1201 

Brevis vita Walonis monachi Altimontenfis , - J r 
1213 

Alta tranfiationis S.Reoli archiepifcipi Remen - -r 
fis , feripta a W Ultimo abbate Orbacenfi » 
1215 

Epifiola epifcopi Thunenfis ad Theobaldum re-X 
gem Navarra de felici obitu S. Ludovici 
regis Francorum , 1217 

De felici obitu Johanna comitijfa Alenconii &-*r 
Blefenfis, 1229 

Procefius contefiationum fuper doltrina dr fan—y 
Ititate B. Catharina Senenfis , drc. 123 7 

Vita Gabr telis Palaoti R. cardinalis &X 
Bononienfis archiepifcopi primi , aultore Au - 
gufiino Brtino , 1385 , 

De beato Angelo de Majfatio martyre monacha -y- 


Camaldulenfi , 


1439 


987 



SfcNTIttTIA 


Digitized by 


Google 



SENTENTIA BRUNELLI 

DE ORDINIBUS RELIGIOSIS 

Ex duobus mf. codicibus, uno Stabulenfi , altero Regina Suecla. 


OBSERVATIO PRiEVIA 


JE veteri codice mf. Stabulenfs monajlerii opus antiqui 
poeta invenimus , nomine Br une Ili , qui ad oblettatio- 
nem potius , quam ad injlrufitonem varia confer ipfit car- 
mina. Hac cum levi oculo perlujlrajfemus , feria quadam 
jocofis y atque a gravitate haud aliena animadvertimus , 



de ordinibus religiofis inferta fuijfe , in qutbus & multa 
fcitu dignijpma , de eorum difctplina referuntur. Quar 
propter, omijfts. ceteris, ea qua religio fos ordines tangunt excerpere opera 
pretium duximus. Simile exemplar cum Roma in bmiotheca regina Suecia 
Adabillonio occurrtjfet , idem atque nos de toto opere judicium tulit , con- 
tentus ex illo tantum ea qua religiofos fpedant defiribere. Pudorem fub 
finem faculi duodecimi aut ineunte decimo tertio vixijfe duo perfuadent , 
primum, quod ea qua de Carthufiams , de Grandimontenfibus , de Cifter - 
cienfibuSy & de Pramonflratenfibus canit , primavum iulorum ordinum 
reprafentat fervorem , qui faculo prafertim duodecimo illibatus perfevera- 
vit. Secundum , quod de ordine fandi Gilberti de Simpingham paulo pojl 
medium Jaculum duodecimum in Anglia exorto differens , de eo tamquam 
recenter wjlituto loquitur. Germanum etiam extitife inde colligimus , quod 
Germanicam vocem Her ad Dominum fignifeandum ufurpet . 


H Inq ego difpofui me.tradere religioni, 
- Ut valeat falvus fpiritqs effp meus } 
Utque fenex redimam juvenilia tempora , 
vitam 

Fas eft ut fatagam corripuifle meam. - 
Et fupcreft modicum vitat > ne tota deprfum 
Defluat , hoq^opto claudere fine bono. 
Eft melius fero quam numquam poenituifte : 
Quem putfeterrorem , poenituifte decet. 
Et fi mane fuit, vel tota dies nebulofa, 

<9 Obfcurum redimat vefpera clara diem. 
Quod male difperfit incircumfpefta juven- 
tus , 

Vet. Script. & Me». empl. Colle ft. for». VI. 


Ens in flore fuo prodiga fa&a fui ,, 
Damna juventutis redimens animofa fenc- 
€fcus> 

Colligat in fru&u , floribus ufa fuis. 

Spes fuit in flore , feH flos defloruit a fpe. 
Spes abiit florum, fpes una noviflima fru&us. 
Dum fupereft, aliquid utilitatis agat. 

De re tam certa nif morte latentius ipfa. 
Omnes ipfa latet , omnibus ipfa patet. 
Rebus in humanis mors eft res publica nobis. 
In qua quifque vicem proprietatis habet. 
Si qua tamen propria , publica nulla magis. 
Ergo .quid hic- facio , nifi quod defervio 
mundo. 

A 


Digitized by v^ooQle 





3 SENTENTIA BRUNELLI 4 

Mors mihi cras dicet : En ego , forgc , A Experto tribuant exteriora loca. 

veni. Non amor abbatis ibi , nec cognatio quaevis 

Nil igitur fupercft, nifi tantum relligioni Contra clauftrales obtinuiffe poteft. 

Meconfcrrc : procul fit,precor,ergo mora. Ordinis -aut morum numquam difpendia 
i)e divcfEs Sed quia diverfae fpecies funt rclligionis, quifquam 

fpedebue* Nefcio praecipue quas iit habenda mihi. Fratribus ex nigris fuftinuiffe valet. 

Et primo de Si cruce fignatis rubea me confero Templo , Non comodant vel emunt fua praedia vei 
<rUC oiim»o- Trans mare me mittent folvcre vota Deo. prioratus, 

«bamurTc- Servus cto , fervum facient procul eflefeor- Omnia fed gratis diftribuuntur ibi. 
idtrualT 6 fum» ' Si quam de membris nebulam contingit ironicacar- 

Servient & forfan in regione Tyri. oriri, 

Non tamen ibo pedes, fed equo qui paftus Hanc caput abforbet nobilitate fua. ! oruir “ 

avena. Si fuero monachus albus generalia dura. De albis mo- 

Craflus & ad calces fit tener atque levis ; g Hi pulmenta duo , fed bene coda dabunt. £“ ch „f* ur hic 
^Quique pedem fervans, & fradis greffibus Hoc odiunt quod ego fine fine fideliter odi , deCiftcrfien- 
' errans , Scilicet ut prope fe rufticus arva colat. fibus * 

Molliter incedet 4 regula noftra jubet , Agrorum cupidi numquam metas fibi poni , 

Scandere trottantem prohibet quoque regu- Vicinis vellent peftis iniqua fuis. 

la,nolo Lac & lana, greges ovium pecorumque mi- 

Quod per me careat ordo rigore fuo. niftranc 

Ingrediar miles ne candida pallia defint ; Quod fatis eft, quamvis nil fatis effe pu- 

Sed tunc ab bellum non rediturus ero. tent. 

De cute corrigiam noftra foldanus habebit , Paucis -contenti non cedant quaerere magna , 

Et comedet carnes beftia farva meas. Et cum poflideant omnia , femper egent. 

Incircumcifi gladius mea vifcera fundet , Otia fedari non me patientur ibidem , 

Detrado corio , cetera dabit humo. Sed bene me pafcent in novitate mea. • 

i>e Holpita- Rurfum fi fuero crucis Hofpitalarius ille, ^ Omnibus injungunt operas, ne defidiofus, 

Jatii*. Ad Libanum mittar ligna referre domum. Aut quandoque vacans inveniatur ibi. 

Cum laOrymis pergam fcutica caedente tri- Sabbaita (d) rara colunt, male rcfpondcntc [d] 
nordi , coquina. 

Et ventet vacuus & quafi vellus erit. Eft ibi virga frequens atque diaeta gravis. 

Multa licet fubeant mihi , nil de jure licebit. Non comedunt carnes , nifi cum permiferit 
Praeter mentiri magnificando domum. abbas , 

Et fi ingreflus fuero fcmel atque fecundo, Praepofitufve loci de pietate fua. 

Vade foras dicent, diripientque crucem. Et quia quadrupedum prohibet fua reguU 

carnes, 

DeMonachis Eflc niger monachus fi forte velim Cluniaci, Nec finit his vefei pr* gravitate fui , 
nigtii. Ova fabafque nigras cum falefarpe dabunt. Quae volat aut currit cupiunt carnem bipe- 

Surgere me facient media de node , volen- dalcm , 

tem Non quia fit melior, fed quia rara magis. 

, Amplius in calido membra fovere thoro. 0 Cum tamen illud agunt, tcftis vicinia fumi 
(VJ Quodque magis (a) nollem vellent me pfal- Non erit, autfadi confcia fada fui. * 

Iere furfum, Carnibus abfumtis, veftigia nulla videbis. 

Et geminare meos in diapente tonos. Ne clament : (e) Her t her 7 offa fepulta ja- r -j 

Vox eft rauca nimis , quamvis fit & ipfa fo- ccnt. ^ J 

nora , Tres etiam tunicas de jure , duafque cucullas 

[£] Pcdus&(£)obtrufumtuffis anhela gravet. Omnes accipiunt, & fcapulare breve. 

Pfallere fi nolim , facient me ferre lucernam. Taedia de node femoralia nulla jacenti Deufu fcmo- 

Dcbita reddentes praemia mane mihi. In ledo facient, fit procul ifte timor. ralium * 

Multotiens carnes ,& pinguia faepe vorare . 

* In feria fexta far pe licebit eis. 

Pellicias portant & plura recondita fervant , . . 2 

Quae non funt fociis omnia nota fuis. £ .Frater ab effedu , non folo nomine dici 
Sed neque funt dominis abbatibus omnia Frater habet, fine re nomen inane tenet, 
nota , Sunt etiam multi quos falfo nomine fratres 

Quamvis nil capiant, percipiantque fatis. Dicimus , & fanius hoftibus effe pares : 

Quod fi contingat ftabilita filentia folvi , Fratribus in falfis quia multa pericula Paulus 

Corripient verbis vcrberibufquc fimul. Pafius erat feriptis inferit ifta fuis. 

Et fi percutiam , vino ftimulante vel ira , Plurima lalforum funt vere pericula fratrum. 

Me gravibus culpis carccribufque dabunt. Et venit a falfis fratribus omne malum. 

[<] Qui nifi clauftrali, multumque diu (f) laborare Quifqife fibi caveat a fratre fuo, nec in illo 

( a ) AI. Cumque mugis nollent, fellent. (e) Id eft , domine , domine. Hinc patet iftius carminis au- 

(l>) AI. ebjcurnm. [c) AI. dissque /Iniere, [d) AI. ruro, aotemefle natione Gcriuanunj,A«- quippe vox eft Germanica. 


Digitized by LjOOQie 



s 


DE ORDINIBUS RELIGIOSIS. 6 

Ponere praefumat fpemque fidemque fibi. A Servus enim domino ftatque caditque fuo. 
Rara fides fratrum, quia cum fit quiique fi- Litibus & caufis variis fora publica vexant. 




delis > 

Se proba# infidum , dum caret ipfe fide. 
Frater carnalis , necnon & fpiritualis 
Fallitur , & fratrem finiit uterque fuum. 

Si tibi contingat fratrem’ reperire fidelem , 
Sit tibi pars animae dimidiumque tuae. 

Nam tot funt fidi , tot falfi, totque ferales, . 
Quod jam mundus cos (*) dimidiare ne- 
quit. 

Qui funt in clauftro quafi fathan in paradifo. 

In quo confiat eum juris Jiaberc nihil. 

Talia me terrent , dum relligionis ad arcem B 
Tendo , nec attendo quove vel unde ruo. 
Forfan & vanus timor eft , vanoque moveri 
Multotiens hominum corda timore fo- 
lent. _ 


De orcine Grandimontani vitam cum vefie profeffus 


Grandimon- 
tis. 


w 


Et teritur longo tempore caufa brevis. 
Sumdbus infifiunt, nil proprietatis habentes, 
Fitque trilufiralis caufa fepulta diu. 

In duo divifi multumque diaque t laborant , 
Atque fuper vacuis fumtibus ufque vacanr. 
Nam vice convcrfa, laico didante , facerdos 
Exhibet officii Ibta (aerata fui. 

Motus ob hanc cautam mox eft , Romamque 
profedus , 

Sed nec ibi meruit fumere caufa modum. 
Plurima fuderunt , fed mons eft pinguis & 
uber , 

Qui de la&e fuo eunda miniftrat eis. 

Si quem nullus arat , ferit , aut metit , ordine 
miro 

Pullulat ad votum quidquid habere vo- 
lunt: 

Ergo quid eft, quod homo qui vivit ut an- 
gelus intus , 

Pullatur totiens exteriore foro ? 


Si fuero , vereor afperiora pati. 

Hi cum nil habeant , nec fe patiantur ha- 
bere , 

Ex nihilo femper fufficicnter habent. Quid fi Cartufiam me convertendo rever- D' e Cartu* 

Abdita clauftra colunt ,& nota filentia fer- tar, fienfibu*. 

vant , C Pellibus & tunicis pluribus utar ibi. 

Nefcit figna manus , libera lingua manet. Cella mihi dabitur quam folam folus habebo. 

Non fundos, nec agros, nec pafcua lata re- Nemo mihi focius, nemo minifter erit, 
quirunt, Solus enim p&llam , folufque cibaria fumam. 

Nec facit ad faccos annua lana decem Et 'fine luce meum folus adibo thorflta. 

Vellera nec triplici pofitu diftinguere no- Sempcr folus ero , cella retinente trimembri , 

funt, In qua continue pes meus alter erit. 

Idem faccus habet pedora , colla , latus. Semper erunt praefto pulmento conficiendo 
Non macerant nodos afiumto vellere pellis, In cella propria ligna, legumen, aqua. 

Nec faciunt pingues in nemus ire fues. Vifere me veniet prior ordinis, atque fre- 


Non mare conlcendunt ratibus , quo retia 
laxent . 

Pifcibus , aut hamis infidiantur cis. 

Qualia vel quando comedunt , fi lauta diaeta 
Vel tenuis fit eis, non mihi fcire licet. 

Si pluit e coelo femper quod habent quafi 
manna , 

Quid plus prxftaret area lata (b) brevi? 

Si vivunt ut homo, nunc funtficut angelus 
ipfi, 

A ftudiis hominum cur prohibentur ita? 
Et fi fint homines mortales conditione. 

Cur non humana vivere lege licet? 
Quod fit in occulto raro fine fufpicione 
Efie poteft homini , nec licet abfque nota. 
Si fatagunt corpus carnemque domare re- 
bellem , 

Commodius facerent, & meliore modo. 
Non reprehendo' tamen fuper his, nec judi- 
co quemquam, 

{*) AI. dinumerare, 

( b ) AI. brevis. 

(c) h\. ferarum, 

(d) Hi, concinunt Ha tuta Gaigonis cap 14 . ubi baec legi- 
mus: Raro hic miffa canitur, quoniam precipue /ludium & 
prepofitum ruflrum eft ftientio ($< folitudini vacare, &e. Unde 
& Petrus Blcfcnfis ad Richardum epiteopum Londonicnfem 
fcribens epift. rij. Raro, inquit, Jacrifieat Cartufitnfis ordo 
Et epift. 86. Alexandrum monachum Cartufienlcm , cade 
Caufa , ordinem deferere volentem fic arguit : Hoc in ordino 

Fet. Script. dr Mon. eanpl. OtHett. Tm. FI. 


quenter 

Panis erit calidi portio magna mihi. 

His ovium , pecorum, nemorum, terraeque 

(c) feracis r c ] 

Vivere qua poflunt portio certa datur. 

Interior veftis quam lana caprina miniftrat, 
Carnem caftigat afperitate fua. 

Qualibet hebdomada ter pane cibantur & 
unda. 

Non comedunt * carnes , fit nifi fefta dies. * L f { [ceSf 
Et femel in mcnfe , vel bis de jure venire 
Ad mifiam poterunt,* (d) fi vacat atque 
volunt. 

Contenti propriis > nec divitibus nec egenis 
Efie volunt oneri, cras, hodie, nec heri 
Non licet augeri numerum pecorum vel 
agrorum , 

Taxatur certo canone quidquid habent. 

Carnis in aeternum eundi prohibentur ab efu. 

Praeter eum fi quem tabida lepra tenet. 

‘Cartufienfi caufarit & arguit, quod fingatis ditius mijfat no» 
faciunt , atque hujus religionis feu potius fuperftitionis obtentu, 
tuum machinaris egrejfutit , &c. Vigebatqua adhuc medio 
fseculo decimo quarto apud Cartufienfcs haec cenfuetudo , ut 
patet ex Petro Bohcrio in Apparatu ad conftitutioncm Bene» 
didi XII. ubi ad caput ij. Hon quotidie , inquit , immo raro 
facrijkut Cartufienfis ordo, ficut enim folet generari ex ajft~ 
duitate contemtus , fic attenditur ex ipfa raritate devotio. 

Nunc vero quotidie celebrant nec minori devotione quam 
cum ratius celebrabant. 

A ij 


Digitized by 


Google 


7 SENTENTIA BRUNELLI 8 

Ad fora non veniunt quolitem fcite refol- A Difpenfando tamen facer Ordo falubriusufus 


De nigris 
«nonici*. 


M 


P 3 


vant, 

Ncc populd vanum depopulantur ave. 
Uofpltis adyentu gaudent mutantque diz- 
-t&m. 

Dant quod habeat hilari pedore , voce > 
manu. 

f 

Eft & item vita nigroruri! canonicorum 
Judicio populi digna» dccenfque Deo, 
Mollibus induti , non femper pinguibus ufi , 
Inquc rcfc&orio carnibus atque mero. 

' -Quid caro peccavit plus quam faba , pifa , 
legumen , 

Ne poflet comedi conditione pari i 
Quam (a) nos canfamur non eft in carne rea- 
tus. 

Sed comedente male,ncc cohibente gula , 
Caufa datur vino , debetur culpa bibenti , 
Dum caput aut membra cetera mane do- 
lent. 

Nc pariat pfalmus vel le&io taedia longa , 
In pfaliendo tenent, inque legendo mo- 
dum. 

Nec nituntur ad hoc ut vocibus immode- 
ratis # 

Ardua praevaleant rumpere te&a domus. 
Candida , fcd pura fubtili ftamine texta 
Mundis munda placet linea veftis eis. 
Y4tis honcfta quidem , qu* nec cum carne 
rebelli 

Aut cute bella gerat afperitatc fui. 
Exteriora tamen clauduntur fchemate nigro, 
Ut color interius aptior efic queat, 
Lumina ne laedat albo nigredo (b) repugnat, 
Inquc timore nigro , gaudia candor habet. 
Sic arcus coeli gemino fplcndore refulget , 
Sic pilus eft pardo candidus atque niger. 
Pallia cornici dat penna fubalbida nigrae , 
Candida fic picas & nigra penna tegit. 

Si veftis bicolor carnem fine corde colorat. 


Confiliis fuper his alleviavit (a) onus, |yj 
Pinguia concedens - quae funt affinia carnis, - 
Sic tamen ut numquam Iit mJnifcfta caro. 
Bellum cum came , pacem cum pinguibus 
effc t 

Pacis amatores hoc (latuere modo. 

Camis honcftatcm fic confcrvarc volentes , 

Ne contra carnem lex inhonefta foret. 

Si foret exclufa penitus caro , carnis honcftas 
Saepe daret caufarn materiamque mali. 

Unde nec admifla penitus nec tota repulfa, 

Exulat in patria (e) monftrua facla fua. [?] 


C 


m 


B Sunt & canonici farculares atque vocati 
Nomen ab officio promeruere fuo. 

His quodeumque libet, lex nova, licctque, 
fub ifto — 

Canone conftituit vivere tota cohors. 

Hi nihil excipiunt, ncc dicunt defpiciencTum ' 
Quidquid in obfcquio corporis effe poteft. 
Illud praecipue tamen inftitucre tenendum 
Omnibus in tota pofteritate fua. 

Lex vetus ut fuafit , ne quilibet ablque fua fir, 
Et quod quifque fuas poffit habere duas. 
Hi funr qui mundum cum flore cadente te- 
nentes , 

Nc cito marcefcat faepe rigare ftudent. 

Hi funt qui faciunt quidquid petulantia car- 
nis 

Imperat , ut vitiis fit via prona fuis. 

Totus in errorem mundus, pereuntibus illis. 
Ducitur, hi pereunt praecipitefque ruunt. 
Hi mundum non mundus eos hzbcu(f) atque 
deorfiim 

Hi quia compellunt, funditus ille cadit. 

Hi fundamentum fidei fubvercere promti , 
Moribus expugnant qu* facienda docent. 
Hi funt pontificum per quos vigor, ordo, 
poteftas 

Nutat , & ccclcfiae fit flatus abfquc flatu. 
Mens erit abfque nota > vcfte tenente no- q Languet & exfpirat per eos reverentia cleri , 

Deficit in nihilum reliigionis honos. 
Horum confilio reges medicantur iniqua. 

Et qua? debuerant firingere laxa tenent. 
Pontificum latera funt hi regumque fini- 
ftra, 

Pes errans, mendax lingua, recurva ma- 
nus. 

Cor duplex , fimulatus amor, fine vivere 
nomen , 

Ira latens, vera motio, falla quies. 

Burfa carens fundo, prxda? fine nomine * 
praedo , 

Lanx mendax veri , vera ftatera doli. 

Lex fine lege Dei , canon fine canone Chrifti, 
Praevia caufa mali , pagina plena doli. 

Hi funt juftitiam qui proftituere pudicam , 
Falfa loqui linguas qui docuere fuas. 

Qui dum labentem mundum retinere labo- 
rant 

(e) Al. mcn/lr**. (f) AU ktfU» 


Dc canonicis 
fccularibus. 


tam. 


Quid refert quales veniunt in veftc colores , 
Si mens unicolor interiora (f) tegat J 


jdc Pr*mon- p ra . m onftratcnfes rflrfus qui vcftibus .albis 
Aii^nUbwi, Induti veniunt, (implicitate placent. 

His color unus adefi, niveo candore reful- 
gens , 

Hos femper fimplex veftis ovina tegit. 
Omnibus abje&is, duris pro mollibus uti 
Vcftibus ad prsefens hoc ftatucrc modo. 
Vellere partito quod colli nuda protexit. 
In proprios ufus conftituerc fuos. 

Ne caro luxuriet vervecis vellere crifpo , 
Corpora caftigant afpcritate gravi. 
Damna tamen lini lana redimente fuavi. 
Ordine cogente fuftinuifle decec. 
Ordinis aufterus rigor eft, quia carnibus uti 
His. in conventu tempus in omne vetat. 

(«) AU ?**• [k) AU rtpurgMt <$• repungit. 

( e ) Al.tergst. (d) AU ulUvitiit. 


i n 


Digitizdd by LjOoq ie 


9 DE ORDINIBUS RELIGIOSIS. • io 

Cumque labente laberit , cumque ruente A Ante Deum lacrymas,quse fine lege fluuitr. 


t ruent. 

Qqorum vita labor , via lubrica ftat quafi 
ftercus , 

Finis in incerto, praemia certa dolor. 
Quod bene dum fecum quidam meditantur 
eprum , 

Talibus a ftudiis fe cohibere ftudent. 

Qui pajriter mundi foeno cum flore relido , 
Omnia quae mundi funt nihil effe putant. 
In medio fornacis agunt, flaihinaeque vo- 
racis 

Ignitum fludium conftitucrc fuum. 

Non tamen uruntur, quia quos refrigerat 
intus 

Spiritus exterior, flamma cremare nequit, 
Decoquit hos mundus , & ficut in igne ca- 
mini 

Aurum flammi probat, GcDeus urit eos. 
In mediis flammis & in ignibus effe nec uri 
Non cft naturae , fcd Deitatis opus. 

Cum propria carne certamina longa tenere . 
Res eft difficilis , & metuenda nimis. 
Nam caro mortali levis eft ut cerea fledi. 
Quo natura vetus & vitiofa trabit. 

Demoniaii- Eft & adhuc ordo velatarum mulierum. 

Quas & eas nonnas dicimus effe facras. 
Qui de virginibus viduifque Coadusin unum. 
Ordo fatis notus pluribus effe folct. 
Horas canonicas ibi ito de more frequen- 
tant, 

Solventes penfum node dieque fuum. 
Vocibus altifonis acjfo modulamine dulci 
Cantant , flrenes quod ccciniflc putes. 
£/j Corpore ferpentes, firenes voce, (4) dracones 
Pedore , Sufanna fmigmate , corde pares. 
Sed tamen illud habent, quod cundarefellit , 

(*) Ai. triones. 

(i J V ulgo dici cur Sctnpidgham, SemplingKam rei Scmpr iti- 


bus. 


His Dominum placant femper veniamque 
merentur , 

Hisftia eunda lavant crimina, quidquid 
agunt. 

Omnibus a ure tenus Hcet his nutrire capillos. 

Sed non ulterius , ratio namque vetat. 

Utuntur niveis agni de corpore fumtis 
Pellibus intoniis , pallia nigra gerunt. 

Hae caput abfeondunt omnes, fub tegmine 
nigro , 

Sub tunicis nigris candida membra latent. 

Cingula nec ferunt, fed nec femoralibus uti •, 
Confuetudo fuit, nefeio fi modo fit. 

B Numquam rixantur, nifi cum locus exigit 
aut res. 

Sed neque percutiunt , fit nifi caufa gravis. 

Harum funt fteriles , & quaedam parturientes, 

Virgineo tamen nomine eunda tegunt. 

Quae paftoralis baculi dotatur honore. 

Illa quidem melius fertiliufquc parit. 

Vix etenim quaevis fterilis reperitur in illis , 
i Donec cis aetas alia poffc negat. 

Eft & adhuc alius nuper novus ordo repertus Alius novus 
Quem bene, nam bonus eft , commemo- or 1 do “ p“* 
rare decet. canis Sym- 

Hic apud Anglorum fines exortus , ab ipfb p^nigra. 

Nomen habet natus quo fuit ipfe loco. 
Symphinlgram (4) didus , de (implicitate Vo- [^] 
catus. 

Sive per antiphrafim ordo vocatur ita. 

Canonici miffas tantum , reliquumque fo- 
rores 

Explent officii debita pira fui. 

Corpora, non voces, murus disjungit, in 
unum 

Pfallunt diredo pfalmate abfque mero. 

gham cujus ordinis inftitutor fuit S.Gilbertus. Vitam ejus & 
conftitutiones exhibet Monafticum Angi icamus, t. 4.p.<6/. ' 



Digitized by 


Google 


12 


A NON Y MI C ARTUSIENSIS 


©o©oooeioo©©©©©©oQo©©o©oooo©o©o©ooooo©o©©o©o©©wo©o 


MM 


ANONYMI 


MONACHI CARTUSIENSIS VALLIS-DEI 


DIALOGUS 


BE DIVERSARUM RELIGIONUM ORIGINE 
& earum temporibus ac legiflatoribiis 5 de quibufdam quoque haerefibus, 
fed & de fchifmatibus quae in Romana fede contigerunt. 


Ex mfi codice Eartufia Vailis-DeL 


r 


ADMONITIO PRAiVIA 

E nomine auBoris fequentis dialogi hadenus nihil deprehen- 
dere potui : quis tamen ille fuerit ex dialogo ipfo utcumque col- 
ligere licet. Patriam fuamtpfe nobis indicat cap. 18. his verbis: 
Multum ifte beatiffimus archangelus ( Michael ) noftram Nor- 
mannicam patriam honoravit. Jfon patriam modo , fed etiam 
dieecefim declarat cap. 32. ubi de Nicolao Ljrano loquens y h ac habet: Hic 
certe venuftat plurimumque decorat noftram non folurp nationem , fed 
. etiam dioecefim. Extitit enim natione Normannus , Ebroicenfis dioecefis , 
natus oppido cui Lyra vocabulum eft. Adoleficens erat cumfuneftum exor- 
tum efl JchiJma Eugenium IV inter & Felicem V habuitque tunc temporis 
patruum in curia Eugenii ex cap. 39. Ordinem Vadis-Sc holarum , qui fub 
regula S. aAuguftim militat , a puero ingreffus eft ex cap. 3. eique ordini 
toto vita fiua aecurfiu maximopere ajfedusfiuit ex cap. 29. In eo per annos 
plurimos fub fiuavi obedientiajugo permanfit ex cap. 3. quod clarius expli- 
cat fcheda Cartufia Vallis -Dei , in qua hac verba : Quindecim annis fub 
regula S. Auguftini militavit in orcline Vallis-Scholarum. Sacros ordines 
a Guillelmo de Floques, qui Ebroicenfem epifcopatum anno 1447. adeptus 
eft fufcepit ex capite 26. le Hione vita S. oXntomi compundus , & ardioris 
Vita defiderio vehementer aecenfus , ad Carthufienfcs tranfmigravit ex cap. 
3. idque in Eremo Vallis-Dei dioecefis Sagienfis\ 'ut indicat initio libri pri- 
mi dialogorum .• * 

Fadus monachus , poft regularis pf contemplativa vita exercitia , quid- 
quid fupererat temporis facris ledionibus ac firibendis libris totum impen- 
debat. Inter varia autem ipfius ingenii monumenta , perluflrando Cartufia 
Vallis-Dei bibliothecam , incidit in manus meas codex quatuor dialogorum 
libros continens , de prafentibus , pratentis & futuris ecclefia prejfuns , de- 
que origine variorum religio forum ordinum , propria ipfius manu , uti 
exiftimo , exaratus ; quem occafione dijfidii , quod anno 1485. inter duos 
contendentes die Sagienfi epifcopatu contigit } confcribendum fufcepit: id quod 
ipfe declarat initio libri primi hoc modo : Quapropter cuidam religiofo no- 
mine non merito , cunctorum Cartufienfium minimo data eft opera hoc 





13 DE RELIGIONUM ORIGINE. 14 
opufcultim cudere, ad hoc ftimulatus maxime ob defolationem & mifc- 
randam dejectionem Sagienfis ecclefiae , propter duorum praefulum grave 
ac fcandalofum diftidium jamdudum obortum , & ufque nunc , heu ! in 
grande animatum praejudicium continuatum. 

Ex his quatuor Dialogorum libris , tertium dumtaxat , qui majoris no -- 
bis vijus ejl utilitatis , dejcripfimus. !Ne tamen Sagienfis ecclefia prejfura y 
-qua huic operi, an jam prabuit , omnino nos lateat , hic eam propriis audoris 
■noHri verbis reprajentare juvat 9 maxime cUm aliunde vix quicquam de 
illa apud audores rejciri queat. Audiftis, inquit } dudum grave diftidium 
inter duos 5 alterum verum , alterum fidium paftorem. Quis autem ho- 
rum verus, quis fit fidius, in brevi, ut confido, Dominus pandere digna- 
bitur , ad veri palloris gloriam , fidlique confufioncm. 

Audiftis, inquam, litigium fcandalofum certe pro primatu adipifcendo 
Sagienfis fedi§ venerabilis. Diu litigatum eft , fed nondum finis. Diu , in- 
quam, litigatum eft, fed, heu Ide verbis ventum ad verbera : nec tantum 
ad haec, fed & ad neces. In his nec tremendae majellati obedientia', nec 
fandlis ecclefiae illius patronis reverentia, nec mihi aerumnofae Matri, ta- 
men Chrilti fponfae , honor delatus eft. Acceflum eft ad facrum Chrifti 
templum impudenter, pugnatum eft atrociter adverfus fandlum locum, 
contra Dei fandlam ac dicatam bafilicam , clypeo&hafta, arcu &: fagitta, 
omnique armorum apparatu , tamquam contra Chriftianae fidei hoftes 
pugnaretur, immovero, ut opinor , multo atrocius atque ferocius. Ac- 
celferunt quippe ad murum armatorum cohortes , impegerunt vehemen- 
ter ad oftia , circumvallata undique facra aedes , circumquaque obfefla. 
Clamatum eft fortiter', ululatuque ingenti vociferatum , & pervenit cla- 
mor ufque ad coelos 5 immo & ipfos penetrans afcendit ufque ad thro- 
num Dei , pervenit ufque ad aures tremendae majeftatis. Sed, qui injufte 
hanc fuam ac fandiorum fuorum noftramque injuriam nutu facilius vin- 
dicare poterat, vindidlam fufpendit, offenfamque diftimulavit ftfque ad 
tempus, vere pius, vere mifericors. Tacuit, filuit , patiens fuit, fadlus 
tamquam homo non audiens & non habens in ore fuo redargutiones. 
Verumtamen non femper filebit, fed dum tempus acceperit jullitias ju- 
dicabit, & loquetur velut parturiens. Quid plura ? Undique irruentibus 
hoftibus , capta eft bafilica fandla , templum Dei , & habitatio fandiorum 
ejus. Heu ! heu I quid didlura fum ? Irruerunt cum ingenti ftrepitu difcur- 
rentes cum horrendo fremitu , cum rugitu terrifico licut leo paratus ad 
praedam. Nulli rei prorfus delatum eft , nulli parcitum , non facris vafis , 
non indumentis ecclefiafticis , non facratis reliquiis , denique non pretiofi 
corporis Chrifti reverendo facrario. Proh nefas ! ipfum etiam Chriftianae 
regenerationis facratum chrifma , anfradla, ut fertur, ampulla argentea-, 
per fubftratum pavimentum fparfum eft , & ab impiis facnlege calcatum. 
Sed nec ifta fufticiunt. Humanum infuper fanguinem fuderunt in atriis 
Sion , in templo fandlo Dei homicidium crudeliter perpetrantes. Quid 
atrocius? quid crudelius? quid horrendius? quid inhumanius? quid fcelc- 
ftius fieri poterat ? Quis umquam audivit talia ? quis vidit fimilia ? nec fic 
tamen crudelitatis finis. In omnibus his non eft averfus furor hoftis , fed 
adhuc manus ejus extenta. Aufi funt infuper in contemtum Dei vivi , in 
injuriam noftri , & contumeliam facri loci , ante fores ljpfius facrae bafilicae 
in honorem Dei ac pretioforum martyrum dedicatae Chriftianos fufpen- 
dere, laqueo quoque velut in publicis patibulis fuffocare, perque dies 
plures fic fufpenfos relinquere. Quid amplius agere poftent faeviftimi Turei 
feu pagani vel barbari ? Quid ? Taceo tremorem, -pavorem, horrorem, 


Digitized by CjOOQie 


15 ANONYMI C A R TUSIENSIS i* 
formidinem, quae illos venerabiles religiofos (a) Dei fervos invaferunt , 
illum qui illius venerabilis collegii ac merito honorandi convfentus (up- 
pofitos obtinuit tremor, quique intra fepta fuae propriae manfionis , quam- 
vis infantes, obfefti funt velut impii proditores feu regni graffatores. Ta- 
•ccoque eorum bona depraedata, fubftantia eunda profligata , repo fita ad 
ufus neceflarios fervorum Chrifti ditfipata , ita ut nihil prorfus remanferit 
eorum quae reperit & capere valuit facrilegi manus rapax praedonis. Sileo 
calamitates civium , furentem irruentium armatorum impetum formidan- 
tium, qui mole formidinis etiam fine ferro exanimari poterant , maxime 
fexus aetafque natura timidior. Praetereo viros ac mulieres , pueros ac vir- 
gines, fenes cum junioribus,. quorum prae immanitate pavoris mens pene 
recellit , fenfus turbatus , fanguis gelidus , ftetere comae , artubus vigore dif- 
folutis corpus omne diriguit. Quis hos reparare valebit enormes exceflus? 

Porro operi fiuo audor tUe hunc prafixit titulum. Dialogus inter eccle- 
fiam & adorem Filii perfonam milerns matris piae condolentis gerentem. 
PrAter hos quatuor dialogorum libros creditur etiam alterum eaidijfe dia- 
logum animam inter & rationem , qui mf. habetur una cum tribu? <^e 
Imitatione Chrifti libris in codice alio VaUis-Dei , ubi longam inftituit dif- 
putationem de quAflione qua ad ipfum maxime pertinebat : an fcilicet mo- 
nacho religiofum ordinem profejjo , liceat primo ordine relido ad alium 
tranfire : ubi & profejfionts formam qua a canonicis regularibus ordinis 
fandi Augufiini , nimirum Vallis - Scholarium confueverat fieri , repra- 
fentat. 

( a) Quippe canorneos regulares ordinis S. Auguftini, qui cathedralem Sagionfcm eeclefiam tunc occupabant. 


PROOEMIU M. 

B I li u s. Somno refedis artubus, ac re- 
creatis fenfibus, imminente jam cre- 
pufculo,acftellisfuumjubarretrahen- 
tibus, Phoebo jam vergente ad ortum, veneran- 
da Mater pallium, quod mihi ipfa fero fua be- 
nignitate fubftraverat, lente traxit excitandi 
gratia: moxque ego, oculis referatis, eam mihi 
allidentem intueor. Rcfpkndebat autem ejus 
facies ut fol, ita ut vix in eam obtutus pof- 
fem defigere. Tum illa me affari cxorla eft. 

Mater. Eia, Fili care , fufficit , fatifque 
paufafti. Surgc igitur celer & fede , ad men- 
•temquequod fero fpoponderas reducito 
vel nunc fomno protelato recreatus , inten- 
tum profequere : tecum namque jugiter feu 
aflidueftare non poffum.Sunt nempe •& alii 
uterini ficut & tu confolandi. Igitut alibi 
profedura cum me abfentem experimento 
probaveris , quod tamdiu otio torpueris tunc 
dolebis. 

Filius. Dolebo certe , 6 veneranda Ma- 
ter, non dubita Sed quoniam extenfo fopo- 
•re, a te mihi plufquam latis fatisfadum eft , 
ne quae reftant temporis momenta depereant, 
peto quid ad meam aedificationem depro- 
mas. Nam licet fero tranfado me locutu- 
rum fpoponderim ; quia tamen multum & 
forte nimis locutus fum, qu*ve meam for- 
fan facultatem excedunt , opto , fi libet , ut 
loquaris. Nam & repente venit in mentem , 
& quae meam fraenet verbofitatem , illa Ja- 


cobi memoranda fententia , qua nos adhor- 
tatur dicens : Sit autem omnis homo velox ad 
audiendum , tardus autem ad loquendum. Pre- 
cor itaque humiliter, Mater, loquere. Te fi- 
quidem decet , quae & fenfu profundior , & 
& ftylo venuftior , affatu quoque ifoecundior 
atque facundior fore dignofeeris. Nos qui- 
dem denfis ignorantiae tenebris involvimur: 
tu autem, qux fponfi tui fpiritum habere 
probaris , qui te in omnem inducet verita- 
tem, profedusnoftri gratia dicito quodli- 
bet, & me, eodem fpiritu auxiliante, in- 
tentum habebis auditorem. 

Mater. Mihi, fateor , placet quod facis > 
te fiquidem & quemcumque in virtute pro- 
ficere cupientem decet humilia dc fe fentirc. 
Nam Deus fuperhis refijlit , humilibus autem 
dat gratiam. Sed & ipfc Salvator in evange- 
lio t qui fe humiliat , inquit «, exaltabitur ; & 
qui fe exaltat humiliabitur. Tuae igitur hu- 
militati applaudo , & quod abjede de te fa- 
pis libenter ampledor. Et quoniam dc no- 
ftris generalibus perfecutionibus pene omni- 
bus , ufque ad piorum & catholicorum im- 
peratorum tempora, per quos pax,Chrifto 
miferante , reddita eft , in praecedenti trada- 
tulo praelibavimus , libet nunc ut de origine 
diverforum ordinum multimodarumque re- 
ligionum fub noftro regimine militantium 
atque florentium , de temporibus quoque 
quibus fumferunt exordia, de eorum quo- 
que legiflatoribus cum compendio memo- 
remur , & quod reftat de noftris perfecu- 
tionibus. 


Digitized by 


Google 


I 


i; DE RELIGIONUM ORIGINE. 18 

tionibus , cum temporum occafione oppor- A lia quadam fuper Matthaeum ita inquit inter 


tunitas emerferit , Chrifto juvante , narra- 
bimus. 

Filius. Gaudenter , mater , hilari ac lae- 
to animo quod fponderc dignaris accepto. 
Et miro modo ad id meus /libens animus 
inclinatur, quod a te, ctiamfi renueris, pre- 
cibus improbis extorquere conarer. Age er- 
go jam , redde quod promififti : nam me, 
utMixi , promtum & attentum , Cheifto pro- 
pitio , auditorem habebis. 


CAPUT I. 

De beato Antonio ac primis Anachorcticis 
. patribus. 

M Ater. Igitur his qui ante Chrifti paf- 
lionem in anachoretica feu thoretica 
converfatione perfedi extiterunt, live Elia, 
feu Johanne-Baptifta, vel aliis quibuflibec 
omilfis , quorum tamen ingentem turbam 
fuilTe non dubites a mundi exordio, ad eos 
qui poft apoftolorum tempora fuere conver- 
tamur, & ab illis fumamus narrationis exor- 


multa: »Eft enim cernere rota illa ALgyptf* Aomil.vm. 
^egionc diffufum exercitum Chrifti, fic ad-<* 
mirabilem illum regium gregem , virtutum- * 
que coeleftium converfationem in terris mi- * 
cantem. Atque haec non in viris folum , ve- * • 

rum etiam in feminis .fplcndere confpicias. * 

Nam illa: quoque non minori quam viri vir- * 
tute decorantur ; non clypco arrepto in e- « 
quum infilire callentes , ut honeftiflimi illi « 

& fapientifiimi gentilium jubent magiftri : « 
fed multo certe vehementius bellum geren* * 
tes. Communis enim illis viris adverfus* 
diabolum pugna eft, contraque hujus mun-, 

B di poteftates, nec ufpiam teneritudo fexus * 
his congrcffibus impares facit. Non enim « 
natura corporis, fed voluntate animi exer-* 
centur ifta certamina. Propterea faepius in * 
hujufmodi certamine fortius viris feminae de- * 
certarunt ac triumphis infignibus claruerunt. « 

Non ita variis aftrorum choris caelum reful- «e 
get , ut Agyptus innumeris monachorum * 
ac virginum diftinguitur atque illuftraturha-» 
bitaculis. Et idem poft pauca : Cundis quip-* 
pe praefentibus rebus exuti , mundoque cru- « 
cifixi, nihilominus ad perfedionis ulteriora* 
contendunt. Proprii fiquidem corporis 'opera * 


dium. Et primum omnium illum praeclarif 
fimum , & ut ita dixerim , angelica: perfe- 
ctionis virum, cujus fama micat per orbem, ^ ad indigentium utuntur alimoniam. Neque 


fumamus Antonium , qui totius anachore- 
ticx feu monafticx vita: caput efle creditur , 
cundorumqueheremicolarum magifter, do- 
dor,& fignifer, fundamentum, atque prin- 
cipium. Nam licet Paulus heremita primus 
extiterit tempore , nullos tamen difcipulos 
feu fedatores habuit i fed eundis homini- 
bus , quoadufque illum Dominus fervo fuo 
Antonio revelare dignatus eft , incognitus 
manfit. Hic igitur Antonius eo tempore he- 
remi deferta adhuc adolefcens incundanter 
aggreflus eft, quo facerprxful Silvester fla- 
tus noftri moderamina, Constantinus vero 


enim quia vigilant aut jejunant , idcirco fibi „ 
otium indulgcnt diurnum i fed nodes qui- 0 
dem facris hymnis ac vigiliis , dies vero ora - 1 
tionibus ac manuum operibus exercent , c 
apoftolicae curfum virtutis imitantes. Et qui- , 
bufdam interpofitis demum idem venerabi- , 
lis dodor ita infert : Quifquis regionis illius < 
gnarus eft , ifta quae dicimus recognofcit. Si , 
vero habitacula illa nondum novit , confi- , 
deret virum per eundorum ufque hodie ora , 
volitantem , quem apoftolorum fimillimum , 
iEgyptus protulit : beatum dico & magnum , 
illum , de quo faepe audiftis , Antonium , & , 
merito magnus monarchia: totius fceptra re- attendat quia hic quoque illius fuit regionis 


gebat , licet circa finem ejus imperii. Nam 
Silvester quidem viginti & uno annis prae- 
finite legitur , Constantinus vero triginta & 
uno circa annos Chrifti nati trecentos vi- 
ginti quatuor. 

Ab ifto itaque facerrimo ac digniffimo pa- 
tre Antonio exempla .vitae fumferunt qui- 
cuihque in anachoretica feu contemplativa 
vita ac folitaria converfatione inftituti funt. 
Hic caelebs Antonius quamplures difcipulos 
vivens in folitudine habuit , Paphnutium vi- 
delicet, ac Hilarionem , Paulum fimplicem 
atque Macarium & alios plures centenarium 
numerum excedentes. Verum poft ipfius fe- 
licem tranfitum cohors innumera ejus terens- 
veftigia heremum vaftam incolere coepit , 
Deo & his quae Dei funt vacando quotidie , 
facris orationibus , meditationibus afiiduis , 
contemplationibus theoricis & aliis piis exer- 
citiis indefinenter infiftendo > de quorum 
Chryfoftomus laude atque praeconio home- 
Vet. Script. & Mon. ampl. Collctf. Tom. VI. 


E 


, indigena , cujus etiam Pharao , fed nihil fit « 
inde vitiatus. Hxc eunda Chryfoftomus & * 
plura,quae quamvis valde bona & utilia, caufa 
tamen brevitatis omitto. Omnia ad manum 
habes, legere poteris quando^ libuerit. Sed 
& ipfius totius perfedionis Antonii vitam 
a B. Athanafio Alexandrino digniflimo prae- 
fule cjufdcm contemporaneo ac familiari 
egregie editam, vitas patrum infuper a Hie- 
ronymo & Heraclide aliifque audoribus edi- 
tas contemplari poteris. Et fi in his cum af- 
fedu excitatus fueris , non parvum , ut con- 
fido , inde accipies virtutis incrementum. 
Harum fiquidem ledio litterarum profeflioni 
tuae congruit non minime , fed quam ma- 
xime tuo adftipulatur propofito. 

Filius. Certe optimum. Mater , loquen- 
di de patribus affumfifti initium , delcbrem 
Antonium tamquam fundamentum & lapi- 
dem primarium jaciendo , fuper Chriftum 
tamen, qui fecundum apoftolum extat me- 

B 


Digitized by 


Googl 



i 9 ANONYMICA 

rito totius fpiritualis ftrudurx feu ecclefia- 
ftici aedificii fundamentum, fundamentum , 
inquit , aliud nemo potejl ponere , prater id t 
■ejnod pofitum efi , quod ejf C hkistv $ Jesus. 
Optimum , inquam , ab Antonio prxlibafti 
exordium , cujus mores & converfatio mul- 
torum fuit & cft caufa profedus & emula- 
t x o fanda virtutum. Et utinam ad Chrifti glo- 
t\ am non ad pompofam jadantiam referam. 
Hujus vitae feu fandorum ceterorum patrum 
ledio dudum ad meipfum introrfus redire 
compulit , compulfumquc & a terrente di- 
vina juftitia ftimulatum , ordinem Cartuficn- 
fem ingredi perfuafit , utinam ad Chrifti 
praeconium, propriam falutem, ac fratrum 
Exemplum & aedificationem. 

Mater. Arnen, Sic fiat. 


CAPUT II. 

De Machario \ & aliis patribus . 

H Unc tam egregium pugilem & emeritae 
militiae ducem Antonium fecuta eft co- 
hors innumera fandorum patrum, quorum 
dux & abbas pater & redor Macharius ex- 
titit, ipfius Antonii perfedus aemulator at- ( 
que difcipulus. Hujus Macharii fub regimi- 
ne atque ducatu floruerunt monachorum , 
ut legitur , fere quinquaginta millia. Quo 
poft diutinam ac fandam convcrfationem 
incredibilemque continentiam e terris affum- 
jy] to, fucccfEt in regimine monachorum (4) 
Pastumius venerandus , qui quamvis prius 
Paganus , & idiota , ac prorfus litterarum 
ignarus , miro tamen modo per continuum 
fandarum virtutum exercitium, per quoti- 
diana exercitia, juges vigilias, orationes & 
lacrymas affiduas , fuit ad plenum adeo eru- 
ditus , ab eo procul dubio qui docet homi- 
nem fcientiam , ut non folum prodeffe fuf- 
ficeret fibi ipfi , fed infuper idoneus effet & 
alios erudire, atque in viam falutis eorum 
greffus dirigere. 

Fuit poft hunc & alius veneratione ac 
memoria, laude & praeconio dignus nomine 
Pachomius , vir valde fandus & in abftinen- 
tia lingularis : qui cum quodam tempore vi- 
gilaret in oratione , apparuit illi angelus Do- 
vita s. Pacb. mini, dicens : voluntas Dei cft, oPachomi, 
«•p. n. ut c j p ura mentc deferviens , multitudinem 
congreges monachorum , & juxta formam 
quae tibi oftenfa cft , eundos inftituas , ac 
Deo exhibere contendas. Acceperat nempe 
dudum tabulam , in qua hxc quae fcquun- 
tur erant annotata. 

Cap. ii. Singulis juxta vires fuas edere concedas 
& bibere ; & pro modo vcfcentium labo- 
rare compellas. Et neque comedere mole- 
ftes , nec jejunare prohibeas. Validioribus 

(*) al. Pofthumius. Vitam ejus edidit Rofweidus , in qua 
ohfcrvat plura elTe affinia cum Pachomio, vereturque, nc 
ipfe fit Pachomius, qui Sc quibufdam dicitur Pachunjius. 


RTUSIENSIS 20 

quidem & plus edentibus validiora , leviora 
vero infirmioribus & abftinentibus imponas. 

Facies autem cellulas diverfas , & ternos 
per unamquamque cellam manere confti- 
tuas. Omnium vero cibus in uno loco pa- 
retur atque confumatur. 

Induantur autem nodibus ( b) lcbitones [ b~\ 

lineos , prxeindi lumbos , habeantque fin- 
guli melotem , id eft caprinam pellem , con- 
fedam albam, fine qua non comedant ne- 
que dormiant. 

Accedentes autem ad communionem Sa- 
cramentorum Chrifti , & cingulos folvant , 

& melotas deponant , cucullis utentes tan- 
tummodo. 

Hoc etiam prxeeptum eft, ut cum co- 
mederent, capita fua cucullis Operirent , (c) [0 

ne frater fratrem videret manducantem > & 
ut nullus comedens loqueretur cum alio, * 
nec praeter menfam fuos alibi circumferret 
afpedus. 

Necnon & hoc ab angelo conftitutum eft, 
ut diurnae orationes duodecim fierent & vcf- 
pertinx duodecim & nodum* aeque duo- 
decim. 

Cumque Pachomius diceret paucas ora- 
tiones effe , angelus refpondit : Has condi- 
tui quas poflimt infirmiores abfque labore 
perficere : ceterum qui perfedi funt hac lege 
non indigent : apud fc namque in propriis 
conftituti cellulis > orare non definunt , qui 
puritate mentis & divina contemplatione 
pafcuntur. 

Cumque hxc & alia quxdam dixiflet , qua; 
caufa brevitatis omifimus, nuntius coeleftis 
abceffit. Et Pachomius folito more Deo gra- 
tias referens, de vifione & allocutione an- 
gelica certus eft redditus , quam trina reve- 
latione cognoverat : coepitque eundos fufei- 
pere , qui fe Dei miferatione offerebant 5 quos 
etiam poft longam converfationis experien- 
tiam , monachorum coetibus aggregabat , in- 
ftruens eos illecebras carnis fugere , fandif- 
que femper inftitutionibus inhxrerc :.primi- 
tus autem admonens , ut generaliter mona- 
chus univerfo mundo renuntiet , deinde juxta 
evangelicum prxeeptum parentibus fuis , & 
ad poftremum fibimetipfi , ut ita poflit tol- 
lere crucem fuam & Chrifti veftigia vene- 
randa fedari. 

Filius. Multum authentica certe vide- 
tur hxc regula , qux de coelo miffa , ab an- 
: gelo didata, & huic fando patri tradita. 
Quamobrem miror fatis quod npn a pluri- 
bus fuit affumta atque profeffa. 

Mater. Noli mirari , cum quotidie videas 
caritatem frigefcere,devotionem languefcerc, 
fervorem tepefeere , & animos mortalium ad 
laxiora refolvi. Sed his explicitis , breviterque 
tadis , ad ulteriora provehamur. 

(i) Lebiton Teftis erat linea inftar colobii. 

(r j Vide Caflianum lib. iv. iuftitutionuav 


Digitized by LiOOQle 


21 


DE RELIGION 

A 


CAPUT III. 

De beato Auguftino & ejus regula. 

M Ater. Iftos quos prarmifimus & alios 
quamplures caufa brevitatis omiffos ve- 
nerabiles patres fequitur venerandus heros 
ac Deo dignus faccrdos & pontifex ac de- 
dor egregius Augustinus, canonicorum re- 
gularium pater ac eremitarum inftitutor , 
anno Chrifti circiter ccclxxxiv. fub Siricio 
papa imperatoreque piiffimo Theodosio. Hic 
per omnia fequens apoftolorum veftigia , B 
fcriplit regulam difcrctione pleniffimam , 
brevem quidem verbo , fcd non parvam 
merito , in fe plcniflime continens quicquid 
pertinet ad rationem falutis , feu ftatum per- 
fedionis, ficque regula ipla fuas traditiones 
legalefquc obfervantias moderari dignofei- 
tur, ut & perfedis bene obfervata fufficiat, 

& imperfedis quique pulillo animo funt ni- 
hil aut parunl difficultatis inducat, fed fta- 
tim prarfto fit implendi facultas, fi adiit bona 
voluntas. 

Et notandum quod ipfe venerandus Au- 
gustinus tres fub fuo ducatu fuoque regi- C 
mine dum adviveret inftituit profeffionum 
diftindiones , unam quidem regulam haben- 
tium , fcd conftitutiones diverfas , quae di- 
verlificant diverfarum fpecics profeffionum. 
Legitur liquidem in iplius vita , quod cum a 
beato Ambrofio apud Mediolanum baptifmi 
gratiam percepiflet , cum filio naturali Adeo- 
dato, mox cum matre & quibufdam neccf- 
fariis amicis inde receffit, ad Africam natale 
folum redire cupiens. Cum autem deveniffet 
apud Oftiam Tiberinam , pia mater ejus 
beata & fanda Monica defunda eft, & ibi- 
dem fepulta. De cujus felici tranfitu ipfe D 
Augustinus in Confcffionum libro latis dif- 
fufe tradat. Poft haec igitur ipfe reverfus ad 
agros proprios , ubi cum amicis jejuniis & 
orarionibus vacans, feribebat libros & do- 
cebat indodos. Comperta autem ejus mi- 
randa fama , B. Valerius Hipponenfis epi- 
fcopus cum ad fe accerliri fecit , & licet in- 
vitum prelby teram ordinavit. Fadus ergo 
prefbyter monafterimn clericorum mox in- 
ftituit, & coepit ipfe cum multis vivere, fe- 
cundum regulam fub fandis apoftolis con- 
ftitutam. Nequeenim,ficut in apoftolicisAdi- 
bus legitur , quifquam aliquid liram effc di- E 
ccbat ; fed erant illis omnia communia. Sic 
quippe in iplius regulae initio ait : Primum 
pr opter quod congregati eftis , ut unanimes ha- 
bitetis in domo , ut fit vobis anima una & cor 
unum in Deo , & non dicatis aliquid proprium, 
fed ftnt vobis omnia communia. Sic enim 'legi- 
tur in Attibus apoftolorum : quia erant illis 
omnia communia, & diftribuebatur unicuique 
prout cuique opus erat. 

Filius. Optimum valde regulae initium, 
Vet. Script. & Mon. ampl. Collett. Tom. fi. 


UM ORIGINE. 22 

apoftolicae perfedionis forma. O certe apo- 
ftolica perfedio , vere fanda regula , & laude 
digna ! Pridem laudabamus B. Pachomi i re- 
gulam tamquam de coelo milfam, velut ab x 
angelo fando didatam & traditam. Sed haec, 
ut videtur, non minori attollenda praeco- 
nio, tamquam quae apoftolicae perfedionis 
smulatur induftriam. Nempe ipfi fandi apo- 
ftoli indubie perfediffime vixerunt , tam-, 
quam iplius Chrifti magifterio immediate 
cdodi, ipfiufque verbis & exemplis inftrudi. 
Ut enim inquit S. Lucas in Adibus, coepit 
Jesus facere & docere. Nullo modo ita- 
que fandi apoftoli aliter vivere potuerunt, 
quam ipfe Salvator & vixit & docuit. 

Mater. Ifte faccrrimus pater Augusti- 
nus non multo poft tempore Hipponenfis 
fadus epifeopus, exemplo laudabili fic dif 
creta ac blanda exhortatione fuafit fuis ca- 
nonicis , ut fine proprio degerent , videlicet 
fecundum regulam in fuo priori monafterio 
conftitutam. Vivebat igitur in fua cathedrali 
ecclefia cum Chrifti pauperibus & ipfe pau- 
per. Nullo quippe modo perfedus vir aliter 
potuit docere quam vixit, feu aliter vivere 
quam docuit. Poftmodum ipfe cernens quof- 
dam tam de fuo monafterio , quam etiam 
de fua ecclefia , ad theoricam anhelantes vi- 
tam, hominum vifus faftidientes, & ere-r 
mum affedantes , aliud in folitudine mona- , 
fterium , & a civitate longius fequeftratum 
conftruxit, & ibidem quos ad theoriam afpi- 
rare comperit , manere conftltuit , quos e- 
tiam fratres eremitas vocavit, illos faepius 
vifitans , & cum- illis quantum fibi licebat 
converfando, dodrina ac facris & coelo dignis 
moribus inftituens. Extant fermones iplius 
ad eofdem eremitas vivae vocis oraculo edi- 
ti , quos te vidilfe ac legiffe non dubito. Ab 
his itaque tribus monafteriis, feu tribus ge- 
neribus profelTorum fub una regula quidem 
militantium , fed non eadem forma degen- 
tium, ortae funt di verfae differentiae religio- 
num , de quibus , £>eo propitio , in fuis di- 
cemus locis. 

Cernis igitur quam pius & dignus pater 
ac venerandus legillator extitit ifte filius no- 
fter diledus Augustinus, qui tamquam li- 
gnum plantatum fecus decurfus aquarum , 
frudum copiofum, dedit , dat quotidie , & 
dabit ufquc in finem in tempore fuo. Quam- 
vis enim , ficut & in ceteris profeffionibus , 
degenerando atque a redo tramite exorbi- 
tando aberrare nofcantur, plurimos tamen 
in eifdem religionibus proficere non dubium 
cft, nec perire poliunt quos Deus praefeivit 
& pradeftinavit conformes fieri imaginis 
Filii fui , ut fit ipfe juxta apoftolum primo- 
genitus in multis fratribus. Siquidem novit 
Dominus qui funt ejus , & ut ait A u gu- 
sti n u s ifte , novit in area fua triticum , 
novit & paleam , novit fegetem , novit 
& zizania. Novit qui permaneant ad coro- 
' B ij 


Digitized by v^ooQie 


ANONYMICA 

nam , fle qui permaneant ad flammam. A 

Filius. Quam pulcher ordo certe , fed 
fi primo fuo decore manfifler. Expertus lo- 
quor , nempe fub illo annis plurimis a pue- 
ro detritus fum, quamvis in eo non bene 
& perfeveranter profecerim. Nam li , ut qui- 
bam , quos dudum novi in eodem ordine , 
profeciffcm, mutare locum & religionem 
.atque habitum necefiitatcm non haberem. 
Sed juvenilia defideria nimis fedantem ne- 
ceflarium fuit loris durioribus vinciri atque 
jugo graviori artari. 

Mater. Sic profero multi cerrjuntur 
tifque hodie , qui nolunt fub leni jugo Chri- g 
fti & onere levi domari , fed dura cervice 
& indomabili corde funt, quibus profedo 
fola vexatio dat intclledum auditui. Te niet- 
ipfum confidera, & quam difficilis ad hunc 
ordinem , in quo Deo propitio degis con- 
verfio extiterie advertens , verum me dicere 
procul dubio comprobabis. 

Filius. Quod afleris mater veriflimum 
eft, nec eget probatione. Jam igitur quo- 
niam de his ordinibus mihi pro nunc fatis- 
fadurn cft , ad alia , fi placet , diieda mater, 
properemus. 

; i c 


M 


C A P U T I V. 

De B. Benedicto & ejus regula. 

Ater. Hunc de quo praefati fumus 
Augustinum tempore fcquitur vir vitae 
Venerabilis gratia Bfnedictus& nomine, ab 
ipfo juvenili aevo cor gerens fenile , artarem 
quippe moribus tranfiens , nulli animum de- 
dit voluptati. Hic fpreto farculo & eundis 
quae faeculi funt , fefe devote Chrifto devovit 
[#] anno Incarnationis cjufdem dxiv. (a) Jufti- 
niano I. imperante Fcliceque IV. fummo 
pontifice. Qui beatilfimus Benedictus quafi D 
ftella matutina luxit& fplenduit, & velutfol, 
refulgens in diebus aeftatis, fic ille rcfulfit in 
templo Dei, quod fumus nos. Templum enim 
Dei f antium ejl , inquit apofiolus, quod eft is 
s - vos. Hic venerandus pater fcripfit monacho- 
rum regulam multum authenticam , a nobis 
& a redoribus fummis plurimis confirma- 
tam, a eundis approbatam , a fandiflimo 
prarfiUc fummo Gregorio egregie laudatam, 
quam profeffi funt innumeri & floruerunt 
quamplurimi etiam miraculis corufcantcs , 
quorum nomina in fandorum catalogo £ 
annotata, fpiritus autem jam beati felices 
regnant cum Chrifto in gloria. Hic ipforum 
pater Benedictus , ut verum fatear , ftatus 
monadici extitit folidilfimum fulcimentum, 
totius religionis norma , ac perfedionis exem- 
plar , qui & in fandae convcrfationis propo- 
fito inclytos valde habuit difcipulos & plu- 
De fanfto res numero, inter quos unus, & is praeci- 
puus beatilfimus Maurus paternarum virtu- 

( a) Saudus Bencdidus eremum petiifle creditur anna Ckri- 
Ri 4J>4- xutis fux decimo ejuarto. 


Bcaedidti. 


Mauro. 


RTTJSIENSIS 24 

tum imitator , ac fandas converfationis in- 
defeflus aemulator, ab ipfo fuo magiftro ob 
fundandum coenobium diredus in Galliam, 
velutj vitis abundans copiofiffimas ac flori- 
diflimas cmifit propagines , botros innume- 
ros proferentes. Hic Maurus faccrrimus , in- 
ftar vivi ac luddiffimi fontis copiofc manan- 
tis, religionis rivulos ufquequaque diffudit, 
adeo uc innumeri ejus dulcedine deledati , 
eundas orbis delicias & obledamenta , car- 
nifque voluptates contemnerent , & ad illa 
dulcia fontis fluenta refocillanda propera- 
rent. Alii in pueritia , alii in adolefcentia , 
alii in juventute, alii in virili aetate, atque 
alii in fenedute illum facrum ordinem pro- 
fitentes , coelo & coeli gaudiis digni inventi 
funt. Horum omnium venerabilis Benedictus 
legifer extitit, ad cujus honorificentiam hoc 
infuper acceffit, quod non alius quilibet ec- 
ckfiafticorum tradatorum ejus vitam digef- 
fit , quam jnfignis ille ac difertiflimus do- 
dor Gregorius , qui digniilimum Spiritus- 
fandi organum merito nuncupatur , quo- 
niam omne quod dixit , didavit , aut fcripfit, 
fpirituale atque theoricum moraleque fore 
nullus qui dubitet. Divinitus fiquidem , ut 
creditur, difpofitum cft, ut cum ifdem ve- 
nerabilis Benedictus in ceteris fit a Deo de- 
coratus & honoratus, etiam hinc tam ipfc 
quam ejus regula roboretur , quod eamdem 
vitam fummus apoftolicae fedis antiftes con- 
fcripfit ac ordinavit ,& quod adhuc amplio- 
ris honoris fore copftat, fub ejufdem patris s# Gre „ or ; as 
Benedicti regula , mundi defpedis pompis regulam fan- 
atque divitiis , in adolefcentia c^evotiffime 
militavit Gregorius ipfe , donec a Pelagio r 
papa in diaconum cardinalem affumtus , 
tandem ad fummum prxfulatum poft ipfum 
gloriofe ac miraculofe meruit fubiimari , 
quod de nullo alio fummo pontifice repe- 
ries , praeterquam de Fabiano fando , qui fub 
Decianbperfecutione coronatus eft. 

De hoc autem facerrimo patre Benedicto 
& ejus ordine quidam quafi jubilando in ejus 
laudes prorumpens ira iniit : 

Sacer ordo Benedicti 
Utitur amidu miti 
Pro fuo velamine , 

Albo , nigro , camelino. 

Lana texta fine lino , 

Pro ut eft religio. 

Hic monarcha monachorum. 

Patriarcha ftat eundorum , 

Qui ad fe confugiunt. 

Coenobitis praebet normam. 

Et anachoretis formam 
Vias redas ingredi. 

' Cujus regularis ufus 
Nunc ubique eft diffufus 
Inter orbis climata. 

Nam fpecus cultus divini 
Locufque montis Caffini 
Redolent virtutibus. 


Digitized by 


Google 


JJ DE RELIGIONUM ORIGINE. 2 <S 


Hinc Fuldenfes cum fervore , 
Clauftra multa cum decore. 

Regunt in Alem&nnia. 

Hinc a Mauro difdpulo 
Tamquam mananti rivulo 
Perfunditur Gallia. 

Innumeros hic habuit 
Filios , quibus praebuit 
Exempla juftitiar. 

Hos vitiis conculcatis 
Per femitas aequitatis - 
Fert in regnum gloriae. 

Felix regio Francorum, 

Parens foecunda tantorum 
Benedicti militum. 

Horum fuit dux & pater. 

Horum quoque ego mater 
Tam piorum Quiritum. 

Aflunt jam Cluniacenfes , 

Simul & Camaldulenfes , 

Cum Ciftercienfibus. 

Columberni , Silveftrini, 

Superfunt & Cocleftini 
Diverfo fub habitu. 

Montis * Oliveti patres, 

Humiliatiquc fratres. 

Sub eadem regula. 

. Vigent quoque Juftinenfe$, 

Cum candore Bursfeldenfes 
His diebus ultimis. 

Adduntur & his Beccenfes , 

Quorum mentes velut enfes 
Vibrantur in intimis. 

Ob terrendos inimicos 
Verfipelles & iniquos 
Quaerentes hos perdere. 

Fifcannenfes adjunguntur, 

A queis hoftes percelluntur 
Et corruunt propere. 

Pcrplura in Normannia 
Cum his funt monafteria 
Egregia nomine. 

Quibus teruntur vitia , 

Exercentur toeleftia 
In fandorum agmine. 

Hujus fummi quoque ordinis plures,im- 
mo pene nobis innumerabiles fuere laude 
digni, quorum memoria bona & mors in 
confp.edu Domini pretiofa , de quibus hi 
extant verfus. 

Mitis & invide Chrifti verna Benedicte , 

In coelo fifti tot fratres promeruifti , 
Quingentos quinque quinquaginta millia 
quinque 

A te tranatos poft omnes canonizatos. 

Non eft noftrar facultatis 
Compcnfare dida fadis 
Ac.ftilo digerere. 

Sed quis alter confefforum 
Secum duxit talem chorum 
Ad coeli palatia. 

Filius. Vere magnus pater ifte venera- 
bilis Beniedictus , magnus , inquam , & lau- 


A dabilis valde : immo vero magnus Dominus , 
& magna virtus ejus , & magnitudinis ejus 
non eft finis , qui in fe quidem incomprc- 
henfibilis, mirabilis eft in fandis fuis , ficut 
feriptum eft : Gloriofus Deus i n fanilis fuis , 
mirabilis in majefate faciens prodigia. 


CAPUT V, 

De "venerabili Celumbano. 

P Oft hunc honorandum patrem Benedic- 
tum non multis decurfts annorum curri- 
culis conftat fandum floruifTe Columbanucn, 
B virum utique bonum & juftym , fimpliccm 
& redum , atque in omni virtute perfedum. 
Hic pater venerabilis prius quidem claruit 
in Hibernia nativo folo j 'fed cum ibidem 
non frudificaret ad nutum propter gentis 
barbariem , venit in Franciam , regionem 
dulcem & amabilem , colonos habentem fua 
natura benignos, ac feritate carentes natu- 
rabiliter , ob videlicet ingenitam lenitatem. 
Regio fiquidem dulcis dulces gignit alum- 
nos. In qua quidem patria idem veneran- 
dus heros propter hu jufmodi tradabilem gen- 
tem , copiofam ac fertilem meftem acquiij- 
vit, ac monaftic* profeflionis leni jugo hu- 
^ miliaia colla voluntarie mancipavit. Hujus 
autem viri fimdi dodrina vel fama , qualif- 
vc vita fuerit, qui noffc ad liquidum volue- 
rit , ex libro qui ejus gefta ornate diflerit , 
cognofcerc facillime poterit. Accidit autem 
ut dum fines Gallia: ob Chrifti praedicandum 
cvangelium animafque lucrandas circuirct, 
ad villam quamdam in littore amnis Ma- 
ternae fitam, Vulciacum nomine deveniret, 
ibique illuftrem virum Authar i um cum no- 
bili conjuge fua Aiqa inveniret. Qui cum 
virum Dei ob ejus redolentem famam hofpi- 
tio cum gaudio fufccpiflent , ac vencrabili- 
p bus ei obfequiis placere fatagerent , religiola. 
mater trium natorum prole foecunda , quo- 
rum nomina Ado , Dado & Rado , ad be- 
nedicendum eos viro Dei obtulit, humiliter 
obfecrans , ut eos dextra fua benediceret , 
fandaque manu fignaculo falutiferac Crucis 
fignaret. Videns autem vir fandus futuro- 
rum praefeius , piae matris fidem , infantulos 
benedicens , fpiritu afflatus prophetico , prae- 
dixit hos futuros in Chriftianae religionis vir- 
tutibus eximios , honoribus ac dignitate fae- 
culi claros , in aula etiam regum gloriofos. 
Nec potuit tanti viri benedidio cafia vel for- 
tuita ullatenus aeftimari : nam mox uti pu- 
befcerc coeperunt , primo Lothario , deinde 
Dagoberto in eundis inventi funt gratiffimi. 
Perinde ad coelcftia tendentes , inter pefti- 
fera hujus mundi negotia fandorum femper 
amabant confortia , & quamvis ordine di- 
verfo , fequitur tamen effedus promiflionem. 
Primogenitus nempe Ado eunda mundi hu- 
jus obledamenta contemnens , femetipfum 

B iij 


Digitized by 


Google 


I 


ANONYMI C A 

abnegans , voluntatibufque propriis renon- A 
tians, perpetualiter divino beneficio in ca- 
'ftris regis arterni militare -delegit , monafti- 
-cam vitam appetens, mortiferam virulenti 
•fxculi calcavit dulcedinem. Monafterium 
quippe Radolienfe fuper praefatae Maternx 
fluvium in proprio folo fecundum regulam 
fxpefati almi Columbani , adjuvante bca- 
tiflimo germano fuo Audoeno, ipfc eft Dado, 
dotatum rebus & omnibus ncceflariis nobili- 
ter condidit. Rado vero trium piinor fra- 
trum eximium nativitatis ordinem tenens, 
thefaurorum regalium fummus procurator 
'effedus eft. Sandus autem Audoenus cogno- 
mento Dado auricularii locum in aula regis * 
fortitur. Ipfe infuper ad fignanda fcriptavel 
cdida regalia figillum vel anulum regis 
cuftodiebat. Erat quippe fenfu profundus , 
eloquio venuftus ,conlilio providus , judicio 
-juftus, corporis ftatura procerus , vultu de-, 
corus, & ante omnia inChrifti caritate fun- 
datus. 

Filius. Magnus valde ac venerabilis pa- 
ter ifte Audoenus extitit , poftmodum me- 
tropolitanusRothomagenfis digniffinius prx- 
ful , cujus laudes fi velles ad liquidum per- 
iequi , non exiguus codex edendus foret. 

Mater. Hoc noftri-non eft propofiti, c 
v fed ad noftrum revertendum eft Columba - 
num, cujus occafionc hxc inferuimus , non 
tamen incongrue , fed fatis neceffaric , ut 
xftiqio. 

Filius. Tanto certe libentius de ifto rc- 
verendiffimo archiprxfule Audoeno te nar- 
rantem audivi, quanto hunc digniorem no- 
ftrx metropoleos paftorem recognovi. 

Mater. Ut noveris , fili , ifte honorandus 
pater Columbanus , poftquam in Gallia mul- 
tum frudum protulit, inde ad Burgundiam 
migrans , ibique diu commanens , frudifi- 
cavit abundanter , ibidem monafterium no- 
hile , quod Luxovienfe dicitur, conftruens, D 
Dei famulos quamplures Chrifto fervituros 
aggregavit, quorum pofteritas cum multi- 
plici frudu perfeverat ufquc hodie. Poftmo- 
dum devenit in Atmanniam , ubi fadus eft 
in gentehi maximam, demum fpiritu fer- 
vens , vclut alter Paulus totum mundum , fi 
fibi foret pofllbilc, ad Deum perducere fe- 
ftinans , poftquam plura coenobia in praefatis 
regionibus fundaverat , devenit in Italiam , 
ubi poft multos agones , ac infinitos labores £ 
multafque patientiae coronas, monachorum 
etiam catervas quamplurimas Chrifto aequi- 
fitas > nam , ut legitur , innumerabilium pater 
extitit monachorum , plurimis infuper clarus 
miraculis, in monafterio Italico, quod Bo- 
bienfe dicitur , migravit ad Chriftum, filo- 
rum piorum operum coronam immarcefli- 
bilem percepturus. Nam , ut Sapiens inquit i 
bonorum laborum gloriofus eft frudus. 

Filius. Bene & ut competit Deo noftro 
©ptimo remuneratori, quific bonus efle per-» 


RTUSIENSIS is 

hibetur pius ac mifericors , ut femper vin- 
dicet citra dignum & muneret ultra condi- 
gnum. De quo nempe ipfe iterum Sapiens 
dicit : Reddidit Deus mercedem laborum ■ fan- 
diorum fuorum , & deduxit illos in via mira- 
bili , & cetera quae fequuntur. 

C A P U T VI. 

De bedtijjimo papa Grcgorio. 

S upervacaneum nequaquam exiftimo , 
quamvis forte a fubjedo videri poflet 
extraneum propofito , hic pauca inferere de 
fandiflimo & vere digniffimo papa Gregorio 
dodore noftro praecipuo , cujus origo fere 
e veftigio prxfcripta fubfecuta eft tempora. 

Hujus autem facerrimi ac Deo digniffimi 
pontificis iccirco prae multis fpecialem facio 
mentionem, quoniam revera noftrum ftarum 
excellentiflime rexit ad Chrifti gloriam , no- 
ftrum honorem , orbis falutem , & ita , ut 
verum fatear, & pace fanftorum loquar, ne- 
mo umquam melius. 

Filius. Optime certe. Mater, faris, & 
ut tibi competit mihique placet , me quoque 
deledat non minime. Neque enim tantum 
dodorem tamque pium patrem , tanta -dul- 
cedine refertum virum umquam oblivifei 
debet animus Chriftianus , cujus nomen in 
ore pro meritis, ut xftimo , quafi mei dul- 
coratur , fi ipfius manfuetudo in corde ru- 
minetur. 

Mater. Hic igitur beatiflimus Grego-: 
rius fuaviflimum organum Paracliti didus 
clariffimis ortus natalibus, eo tempore du- 
xit originem , quo a Nativitate Chrifti annus 
dxl i . volvebatur. Qui nobilis genere, tam- Error ia nu- 
quam ftirpe fenatoria editus, fed tamen no- mcco * 
bilior fide , ac virtutibus infignior extitit. Hic 
divitiis, honoribus , pompis , atque deliciis 
fpretis, in monafterio quod ipfe, aliis fex prius 
in Sicilia fundatis & dotatis , in proprio do- 
mate in ipfa Romana urbe fundaverat , con- 
verfus fub almi Benedicti regula, ut prius 
diximus, Chrifto devote fervivit. Hic Gre- 
gorius Magnus merito didus eft propter 
multa qux in ipfo xterna fapientia prx mul- 
tis etiam meriti excellentis abundanter im- 
prelfit, videlicet potentiam , divitias», virtu- 
tes , nobilitatem , fapientiam , fanditatem , 
famam , induftriam & pene in * ... . certam *f. omnibus.- 
experientiam. Nihil quippe eum in omni fta- 
tu latebat , quippe qui in eundis exercitatus 
erat.- Sub eo paulatim mala prarteritorum 
temporum , quae nos graviter afflixerant , 
quieverunt. De ejus incomparabili utilitate, 
qua noftro regimini vigilantiflimc praefuit , 
plurcs cohfcripti funt libri. Sed & ipfe de- 
dor principalis unus a quatuor, quanta ferip- 
ferit , quamque utilia , & quam dulcia ftudio- 
forum faucibus fuerint & fint ejus melliflua 
eloquia , noftrorum probat univerfitas filio- 


Digitized by v^ooQie 


29 


DE RELIGIONUM ORIGINE. 


30 


rum. Ipfe infuper plura valde utilia inftituit, A plantari atque germinare, frudificare ac pro- 


decretales plures edidit , ut in fuo patet re- 
giftro, quod & tu alias perlegifti. In cationc 
miffae addidit : Diefque noftros in tua face dif- 
ponas , atque ab ater na damnatione nos eripi , 
C -r in electorum tuorum facias grege numerari. 
Deus in adjutorium ante horarum canonica- 
rum initium cantari inftituit. Totum eccle- 
fiafticum officium ftilo pulchriori & ordina- 
tiori , atque decentiori modo renovando 
compofuit, quodque permanet ufquc hodie, 
& dicitur Gregorianum. De omnibus ordi- 
nibus & officiis tam epifeoporum quam alio- 


ficere, anno videlicet bccccxii. Clunia- 
cenlis quoque monafterii nobiliffimi ac fa- 
mofiflimi fundamenta jada fuerunt. Con- 
ftruitur a Bernone nobili duce Aquitaniae, 
dono etiam Anna comitiffae, aGutLLELMO 
quoque egregio ac pio principe Burgundix. 

Porro Odo vir fandus primus abbas Ciunia- 
cenfis extitit , qui fervorem monafticum in 
monafteriis fufeitavit , ac etiam ad reforma- 
tionem plurima fcripfit , dodus valde , in di- 
vinis feripturis ad plenum eruditus. Dialo- * immo i> 
gum B. Gregori i * ipfo annuente fub uno fius motai ' 4 


rum inferiorum praelatorum live fubditorum, B volumine coardavit. Hic pater multorum 


fic prudentiflime ordinavit , ut rede ac digne 
Gregorius , quod vigilans feu vigilator fo- 
nat , appellatus fuerit. Totius humilitatis ti- 
tulus , videlicet Servus fervorum Dei , fum- 
mis pontificibus ab ifto humillimo patre in- 
ftitutus fuit, & permanet ufquc hodie. Le- 
taniam majorem propter plagam inguina- 
riam mox eledus in papam cantari inftituit , 
cui etiam angelus divinae ultionis exeeutor 
fupra caftrum Adriani apparuit. Angelos 
quoque in aera Regina coeli cantantes audi- 
vit , addens in fine illius antiphonae Ora pro 
nobis Deum alleluia. Et fic ipfa piiflima regi- 
na, quam ipfe una cum clero & populo de- 
vote invocaverat , piilfimum filium fuum im- 
plorante, plaga illa , quae populum Roma- 
num magna ex parte confumferat conquie- 
vit : unde ufque hodie caftrum illud Sancti 
Angeli nuncupatur. Ad Anglicos converten- 
dos poftquam in propria perfona, ut opta- 
verat, ire non potuit, fandum Augustinum 
venerabilem monafterii fui monachum cum 
Johanne& Mellito direxit. Quos videlicet 
Anglicos fuis precibus & meritis , miraculis 


rtionachorum fuit, qui fub ipfo plurimum 
profecerunt , & aliis abbatibus quampluri- 
mis arque perfedis. Hi primi ordinis S. P. 
Benedicti , qui jam' in plerifque locis ceci- 
derat, reformatores extiterunt. Sed &Hugo 
venerabilis, qui huic ordini abbas digpiflimus 
praefuit anno mxciv. vir valde fandus ac 
pietatis vifceribus totus affluens , revelatione 
divina templum monafterii Cluniacenfis vir- 
tute Dei, non arte virili, venuftiffime amplia- 
vit, ficut hadenus cernitur. Hic quoque 
multorum monachorum pater extitit ac e- 
^ tiam monafteriorum , quae tunc in diverfis 
mundi partibus conftruebantur , & propter 
hujus inclyti monafterii famam ejus obe- 
dientise fubjiciebantur, ac fuaveolcntem opi- 
nionem fanditatis fandorum monachorum 
qui tunc ibidemDeo famulabantur. Hic etiam 
venerandus heros aedigniffimus abbas incly- 
tos valde habuit difcipulos , inter quos Udal- 
ricus monachus ad Almanniam pro refor- 
matione regularis vitae diredus, qui quantae 
fanditatis extiterit , miracula quae per eum 
Chriftus effecit veraciter proteftantur. O 


corufeantibus quamplurimis , praefatis viris ^ quanti viri & quam fandi in hoc ordine flo- 

Dei femen verbi fpargentibus , convertit ad ' J ^ 

Chriftum. 

Filius. O vere ineffabilem virum , per 
quem, quamvis longe politum, ia terra aliena 
miracula tanta corufcant. 

Sequuntur deinde nonnulla de Mauritio im- 
peratore , deinde quinque capitula de Mahomete , 
impiis ejus moribus , & facrilega lege ; de im- 
pietate Confiant ini tertii & quinti , & de mul- 
tis tribulationibus qua in diverfis Chrifiiani 
orbis partibus contigerunt : qua omnia cum ad 
originem religioforum ordinum non pertineant , 


ruerunt, quorum quamplurimi ad pontifi- 
catus culmen , ad papatus etiam faftigium 
funt afflanti: quorum unus Hildebrandus , 
qui prius Cluniacenfis prior , idem papa Gre- 
GOR-ius vii. didus , multas perfecutiones 
projuftitia agonizans perpeflus eft. Hic ante 
papatum legatus fuit in Gallia, & dure pro- 
cellit contra fimoniacos , quemdam etiam 
epifeopum miraculofe vicit de fimoniacon- 
tre fe difputantem , quia nullo modo dicen- 
do Gloria Patri proferre potuit Spiritui fantfo. 
Fadus autem papa fynodum celebravit, m 


atque uberius & accuratius ab aliis feriptori- £ qua contra ipfos fimoniacos hoftes noftros 


bus longe antiquioribus pertractata fuerint . 
nobis hic ultro pratermijfa funt. 

CAPUT XII. 


ferventi zelo procellit, & contra prclbyteros 
uxoratos feu concubinarios , eos a divinis 
fequeftrando , ac tamquam indignos , profa- 
nos & execrabiles removendo. Etquia jufti- 
tiae rigorem vifus eft tenerp , folito more 
contra eum mali infurrexerc. Et primo Cin- 
thius prxfedi Romae filius eum cepit cum 


De origine Cluniacenfium. 

M Ater. Cluniacenfium ordo primum 

quafi ftella matutina in medio nebu- primam miflam in node Nativitatis Domi- 
lofae tempeftatis hujus & fcandalofae turbe- nicae apud fandam Mariam majorem cele- 
dinis, de qua praefati fumus, in magna hu- braret , & in turri fua pofuit. Sed Romani 
militate ingentique fervore rutilare coepit , turrim ftatim deftruunt , & inde papam cdu- 


Digitized by v^ooQie 


. 3 i ANONYMI CARTDSIENSIS 31 

-eunt , & Cinthium extra urbem expellunt. A catorum fuorum. Quibus copiofiflime exu- 


Quanti autem zeli ac fervoris extiterit, hoc 
-uno fmgulari adu patuit, quia etiam impe- 
ratorem propter diffidium excommunica- 
bit , qui poft nudis pedibus , Vicibus etiam 
repetitis fuper glaciem diu ftando vix veniam 
& abfolutionem impetravit. Tandem poft 
-multos agones , muitafque patientiae coronas 
-in Apulia moritur miraculis corufcans. Huic 
ftatim fucceffit in fandae .religionis propofir 
to&inpapatus folio vir magna: excellentiae 
antea monachus Cluniaccnlis , Odo didus, 
•deinde papa Urbanus ii. vocatus, qui mul- 
tum laboravit in nobis. Hic zelum praefati 
'Gregor nfccutus, regem Franciae excom- 
municavit propter adulterium , non veritus 
ananofitate-m regis propter Dei timorem. 
Concilium primo celebravit apud Clarum- 
, montem, in quo ftatuit horas B. Mariae 
.- dici quotidie & in fabbato officium folem- 
niter fieri. Dicitur quod hoc eadem fandif- • 
fima mater Dei religidfis quibufdam in 
Cartufia,quai nuper fundata erat, revelavit. 


berantibus , coeperunt fratres his uti non ad 
folam neceffitatcm , fed ad fuperfluitatem. 
Inde fupci fluitas ipfa minime relecata neque 
coercita faftum generavit atque fuperbiam, 
aliaque quamplurima mala, quae funt potius 
reticenda quam dicenda : quod cernentes fi- 
deles, & maxime principes ac domini tem- 
porales , non tantum manus retraxerunt ab 
eleemofynis ipfis largiendis i fed & ipfos per- 
fequi coeperunt, eorum pofleffionesvi, ma- 
litia, calliditate , fraude, procefiu diffipan- 
do , hoc ipfum Deo permittente ad eorum 
corredionem ; unde quidam coadi & inviti , 
quidam autem voluntarii ad amorem redie- 
runt paupertatis , refccantes fuperflua in vidu 
& veftitu , lautitiis , aedificiis , equitaturis , & 
aliis monadicae profeflioni omnino imperti- 
nentibus ; demum in humilitate & (implici- 
tate degentes. Quod rurfum cernentes fide- 
les , priftinam , quam dudum erga monafte- 
ria habuerant , refumferunt devotionem * & 
coeperunt eis non folum benefacere , led & 


Aliud concilium Turonis idem papa dele- ipfos contra impugnantes tueri atque defen 
bravit pro, recuperanda terra fanda ,& pror aere. H«c principalis caufa profedus feu de- 
vocavit Occidentales ad transfretandum, qui fedus in monafteriis. Sunt & aliae caufa: quas 
-tunc in lancea D, omini triumpharent. Hic ^ omitto, non tamen fine ratione. 

-habuit magiftrum Brunonbm Parilius peda- Sed tunc per hos venerabiles patres Clu- 
gogum , qui poft luit prior Cartufiae , quem niacenfes,occafione quorum hate inferuimus, 
■etiam lateri luo fociavit in papatu , & mul-: qui prius paupertatis virtutem amaverunt ac 

tum profedum in nobis fecerunt. De hoc fortiter tenuerunt , magha ex parte B. Bene- 
.Brunone plenius loquemur cum de Cartu- dicti religio reformatur; & fi vellemus ea 
ficnfi ordine tradabimus. Sed hzc per an- quar jure fpedant ad tanti ordinis laudem feu 
ticipationem dida funt occafione Clunia- venerabilium patrum qui in ipfo floruerunt , 
cenfium , in quo ordine fuerunt & multi alii vel fummotenus tangere , longo tempore , 


de quibus loqui caufa brevitatis omitto, qui 
magni religionis zelatores extiterunt , ac de- 
formatum fandiffimi B e h e dIct i ordinem 
reformaverunt. 


fed & longo volumine opus foret. 

Filius. Verum elfe , Mater , quod pero- 
rafti non ambigo , libenter autem nolle vel- 
n lem , utrum in eifdem Cluniacenfibus decor 


Fllius. Vchemcter admiror. Mater , qua- ille antiquus fanda: religionis pcrleveret 


diter tam fandus ordo lic declinare potuit , 
qui tam egregium legiflatorem tantofque pa- 
tres & tam fandos habuilfe dignofeitur , & 
ait prius pro, parte prrenotafle te recolo. 

Mate r. Ne mireris cum aliquid in caufa 
iit , & ut tuam auferam admirationem , in 
icquenti capitulo breviter tibi ipfam abfol- 
vam rationem. 

CAPUT X I I I. 


Mater. Quid ad te: non eft noftrum 
modo de his judicare , fuo Domino ftant aut 
cadunt, & utinam ftent. Potens eft autem 
Deus, ut ait apoftolus, ftatuerc illos. Et de 
ipfis fatis dixifle fufficiat. Non eft tamen pre- 
mendum filentio, quod S. Maiolus, qui fuit 
certius abbas Cluniaccnfis , eximii fervoris ex- 
tittt , miraeque abftinentiae , ac reparator mo- 
nadica difciplinar , qui edam gloriolis claret 
miraculis. 

Filius. Non ambigo hunc fandum pa- 


De caufa defectus feu profetfus in monafteriis ., E trem 5 onos filios habuilfe , ut nempe in-car- 
& quibufdam aliis. 

F irmiter tene. Fili, & nullatenus dubites , 
quod divitiae maxima: faepe fuerunt caufa 
cafus religionis in monafteriis , & maxime 
S. Benedicti , qua: plus aliis incomparabili- 
ter dotata funt. Et paupertas econtrario caufa 
fuit reformationis. Devotio nempe peperit 
divitias, nam fideles ‘monachorum devotio- 
nem, cclibem cultum , fandam in Domino 
converfationem attendentes , plurima bona 
monafteriis largiti funt pro redemtione pec- 


nalibus, fic &in fpiritualibus faepius patrem 
fequitur fua proles, & bonus paftor bonas 
habet vel efficit oves. 

Mater. Circa hujus , de quo loquimur, 
tempora Ma i ol i & poft longo tempore val- 
de nos afflixerunt , atque ftatum noftrum 
immaniter turbaverunt diverfa in Romana 
fede fchifmata , propter quae diverfa difpen- 
dia atque incommoda contigerunt tam ani- 
marum quam corporum, ac etiam noftra- 
rum facultatum , & illis infauftis tempori- 
bus, 


Digiiized by 


Google 


33 D E R E L I G I 6 ] 

bus , heu ! fandius papas deferuit, & ad im- 
peratores acccffit ,ficut claret per chronicas. 
Verumtamen quamvis Petri fedes hac tem- 
pcflatc multum infirmaretur , in aliis tamen 
quibufdam mund? partibus valde floruit fi- 
des , & nofter flatus. optime fuit ordinatus 
propter quamplures venerabiles paftores qui 
in magno numero ac merito extiterunt , a 
quibus digniflimi prafulcs Bruno Colonicn- 
fis , Odo Cantuarienfis , Osvardus Ebora- 
cenfis, Adelbodus Trajcdenfis, Fulbertus 
C amotenfis , ElphegUs item Cantuarienfis , 
qui poft martyr efficitur trucidatus a Danis. 
Venerabiles etiam abbates fuerunt , videlicet 
Odilo vir fandus , Cluniacenfis abbas poft 
Ma i olum , Meder i ctfs abbas Eduenfis , He- 
ri gerus Lobienfis, Gerardus quoque Ca- 
mcracenfis epifeopus qui ab Hungaris per 
martyrium gloriofe occubuit. Fuerunt & alii 
plures gloriofi illuftres non folum pr adules 
& abbates , fed & imperatores & reges in 
diverfis mundi climatibus, qui noftrum ho- 
norem toto nifu zelati funt , noftramque pa- 
cem non fine fua magna turbatione procu- 
raverunt. 

Filius. Verum te dicere, Mater, agnofeo. 
Nam tunc fuere imperatores & reges vere 
pii & vere catholici , quorum unum a multis 
commemoro , Othonem fcilicet primum, 
qui primus fuit imperator Ahnannus , totus 
vittuofus , & vel ut alter Carolus defenfor 
tuus, follicitus & promotor lingularis , ob 
quod a Deo meruit imperialem dignitatem, 
& multos infideles convertit , ecclcfias ac 
monafteria aedificavit , & alia innumerabilia 
bona fecit. 

Mater. Fuit etiam Otho fecundus hu- 
jus filius non degener a patre , fed & Otho 
t tertius per omnia fimilis patribus in probi- 
tate. Henricus quoque ejus proles haud de- i 
* gener, qui mirae fanditatis extitit , uxorem 
habens ac fororem eadem ianditate pol- 
lentes. 

Filius. Mira & ftupenda de ifto & ejus 
fanda Uxore narrantur , qui cum mutuo vi- 
verent, perpetuum tamen tenentes coeliba- 
tum virgines , permanferunt. 

Mater. SucccfTorcm habuit Henricus 
ifte Conradum probum valde ac ftrenuum , 
qui multas leges condidit & pacem ftridif- 
fime fervari juffit fub poena capitis. 


CAPUT XIV. 

De Ordine Grandimontis. 

M Ater. Anno Chrifti incarnati mlxxiv. 

Stephanus vir fandus , nobili Alvemo- 
rum profapia ortus , tamquam redolens rofa, 
& velut fuave fragrans viola , odorem fuum 
circumquaque diffudit. Hicfpretis faculi ne- 
quam obledamentis, mundoque derelido, 
eremum incoluit : moxque audita ejus fama 
populi multitudo ad ipfum devote cucurrit, 
Vet. Script. & Mon. ampL Cellctf. Tom. VI. 


U M ORIGINE. 34 

\ quorum quidam ejus exemplo commoti, 
valefacientes farculo , fele ejus magifterio pro 
fuis animabus lucrandis devotiffime fubdi- 
derunt, qui cis ac eorum fucccfforibus vi- 
vendi normam conflituit, regulamque con- 
ttituit arduam fatis. Et fic vir ille fandus diu 
cum ipfis in voluntaria paupertate degens, 
carncmque cum fuisconcupifcentiis edomans 
ac fpirituifubdens, ordinem laudabilem fla- 
bit in loco qui Grandimontis dicitur, unde 
ordo nomen eft forticus , ut Grandi montenfis 
vocetur. Hujus ordinis profeffores diu in fum- 
ma perfedione &vira aufleritate vixerunt: 
nunc autem ordo ipfc , tepefeente quotidie 
caritate & abundante iniquitate, ut alii plu- 
res & pene omnes, a fua primaria inflitu- 
tione, unde dolemus, non minime, non 
parum deflexit. Hic etiam ordo unicum ha- 
bet abbatem Grandimontenfem , cui omnes 
ceterarum domor um priores obedirc te- 
nentur. 

Filiu-s. Familiaritatem non modicam , 
honoranda Mater , quandoque habui cum 
quibufdam ordinis ipfius profefforibus : cum 
ipfis quoque contuli de ipfo ordine cjufque 
ftatutis vel obfervantiis , qui multum extol- 
lebant ordinem, ac mira de ipfo cjufque in- 
llitutore prxfato fando Stephano narrabant ; 
fed arftimo quod qui nunc funt ipfius reli- 
gionis profeffores longe aliter converfantur. 

Mater. Cave ne dc quoquam ordine 
vel perfona temere judicare praefumas, ma- 
xime de his qui foris funt , & qui de ordine 
tuo non funt. Quis enim , ut ait apoftolus , 
potefi jufle de alio judicare , cum nemo fciat 
quid agatur in homine nifi fpiritus hominis. 

Noli propter fadum alterius propriam in 
periculo animam ponere : neque enim pro 
aliis es rationem coram diftrido judice red- , 
diturus , fed pro te Sc pro iliis quibus datus 
es in exemplum. 

Filius. Dum , Mater , hortaris atque fa- 
lubriter,&ut te decet mihique expedit, & 
faluti conflat fore neceffarium : unde nove- 
ris me tuam adhortationem gratanter fufei- 
perc , quoniam te perpendo falutem meam 
tui gratia non parum zelare , & id profedo 
maternum decet affedum. 

Eodem tempore coepit ordo canonicus in Dccanonicis 
Belvacenfi & in Sagicnfi , heu 1 nunc nimis regularibus, 
defolata ccclcfia , aliifque quibufdam elegan- 
ter florere. Hic ordo , ut prius diximus , cum 
dc patre venerabili Augusti no loqueremur, 
primo ab apoftolis fandis , inde ab eodem 
lacerrimo prafule regulariter eft inflitutus ; 
nam de ipfo fando legitur , quod coepit vi- 
vere fecundum regulam fub fandis apofto- 
lis conflitutam. Quam pulcher ordo certe, 
qui apoftolos gloriofos imitatur, qui Chrifto 
Domino adhaferunt , ac totius fanda: vita 
ac perfedionis formam ab ipfo immediate 
acceperunt. 

Eiuus. O beata vita, viverent Chriftus 

C 



Digitized by 


Dc Godcfri 
/ -do Bullio* 
ocnfi. 


55 ANONYMI C 

vixit in terra , in ipfa nihil carnale, nihil fae- 
•culare , nihil pretiofum , nihil ambitiofum, 
xiihil voluptuofum , nihil quod carnem lae- 
dat , quod animam inficiat , quod gulam in- 
citet, quod luxum irritet; fed in ea vera pau- 
pertas , cafta fobrietas , mentis jocunditas , 
•fcnfuum tranquillitas, carnis puritas. Ibi non 
cibi naufea, non potus rudus , fed tranquil- 
lus & pacatus totius corporis motus. Inde 
mente pura , carne fobria , vivido fenfu fur- 
gitur ad laudes , ad pfalmos , ad hymnos. 
Nihil ibi fumtum eft quodlcdionem vetet , 
quod fomni vaporem augeat , quod medita- 
tionem arceat, contemplationem impediat. 

Mater.. O vere beata vita , & fanda re- 
gula, & beari ejus profelfores , dummodo 
apoftolicae traditionis veri fuerint imitatores. 
At qaoniam de ipfa regula ejufque latore 
Augustino prius tradavimus, hic eamdfcm 
ulterius non arbitror profequendam , ne res 
pariat repetita faftidium. Hoc autem nofle 
te cupio , quod in praefata Belvaccnfi civi- 
tate coepit hic ordo canonicus obfervari fub 
magiftro YvoNEpraepofito cathedralis eccle- 
fix , qui poftmodum propter claram fcien- 
tiam, fandam vitam, ac bonam famam, in 
epifeopum Carnotenfem eft affumtus. 

In diebus illis clarum quiddam effecit 
Chriftus , quod multum decuit gloriam fuam 
- & noftram confolatiortem & pacem. Gof- 
fr. idus nempe didus dc Billon, dux Lotha- 
ringix , vidor gloriofus pro nobis velut al- 
ter Carolus undique dimicat , ac Chrifto au- 
xiliante triumphat. Tandem terram fandam 
conquifivit, civitatem fandam Jerufalcm ce- 
pit, ibidem fadus rex , & poft laudabiliter 
adminiftrato regno ibidem moritur , ac in 
ccclcfia fandi Scpulchri fepelitur. Monftra- 
tur autem fepulcrum ipfius locum fandum 
vilitantibus , ufque hodie permanens giorio- 
fum. Habuit fratrem aeque gloriofum ac vi- 
doriofum, Balduinum nomine, qui eidem 
in regno fucccfllt , & erat totus inclytus , & 
miraculofa bella geffit, Chrifto femper fide- 
lis exiftens. 

Hifce temporibus finitur fucceflio regni 
Anglorum,fcu regum Angliae, &Guillel- 
mus nobiliflimus Normannorum dux Deo 
ac ejus digniflimx genitrici devotus, inter- 
fedo Alardq rege , regnat pro eo , qui no- 
ftrum, ftatum rex fadus in melius reforma- 
vit , bafiiicas fandas fundavit , atque mmi- 
ftros noftros omnifque cleri ftatum zelando 
multum honoravit -& excoluit. Nunc ordo 
narrationis exigit ut de Cartufienfibus me- 
moremus. 


CAPUT XV. 

De origine Cartufenjis ordinis. 

C Artufienfium igitur ordo fandiflimus eo 
tempore fumfit exordium , quo ab Incar- 


IRTUSIENSIS 36 

i natione Chrifti Filii Dei benedidi annus mil* 
lefimus odogefimus quartus volvebatur , per 
Brunonem viruin fandum ac fcientia theo- 
rica cundarumque liberalium artium praepol- 
lentem difciplina, natione Almannum , dc 
Colonia Agrippina oriundum , & fex alios 
venerabiles viros ac reverentiflimosintheo- 
rica facultate magiftros & in alma univerfi- 
tate Parifienfi degentes , qui divino Pneu- 
mate infpirati, fxculum fugientes, deferte 
loca petierunt, Chrifto deinceps militaturi. 

Hujus autem mutationis dextrae Excelfi 
5 motivum tale fuifle veridica relatione nar- 
ratur. Parifius nempe hic adhuc praeclaris 
viris degentibus horribile quiddam ibi conti- 
gifle memoratur , & quod pene univerfo orbi 
' haud extat incognitum. Quidam namque 
magifter famae excellentis ac nominis obiens , 
dum eflet tumulandus, eundis audientibus 
dixit : Sta ad judicium. Ob id refervatus in 
craftinum iterum dixit : Judicatus fum. Ejus 
propter hoc in diem tertium fepultura di- 
lata , rurfum eundis qui aftabant audienti- 
bus , fic ait : Jufto Dei judicio condemnatus 
fum. Quo audito & cognito, quod videlicet 
- tantus vit damnatus eflet , de quo longe 
meliorem xftimationetn habebant , didus 
Bruno dodor venerabilis , praemiffo proten- 
fo fermone falubrique exhortatione , hos 
verfus edidiffe difcipulis fertur : . 

Linquo coach ranis, cras corvis, v^iaquc 
vanis. 1 ' 

Ad logicam pergo*quae mortis non timet ergo. 

His didis, mox cum fuis praefatis fex fo- 
riis adB.Hi/GONEM tunc Gratianopolitanum 
dignum antiftitem , Domino -ducente , per- 
venit , qui divina revelatione praemonitus , 
) eis in fua dioeccfi aptum fuo propofito lo- 
cum delegit, ac amore Chtifti in fuo fando 
propofito fovit. Qui & ipfe tandem cum ip- 
fis ordinis habitum fumfit, ac verus Cartu- 
ficnlis ufque ad vitae terminum , quantum 
onus pati potuit paftorale , perfeveravit. 

Ordo ifte , B. Bernardo tefte , inter om- 
nes ccciefiafticos ordines primatum tenet , 
non ratione temporis , fed rigorofitacis : un- 
de ipfe eum vocat fpeciofiffimamnoftrixdi-. 
ficii ftruduraeqde fpiritualis columnam. Ve- 
rum quia propter nimiam aufteritatem pau- 
cis portabilis erat, prout ftatuta tradunt Gui- 
. gonis, quiCartufiae tertius laudabiliter prx- 
' fuit ; & ne diu parvus ordo ipfe remaneret, 
fed tamquam vitis frudifera pullularet in pal- 
mites , a noftris poftmodum redoribus & a 
nobis rationabiliter extitit moderatus, nec 
umquam a fuo propofito cecidit, fingulari- 
tcr a Spiritu-fando ufque hpdie prxfervatus. 

Quantum autem idem B. Bernardus ipfi 
ordini favorabiliter applaudat , eique pie 
congratuletur , lucide claret in principio (a) 

( a) Hic liber eft Guigonis prioris Cattufise.ut conftateic 
duobus antiquiifimis mlf. uno Ponciaiacenfi auftoris secate 
confcripco, altero Caroli-loci, licet iu plctilquemfl. fub no- 
mine Bernardi reperiatur. 


Digitized by 


Google 


•37 DE RELIGION 

libri bipartiti quem ad fratres de Montc-Dei A 
ejufdem ordinis caritate diXante franfmifit. 
Ad quos etiam vifitandos & confolandos , 
atque xdificandos corporaliter perrexit, & . 
cum cis aliquantulum temporis egit. Sed & 
in ipfius epiftolis ad prxfatum Guigonem & 
fratres Cartufix ejus difcipulos , necnon & 
ad priorem Portaram familiariter directis , 
patet quam bene dc ipfo ordine fentiat , 
quantumque ipfum attollat , amplexatur , 
ac diligat. 

In hoc ordine floruerunt & adhuc florent, 
immo magis fruXificant, non dubito, multi, 
quorum plurimi foli Deo cogniti , in cellulis ® 
corpore voluntate inclufi , quotidie coeli fc- 
crcta in fanXa contemplatione fufpenfi ri- 
mantur , fxpiufque , ni fallor , non foium cum 
coeli civibus, fcd & cum ipfo Rege glori* 
familiariter loquuntur.' 

Quantos autem viros illuftrcs, probos, & 
fanXos, ac titulo dignos hsc nobis genue- 
rit religio , quis enumeret ? De cujus origine 
facroque principio hujufmodi extant verfus 
famofi fatis apud multos. 

Anno milleno quarto quoque , fi bene pen- 
fes. 

Ac oXogeno furit orti Cartufienfes. C 

His ortum tribuit facundus Bruno raagifter. 
Conful hic inde fuit pap* , pariterque mi- 
niftcr. 

Hinc eremum petiit , divino Pneumate 
flante, 

Et populos adiit Calabros , ubi vixit ut ante. 
JunXis namque fibi fociis terreftria fprevit. 

Et tumulatus ibi cum fumrna pace quievit. 

Sunt Sc alia multa ad hujus ordinis facri 
laudem fpeXantia , qux rationabiliter omit- 
to , ne tibi loquendo tuo ordini applaudere 
plufquam decet videar a quibufdam , qui 
ignorant quoniam apud me numquam fuit 
eft & non, nec unquaih fubrepfit acceptio per- 
fonarum , fed ut verum fatear , in omni gen- 
te , qux timet Deum & operatur juftitiam , 
ficut Deo , fic & acceptus mihi. Neque in- 
dignentur alii , fi hunc ordinem plus forte 
ceteris peculiarius laudo, immo fi Sc ipfi a 
me laudari cupiunt , iftos in bono Audeant 
aemulari. Nam quicumque extiterint melio- 
res , Chrifto profeXo mihique erunt gra- 
tiores. 

CAPUT XVI. E 

De S. Hugont dr pluribus diis ordiner , » 
Csrtufienfem profefjis. 

Uid autem dicam de Gu i qone praefato, 
VXmagno per omnia viro? Quid de Basi- 
lio ac multis aliis fanXisac Deo dignis pa- 
tribus , qui eremo Cartufix feu ceteris poft 
fundatis prxfucrunt? Quid dc Hugone fan- 
Xo , prius Cartufix ftrenuo procuratore , inde 
ad magnam regis inftantiam pro domo nova 

Fet. Ssript. & Mon.umpl. Colkii. Tem.ri. 


UMOR I G I N E; 38 

ordinis in Angliam xdificanda direXo , Sc 
primo ipfius per cum de regis fumtu xdifi- 
catx domus priore , poftmodum Lincolnien- 
fis ecclefix digniffimo prxfule , qui in vita , 
in morte , Sc poft mortem claruit multis in- 
fignibus Sc approbatis fignis ac miraculo- 
rum prodigiis ? De quibus narrare vel pauca 
de multis fuperfluum judico , cum in ejus 
vita luculenter digefta hxc pleniffime exa- 
rentur. Ad cujus laudis prxeonium tales ex- 
tant verfus heroici. 

In Delphinatus Avdon caftro generatus , 
OXcnnis Chrifti miles fieri meruifti. 
Canonicas primo, fed Cartuficnfis in imo. 
Hinc fublimatus ad honorem pontificatus, 
Vixifti gratus Chrifto , per cunXa probatus. 
Nos tibi devotos a quovis crimine lotos 
Chrifti fubde jugo,prxful facer& pater Hugo, 
Cartufianorum tibi placeat meminilTe , 
Ordine dc quorum fciris quandoque fuifle , 
Ipfos confortes in vera relligione , 

Ac tibi confortes in coeli fac regione. 
Pontificum baculus, monachorum norma » 
fcholarum 

Confultor, regum malleus Hugo fuit. 

Filius. Mater bona, magnus fuit indu- 
bie fanXus ifte coram Deo & hominibus. 
Sed & legifle me memini quindecim fanXos 
effe vel fuifle in ordine : quatuor videlicet 
epifeopi, novem monachi & dux moniales 
extiterunt, quorum nomina & gefta haben- 
tur, £ miracula declarantur. 

Mater. Quis novit quanti fint fanXi in 
ordine ifto facro ? Puto Deus folus qui no- 
vit omnia , & quamvis eorum fanXitas per 
miracula minime declaretur, non minus ta- 
men fanXi funt qui ipfius ordinis facras tra- 
ditiones fervantes in Dei amore Sc proximi 
perfeverant ; quoniam, ut ait quidam, mi- 
racula non faciunt hominem fanXum, fed 
oftendunt. Verumtamen& grandia & multa 
miracula in ipfo ordine contigerunt ab ip- 
fius exordio ufque nunc. Nam Sc fanXus An- 
telmus epifeopus Bellicenfis, & fanXus Ste- 
phanus prius, prior Portarum inde epifeopus 
Dienfis ambo Cartufienfes , miraculis 
claruerunt , pofiti a Chrifto dc fub modio 
fuper candelabrum , ut lucerent omnibus 
qui in domo ejus funt > qux domus fumus 
nos, fi tamen, ut ait apoftolus nofter, fidu- 
ciam & gloriam Ipei ufque ad finem firmam 
retineamus. 

Ludolphus quoque vir fanXus , prior Ar- 
gentinenfis,qui inter egregia fua aXavitam 
Jesu-Christi compilavit, opus egregium, 
jamdiu per orbem famatum, qui & doXot 
venerabilis fuit, ac faerx paginx profeffor 
digniflimus. 

Sed Sc doXus vir & eruditus, nec minus 
religiofus HuMANNUsde Petra, qui 
inter utilia multa qux fcripfit , quinquagin- 
ta fuper Dominicam orationem fermones 
edidit , in quibus exempla quamplurinw, 

Cij 


Digitized by LjOoq ie 


39 A N O N IMI.C 

inferuit, qux in divcrfis ordinibus & (Vatibus 
■ac etiamin otdinc Cartuficnfi , cujus & ipfe 
dignus profcflor erat, contigerunt. 

Nec folum monachi vel facerdotcs , fed 
converfi fratres fuerunt, qui plurimas re- 
« f N j w velationes habuere : inter quos comes * Mu- 
«cnfi*. ricenfis, digito Dei ta&us comitatui renun- 
tians ac fxculo univerfo valefaciens , hu- 
millimus converfus fa&us eft iri Cartufia. 
Tempus mihi deficeret fi de finguiis vellem 
narrationem texete , qui in hoc facro ordine 
«nituerunt. Erubefcant igitur, & illorum os 
-obftruatur, qui huic ordini facratif^mo de- 
trahere non verentur , afferentes minime 
fore approbatum. Qui fi revera approbatus 
non effet, nequaquam tanti , tam etiam ex- 
cellentes , ac fcientifici viri ejus ftatutis colla 
humiliter fubdidiffent, nec in eo fic perfeve- 
rando profcciffent, & proficiendo perfeve- 
Ordo eam»- rigent. Sed neque ufque hodie ftetiffet in- 
concuffe, immo quotidie crefccndoper do- 
cibut appro-mos & monafteria minime pullulaflet,quo- 
rUm quxdam a fummis etiam pontificibus 
funt fundata. Alexander quoque tertius vir 
per omnia ftrenuus , ac noftro flatui & re- 
gimini perutilis, ordinem confirmavit cum 
Ibbfcriptione omnium cardinalium , fufei- 
piens ipfum fub beati Petri proredione & 
iua , dando privilegia plurima , quibus L ir- 
ci us ejus fucceffor immediatus & alii nu- 
mero undecim plurima fuperaddiderunt , 

videlicet Innocentius III. & IV. Gle- 

/ 

mens III. & IV. Celestinus III. Honorius 
HI. Gregor ius IX. X. Scd& ante eumdem 
Alexandrum , Urbanus II. & III. Johannes 
quoque XXII. qui fundavit domum Boni- 
Paffus fupra Durandam prope Avinionem. 
Innocentius quoque VI. religionis verus 
amator ordinem hunc fic dilexit, ut ex op- 
pofito Avinionis monafterium nobile valde 
Conftruerct, quqd Vallis -Bencdittionis nun- • 
cupavit, & multa privilegia , non tantum 
<iomui illi , fed etiam toti ordini concedit. 
Ab humanis quoque decedens, in ipfo (uo 
monafterio fuam elegit fepulturam , ubi uf- 
que hodie requiefeit humatus. Sed & pater 
ipfius ibidem fadus converfus , Chrifto & or- 
dini devotus fervivit. Hujus autem tempo- 
re & prxfentia , diim adhuc cardinalis ef- 
fet, vilio flebilis atque terribilis cuidam erc- 
» mitx oftenfa eft , unde aiebat : » Vidi animas 
« in infernum defeendere quafi nives denfif- 
» (imas , in purgatorium ficut nivem rarifli- 
» mam , fed ad paradifnm tantum tres vidi 
« introire, fcilicet talis epifeopi, & illius vi- 
andus Romanae, & illius prioris Cartufierifis» 
Qux omnia idem Innocentius , inquifitione 
de hora mortis ipforam fada , reperit cflfc 
vera , & ex tunc maximam devotionem er- 
ga viros rcligiofos habuit, praecipue Clunia- 
cenles & Cartufienfcs. Ordines fiquident 
duos hos fpeciaIiterprivilegiavit,&abomni 
patriarcharum , archicpifcoporum , epifeo* 


UT US I ENS I $ 

A porum, & quorumcumque principum jurif- 
didione , vifiratione , taxatione , & quali- 
cumque vexatione exemtos effc decrevit fub 
anathematis vinculo, eofque fub S. Petri ac . 
fua protedione (ufeepit. 


CAPUT XVII. 

De eodem ordine & de quodam venerabili 
patre Cartujienji nuper dtfuntfo. 

H Alc fic difiufe pofuimus , ut hi qui in* 
vidia ftimulante ordini Cartufienfi dc- 
g trahunt , & contra eum improbe latrant , eru- 
bcfcant &c confundantur, atque a fuo livore , 
refipifeant, & ordini deinceps reverentiam 
habeant, ut ipfum diligendo bonorum ejus 
participes fiant. Qui autem ignoranter ipfi . 
derogant , per hanc noftram paginam in- 
ftruantur de his qux ignorant, & ideo er- 
rant. 

Filius. Multum tui gratia hunc noflrum , 
ordinem , Mater , laudas , extollis & exaltas. 

Mater. Ne inde glorieris , nifi talis fueris 
quafem fore vovifti: alioquin & tibi &: fimi-, 
libus tuis non gloria , fed opprobrium , con- 
, fufio , & contumelia , & quod incompara- 
' biliter pejus eft, damnatio fempiterna. 
Filius. Immo vero fub tua reverentia 
loquar , etiamfi boni fuerimus , inde gloriam 
captare non debemus, fed illi honor fpedat 
& gloria , qui eft totius boni & origo & 
caufa. Nobifcum autem & bene agetur, fi. 
vel in fine fuerit parcitum, ne in xternum 
incidamus' horrendum baratri fupplicium. 
Neque enim , fi jufti fuerimus , juftitia nobis 
tribuenda , fed Deo , ut ait Auguftinus , cum 
boni fumus ipfe facit nos , & non ipfi nos. 
Itaque , ut ait Apoftolus , Regi fxculorura 
immortali & invifibili , foli Deo honor &. 

1 gloria in fxcula fxculorum. 

Mater. Optime, & ut expedit ad falutem. 
Nempe ipfe Dominus dicit in propheta :< 
Gloriam meam alteri non dabo , dr laudem meam 
fculptilibus. 

Filius. Nofti, Mater, qualis fuerit ille 
pater per omnia venerandus atque laudan- 
dus, cum quo diu fatis in ordine vixi. Il- 
lum loquor Johannem , qui in officio vica-. 
riatus digne prxerat eo tempore & eo mo- 
nafterio quo habitum religionis affumfi. 

Mater. Novi certe, neque enim ignorare 
poffum bonos filios meos. £t nunc nobis 
placet, ut pauca de multis fandx ejus con- 
verfationis bona recenfeas. 

Filius. Libens, Mater, id facio, & eo 
lubentius atque deledabilius , quo ipfum di* 
lexi ardentius, & ei adhxfi familiarius. Fuit 
itaque vir ille, ut de beato Job reflatur Do- 
minus , fimplex & redus, ac timens Deum, 

& recedens a malo ; & ut Simeon , juftus 
& timoratus i etiam , ut de viro fando ca- 
nitur , humilis , pudicus , fobrius , caftus fuit* 


Digitized by 


Google 


41 


DE RELIGIONUM ORIGINE. 4» 


& quietus , toto zelo diligens juftitiam & . 
odio habens iniquitatem. Fuit Gquidem ju- 
ftitix tenax , & ob hoc quibufdam ipfam mi- 
nus amantibus minus etiam gratus. Sed li- 
cet quandoque in ore fonaret propter difei- 
plinam & ad coercendos mores parum di- 
geftos vocis afpcritas , femper tamen in cor- 
de manebat lenitas. Erat nempe ad exem- 
plum Salvatoris mitis & humilis corde. In' 
cellam adventantibus hilaris & affabilis , x- 
dificativus & confolativus 5 & quamvis effet 
dodifllmus , & in omni pene fcientia af- 
fluenter eruditus > paratior tamen erat dif- 
cere quam docere. Cum autem quis no- 
ftrum indodus vel ignarus de aliquo ipfum 
interrogaffet , non tamquam magifter do- 
cens , fed tamquam fodalis differens fc ha- 
bebat. Extra cellam autem fpiritu fervens , 
faciem etiam quandoque gerebat ignitam , 
& ex igne divini, qui intus ardebat amoris, 
quafi quxdam fcintillx in facie relucebant. 
Tam humilis fuit in fuis oculis & abjedus , 
ut cum revera & abfquc dubio dignior pro- 
pter vitae fanditatem effet omnibus, dodior 
eundis , prudentior univerfis 5 nihil aliud ta- 
men fe reputabat , quam vas fradum & ad 1 
omne opus inutile , immo tamquam vas 
perditum , & a Deo reprobatum , nullique 
ufui aptum. 

In confcflione facramentali , quod longo 
experimento didici , ita vehementer culpam 
ropriam in femet impingendo exaggera- 
at , feque culpabilem arguebat , ut qui eum 
ejufque mores atque converfationem igno- 
raffet , fcandalizari in audiendo ipfius con- 
feffionem potuiffet. Non eft peccatum ali- 
' quod quo fe non confiteretur multipliciter 
inquinatum. Peccatorum capitalium cogita- 
tiones, etiam fine confcnfu veldeledationc, 
ubi magis virtus effe folct quam vitium , fic 
accufabat , & inde fuam culpam aggravabat , 
fic defiebat , tamquam illa peccata aduali- 
rcr commififfet. Et quoniam multum feru- 
pulofam gerebat confcientiam, fatis exten- 
fam , quamvis quotidianam , agebat confef- 
fionem. Indulgentias plenarias quas fummi 
pontifices fui gratia frequenter ordini lar- 
giuntur , cum ingenti gratiarum adione fuf- 
cipiebat , & ad fuam generalem confcflio- 
nem faciendam , fe fuamque confcientiam 
longo tempore prxparabat. Et ne quid re- 
manere poffet inconfeffum , eunda fua er- 
rata a puero in charta feribebat , atque le- 
gendo ea confitebatur & accufabat , & pro 
viribus juftitix divinat orando , lacrymando, 
jejunando , difciplinas afflidivas fumendo fa- 
tisfaciebat. 

CAPUT XVIII. 

De eodem venerabili Patre. 

C Um autem ad altare fandum myfteria 
facrofanda celebraturus acccffiffct , vc- 


luc totus prae devotione ac fervore liquefccns, 
femetipfum in fpiritu humiliato & contrito, 
Deo acccptabilc facrificium offerebat, & id 
maxirqji agebat in fando canone , cum effet 
Jesu Chr i st i facratiffimum Corpus Sangui- , 
nemque fumturus : in quo temporis mo- 
mento velut totus in lacrymis defluens, ip- 
fum fuum ac noftrum omnium redemto- 
rem , fub panis ac vini fpeciebus realiter con- 
tentum , piis ac fidelibus oculis mente con- 
templando dulces lacrymarum ftillabat gut- 
tas. Non recolo cum umquam vidiffe fine 
lacrymis digniffimum Sacramentum ore li- 
baffe. Tam dulciter autem illae lacrymx per 
rubentes prat fervore genas flillabant, tam- 
que caute has occultabat, ut vix nifi ab in- 
fpedore curiofo deprehendi valerent. 

Tantae autem fibi ipfi aufteritatis tantique. 
rigoris extitit, ut a primo ordinis ingreffu 
ufque ad mortem, in ledulo etiam tali quali 
nos utimur , vix fcmel cubavcrit. Jacebat 
autem fuper oratorii afferes fuppofita natta 
arundinea feu ftra minea, in quo loco multa 
patiebatur frigora,& ob hoc frequenter rheu- 
maticus humores crebro ab infrigidato ce- 
rebro profluentes emittebat. Numquam cal- 
ceamenta, raro cingulum dormiens depo- 
nebat. Sxpe, maxime fero, in facris ledio- 
nibus pernodabat fere ufque ad horam de- 
cimam , ad nodurnas vigilias poft fumtum 
breviffimum fomnum cum aliis furredurus. 
Poft peradum nodurnale officium regreffus 
ad cellam , iterum vigilabat in orationibus , 
parvo & qilafi momentaneo fomno ante 
Primx pullum naturam feffam multurtTquc 
fatigatum corpufculum refocillans. Utebatur 
autem fuper nudo afperrimo cilicio , fune- 
que circa renes groffiffimo,& nodis duriffi- 
mis exafperatoac circumfcpto, utroque pe- 
diculis & vermibus referto. Hanc autem in- 
numerabilem vermium multitudinem eo- 
rumque moleftiflimam afflidionem , qui eo 
maxime in ejus corpufculo pullulabant, quod 
femper ac prxeindus jacebat , fic patientifi 
fime tolerabat , quod numquam abluendas 
deponebat veftcs, quoadufquc vermes ipfi 
per collum gutturque {candentes, aures^vul- 
tUmque catervatinikobfidebant. Ipfe autem , 
quamvis fenex $c grandxvus , fatifque cor- 
pulentia gravis , femper eafdem veftcs fuas 
per feipfum abluebat ; tantum erat humilis, 
tamque rigidus fibi ipfi. Indumenta vero fu- 
periora , id eft cuculla & tunica , qux quo- 
tidie ferebat , fatis abjeda erant, in cubitis 
& oris aliifque locis propter vetuftatem re- 
farcita ,& quamvis vilia, munda tamen. Ut 
enim de B. feribitur Bernardo , vilitas in ve- 
ftitu placebat, fordes numquam. Sxpius au- 
tem , maxime in hyeme, pellicia utebatur, 
abjeda fatis cuculla defuper xque pretiofa. 
Habitum tamen alium habebat paulo hone- 
ftiorem , quo in folemnitadbus , Dominicis , 
ac prxeipuis fandorum feftis utebatur, ma*. 

C iij 






Digitized by v^ooQie 


43 ANONTMI C 

xime apoftolorum , quos poft Chriftum fic 
ejus digniffimam Genitricem in maxima re- 
verentia habebat. Mariam quoque Magda- 
lenam Chrifti dilcdricem cultum onera- 
batur , & hanc pro fpcciaii advocata atque 
patrona elegerat. Martham quoque fororem 
& earum fratrem Lazarum. Sed & eundos 
Chrifti contemporaneos , qui Chriftum in 
carne confpicuum fuerant corporeis oculis 
contemplati, & ei adhxferant, cumfijmma 
veneratione colebat , ac in eorum folemni- 
tatibus vefte mundus , fed multo mente ni- 
tidior apparere fatagebat. 

• -Beatiffimos infuper coeleftcs fpi ritus fuos 
concives honorabat pro poffe & prxeipue pa- 
ladifi prxpofitum Michaelem. Sxpius quo- 
que dicere folitus erat : Multum ifte beatifi- 
fimus archangclus noftram Normannicam 
patriam honoravk , dum ia ea corporaliter 
apparere fit dignatus , & ficut in Gargano 
monte, ita & in monte Tumba mirabilia fux 
prxfGntix indicia demonftrare. Angelum in- 
fiiper proprium ubique reverebatur , <3c tam- 
quam eum oculis cerneret corporeis fibi ad- 
efle prxfentem , quicquam agere declinabat, 
quod angelicum digne offenderet obtutum. 
Immo magis ubique prxfentem cun&aquc 
cernentem tremendam & adorandam vere- 
batur offendere majeftatem. 

Nihil pretiofius in hoc mundo tempore 
reputabat , & ideo nec momentum quidem 
amittere volebat , fed aut divino operi, tam 
in celia quam in ecclefia vacabat, aut ora- 
tionibus peculiaribus invigilabat , aut fibris 
feribendis vel fermonibus componendis in- 
tentus erat aflidue , & maxime de libris cor- 
rigendis vel emendandis ingentem curam 
habebat. Et licet vix in fuo tempore parem 
in grammatica facultate habuerit, numquam 
tamen libros prxfumebat corrigere, nifi cum 
exemplari cerredo , nifi forte ubi manifeftus 
& evidens error effer. Ita quippe humilis 
erat , & ab omni prxfumtionc alienus , a 
pompaque jadantix extraneus, nihil prorfus 
ile fe prxfumens. 

Mater. Mira fane & magna fatifquc ftu- 
penda funt quae de hoc veoerabili patre rc- 
cenflfs , quae tamen vera efle non dubito : 
neque enim velle te mentiri procujufquam 
favore arbitrarer. Tibi quoque eo magis fi- 
des in hujufmodi adhibenda , quo virum 
bunc melius nofti, ac longo temporis inter- 
vallo cum eo converfatus es , ejufque fecrcta 
confidentiae non parvo fpatio nofti. Siqui- 
dem facramentum poenitentix & ipfe tibi, 
& tu ipfi annis plurimis miniftraftis. Placet 
igitur de ceteris qux rcftant & utilia fore 
pervideris breviter profequaris , neque fiqui- 
dem omnia pofles; alioquin liber non par- 
vus conficiendus effet, & nos ad alia nar- 
randa properamus. 

Filius. Libcntiflime , Matqr , exequor 
quod jubes» nam valde meo cordi dulcefcit 


ARTU S'IE.N S I S 44 

A illius memoria , quem in terris poficum mul- 
tum dilexi , & ipfe fui gratia non meis me- 
ritis carum femper me habuit. 


CAPUT XIX. 

De eodem. 

H Oc nullatenus noftram effugere narra* 
tionem convenit, quod in hoc venera- 
bili patre prxeipuum fuit : nam ut ipfius con- 
feffionis verba , quamvis per conjeduras , ad- 
vertere potui , virginitatem , quam e facro 
B fonte attulit , ufque ad mortem inviolatam 
fervavit,' quamvis fxpius acriter tentaretur a 
came & a fornicationis fpiritu nequiflimo , 
fed non impune fibi. Nam quotiens ille fe 
immundo fpiritu fentiebat agitari , ardenter 
contra fe infurgebat , & ita leves fcu tepidos 
motus aut fordidas cogitationes , etiam fine 
deledatione , immo cum difplicentia punie- 
bat» ficque acriter ac vehementer fe de his 
in confeflione accufabat , quafi ftuprum feu 
adulterium commififTet, & neque a fingultu 
& lacrymis , fecretifque difciplinis fumendis 
C ceffabat, donec , miferante Domino , tenta- 
tioabfcederet. Aliquando etiam mihi fecrc- 
to dicebat : Quid mifer ego agerem , fi op- 
portunitates vel occafiones proximas habe- 
rem, qui fine his fxpius me in coeni voluta- 
brum prxeipito tamquam porcus , & meas 
fcquor concupifccntias , ficut equus & mu- 
lus , quibus non eft intellcdus $ Hxc autem 
indubie de profunda humilitate manabant, 
deque timore Dei , ne videlicet defertus a 
gratia ejus, noviflima fierent prioribus dete- 
riora. Nempe fxpe recordabatur fententix 
u Sapientis , dicentis : Beatus homo qui femper 
eft pavidus : qui vero mentis eft dura , corruet 
in malum. Propterca cum effet procurator 
domus, ( pluries fiquidem illud exercuit of- 
ficium etiam fenex) & pro variis domus ne- 
gotiis eundum eflet ad civitatem , quod fx- 
piffime, & fere quotidie contingebat , vehe- 
menter timebat , ne hofte impellente & carne 
confentiente rueret in peccatum. Ideoque 
dicere folitus erat : Numquam talis domum 
regredior , qualis exeo. 

Mater. Beatus vir qui timet Dominum, 
^ in mandatis ejus cupit nimis. 

Filius. Ejus converfatio ante ordinis in- 
greflum , quamvis mihi parum nota extite- 
rit, de his tamen qux veridica narratione 
comperi, non filebo. Hoc in eo primitus 
commendandum reor, quod numquam be- 
neficium habere voluit habens curam ani- 
marum annexam , timens rationem reddere 
diftrido judici de aliorum fadis , qui , ut fa- 
tebatur , nequaquam fufficerct de propriis. 
Oblatas a reverendiffimo Rothomagcnfi ar- 
chiepifcopo &cardinali magnas fcholas gram- 
maticx tamquam digniffimo , atque in illa 
facultate , ut notum erat eundis, experien- 


Digitized by 


Google 


4J DE RELIGION 

tillimo , omnino rcfpuic , alfenfumque nega- A 
vit : ad quod magifterium plurimi longe in- 
fra idonei improbe afpitabant. Pro omni au- 
tem beneficio unicam canonicariam in qua- 
dam collegiata ecclefia non nimis pinguem 
habebat : de qua tamen contentus , lcfe, ma- 
trem , fororemque pafcebat, Infuper & li- 
bros atque codices plurimos parvi quidem 
pretii, fcd optimos, quantum ad materias 
in' eis contentas, emebat, quorum non par- 
vum numerum aggregavit. Sed & alios pro- 
pria manu quotidie tranferibebat. Ad in- _ 
greflum autem ordinis infpiratus a Deo , non B 
libi fanum aut integrum fore putavit , ma- 
trem annis mucidam atque decrepitam, quam 
femper in magna reverentia habuerat , re- 
linquere , memor Tobiac fenioris , qui natum 
moribus optimis informans , inter multa hoc 
quoque ait : Honorem habebis matri tua cunctis 
diebus vit a ejus i memor enim ejje debes qua 
& quanta pajja fit fericula fr opter te in utero 
fuo. Itaque quamdiu ipfa mater fuit in hu- 
manis, curam ejus follicitam gefiit, fecum- 
que tenuit, & ejus necclfitatibus humaniter 
ac humiliter defervivit Non enim alium ha- 
bebat 'filium qui fibi jura naturae rependere C 
poflet : ideo impium reputabat ipfam fine 
tutore relinquere. Voluit infuper ante cum- 
dem ordinis feu religionis ingrclTum , apo- 
Itolorum limina vifitarc, quod & fecit de- 
votus anno mccccl. fcilicct jubilaeo, Romam 
pedes adiens facras generales indulgentias lu- 
craturus , ac facrofan&a fandorum pignora 
cum devotione adoraturus. Porro antequam 
iter arriperet , optime de fuis facultatibus , 
propriaque fubftantia , quae major erat in li- 
bris , difpofuit , in calce cujuflibct ipforum 
librorum fubfcribens , ligno etiam manuali £ 
confignans , cujus juxta fuam intentionem , 
fi peregre defungeret, elfe deberet ; majo- 
rem tamen partem ordini & domui, in qui- 
bus , fi rediret , recipi in monachum arden- 
ter affedabat , relinquebar. Quod & fadunt 
effe conftat non longo tempore poft regref- 
fum. Ingrelfus autem ordinem, in novitiatu 
& deinceps cum quanto fervore ac devo- 
tione Jesu Christo , quantaque humilitate 
fratribus fervierit , abjedaque officia quam- 
vis dudum facerdos & canonicus impleve- 
rit , juvenes etiam novitios in hujulmodi 
prxveniendo non cft facile didu. In feren- . 
do lumine ad matutinas , in portandis a rc- ] 
fedorio libris , in fcopando ccclefiam , clau- 
ftrum , vel capitulum , in pulfanda campana 
mira alacritate currebat. Humillimus quippe 
& abjediffimus erat in oculis fuis, &ob hoc 
humilitatis feu caritatis obfcquia maxima 
cum deledatione implebat. Quam benignus 
autem, quamque compatiens erga infirmos, 
ipfos vifitando fspius , confolando , animan- 
do , fermonibus optimis erigendo , cifque , 
fi quid boni in. cella vel in horto habebat, 
porrigendo, quis eloqui fufficeret \ Et cum 


U M <0 R I G I N E. 46 

crebrius ipfc infirmaretur, vix a quoquam 
volebat libi ferviris fcd fuas infirmitates ac 
debilitates poftponens, & quali oblivifeens , 
aliorum curam indefeflus agebat. 

Mat e r. Si velles , Fili , eundas hujus fandi 
viri ligillatim referre virtutes , volumine non 
codice opus elfet, At quoniam ad alios 
tranfeundum eft, ejus commendationi feu 
laudi limitem dare neccfle. Volo tamen ut 
de ejus felici tranfitu vel brevem facias men- 
tionem. 


CAPUT XX. 

De hujus venerabilis patris felici tranfitu. 

F Ilius. Ciim Aitiffimo difponente tempus 
imminerer ., quo-felix ejus anima bono- 
rum laborum frudum gloriofum percipere 
deberet, contigit cujufquam negledu, ut in 
aliquid impingeret , unde graviffime in ca- 
pite fauciaretur. Hoc autem tentationis ic- 
circo Dominus ei permifit accidere , ut quia 
fanda fuerat ejus vita, fieret mors nihilo- 
minus pretiofa. Fidenter enim dico , & uti* 

- nam non errem , quia talis extitit ejus vita > 
ut etiam gloris apta effet martyrii. Obiit 
aurem , ut vere credo , martyr & virgo , con» 
feflorque Chrifto carus coeloque dignus. Dum 
autem graviffima detinetur carnis moleftia 
in partibus maxime mutilatis , numquam ec- 
clelix, quam femper dilexerat, quamque in- 
defclfe die noduque devotus frequentarat, 
poterat oblivifei , cum vix prs doloribus mo- 
vere fe valeret , Ispius affiftcntibus ita dicens: 
Eamus ad ecclefiam : numquid pulfatum efti 
Et licet jam propter afflidionem nimiam 
> pro parte ufum exteriorum fenfuum pene 
non fentiret , fc tamen Chrifto cjufque quo- 
tidiano oblequio debitorem fore recordaba- 
tur affiduc. Sic quippe ecciefianv dilexerat, 
ut numquam , etiam cum procurator effet , 
exiftens domi matutinis defuerit. 

In illa infuper graviffima infirmitate im- 
mcnlifque doloribus atque vulneribus gra- 
viffimisin ledo qualicumque recumbere no-' 
luit, prxterquam illo fuo nobili liratu prx- 
fato , nili forte portaretur ad ignem. Dum 
autem mortem inevitabilem ac eundis de- 
bitam mortalibus , corpore jam emortuo ac 
venis fanguine exhaullis , fentiret adelfe prx- 
fentem , ecclcfiaftica Sacramenta , poeniten- 
tis fcilicet, ac Undionis-cxtrcmac petiit & 
accepit. (<) Cum autem ad facratiffimum 
Euchariftis Sacramentum fumendum invi- 
taretur , ita refpondit : Nequaquam id conve- 
nit, quoniam jejunus non fum. Ad quod ve- 
nerabilis prior, homo utique litteratus & 
dodus ac theories feientix non ignarus : In- 
firmi ,'inquit , de quorum morte timetur, 

(«) Nota apud Cartufianos extreme un&ionis (aeramen- 
tum ante viaticum fuiffe admipiftratum. 


Digitized by 


Google 


I 


A N O N Y M I C 

qualibethora fumere poliunt Sacramentum. , 
Erat quippe (exta feria , hora quali fecunda 
poft meridiem. Ad quod ille : Non decet 
inquit , ut a me Chriftus fumatur alio quo- 
cumque praelibato edulio. Nam quamvis ni- 
hil aut parum ederet , tamen propter ni- 
miam fanguinis effufionem , ut Chriftus in 
cruce , valde fitiebat & frequenter ei potum 
porrigere oportebat. Et cum adhuc pater 
prior inftaret, nolens ipfum fine Viatico , fi 
fieri poffet , decedere ; ita rcfpondit : Die , 
inquit, Dominica > eodem Chrifto propitio. 
Communicabimus mane jejuni. Et fi , inquit 
prior , voluntas Dei non fit , ut ad illum uf- 
que-diem perveniatis; rcfpondit ille : Au- 
guftinus inquit ; Crede i & manducafti. Cre- 
do & communicafle jam per Dei gratiam ' 
confido. Quo audito fikiit prior , optimum 
de ipfius fide tcftimonium tenens , moxque 
recellit cellam propriam ledumque repeten- 
do. Erat quippe & ipfe tunc temporis infir- 
mus valde ; ftatimque vir ifte per omnia 
fandius , fi tamen in hoc judicium non errat 
humanum , feliciter migravit ad Dominum. 

M a t e r. Id certe credendum , quamvis 
propter cautelam pie potius fit praefu men- 
dum, quam temere adftruendum. Igitur quo- 
niam de his jam diu locuti fumus , quamvis 
pauca pro meritis , nunc ad reliquos ordines 
memorandos verba vertamus. 

Filius. Qponiam , Mater , tuo obtempe- 
rans imperio diu locutus fum , & utinam 
abfquc offenfa, jam tibi incumbit loqui quod- 
libet : mc autem , utinam ut dignum & ju- 
ftum cft, intentum habeas auditorem. 


CAPUT XXL 

De Ordine Cijlercienji. 

M A t e g. Jam ordo narrationis exigit ,< ut 
de venerabili Ciftercienfi profeifione 
loquamur. Anno igitur mxcviii. lacer ordo 
Ciftercienfium religiofujn ac fandum , Deo 
infpirantc , furrifit initium per venerabilem 
patrem Robertum primum abbatem Cifter- 
Cii, Sc laudium virum Alberi cum ejus fuc- 
Ccfforem. Hi fandli viri in magno fervore & 
fando defiderio cum arduis inftitutionibus , 
fub regula tamen B. Benedicti , ipfum or- 
dinem inchoarunt. Et hi videntur primi re- 
formatores religionum fub illa regula mili- 
tantium poft Cluniacenfes ; & multas curio- 
fitates , fuperfluitates , & abufiones fucceflu 
temporis introdudlas , abdicarunt , ac fimpli- 
citcr fecundum fandlum ac B. Benedictum 
ejufque fandam regulapi vivere coeperunt. 
Et mirabiliter in brevi tempore excrevit ordo 
ifte in omnibus, habuitque viros illuftres at- 
que fandiflimos & plures numero : quorum 
omnium caput & exemplar eft B. Bernardus, 
ob cujus famam & fandkatem atque excel- 
Jentiam ordo ipfe in ramos , tamquam e 


I 

lRTUSIENSIS 4S 

trunco fuper aquarum decurfus plantato, 
pulcherrimos , & quafi innumeros pullula- 
vit , & ab eo nomen fortitur , ut commu- 
niter Bernardinorum vocetur. Hic igitur ve- 
nerabilis ac fandiflimus pater Bernardus 
anno ab Incarnatione Domini mcxiii. a con- 
ftitutione Ciftercii ordinis xv. annos natus 
circiter xxii. a paterna domo egrediens cum 
fratribus fuis ac filiis quos aggregaverat 
Chriftoquc genuerat amplius quam xxx. Ci- 
ftercium ingreditur fub Stephano viro ve- 
nerabili tertio Ciftercii abbate. 

Hic bcatiflimus pater Bernardus incoepit 
, clarefcere adhuc juvenis. Qui cum ingenti 
’ fervore in eodem monafterio Chrifto de- 
votus ferviviffet , Clarevallcnfis primus ab- 
bas efficitur , & ibidem cum fratribus diri- 
gitur. Hic crevit in dodorem magnum & 
vere apoftolicum virum. Tanta miracula fe- 
cit, tantumque ipfum Chriftus honoravit ia 
terris, ut fimilis ei vix in his umquam cre- 
ditur extitiffe. Et quamyis omnium maxi- 
mus cflet fui temporis , folus fibi viliffimus 
apparebat. Erat fiquidem fumme humilis ac 
limpliciffimus in faecularibus , amans habi- 
tare fecum , publicum fugitans , mire mc- 
ditativus, fumme obediens, omnibus beni- 
; gnus & gratus, domi quietus, foris rarus, 
& ultra quam credi poffet verecundus , num- 
quam multum loqui amans, Deo devotifli- 
mus , affluens pietatis vilceribus , & omnium 
morum venuftate ornatus. Pater extitit cen- 
tum & fexaginta monafteriorum. Sub fe in 
Claravalle quandoque quadringentos mo- 
nachos Sc converfos rexit, quorum multos 
dodrinis & exemplis ad culmfen fanditatis 
evexit. Hic pater egregius jure dicitur cleri 
gemma, fplendor ecclefiae , monachorum 
deliciae , mali fpretor , cultor juftitiae , vas 
pudoris , nitor munditiae , amator puritatis & 
innocentiae, totiufque fanditatis exemplar. 

Filius. O quantum te. Mater, dilexit , 
quanto zelo refovit, quanto fervore tuum 
honorem defendit, quanta pericula fubiit, 
quantos labores fuftinuit. Credo, ut pace 
fandorum loquar, vix eft inventus fimilis 
illi , qui fic pro te pugnaret, contra fchifma- 
ticos dimicaret , adverfus haereticos confli- 
geret , fuponiacos infedaretur , fuperbos exe- 
craretur , ambitiofos perfequeretur. Quod fi 
quis haec ignorat ; ipfius vitam , epiftolas , 
fermones , libros de Confiderationc legat, 
& md indubie verum dicere comprobabit. 
Trina vice. Mater, pro tua caufa tuenda ac 
contra fchifmaticos tu* pacis turbatores , 
verbi Dei mucrone pugnaturus,Urbem adiir, 
quamvis infirmus ac debilis , ultra vires in- 
fatigabilitcr pro te defudando. O virum inef- 
fabilem , nec labore vidum , nec morte vin- 
cendum , qui nec pro te mori timuit , nec 
aerumnas vel pericula recufavit ! 

Ma TERGaudeo , Fili , atque tibi congra- 
tulor , quoniam cerno te hunc venerabilem 

patrem 


Digitized by 


Go >gle 



DE RELIGION 

patrem pro viribus attollere. Sed fcito & A 
nullatenus dubites , quia quantumcumque 
vel tu vel quivis illum attollas & laudes , 
parum tamen cft & fere nihilum pro meri- 
tis. Laborabit pro nobis non tantum pro vi- 
ribus, fed etiam ultra vires. Proprias omni- 
no contemfit injurias, ut pacem haberemus i 
fjprevit opprobria, ut tueremur > certavit ut 
vinceremus 5 dimicavit ut triumpharemus > 
cxulavit ut regnaremus. At nunc pro his 
omnibus mcrccdem bonam & confertam 
& coagitatam & fupereffluentem confequi- 
tur , percipiens in coeleftibus quod nec ocu- 
lus vidit , nec auris audivit , nec in cor ho- 
minis afeendit, quodque praeparavit diligen- 
tibus fe. 

Filius. Jufte quidem , Beati enim quiper- 
fecutionem patiuntur propter jujlitiam , quo- 
niam ipforum eft regnum coelorum. 


CAPUT XXII. 

De eodem ordine facro. 

H Ujus fandi ac vere beati patris Bernar- 
di difcipulus extitit inter multos ac bo- 
nus inter bonos frater Bernardvs , poftea 
papa Deo propitio fadus,acEuGENius III. 
didus , qui miflus a Claravalle ab ipfo viro 
fando Romam cum multis arque rcligiofis 
viris pro nova inftauratione monafterii fan- 
di Anastasii, ibidem primus abbas effici- 
tur, & non longe poft in papam ex infpe- 
rato fatis eledus e:ft , ob famam fuae fandi- 
tatis meritaque magiftri. Hic cum prius eflet 
fimplex, adepto pontificatu, Dominus ipfum 
mirabili gratia, fcicntia& eloquentia perfu- 
dit. B. etiam Bernardus illum egregium li- 
brum de Confideratione ad eum fcripfit , 
qui continet quinque libros partiales. Roma- 
ni autem inhumane folito more fervefeentes, 
& contra pium patrem infanientes , feditio- 
nem commovent. Quapropter vir fandus 
dedit locum irae, & in Galljas veniens, pri- 
ftinum mcinafterium diledae Clanrvallis hu- 
militer benigneque vifitavit. Alloquitur fra- 
tres non fine lacrymis , memor priftinae & 
tam pulchrae quietis jam dudum perditae , 
mifcens fermonibus 'avulfa a corde fufpiria. 
Hos hortabatur & confolabatur,fequc inter 
eos fratrem & focium conftituens , non Do- 
minum aut magiftrum , rem valde diffici- 
lem, agens, diverfarum fciiicet in uno ho- 
mine proprietatem exhibens perfonarum. 
Dum auteni ei propter naturae neceflitatem 
eflet paufandum , fagmenta ei deferebantur 
& pulvinaria , ledus quoque ejus palliis oper- 
tus cortina ambiebatur purpurea ; fed fi ope- 
rimenta revoIvercs,invenires laneis complofa 
ftramina & palleas conglobatas. Sed homo 
videt in facie , Deus autem intuetur cor. Ifte 
vero bona coram Deo & hominibus juxta 
apoflolum providebat, aeternum omnibus mo- 
Vet. Seript . & Mon. ampl. Colle tf. Tom. VI. 


UM ORIGINE 

nachis& pontificibus exemplum relinquens. 

Demum apoftolica benedidione largita , cx- 
ofculatis benigne fratribus , & eis valedicens , 
cum multis lacrymis , folitis inquietudini- 
bus redditur. Inde Romam regreffus , glo- 
riofe fufeipitur a civibus, univerfis claman- 
tibus , Bencdittus qui venit in nomine Domini . 

Rexit autem flatum noflrum laudabiliter 
quinque annis, menfibus quatuor. Obiit au- 
tem in magna fanditate , fuis meritis illu- 
ftrandro Romam miraculis plurimis , fepul- 
tus in bafilica S. Petri. Eodem quoque anno 
fandiffimus pater & dodor Bernardus de- 
ceflStab hoc exilio, coelo regnaturus, mun- 
dum iiluflrans miraculis , dodrina & fandi- 
tate ufque hodie. Quanta autem fcripferit, 
feu quae volumina ediderie fatis nofti : ejus 
fiquidem opufcula pro magna parte habes 
ad manum. 

Filius. Audivi, Mater, quemdam ve- 
nerabilem modernum dodorem de fando 
ifto Bernardo dicentem : Totus liquefeit 
prar devotione i & re vera ifta efle cognofco. 

Nam farpe inter nos ejus fermones loquun- 
tur , & alia ejus ada , ut arftimo , pro migna 
parte legi , in quibus veluf quodam mellis 
edulio dulciter farpius fum refedus. Nam eo 
. amplius ipfius dida cum amore compledor, 

' quo ad noflrum ordinem abundantius afle- 
dum fuifle cognofco. Infuper quemdam di- 
ledum in ipfo ordine habere me confido , 
qui mihi inter caros cariffimus cft , ac inter 
amicos amicifiimus , amore cujus amatum 
ordinem plus diligo. Quis autem fit ille , aut 
quo dignus praeconio nolo dicere , cum feri- 
ptum fit : ne laudes hominem in vita fua , 
duplici enim ex caufa', ait Chryfoftomus , * * immoS. 
utilius eft homini magis memoriae laudem Maximui 
dare quam vitae i ut illo potiffimum tempore ftrm ‘ i9 ’ 
merita fanditatis extollas , quando nec lau- 
dantem adulatio noceat, nec laudatum ten- 
) tet elatio. 

Mater. Neccflarium , ut rcor , non eft 
in his diutius immorari , neque de hoc fan- 
diflimo Bernardo plura memorando nar- , 
rare, cum ejus gefta ad manum habeas , quae 
te plcnifiime de his quae reflant inftrqere 
poflunt. Hujus facri ordinis inter prima & 
praecipua venerabile monafterium extitit , 
quod Caroli-locus, eo quod a nobiliflimo 
Francorum rege Carolo fundatum fit , nun- 
cupatur. In quo videlicet monafterio quam- 
- plurcs memoria digni floruerunt > inter quos 
" velut lucifer inter ftellas , velut rofa inter 
violas , velut carbunculus inter margaritas 
enituit vir egregius & per eunda laudabilis 
S. Guillelmus , qui fanditate vitx confpi- 
cuus , caftitate fulgidus , humilitate profun- 
dus, caritate profufus, religione praecipuus, 
pietate vifcerofus , zelo fervidus , diferetio- 
ne praecipuus , fandus per omnia & Deo ac- 
ceptus & carus , primum abbas ipfius mo- 
nafterii extitit. Deinde , ut luscrna fuper can- / 

D 


Digitized by 


Google 



/ 


neniis 


51 ANONYMI C A 

■dclabrum pofira fplendidius ubique fulgeret, A 
in archiepifcopum Bituriccnfem Chrifto vo- 
cante eft afiumtus. In quo dignitatis & ho- 
noris apice quam fande , quam ftrenue , 
quamque laudabiliter atque utiliter prxfue- 
tit , ejus ada teftantur , miracula quoque 
^declarant. Nam & vita ipfius lignis effloruit 
utque prodigiis, & mors nihilominus extitit 
in confpedu Domini pretiofa , nunc quoque 
in fupernis triumphans, multis ac mirandis 
fignorum virtutibus a Ghrifto Domino fpon- 
fo noftro venuftantur in terris. 

Fili u s. Quam magnus certe vir ifte-per 
eunda , ut teftaris , laudabilis , & , ut opinor, g 
ih nonnullis praerogativis lingularis , ita ut 
«de eo merito dici pollit illud quod de prae- 
daris ac Deo dignis ConfelforiDus, praecinis 
tu fanda Mater Ecclcfia : Non eft inventus 
fimilis illi , qui confervaret legem Excelli. 

Mauk. Noveris autem poft hunc fan- 
dum plurimos in ordine magnos valde fuifle 
tam in feientia, quam etiam in vitae fandi- 
tate. -Sed & quammulti alii fuerunt ad di- 
gnitates ccciefiafticas digne promoti. Inter 
quos merito memorandus frater jAqoBus de 
Furno prius monachus Ciftercieniis , deinde 
* I. Bolbo- abbas * Bolenlis , poftmoduin merito fando- C 
rum profeduum aflumtus eft ad papatum , 

& alterato nomine Benedictus xii. voca- 
tus. Hic ab infantia bonae vitae & honeftib 
«converfationis extitit , deinde dodor in theo- 
logia facra. Fadus autem papa , reformavit 
: ordinem S. Benedicti & Ciftercienfcm , 
quod ncceflarium fuit. In largiendis benefi- 
ciis durus , & ne indignis conferrentur de- 
cretalem edidit quae incipit , Benedictus Deus 
in donis fuis , &*■ & multos indignos pri- 
vavit. 

Filius. Hic, ut erat fervidus fidei cum 
feveritate zelator, & ob hoc multis minus D 
Carus , tantae rigoroiitatis extitit , quod vix 
fuos agnofeere confanguineos voluit, dicens, 
papam cOhl&nguineos non habere. 

Mater. Noveris poft hunc paucos tales 
fuiflfc. Immo pene omnes promoti ad di- 
gnitates fuurtt fanguinem ptovehunt ad no- 
ftras facultates , & lic boila Crucifixi rapiunt, 
pauperUnl pattimonium dilapidant. Inde 
pafcuntur fuperflue, vcftiuntur pompofe , 
•equitant fuperbe. Inde conduntur palatia , 
fabricantur domus eburnea*, aulae & camerae, 
parietes pinguhtur curiofe, pavimentum ip- £ 
1'um palliis & tapetis fternitur damnofe. Inde 
mangonum turba compta poft cos glome- 
rantur , equorum mulorumque frsena deau- 
rantur. Inde nutriuntur joculatores , pafcUrt- 
tur hiftriones, ne dicam meretrices ; & iA 
plateis ante eorum oculos , fi tamen videre 
«dignantur, fame 5t liti, frigore & nuditate 
moriuntur pauperes, quorum funt bona quae 
diripiunt , patrimonium quod confumunr. 
Videat pauperum judex , orphanorum pater. 
Viduarum defenfor , & judicet caufam eo- 


No T A. 


RTUSIENSIS 51 

rum , noftramque tueatur ac defendat fub- 
ftantix portionem. Et de his fatis adpraefens, 
quae tamen quali per excelfum & infpcratc 
diximus i neque enim de hujufmodi rtunc eft 
fermocinatio noftra. 

Filius. Expedit quidem filcre phi nunc, 
ut arbitror, de his, nec illa indicando elo- 
qui quae non poliunt ab illis gratanter audiri. 

De illo facro ordine, ni fallor, membrum 
infigne & egregium extitit M. Alanus me- 
rito magnus & dodor univerfalis , de Bur- 
gundia oriundus. Hic, ut legi, ad tempus 
poenam taciturnitatis coram multis incurrit, 
eo quod in principio Termonis divinum au- 
xilium morefolito quodammodo praefumens 
non invocalfct, nec falutationem Maria 
dixilfer. 

Mater. Verum eft , Fili , quod dicis : 
fed Sc mira Sc ftupenda latis funt quae de illo 
egregio dodore feribuntur. Horum autem 
narrationem aggredi declinb , quae non 
queunt explicari paucis. At quoniam de hoc 
ordine Ciftcrcienfi fufiicienter quamvis pau- 
ciflime fecundum ipfius meritum tranatum . 
eft, jam nunc Chrifto praevio ad alia narran- 
da convertamur. 

CAPUT XXIII. 

De tribus ordinibus , videlicet TempUr iorum , 

PrtmonftrAtenfi, (jr S. Johannis-BAptifin , 
qui de 'Jerufalem vulgtriter dicitur. 

O Rdo Te triplariorum incoepit hoc tem- 
pore; qui prius albis ufi funt mantellis, 
poft rubeam crucem fuperpofitam portave- 
runt. Horum Hugo & Gau^redus primi fun- 
datores fuerunt , 5t B. Bernardus' eis regu- 
lam compofuit Hic ordo, quia in veritate 
non ftetit juxta eamdem regulam a fando 
fibi traditam » fed ejuspoftmodum profelfo- 
res erraverunt graviter, &a religiofa profef- 
fione & a catholica fide , propter quod mi- 
taculofe deftruuntur fubito , mirantibus eun- 
dis quod tanti domini fic infperate perimun- 
tur. Magifter ordinis comburitur Paulius. 
Caufa autem publicata fuit poftea , quae cx- 
titic varia , cum abnegationc Chrifti & * cx- * f. 
pincione fuper crucem in opprobrium & con- tione ’ 
temtum Crucifixi , prout plures eorum con- 
felfi funt. Et ftetit ordo ifte annis centum 
Odoginta quatuor. 

Filius. Heu, heu, miror qualiter fic er- 
rare potuerurit a tam pio patre Inftituti, vi- 
delicet B. Bernardo , qui , ut adferis , eorum 
regulam compofuit. 

Mater. Fili, nequaquam dubites , faftus , 

& fuperbia , avaritia , & rerum copia eorum 
ruina? caufa fuit. Ari excidit a memoria quod 
Apoftolus di Cit: Avaritia ejl idolorum [ervitus? 
Quid ergo mirum fi Chriftutn negant , Sc 
noftra facramenta ac venerandam Chrifti 
crucem conculcant, qui jam idolis immo- 


)igitized by 


Google 


expu- 


j 


r 


53 DE RELIGION 

lanr. Ut enim idem dicit Apoftolus : Jj>ua . 
participatio jufiitia cum iniquitate , aut qua fe- 
riet aj tutis ad tenebras f £>ua autem conventio 
Cbrifti ad Betial? aat qua pars fidelis tum in- 
fideli ? Quis autem confenfus templo Dei 
Cum idolis? 

' Filius. Redc, Mater, prxtnififti (liper- 
biam , deinde avaritiam. Nam initium omnis 
peccari (uperbia, quia licut humilitas radix 
Omnium virtutum , fic fuperbia omnium cft 
Origo vitiorum. Inde pfalmSfta Deo dicit ; 
Superbia eorum qui te ederunt afeendit fem * 
per. 

Mater. Dimittamus hos perditos, ordi- 1 
nemque deferamus abolitum, & ad alios tranf- 
eamus. 

Filius. Tuum cft , Mater , dicere , meum 
autem audire, & utinam audiendo intclli- 
gam , & intelligendo proficiam. 

Mater. Ordo Prxmonftrarcnfis iifdem 
Coepit temporibus, qui non ut alter cecidit, 
faltem a fide : utrum auteni a fervore pri- 
mario ejus profefibres declinaverint, ipfi vi- 
derint. Huic autem ordini dedit originem 
Vir Dei NoktberTus. Et hic Ordo fatis eft di- 
latatus ; fed non ficut plures alii. Hi regulam 
B. Attguftini alfumferunt , & fub ea vivere ( 
profeffi funt, & utinam teneant quod vo- 
verunt. Habent & alias conftitutioncs , eos 
ab aliis iplius regula: profelforibus diftinguen- 
tes, ficut & habitu differunt. 

Filius. Vifitavi aliquotiens quoddam hu- 
jus ordinis monafterium , fed & abbatem 
pluries vidi , & cum eo familiariter conver* 
fatus fum , cum quibufdam etiam fuis reli- 
giofis } fed fateor non inde magnam aedifi- 
cationem rediens ab his reportavi. 

Mater. Si bonus certe fuifles , profedo , 
etiamfi peflimi forent , aliquid ad tuum pro- 
fcdum afTumere poffes : fed & fi forte quid p 
inordinatum effet, velpaftoris negledu feu 
fnbditorum contemtu , non tamen inde fcan- 
dalizari decuit , nec aliquid finiftre de illo 
fando & approbato ordine fentire , in quo 
funt, non dubites, ex utroque genere ho- 
minum, bonorum fcilicct & malorum, ali- 
qui , ficut & in aliis religionibus > quia , ut 
ait Gregorius , foli boni nufquant funt nifi 
in coelo, nec foli mali nifi in inferno. Ifta 
autem patria, quae fita eft in medio, utriuf- 
que civitatis cives recipit. Arcam Noe cogi- 
ta , in qua fuerunt non folum animalia ra- E 
tione utentia , id cft homines , fed & irra- 
tionales pecudes , volucres , & ferpentes > fic 
procul dubio in omni coetu reperies. Et hoc 
te terrere non debet , fed omnino, confligere 
debes, ne de numero reproborum, fed de 
forte fis bonorum. 

Filius. Optima certe exhortatio tua , & 
vere eam graranter ampledor ; & utinam & 
ego & ceteri omnes ita vivere unufquifque in 
ea vocatione in qua vocatus eft ftudeamus, ut 
ad perfedionis culmen pervenire valeamus. 

Vet. Script. & Mon . tanpl. Collett. Tom. VI. 


U M ORIGINE 

Mater. Utinam, & hos dimittamus. 

Anno mcxxiv. vel circa , ordo S.Johan- 
nis-Bapriftx inchoatur , qui de Jerufalem vul- 
gariter dicitur, a Raymunbo viro venera- 
bili & operibus mifcricordix dedito , & 
valde crevit hic ordo, dilatatus per orbem. 
Hujus ordinis profeflores inter cetera vovent 
fc pauperibus Chrifti fervituros , ob hoc a 
praelatis & magnis dominis, ac principibus 
& magiftratibus , devotionis & pietatis intui- 
tu , immenfas pecunias ac redditus largiffi- 
mos, ecclefiafque parrochialcs & alias valde 
dotatas habuere , fed & commendatorias di* 
tiflimas in terrenis facultatibus. Utinam juxta 
vota, quae diftinxerunt labia fua> haec quae 
poffident cum pauperibus participentur. Hu- 
jus ordinis tria extant genera profefibrum. 
Primi dicuntur milites, & hi debent profi- 
de & pro noftro ftatu contra infideles ar- 
mata dextra militare, captivofque redimere. 
Secundi funt facerdotes , quibus incumbit 
militiae fpitituali defervire , horafque cano- 
nicas decantare, & divina myftcria cele- 
brare ; hique’ curis feu beneficiis praeficiun- 
tur animarum lucris infiftere. Tertii dicun- 
tur clientes five fervientes , qui utrifque de- 
bent humiliter & obedienter fcrvirc. Hi om- 
nes caput unum habent, magnum priorem 
Rhodi , cui tenentor omnes cujufcuraque 
vocationis obedire , & ad ejus mandatum 
celeriter properare. Hi etiam adjuti Chriftia- 
nis contra Tureos , & Sarracenos , Tartarof* 
que & alios infideles (olent viriliter dimi- 
care , in ipfa infula Rhodi fc contra eos tam- 
quam Chriftianitatis murum valenter expo- 
nentes. 

Filius. Vere diebus iftis quibus, proh 
dolor 1 fic infaniunc & prarvalent ifti infide- 
les , & immaniter furit eorum fatva crude- 
litas , tales fidei pugiles videatur ncccflarii 
& quamplurimi utiles pro chriftianitate 
tuenda. 

Mater. Valde , Fili, & utinam agant 
femper quod agere tenentur in hac parte. 
Sed ficut ceterarum quoque religionum , c- 
tiam horum multi a redo deviarunt, mili- 
tantes propter ftipendium , non propter Chri* 
ftum.Et de his interim taccamus,ne eos offen- 
damus quos ad defenfionem noftram perne- 
ccfiarios fore jam diximus. 

Filius. Donet Dominus ut unufquifque 
juxta apoftolum in qua vocatione vocatus 
eft, in ea permaneat, femperque proficiat, 
ad gloriam fponfi tui Domini noftri,qui eft 
benedicius in fxcula. 


CAPUT XXIV. 

De fanfto Guilltlmo de defertis. 

A B ifto fandiflimo Guillelmo eremita 
Deo digno & accepto, ordo Guillel- 
mitarutn in obfervantiis regularibus fatis au- 

Dij 


Digitized by LiOOQle 



55 AN O NYMI ’C 

ftcrus traxit originem. Hujus fandi Guil- 
1 £lmi difcipulus fuit S. Albertus eremita, 
qui ordinem iftum educavit i fed indubie 
hic ordo , quemadmodum & alii plurimum 
a. fuo rigore deflexus eft: tamen permanet 
ufquc hodie, & permanebit Chrifto propitio 
•ufquc in finem. Circa harc tempora floruit 
& frudificavit in nobis M. Hugo de S. Vi- 
dore ordinis regularium canonicorum juxta 
Parifius dodor infignis, humilis , ac devotus. 
Hic tot & tanta edidit , tamque diferte & 
utiliter fcripfu , ut a multis dicatur alter Au- 
rguftinus : qui poft laudabilem vitam ac mul- 
tis utilem iandam convcrfarionem,fanam- 
que dodrinam , circa haec tempora defungi- 
tur. Qui cum jam in extremis laboraret , Cor- 
pufque Dominicum humiliter ac devote dari 
fibi popofeiffet, fratres ei pro vero Corpore 
Domini, eo quod alimentum retinere non 
poterat , timentes de naufea . hoftiam lim- 
tpliccm non confecratam porrexerunt. Quod 
ille revelante Spiritu mox cognofccns, ait: 
Deus mifereatur veftri , fratres , quare mc de- 
ludere ac decipere voluiftis? Nori efl ifte Deus 
meus qui mc redemit. Quibus ftupentibus , 
•& de hoc quod inconlidcrate egerant poe- 
nitentibus, ac veniam a Dco& ab eo etiam 
•pofcentibus , Chrifti verum Corpus detule- 
runt. Ille autem fentiensquod propter nau- 
feam fumere fccure non valeret , ne tanto 
fieret injuria Sacramento , credis in altum 
oculis ac manibus, talibus verbis fertur oraflfc: 
Accedat %lius ad Patrem , fpiritus ad Do- 
minum qui fecit illum. His didis, mox fpi- 
ritum emilit, & Dominicum Corpus. num- 
quam comparuir. Hic fandus abfque dubio 
tenetur, quamvis minime canoniza tus. Ut 
-autem carne exutus cuidam revelavit , cu- 
pienti fcire de flatu iplius, quoniam vivens 
proprer nimiam carnis teneritudinem difei- 
plinas horruerat , non fuit daemon in inferno 
qui ei idum afperrimae difciplinae in purgar 
torio non daret. Inde mox creditur ad coe- 
lum illam fandam animam evolafle. 

Filius. Hinc liquido colligitur quantum 
difciplina humiliter ac voluntarie furnta nos 
expertes reddere valeat c verberibus daemo- 
num , fi tantus vir ita extitit ab eis flagella- 
tus , quia difciplinas declinaverit , eo fcilicet, 
ut didum efl , quod fuit corpore nimium 
delicatus. 

M a f e r. Circa idem tempus beatiflimus 
Thomas archiepifcopus Cantuarienfis marty- 
rizatus in Anglia,in propria bafllica fcdis fuar, 
in loco fando, facro in tempore, ab his qui 

Monachi Be- cum tueri debuerant , noftris fcilicet filiis , 

«defiaCan ^ cu P arr ^ c ^ s » P ro n °ft ra caufa fovenda , 

tuarienfi. * noftra libertate tuenda , noftris juribus de- 
fenfandis , pro defenfione quoque juftitiar , 
inter manus facerdotum & religioforum ip- 
fius ecclefix. Nam ibidem loco canonicorum 
funt monachi S. Benedicti. 

Filius. Magna & ftupenda Deus omni- 


RTUS 1 ENSIS 56 

porens ob meritum hujus martyris declaran- 
dum egit prodigia ,■ inter quae illud mirabile 
fertur , quod ad ejus exequias , dum clerus 
pro introitu mifix Requiem aternam voce lu- 
gubri caneret, mox angelorum chori pfal- 
lentium voces interrumpentes , martyris offi- 
cium , fcilicet Latabitur jujius (e. raphicis mo- 
dulationibus decantaverunt,ftupcncibus eun- 
dis atque mirantibus. 

Mater. O quam venerandus paftor nofter 
ifte fuit , qui pro noftra libertate tanta fufti- 
nuit. Et licet tunc cum noftris in ejus occa- 
fum multum turbati fuerimus & afflidi , tum 
propter tam pii patris abfentiam , tum pro- 
pter iplius atrociffiinam necem $ tum valde 
nos confolatus eft Dominus poft iplius glo- 
riofum triumphum , ob inaudita miracula 
quibus honorare voluit fandum fuum , quo- 
rum quardam hic libenter infererem , fi non 
faftidiolis oneri cfie formidarem. 

F 1 l 1 us. Rediffime de ifto dici debet quod 
dc fandis martyribus decantantur in jubilo : 
Hic eft vere martyr , qui pro Chrifii nomine 
fanguinem fuum fudit , .qui minas principum 
non timuit , nec terrena dignitatis f loriam 
qusfivit t fed ad coelefiia regna feliciter per- 
venit. 


CAPUT XXV. 

t>e harefi Valdenfium f eu pauperum de Lugduno . , 

■\ T Aldenfium haere fis fcu pauperum deLug- 
V duno circa hoc tempus contra Chriftu 
Dominum noftrum impudenter furrexir,quae 
nos ut ceterae hxrcfcs multum turbavit , cu- 
jus inventor fuit diabolica infpiratione del,u- 
fus, Valdenfis quidam, civis Lugdunenfis. 

Hic cum dives eflet, relidis omnibus, pau- 
pertatem evangelicam fedari voluit , zelum 
Dei forte habens , fed non fecundum fcien- 
tiam. Qui feribi fecit aliquos Bibliae libros 
in vulgari cum nonnullis fandorum audo- 
ritatibus ; qux minus fane intelligcns , fuo 
inflatus fpiritu , apoftolorum officium ufur- 
pavit, praedicando ubique, & fucis ad prae- 
dicandum mittendo, errores plurimos femi- 
naverunt. Moniti autem & examinati rc- 
fponderui»t : Deo magis obediendum quam 
hominibus , praelatos & clericos afpernandoj . 
Tandem prohibitis fed inobedientes & con- 
tumaces excommunicari funt, & expuifi a 
- patria , & poft in concilio haeretici denun- * 
" tiati funt. Etfadum eft in grande malum & 
laqueum magnum fimplicibus& devotis per- 
fonis fcandalum. Et urinam hodie eflet finis. 

Sed nondum venit , ut cernimus. Nam mi- 
ferrimi ifti videntes fibi rcfifti & contradici 
per praelatos & paftores noftros , per praedi- 
catores ac religiofos , & quod diutius aperte 
& palam nequeunt malignaris ad alia con- 
verfi funt perditionis argumenta. Horum fi- 
quidem plurimi daemonum invocatores fadi 
& cum eis pacifccntcs, fortilegi fadi funt, 


D zed by v^ooQle 



$7 


DE RELIGIONUM ORIGINE 


S 8 


nefanda eum humani generis hofte habentes A fortiter alligatum, nequaquam d quod ege- 

a ia a n /I a U! r^r /m/4 infnm a/1 -I - - — * - 


fufurria, damnandaque commercia. Hi pe 
pigerunt foedus cum nqorte , & cum inferno 
fecerunt padum , & cum diabolus eos femel 
detinet irretitos perplexis, ut feribitur, ner- 
Vi% tcfticulorum compeditos, ad omne ge- 
nus nequitis ab ipfo miferabiliter pertra- 
huntur. 

F i l i us. Memini me , Mater , in adolcfccn- 
tia, antequam hunc ordinem ingrederer, mul- 
ta de hujufmodi fortilegis , qui vulgo fcoba- 
ccs dicuntur, audiffe. Nam .tunc & deinceps 
.plures capti fuerunt in noftra provincia & 


rat fuftccit , fcdipfumad deteriora pertraxit» 
Nempe jam non in humana effigie, fcd in 
viliffimi hirci forma fele oftentans , ad hoc 
perverfum ac deteftandum & omnino inho- 
neftum perduxit , ut cum adorando ipfam 
pudendam corporis partem , feceflum fcili* 
cct ofcularetur , abominabilior cerre fadus 
quam equus & mulus , quibus non eft intcl- 
ledus. Hic infuper ad id perfidis dedudus 
eft milcr.ut in ipforum fcobaclum dctcftan- 
do conventu , qui ad certum nodibus pet 
aera,utipfi miffi confeffi funt, deportabam 


combufti , qui prius in arda politi qusftionc, B tur locum. Hic , inquam , infelix inimici prar» 


horrenda fatebantur. De quorum uno , fi 
tamen id tibi redum videtur , sftimo non 
filendum. 

Mater.. Dic ergo quod de illo nofti, 
caute tamen , neque enim videtur expediens 
eundis eorum damnatorum nefanda ada liu- 
gillatim replicando narrare , maxime propter 
quofdam modica; fidei , qui facile poffent in 
his fcandalizari fcu materiam erroris a Hu- 
mere , przfertim curiofa fedantes. Non enim 
omnia omnibus expediunt. 

Filius. Optime loqueris , Mater , & pror- 


eo fadus eft, &qui quondam fuerat prsco 
veritatis , fadus eft nuntius hoftis , mifcris 
ita dicens : Vos ipfos, ut decet, ad domi- 
num & magiftrum vcftrum recipiendum pr*- 
parate. Taceo de abnegatione fands Trini- 
tatis , Jesu Christi Domini noftri ac fu* di- 
gniflim* Matris , digniflimi Crucis vexilli , 
landorum Sacramentorum, & aliorum qua 
fideles credere tenentur & fervare. Nam ili* 
horrenda funt ipfo auditu. Nam ille poft* 
quam diu in tali errore mortuus in anima 
vixit, deprehenfus captus eft, & in manu* 


fus juxta intentum noltrum. Itaque, ut jam C Ebroicenlis honorandi pontificis traditus , qui 


dixi, ante ordinis hujus ingredum fuit qui- 
dam Guillelmus Edeline didus , theologis 
faers profeflor prius , fcd ut poft in propa- 
tulo patuir, ipfius pertccutof. Hic prius Car- 
mclita , inde ad Cartufienfes accedens , fcd 
non longo poft tempore eos deferens, dif- 
penfatus , immo melius diffipatus ab ordine , 
ad fandi religionem Benedidi fe tranftulit : 
aui poftea diabolica improbitate , tanta ex- 
Wit ambitione abforpeus , quod ut ad affe- 
datas, male indigneque cupitas . pervenire 
pollet dignitates, cum hofte crudeli padum 


& factos mihi ordines omnes contulit in ipfa 
Ebroicenfi civitate. Hic venerandus antiftes 
labores multos aflumlit, aeexpenfas copio- 
fas confumfie , ut pollet ad veritatem hujus 
negotii pervenire. Nam quanto hic infelix 
erat in Icicntia exercitatior & in aftutia cal- 
lidior, tanto ad convincendum difficilior. 
Convidus eft tamen, & confeffiis articulos 
erroneos eft ultra triginta , qui inter dodo- 
res & 'magiftros diligenter examinati, tam- 
quam exeerabiles damnati funt, & ipfc au- 
dor eorum adjudicatus eft hsreticus. At 


fecit , & ipfum prius in humana effigie , ut D quoniam ipfc ab initio credens fibi pofle fuf* 
facilius deciperet apparentem, adoravit , ejus fragari , in auxilium fui advocaverat Univer- 


manum nefariam flexis poplitibus ofculando. 

Mater. Proh nefas ! Heu de ifto rede 
dicere polium us quod dudum dixit prophe- 
ta : domo Dei vidi horrendum. Quid enim 


fitatem Cadomenfem. Econtrario venerabilis 
cpifcopus Guillelmus de Floques didus, vir 
bonus , fcd fimplex , B. Benedicti etiam pro- 
feflus , in adjutorium fui & pro caufa fidei 


gliud ifte quam horrendum idolum in tem- tuenda Univerfitatem Parifienfcm affumfit , 


pio Dei, & monftrum abominabile fuit! Et 
qui effc debuit vas in honorem , fadum eft 
vas execrabile in contumeliam. Sed ut hoc 
-plenius appareat , fode , Fili , jiarietem , ut 
videamus abominationes majores. 

Filius. Vere majores, fcd ne in immen- 


quod fatis ncccflarium fuit. Poft diuturnum 
autem caufe proccflum , interrogatus tan- 
dem per excellentes theologis ac juris do- 
dores ad hoc convocatos, utrum vellet eof- 
dem articulos nefandos abjurare, & utrum 
agnofeeret fc erraffe ; refpondit quod fic. 


fum capitulum protelatur , in aliud expia- E vellcque omnes fuos errores , eunda etiam 


pands ferventur. 

Mater. Sic certe congruit, & ita fieri 
placet. 

C A P U T XXVI. 


F 


De eodem. 

Ilius. Poftquatft hunc miferum huma- 
ni generis hoftis loris infidelitatis tenuit 


pada exeeranda , qus cum hofte contraxe- 
rat , revocare , fidemque catholicam profi- 
teri paratum, ac deinceps in eadem vivere 
ftabiiiter & mori velle. Tandem a pio pa- 
llore & epifeopo prsfato, vicario tuo, fuf» 
cepta eft , Mater , in gremium tuum ovis $ 
quam lupus invafcrat , recepta prius cautio- 
ne & juramento in capella didi epifeopi, 
coram teftibus plus quam triginta. Er haec 
WOJri* certius cpgnov* Nam flarim poft 

D iij 


Digitized by 


Google 



59 A N -O N Y M I C 

promotor fidei in hac materia M, Jojjannes 
Xlr avelle didtrs ,mihi pofcenti confeffionem 
illius pauperis dedit, 3c alia fuiproceflus ada, 
cum fententia definitiva , & omnia manu 
propria fcripfi , & apud me tenui , donec ab 
illa domo recedens , ad hunc ordinem ac- 
ceffi. Summa autem totius adus totiufquc 
procefTus talis fuit. Primo ab inquifitore fi- 
dei ad hoc vocato , in curia epifeopii fuit co- 
ram populo praedicatus, & de certis ac prin- 
cipalioribus articulis per fingula interrogatus, 
eunda confeffus eft, qux prius coram tefti- 
bus fuerat in privato confeffus. Poft qux 
leda fententia, qux& ipfos erroneos articu- 
los continebat , condemnatus fuit per M. Si- 
monem Capiftri vicarium epifeopi , '& offi- 
cialem curix , ad perpetuos carceres in pane 
anguftix & aqua doloris , quamdiu eflet in 
humanis. Ad quod epifeopus proprio ore 
Tubjunxit : Retenta, nobis ntifericordia nojlra. 
Tunc ad ifta inquifitor fidei proteflando rc- 
fpondit : Proteftor , inquit , audoritate qua 
fungor in hac parte, quod nullo modo re- 
laxabitur abfque confenfu magiftri noftri ge- 
neralis hujus provincixinquifitoris , vclno- 
ftro in ejus abfentia. Et fic ifte mox fuit car- 
ceri mancipayis, in quo per quadriennium 
fupervixit , & ut poftmodum comperi , figna 
in eo deprchenfa funt verx poenitentix. Dein- 
de in eodem carcere , ut audivi , genibus 
flexis ac jundis manibus mortuus cft reper- 
tus. Hanc narrationem , Mater , fic diffufe 
duplici de caufa pofui, ad cautelam fcilicet 
multorum, qui forte poffent fcduci ab his 
Valdenfibus , feu Scobacibus , quorum multi, 
quamvis ignoti , fuperfunt , non dubito : & 
ut unufquifque formidet , fibimetque timeat, 
dum audit tantum virum fic turpiter corruif- 
fe , ficque ab hofte delufum fuiflfe , ut ipfum 
in forma, ut didum eft, viliffimi hirci ve- 
neraretur , fuaque pofteriora foeda deolcu- 
laretur. Tanto autem de his certius loquor, 
quanto , ut prxfatus fum , hxc eadem manu 
propria fcripfi. 

Mater. Utinam hxc , etfi non prodefie , 
faltem nulli poflint obefle. Jam tempus exi- 
git , ut ad ea qux reftant narranda refle- 
damur. 

C A P UT XXVIII. 

De facro Ordine Fratrum Carmeli tarum , (jr de 
■ibufdxm aliis'. 


ARTUSIENSIS 


60 


I 

P Oft ferventem horUm damnatorum Val* 
denfium ebullitionem , non multis elapfis 
annorum fpatiis, ut quidam volunt, incoe- 
pit ordo fac er B. Mar i ae de Carmelo , qui & 
Carmelitarum dicitur, quem Albertus pa j 
triarcha Jcrofolymitanusin monte Carmeli 
inftituit, & fandus Bertoldus poftmodum 
ab Haimerico Antiocheno patriarcha fratri- 
bus ibidem Deo & faerx. Virgini illius loci 


A patronx famulantibus in priorem eft afligna- 
tus , quamvis ipfi Carmelitx longe ante , tem- 
pore fcilicet Helix, fuum hunc ordinem coep- 
tum fore affaverent. Qui hoc non credit, 
opponat fe, fi voluerit , contra eos. Non enim 
decet nos contentionibus defervirc. Quidquid 
fit, credendum eft hos quos prxnominavi- 
mus venerabiles patres ipfi ordini magnum 
dediffa profedus incrementum : in quo qui- 
dem ordine poftmodum per orbem dilata- 
to plurimi & magni in vita, fama, atque feien- 
tia fuerunt, qui nobis plurimum profuerunt, 
ac nos contra hoftes valenter fe opponentes 
g adjuverunt, de quibus merito quofdam di- 
gnum eft propriis defignare nominibus. 

Primus Bertholdus fandus prxfatus , qui 
fama celebri multis innotuit, & inter multa 
prxclarx fux fandi tatis indicia animas quam- 
plurium fratrum , quos Saracenorum abfum- 
ferat gladius cum corona martyrii, ab ange- 
lis deferri ad coelos vidit. 

S. Angelus Hierofolymitanus Carmelita 
vir fandioribus annumerandus , nominis fui 
vere fpcculum , tamquam nubes imbrifera 
prxdicando circumquaque difeurrens, innu- 
meras Chrifto lucrefecit animas , qui etiam 
tandem poft multa miracula effufione pro- 
^ prii fanguinis morris vicem reddidit. 

5. Cyrillus Grxcus mellifiuiCarmeli prior , 
dodorque tum vitx fanditate , tum prophe- 
tix dono confpicuus , multa confctipfit 
futuris fxculis profutura , & copiofis miracu- 
lis Deo procurat gloriam mundoque ftupo- 
rcm. 

S. Albertus de Tarpano Carmelita , Si- 
culus genere , vir meritis , fignis , dodrin^- 
que clarus, ac totius perfedionis exemplar, 
vn. idus Augufti migrauitad Dominum. 

Girardus de Bononia hujus facri ordinis 
columna flabilis , ac dodor mirificus , fapien- 
D tia , dodrina & opinione celebris, poft plu- 
rium editionem librorum in Avenione vitam 
exuit temporalem, pofleffurusfempiternam. 

Johannes de Bachone Carmelita , theo- 
logicx fapientix canonicxquc feientix prin- 
ceps , Parifius & demum per Angliam clarus 
habetur. 

Guido de Perpiniano ex priore generali 
.Carmeliticx religionis primum Majoriccnfis, 
ac demum Duenfis pontifex , dodor inter 
prxeipuos commendatus , & ut alter Elias 
pro domo Domini feriofus, poftCorredo- 
rium juris & alia quamplurima volumina , li- 
E brum contra omnes hxrefes fcripfit , mer- 
tedem a Domino pro fuis immenfis labori- 
bus recepturus. 

Petrus de Cafa ex priori generali Car- 
melitarum epifeopus Vafioncnfis ac Hiero- 
folymitahus patriarcha, virtutis famadodri- 
nxque fpeculo clarus dignofeitur, quem c- 
tiam plura miracula peo conregnare te- 
ftantur. 

S. Petrus Thomx cx Carmelita Pidavien- 


Digitized by 


Google 


61 DE RELIGIO > 

fis SpifcOpus , & patriarcha Conftanrinopo- 
litanus , do&ot percelebris , Fummique regis 
fignifer belli cofus, poft innumeras quas ha- 
buit, nedum cum fpiritualibus , Fed & cum 
Corporalibus Crucis inimicis , vi&orias , poft 
plurcs confcriptos libros & patrata miracula, 
in Cypro corpus exuit in fefto epiphaniae , 
coelo perenniter vi&urus. 

Michael de AndegavisCarmelita, totius 
chriftianitatis luminare , poft editionem mul- 
torum librorum; poft Dei verbum in popu- 
lis fru&uofc ac utiliter felriinatum, terras li- 
quit, fuperis FociatUs. 

Johanses Soreth prior generalis ac refor- 
mator Carmclitici ordinis * vir Fandae vitae, 
& fingulariter Chriftofrudifieus, poftquam 
Carmelum totum xx. rexit annis laudabiliter , 
Andegavis obiit , ubi quampiurimis nunc mi- 
raculis coruFcat. 

Hi onines & quamplurimi alii in Fando 
ordine ifto diverfis temporibus floruerrint, 
noftrumque ftatum plurimuin decoraverunt. 

Filius. Dignus eft ordo ifte valde, plu- 
rimumque laudandus , qui tamquam vitis 
Cgregia in tuo horto, Mater, plantata, quot 
fandos protulit quali tot palmites milit. 

Mater. Poft Sc alia nobis oritur tribula- 
tio hon modica : nam anno mcxciii. Jcru- 
Falcm iterrirri capitur a Saracenis , Deo juftc 
permittehte , & glotiofiflimum Sepulcrum 
ctlm Fanda Crhce invaditur, propter peccata 
Chtiftianorum > & praecipue luxuriae & cra- 
pulae. Nam rarus erat in monafteriis , rarior- 
que in Faeeulo quem non morbus luxuriae in- 
Teeiflet. Et quia tota terra FordeFcebat Fcele- 
ribu^ j ideo projecit Dominus populum Fuum, 
inducens riiUltas tribulationes fuper eum , Fi- 
tut quondam fecerat tempore regum Ifrael 
& Juda , quando propter idololatriam alia- 
que fcelera populus Ifrael dudus eft in cap- 
tivitatem Babylonicam , ibique captivus de- 
tentus eft per annos feptuaginta , hoc eft a 
tempore Jeehoniae regis Judx, ufque adfe- 
v eundum annum Cyri regis Perfarum. Et pro 
recuperatione illius terrx fandae , fed per fce- 
leratos Chriftiands jam jamque profanat* , 
pafTagium grande ordinatur tempore Cle- 
mentis tertii, & imperator Fredeaicus cru- 
cem accepit, & quamplurimi principes cum 
eo, & fadu$ eft concurfus maximus. Tamen 
parum profecerunt , nec aliquid recuperave- 
runt prsfcter folam Aehon. Nondum (iqUidem 
completa erat malitia populi , nec iniquitas 
ejus dimilfa. Scifcitantibus autem principi- 
bus ab abbate Joachim , qui fpiritum pro- 
phetiae dicebatur habere, an ad terram fan- 
dam proficifci debereht - t rcfpondit : Non , 
quia tempus nondum adveniflec. 

Filius. Ifte Joachim utrum Vetus fuerit 
ptopheta ignoro; plura tamen prxdixir s & 
fcripfic, atque in quibuldam erravit. 

Mater. Hxteticus tamen non fuit, quia 
errori fuo pertinaciter non adfixfit , led Fua 


IUM ORIGINE. 6i 

A dida rioftrx determinationi noftrorumquc 
redorum humiliter fubmifit, ut patet in prin- 
cipio decretalium. 

Fitius. Non ingens error , nec gravis 
admodum videtur offenfa , qux humili obe- 
dientia expiatur. 


CAPUT XX VIII. 

De Ordinibus domnorum Theutonicorum 
' Trinitatis , & Auguftintnftum. 

M Ater. Fuit & alius ordo domnorum 
Teutonicorum qui coepit circa.annum 
Domini mcxciv. fub Celestino papa tertio, 
& ortum habuit in Pruffia ex ordine fandi 
Johannis Jerofolymitani , cujus profeffbres 
nobiliter Fuerunt inchoati , nobiliufquc in 
exordio ipfius converfati , fatifque fuerunt 
hoftro ftatui apti , atque ad noftram defen- 
fionem idonei. Sed, heu ! fallaces diviti* 
omnem pene ordinem nituntur evertere, 
omnem ftatum prorfus moliuntur deprava- 
re. At quoniam hi magis exuberant divi- 
tiis , verendum eft he a fuo propofito exor- 
bitent viventes in deliciis. Omnipotentem 
^ autem Deum deprecamur, ut ipfis bene a- 
geridi gratiam tribuat , ut Unufquifque id 
quod voverit devotus adimpleat. 

Filius. Hi habuerunt affociationem ad 
ordinem noftrum , & utinam nos Cbriftus 
dignos efficiat orare pro' invicem , ut fal- 
veriiur. 

Mater. Fuit & alius ordo qui SS.Trini- 
( tatis dicitur, qui & circa haec tempora exor- 
dium fumlit. Hujus ordinis funt qui Parifius 
dicuntur Maturini, & eft ordo fatis famatus 
fatifque dilatatus. Hi maxime vigilare dc- 
D bent redemtioni captivorum ab infidelibus 
detentorum , & ob hoc magnos reditus & 
pingues poffeffiones habent, a devotis etiam 
fidelibus elecmofynas multas ac pecunias nu- 
merofas confcquuntur. 

Filius. V eneranda mater , xftimo quod 
iri his religionibus valde neceffaria efiet re- 
formatio. Sed & fi fecundum illorUm inten- 
tionem , qui ipfos ordines primitus ftatue- 
runt , eorum profeffbres vixiflent , xftimo 
quod uberius pullulaffcnt. 

Mater. Verum eft , Fili, fed ne xftimesf 
quod in his folis neceffaria fit reformatio. 
E Eft & in ceteris ordinibus , fed & in omni 
ftatu noftro vel gradu ; & ob id venerabiles 
Conftantienfis concilii patres , filiorum no- 
ftrorum paftores , optime & ncccflario fta- 
tuerunt, utinpoftcrum generale concilium 
de decennio in decennium celebrari debe- 
ret. Plura infuper utilia ftatuit , quae minime 
obfervaritur in perniciem & fubverfionem 
totius fta tus noftri animarumque cXitium & 
perditionem. 

Filius, Xftimo , Mater , quod nihil Uti* 
lius pror omnimoda reformatione cleri, to- 


Digitized by LjOoq ie 


rhii. 


s 


6 3 ANONYMI C 

tiufque tui dircdlione flatus generali conci- A 
lio foret 

Mater. Hoc quod afferis , nihil verius cfTc 
conflat , fed ambitioforum , fimoniacorum , 
avarorum ac cupidorum , fornicatorumque 
impia ac nefanda converfatio correptionem 
rcfpuit, reformationem non admittit. Ta- 
lium fiquidem perverfa confilia , nefanda fu- 
furria principum mentes depravant , & a 
redto faepe defledlunt , ut difficile condefccn- 
dere& confcntire poffint quod concilium ce- 
lebretur , putantes hoc fore in regum regno- g 
rtimque prxjudicium , quod profedo effet in 
decus & profe&um. Et hos dimittamus , ne- 
ceffe efl enim filerc quod audire non poffunt. 
Tranfeamus iraque ad alios. 

Imperante Othone IV.&Innocentio 
papa III. incoepit ordo Auguftincnfium, qui 
mendicantes dicuntur, feu eremitae fandi 
Auguflini.Ordoiflc fontaliter aB. Augustino, 
fecundario a venerabili G u i L l e lmo digno 
Parifienfi prarfule , fumfit originem. Hic or- 
do valde neceflfarius nobis, exercetur circa 
praedicationes & animarum lucra. Nec am- 
bigas quammultos in ipfo facro ordine flo- 
ruifle, immenfumque frudum in Dei vinea C 
protuliflfe. Nempe hujus facri ordinis flos 
vernantiffimus <k redolentiffimus extitit S. 
Nicolaus de Tolentino, vir utique dodif- 
fimus atque fandiffimus, praedicator egregius, 
ac fidei zelator ferventiffimus. Hic mundum 
fibi crucifixum femper habuit, feque mundo 
crucifixum exhibuit, Chriftum etiam cruci- 
fixum mente devota aflidue bajulavit. Cla- 
ruit autem fignis atque miraculis quibus ip- 
fum decoravit Chriftus dum adhuc viveret. 
Nunc infuper ipfum Chriftus ob labores quos 
pro ipfo in terris degens indefinenter pertu- 
lit , in coelcfti regno perenniter regnaturum 
gloria & honore coronavit : quoniam , ut 
ait Sapiens , bonorum laborum glor tofus ejl fru- 
flus. Fuerunt & alii in ipfo ordine dodores 
plures venerabiles ac mirifici , fandi ac Deo 
digni , odore virtutum ac fcientiae redolen- 
tes, & adhuc funt & erunt , Deo largiente , 
in noftro flatu plurimum proficientes tam 
fibi quam aliis , & fignanter circa exercitium 
virtutum fandarumque prxdicationum , pro 
quibus & aliis piis operibus merccdem ha- 
bent repofitam in coelis. Si qui autem fin.t 
qui non ex caritate ,' fed propter quaeflum 
evangelizant, mercede merito privantur arter- p 
na, fblumque eis fecundum apoftolum dif- 
penfatio credita eft. Audi quid de hujuf- 
modi praedicatoribus idem dicat apoftolus. 

, Quidam propter invidiam & contentionem , 
quidam vero propter bonam veritatem Chriftum 
pradicant. £>uidam ex carit at excientes quoniam 
in defenfionem evangelii pojitus fum : quidam 
vero ex contentione Chriftum annuntiant non 
ftneere, exiftimantes prejfuram fe fufeitare vin- 
culis meis. Jjhiid enim , dummodo five per occa - 
fionem ,ftve per veritatem chriftus annuntie - 


lRTUSI ENSIS 64 

tur ? Et in hoc gaudeo , fed & gaudebo. Scio 
enim quoniam hoc mihi proveniet ad falutem . 
Quae omnia ficut tunc quamvis in fe experta, 
in noflra tamen maxime loquebatur perfona: 
ita & nunc quoque in nobis ac noftris mo- 
dernis praedicatoribus videntur adimpleta. 
Ergo unufquifque videat qua intentione prae- 
dicet : fi bona, habebit inde gloriam , & hanc 
apud Deum : fi mala , habebit forfan & ipfe 
gloriam , fed apud homines , & ideo vanam , 
quia vani filii hominum, & vere vana efl: 
humana gloria & volatilis, nihil in fe pror- 
fus Habilitatis habens s ob hoc ejus appeti- 
tores inconftantes, vanos, & inflabiles, facit , 
& valde vereor , multumque formido ne plu- 
res tales fint , non in hoc tantum , de quo 
loquimur, ordine, fed in aliis ordinibus & 
flatibus. 

Filius. Novi dudum paucos iftius or- 
dinis , fed valde venerabiles viros , atque 
flatui prardicationis valde idoneos , quorum 
unus fuit gradu & fapientia ac vitae probitate 
confpicuus, primo facrae theoriae dodlor in- 
fignis , inde epifeopus Dimitrienfis M. Jo- 
hannes Fabri de conventi» Rothomagenfi. 
Hic longo tempore reverendiffimi illius loci 
archicpifcopi fuffraganeus fuit, deinde epi- 
fcopi Ebroicenfis , quo quidem tempore ipfe 
mihi Chrifti ac fua gratia , licet immerito,mi- 
nores ordines contulit. Vir ifte reverendus 
admodum gravis & magnae probitatis fani- 
que confiliifuifledignofcitur. Hujus primum 
difcipulus fuit Robertus Clementis , qui ea- 
dem qua & ejus magifter via proceflit, eifr 
demque veftigiis, nam& ipfe primum facrae 
pagina dodtor fuit irrefragabilis, de inde epi- 
feopus Hypponenfis , ac reverendiffimi do- 
mini Rothomagenfis fuffraganeus & coadju- 
tor maxime in ordinibus conferendis extitit 
& eft, ut aeftimo, adhuc enim ipfum fore 
fuperftitcm non dubito. 

Mater. Non dubites. Fili , viros percele- 
bres in hac religione fqiffe , quorum quidam 
merito, ut hi quos nunc memorafti , ad nor 
flras dignitates funt prove&i. Alii autem & 
fuerunt & funt , non ambigas , etfi non ad 
harum dignitatum culmen evcdli,non tamen 
ad hoc ipfum priinus idonei , fed nec fcdibus 
arthereis minus digni. 

Filius. Verum effe conflat quod afferis, 
nempe , ut ait Auguftinus , non in fublimi- 
tate graduum , fed in amplitudine caritatis 
acquiritur regnum coelorum. 


CAPUT XXIX. 

De ordine Vallis Scholarium. ' 

/ 

M Ater. Nunc operae pretium reor di- 
ligentius deferibere qualiter Vallis Scho- 
larium ordo fumfit originem , quamque co- 
piofa benedi&ione gratiae coeleftis a primaria 
fua inflitutione perfufus fit enarrare i eoque 

curiofius 


Digitized by 


Google 



<5j DE RELIGIONUM ORIGINE 66 


curiofius id facio , quo te ordinis ipfius in 
adolefcentia atque juventute profeflum fuiiTe 
non ignoro , ne forte cuiquam videatur,quod 
in contemtum ipfius exieris , vel minus fuf- 
ficientes forent ipfius obfervantiz volentibus 
in flatu religionis proficere , quod neutrum 
credo. Scio tamen quod non fine caufa illum 
ordinem reliqueris, quod & ipfum jam du- 
dum confeffus es. 

Filius. Vera funt, Mater, eunda quae 
aftruis , & non cft in tuis verbis quicquam 
indiferetionis , ne dicam falfitatis admixtum. 
Et quamvis illum ordinem reliquerim , quia 
tamen in ipfo dulciter educatus extiti , diligo 
& diligam eum in xternum. Quapropter cibi 
gratias refero ex hoc , quod fcilicet de ipfo 
ordine plenam facere narrationem polliceris. 

Mater. Optime. Audi igitur attente qux 
dico , quaeque potiunt & tibi & aliis profi- 
cete. In alma igitur Univerfitate Parifienfi 
erant viri divinis & huminis difciplinis Eru- 
diti , magiftri utique celeberrimi , atque fama 
excellentes, videlicet Guillelmus, Richar- 
dus, Evrardus, & Manasse s, quorum pri- 
mum venerabilis fenedus , morum gravitas, 
decor fapientix , nitor eloquentis , & inter 
haec humilitatis manfuetudo ceteros praecel- 
lere dignum reddebant. Hi non multum lon- 
ge ab invicem pofiti , fadi quafi in extafi 
Viderunt flare coram fe quamdam arborem 
fublimcm ac decoram, ramorum & frondium 
ornatu mundum decorantem : cumque hora 


fubdiderunt, mundum & omnia quat mundi 
funt pariter relinquentes. 

Itaque anno mcci. iter arripientes angelo 
duce in fines Burgundiz verfus Lingonen- 
fem urbem devenerunt. Tandem poft mul- 
tos locorum circuitus, ad quamdam vallem, 
longe ab hominum acceffu fitam , folis feris . 
habitabilem , altis rupibus circumquaque val- 
latam gratia reficiendi corpora declinaverunt. 
At fubito dc fub rupis pede fons limpidus 
emanavit , qui tunc ufque numquam homi- 
nibus vifus fuerat. Quo comperto, cognof-, 
centes locum illum a Deo fibi paratum , re- 
verendum patrem Guillelmum Lingonen- 
fem epifeopum adeunt , propofitum infi- 
nuant, locumque illum fibi ab eo dari ad 
ferviendum Chriflo perpetuis temporibuspe- 
tunt. Tunc pius epifeopus Dei caritate ta- 
lius , gaudenter fufeipit peregrinos , reficit 
laffos, pauperes alloquitur, vifionem intel- 
ligit , limpidi ac novi fontis audit rumorem, 
gloriatur patriam tantis patribus decorari. 
Sux ccdefix capitulum confulit , largitur 
quod petunt, obtinent quod volunt, devo- 
tas gratiarum adiones Domino bonorum 
omnium largitori referunt. Miratur magifter 
Fredericus vir prudens , audoritate magnus 
&omni honeftate fultus, eledus, & confir- 
matus epifeopus Catalaunenfis , qui cum plu- 
ribus epifeopis aliifque eminentibus viris a- 
pud Lingonis aderat, benedidionis ac con- 
fecrationis munus affecuturus. Miratur , in- 


opportuna familiariter mutuo colloqueren- quam , tantorum virorum lingularem affe- 
tur, venerandus idem magifter Guillelmus dionem, quos nuper noverat inter celeber- 
irainfit : Ego ftudens librum Ezcchiclis pro* rimos Parilius honorari. Et nunc hos 

phetz , non folum fcmel & bis , fed etiam profpicit eremi loca quzrcre , ciborum fper- 

jam trina vice , ante me vidi ftare quamdam nere delicias , luxum calcare fieculi , vifus 
arborem magnam, pulchram & fhlgidam, hominum fugere, totaque mentis aviditate 
cujus rami videbantur mundum perornare. viam poenitenthe arripere. Cunda hzc men- 
Quod& ceteri tres fimiliter confcffi funt fi- ^ te fedula& affedata meditatione pertradans, 
milem arborem pluries fe vidifie. Confide- cogitat femoritumm, diem irae, extremae ca- 


rentes igitur tantam & tam continuam ar- 
boris condenfx vifionem , magnae futurae rei 
tignum evidens per divinam gratiam eis fuiffc 
oftenfam , habita gravi & matura delibera- 
tione cum plurimis dodil&tnis ac pruden- 
tiffimis viris , qui nec decipi poffent , nec de- 
cipere vellent, aliquem ordinem fublimius 
vivendi atque falubrius, prout defutfum a 
Patre luminum cis defeenderet, noviter in- 
ftituere & incipere decreverunt. Tunc idem 
venerabilis magifter Guillelmus poft lon- 
gam exhortationem ad focios praefatos fa- 
llam, demum ita condidit: Eia, cariffimi, 
genus nobile altamque progeniem ac cetera 
quae poffidemus praeter amare Chriftum obli- 
vifcamur. Eamus ab hinc & elongemus fu- 
gientes, & fecundum prophetam maneamus 
in folitudine, ut Dei gratiam inveniamus in 
tempore opportuno. At Ut ille fartd* exhor- 
tationis verba finivit , ipfi confcholares Sc 
magiftri humiliter obtemperantes vdut Chri- 
fto eos vocanti, leni jugo poenitentix colla 
Fit. Script. <fr Me». ampl. Collctt. Hem. VI. 


lamitatis & miferix tacita mente revolvit , 
fupplicia epulonis divitis, & praemia ulcerofi 
pauperis retradat & penfat , honores fxculi 
fugitivos, fluxam gloriam, fallaces efle di- 
vitias, onus paftoraic graviffimum, anima- 
rum farcinam fore pcriculofiffimam. Quid 
muka ? Epifcopatui & omnibus qux mundi, 
funt propter Chriftum renuncians , cunda» 
que vana & caduca contemnens , pauper 
Chrifti efficitur , & apud Catalaunum ad ejus 
inftantiam loco ejus fubftituto epifeopo , ad 
antra deferti in poenitentia vidurus fponte 
ipfis fefc conjunxit. Eunt itaque ipfi quinque 
viri Dei gaudentes a confpcdu epifeopi , 
quoniam digni habiti funt pro nomine Jesu 
dicatam fibi vallem obtinere. Conftruunt 
exigua cellarum tuguria , modicoque con- 
tenti pabulo , in illa, vaftiffima valle moran- 
tur, omnipotenti Deo dic noduque pluri- 
mis mox aggregatis fratribus famulantes. Ita- 
que fapientium freti confilio, certam for- 
num vivendi eligentes , propofuerunt fub 



. *• JU \>K. 


Digitized by LjOOQie 


I 



6j ANONYMI C 

regula bcatiffimi Augustini patris venera- 
bilis militare , habentes officium ecclefiafti- 
cum , & habitum fecundum propofiti fui 
congruentiam, more fratrum B. Vidor is juxta 
Parilius. Quorum piam eledionem memo- 
ratus epifeopus Lingoncnfis audoritate fua 
. ordinaria laudavit & ratifkavit , & ad ejus 
fuppiicationem Honorius papa III. audori- 
- rate apoftolica confirmavit &* approbavit 
anno mccxvii. 

Filius. Habent hujus ordinis profelfores 
ultra jirxfatam Auguftini regulam conftitu- 
tiones laudabiles, arduas fatis. Nam inter 
inulta ita habetur in eifdcrn : Fratres camifiis 
lineis non utantur , in dormitorio jaceant 
fine culcitris , fuper pannos lineos fuccindi 
tunicis , & calceati caligis. Calceamenta 
etiam genua non excedant. Claufa defuper 
ferant indumenta , corrigias de corio habeant 
amplas valde, cultellos fine cufpidibus nul- 
lum auri vel argent| ornatum habentes. Pel- 
libus utantur agninis feu etiam vulpinis tan- 
tummodo. Alia quoque multa honefta valde 
& religiofa in eifdem habentur conftitutio- 
«libus. Sed & fecundum antiquum rigorem 
carnium ufus eis interdicitur. Scio tamen 
quod fuper hoc ab apoftolica fede quafdam 
habent relaxationes. 

Mater. Si eafdem fuas conftitutiones 
perfede fervarent , non multum a Cartufienfi 
diftarent propofito , fed vereor ne ut alii mul- 
tum fint dilatati & relaxati a rigore pri- 
maria 

Filius. Certo certius novi hoc quod af- 
feris , Mater Aeriffimum fore. Fateor autem 
non ad propriam, fed utinam ad Dei lau- 
dem , poftquam ab illo ordine difcefii , fer- 
venti iuccenfuR fum zelo pro illis quos re- 
liqueram , & pro reformatione illius domus 
quae me educaverat, atque a puero nutrie- 
rat > & cuidam de domo illa bono viroop- 
timoque zelatori, & qui dudum, ut. Ma- 
ter, nofti, neque enim illum ignorare po- 
tes , multa pertulerat pro contritione Jofeph, 
tnultaque fcripfiflfe me memini, quae mihi 
videbantur ad illam reformationem compe- 
tentia , fed fruftra ut vereor. 

Mater, Unufquifque mercedem reci- 
piet fecundum fuum laborem. Si propter 
hoc & tu & ille defudaftis , nec fecutus eft 
•frudus optatus , tamen non erat vacua vobis 
merces. \ 

Filius. Utinam ille, jam enim difccffit, 
a bono Domino recipiat pro jadato (emine 
^ manipulos copiofos ! Utinam & ego illum 
poft mortem contemplari merear in gloria 
Dei Patris l Amcn. 


CAPUT XXX. 

De Ordine Prtdic tuorum feu 'jacobitarum. 

O Rdinem hunc fequitur tempore , fed 
praeit fama & nomine, ordo Praedica- 


•a 

ARTUSIENSIS 68 

A torum , qui vulgo Jacobitae dicuntur , a B. 
Dominico Hifpano viro fandiffimo originem 
ducens. Qui bcatiftimus confeffor, apoftoli- 
cae pctfedionis ferventi flimus aemulator , mi- 
rabili zelo perfeqtiitur haereticos , miraculis 
corufcantibus atque prodigiis ; quae per il- 
lum fecit Dominus. Qui cum Romx pro 
confirmatione fui ordinis apud papam in- 
flaret, node orans vidit in fpiritu Chriftum 
in aereexiftentem, & tres lanceas manu te- 
nentem , & contra tres mundi (latus eas vi- 
brantem > cui velociter pia mater occurrens, 
quidnam facere vellet inquifivit. Et ille 5 Eccc 

„ totus mundus' tribus vitiis plenus eft,(iiper- 

D bia fcilicet, luxuria, & ‘avaritia :& idcirco 
his tribus lanceis ipfum , quem diu multum- 
que fuftinui, jamjamque perimere volo. Tunc 
virgo benigna ad ejus genua procidens ait : 
Fili cariflime , mifercrc obfecro , & rigorem 
tux juftiti® mifericordia tempera. Cui Chri- 
ftus : Nonne vides , Mater , quanta: mihi in- 
juri® irrogantur \ Cui illa : Tempera , Fili , 
furorem , & parum expeda. Habeo enim fer- 
vum fidelem & pugilem ftrenuum , qui ubi- 
que difeurrens mundum expugnabit, & tuo 
dominio fubjugabit. Alium quoque fervum 
habeo , quem ei ad hoc ipfum in adjutoriiim 

C dabo , qui contra mundi vitia ftmiliter de- 
certabit. Cui Filius : Eccc placatus faciem 
tuam fufccpi , fed vellem videre quos tu ad 
tantum officium velles deftinare. Tunc illai 
fandum Dominicum prxfentavit. CuiChri- 
ftus vere bonus & ftrenuus pugil ifte , 3 c ftu- 
diofe faciet quod dixifti. Obtulit edam fan- 
dum Franciscum , & hunc Chriftus , ficut & 
primum pariter commendavit. Regreftus au- 
tem Tolofam ad fratres fuos , poftquam con- 
fenfum Innocenti i. III. de erigendo novo 
ordine obtinuit , omnibus in unum congre- 
gatis , & invocato Spiritu-fando , ( erant au- 
tem ccxvi, ) regulam B. Augustini praedica- 
toris & dodoris prxeipui elegerunt i quaf- 
dam artioris vitx confuetudines , quas ftbi 
per formam Conftitutionum obfervandas (la- 
tuerunt, infuper afliimentes. Verum interea 
Innocentio defundo , ab H o n o r i o tertio 
confirmationem fui ordinis obtinuit anno 

MCCXVI. 

Hic ordo venerabilis mirabiliter dilatatus 
eft , & plurimum frudificavit Chrifto & no- 
bis animas lucrando ,& ad veram fidem du- 
cendo , hxrefefque deftrucndo , ac ubiquC 

h hxrcticos perfequendo. Ordo ifte quafi in- 
numeros habuit laudabiles ac omni laude 
digniffimos patres ac dodores, cgregiofque 
prxdicatores quamplurcs, etiam in fummo 
apice dignitatis locatos , quorum primus fuit, 
quoad ecclcfiaftici honoris faftigium. In- 
nocentius V. excellentiffimus in feientia & 
moribus 5 fed heu ! poftquam in papam eft 
aflumtus, ftatim rapitur, & tantum menli- 
bus quinque prxfuit , tamque fulgida lucer- 
na ftatim extinda eft, nam eo dignus non 


C : ized by 


Google 


*~rv- "T 


69 DE RELIGION 

erat mundus. Hic prius didus eft Petru; A 
de Tarcntalia , qui cum pluribus aliis aeque 
fandis & litteratis viris fortiter pro noftra 
defenfione agonizavit. Horum quammul& 
in diverfis mundi partibus contra inimicos 
crucis Chrifti decertarunt , a divina bonitate 
miffi & adjuti. Alioqui tota pene fides periif- 
fet propter haereticorum multitudinem Ac 
fubtilitarem , fimul & potentiam , quorum 
qua mplures ab hujus ordinis exordio fue- 
runt. 

De hoc quoque ordine fuit Benedictus 
papa xi. vere benedidus Ac fandus, fed ut 
alter cito rapitur , At tantum menfibus Odo ® 
diebus xv 11. praefuit. 

De hoc ordine extitit Albertus magnus, 

& vere magnus , tam morum fanditate , 
quam fcientiar claritudine. Hic prius dodor 
praecipuus , poftmodum epifeopus Ratifpo- 
nenfis , de quo mira dicuntur. 

Hunc fcquitur S. Thomas de Aquino do- 
dor egregius , ipfius Alberti difcipulus , 
qui mirabiliter laboravit in fcholis, Univer- 
fitatem Parificnfem incomparabiliter dodri- 
na & eloquentia venuftando. Plures fummas 
ac libros edidit , tam in theorica , quam etiam 
in dialcdica vel philofophica facultate 5 Ac q 
ejus veridica dodrina communiter utuntur 
moderni > perfpicua fiquidem eft At familia- 
ris. Hic fandus virgo obiit , plenus operibus 
fandis jE.11. aetatis fu* anno, duplicem au- 
reolam reportans , dodoralem Ac virgina- 
lem , multifque claruit miraculis in vita Ac 
poft mortem. Ejus vitam ftilo vcnufto exa- 
ratam vidifti , haec Ac alia plcniilimc conti- 
nentem. 

Hunc non longo poft tempore fcquitur 
S. Petrus martyr gloriofus & inclytus , qui 
ipfum ordinem valde venuftat. Hic impie 
ab haereticis perimitur, multis clarus virtu- D 
tibus , fignis atque prodigiis mundum illu- 
ftrans univerfum , triplicem aureolam repor- 
tans, dodoris, virginis, & martyris. Hujus 
vita in legendis fandorum diligenter inve- 
nitur exprefla. 

Floruit Ac Raymunijus , juris fpeculum , 
decretalium compilator , quae de mandato 
Gregor 11. IX. ad ftudia univerfalia legen- 
da deftinantur. 

Sed & H u g o cardinalis , qui totam Bi- 
bliam poftillavit. -jgk. „ 

Magifter Jordanus fandus & dodor ir- 
refragabilis, multumque nobis frudificus. 
Quam profundus autem in fcientia extiterit 
ejus feripta teftantur. 

Reverendus etiam pater M. Berengarius 
dodor dodioribus comparandus , primo ge- 
neralis ordinis, dein epifeopus Compoftcl- 
lenfis, vir utique in eundis ftrenuus , in ipfo 
ordine fuo tempore floruit : fed Ac nunc in 
fuis egregiis floret feriptis. * 

Venerabilis magifter ac dodor folertiflimus 
deinde epifeopus Lodovenfis magifter Ber- 

Vet. Script. & Mon. umpl. Collctt. Tom. VL 


U M ORIGIN E. 70 

nardus , qui quatuor fpcculi fandoralis edi* 
dit libtos , opus egregium , Ac alia multa fra- 
granti ftilo digeffir. 

Magifter Ulricus dodor prae multi; in ar- 
duis quaeftionibus allegatus , praefati Alberti 
magni difcipulus, magiftrO haud degener. 

•Vincenti us fpeculator, qui omnem fci- 
bilem collegit fcientiam ftudiofis perutilem. 

Hubertus quoque dodor vernantiffimus 
ac generalis ordinis, moralis valde. 

Magifter Johannes de Janua dodor feien* 
tificus, qui inter multa laudabilia etiam ca* 
tholicon compilavit, opus ecclefiafticis per%* 
neceflarium. 

Magifter Jacobus Januenfis difertus do-, 
dor & floridus , qui legendam auream com- 
pilavit breviando opus compendiofum. 

Dominus Johannes de Turrecremata re- 
verendiflimus Romanae ecclefiae cardinalis 
fere tuus contemporaneus, qui multum la- 
boravit in nobis , plurimaque optima fcripfit, 
inter quae Summam qua* Flos theologiae di- 
citur , in qua multa de didis praecedentium 
dodorum congregavit in unum , quafi qui 
racemos colligit poft vindemiatores. Quid 
ultra dicam ? Deficiet mihi tempus , fi vel 
exiguam portionem de multis recen fere ve- 
lim qui in ifto facro ordine floruerunt per 
orbem , quorum nomina funt in libro vitae, 

' Filius. Ultra quam credi poteft , admi- 
ror valde hunc ordinem, Aum eum mente 
contueor , velut quamdam Arborem ramos 
fuos ubique terrarum protendentem. 

Mater. Arbor certe fublimis Ac frudi- 
fera fuper rivos aquarum plantata ; feu vitis 
generoia , quae vere extendit palmites fuos 
ufque ad mare, Ac ufque ad flumen propa- 
gines ejus. 

Filius. Unum eft in quo ordoifte vide- 
tur praecellere , quod videlicet ipfius profef- 
foribus & folis inquifitio fidei committitur, 
non aliis cujufcumque gradus , conditionis, 
vel ordinis. 

Mater. Id certe magnum & decus An- 
gulare, & urinam ad hoc ipfum vigilent Ac 
intendant ad Chrifti gloriam , fidei exalta- 
tionem & animarum falutem. 

Filius. Arnen. 


CAPUT XXXI. 

• 

De ordine fratrum Minorum & eorum 
fanttifjimo legiflatore B. Frantifco. 

M Ater. Minorum ordo, qui vulgari- 
ter Cordigcri dicuntur , eodem tem- 
pore inftituitur a fandiffimo Ac Deo digno 
Francisco, primo in Italia, unde oriundus 
fuit. Vir ifte fingulariter extitit fandiffimae 
paupertatis amator, humillimae & abjediffi- 
mae humilitatis fcrvcntifllmus aemulator, B. 
Dominici contemporaneus Ac fodalis, fi- 
milis voti , cjufdemquc propofiti. Hic fuis 

Ei, 


Digitized by LjOOQI 


7 i ANONIMI CAR' TUS IENSIS 71 

fequacibus, nt unanimem haberent formam A quod dum elevaretur corpus ipfius, lingua 
vivendi, fcripfitevangelicam regulam, quam inventa fuit integra & incorrupta , cum ta- 

domino Innocentio papae I I I. praefentavir. qien centum annis & ultra jacuiffet in pul- 

Sed cum differret illam confirmare , praefen- vere. 

tia fandi plurimum deledatus , tandem do- Floruit in hoc ordine veluti candens fi- 
mino vdeante obiit , & fic per dominum lium S. Ludovtcus filius regis Siciliar, qui 

Honorium III, ipfa regula approbatur , & contcmto regni temporalis faftigio , frater 
Tacer Minorum ordo confirmatur anno Minor de magno fadus eft. Hic poftmodum 
'mccxvi. anno eodem fcilicet , quo & Praedi- contra votum, ob famam fanditatis,in archie- 
catores , fex tamen nrenfibus poftea. Hi duo pifeopum Tolofanum eft affumtus, & tantae 
xlivini verbi fatores Dominicus & Franciscus excellentiae extitit & apoftolicar perfedionis , 
cum gente fua mirabilem frudum inChrifti ut odo mortuorum legatur fuiffe fufeitator, 
-regno ac noftro fecerunt. At quoniam prius B aliis quamplurimis miraculis clarus, 
de Praedicatoribus aliqua diximus, nunc de Fuit & alius fandus, & hic praecipuus S. 


Minoribus pauca dicamus. Et primo vir ifte 
feraphicus Franciscus Italicus incompara- 
bilis fervoris , ac fummae perfedionis , pau- 
pertatis evangelicae quafi quoddam fpecu- 
lum & exemplar perlucidum fuit. Multis 
quoque & magnis in vita & poft mortem 
claruit miraculis : inter quae illud fingulare 
eft, fummum, mirabile atque ftupendum , 
quod dum femel oraret, & pra: nimio fer- 
vore totus arderet intus amore & compaf- 
fione C hristi Jesu Crucifixi, fupra fc fera- 
phim crucifixum afpexit, qui crucifixionis 
fuae figna fic ei evidenter impreflit , ut cru- 
cifixus videretur & ipfe. Confignantur quip- 
pe manus, pedes, & latus crucis caradere, 
Icd diligenti ftudio ab omnium oculis ipfa 
facra ftigmata a&eondebat. Quidam -tamen 
fratrum haec iri*vita viderunt , fed in morte 
plurimi confpexerunt. 

Filius. Privilegium fingulare certe , & 
geminae diledionis indicium , quod videli- 
cet ardenter diligeret Chriftum , & quod ab 
ipfo viciffim plurimum amaretur. 

Mater. Sandus ifte ccrtc fuitvelut ar- 
bor magria , fublimis & condenfa , ramos fuos 
ufquequaque protendens , quae quot fandos 
protulit, quafi tot ramos emifit. Et ut ad ip« 
lorum quofdam decerpendos veniamus , in 
primis alfumendus videtur dodor devotus , 
ceteros, ut aeftimo , fcientiae profunditate, 
ac vitae fanditate praecellens , S. Bonaven- 
tura , alias Eustachius didus , qui vitam ip- 
fius patris fuiS. Francifci luculenter digcflic. 
Fecit quoque fuper libros fententiarum opus 
egregium atque mirificum. Edidit etiam li- 
brum qui Stimulus amoris dicitur , in quo 
libro quantum Chriftufn dilexerit , quamque 
profundae humilitatis extiterit evidenter ap- 
paret. '5cripfit & alia multa tam rcligiofis 
quam etiam fcholafticis valde utilia , quo- 
rum quaedam legifti non dubito. Fuit hic 
primo generalis ordinis minifter , deinde af- 
fumtus eft in Romanse ecclefiae cardinalem 
& epifeopum Albanenfcm. Sed heu ! defun- 
gitur apud Lugdunum nobiliifimam Galliae 
Nota, urbem f zelo invidiae intoxicatus , ut fertur , 
futurus papa omnium judicio , fi vixiffet. Nu- 
per autem fuit canonizatus a Sixto papa IV. 
moderno. Sed St hoc de eo mirabile fertur. 


Antonius de Padua didus , primo regularis 
canonicus > deinde , ut operi fandae praedica- 
tionis aptius poflfet infiftcre , Minor ordine 
fadus eft , magnus meritis manens. Hic acer- 
rime contra haereticos praedicavit , eofque 
confutavit , valenterque coercuit , fitiens pro 
Chrifto mori , fi tamen ita ille dilponeret » 

& fic non dubium quin martyr extiterit, & 
fi non effedu, tamen affedu. 

De ifto mellifluo ordine fuit Nicolaus 
papa iv. antea frater Hieronymus didus. 

Inde fuccrefcens & gradu & merito , fadus 
eft primo generalis ordinis , inde cardinalis, 
poftmodum papa. De quo illud fertur me- 
moria dignum , quod cum mater pauper nota 
R omam ad videndum filium , ad papatus 
culmen evedum, adveniflet, &abhofpita , 
honeftis veftibus mutuatis, ante papae cdn- 
fpedum cum filia fua adduda fuiflet , noluit 
eam in tali pretiofo ac mutuato habitu co- 
gnofeere , dicens fe non divitis , fed pauper- 
cula; cujufdam matris filium. Quo audito , 
mox veftes mutuatas abjecit , afiumtifque 
propriis vilibus ac refarcitis,afilio agnofei- 
tur , amplexatur & deofculatur , & eidem 
pro fua ac fororis fuftentationc redditus fatis 
tenues delegavit : non quibus ditefeerent , 
fed tantum mendicitatem vitarent, facrile- 
gium ducens de Chrifti patrimonio, quod 
pauperum fore conflat, ditare parentes. Vo- 
lumus, inquit, eis fic dare, ut non egeant, 
non tantum ut inde fuperbiant. 

Hujus quoque ordinis membrum dignifi 
fimum primum fuit, deinde orbis totius ca- 
put Sixtus papa iv. modernus. Prius dice- 
batur frater Franciscus dc Savona prope Ja- 
nuaaj|ivir bonae famar ac morum , prius do- 
dor , poft generalis ordinis , inde cardinalis 
ipfo ignorante fadus , ftatim evehitur ad 
fummum noftri flatus faftigium , & praefuit 
annis xi i. Anno autem fui pontificatus pri- 
mo , Bernardus orator Venetus recitavit 
coram ipfo , quod Tureus de novo abftu- 
liflctChriftianitati duo imperia, quatuor re- 
gna , viginti provincias , & ducentas urbes , 
populumque abfque numero utriufque fe- 
xus, hortabaturque , ut ad rcfiftendum fe 
difponerer. 

Floruit infuper ac redoluit ut rofa novif- 


Digitized by 


Google 


4 


n 


DE RELIGIONUM ORIGINE* 


H 


/ i 

fimis temporibus iftis S-. BernaRdinus , vir A alloquio , necnon juft* operationis exemplo. 

adpn fanans {'infl-a-nnf* nanncrwric rpiirnr fumnii» rl /ii.- . -n _ . 


adeo fandus, fandxque paupertatis zelator, 
atque omne in humanis fublime ita propter 
regni coeleftis faftigium promerendum per- 
horrens , ut tres epifeopatus viciflim oblatos 
contemneret. Hic, ut fertur, & ut alias, non 
dubito , publice prardicari audifti , parvulum 
cujufdam fui devoti filium , a funere jam 
cum Chrifto regnans revocavit.. 

Filius, Hoc me, Mater, recolo Parifius 
in praedicatione audifle M. Johannis Bar- 
tholonle i d odoris , qui etiam afferebat pue- 


Cumque diu laudabiliter fibi a Chrifto in- 
jundum excrcuiftet fandae praedicationis of- 
ficium, jamque tempus immineret, quo pro 
tantis laboribus mercedem a Domino perci- 
pere deberet , in ultimam decidit aegritudi- 
nem. Cumque ingravefeente languore , mor- 
ti > quae eundis debetur mortalibus , propin- 
quallet , vigilia Dominicae Afcenfionis adve- 
nit. Cumque vir Deo devotus , quod ad tanti 
fefti vcfperas ex more folemni cum aliis fra- 
tribus ad ecclefiam ire non poflet, dolereti 


• » I ^v/uvi ) UVIUVL 7 

rum fe vidiffe, quem pater a (Terebat meritis n in cella ccdefiae contigua ledo decubans. 

r. . n • r r * r- i /Ta a. . . 9 


fandi a morte fufeitatum. Erat autem , fi bene 
recolo , idem vir Italicus. Sed & quamplura 
tam in vita quam etiam poft mortem ipfius 
fandi meritis Chriftus patravit miracula, quae 
caufa brevitatis videntur neceflario omit- 
tenda. 

Mater.. Fuit & alitis quidam de ipfo 
fando ordine magifter Johannes Scotus > 
do^or fubtilis , exceilentiflimis merito com- 
patahdus. Hic multum dilexit honoravitque 
Virginem digniflimam Chrifti matrem, eam 


affiftente fibi fratre ad fervidum deputato , 
earumdem vcfperarum cantica dulcifona au* 
fculrabat, ut poterat. Cumque ad Magnificat 
pulchra illa andphona, fcilicct Pater mani > 
fejiavi, &c. in choro altifonis vocibus decan- 
taretur a fratribus , jacens in ledo oculos cum 
manibus erigens ad aethera eamdem antipho- 
nam cum lacrymis inchoans, totis praecor- 
diis fufpenfus in Deum , ita dixit : Pater ma- 
nifejlavi nsmen tuum hominibus quos dedijli 
mihi , nunc autem pro eis rogo , non pro mun- 


que abfque macula originalis culpae conce- ^ do , quia ad te vado . Quo dido feliciter mi 
ptam fuifle valenter defendit, praedicavit, ^ gravit ad Dominum. 


ac docuit , atque centra oppofitum aftruen- 
tes conftanter fe oppofuit , & irrefragabili- 
bus rationibus convicit, quamvis nonnulli 
etiam poftmodum contrarium dogmatizare 
moliti funt. 

Filius. yEftimo, Mater, quoniam quae- 
ftione ipfa fatis difficili in Bafiiienfi concilio 
ventilata , & cum matura venerabilium pa- 
trum deliberatione diffinita & declarata > 
non ultra perfiftent in fua fententia. 

Mater.. Stultum cflet valde & praefum 


tuofum , cum per orbem univerfum noftro- D culis clarus 


Filius. Bonae vitae felix confummatio! 
Hujus , ut aeftimo , contemporaneus fuit S, 
V incentius de ordine fratrum Praedicatorum, 
qui multum & ipfc laborando frudificavit , 
& frudificando laboravit, frudumque co- 
piofum in horrea coeleftia condidit. Et hic 
quidem in oris Britanniae , ille vero in par- 
tibus Italiae, velut duo aftra rutilantia popu- 
los illuminando ab errorum tenebris ac vi- 
tiorum condenfa caligine eduxerunt. Tan- 
dem uterque beata morte fundus cft mira- 


rum univerfitas filiorum inconcufle teneat 
ac firmiter credat eam femper mundiflimam 
cxtitifTe , nec umquam ullam feu origina- 
lem fcu adualem contraxiffe culpam. Quod 
fi contrarium verum cflet, de ipfius conce- 
ptione feftum non fieret. Quod autem de 
ipfa feftum fieri debeat miracula fuper hoc 
manifeftata declarant. 

Filius. Efficax fane & irrefr jgabilis pro- 
batio & prorfus invincibilis aflertio eft , fi 
quod homo per rationes probat, per prodi- 
gia Deus confirmat. 

C A P U T XXXII. 

De eodem Minorum Ordine. 

Q Uoniam pauca de fando & vere beato 
Bernardino prarlibavimus , fubito venit 
in mentem ut adhuc pauca ipfius gefta nar- 
remus , quae videntur merito non omittenda. 
Et primo noveris virum iftum fandum , cui 
Dominus linguam dederat eruditam, multos 
per devia vitiorum oberrantes , ad reditudi- 
nis tramitem reduxifie fandae prardicationis 


Mat e k. Floruit etiam in hoc S. Francifci 
ordine dodor excellens dotibus multis , ma- 
giftcr Nicolaus de Lyra, qui multum fru- 
dificavit in nobis,multaque laudabilia fcripfic 
pofteris profutura , & fignanter totam Bi- 
bliam poftillavit , ac juxta fenfum litteralem 
egregie ac utiliter expofuit. Opus profedo 
magni laboris ac vigiliarum. 

Filius. Hic certe multum venuftat plu- 
rimumque decorat noftram non folum na- 
tionem , fcd etiam dioeccfim. Extitit enim 
natione Normannus, Ebroiccnfis dioeccfis, 
natus oppido cui Lyra vocabulum eft, unde 
& nomen accepit > receptus autem & profef- 
fus in ordine Minorum in conventu Ver- 
nolienfi, deinde Parifius miflus ad ftudium, 
fic in ftudio profecit , ut appareret eundis 
ftudiofis fua feripta legentibus. 

Mater. Fuit nihilominus & alius ejufdem 
nationis Hujus ordinis profeflus , poftea do- 
dor venerabilis, magifter Alexander de 
Villa-Dei , qui multa utilia in diverfis facul- 
tatibus fcripfit. Inter qua? dodrinale gram- 
maticum , pueris perutile ad grammaticae ru- 
dimenta concipienda. Etiam hujus ordinis 

E iij 


DTgitized by 


Googk 


75 ANONYMIC 

membrum honorabile fuit M Robertus de 
Licio , qui paucis elapfis annis diem claufit 
extremum. Hic primum dodor in facra pa- 
gina & rhetor vcrnantiffioius, multa, edidit 
fermone venufto valde , inter quae fermoncs 
de adventu & quadragefiroa perutiles volen- 
tibus in virtutibus proficere. Sed & de timore 
■divinorum judiciorum opus fingulare. Prop- 
ter qua: omnia fidem fanam morcfque ca- 
tholicos redolentia, fed & ob meritum fandae 
vitae, tam Deo quam hominibus acceptus & 
gratus , aflumtus eft in cpifcopum Aquinen- 
fem , ut lucerna jam dudum refulgens , po- 
fita fupcr candelabrum nitidius reluceret. 
Credo quod ejus fermones habueris atque 
perlegeris : nempe fcio te illos dudum op- 
talfe , & ad cos habendos avidiflimc afpiraifc. 

Filius. Verum eft, Mater, quod alferis. 
.Nam & illos habui & habeo, in quibus mi- 
ratus fura valde tantam in homine mortali 
facundiam : valde quippe difcrte loquitur, 
fatifque mihi fapit ejus eloquium. 

Mater. Fuit & alius magnis r.-inumeran- 
dus dodor & ipfc profundiffimus in theori- 
cis conceptibus, M. Alexander de Hallis.qui 
multa fcripfit ftudentibas utilia quampluri- 
mum , & ejus fama dodrinae Parilius & alibi 
celebris habetur. 

F i l i us. Certe , Mater , dum tot ac tantos 
viros commemorando recenfcs , ftupeo non 
minime, audiens in mortalibus tanta mira- 
bilia atque in vafis luteis tam pretiofa mer- 
cimonia. 

Mater. Noveris quod pauciffimos com- 
memoravi de multis, quamvis fortafiis hidc 
praecipuis. Hoc autem aeftimare me putes , 
nullum de quocumque ordine citius ad cul- 
men fcandere fanditatis, quam hujus ordi- 
nis profelfores, dummodo fui vere fandi pa- 
tris Francisci veri & perfedi fuerint imitato- 
res. Et hoc propter profundiffimam humili- , 
tatem , quae ad hoc ipfum necefiario requi- ‘ 
ritur, quia nullus pervenire poteft ad fafti- 
gium fanditatis , nili prius ejus cor figatur 
in radice humilitatis : & fi qui in illo feu aliis 
ordinibus parum proficiunt vel etiam de- 
ficiunt, firmiter teneas & nullatenus dubi- 
tes, hoc maxime provenire dcfedu hujus 
landae virtutis. 

Filius. Hoc ita fore , ut aderis , hono- 
randa Mater, non dubito , quia ita lemper per 
Dei gratiam & fcnfi & fentio. 


CAPUT XXXIII. 

De quatitor Jimul ordinibus Mendicantium , & 
de renovato ordine Cruciferorum. 

M Ater. Igitur quatuor ordines Mendi- 
cantium , videlicet Carmclitarum , Au- 
guttinenfium , Praedicatorum & Minorum , 
haud dubium quin a Chrifto Domino 8c 
fponfo noftro pic , mifericorditer ac fahibri- 


RTUSIENSIS 76 

. ter fint ordinati nobifque donati , & ad no- 
ftram confolationem noftrumque fublidium, 
qui videlicet haereticis inimicis noftris lc op- 
ponerent , ac lucris animarum indelinenter 
inflarent. Nam & ipfi fupplent negligentiis 
praelatorum & curatorum, praedicando & ex- 
hortando fideles , aliaque qua: ipfi praelati 
quidam aut negligunt aut nefeiunt , aut noa 
poliunt ipfis fidelibus miniftrando. Attamen 
multum cavendum eft ipfis praedicatoribus 
Mendicantibus, ne fibi concclfa abutantur 
poteftate, ne vel praelatos ipfos feu curatos 
defpiciant , vel indifcrece obloquantur de 
ipfis apud fubditos, & inde oves exofospa- 
1 flores habeant, & pallores oves odiant, ea- 
rumque curam minime gerant , & fic fufFo- 
centur ab infernalibus lupis ducanturquc in 
tar tarum. 

Filius. Magna privilegia habent hi ordi- 
nes , ut dicunt > & id credendum eft, alioquin 
non tolerarentur ab epifeopis aliifque prae- 
latis. 

Mater. Privilegium meretur amittere qui 
concelfa fibi-abutitur poteftate. Utantur igi- 
tur mifericorditer concclfo privilegio, ne me- 
rito digni fint privari eo. Non praetergre- 
diantur fibi ftatutos limites , nec quicqyam 
ultra concelfam poteftatem attentent : fin 
autem , unde deberent Ijserarc praemium , 
pavere debent grave fupplicium. Debent igi- 
tur priores & praelati corumdem Mendican- 
tium tales perfonas non alias eligere , epifeo- 
pifquc noftris praefentarc , qui idonei fint ca- 
tholicos inftruere , verbo & exemplo aedifi- 
care , qui vita , fcientia , famaque praepol- 
leant, qui ferventes fint in fide, accenli ca- 
ritate , ardentes aemulatione , qui non prop- 
ter quaeftum, fed propter animarum lucrum 
officium praedicationis exerceant. Si enim 
aut avaros, aut turpe lucrum fedantes, aut 
infeios , leves , lafcivos , aut difcolos ad prae- 
dicandum dirigunt ; procul dubio fe fuumque 
ordinem non parum fcandalizant , & oves 
Chriftiquas falvarc debuerant, Sc ad fummi 
palloris ovile reducere , perdunt & necant : 
unde non folum ipfi , fed & qui cos mifc- 
runt , una c^m ipfis ovibus ad inferni clauftra 
defeendunt in perpetuum cruciandi. Non 
eft itaque dubium , quin quatuor illi Men- 
dicantium ordines approbati fint , & a no- 
ftris fummis palloribus confirmati > fignanter 
ab Honorio III. qui bene Honorius didus 
eft, quoniam multos honoravit. Praepofuit 
tamen Praedicatores Minoribus , quoniam , 
ut fupra didum eft, fex menfibus ante ipfos 
fuerunt confirmati , & a nobis approbati. 

Fuit etiam hujus Honorii tempore ordo 
Cruciferorum renovatus , vel potius anno 
odavo decimo Innocentii III. qui fuit ul- 
timus annus pontificatus ipfius & immediate 
praeceffit Honorium, jam devida hstrefi Al- 
bienfium per crucefignatos. Fertur B. Qui- 
rlacum Hierofoiymorum cpifcopum, olim 


Digitized by 


Google 


77 DE RELIGIONUM' ORIGINE 7S 

hujus ordinis primicerium fuiffc ftatim poft- A monafterium, ad quatuor miiliaria civitati 
' quam B. Helena fandam Crucem invenit, vicinum , ab ipfis Tureis igne crematur , fra- 
fed Julianus apoftata cumdcm Quiriacum tribus illic repertis crudeliter trucidatis : Se 
cum fratribus interemit, Se de hic ordo ion- tunc proh dolor ! ordo Carmeliticus melli- 
go tempore abolitus efr. Tempore autem iluum locum a quo nomen fortitus eft, ex 

Innocentii IV. apud Lugdunum crevit, Sc toto perdidit : quod quidem monafteriuip 

privilegiis dotatus eft ab eodem. - a tempore Elia: per duo annorum millia du- 

Tempore autcmGRE«ORii IX. qui praefato ccntos viginti Sc unum perftiterat. 
fucceffit Honorio, Frigia pene tota fubmer- Filius. Vere, Mater bona , plurimum 
gitura fludibus maris , quibus perierunt plus Sc faepenumeroi tribulata fuifti Sc afflida. Ec 

quam centum millia hommum propter ir- certe rede tunc dicere poteras illud Pfal* 

reverentiam fadam reverendilfimo Eucha- miftx : Jguanus oftcndifti mihi tribulationes 
riftias Sacramento aquodam nefario pugile ,' mulus & mulus. Nam multis Sc quafi fnnu- 
uri poftmodum B. Maria revelavit, Sccon- meris caftigationibus te erudivit fponfus tuus, 

ftruda ccdeiia in eodem loco , ubi fandae ® Mater. Vere caftigans caftigavit me Do- 
hoftiae ceciderant, mox ccffavit quaffatio. minus, St morti non tradidit me, immo fx- 
Hac tempeftate Tartari horribiliter Hun- pe adjuvit me Sc confolatus eft me ; fpero 
gariam Sc Poloniam invaferunt , Sc fuit in- quod femper Sc confolabitur. Ipfi enim cura 
gens terror in Chriftianitate , fcd precibus eft de nobis. 

fandorum impediti funt ne ultra procede- . Filius. Impoffibile certe eft, ut tui obii* 
rent. vifcatur, quam tanto pretio emit : autquo- 

F ilius. Efficax certe pugnandi genus ora- modo morti te traderet , qui mortuus eft pro 
tio , qua: quid agere nequit armata militia , te , ut viveres in aeternum , affumendo te in 
valenter exercet in hoftes , illos potenter de- fponfam gloriofam , mundans te , ut ait apo- 
jiciens , Sc fuos faciens triumphantes. ftolus , lavacro aqua: in verbo vita: i 

Mater. Poft haec tempora Gregorio X. ^ 

in fede Petri digne prxfidcnte celebratum eft 

concilium apud Lugdunum egregiam Galliae ^ CAPUT XXXIV. 
urbem , quingentorum epifeoporum , qua- > 

draginta abbatum Sc aliorum prxlatorum Z)e /acerrime ordine Caleftinorum & quibuf* 
circa mille, in quo concilio GrxciSc quidam . dum aliis, 

Tartari baptifati funt. 

Gens faeva Tartarorum regnum Conftan- "\/TAter. Contra has calamitates poftrc- 
tinopolitanum invadunt , multafque terras 1YA mo edidas ab ipfo gloriofo Domino 
imperii occupant , ftragem indicibilem de ac fponfo noftrd omni reverentia digniffi- 
Chriftianis filiis noftris facientes, quod certo mo , ingens nobis collatum eft folatium. 
n,obis fuit immenfi caufa doloris ingentifque Nam hoc tempore ordo lacerrimus 8c vere 
calamitatis. Tripolis quoque capitur aSara- coeleftis, Coeleftinorum fcilicet , laudabilem 
cenis, Sc Chriftianitatis nomen ibidem de- fumfit originem facratumque principium per 
Ictur. virum fandum Petrum poftmodum papam 

Filius. O miferia ! Chriftiani fc invicem Oelestinum V. qui vere fandus fuit, vita 
atrociter perimunt, bellis inteftinis fefecon- d &maque percelebris. Ob hoc cum per an- 
fumunt, Sc gens impia Sc profana eorum nos duos cum dimidio fine capite , id eft 
fines, quos protegere debent, invadunt Sc finepaftore fuiffemus, cardinales concordare 

, conterunt; vaftant Sc depopulantur; nec eft non valentes, ut fxpc contigit, ipfum tan- 

qui vicem tuam doleat , Chrifti regnum dem de cremo vocantes , in papam clcge- 
tueatur. runt , Sc ftatim propter importabile libi onus, 

* 1. Accon. Mater. Achos * illa fortilfima , immenla ordinatione prius fada quod papa pollet ce- 

*Sc inexpugnabilis civitas capitur a Soldano dere, papatui ceffit. Et cum ad diledam fo- 

Sc Saracenis, propter dilcordiam vitiaque na- litudincm, Sc ad fratres Sc filios quos rcli- 
tionum in ea commorantium , Sc deleta fuit, querat redire cuperct , a fuo fucceffore Bo* 
Sc confequentcr, heu! tota terra fanda ac- ni facio prohibitus eft, ne fcilicet oriretur 
cupatur a Saracenis, ob nefanda Chriftiano- £ inde fcditio contra ipfum , Sc ab eodem in 
rum peccata ibidem commorantium. Vides, cuftodia detinetur: ibique aliquot annisde- 
Fili, quanta infortunia, quanta mala, quantae tentus, tandem obiit feliciter, multiplices 
tribulationes, quantique dolores illis tem- patienti* manipulos reportans, 
poribus nos urgebant, videndo Chrifti no- Filius. Revera multum fibi ncceflarium 
men de terra fanda Sc prope fua deleri , fuit antemurale patienti* contra multipli- 
Chriftianos immaniter trucidari. Sacramenta ces diverfarum tentationum infultus. Non 
conculcari , virgines opprimi , matronas vio- mediocris enim , ut xftimo , illa tentationis 
lari , omneque facinus in Chrifti contemtum procella extitit , cum ille , qui fummus om- 
ab ipfis perpetrari. Nam Sc Achon civitate niurn fuerat, fandus Sc innocens, tamquam 
▼aftata , demum Dcifer* Marius de Carmelo malefador detinetur indufus , Sc ab eo qui 


Digitized by LiOOQle 


Nota. 


/ 


79 A N O "N Y M I 'C A 

quondam fibi fubjedus , ad hoc culmen, nifi A 
co cedente, non per venifler. 

Mater. Omnia fuftinuit propter fpcm 
quam habebat repofitam in coelis. Recor- 
dabatur enim i*pc apoftolicz fentcntiz qua 
dicitur : Non funt condigna pajjponcs hujus tem- 
poris id futuram gloriam qua revelabitur in 
nebis. Ab hoc itaque fandiflimo papa Ca- 
lestzno ordo facer hic coeleftis & nomen & 
ortum pariter eft fortitus. Hic beatus vir ca- 
nonizatus eft poftmodum per Clementem V. 
tamen fub nomine Petri , quia dum papa- 
tui ccflit , fimul alterato nomine caruit. Ejus 
feftum quarto decimo calendas Junii folcm- g 
niter recolitur apud multos, maxime apud 
fuos. Claruit aut^m in vita pariter & in mor- 
te , fed etiam poft mortem magnis & pro- 
digiofis miraculis. Suum autem ordinem in- 
ftituitfub regula B. Benedicti , quibufdam 
cum diftindo habitu arduis fatis conftiturio- 
nibus affumtis,qux hunc faciunt ab aliis or- 
dinibus differentem. Hic ordo numquam a 
fuo propofito cecidit ufque hodie : nempe 
przfati fandi patris Benedicti regulam,quam 
a principio affumferunt , inviolabiliter ob- 
fervant. Carnibus non utuntur nifi in arti- 
culo gravis infirmitatis, fi ta‘men hoc a me- q 
dicis confulatur $ alioquin , fi ex infirmantis 
concupifcentia quadrantur , denegantur om- 
nino. Habuit hic ordo coeleftis quampluri- 
mos viros fandos magnxque excellentis pa- 
tres , prudentes , dodos & eruditos atque lit- 
teratos, qui multa ardua, profundo fcnfu, 
myftico intclledu ac devoto affedu edide- 
runt , atque confcripta pofteris profutura tra- 
diderunt. Huius ordinis devotiffimi patres di- 
vinis exercitiis intenti , femper orant aut le- 
gunt , meditantur aut feribunt, divina: etiam 
ac theories contemplationis haud inertes , 
coeleftibus crebro interfunt iceretis , fed & j 
aliis religiofis laboribus alternatis vicibus ac 1 
certis horis infudantes j infiftune alii hortu- 
lis fiendis , oleribus tranfplantandis aliifquc 
leguminibus } alii arboribus inferendis , vi- 
neifque colendis humiliter , obedienter , ac 
dcle&abilitcr mancipantur : quidam libris 
ligandis, alii emendandis feu corrigendis in- 
fiftunt. Hi coelici patres angelis & hominibus 
bonx voluntatis multum amabiles , hujuf- 
modi piis exercitiis, Deo cooperante, in- 
fatigabiliter intendunt. Nulla in cujufquam 
corde fuperbia , nulla in ore jadantia , nulla 
in habitu curiQfitas, nulla in gcftu levitas, ; 
nulla in adu vanitas, fed in eundis religiofa 
fplendct honcftas atque maturitas. Nullus in 
corde rancor , in nullo invidiae livor , in nul- 
lo furentis luxuriar fervor. Non inter eos 
pompa jadantiz , non rubigo avaritiae , non 
fermentum malitiz, non iniquitatis zelus , 
non duplicitatis narvus , non fraudulentis do- 
lus} fed in lingulis religionis vernat decor 
venuftus. Ibi Dei & proximi amor finccrus, 
ibi dilcdio fine fimuUtione, caritas fine ter 


RTUST ENSIS 80 

pore, fervor abfque torpore, gaudium fine 
txdio , lxtitja fine faftidio. 

Filius. O fandiflimus ac Deo gratiffimus 
coeloque digniffimus ordo ! Dum enim hujus 
ordinis prxeonia audio te narrantem , nihil 
aliud intueor in his , quam quoddam futurae 
vitx limulacrum , quam coeleftis patrix pa- 
cificum Ratum , coucordixque fpeculum , Sc 
utinam perfeveret ufque in finem de bono 
in melius proficiendo, & de virtute in vir- 
tutem afeendendo , ut tandem ipfius profef- 
fores Deum deorum in Sion , hoc eft in fpe- 
culationc fuperna , poliint perpetuo contem- 
plari. 

Mater. Amen. Et fi quid eft in aliquibus 
imperfedi, fuppleat caritas perfedorum , qux 
revera operit multitudinem peccatorum. 

F i nus. Bene : nempe caritas , ut infit apo- 
ftolus , patiens eft , benigna eft. Patiens eft , 
ait Gregorius, ut aliena mala toleret : benigna 
vero , ut etiam quos portat amet. 


CAPUT XXXV. 

De qutbufdam perfidis feBis. 

On longo poft tempore iterum confur- 
git calamitas , furit impietas , fxvit im- 
punita nequitia , fandx fimplicitati prxvalcro 
nititur malitia. Nam pauperes de Lugduno 
qui fe dixerunt de tertio ordine S.Francifci* 
tamquam hxretici damnati funt & combufti 
pluribus locis & vicibus cum fuis articulis 
erroneis, quorum unus fuit, Quod Chriftus 
& apoftoli nihil habuerunt in proprio vel in 
communi, & quod nullum jus habuerunt 
in his qux feriptura dicit cos habuifle. 

F i lius. Miranda valde perverfitas horum 
laicorum illitteratorum , hebetum & iner- 
tium, qui arcanum fidei inveftigarc aggre- 
1 diuntur , prxfumentes intrare in fanda fan- 
dorum , panem filiorum non fibi porredum 
fed e parvulorum manibus violenter abrep- 
tum devorare nituntur ; qui tamen juxta pro- 
phetam convertitur eis in fel draconum in- 
trinfecus, & ipfas quoque coeleftis thefauri 
tamquam porci fpurciffimi pollutis vcftigiia 
margaritas calcare atque contaminare ni- 
tuntur. 

Mater. Begardi quoque multi combufti 
funt Parilius propter hzrefim horum pau- 
perum de Lugduno, quia fub fpecie boni 
: fufeitare mala nitebantur. Et Michael gene- 
’ ralis minifter Minorum fuit cum fuis adhz* 
rentibus probatus hzreticus. Numerus com- 
huftorum tam de eorum ordine quam alio- 
rum centum quatuordecim. 

Filius. Vere hi miferabiles , qui cum 
temporali miferia miferiam mercati funt 
perpetuam. 

Mater. Non multo poft tempore ordo 
novorum militum Chrifti conftituitur in 
Portugalia per Jouannem papam xx n . con- 
tra 



Digitized by 


Google 




8i DE RELIGIONUM ORIGINE. 


tra Sarracenos Chriftianitatcrn vaftantes , & 
valde neceflarium erat & cft propter fero- 
ces incurfus ipforum , & maxime 'tureorum , 
qui odio nominis Chrifti Chriftianis nimis 
funt infefti. Nec tamen multum eft miran- 
dum , cum & ipG qui Chriftiano nomine cen- 
fentur , per diverfas ac multiplices haerefes 
Chrifti tunicam nufquam confutilem , quam 
neque ethnicus feindere praefumfit, penitus 
conantur abrumpere. Mox quippe poft fur- 
rexerunt anno videlicet mcccli. Crucifla- 
gellatores. Haec feda peftifcra furrexit infu- 
periori Almannia, & ad inferiorem defeen- 
dit ; demum ad has Gallicanas oras deve- 
- nit. Confluebant hujufmodi ex diverfis no- 
bilibus & innobilibus, dodis & indodis , di- 
verforum ordinum , aetatum , conditionum , 
& fexuum. Flagellabant autem fe cum fla- 
gellis nodofls acubus infutis ; & nifi papa in- 
hibuiflet , multa mala attentaffent. Tempora 
illa valde periculofa fuerunt propter haerefes 
& fedas plures perverfas a veritate exorbi- 
tantes ; & fuperbia & iniquitas , fimulatio 
& hypocrifis nimis invaluit : unde in libro 
B. BrigldjE primo , cap. xlv. dicitur , quod fe- 
cundum rigorem juftitiae , mundus merito * 
deberet perire, quia pejor eft quam tempore 
diluvii , fed precibus fandorum mifericor- 
dia parcit ei. Haec S. Brigida vidua perfe- 
difEma de regno Sueciae fuit , clara virtuti- 
bus multis, &immenfasa Deo revelationes 
habuit informativas ad omnem ftatum no- 
ftrum. Ordinem quoque inftituit , cujus ipfa 
patrona eft ; tandem obiit corufcans mira- 
culis gloriofis, ad gloriam Chrifti Domini 
noftri & ipfms commendationem, cujus fe- 
flum agitur xxiii. Julii. 

F i l i us. Honoranda Mater , magnum eft 
quod afleris de hac fanda vidua , multas fci- 
licet habuifle revelationes de omni ftatu tuo: 
quae revelationes cum verae funt, haud du- 
bium quin fmt genus quoddam prophetiae : 
cum vero falfae , nihil aliud quam illuftones 
diabolicae. Hinc eft quod multi faepius inde 
decepti fuerunt , quos cum a fpiritu erroris 
contigiflet illudi , a Deo fe putabant per re- 
velationes vifitari. Unde lcgifTe me memini, 
quod in illis de quibus loqueris diebus , fuit 
quidam Johannes de Rupe-fcifla didus , Mi- 
nor ordine , qui etiam multa praedixit quafi 
mox effent futura , videlicet de duobus anti- 
chriftis , & de defolatione terrarum & gene- 
rali conculcatione cleri , & deinde de redu- 
dione totius orbis ad Chrifti fldem, pluraque 
alia ante annum Domini mccclxx. quae di- 
xit (ibi a Domino revelata , fed non evene- 
runt in tempore praefinito, fed nec ufque ho- 
die quo haeeferibuntur, qui eft mcccclxxxix. 
vigilia beatiffimi Nicolai. 

Mater. Si non evenerunt , ergo nec verae 
revelationes fuerunt, nec a Chrifto, qui eft 
vera veritas, revelatae. Nam qui mendacium 
loquitur , de proprio loquitur. Ait enim pfo- 

Vti. Script. & Mon. ampl. CoUett. Tom. VI. 


. pheta : Omnis homo mendax , hoc eft a fe 
mendacium habet, veritatem a Deo. 

Filius. Diu in vinculis detentus fuit,3c 
•multa fcripfit de futuris. Vereor ne fiditia , 
aut certe illuforia , illudens hominibus , prius 
ab hofte delufus ipfe. 

Mater. Notare te fummopere cupio , 
Fili , quod pene ab initio fidei hujufmodi prae- 
nofticatores fuerunt, & quotquot tempus de- 
terminatum praefixerunt de hujufmodi ar- 
canis, quae Pater coeleftis pofuitin fua pote- 
ftate, decepti funt; & ideo non eft his re- 
velationibus fides amplius exhibenda. Nec 
in hoc divina gratia , quae ubi vult & quando 
vult fpirat , contemnitur ; fed contra hoftis 
aftutias cautela adhibetur. 

Filius. Experientia rerum magiftra. Cla- 
ret igitur quod dum illa per experientiam 
cernimus nequaquam evenire quae a talibus 
praedida funt, quod non a bono fpiritu re- 
velationes habuere , fed a maligno potius 
delufos extitiffe. 


CAPUT XXXVI. 

De Ordine Salvatoris , qui S. B rigida vulgariter 
dicitur. 

O Rdo Salvatoris, qui vulgariter dicitur 
S. BrigidjE , circa haec tempora inchoa- 
tur ; cujus regulam , quod permagnificum 
eft , ipfemct Salvator didavit , ipfaque B. 
Brigida ab ipfo Salvatore ad Urbanum v. 
direda fuit pro confirmatione ipfius regulae, 
quatenus poteftate ab ipfo nobis collata ap- 
probaretur, & in unione capitis & corporis 
compage fervata , caritas commendaretur , 
& unitas non feinderetur. 

Filius. Multum tibi defert. Mater ve- 
neranda , amantiflimus fponfus tuus Domi- 
nus nofter Jesus-Christus, qui quod per fe 
facit, approbationi nihilominus tuorum vi- 
cariorum committit. O magna Chrifti di- 
gnatio magnaque ecclefiafticae unitatis com- 
mendatio ! ingens Chrifti humilitas , ingens 
etiam tua dignitas , cum tibi examinanda 
committuntur, qu:e ab ipfo fponfo tuo, qui 
seterna fapientia eft , poteftative condun- 
tur. De ipfa quippe fapientia aeterna , quae 
Chriftus eft, dicit Sapiens : Attingit a fine uf- 
que ad finem fortiter , & difponit omnia fua - 
viter . 

Mater. Fuit & hifdem temporibus Ca- 
therina de Senis virgo fandiffima fervorif- 
que incomparabilis. Habuit etiam fecum fan- 
dam virginem Catherinam filiam praefatae 
S. BrigiD/E & alias plures utriufque fexus 
perfonas venerabiles valde. Haec incredibilis 
fervoris fuit circa amorem Crucifixi , & in- 
comparabilis pietatis erga perditos & de fa- 
lute defperantcs.De fchifmate peflimo , quod 
per anflos xl. exritit protelatum , propheta- 
vit atque praedixit, & multum juftificavit 


Digitized by v^ooQie 


83 A NON Y MI C 

partem IJrbani vi. contra quem eledusfuit 
dominus Robertus de Gebennis , A; didus 
eft Clemens vi i. dixitque fanda virgo eum- 
ffem Urbanum fuiffe verum papam. » 

F i l i us. Non infima fuit juftificatio partis 
hujus Urbani, quae a tanta virgine, in qua 
indubie Spiritus-fandus loquebatur , habere 
meruit teftimonium. Et fi hujus eledio ca- 
nonica ; ergo & ceterorum , qui durante 
fchifmate cledi funt ab illa parte fucceffive 
poftipfum 5 videlicet Bonifacius ix. Inno- 
centius v 1 1. Gregorius x 1 1. Eledi vero parte 
ex altera poft Clementem praefatum ; fcilicet 
Benedictus xiii. ClemenS viii. Alexander v. 
& Johannes xxi ii. nullum jus prorfus mihi 
videntur habuiffe in papatu , nec vere papas, 
fed magis anfipapas ac monftra portentofa 
fuiffe. Quapropter mirandum fatis videtur , 
qualiter illud fchifma damnofum tibi,fcan- 
dalofum clero , animabus pernitiofum tam- 
diu valuit perdurare. 

Mater. Adeo perplexum fuit fchifma 
iftud , ut etiam dodiffimi & confcientiofi viri 
non valerent difeernere cui effet magis ad- 
haerendum. Faftus quoque, fuperbia & am- 
bitio excellentiae partes ad invicem inflexibi- 
les fecit , una alteri nullo pado cedere con- 
fentiens. Pernitiofi quoque confiliarii partis 
infirmioris , qui etiamfi perpenderent lucide 
ejufdem caufaejus infirmum, citius tamen 
damnari eligerent quam fledi. Animofitas 
quoque cervicofa cedere etiam agnitae ref- 
puit veritati. Addo autem & illud, quia fere 
omnes plus jufto privaro amore fe diligunt, 
effrenateque feu decus feu perfedum per fas 
atque nefas tueri nituntur. Non longe per- 
gendum eft ad id probandum : ad epifeopos 
* Sagientes tuos * te mitto, quorum alter etfi jus norit 
(«licet. alterius , fibimet tamen quodammodo ab- 
fcondit , oculofque cordis claudit , ne videat 
aequitatem, neque recordetur judiciorum Dei 
juftorum. 

F i l i u s. V eriffima funt , Mater , quae affe- 
ris , ficquc perfpicua , ut nullus rationis com- 
pos eis valeat contradicendo repugnare, feu 
repugnando contradicere. 

Mater. Sub hoc pernitiofo fchifmate ac 
nimis damnofo virgo veneranda Catherina 
in noftris magnis afflidionibus fupramodum 
attrita , & quodammodo martyr effeda , ad 
extremam horam veniens , Chrifto vocante, 
mundicolas liquit adiendo celfa polorum , 
ubi cum eodem regnabit in faecula faecu- 
lorum. 

Filius. Vere eam, bona Mater, marty- 
rem dixifti , quia quamvis pcrcufforis gla- 
dius ejus fanguinem non fuderit , quia ta- 
men per multiplices tribulationum torrentes 
tranfiit, martyrii triumphalem palmam non 
amifit. 

Mater. Demum etiam pendente hoc 
fchifmate , Bonifacio & Benedicto inter fc 
certantibus, nc quid deeffet tribulationibus 


ARTUSIENSIS 84 

A noftris, furrexit contra nos aliahxrcfis pef- 
fima & perverfa a tribus peflimis hxrefiar- 
chis excogitata , videlicet Johanne Wicleff 
in Anglia , & Johanne Hus in Bohemia , & 
Hieronymo de Praga. Et haec haerefis mul- 
tos infecit , & fub vefte ovina lupum tegen- 
tes^ totum noftrum ftatum fubvertere mo- 
liebantur. 

Filius. Adjuvit, non dubito, multum 
eorum nequitiam tempus peflimum propter 
nimium fcandalofum fchifma. 

Mater. Verum eft quod aftruis. Nempe 
cum ftatus nofter fcinditur,& ecclefla divi- 
B ditur in capite , mox totum corpus infirma- 
tur, fecundum illud : Si caput infirmum , om- 
nia membra dolent. Sed & ftatim poft hanc 
haerefis Adamitarum pullulare coepit in Bo- 
hemia , fed ftatim extinda eft ab aliis haere- 
ticis, fcilicet Huffitis. Erat flquidem groffa 
nimis & inverecunda. Nam hi miferi ince- 
ftuofi & impudici ac prorfus beftiales , nudi 
incedebant , & indifferenter cum feminis lu- 
xuriabantur. 

Filius. O pudor! 6 dedecus & prorfus 
infania beftialis ! homo certe cum in honore 
effet non intellexit, comparatus eft jumentis 
^ infipientibus , & fimilis fadus eft illis. Ve- 
rum , honoranda Mater , quoniam de fchif- 
mate mentio incidit , vellem libenter a te 
audire , quot fuerunt fchifmata a tempore 
^ Petri , ab exordio fcilicet tui ufque ad iftud 
quod peflimum extitit , quia longiflimum. 

Mater. Libenter id faciam. Expedit enim, 
'nam cum noftras coeperimus pandere cala- 
mitates , hoc quod poftulas, nullatenus omit- 
tendum, cum inter maximas fit tribulatio- 
nes numerandum , quod noftri ftatus inte- 
gritas contigit per fciffuras dividi , ac Chrifti 
tunicam per fchifmata laniari. Et ut noveris, 
tria fuerunt quae nos graviter afflixerunt, gla- 
^ dius perfecutorum , perfidia haereticorum » 
fcandala fchifmaticorum. 

Filius. De duobus primis jam compe- 
tenter tradatum fuiffe exiftimo , de tertio, fl 
libet, reftat dicendum. 

Mater. Noveris igitur viginti tria fchif- 
mata in Romana fede contigiffc , quar nobis 
fuerunt immenfi caufa doloris , & hacc fe- 
quentibus capitulis tibi pandam. 

CAPUT XXXVII. 

E De Schifmatibus in Romana fede contingentibus. 

M Ater. Primum fchifma contigit inter 
Cornelium fandum verum papam & 
Novatum, quifc pro papa tenuit , quamvis 
non effet , immo quod deterius eft ambien- 
do papatum fadus eft haereticus , & de ejus 
harrefi habes fupra lib. 3. c. 10. 

Schifma fecundum fuit inter Ltberium & 
Felicem papam Arrianos , quibus favebat 
Liberius , & ideo tamquam haereticus a Ca- 


Digitized by v^ooQie 


85 DE RELIGIONUM ORIGINE. 84 

tholicis eft dejedus, & Felix in. papam af- A Filius. Magna approbatio fandi tatis hu* 
fumtus. Et hic Liberius dicitur primus papa jus Formosi ,& quod verus extiterit papa te- 
infamis fuiffe. Nam omnes ejus decefTores ftimonium certum » & c contra reprobatio-* 
fandi fuerunt numero triginta fex. nis hujus Sergii, qui inhumane nimis egit 

Schifma tertium fuit inter Bonifacium pri- in mortuum , nimifque crudeliter. , 
muni & Eulalium. Caufa extitit difcordia . . Mater. Fuit & 1’ub fchifmatc ifto aliud 
eligentium, fed obtinuit Bonifacius, quia inter Leonem & Christqphorum prxdi- 
major.& fanior pars erat fecum. t dum. Nempe Christophorus per vim ra-' 

Schifma quartum fuit inter Symmachum puit papatum, Leone incarccrato, fed fta- 

& Laurentium. Caufa fuit difcordia eligen- tim etiam ipfe per Sergium captus eft tam- 

tium , fed Symmachus obtinuit judicio con- quam invafor. Quidam tatrien dicunt quod 

cilii, in quo Theodoricus rex perfonaliter monachiis effedus fit, & multiplicata funt 

fuit , fed major pars, erat cum Symmacho , mala fuper terram , maxime fuper clerum , 

ideo,&c. Deinde poft annos quatuor furgit & gravis in nos irruit tribulatio & anguftia. 

iterum altercatio in clero propter crimina ® Schifma decimum fuit inter Johannem 
objeda Symmacho, & fadum eft fchilma xn. & Leonem vi i i. quia Johan nes, cum 
quintum. male intraflet & pejus vixiflet, depolitus fuir, 

Schifma igitur quintum fadum eft contra & Leo fubftitutus. Et quamvis a Johanne 

eumdem Symmachum propter crimina gra- bis fugatus fuerit , auxilio imperatoris tan- 

via fibi objeda. Sed cum eorum concilio ob dem obtinuit. 

id fpecialiter congregato , Symmachus jura- Schifma undecimum fuit inter Benedi* 
mento fc purgaffet deobjedis, pradente re- ctum v.&prarfatum Leonemviii. HicBE- 
ge Theoderico, reftituitur cum gloria, & . nedictus, vivente Leone papa,aRoma- 

Laurentius, qui hujus altercationis videba- nis in papam eligitur, propter quod impe- 
tur incentor, jufto judicio damnatus fuit. ratorOTHO Romam obfedit, & traditur ei 

Schifma fextum fuit per Leonem quem- Benedictus, & Leo obtinuit, 

dam qui fadus eft papa per patrocinum Ro- Schiftna duodecimum inter Gregor ium 
manorum , fed non ponitur in catalogo pon- ^ v. & Johannem xvii. Nam cum parvo tem- 
tificum, quia non fuit verus papa, propter ^ pore fediflet Gregorius, & jam imperator 
malum introitum & violentam intrufionem : ab Urbe recefliflft, a Cresce ntio confule 

tamen fe geffit pro papa annis duobus men- deponitur , & Johan nes praeficitur. Sed hoc 
fibus undecim. comperto, mox imperator rediens Cr,es- 

Schifma feptimum fuit inter Sisinium & ce ntium cepit, & capite truncari juflit , Jo- 
Dioscorum i fedftatim Sifinio per mortem h annem vero exoculari ,& ceteris membris 
fado de medio , continuatur fchifma inter mutilari fecit. Infelix intrufio , fed multo in- 
> . Bonifacium & Dioscorum. Tandem mortuo felicior dejedio/Mifer ingrelfus, fed mifer- 
Diofcoro , qui per vim papatum tenebat , rimus exitus. 

Bonifacius reftituitur , nec fit dehis memo- Filius. O caeca & obdurata ambitio ! 
ria in catalogo pontificum, quia forte pro- O, ait Bernardus, filii Adam, genus ava- 

pter fchifma in dubium venit an eflent veri rum , genus ambitiofum , audite quid vobis 

fucceffores Petri. Et fuit nobis tunc tribu- cum terrenis divitiis & gloria temporali , 

latio maxima undique , foris pugnae , intus d quae nec vera* nec utiles funt ! O quanta in- 
timores. culcaJido invehit idem fandus , falubriter im- 

Schifma o&avum fuit inter Eugenium II. pingendo , fi adverteret contra hujulmodi 

& Sizinnium propter dilcordiam eligentium : fuperbos vaniglorios & ambitiofos. Sed in- 

fed Eugenius obtinuit, quia pars major & catfbm apud quamplurimos, qui terrena fic 

fanior cum eo. Tandem per laicos Roma- ardenter ambiunt , quafi non elfet altera vita 

nos crudeliter interemtus hic gloriofus papa abifta, qux mors eft potius dicenda quam 

Eugenius, gloriofo martyrio coronatur, 1'e- vita ; tamquam harc eifet tota portio fubftan- 

pultus apud S. Petrum. tiae eorum , cum e contrario propheta & rex 

Schifma nonum peffimum & fcandalofif- potentiflimus David non fine ingenti affe&u 
fimum fuit fecundum quofdam inter For- terrena omnia calcando ambiat coeleftia di- 
mosum & Sergium. Nam Sergius a For- £ cens : Portio mea. Domine , Jit in terra vi- 
moso reprobatus a papatu , fugit in Fran- ventium. 

ciam; & tandem papa fadus, revertitur Ro- Mater. Cernis itaque , Fili, quam im- 
mam fecretc , & mortuo Formoso , Chri- pudenter quamque pernitiofe ac nequiter pro 
stophorum antipapara cepit, & Formosi primatu certatur, quod modis omnibus tam- 

corpus effoflum dehoneftavit, corpus ipfius quam onus gra viflimum , etiam ipfis angeli- 
in cathedra locatum decollari praecipiens , cis humeris formidandum , fuerat dcclinan- 
decollatumque in Tyberim jadari. Pifcato- dum , & ad illud folo Dei timore & propter 
res autem ipfum in ecclefiam deportaverunt, obedientiam animarumque falutem acce- * 
facris imaginibus inclinantibus & falutanti- dendum. 

bus ipfum venerabiliter. Filius. Cerno , Mater, & valde cordi 

Vet. Script . dr Mon. ampl. Colle Si. Tom. VI. F ij 


Digitized by v^ooQie 


8 7 ANONIMI CA 

hxrent quae faris : & urinam omnes ambi- A 
tiofi , qui terrena fapiunt , faperent Sc intel- 
tigcrcnt , ac noviffima providerent ; faperent 
fpirituaiiter , iutelligcrent prudenter , provi- 
derent utiliter. Sed hoc attendere nolunt qui 
gloriam ab hominibus quaerunt , & gloriam 
•qua; a folo Deo eft non requirunt 

CAPUT XXXVIIL 
De reliquis Schifmutibus . 

M Ater. Schifma tertium decimum in- 
ter Benedictum vi ii. Sc quemdam 
alium intrufum , a quo fuit Benedictus ® 
cje&us : fed illo rurfum reftituto , ille inva- 
for turpiter eft eje&us. Hunc Benedictum 
poft mortem vidit quidam cpiCcopus in mi- 
ferabili fpecie , dicentem fc graviter affligi , Sc 
nihilominus de Dei mifericordia fperare , ni- 
jhilque fibi profuifle quod pro eo fuerat ero- 
gatum, quia de rapinis extitit. Iret ergo quan- 
tocius ad Johannem papam ipfius fucccflb- 
rem , & de tali fumma pecunia; accipiens , 
pauperibus erogaret : quod ille fideliter im- 
plens , ac timore perculfias epifeopatui ceflit , 

& monafterium intravit 
Schifma quartum decimum fuit valde fcan- c 
dalofum & confufione plenum inter Bene- 
dictum IX. & alios plures. Caufa fuit mala 
Sc lubrica vita ipfius; nempe extitit pollu- 
ti Almae vitae & converfationis impudica. Ideo 
cje&us fuit a papatu , & iterum reftitutus , 
iterumque eje&us. Ifto autem primo eje&o , 
Silvester eligitur. Inde Silvester ejicitur 
& Benedi ctus reftituitur. Quo iterum eje&o. 
Gregor ius VI. eligitur , qui cum effet litte- 
rarum rudis , alterum papam ad ecclefiaftica 
•officia exequenda fecum confccrari fecit. 
Dumque hoc multis non placeret , tertius ^ 
fuperinducitur, qui folus vices duorum ad- 
impleret. Quibus inter fe dimicantibus, Hen- 
ricus IL imperator fuperveniens, omnes dc- 
pofuit, & Clementem II. fubftituit. Verum 
de ifto Gregor io Gilb e rtus dicit in chro- 
nicis, quod fuit vir fandus, prout miracu- 
Jofc fuit demonftratum poft mortem ejus. 
Vide hiftoriam, fi non vidifti. 

Filius. Vidifle me, Mater, recolo, licet 
ante plures annos. Sed valde horrendum eft 
quod dicitur de ifto Benedicto nomine , fed 
reipfa vere maledi&o , qui filius fuit Bene- 
dicti VIII. qui videlicet propter fuam lu- E 
bricana vitam damnatus , apparuit cuidam 
in fpecie monftruofa & horribili. Caput & 
cauda erant afinina , reliquum corpus ficut 
urfus , & ait : Noli expavcfccre , fcito me ho- 
minem fuifle ficut tu es , fed fic me tibi re- 
prxfento, ficut olim exiftens infelix papa be- 
ftialiter vixi. 

Mater. Hic notare te convenit. Fili , quod, 
ut ait Ptolomxus, faftus fummorum ponti- 
ficum habuit femper malum exitum , & fuit 
Sc eft occafio Sc caufa multorum fchifmatum. . 


RTUSIENSIS 88 

Filius. Hoc valde facile ad perfuaden-i 
dum, S e utinam hoc attenderent faftuofi dc 
ambitiofi, qui non verentur perturbare tuum 
ftatum, dummodo fuum pravum adimpleant 
defiderium. 

Schifma decimum quihtum inter Ale- 
xandrum II. extitit Sc Cabolum epifeopum 
Parmenfem ; quia Alexander accu&tus de 
fimonia, poftquam Mantuae fe purgivit co- 
ram concilio de objefto crimine , licet im- 
perator contradiceret, reftituitur au&oritate 
concilii , quia major pars fuit cum eo , Sc 
Cadolus ipfe tamquam fimoniacus invafor 
expellitur. Hic Alexander vir fan&us fuit. 

Schifma xvi. fuit inter Gregor ium VII. 
& archiepifcopum Ravennenfem. Caufa fuit 
tyrannis imperatoris & diflentio quorum- 
dam epifeoporum. Majus fuit omnibus ante 
habitis , Sc duravit ulque ad Urbanum II. 
Fuit autem idem Gregorius vir fanftus , 
magnus zelator juftitiae , prius fuit prior Clu- 
niacenfis , irtdc legatus in Gallia , Sc dure pro- 
cellit contra fimOniacos & p*-efbytcros con- 
cubinarios ; Sc fa&us papa , ardentiori contra 
cos zelo proceffit ; & ob hoc multos contra 
fe ac in fui odium concitavit, ficut moris eft 
malos femper agere contra bonos. Infuper 
ab imperatore Henrico III. cum cardinali- 
bus in caftro S. Angeli incarceratur , fed a 
rege Apulia; liberatur. Tandem poft multos 
agones , plurimafque patienti* coronas , in 
Apulia moritur miraculis corufcans. 

Schifma xvn. fuit inter Paschalem II. & 
tres praelatos , fcilidet Albertum , Arnul- 
phum & Theodericum, qui favore impera- 
toris erexerunt fe ; fed omnes mala morte 
perierant, Sc fic Paschalis obtinuit , quia juftc 
clc&us erat , Sc Deus fuit cum eo. Multa 
hic perpeffus eft a falfis fratribus, edam ab 
imperatore captus fuit cum cardinalibus , Sc 
per duos menfes in vinculis detentus. In om- 
nibus tamen triumphavit, & tandem glorio- 
fum & pacificum exitum habuit. 

Schifma xvhi. fuit inter G elasium II. & 
quemdam Benedictum , qui favore impera- 
toris erexit fe contra papam Gelasium ; fed Sc 
contra Calixtum II. immediate fequentem ; 
fed ifte miferabilis periit morte fubita , & qui 
jufte & canonice elefti fuerunt , Deo eos ju- 
vante, obtinuerunt. 

Schifma xix. fuit inter Innocentium II. 
& Petrum Leonis. Caufa extiut difeordia eli- 
gentium; fed Innocentius obtinuit, quia 
major & fanior pars erat cum eo , Sc B. Ber- 
nardus per feptem annos laboravit viriliter' 
& pene ufque ad mortem pro unione & pace 
noftra. Hoc diffufe habetur in vita ipfius lon- 
giore, quod ne taedium generem omitto. 

Schifma xx. fuit inter Alexandrum III. 
Sc quatuorfchifmaticos, duravit fpatio xv 1 1, 
annorum , & Alexander vicit eos fucceflivc , 
& excommunicavit eos , qui omnes mala 
morte perierunt. Pr-arvaluit infuper contra 


Digitized by 



*8 P DE RELIGION 

imperatorem Fridericum I» qui imperavit A 
annis xxxm. Et quamvis multa laudabilia 
dicantur de eo, tamen in hoc erravit, quod 
perfecutus eft hunc Alexandrum papam , & 
fchifmaticos contra cum fovit in noftram 
laturam & animarum perniciem, quod non 
parvi eft reatus :fcd poft graviter poenituit, 

& ad unionem noftram humiliter rediit. 

Schifma xx i. fuit inter Johannem XXII. 

& Petrum de Corbario de ordine Mino* 
rum. Caufa extitit tyrannis Ludovici IV. 
qui fcindere nitebatur unionem noftram & 
pacem confundere, eo quod Johannes hic 
papa eum cxcommunicavit , quapropter Pe- I 
tkum iftum in idolum erexit Sc veneratus 
eft: fed nihil profecit, quia ftatim fuedfum 
fuit , & Petrus venit ad pedes Johannis ve- 
niam petens , & obtinuit. Tamen conferva- 
tus fuit eundis diebus vitat fuar , ne ipfius oc- 
catione aliquod iterum oriretur. 

Filius. Cautela prudens & ncceffaria. Ete- 
nim hic venerandus pontifex caute egit & 
prudenter : caute tibi, prudenter (Ibi. Caute 
tibi , dum & tibi cavit a fcandalo ; & invafori 
dimittendo noxam , libi prudenter providit 
in futuro. Ait enim ipfc Salvator : Si dimifc- < 
r,itis hominibus peccata eorum , dr Pater vefier 
coeleftis remittet vobis peccata vefira. 


CAPUT XXXIX. 

De reliquis fchifmatibus. 

S Chifma xxn.pcffimum fuper omnia quae 
antea fuerunt , & duravit annis xl. Et de 
illo jam diximus cap. xxxvi. & occafione hu- 
jus alia memoravimus. Noveris autem fchif- . 
nu iftud peffimum valde fuiffe , quia diutur- 
num nimis, cum grandi fcandalo totius cleri, 
& gravi animarum jadura propter haerefes & 
alia devia & inordinata , quae tunc pullula- 
runt quali vepres & fpinz , quia non erat 
manus eradicans , dum , infirmato capite, 
cetera membra nutant. 

Filius. Deus largitor pacis & caritatis 
amator mifereatur noftri, & det nobis pacem, 
& mentibus noftris infundat caritatem , au- 
ferat de regno fuo omnia fcandala, aftringat 
pacis foedera. 

Mater. Gftatias fibi , tandem fchifma hoc 
peffimum per concilium Conftantienfe fuit 
9 terminatum, depolitis tribus ad invicem de- 
certantibus , videlicet Bened i cto , Gregorio 
* l. johannc.&f Alexandro, & unanimiter eledo Mar- 
tino V. cum jubilo cantantibus omnibus Te 
Deum, & fumma? Trinitati gratias certatim 
referentibus. 

Schifma xxm. fuit inter Eugenium IV. 
& Felicem V. & duravit annis xvi. ut fatis 
nofti; fuit enim temporibus tuis. 

Filius. Verum eft. Mater, quamvis ad- 
huc adolefcens : fed habui patruum qui in 
curia hujus EuGENiimanfit, pendente fchif- 


UM ORIGINE j» 

mate, a quo (nulta de ifto audivi; cui pa- 
rebat Italia , fed & Gallia noftra , aliarquc 
provinciae multae , ita ut proceffu temporis 
paucae remanerent cum Felice. 

Mater. Ifte Eugeni us mortuo Maruno 
eledus fuit in Urbe pacifice , & indubitatus 
papa habitus ; fed brevi poft tempore com- 
pulfus a Roma nudus exire. Item a concilio 
Bafileenfi, quod Martinus ante exceffum 
congregari jufferat, citatus, obedire noluit, 
ob hoc depolitus non curavit ; & fic oritur 
fchifma iftud, quod duravit ufquead mot- 
tem ejus. 

Filius. Qui favebant fibi, multa laude 
digna de eo dixerunt : econtra qui ipfi adver- 
fabantur , plura enormia fibi impo fuerunt, 
ut moris eft. 

Mater. Tamen quicquid eft, ante pa- 
patum fuit vir abftradae vitae & famx bonae : 
quicquid poftea fertur egiffe , divino judicio 
relinquo ; fuo Domino flat aut cadit , non 
noftra intereft de mortuis judicare. Etiam 
poft fugam Romam recuperavit , adjutus a 
Venetis , & majorem obedientiam habuit. 
Caufa autem hujus fchifmatis fuit fads nova, 
& ante haec tempora inaudita. Nempe con- 
cilium Bafiicenfe , ut didum eft , depofuit 
EuGENiUM.qui unicus erat & indubitatus papa, 
ideo quod noluit fervare inftituta & decreta 
Conftanticnfis concilii venerabilis valde , nec 
obedire curavit eidem concilio Bafileenfi , 
afferens potius econtra debere fieri : unde 
oritur grandis altercatio feribentium de hac 
materia pro & contra, nec potuerunt con- 
cordare ufque hddie. Nam una pars dicit 
concilium fupra papam effe, altera dicit non, 

> fed papam fupra concilium. 

Filius. Audivi nonnullos non afperna- 
bilis fcientix , fed nec opinionis calcandx ,• 
de hac materia difputantcs; fed praevalere 
mihi videbantur qui afferebant concilium 
fore fupra papam , quibus fatis affentiebam. 
Netppc te , Matrem noftram Chrifti fponfam, 
idem legitime congregatum concilium in- 
dubie reprxfentar. 

Mater. Certum conflat quod afferis , & 
ideo nolumus de hac materia diffinire, ne 
partes noftras videamur fovere , & pro no- 
. bis judicium ferre. Videat Dominus & judi- 
- cet. Nunc autem de fchifmatibus di da fuffi- 
ciant. 

F i l i us. In ifto , de quo fermo , Bafileenfi 
concilio multa Bona & utilia inftituta fuiffe 
traduntur pro reformatione totius flatus tui. 
Habuit principium gloriofum , fed finem 
ignominiofum ac tribulatione plenum prop- 
ter fchifma. 

Mater. Mirabilis rerum eventus ! Prar- 
valuit concilium Conftantienfe contra tres 
papas eos dejiciendo & quartum inftituen- 
do , cum tot haberet adverfantes , & a nullo 
confirmatum fuiffet. Iftud autem tanta au- 
doritate collcdum & firmatum , nec unum 

F iij 


94 ANONYMI CA 

potuit vel in modico reducere ad normam A 
fui propofiti : immo econtra proceflus ejus 
impeditus fuit ab uno. Ibi debile principium 
& finis gloriofus , hic e contrario initium in- 
clytum , finem vero habuit miferum. 

Finus. Illis diebus vel paulo ante , ut lc- 
gifle me memini, rrCsfoles vifi funtin coelo, 

& fequitur ftatim triplex regimen in ftatu 
tuo, videlicet Eugcnii , concilii & neutrali- 
tatis. 

Mater. Ludovicus Alamanba epifeopus 
Arelatenfis, cardinalis , vir fanda* vita:, ac 


R TU SI ENSIS 9 i 

fem perfidum Chriftianum , qui juxta pro- 
miflum conftituitur rex civitatis , fed poft 
triduum decollatur , non hominibus, fed Deo 
fibi reddente quod meruit. .Piro cujus amif- . 
fione civitatis, fit piandus in univerfaChri- 
ftianitate , & timor ac tremor grandis. In 
illa multa milliaChriftianorum trucidati funt, 
& innumerabiles venumdati, virgines vio-, 
latz , ecclefiae deftrudae , facra loca foedata» 
praecipue ecdefia S. Sophiae, nobiliflima inter > 
reliquas orbis , equorum ftabulum ac meri-" 
tricantium proftibulum fada eft , & alia infi- 


patientiz fingularis , fortis & conftans , ftabi- B nita mala patrata, haud dubium quin prop- 

f. . - - ^ M ^ * __ VT O _ 


lis & firma columna fuit Bafileenfis conci- 
lii, & ei diu praefedit : deinde poft multos 
agones laborcfquo infinitos , quos pro nobis 
fuftinuit , feliciter migravit ad Dominum , 
multis corufcans miraculis. 

F ili us. Vellem , Mater , a te audire , qua- 
lis vel cujus meriti extiterit Felix ifte, qui 
prae aliis tantis & tam dignis patribus in pa- 
pam eledus eft in ipfo Bafilcenfi concilio. 


ter peccata habitantium in ea. Nam & con- 
foederationem & focictatem habebant cum 
infidelibus in mercandis & aliis negotiis fuis , 
& plerique in multis paganiter & non chri- 
ftiane vivebant, & totum pro parte punitum 
eft , & ab illa incomparabili civitate omnino 
ufque hodie divinus , proh dolor ! ablatus 
eft ^cultus. Imperatoris corpus ab impiis oc- 
cifum , dccapitatum fuit ex livore & feritate 
impiiffimi & crudeliffimiTurci, & periit pene 
totaliter fides in Graecia. 

Filius. dLftimo hujus perditionis cauta 
fuit vel maxima , quod Grzciae praelati , quo- 
rum Conftantinopolitanus patriarcha caput , 
jamdudum recefferant aRomana obedientia, 
infuper ritu a te, veneranda, nobis in facra- 
mentis tradito abutentes , obftinati & infle- 
xibiles in fua opinione manentes , novas fe- 
lias fuperinduxerunt perditionis. 

Mater. Hoc quod afferis facillime per- 
fuaderi potiet. Bella quoque in diverfis orbis 
climatibus etiam noftro fceptro fubjcdis diu. 
fuerunt continuata , praecipue in Saxonia 


•C A P U T X L. 4 

De papa Felice & juibufdam aliis eventibus 
contemporaneis . 

M Ater. Felix ifte, qui in concilio ele- 
dus eft contra Eugenium, fuit dux 
Sabaudiae, princeps devotus & fenex. Vidit 
filios filiorum fuorum. Hic cum jam caelibem. 
vitam duceret, eledus eft in papam , depo-. 
fito , ut didum eft , per concilium Eusenio , 

& non habuit hic magnam obedientiam, 
quia neutralitas fubintravit. Tandem defun- j) Weftphalia , Flandria , Pruffia, Suevia, Bo- 
€to E u g e n i o , Fel i x ifte ceflit Ni colao a chonia, & fpccialiter in Anglia ftrages ingens 

.cardinalibus eledo propter bonum pacis & propter inteftina bella, quae gens illa ferox 
favorem unionis, fkdus legatus Franciz & faepius commovere folet. 
cardinalis Sabinenfis. Nicolaus igitur ifte Filius. Vere ferox , qua* reges & prin- 
clcdus in Urbe anno Domini mccccxlvi i. 
loco Eugenii, pendente fchifmate , paulatim 
ubique obtinuit obedientiam , mirantibus 
eundis , quod vir humillima nationis fic prae- 
valeret contra ducem Sabaudiat , qui fuit af- 
finis quafi eundis principibus Chriftianitatis , 

& tamen di mitius ab omnibus , ficque Chrifto 
miferante , fchifma peffimum , longum & 
nobis moleftiffimum ccflavit , & pax eundis 


tipes fuos crebro gladiis cruentis exterminare 
fuevit. ’ ^ 

Mater. Non muko poft tempore vido- 
ria miraculofa coelitus datur Chriftianis con- 
traTurcum magnum, inHungaria trans Da-; 
nubium, & perdidit multos, ac fugit turpi- 
ter timore hoftium perculfus, cum tamen 
eum nemo perfequerctur mortalium , fed 
caftra Domini Sabaoth terruerunt eum in 


optanda nobis reddita eft, quia placuit Deo ^ die fandi Sixti papz anno MccccLvi.Sandus 


per abjeda mundi glorificare nomen fuum. 
Hic Nicolaus fuitmagifterin theologia , to- 
tus adivus , & in conceptibus locuples. Fa- 
dus papa multa reaedifica vit , grandem mu- 
rum Roma in circuitu palatii fui conftruxit , 
& totum murum Romanum redintegravit 
propter timorem Tureorum. Ifte verfus fer- 
. tur Roma: de eo publicatus : 

Luxfulfit mundo, ceffit Felix Nicolao. 

Hujus tempore Conftantinopolis impe- 
Tialis civitas permagnifica capitur ab infide- 
libus Tureis, tradita per quemdam Januen- 


Johannes de Capiftrano praefens fuit ibi , 8d 
provocavit populum trepidantem ad perfe-; 
quendum infideles fugientes , & fada eft -ul- 
tio magna de inimicis Crucis. Propter hanc 
vidoriam coelitus datam, feftum Transfigu- 
rationis renovatur a Cali xto III. Nicolai V- 
fu c ce flo re , pro gratiarum adione illius vi- 
doriae miraculofa:. Praefatus Johannes de 
Capiftrano frater Minor , difcipulus fandi 
Bernardini fuit, ac poft ipfum praefuit re- 
formationi novae. Hic perada praefata vido- 
ria ftatim moritur clarus miraculis. 


I 


Digitized by 


Google 



5>3 DE RELIGIO] 

Filius. Legi , Materi hos impuros Tur- 
eos dolo & fraude obtinuifle regnum Boffe- 
norum , ducatumque defpotis Serviae,&plura 
loca & regna in partibus Orientis , Achaiam 
provinciam ,~ & infulam Mitilenen , anno 

MCCCCLVIII. 

Mater. Reformatio magna plurimorum 
nionafteriorum multum neccflaria in diverfis 
1 mundi partibus fit. Et nota quod hujufmodi 
reformationes crebro leguntur fa&ae , fed pe- 
ne nulla remanfit in ftatu , quin potius fo- 
lito more per fucceffum temporis ad prifti- 
num relaberentur languorem poft venera- 
bilium patrum reformatorum mortem. 

Filius. Senfus & cogitatio hominis pro- 
na funt in malum , ut feriptum cft , & in 


UM O R I G I N E. 94 

bonum facere & non facienti peccatum cft 
illi. 

Fili us. Nihil verius. Nam & fervus feiens 
voluntatem domini fui, & non faciens, va- 
pulabit multis. 

Mater. Fili, inter loquendum fubito in- 
cidit in mentem , ut quemadmodum de no- 
ftris prarfentibus tribulationibus, perfecutio- 
nibus ac preffuris in primo hujus dialogi li- 
bello , deque prarteritis in fecundo vel ter- 
tio interim tra&avimus > ita quoque in fe- 
quenti , de his quae reftant & nos indubie ma- 
nent, feu per prophetica oracula, five per 
cvangelicam tubam <apoftolicamque dodri- 
nam ad plenum fum cdoda , vel pauca de 
multis dicendo ad invicem conferamus. 


pauciflimis fervet virtus caritatis, & ob hoc Filius. Optime, Mater , & ut congruit, 
tentante hofte, qui fumme nititur religio- mihi expedit, tibique convenit, ut quar pa£ 
nem inmonafteriis extinguere, homines fa- fionibus exerceris omni tempore, omnium 
cile feducuntur , ac extra aequitatis limites etiam temporum pafliones ad tuorum aedi- 
pedes affedionum ponentes, libenter ambu- q ficationem recenfcas filiorum, 
lant vias non bonas, fed poft peccata fua. Mater. Sic agere libet. At quoniam fab* 
Nam procul dubio nulla in nobis donaretur batum eft & ad vefperas properandum , cra- 

iniquitas, fi in nobis ferveret caritas : qua ftina vero ob Dominicae reverentiam laudi- 

dcficiente , fequuntur multi pravitatem cor- bus infiftendum , feria fecuada tradarc ag- 

dis fui mali, impulfi ab hofte maligno, ut grediemur quidquid infpirare dignabitur Jesus 

tandem in inferni voragine demergantur. Christus fponfus & Dominus nofter, qui 

Mater. Igitur cave tibi ipfi a ruina , alio- vivit & regnat cum Patre in unitate Spiritus- 

quin os tuum condemnabit tc.Ncmpc fcienti fandi per infinita faecula fieculorum. Arnen. 


G E S T A 


SEPTEM ABBATUM BECCENSIUM 

METRICE A PETRO DIVENSI CONSCRIPTA 

Ex duobus mff. codicibus uno Beccenfi , altero regina Suecia. 


OBSERVATIO PRAEVIA. 

E S TA feptem primorum abbatum Beccenfium a Petro 
Divenfi metrice confer ipt a fuppe ditaverunt nobis antiqui 
codices duo , alter Beccenjis quem nobis perqfjjciofe ex - 
firipfit fodalis nofler domnus Kichardus Houflaye, alter 
regina Suecia Roma a Mabillomo repertus , cujus apo - 
graphum cum Beccenfi codice contulimus. 

Eorum auftor Petrus Divenfis , hoc eft monafterii S. 
Petri fupra Divam in Dioecefi Sagienfl monachus , qui o Petrus Augen - 
fis , didus a pago Aidgenfi, ubifitum eft illud monaflerium , cum aliquando 
hofpes apud Beccenfes nofiros divertiffet , excitatus a nobiliffimo viro Mi- 
lone Crifpini monacho S cantore Beccenfi , opus illud fufeepit. Porro in 
codice regina Suecia una cum pradifiis geftis continebatur & chxoniconBec- 



Digitized by AjOOQle 




95 PETRI DIVENSIS 96 

cenfc-y alias ab Acherio ad calcem operum Lanfranci editum , cujus ideo 
pracipuas ‘variantes le Bione s hic fubjiciemus una cum aBis^oh annis de 
Rothomago diBi etiam de Adotha & Gaufrtdi de Hijpania , abbatum , qu& 
in editione Acheriana defiderantur. 


P 


Etrus Drvenfis confcribit verfibus iftis 
Strudorcs primos Becci fummofquc ma- 
giftros. 


1. Ex quo 'principium Bcccus jam fumfit 
fic ciTe, 

A quo vel per quem primo procellit ad effe , 
Seu quibus ipfe viris fundatus magnificetur , 
Queis vel perfonis ditatus clarificetur , 
Quot praeccfferunt abbates, quive fuerunt. 
Tempore vel quanto Beccum rexere fo- 
vendo. 

Carmine decrevi perftringcre metrificali , 

Ut fermone brevi fignentur & ordine tali. 
Non quia prarfumtor operis dijudicer hujus , 
Saepe magis numero fuerim compulfus ad 
illud | 

Domni Milonis Crifpini vocc monentis , 
Omnibus & votis nihilominus id fatagentis. 
His ita libatis in principioque locatis 
Hoc opus aggrediar , licet huic fum viribus 
impar : 

Infantum linguas fed qui facit effe di fertas , 
Spiritus ipfe mihi nunc adfit ad hoc prope- 
ranti. < 


A Fratribus & fecum quampluribus affociatis , 

Artius inflabant aptari poffe beatis 
Dulcibus hymnis , laudibus amplis invigi- 
lando , 

Vehibus hirtis, fumtibus ardis membra do- 
mando. 

Herbis vefcentes crudis, laticemque bibentes, 

Pane fed adjedo quandoque filigine fado , 

Crebro legentes, fero loquentes ordine certo , 

Prava caventes , jufta fequentes tramite redo. 

Infuper & Pauli dodoris juffa probantes , 

Inftantcr manibus quaecumque fuis operan- 
tes. 

B Talis tantillus , humilis fatis atque pufillus 
Extitit exorfus Becci , primus quoque motus : 

Non ibi murmur erat , non fraus , nec bilis 
amara : 

Multa fed intus erat pax & concordia mira. 

3 . His igitur vitam ducentibus intro fo- 
pitam, 

Coepit diffundi paulatim rumor eorum. Lanfraneu* 
Vallis & ex imo jam confcendebat in altum , 

Unde peraffiati quamplures atque citati, [ia. 
Partibus e notis venientes, necne remotis. 

Beccum quaerebant, illuc & conveniebant. 


S. Herluimw 
primasabbas 
Becci. 


Se patris Herluini fubdentes relligioni. 

2. Anno milleno ter deno necne qua- q Quos inter magnus vir quidem mitis uc 


terno 

Quo Deus ipfe Patris Verbum de vifcere 
matris 

Noftrum produxit corpus mundoque reluxit, 
CumNormannorum turgentia colla domaret 
Guillelmus fenior , quos & fuper imperitaret 
Nobilis & prudens vir quidam, corde fed in- 
dens. 

Ut patet in Becci flrudura coenobiali , 


agnus . 

Editus Italia , quae dicitur urbe Papia , 

Stemmate non humilis, natalibus ac gene- 
rofis. 

Magnificus rhetor , notiffimus undique de- 
dor , 

Cui Lanfrancus erat nomen fatis amplifica- 
tum , 

Gallis, Italicis , Grarcis quoque clarificatum , 


Qui fuit Herxuinus facro de fonte vocatus , Cum difeeptando ftudiis & mira docendo 

Infpirante Deo, mortifque timore citatus*. Urbes luftraffet, regiones & peragraffet. 

Cum foret in multis praefertim ftrenuus ar- Et foret hic clarus apud omnes , par quia 
mis, ' rarus. 

Inter &ipfefuos nimis effet honorificatus , Nam fore praeclara fert Tullius omnia rara. 
Hinc & apud primos patriae fatis appretiatus ; Omnia confpiciens haec vana fuperfi.ua necne. 

Jam fibi plaudentem , jam pronum , jamque Et quia mundus abit, fed in hoc quod cer- 


faventem 

Mundum dcfpexit, fefeque fubinde retraxit. 
Et monachus fadus fando jam flamine tadus, 
Praefulc tunc urbis Hek.bes.to Lexovicnfis 
Attondente comam , fimul & tribuente cu- 
cullam. 

Protinus ecdefiae fe contulit &fua quseque , 
Quam prius in fitndo conftruxerat ipfe pa- 
terno , 

Haud procul a fluvio qui Beccus dicitur, a 
quo 

Sumfit & ipfe locus nomen fub tempore 
Beccus. 


mtur omne 

Flamma fuccenfus divi Lanfrancus amoris 
Culmine calcato terreni prorfus honoris , 

Pauperiem Chrifti decernens ipfe fubire , 

Coeli divitias quo felix poflit adire , 

Applicuit Becco tandem, fed praeduceChrifto,' 

Hunc qui praefeierat prae tempore , necne pa- 
rarat 

Ecdefiae purum vas , quam dignumque fu- 
turum. 

4. Confpedaque loci jam paupertate cu- Monachi 

P ita , duit. ma 

Simplicitate 


Digitized by v^ooQie 


97 DE GESTIS ABBATUM BECCENSIUM. 98 

■Simplicitate patris, mira fratrum quoque vita, A Ibant 4 ftudio Bcccenfi mira loquendo , 

Veftibus explofis queis.tcdus erat pretiofis, Fadi prxeonfis ipfarum per regiones, 

Induitur vili gaudens tunica monachali , Ac fic qux penitus conflabant annihilat* 

■Fratribus appofitus , defiderioque potitus. Artes , Rollonis ex tempore partibus iftis. 

Omnibus elegit abjedror ipfe videri, Lanftanci ftudio nofcuntur item reparatx, 

Quam peccatorum domibus fublimis haberi , Ipfius aferibi quod conderet utique laudi. 

Illud habens oculis prxfixum & cordis in ardo: 

Quanto major eris, tanto dejedior efto. Tunc Becius primo qui pailper adhuc Beccus &«*■<* 

Qua rogo laetitia pater Herluinus agebat, Sc in imo, 

Cum, prout optavit, jam fufeepifle fciebat, ‘Coepit ditari , fuccrefcere , frudi ficaria 

Cujus dodrina Beccos foret erudiendus , Auro , divitiis , perfonis rcliigiofis , 

Qui rudis intus adhuc fuerat, fed & infti- Vitibus & terris, ornamentis pretiofis. 


& omnibus 

abundat. 


fit prior. 


tuendus. 

Cui deferre volens perfafpe , decebat ut illi , 
Ipfe refutabat , perfolvens hoc magis illi. 

Ille verebatur fubici vatem libi tantum. 

Hic venerabatur nimis abbatem fibi gratum. 
Gaudcbatquc (atis vir tantae nobilitaris , , 
Qui foret ignotus , qui cognitione remotus. 
Intus & arcebat fe Aridius atque premebat , 
Ne (Ibi diledam cito perderet ipfe quietem. 

5. Explicitis vero tribus annis in mona- 
chatu 

Sub patris Herluini quo venerat ipfe ducatu , 
Ne jam fub modio poflet latuifle lucerna, 
Hadenus in medio fuerat qux vallis operta, 
Eft prior effedus , fratrum fed ab agmine le- 
dus , .. ' 

Ut fplendore fui fenfus pariterque fophix. 
Lumine fublimis perluftrarentur ufix. 

Et domus hxc nota , fed & ipfe Ncuftria tota , 
Quam licet abnuerit , fufeepta denique cura, 
Omnibus intendit prodeflefub haepofitura. 
Fratribus a dignans edent qux rite fequenda. 
Non minus indnuans illis qux jure cavendi. 
Prx manibus femper dodrinam promtus ha- 
bebat , 

Qua prxccllenti fociorum corda rigabat. 
Gratus erat eundis , nam eunda fcienter age- 
bat, 


B 


Felix ecclefia, Chriftoque placens & amica > 
Ex iftis unum qux novit habere patronum. 


8. Tempore prolapfp, cum jam floreret Lanfrancn* 
ab alto fit abbas s. 

Beccus , & in totum fere diluccfceret orbem , domenfijf** 
Intus Lanfranco dodrinam diftribuendo, 

A foris Herluino curam majoris agendo : 

Dux Normannorum Guillelmus laude fuO- 
rum 

SumfitLanfrancum merito eundis veneran- 
dum , 

Non fine fingultu multo grandi quoque ludii 
Fratrum , necne patris Herluini jam fenioris. 
Ecclcfixquc fux Cadomi tunc xdificatx 
Contulit abbatem folerter ad utilitatem 
Coenobiique rudis nihilominus & regionis. 

Hunc etenim fenfu quo mirus &rat, fed & 
adu 

Imbuit , ornavit , prxftruxit , clarificaVit 
Ordine , dodrina, concentu, philofophiai 
Qui licet haud multis inibi vigilaverit annis , 

Cum fuerit raptus de cura coenobiali, 

Poftmodum -fedi provedus pontificali : 

Ejus figna ramen dodrinx non pereuntis 
Sunt , & adhuc intus fatis apparentia eundis. 

•9. At dux prxfetus regnandi jure citatus. Deinde e P i- 
Poftquam devidis in bello cominus Anglis , fco P. us C4n ' 


Hofque cibo forti, nunc illos ladc cibabat, p Terram poffedit rex , & regnando refedit , 


tuaiiz. 


Diftribucns cundis,ut cuique decere putabat. 
6. Fama fed ut crevit volitans, terramque 

Fama ejus repleVit , 

percrcbrei- D e novitate loci , fimul & de relligione, 
fifld^no- Deqiic viri tanti Lanfr anci. cognitione, 
bilium & Nobilium multi, dites, comitum quoque nati, 
concucfus? Hinc alii plures : inflati nempe fcholares. 
Concurrunt Becco , Lanfirancum nolfc vo- 
lentes , 

Infiitui tanto dodore magis cupientes. 
Cujus perfpicua fundari philofophia , 
Horum nonnulli cordis ad intima pundi , 
Pncumatis atque facri fubito fervore perun- 
di, 

Jam mundi faftu dejedo carnis & aftu , 
Colla jugo Chrifti feftinant fubdere miti. 
Ejus amore quidem remanentes prorfus ibi- 
dem. 

Aft alii plures fub eodem philofopHantes, 
Artibus imbuti prxclaris & bene dodi , 

Vet. Script. & Men. ampl. Colieft. Tom. FI. 


Ecclcfias regni cupiens renovare fubadi , 
Qux nimis incultx fuerant, vitiis &adultxj 
Confilio procerum fundus fatrapumque fuo- 
rum, 

Suftulit abbatem de coenobio Cadomcnfi 
Domnum Lanfrancum , didante fed Omni- 
potenti , 

Atque rcludantem nimis, id que diu reni- 
tente m. 

Tandem multorum precibus ftringentibus 
ipfum, 

Prxfertimque patris Herluini foedere vidum» 
Cujus ut audori Chrifto parebat & ori , 
Intulit eximix qux Cantia dicitur urbi , 
Atque fecerdotcm fummum prxfecit eidem» 
Clero fed pOpulo cum laudibus amplificatis 
Excipientibus hunc, & mentibus exhilaratis» 

to. Culmen ubi talis fuit hic indeptus ho- 
f* noris» 

Non caftellorum ftrudurx materiali , 

G ' 


Digitized by LjOoq le 


o 9 PETRI DIVENSIS ioo 

Noa canibus, non hic avibus luxu laicalt A Tanto conflat cum complexum cordis a- 

more , 


Extitit intentus, quia ptorfus ab his alienus 
Ut mos pontificum dinofcitur Angligena 
tum : 

Sed pius ut paftor ftrudurae fpirituali 
Sedulps inflabat ccnfura pontificali. 

Mentes barbaricas dodrinis aedificando , 
Ufibus atque malis ad confpicuos revo- 
cando. 

Non opus cft crebris jam declamare loquelis 
Anglorum genti quantum profecerit omni. 
Namque ftatus regni tcftatur Sc ecclefiarum, 
Ipfius ingenti cura ftudioque frequenti , 
Quod tunc juftitiar fub norma fit reparatus. 
O tunc felicem populum nimis, atque viren- 
tem , 

Cum rex infignis pacem fibi conciliabat , 
Tantus Sc antiftes dodrinam fuppeditabat. 
Ille refraenabaj; ftrido pugione rebelles. 

Non etenim poterat fibi quis reftare fatelks. 
Ifte beatorum fedes paflim renovabat. 

Per patriam ledis redoribus atque facrabat. 
Legibus ille novis reparabat templa vctufta. 
Tunc efflorebat Britannia , tunc revirebat , 
Tunc erat infignis, ducibus quia praedita 
dignis. 

Tunc opulenta bonis, quia pax optata co- 
ronis , 

Quorum fudore nimio grandique labore 
Mundi pollentes hujus tum quique potentes 
Materiam fumunt turgendi defipientes. 

Sed quia deflexi paulifper ab ordine coepto, 
Eft illuc iterum redeundum calle refumto. 


Fit mona- 
chas Becci. 


Ejus ut ulterius difcedere nollet ab ore. 

Sumpto tunc igitur fibi relligiOnis amidu 
In modico fertur tantum virtuti? adeptus , 

Qui nulli penitus fratrum foret ipfe fecun- 
dus. 

Cui , poft Lanfranci digrefliim commemo- 
randi , 

Qui fuit ecclefiae tranilatus ab hac Cado- 
menfi 

Abbas, ob vitam, qua praepollebar, honcftam. 

Imperat officium ae more prioris agendum. p . rior in ^ i - 
g Quo non elatus fuit aut levitate notatus , Laufrancum. 
Saepe quia mores mutant , ut fertur , honores. 

Imo ftudebat eis queis praeerat ultimus effc, 

Lege miniftrandi fuerat quod cuique ncceflc. 


Hcriuinas ji. At pater Herluinus mens veri con- 
Zfclmum' fcia Cujus, 

£bi fuccclTo- Ut fc confpexitLanfranco jam viduatum, 
icm digu. fucceflbrem gaudebat habere para- 

tum. 

Quoque fuae curam domus ipfe refoderat 
omnem , 

Eligit Anselmum vita ftudiifque probatum 
Lanfrancique loco deliberat ire locatum. 

Anlclmi ori. 1 2. Hic fuit Anfelmus Augufta natus ab 

go & prima urbe 

>tM Stirpe fatis clara nihilominus audus in orbe > 
Qui poft decurfis aevi puerilibus annis , 
Applicitus ftudiis, imbutus & artibus ipfis. 
Primitus at trivio , feu poftulat ordo fcho- 
laris , 

Poftea quadrivio quo quifque ftupet popu- 
laris. 

Summos ipfe brevi dodores aequiparavit. 
Hic cum floreret ftudiis in partibus illis. 
Fama percelebri mira de laude magiftri 
lan&aacum lanfranci motus, qui tunc prior oppido 
notus , 

Extiterat Becci paftoris tempore primi , 

A)de patris fpreta, notis patriaque rejeda. 
Pluribus emenfis regionibus Italicenfis, 
Laetius optatum fubiit tandem fibi porcum i 
Inventoque viro , vita verbis quoque miro ,. 
Ejus & experta cum relligionc fophia . 


1 3 . Abbas Herluinus fenio jam debilita- 
tus 

Poftquam luftra novem minus anno conti- 
nuaflet, 

Quo fugiens mundo fc Chrifto confociaflet. 
Omnibus expletis quae mens optaverat ejus, 
Rebus in humanis & fundis vifibus ejus , 
Tum quia bafilica praeftanter & ipfa perada. 
Hinc a Lanfranco tunc archipraefule fummo 
C Multiplici pompa miroque decore facrata , 
Cum defideriis ejus jam nil fupereffet , 

Ni quod diflolvi Chriftumque videre cupif- 
fet. 

Miles ut emeritus , & ab omni labe politus. 
Corpore munitus , Chriftique cruorc potitus, 
Coelo dans animam , virtutibus undique fui- 
tam, 

Reddit humo corpus quo primus nofeitur 
ortus. 

Quantus ibi. fletus, dolor omnis quippe re- 
plevit, 

Quantus erat gemitus , quia paftor tantus 
p obivit. 

Concurrunt plurcs cum divitibus populares! 
Hi Dominum flentes , alii patrem repetentes. 
Tantus erat clamor lugentum tantus Sc an- 
gor. 

Quod vix audiri pfallentes , vix & adiri 
Pollent prae turba , foribus vi namque refufa. 


Hctluums 



adit. 


1 4 . At cum exequiis fingultibus haud fine Succe< j; t c ; 

Crebris, S.Anfel<nus. 

Utque viro decuit tanto de more peradis , 
Conveniunt fratres jam patre fuo viduati , 

Atque pari voto non fcbifmatc difipeiati , 

Abbatem ftatuunt Anselmum , dignaque fol- 
vunt. ' 

Quae jam nimirum fucceffio continuata , 

Abfque Dei nutu non creditur infinuata. 

Tantus enim fuit hic aetate quidem juvenili, Ejusvirtutes. 
Dignius ut tanto tunc praeferretur ovili. 

Dulcis in affatu, fed dulcior in famulatu 
Extiterat eundis in coenobio fibi iundis. 

Sanis namque patet fuit , infirmis quoque 
mater. 


Digitized by v^,ooQ ie 


IOI DE GESflS ABBATUM BECCENSIUM. io» 

Et fimul utrifque pater, & mater fuit ipfc. A Annuit ut fieret eledio pontificalis, 1 

Et procul abftaret contentio caufidicalis. 
Omnibus . ergo fimui cum rege vokntfbu* 
unum , 

VoGibus & crebris id fubclamantibus ipfum. 
Abbas Becccnfis, qui tanto dignus honore 
Effet, & infignis, fapiens grandique lepore* 
Quaeritur Anfelmus, capitur, trahitur Vio» 
ltnter, 

Cum tentaflet & his obfiftere quam Vehe» 
menter. 

Summus & antiftes ftabilitur Canturienfi 
Ecclefiz dignus fucceffor & Italicenfi» 


Neumatc contactus erat omnibus omnia fa- 
dus , • 

tJe fibi captaret quos Chrifto lucrificaret» 
Eratribus hic igitur de quorum fobrietate 
Jam bene fretus erat , vita fi mul & probitate, 
Exterius caufis follertius infinuatis, 

Interius curis attentius ipfe vacabat , 
Erudienfquc fuos dodrinis invigilabat. 
Contemplativos frudus carpens aliquando , 
Nunc in confiliis dandis erat ipfe morando. 
Quis ita diferetus fuit & multis manifeftus? 
Quod quafi divinum refponfum confuluiffet, 
Ipfius alloquio quicumque frui potuiflet ; 
Gratia tanta quidem labiis infederat ejus, 
Qupd gens eunda fere verbis alluderet ejus. 
Regibus & primis patriae, mediocribus, imis 
Haud fuitexofus, fed amabilis < 5 c pretiofus. 

1 5. Floruit hoc Beccus fub tempore, cre- 
vit & hujus 

Oppido fub cura , nec enim Normannia fola-, 
Verum longinquae regiones atque propinqua: 
Ejus odore bono fragabant numine prono. 
E quibus exciti prarfignes atque periti 
Conveniunt Becco, fe dantes & fua Chrifto, 
Terras cum villis & pntdia multa fub illis 5 
- Aurum cum gemm is pretiofis atque lapillis, 
Argentumque fatis cum ve ftibus appretiatis. 
Illi fubdentes folemniter attribuentes. 

Angt;* regs 1 6. Jam tunc pollebat Beccus , fefic& 

. ‘“bebat 

gotiis. In melius ferhper fuccrefcens proficiendo , 
Ordine , divitiis , conventu religiofo» 

Infuper & numero, meritis, & multiplicando. 
At cum biflenis fuperadjedis tribus annis 


B 


1 8 » Airhicpifcopii qui fiiblirftatus honord, 
Non fua fed Chrifti quaerebat in ejus amore , 
Ecclefiis regni totius & invigilator 
Sedulus afliftens , ipfarum fed relevator , 
yEquus judicio majoribus atque pufillis, 
Promtus in auxilio viduis pariterque pupillis , 
Dapfilis indigenis , non parcus & hic alienis , 
Totus & affidue fuerat perfufus egenis , 
Compaticns moeftis, non parcens ipfe fu- 
perbis. 

In commune tamen fuit omnibus ipfc juva* 
men , 

Infuper & verbi divini femina fundens. 
Non erat in terris Domini commilTa recon* 
dens : 

Immo , quod audierat per teda docens re» 
fonabat , 

Paftor ut infignis , difpenfatorquc fidelis. 
Talibus ornatus virtutibus ifte beatus , 

Jure fubit curam tam digni pontificatus, 
Hinc & amabatur a clero fufficienter, 
Atque colebatur a plebe fatis reverenter i 
Tum quia defenfor cleri fuit imperiofus : 
Anfelmus Beccum bene jam rexiffet adul- D Tum quia pro vifor populi fuerit ftudiofus. 
tum. 


Rapitur ad 
(edetn Can- 
tuaricnlcm. 


Fratrum conftridus prece , juflfu denique vi- 
dus, 

Ecclcfiae caufis quampfcmbus hinc & obortis, 
Sic mare tranfivit , regem fuperhis & abivit 
Compellaturus, quaedam fuper & moniturus. 
A quo fufccptus digne fatis & veneratus , 
Obtinet ad libitum quod conftat abiifle pe- 
titum. 

17. Tunc erat infignis urbs AnglicaCan- 
turienfis 


19. Ut confecratus fuit hic & fede loci» Guilidmus 

r ., c tertius abba* 

„ , „ . / US / , Becci» 

Iftud & mfonuit , jam quippe latere nequivit, 
Conventus fratrum Becci dedudus in unum , 

Et fuper ablatum paftorem condonantes, 

Dcque novo rurfum reparando quaeftionan- 
tes, 

Ipfius Anselmi confulto praefulis almi. 

Comminus eligitur quidam Guillelmus ab 
ipfis , 

Ex Monfort natus, fic & praeponitur ipfis, Ejus patria, 
Proh dolor ! egregio meritis orbata patrono' Moribus ornatus, fed relligione probatus, motes > 1 « te - 
Ferme decurfis in gyro quatuor annis, £ Mitis, munificus , patiens & pacis amicus» 


Ex quo Lanfrancus mundo deceffit aman- 
dus. 

Cum fuper id vero monitus rex crebro fuif- 
fet. 

Quatenus ecclefiae lugenti confuluiffet , 

E*] (a) Rufus & ille diu protendens diflimulaflet. 

Tunc emollitus, tandem furore fopitus, 

Regni perfonis diverfae relligionis , 

Principibus necnon fuper id pulfantibus ip- Immo procul pofitis, fublimibus, haud quo* 
fum, que notis 

(*) Guillelmus II. rex Angi i* diftus Rufus. CrfrUS & aCCCptUS fuit , hOC virtutis adCptUS , 

Vet. Script. & Mon. ampl. Colle ff. Tom. VI. G ij 


Hic erat edodus divina lege potenter , 

Nunc nova nunc vetera proferre fciens re- 
verenter. 

Qui decus & fpeculum tum norma patens 
monachorum , 

Claruit ut lilium , micat inter germina flo- 
rum. 

Nec modo contiguis confratribus & fibi natis, 


Digitized by LiOOQle 


io* PETRI D 

Tempore fub cujus quammulti mulca dedere 
Becco, divitiis ditantes, excoluere. 

».oberros| jLobcrtufquc comes de Mcllcnt vir memo- 

Mcilenti ejus randus 

coBiangui- ’ 

«ouc. Ipfius .abbatis confanguinitatc propinquus , 

Auxit praecipue non parvis ejus amore 
Beccum redditibus , Matrifque Dei fub ho- 
nore» 

Ordo fed interior fub eodem debilitatus 
Haud fuit; in modico quin firmior , at mo- 
deratus is 

Cultus & interior non laxabatur m ullo : 
-Immo fubaccrefcens , flexufquc gravedine 
nulla. 

Non etenim Beccus tunc temporis intus ege- 
bat , 

Jam fed abundabat ,'jam de foris ipfe cluebat. 


XXX. 


Rexit annis 20 . At qui tranfadis ter denis circiter an- 
nis, 

Ecclefiae Becci , quibus abbas praefuit ipfi , 
Cura paftdrali cura prius invigilaflet , 
Officiumque fuum , quod pulchre conccie- 
braflet. 

Tandem Guillelmus camis valetudine ta- 
v dus , 

Pofthabitis rerum curis plenufque dierum 
Sic obdormivit, fed & in Domino requievit , 
Appofitufque fuis hinc patribus & cumulatus. 
De Soione Cui prior ecclefix fucceflic Boso vocatus , 
^cci iv. ab- p rQ f ratrum p a ftoris fede locatus. 

*■ Hic fuit aftutus , (apiens , fubtilis , acutus 

Confilio , cura , fcripturis , philofophia. 
Quifnam quaefo virum triftis properavit ad 
ipfum , 

Et non continuo gaudens difceffit ab ipfo. 
Summi nempe viri, di flantes atque remoti 
Quo Catis edodi fermonibus exhilarati , 
Confilii caufa venientes hunc repetebant. 
Hunc admirantes verbi virtute ftupebant. 
At fuper illius quid dicam relligionc, 
Quidve fuper mentis quid proloquar integri- 
tate. 

Quis fuit Anfclmo connexus ita reverendo , 
Quod vix aut fero disjungi poflet ab ipfo ? 
Hic fibi fubjcdos in tanta pacc tenebat , 
Infupcr & tantae dulcedinis arte regebat. 

Ut fieret notum , manifeftius atque pateret 
Spiritus ille facer , qui in ejus corde maneret. 
Claruit hic multis diverfis partibus orbis , 
Scnfu magnifico, verborum pondere miro, 
Notus & indiciis fit fummx relligionis 
Regibus , & primis cujufque procul regionis , 
Qui fibi commilfirai fer vare gregem fata- 
' gendo , 

Nunc potabat eos exemplis inftituendo. 
Nunc pafcebat eos dodrina fpirituali. 

Non tamen exceptans hos paftu materiali : 
Immo fubimplcbat laute quod cuique de- 
cebat, 

Affedu miro Chrifti nedens fibi tyro. 
Taliter egregius Boso paftorquc peritus. 
Invigilans caftris Domini ter quatuor annis. 


IVENSIS 104 

A Juftitiae tedus lorica vir bene dodiis , 

Ncumatis at gladio fandi proecindus acuto» « 

Tum clypeo fidei tutus galeaque (alutis. 

Fortis ut athleta non fegniter intus agebat . 

Hoftis ab incurfu fervando fuos fatagebat. 

Hic confumraaco vitat praefentis agone , 

Tranfiit ad Chriftum mortis fed conditione > 

Et bene defertur fuper aethera fpiritus ejus , 

Namque mori lucrum fuit ipfi vivere Chriftus. 

2 1. Cujus in officio quidam furrexit hc- Theobaidu* 

rilis BcccU bbaS 

Exque priore loci curam fortitur ovilis. 

B Hic Thebaldus erat didus , latis atque pa- 
tebat 

Moribus infignis , natalibus & bene dignis , 

Artibus egregiis imbutus , & altius ipfis. 

Qui poli annorum jam decurfum gemino»- 
rum 

Dcfuper aptatis fex menfibus enumeratis. 

Cum regeret Beccum fatis accuratius ipfum, 

A foris acceptans quae congrua noverat aedi. 

Intus & aflignans divinae confona legi, 

Effet & hic gratus eundis & amore ligatus , 

Illis fubftrahitur, Chrifto fed compofitore, 

Anglis atque datur , miro tranfiatus honore, 

C Summus & ccclefix fit praefui Canturienfis, 

Infula praefignis cui fubditur Albionenfis. 

✓ 

22. Tempore fub cujus* (pecics Ut deno- Creatas ar- 

tat eius chic P- Can - 

uu ejuj , toari* varior 

Anglia , quae dudum, fuerat ditiflima rerum, i» Angiia' , 
Hinc opibus variis , hinc gentibus imperiofis, com ’ 
Proh dolor ! orbatur , alienis & fpoliatur. 

Obruta languefcit , fere jam fubverfa patefdt. 

Invidit procerum regni patriaeque poten- 
tum, 

Enfibus & flammis cum proditione furen- 
tum. 

^ Hujus ob arcendam cladis rabiemque pre- 
mendam , 

Qua: penes ecclcfias etiam tunc depopu- 
lando ; 

Saevius exarfit , vix ullam praetereundo , 

Tanta fuperborum tulit impedimenta viro- 
rum , ' ) 

Saepe quod & capitis incurrerit ipfc periclum. 

Chriftus at illaefum confervans altius ipfum , 

Omnibus eripuit ex his , pacique reduxit. 

Nam velut ipfe Jofcph audorc Deo perhi- 
betur 

p Miflus in JLgyptum , fcripturis idque docetur. 

Fratribus atque patri , cundaeque fuae quoque 
genti 

• Quo compenfarct,pro tempore convenienti. 

Sic fuit ifte Dei nutu provedus honori fieeei poflTcf- 
Regni totius Anglorum, fed potiori , fi ® n ? in . A “- 
Quo jam liberius, & matri compatiendo , iu:tur. 
Fratribus atque fuis praeftaret fubveniendo » 

Infuper & remm fieret protedor carum. 

Quae fuerant pronae Becco procul in regione. 

Quae bene compenfans, St fecum mente re- 
tradans. 


Digitized by L.OOQle 


toy DE GESTIS ABBATUM BECCENSIUM. toS 

Muneribus dignis matrem venerando fre- A chrum. mf. itfpicis anguftum prxeifa 


quencer 

Extulit , adjuvit fubmiffiw ei reverenter, 
Quidquid erat Becci confcrvans inviolatum , 
Hoftis & e manibus defenfans intemeratum , 
Tempore quo eundi nofcuntur ad omnia 
moti. . 

Letarim VI. 2 3 . Cui poft fucccflit Vir fummse religionis, 

abbu Becci. JnfcjJus vitiis , virtutibus ac ftudiofus 

Nomine Letaiudvs , redolens vel ut Indica 
nardus. 

Porro fed aetatis provedx, nam gravitatis 
Extiterae multae 
cultae. 

Prudens , maturus , patiens & corpore purus. 
Difcipulis pandens exemplo fufficicnd , 
Quod mandabat eis fervandum voce patenti. 
Hic confummatis bis quinque beatius annis. 
Ex quo coenobium fumpfit Bccccnfc regen- 
dum , 

Vitam finivit prxfentem fic &c obivit, 
Tranfiit, & virgo prodivit matris ut alvo , 
Cum fexagenum quintu fiipcregerat annum. 

Rogttios de 24. Cui fubit extemplo conventus e grege 

StaST*”*' flmplo, 

Quidam Rogerius de Bailliul qui fuit or- 
tus, 

Indolis egregiae , ferutator & ipfe fophiar. 
Ingenio promtus , fed fceioquio bene com- 
ptus. 

Qui non humanis , quo quifque tumefeit ina- 
nis , 

Tantum , fed divis imbutus erat documentis. 
Quorum notitia paftorum qui viduatur 
Eft alino fimilis, fed Lauro qui decoratur. 


rupe repulcum. 

Pag. 9. Mathildis , &c, mf. cod. Maffuldis , 
&c, cujus corpus apud Beccum delatum eft 
& ante altare beatae Dei genitricis Mariae in 
eadem eccicfia honorifice fepultum. 

' Anno millcfimo ccntcfimo feptuagefimo 
odavo idem pretiofus martyr canonizatus 
eft. mf. cod. an, 1 173. &c. 

Et Rotrodo Rothomagenfi. mf. cod. a Ro- 
trodo Rothomag. 

Pag- 10. Et Henrico Brioccnfi. mf cod \ 
mcatifque procul bene g Hcnrico Bajoccnfi. 

Mf cod. Anno 1 179. Ludovicus rex Fran- 


VARIjE LECTIONES ET ADDITIONES 
AD‘ CHRONICON BECCEN$E. 

Ex mf. bibliotheca ferenijjim a regina Succi* 
not. 1303. 

D Ag. 8 . Cui fucccflit Rogerius filius ejus. 

mfeod. cui fucccflit Rogerius frater ejus. 
Roberto de Tougeyo priore clauftrali. mf. 
tod. Roberto de Torigneyo P. C. Beccenfis 
monafterii. Eodem menfe dux Henricus re- 
diens de Aquitania Rothomagi in die fefti- 
vitatis S. Johan.Bapt. gratanter aflenfum prae- 
buit prxdidx eledioni , quam archicpifcopus 
RothomagenfisHugo,vir fummae religionis & 
induftrix , cum imperatrice matre ducis , an- 
tea ut prodentes iibentiffime confirmaverant. 
Sequenti vero menfe in feftivitate Marix 
Magdaienx prxdidus cledus benedidus eft 
in abbatem apud S. Philibertum de Monte- 
forti,ab Heberto epifeopo Abrincatcnfi & 
Girardo Sagicnfi , prxfentibus abbatibus Ro- 
gerio Beccenfi , Michaele Pratellenfi , Hugo- 
ne de S. Salvatore Conftantienfi. 

Refpiciens auguftum prxdfa rupe fepuU 


corum vota fando Thomx foluturus oratio- 
num caufa Angliam intravit & per triduum 
Cantuarix moratus eft. 

Dominus Richardus de fando Leodega- 
rio , tunc infirmarius prxdidi loci, mf. cod. 
Dominus Richardus deS.Lcodegario,tunc 
juftitiarius prxdidi loci. 

Pag. 1 1. Amoto Ingelranno foro fando, 
&c. mf. cod. Amoto Ingelranno foro fado. 

Pag. 1 3. Ce fut en temps de 1 ’abbe Picrre , 
pour cequcn pierre, &c. mf. cod. Ce fut en 
c temps de l’abbe Picrre , i qui echcyt maintes 
pierres , pour ce quen pierre , &c, 

Pog. 16. Fcci dedicare ecclcfiam novam 
de novo completam, ut poftea patebit, mf 
cod. De novo completam & confum matam 
qux dedicatio fuit tam celeberrime & tam 
folemniter completa prout patebit in fequen- 
tibus. 

Pag. 1 8 . Guilleimus de BenfTevilla didus 
Popelinc , &c. mf cod. G. de Bcuffevilla di- 
dus Popeline in abbatem & paftorem ipfius 
monafterii & portmodum benedidus , vif 
D quidem magnx prudentix & probitatis , mo- 
deftus, facetus, mitis & diledus ad omnes, 
patiens, mifericors , largus & munificus qui 
ftrenue & laudabiliter rexit , &c. 

Pog. 18. Chriftc propina, annoD. 1388, 
poft obitum , &c. In mf codice hac adduntur 
foft hac verba Chrifte propina. Hic venera- 
bilis vir fupradidus temporibus fuis veftivit 
& recepit in prxdido monafterio quamplu- 
res monachos religiofos diferetos viros , de 
quibus poftea floruerunt unus Gaufridus di- 
dus Harene abbas Gemmeticenfis, Vincendus 
de Rothomago didus It Lieur abbas Pratel- 
^ lenfis ; necnon Robertus de Rothomago , 
* alias le Tellier , abbas S. Ebrulfi , ac Johannes 
de Boulcya abbas Ceracienfis. Anno D. 1 3 8 8 . 
poft obitum , &c. 

Pag. aa. Reverendus pater Guilleimus ab- 
bas , &c. ufjue ad hac verba ubi folet accipi 
benedidio , ut i» mf. pojlea fequitur in mf cod. 
Hic vir venerandus rexit prxdidum coeno- 
bium eundis fuis amabilis per fpadum 1 8, 
annorum & dimidio vel circa; cujus anima 
propinetur Deus. Arnen. 

Pag. 24. Thomafquc Friguami , mf. Fri- 
gucti. 

Giij 


v 


Digitized by 


Google 



307 PETRI DI V ENSIS io* 

Chrifti colla fubegit, m[ Chrifto colla,&c. A clarcfcit. Nam cledus fuit in priorem clan- 


Anno milleno centeno ficque quaterna, 

. tnf. addit : Quinta Quintilis decies quarto 
-quoque fexto , parcat illi Deus. Amcn. 

Deinde fequitur in wf. codice t Venerabili 
Thoma xxViii. abbate monafterii B. M. de 
Becco Herluini de carnis cdudo ergaftulo , 
■tfucceifit honeftus vir unanimi fratrum con- 
fenH-i eledus Johannes de Rothomago , alias 
-de Motha , fac e rd os & monachus in dido 
monafterio exprefle profdfus. Hic vir vene- 
randus decimus liberorum nobilis viri Simo- 
nis de Motha civis Rothomagcnfis, poftquam 


ftralem didi monafterii; poftea ad profequen- 
dura quamdam caufam intehtatamper quem- 
dam cardinalem occatione prioratus de Bel- 
lo-montc Rogerii Ebroicenfis dicecefis , mif- 
fus fuit Parilius , & interim videlicet anno 
Domini mccccxxxiv. gradum licentiae in di- 
da decretorum facultate fuit affecutus, & • 
poftmodum commiftus fuit ad regimen Sc 
adminiftrationem prioratus Confluendi Pa- 
rifienfis dicecefis, & effedus eft dodor, & 
adu regens Parilius in dida decretorum far 
cultate, in qua per multum tempus rexit 5c 


pueritiae incrementa tranfegit & rudimenta g ut dodor per univerfitatem Parifienfem do- 


•grammaticaiia ftudiofus percepit, diferetis 
; magiftris Parilius m praeclara artium facul- 
tate a parentibus traditur imbuendus : verum 
quia Deus praeviderat eum lucernam in do- 
mo fua fore ardentem , noluit tanri fplendo- 
ris lumen fub nubilo mundanae obfcuritatis 
diutius latere ; fed fuper candelabrum vitae 
^contemplativae , ut omnibus qui in domo Dei 
-funt poftmodum luceret , voluit collocare. 
.Undefuorum parentum oblecundans votis, 
bene meritus filius didum monafterium ad 
«probandum monaftici ordinis vitam oblatus 
ingreditur , & ad fui probationem ab abbate 
-& conventu didi loci benigne fufeipitur : fit 
Chrifti tyro novus qui prius erat philofophus. 
Accipit illico obedientiae fortiffima arma , Sc 
-jugi Domini fuavitatem , oneris levitatem 
-diligenter experitur , probat & approbat mo- 
nadicam vitam. Probatur nec reprobatur ejus 
-laudabunda converfatio ; nam ob vitae me- 
-ritum bonae indolis adolefcens omnibus fc 
-imitabilem exhibebat. Probationis igitur an- 
no Sc die revolutis, dida probatione hinc 
inde fada , ipfc more folito profeffionem cx- 
.preflam fecit : qua fada , Sc per didum ab- 
batem rcccpta , in conventu fratrum per of- 


minis abbati & conventui monafterii Majo- 
ris-monafterii prope Turdnis, ordinis fandi 
Benedidi , prioratum de Ovis , en Terajfe gal- 
lice., Morinenfis dicecefis, & commendam 
obtinuit. 

Anno Domini mccccxlvi. dido mona- 
fterio B. Mariae de Becco Helluini vacante 
per mortem praefati Thomaexxvui. abbatis, 
Sc treugis inter reges Franciae & Angliae fa- 
dis & proclamatis , pragmatica fandione in 
Normannia minime locum habente , religioli 
didi monafterii eledionem paftoris in capi- 
tulo didi loci celebrandam decreverunt. Ia 
quo certa die congregati , ceremoniis ad hoc 
neceflariis debite obfervatis, unanimi com- 
fenfu didum Joh annem de Rothomago per 
viam Spiritus- fandi elegerunt , Sc eledionem 
ipfius cum magnis fumdbus ab apoftolica fc- 
dc confirmari , & per dominum Radulphum 
archicpifcopum Rothomagenfem in capella 
palatii fui Rothomagenfis munus benedidio- 
nis fibi impertiri , cum ea folemnitate quas 
decebat , obtinuerunt. Quibus canonice per- 
adis , idem dominus abbas, non obftante tem- 
pore guerrae & dofolatione patriae , didum 
monafterium laudabiliter rexit , & fpiritali- 


culum admittitur , coepitquc poftea de vir- D bus feveritatem in fe retinens. Nam rigidis 


tute in virtutem proficere , fingulos fratres 
-fuos exemplo ad bonum inclinare , & ut ve- 
rus clauftralis omni humilitati operam dare. 
Noverat enim humilis ille monachus , quod 
non nifi pet gradus humilitatis valet quis ad 
apicem altitudinis afccndere. At ubi aetatis 
-fuit competentis , eft facris promotus ordini- 
bus , ad facerdotii tandem rneYuit afeendere 
gradum. Deinde poft modicum temporis 
intervallum commiftus fuit adminiftrator 
prioratus de Bello - faltu Rothomagenfis ; 
.deinde prioratus S". Petri de Cochiaco Ara- 


Sc perverfis cohabitationem difciplinac infe- 
rens , mitibus & piis manfuetus erat ut agnus. 
Gerebat ipfe modicam dc fua perfona fol- 
licitudinem > nam eundis ut agnus videlicet 
pius fe affabilem exhibebat, cum fratribus erat 
ficut unus ex ipfis, in fe formam gregis po- 
tius quam paftoris oftendens. Gravitatem 
praelaturae tamen prout poterat retinebat. In 
omnibus etiam fuis agendis , etfi fatis expe- 
ditivus , fatis nihilominus erat bene conful- 
tus. Semper etiam citra ingreflUm cura^ pa- 
ftoralis triftitiam vultu praeferebat. Audivi 


bianenfis ; poftea prioratus B. Mariae de Layo E quippe a fide dignis , eum poft ingreffum prae- 


Selvacenfis ,& deinceps prioratus S. Petri dc 
Pontifara Rothomagenfis dicecefis ; ftudebat- 
que Parifius quoufque adeptus eflet gradum 
-baccalaureatus in decretis , Sc procedebat ad 
gradum Lutetiae legendo per plures annos 
in dida decretorum facultate, fecundum mo- 
rem in ftudiis decretorum hadenus obferva- 
tum : fed confequcnter revocatus ad clau- 
Rrum, qualis quantufve fuit rerum effedu 


laturae numquam fuifte hilarem , ficut antea 
fuerat. Perpendebat forte cum B. Gregorio 
quidnam amiferat , perpendebat nihilominus 
quid tolerabat, cerncbatque fe debere mul- 
torum fervirc moribus, (ingulorumque mo- 
res in melius reformare , Sc de fingulis tan- 
dem aequiflimo judici rationem reddere. In 
temporalibus etiam didi monafterii tam in- 
tra quam extra in bono ftatu manu tenen- 


Digitized by 


Google 


DE GESTIS ABBATUM BECCENSIUM. 


do fit defolata reparando , debitaque fui prae- A 
decefioris quae maxima erant, occatione guer- 
rae quae tempore fuo viguerat , acquittando 
fatis profecit. In recuperatione tandem du- 
catus Normannix per regem Francix facien- 
da , cum nonnullis aliis viris fit dynafticis no- 
bilibus, & civitas Rothom agentis apud di- 
dum regem orator deftinatur. Deinde per 
di&um regem una cum aliis prxlatis pro ex- 
peditione didx pragmaticx fandionis in con- 
ventione. Bituricenli comparuit : ubi princi- 
pium infirmitatis fumfit. Finalitcr ad fcacca- 
rium Normannix apud villam Rothomag. 
fedis vocatus fuit. g 

Anno D. mcccclii. decima feptiraa die 
Novembris poti fuortim fufeeptionem facra- 
mentorum ab hac luce migravit, fepultuf- 
que eft in medio chori , ad caput Guillclmi 
xxvi. abbatis didi monafterii ; cujus animx 
propitietur Jisvs Christus filius Mabxs Vir- 
ginis. Amem 

Sequitur epitaphium ejus : 

Clarum Rothomagus gaudet genuijfe johannem» 

Et tanto Beccus Patre carere dolet . 

‘juris Parifius cathedram per tempora rexit , 

Fratres direxit moribus in melius . 

Jguem Rothom genere commendat , quem facra C 
jura, 

£luem pr alatur a, fub jacet in cinere. 

M. C. quater fem. i. duplex , & funera fignant 

Menfis & undeni feptima dena dies. 

Venerabili in Chrifto patre ac domino 
Johanne xxix. abbate coenobii Beccentis a 
Deo accedito , fucceffit in regimine prxdidi 
coenobii reverendus in Chrifto pater ac do- 
minus Gaufridus de Hispania cognomine 
Benedido , tum prior de Prato , qui die Mer- 
curii quatuor temporum Decembris anni 
Domini 1452. convocatis omnibus fit An- 
gulis quorum intererat , foiemniratibus af- ^ 
fuetis rite peradis, per viam Spiritus-fandi 
in abbatem fuit eledus, nemine contradi- 
cente aut fe opponente : deinde per vicarios 
archiepifcopi Rothomagenfis , fede vacante , 
fecundum pragmaticam fandionem confir- 
matus atque benedidus , demum regix ma- 
jeftati fidelitatis prxftitit juramentum, mox 
«in cura tibi commifia infequi ftuduit dodri- 
liam apoftoli dicentis : Pafcite qui in vobis eft 
gregem Dei , providentes non coafifa , fed [pon- 
tone c fecundum Deum, neque turpes lucri gra- 
tia , fed voluntarie , neque ut dominantes in £ 
clero , fed forma fatti gregis ex animo. Nam 
quamvis gregi , quem dirigendum fufeepe- 
rat, effet paftor & prxlatus , communis ta- 
men erat omnibus. Itaque falva juftitia fit 
gravitate paftorali , Angulorum auribus fe ac- 
commodat} in ceremoniis quoque chori, 
clauftri, capituli, fit refedorii adeo religiofe 
& reverenter fe gerebat, quod omnes fuos 
ad devotionem alliciebat. Domum Dei ficut 
ardenter amabat,tic multum decorabat.Unde 
merito dicere poterat : Domine , dilexi deco- 


rem domus tua > (jr locum habitationis gloria 
tua. Nam totam navim Jc finiftram partem 
chori a capella Virginum ufque ad Crucem 
pavimento ftravit, & fecit eam dealbari , quia 
ex vapore fumi procedentis ab igne ibidem 
a populo fado denigrata fuerat. In ea fecit 
altaria duo erigi , qux non fuerunt fuo tem» 
pore dedicata , & in fuperiori appofuit ima- 
gines fandorum Clari fit Apollonix. Fecit 
iterum pingi Cruces intus & foris in tignum 
dedicationis, fit ciaufit veftiarium. In choro 
locavit imagines quatuor dodorum ccclefix * 

Grcgorii fcilicet , Ambrotii , Auguftini atque 
Hieronymi , & juxta altate In parte tiniftra 
pofuit analogium , in quo funt quatuor an- 
gelorum & totidem, prophetarum imagines , 
inter quos funt quatuor figurx evangclifta- 
rum , fuper quibus leguntur evangelia , An- 
gulorum tingula , cum quatuor magnis can- 
delabris. Ante pedaneum ftatuie imaginem 
Moyfi , fuper quam leguntur epiftolx fic le- 
diones veteris teftamehti , fic in medio chori 
figuram aquilx , fuper quam choriftx ponit 
gradale. Qux omnia Parilius de cupro fue- 
runt fada. Fecit etiam fieri unam crucem 
argenteam de fcyphis decedentium religio* 
forum ponderis xxx. marcharum vel circa , 
reliquiis & gemmis ornatam , in qua funt 
quatuor fpinx coronx Salvatoris Domini no- 
ftri Jesu Christi, & de vera Cruce cum aliis 
fandorum reliquiis. Eo tempore fecit in cap- 
fam caput fandi Blafii .... Has omnes reli- 
quias fuo tempore ab Anglia a commona- 
chis noftris inde expulfis allatas, fecit appro- 
bari. Duos etiam urceolos de argento prd 
aqua benedida deferenda , Sc totidem afpcr- 
forios fieri fecit ponderis .... marcharum 
Vel circa. Fecit etiam fieri duas capellas panni 
fcrici , munitas cafulis , tunicis , dalmaticis , 
cappis albis, amidis Sc mappis paratis, unam 
fcilicet rubei coloris, aliam vero albi, & etiam 
complevit capellam de Caroliis , qux ante 
fuerat per fuos prxdeceflbres inedepta. Et ne 
ipfe Sc ejus conventus notaretur de ingrati- 
tudine, Sc laberetur memoria benefadorum 
ccclefix, quamdam cuppam munitam circum- 
circa argento , quam antiquitus dederat dido 
coenobio celebris memorix domina Mathil- 
dis imperatrix , qux tradu temporis fuerat 
confumta, Sc deinde per defundum domi- 
num Robertumdx Hispania, tempore quo 
vivebat & dcceffit , priorem prioratus beatX 
Marix de Prato prope Rothomagum , pa- 
truum ejufdem defundi abbatis , totaliter do 
argento reformata , poftea propter neccffita- 
tes ccclefix venditioni expolita , fecit inftau- 
rari de argento deaurato ponderis xn. mar- 
charum , imaginibus elevatis refertam 5 de or- 
dinatum fuit quod lingulis diebus in quibus 
live * totus Vel quatuor ad Venite, fit in diebus * t. chotm* 
obituum domini Helluini , ipfius imperatri- 
cis, Sc ipfiufmct defundi, Angulis per ordinem 
conventus monachis propinaretur in ipfa vi- 


Digitized by LjOOQie 


PETRI DIVENSIS DE GESTIS ABB. BECCENS. 


-Tium : quo praeguftato, quilibet diceret: ite- u 
quit f eant in< face , amen. Et pro dido vino 
•qu*rendoaffignavit quatuor acrasterrae, quas 
in parochia de Nova-villa acquifivit. Super- 
ilruxit ftillicidia lapidea in circuitu capellae 
3. Mak.de , & totam carpentariam , & coope- 
ruit ficut antea fuerat plumbo > aedificavit 
.pulchrum -infirmitorium ScTpatiofum, orna- 
-tum capella & cellulis pluribus faluti corpo- 
rum decentiffimis. Super condudus fontium, 
-quia faepe perdebant curfum , propter grof- 
&s radices arborum-, quae intus ex humore ' 
aquae fovebantur , obftruentes meatum aqua- 
rum, vias fubterraneas largas altitudinis ho- 
rninis, tcftudinibus coopertas , pro ipfis vifi- 
tandis, & impedimentis amovendis, a cam- 
po de Boulleyo ufque erga molendinum de 
JFeugerio, & a portu vincar ufque ad vadum 
prioris . Sc ab illo vado ufque ad Turriculam 
quar eft prope, cellam abbatis, cxftrui fecit 
una cum turricula , Sc in vico per cujus me- 
dium manant aquae , ufque ad tineam lapi- 
deam cellarii , & de lignis 6c tedo fuper ve- 
teres parietes reardificavit -aulam Martelli. 
Aedificavit portam pratorum i muros quoque 
parci pro majori parte reficere ftuduit. Ma- 
nerium ^c.grangiam de Marbcdio Sc plura 1 
alia de novo conftruxit,- Molendina 
jans funditus deftruda de novo aedificavit* 
Sc fuo tempore in favorem fratrum conven- 
tus acquifita fuit portio quam habebat do- 
jninus-de-Mefnillq. fuper illa molendina , ad 
augmentationem reddituum pitanciarum : 

• unde ordinavit quod fratrum conventus per^ 
cipercnt xx. folidos pitanciarum lingulis an- 
nis -in termino Pafchae,quicis fubftradi fue- 
rant occafione guerrarum Sc fortereciae , tem- 
pore abbatis Rober.ii. Turrim quoque pro 
fufpendendis campanis ecclefia: incoepit Sc 
aedificavit ufque ad altitudinem clx. gra- 


duum Sc principium fcneftrarum /quam mor- 
te praeventus perficere non potuit. Privilegia 
noftra de tdigiofis committendis in priora- 
tibus didi monaflerii vacantibus , contra im- 
petrantes apoftolicos Sc quoflibet alios viri- 
liter defendk. Praeterea non immemor fuae 
falutis , fundavit unum annivcr&rium pro fe. 
Tuis parentibus , Sc amicis. St pro benefado- 
ribus ipfius monaflerii , pro quo celebrando 
-affignavit x. libras Turonenfes annuatimdi- 
ftribuendas modo Sc forma contentis in lit- 
teris in thefauro de monaflerio reconditis. 
Finaliter infirmitate , quam fere per fepten- 
1 nium Deum laudando fuflinuit, habuit plu- 
res aemulos graves viros contra fuam voca- 
tionem , ambientes dignitatem abbatialem, 
obtinentes litteras commendatitias princi- 
pura Sc magnatum regni , mittentes magnos 
legatos , nobiles prudentes, Sc maximos rhe- 
tores , ad fibi periuadendum , ut dignitati ce- 
deret , offerentes fibi daturos magnam pen- 
fionem , fed femper fuit conflans Sc in re- 
fponfis cautus , quia minis , blandimentis > 
nec promiffionibus ullis concuti potuit nec 
converti : 'fed rexit didum coenobium con- 
tinuc a die fine eledionis ufque ad diem quar- 
’ tam decimam menfisMaii anni Domini 1476. 
qua die facramentis ecclefiafticis munitus , 
carnis farcinam depofuit. Anima ejus in pace 
requiefeat , amen. Sepultufquc fuit in choro 
didi coenobii fub tumba quam ipfe vita ejus 
comite cum tumba fui praedccefforis fieri fe- 
cit. Sequitur epitaphium ejus. 

Gaufridvs Hifpanus eognome» habens Bene - 
di&i , 

Abba i Becccnfts fratribus univocis 
Eletlus , rettam morum v itaque beata 

Servari normam temporibus ftuduit, 

Curfum complevit , vita praeluditur ufus , 

Spiritus alta petit , corpus humuftqUe tenet* 


« 



HISTORIA 


Digitized by LjOoq le 


HISTORIA BREVIS 

PRIORUM GRANDI MO N TE N S I UM 

Ex mf codice Grandimontenfis monaflerii. 


OBSERVATIO PRAEVIA. 

U E LICEM hic exhibemus hiftoriamprioru-m Gran~ 
dimontenfmm , brevem unam , prolixiorem alteram , 

■I i • /i y, i » .a /T. - 


utramque ad iliuftrandas eorum res geflas necejfariam. 
Utraque enim pngularia quadam & fcitu dtgnipma 
continet. De prioribus etiam Grandimontjs [cripfit Ber - 


nardus Guidonis epifcopus Lodfvenfis , cujus opus in 
Bibliotheca nova edidit Labheus ; fed leviora funt , 
immo Leviftma qm refert . Eft autem, Grandis-mons infigne monafierium , 
caputque ordinis a fanfio Stephano Muretenfe fub magna diftriaione in 
dtceceji Lemovicenfi fundatum , qu&d ‘Johannes^papa Xxi i. in abbatiam 
Erexit. ' 



DE S. STEPHANO PRIMO PRIORE. * 

S Tephanus Tierni five Ternarum in 
ArverniaGalliz provincia vicecomes no- 
bilifllmus uxorem habuit Candidam , ex qua 
fufccpit filium iibi cognominem Stephanum, 
guem cum ad intelligibiles pervcniflet* an- 
nos , litteris imbuendum tradidit , & duo- 
dennem fecum ad gloriofum corpus S". Ni- 
colai , quod de Myrrha Lycia: metropoli nu- 
per tranflatum fuerat Barum, orandi caufa 
duxit. Inde cum redirent puer Beneventi in 
morbum incidit. Erat ejus urbis archiepifco- S 
pus beatiffimus M i lo de Arvernia oriundus, 
apud quem puer a patre rclidus , diu decu- - 
buit. Cum convaluiflcc , litterarum ihidia , 
repetiit, & afliduus fuit cum archiepifcopo. 
Plorebat tunc id Calabriz finibus juftorum 
congregatio religiofa, quam Milo fermo- 
nibus , quos habebat ad populum , jugiter 
commendabat ; cumque aliquem eorum pa- 
trum videre poterat , ut Chriftum in fervo 
iuo loquentem audiebat. Fecit hzc piorum 
Vtt. Script. & Morf. Mtnpl. Colle ft. Tom. VI. 


hominum «bfervatio , ut StEphanus nofter* 
qui pueriti» metas jam excedebat, magno 
deferendi mundum defiderio incenderetur. 
Quod ut commodius perficeret , parentes 
vifitare dcctevit, ac poftmodum ad archic» 
pifeopum redire. Accepta ergo a S. Milone 
licenda, Gallias repetiit , parentes vifit, & 
Italiam repetiit. Verum cum Romam denuo 
fuUTet ingreffus, compcrit S. Milonem viam 
univerfz carnis jam ingreflum. Quare annos 
quatuor remanfit apud quemdam pruden- 
tiflimuna facrofandz Romanz ecclcfiz car- 
dinalem , cum eo Romanam curiam intrans 
& exiens. Cumque de omnibus quz fpedant 
ad falutem animz fufficienter. edodus fuiflet, 
ac conceptum Deo ferviendi defiderium 
complere vellet, a Romano pontifice, cui 
bene notus erat , devotiffime petiit, ut ordi- 
nem quem in Calabria obfcrvari didicerat , 
fibij ubi vellet, tenere concederer. Quod 
Chrifti vicariis audoritate apoftolica , & po- 
teftate qua eundis przcminet mortalibus ci 
. conceffit. 

, Ulc de conccffionc flSmmi pontificis, quam 

H 


Digitized by 






115 BREVIS HISTORIA 116 

multum optaverat , gaudeas , eam ejus bc- A que venientes ita inftrucbat, ut ea qux orando 
nedidioue difccffit a curia » & per Arver- fccurc vel dicere confuevcrat , differret qui- 

niana in Lemovicum fines fe contulit ad dem, fed non, omitteret. Poftquam enim 

montem Muretum , ab urbeL.emovicen.fi ab eo qui advenerant recedebant , qiwecum- 

non longe diftanteip , ubi inter rupes & fon- que hora tunc eflet, antequam comederet 

tes fedem fibi delegit, & cum quodam an- vel dormiret, omnia quae dc confactis ora- 
culo , qi^cFp de omni fiibftantia mundi io- rionibus neceffario intermiferat omni cum 

lum habebat, femetipfum virgine twChrifto devotione refti tuebat, unde plerumque «fi 

» defponfavit , dicens : Ego Stephanus abre- que ad craftinum nullum cibum famebat. 

» nuntio diabolo dc omnibus pompis ejus, & Primo fu* epoverfionis anno folus in hc- 
» odero atque trado mcipfum Deo Patri & Fi- remofak, fecundo autem quemdam defar- 

« lio & Spiritui-fando, Trino & Uni Deo vi- culo in fuam recepit cuftodiam dc difcipli- 
*> vo & vero. Et feribens profeffionem fuam nam, quem alter poftea fubfcquutus cft : his 
pofutt eam fuper papyt fuum , dc dixit : g duobus foluromodo diu comitatus fuit. Poft- 
» Omnipotens 3c mifericors Deus Pater , dc quariv autem difponcn te Domino difcipulo- 
™ Fili dc Sande Spiritus, qui femper idem per- rum ejus numerus crevit, non quafi unus 

»> manes dc vivis dc regnas trinus & unus Deus, ex illis in illis fadus cft , fcd minor omni- 
» Ego Stephanus promitto tibi me amodo fer- bus diis. Eorum tamen cogitationes nove- 
» viturum in hac heremo in fide catholica. far , dc tcqtationes quas a diabobo patieban- 
» Quapropter pono cartam iftam fuper caput tur, Hlis apcrtiffimc*diccbat. Venerunt ad 
«meum , & annuium iftum iri digito meo , cum ordinales Greuorius & Petrus de • 

„ ut in die obitus mei fit mihlhxc promiffio Leon , inter qups poftmodum de prarfe- 
». & haec Carta fcutum dc defenfio xontra in- tione Romani pontificatus , fchifma fuit v 
9 fidias inimicorum meorum. His didis, non cum a fummo pontifice ad concilium Car- 
eft ultra reverfus ad fieculum , fed fado de notcnfe mitterentur legati , dc J5. viri coy- * 
Virgulis parvo tugurio anno ab Incarnatio- verfatipnem fummoperc laudaverunt. Deni- 
ne Domini mlxxvi. tricefimum agens sta- r que cum annos fere quinquaginta in eremo 
iis fus annum, Iterem uni habitare capit. ^ vixiflet, fandus nofter Stephanus in mor- 
Ab illa die cibus ejus panis dc aqua fuit. bum incidit : quo ingravefeente, fe in ora- 
In fenedutc tamen , trigefimo fcilicet a con- torium portari fecit , dc finita mjfta , poft fa- 
verfatione ejris anno , modico vino ufus cft eram undionem dc fumtionem Cprporis 
propter ftomachum quem, ciborum aridi- Chrifti odogefimo statis fu* anno, in or- 
tas dc penuria nimia ardaverat : fcd carnem dirie diaconatus , fexta feria, fexto idus £c- 
& fagina en nullo tempore fus converfatio- '"bruarii, migravit ad Dominum, anno Chrifti 
nis fanus aut xger comedit. Lorica ferrea mcxxiv. pene completo» fub epada tertia, 
contra carnis inGfiias tamdiu incedit arma- . concurrente feptimo, cum bilfcxto jam fa- 
tus , quoufquc toto exficcatcf corpore ple- turo in eodem menfe. * ♦ 

nam de feipfo obtinuit vidoriam. Stratusin Vjx animum exhalarat , cum monachi de 
quo poft nimiam carnis fatigationem ad Ambaziaco, capellam!» cjufdeifi vici,dcpie- 
quicfccndum fe modicum conferebat, erat bis multitudo cclls fores*pulfaverunt dicen- 
cx tabulis ligneis inftar fepulchri in terram fc tes : Nolite nobis celare, domini Stephani 
conferti , omni ftramcato omnique ledi- mortem, bene cnirri fcimus quia mortuus 
fternio carens, praeter tunicam ferream, eft. Nam in vico poftro puer quidam in extre- 
quam femper ad nudam geftabat carnem , mis pofitus ab heri & nudius tertius loquelam 
& viqffimum habitum , qitb defuper erat in- amiferat, qui cum a matre fua exitum prac- 
dutus. A prima die qua horemum capit in* ftolanrc fervarctur , fubito in hxc verba pro- 
colere, ufquc ad ultimum vhs fu*,prster rupft :, Vidco fcalam lucidiffimam , cujus al* ( ^ 
ccdefiaftici officii regularia debita, fcilicet tcrapars calum, alteratangitMurctum,&,/ . 
agenda diei,& B. Maria & fidelium defun- angeli multi defeendunt per eam, ut ani-„ 
dotum, ordinem de S. Trinitate curti no* mam,domini Stephani peo gratiflimam <4 
vena le&ionibus & horis canonicis lingulis ducant ad gloriam. Quod audiens mirata 9 
diebas ac nodibus devotiffime celebravit, eft valde,- & monachos iftos vocavit , qui 
Numerum genuflexionum ejus quas terram idem audierunt de ore pueri , qui etiam ad- 
dcofculando & eum fronte nafoque pcrcu- E jecit : Hoc erit vobis indicium quod dico « 
tiendo faciebat , fcire non polfumus: (cimus 1 veritatem, quia jam moriar , nec ultra lo- « 
tamen quod manibus ac genibus in modum ' quar vobifeum, fed afeendam cum fandif- « 

eamcli earum arduitate genuflexionum cal- limo patre. Quibus didis expiravit. « 

los contraxerat, & nafum curvaverat in obii- Eodem dic ejus tranfitus apud Turonum 
quum. Pfalmodiam , familiares orationes , • incerto nuntio vulgatus cft. Dato fandiifi- 
& contemplationem ita amabat , ut nunc mo corpore fcpulturae , difcipuli ejus obitum 

hujus dulcedine captus, nunc illarum occu- per litteras 6c nuntium mandaverunt jam 

patione detentus, ifcaucntcr biduo aut tri- didis cardinalibus, qui coram archicpifco- 
duo a corporali vacaret edulio. Ad fe undi- pis , pontificibus , ccterifque fapientibus Car- 


i 

! ’ 



Digitized by 


Google 


I 


f 


M? 


PRIORUM GRANDIMONTENSJUM; HS 


noti congregatis , multa bona de virtutibus A 
illius loquuti funt : quibus auditis omnes 
qui aderant , Deo gratias egerunt; & fada 
» abfokuionc , cardinales dixerunt : Nos ora - 1 
• yimus pro illo , nunc vero depreccmur il- • 
»lum, ut oret pro nobis ad Dominum ,quja 
> fine dubio plus potiunt nos juvare illius fka- 
»da merita , quam illum notira fuffragia. 

J)e fecundo frior e u fanet o Stefhano , fiilrcet 
retro Lemovkano. 

Pio patre deftitutifratres, de conventu fuo 
in priorem & patrem fpiritualem fibi dele- 
gerunt Petrum Lcmovicanum , qui in fac- B 
culo fcccrdos fuerat , & in religione voti 
quod fecerat xmulator, Deo & hominibus 
carus Sc amabilis erat. Sub cujus regimine 
grege Dominico in augmentum proficiente, 
locum de Mureto, in quo Deo fetviebant, 
•Lemovi- monachi S. Auguftini * calumniari coepe- 
ceafes. runt > fed immenfa Dei providentia latio- 
rem locum & religiofx convcrfationi magis 
idoneum eis paraverat. Priore namque mif- 
fam in facello Muretenfi celebrante , cum 
Agnus Det ter cantatum fuitict , & omnes ar- 


‘ Hujus fecundi prioris tempore ccfcpitHEN* 
rt cvs rex magnificam Grandimontenfibus 
patribus domum aedificare», quam ejus po- 
ftcri perfecerunt , & plumbo tegendam cu- 
ravit. Vixit Petrus Lcmovicanus in prioratu 
fuo annos tredccim minus triginta diebus. 

Depriore tertio Petro de finBoGhrifiophoro. 

Subiit huic in prioratu Petrus de S. Chri- 
stophqrq eledus anno Domini tacxxxv ik 
tempore Innocentii II. pontificis maximi. 

Vixit in prioratu armos duos & dimidium. 

De i v. priore Stephani de Ltciace. 

Poft eum accepit prioratum S tephahus 
m L i c r aco , homo aufterus , qui conftituit 
ut fratres bini & bini , cum de eremo aliqua 
neceifitate urgente egrederentur, incederent. 

Prohibuit ut nullus fratrum iftius religionis 
fanus aut aeger carne vel * fanguine vefcc- *f. fagi«rf«e. 
rctur. Vixit in prioratu xxi 1 i. annos & di- 
midium. 

De v. priore Petro Per Hir di. 

% 

Eledus cft poft eum Petrus EerharM 


dentitiime Deum exorarent» quaedam coele- C quintus prior, qui prsedeccfforis fui veftigia 

veraciter fequendo , virgam fui prioratus re- 
difilmam per feptem annos cum dimidio 
tenens , tranfiationem gloriofiffimi corporis 
S. Stephani confetioris , adunato in Grahdi- 
monte capitulo generali, dic fequenti poft 
nativitatem B. Johannis-Baptiftae celebravit, 
& obfit vi. idus Julii. 

De vi. priore Guillelmo de Traynhato. 

Cui fucccflit Gu i llemus de Traynhaco, 


ftis vox audita cft , dicens ; In Grandimonte , 
in Grandimonte. Hanc vocem prior & non- 
nulli de fratribus audierunt , & finita mitia, 
fe ad locum divina revelatione compertum, 
nec lorlge a Mureto diftantem fe contule- 
rant. Ibi ecclefiam & domos aedificaverunt, 
coque poftea tranftulcrunt fandilfimi patris 
otia , juxta qux miles quidam paralyticus fa- 
natus eft , & quidam fandi viri difcipulus 
oculorum quem amiferat ufum recepit. 


Quibus miraculis infpcdis , timuit' prior a tempore cujusEmmanucl imperatorContian- 


fibi & aliis quietem minui , fi populorum 
turbz miraculorum caufa locum ad quem 
venerant frequentarent. Et veniens ad fepul- u 
chrum Hominis Dei ante altare, ei, ac fi vi- 
» veret, ita locutus eft : Serve Dei, tu often- 
» difti nobis paupertatis viam , & toto cona- 
» mine tuo docuifti nos incedere per eam. 

• Nunc vero de arda & ardua via, qux du- 
,cit ad vitam, ad latam & fpatiofam quxdu- 

• icit ad mortem tuis nos vis miraculis revo- 


tinopolis , per venerabilem epifeopum Lyd- 
denfem in Grandimontem pridie idus Junii 
anno Domini mclxxiv. crucem fandam 
tranfmifit. Idem prior mclxxxi. Alexandro 
111. pontifice M. Gerardum Sibergiz abba- 
tem meritiftimumde Gcrmanix partibus ve- 
nientem , ut fraternitatem ordinis peteret , 
ac Rupem Amatoris vifitaret , honorifice 
fufccpic , reliquias SS. Albinx & Eflenti* 
virginum & Martii aliorumque fandorum a 


, care. Prxdicafti folitudinen^ , nunc in foli- Philippo archicpifeopo Colonienfi meruit 


9 tudine fora nundinafque vis congregare. Non 

• ducimur curiofitatc, ut tua miracula videre 

• velimus. Satis tux credimus fanditati. Cave 
' • igitur ne de cetero ea miracula facias , qux 

• tuam extollant fanditatem, & notira m de- 

• ftruant humilitatem. Non fic tux laudi pro- 


acciperc. Romam adiit, unde rediens in iti- 
nere obiit decimo odavo prioratus fui anno. 
Ejus otia in Grandimontem tranflata funt. 


De Vi i . priore Girardo It /serii. 

. Ultimo anno papatus Lucii III. Philippi 
„ videas, ut notirx fis immemor faluris. Hoc rege Francorum & Henrico II. Anglix re* 

• tibi prxeipimus, hoc a tua pofeimus cari- gnantibus, oborta eft gravis diflentio inter 

• tate. Quod fi aliter feceris, dicimus tibi & monachos Grandimontenfes , qux pertrien- 

• per obedientiam quam tibi promifimus con- nium fere duravit. Ibant ad curiam fratres 

„ ftanter afferimus, quia otia tua inde extra- A redibant, nihil proficientes ufquc ad tem- 

„ hemus', & fpargemus in flumen. Ab hoc pus Clementi spapx III. qui B. Stephani Mu- 

tempore pauciflima fada funt ad fandi viri retentis regulam confirmavit, privilegia in- 

tumulum miracula ufque ad tempus cano- novavit, duofque priores qui tunc erant fibi 

xuzationis , de quo inferius. contrarii deftituit , St poceftatem eligendi 

Vet. Scrtpt. (jr Mon. asnpl. Colle Si. Tom. VI. Hij 




Digitized by 


Google 



1 


ji 9 1 B R E V IS H 

priorem indulfit. Qua aGeepta Granditnon- A 
tem rcvcrfi , coiivocatoque generali capitulo 
an fefto S. Michaelis, elegerunt GerardUm 
1ther.ii priorem feptimum , cui fratres con- 
gregati fere quingenti obedientiam promi- 
ierunt Coram Elia Burdigalenfi archicpi- 
fcopo , Seibrando Lemovicenfi epifeopo , 

.& BerTrando Aginncnfi epikopo. 

Hujus prioris feptimi anno primo &Cfcrifti 
mclxxxviU. fada eft revelatio S. Scephani con- 
fefforis , de qua diligenter inquifierunt fupra 
nominati pontifices , quorum atteftationeS 
•Gerardus prior per duos ex difcipulis fuis 
Robertum facerdotem & Guillclmum fra- | 
trem converfurti Romam mifit Quibus vifis 
perledifque, dominus Clemens^ papa , habito 
cum cardinalibus confilio, deftinavit Prene- 
ftinum epifeopurn & Johannem S. Marci car- 
dinalem , qui Grandimontem peterent cum 
his litteris. 

Clemens epifeopus , fervus fervorum Dei» 

' diledis in Chrifto filiis Geraldo priori & fra- 
tribus Grandimontcnfibus falutem &apofto- 
licam benedidioaem. 

Ideo facrofandam Romanam ecclefiam 
Redemtor nofter caput omnium eife voluit 
& magiftram , ut ad ejus difpofitionem & nu- C 
* tum , divina gratia prareunte , qux ubique a 
fidelibus gerenda funt, ordinentur, deerrata 
in melius corrigantur» & ad ejus confilium 
in ambiguis recurratur, ut quod ipfa ftatuc- 
rit , nemini , quantumcumqut de fuis meritis 
glorietur, liceat immutare, ne fi forto pro- 
mifcua daretur univerfis licentia quxeumque 
fibi fecundum voluntatem propriam occur- 
rerent perpetrandi, confufa libertas , cum fe- 
cundum perfonarum diverfitatem vota dif- . 
fentiant , in aliorum aliquando fcandalum , 
fine jufti diicrCtione libraminis commendan- 
da fupprimefet, & minus digna laudibus in- ^ 
debitis celebraret. Inde fiquidem fuit , quod 
benx memOrix ptxdeceftor nofter Urbanus 
audita fama religionis, & vitx commendabi- 
lis puritate , qua fandx recordationis Ste- 
phanus Grahdimontenfis ordinis inftitutor 
emicuit, quantis etiam miraculorum tefti- 
rnoniis omnipotens Deus ipfius voluit mun- 
do merita declarare, legatis quos ad partes 
illas direxerat pro quibufdam negotiis eccle- 
fix tradandis , plenam circa hxc inveftiga- 
tionem committere Voluit, ut ex ipforum 
ccterorumque virorum , quibus fine dubita- j 
tione fides eflet habenda, teftimonio, ad id 
fetidum confulte procederet, quod & fide- 
lium commodis, & ejufdem viri fandi ho- 
nori» qui hadenus velut in fterquilinio gem- 
ma latuerat, congruere videretur. Nos etiam 
«X teftimonio cariffimi in Chrifto filii noftri 
Henrigi iiluftris Anglorum regis, necnon 
venerabilium fratrum noftrorum Guillelmi 
R emcnfis S. Sabinx cardinalis, Bartholomaei 
T uronenfis, & Eliae Burdigalcnfis archiepi- 
icoporum , & Seibrandi Leraovienfis epifeo- 


ISTOR.IA 120 

pi , & diledorum R obarjdi tunc S. Angeli , 

& Octaviani SS. Sergii & Bacchi diacono- 
rum cardinalium , qui in partibus illis fundi 
funt legationis officio , & aliorum multorum 
epifeopo rum plenius inftrudi , de vita, me- 
ritis & converfation e qua fxpedidus vir fan- 
dus atteritur floruifle, & quod eum multi- 
modis miraculorum indiciis divina voluit 
pietas illuftrare , hujus exeeutionem negotii 
diledi filii noftri Joh an nis titali S. Marci 
prefbyteri cardinalis apoftolicx fedis legati 
duximus arbitrio committendam , per apo- 
ftolica illi feripta mandantes , ut ad locum 
, veftrum accedens, convocatis adjacentium 
illarum partium epifeopis , ceterifquc viris 
rcligiofis , ipfum inter fandos audoritate qua 
fungimur , nos denuntiet adfcripfifle in fan- 
dorum catalogo numerandum , & per ipfius 
merita Redemcoris fuffragia decrcvifle cum 
reliquorum fandorum interventionibus po- 
ftulanda. Datum Lateranis xn. kal. Aprilis, 
pontificatus noftri anno n. 

Acceptis litteris domini papx , valde Ix- 
tati funt fratres Grandimontenfes , adifquc 
Deo gratiis, priori Gerakdo dixerant: Do-« 
mine pater, vcftra diferetio novit quomodo» 
; & quemadmodum pater fpiritualis domnus « 
Petrus Lemovicenfis prior fecundus , domi- « 
no ac venerabili patri primo B. Stephano « 
quafi increpando ac minando , cum cerne- « 
ret quod Deus per merita ipfius prodigia & « 
figna faceret , eum ne taliter ageret prohibuit. « 
Requirat itaque veftra humilitas ab eo, ut» 
fiant aliqua miracula ejus meritis & precibus. « 
Quo audito , dixit prior Gerardus fratribus 5 « 
Venite ergo & congregamini & eamus ante** 
fepulcrum viri bcatifllimi. Iverunt , oraverunt,» 
& Deus B. Stephanum diverfis dignatus eft 
honorare miraculis. 

* Appropinquante autem fefto S. Auguftini, 
& jam defundo recenter Henrico Anglorum 
rege illuftriflimO , dominus legatus Grandi- 
montem venit , dc convocatis ibidem archie- 
pifeopis & epifeopis , videlicet domno Hen- 
rico Bituricenfi, Rainaudo Apamienfi , qui 
tunc temporis a tranfmarinis partibus exui 
venerat, necnon & Elia Burdigalenfi archic- 
pifeopo > Seibrando Lemovicenfi , Guillel- 
mo Pidavienfi , Elia Xantonenfi , Ademaro 
P etragoricenfi , Gerardo Caturcenfi , Ber- 
Trando Aginnenfi epifeopis , abbatibus etiam 

• & viris rcligiofis , & plebe innumera , accef- 
‘ fit ad locum ubi corpus B. Stephani con- 
digno honore humatum jacebat. Tunc do- 
mino legato jubente , a terra elevatur » & per 
clauftrum cum magna veneratione , cereis 
ardentibus , ac thuribulis fumigantibus por- 
tatur, in ecclefiam deducitur fuper al- 
tare B. Marix honorifice ponitur. Domnus 
Henricus Biturieenfis archiepifcopus ac pri- 
mas Aquitanicus mittam in honorem fandi 
Stephani celebravit, cantoribus folemnitcr 
incipientibus Os jujli. Inter miflarum folcm- 


. Digitized by v^ooQie 



ili PRIORUM GR ANDI MONTENS IUM. 

nia puer quidam decennis ex utero matris A 


122 


De priore xm. CuHlelmo Dongrei. 

Poft quem eledus cftGuiLLELMusDoNGR.Es 
prior xm. qui interfuit concilio Lugdunenfi 
fublnnocentioIV.anno 1 247. ubi didus pon- 
tifex regulam & privilegia Ordinis Grandi- 
ifiontcnfis innovavit. Obiit Guillelmus vn. 
calendas Julii in domo de Machereto. 

De priore xiv. ltherio Meruli. 

Huic fucceffit Ither&s Meruli prior xiv. 
qui a fratribus Gallicis fui ordinis fuit coram 
rege Franci* accufatus , ad eumdem evoca- 
_ tus , promifit renuntiare prioratui , quod fc- 
" cit cum in Grandimohtem rcdiiffet ; & poft 
multa tempora v. nonas Odobris in Sarmalia 
fpiritum fuo reddidit creatori. 

De priore xv. Guidone Archer ii. 

Ei fucceffit Guido Archerii prior xv. $u- 
jus tempore Theobaldus rexNavarrx corpus 
B. Macharii martyris de legione Thebacorum 
in Grandimontem detulit. Ivit Guido prior' 
primo^ Lutetiam Parifiorum contra fratres 
Gallicos cum auxilio regis puniendos : tum 
vifitando domos fui ordinis , etiam Romam 
fe contulit , unde rediens audivit exitum fra- 
jus tempore, anno fcilicctMCCxvi 1. fuerunt c trum Gallicorum inobedientium , Apriora- 
fratres converli ordinis Grandimontis , qui ^ 
dominari clericis confueverant , fub clerico- 
rum corrcdione omnino redadi. Hic cum 


fu* claudus , mutus, & manibus aridus, quem 
pater ejus Elias Valaris nomine, civis Lemo- 
viccnfis, ad fepulcrum B. Scephani portari fe- 
cerat, coepit libere loqui , ambulare , & ma- 
nus movere. Adoiefcens quidam filius Petri 
de 'Ufarchia civis Lemovicenfis , a vcfica 
magna quam in collo habebat curatus eft. 
Completis mifiarum folemniis , alia mulu 
miracula fada funt, quz a priore Gerardo 
litteris mandata extanr. Idem prior vitam 
S. Stephani didavit , Speculum Grandimon- 
tis compilavit , omhibufque bene conftitutis 
prioratui ceffit. Obiit xm. cal. Maii in Gran- 
dimonte. 

De vm. priore Ademero de Friaco. * 

Inftitutus eft ejus loco Ademarus de 
Friaco prior viii. qui interfuit concilio La- 
teranenfi Roma celebrato fub Innocenti o 111. 
anno Domini mccxv. pontificatus illius anno 
xv 1 1 1 . Inde rediens anno fui regiminis xvm. 
in itinere pridie nonas Martii obiit, delatus 
in Grandimontc , & inter priores fepultus. 

De ix. priore Caturcio. 

Huic fucceffit Caturcius pridr nonus , cu- 


annis duobus prioratum gubernaffet , illum 
refignavit , & poft refignationcm vixit annos 
decem. Obiit Grandimonti x 11. calendas De- 
cembris. 

De x. priore Elia Arnaldi. 

Caturcio fubftitutus eft Elias Arnaldi 
prior x. qui depolitus fuit ad inftanti&m quo- 
rumdam fui ordinis fratrum per epifeopum 
Pidavienfcm & abbates de Saviniaco & de 


tui ceffit. 

De priore xvi. Fulcherio Grtmoaldi. 

Ejus loco inftitutus eft Fulcherius Gri- 
moaldi prior xvi. qui interfuit concilio Lug- 
dunenfi fub Gregorio x. anno mcclxxviii. 
Obiit Grandimonti vi. calend. Odobris anno 

MCCLXXXI. 

De priore xvn, Petro de Confaco. 

Inftitutus eft ejus loco Petrus de Consaco 
prior xvn. qui cum ad inftantiam fratrum 
aemulorum fuorum fuiflet coram papa Ho- 


Maceriis, ac priores de Ligeto & de Glande- D norioIV. citatus, & de curia adGrandimon- 


riisCiftercienfis& Carturficnfis ordinum Ju- 
dices a fede apoftolica delegatos. Ab hac de- 
pofitione didus prior appellavit ad fedem 
apoftolicam , appellationemque fuam pro- 
fequens , obiit anno 1248. idibus Augufti. Ibi- 
dem jacet. < 

De xi. priore "johanne de Aquila. 

Poft depolitionem didi Eli* eledus eft 
Johannes de AqtnLA , prior x 1 . qui per tres 
annos cum dimidio prioratum falubriter re- 
xit , & eidem poftmodum ultro ceffit. Obiit 
jii. nonas Julii. 

De xii. priore Ademaro la Vernha. 

Huic fucceffit Ad e marus la Verita 
prior x 11. qui cum per tres annos prioratum 
rexiffet , celebrato in Grandimontc fefto na- 
tivitatis B. Johannis Baptiftx, capitulo ge- 
nerali , obiit v 1 . calendas Februarii. 


tem, impetratis judicibus , rediiflet 5 habita 
de fuis adverfariis plena vidoria, anno ix. 
fui regiminis prioratui ceffit, &vi. calendas 
Odobris in domo de Defenfo feliciter mi- 
gravit ad Chriftum. 

De priore xyni. Ber nardo de Grandalmar. 

Poft quem eledus eft in Grandimontc 
BErnardus de Grandalmar prior xvm. 
qui poft menfem ab eledionis die, v 111. ca- 
lendas Aprilis in pace quievit. 

De priore xix. Guidone Fulcherii. 

Huic fucceffit Guido Fulcherii prior xix. 
cujus tempore Clemens V. cum fex cardi- 
nalibus & curia fua per domum Grandimon- 
tenfem anno mcccvi. tranfiit , & per quin- 
que dies expenfis ipfius domus moram traxir. 
Poft ejus difceflum przdidus prior nequiens 
a fadis expenfis domum Grandimontenfem 
relevare, anno xv. fui regiminis in vigilia 

‘ H iij 


Digitized by 


Google 


H 1 STORIA 

3 ?entecoftes libere ccffic prioratui , & x. cal. 

•Odobris obiit in domo de Sarmafia anno 

* 

Domini mcccvj. 

De xx. priore GuiUdmo de Troio More [li. 

Cui fucceffit Guillelmus di Prato Mo- 
■ tcelli prior xx. qui fex annis & «ovem men- 
fibus ordinem Grandimontenfem guberna- 
bit, & ad-Chriftum migravit anno mcccxii. 
V. idus Martii. ^ 

De xxi. priore ordino de Ruptftogno. 
•Prior xx t. auderitate Clementis pap* v. 


PROLIXIOR 114 

A in priorem «ledus cft Jordanus de Rtjpi- 
stagno per abbates S. Fermerii & S. Maxen- 
tii Vafatenfis & Pidavicnfis dioeccfeum, & 
archidiaconumCaturcenfcm.Hiccumv.annis, 
in regimine prioratus ftcttffct , fuit per Johan- 
nem xxi 1. in Avinionem evocatus , & in 
«jus praefentia die Lunae ante Natale Domini 
anno ejufdem mcccxvii. prioratui ceflit , 8 c 
iv. idus Aprilis obiit in domo de Pincllo 
anno Domini mcccxxx. De prioratu Grandi- 
montenfi fada cft abbatia fub Johanne xxu. 
xv. calendas Decembris mcccxvii. 


3^5 Uti ■% 3p 

0G G '3QOOOOGOO©©&0»iO u wOOO© ,500 





HISTORIA PROLIXIOR 

PRIORUM GRANDIMONTENSIUM 

9 ^ 

Ex mf. monaflerii Grandimontenfis. 


B 



Incipiunt laudes paflorum ‘venera- 
bilium patrum priorum Grandi- 
montenfium. 

I juxta dodrinam Ecciefiaftici 
43. laudare debeamus viros 
gloriofos & patres noftros in 
generatione iu a, cum legimus 
1 . Paralip. x 1 . mira quae pere- 
gerunt viri fortium qui erant 
cum David , intelligimus quod eotumdem 
patrum exemplo laudare debemus patres ^ 
noftros priores Grandimontenfes', qui, ut 
legitur Sap. xi. imitati fuerunt illos qui in 
locis defertis fixerunt cafas , necnon & illos 
qui fuis pofteris reliquerunt nomen narrandi 
labores eorum 5 quibus patribus prioribus 
Grandimontcnfibus , quia fe & fibi fubjedos 
fratres virtuofe rexerunt ■, ut clcdi in Domini 
noftri Jesu Christi regnum , fecit Domi- 
nus nomen grande, juxta nomen magno- 
rum qui funt in terra , ficut prophetae David 
regi legitur fecifle 1. Paralip. xvi. Et impri- 
iftis laudemus levitam magnificum fandifli- 
miira confeflorem Chrifti Stephanum here- 
mitam dodiffimum , natione Arvernicum , 
primum & praecipuum fundatorem poftDcum 
ordinis fratrum Grandimontenfium, fub quo 
inheremo coefefteim ac vitam Deo placitam 
ducente, armo V erbi incarnati mlxxv i . Gran- 
dimontis ccepit ordo. 

Hic fuit fimilis Moyfi , qui ficut legitur 
Aduum v 1 . quod Moyfes fuit eruditus omni 
fapientia dEgyptiorum : ita S. Stephanus fuit 
a Milone archiepifcopo Beneventanae urbis 


facris litteris, bonitate, difciplina & fcientia. 
Item ficut Moyfes fugit dEgyptum Exodi 11. 
ita S. Stephanus fugit mundum & patriam 
fuam. Item ficut Moyfes defertum intravit 
Exod. xv. & xix. ita S. Stephanus. Item ficut 
Moyfes dedit populo IfraeUtico legem, Exod. 
xx. ita S. Stephanus dedit fuis difcipulis re- 
gulam fecundum quam viverent. Item ficut 
Moyfes multa fecit miracula coram Pharab- 
ne, Exodi xvi 1. ita S. Stephanus fecit mira- 
cula multa de eo feripta. Item ficut Moyfes 
eduxit filios Ifrael de dEgypto , & immola- 
vit Domino fuper montem , Exodi m, ita 
S’ 'Stephanus eduxit fuis exhortationibus mi- 
lites de faeculo, Sc immolavit Domino in 
monte de Mureto. Item ficut Moyfes ca- 
ftrametatusfuit juxta montem Dei Exod i xvm. 
ita S. Stephanus aedificavit juxta Grandimon- 
tem domum de Mureto , qui quidem fandus 
Stephanus anno Domini mcxxiv. idus Fe- 
bruarii quievit cum regibus & confulibus 
terrae , qui aedificaverunt fibi , ut dicit beatus 
Job*ni. folitudines , in dida domo dc 
Mureto ducatus Aquitaniae, non longe di- 
ftante a Lemovica urbe. Vnftt autem in 
dido nemore feu folitudine fub fandae pau- 
pertatis, humilitatis & abftinentiae fa lutari 
propofito , annis fere quinquaginta quafi duo- 
bus menfibus minus , indutus ad nudam car- 
nem virgineam lorica ferrea > dc cujus vitae 
commendabilis puritate & miraculis /quibus 
oofhipotens Deus ipfius voluit mundo me- 
rita declarare. Job. v. quia ut in libro Speculi 
Grandimontis & fententiis feu documentis 
ipfius S. Stephani plene legitur, non omnia, 
fed aliqua de vita funt hic fub brevitate hoc 
modo inferta. 


Digitizei ■ 1 


Google 




u$ PRIORUM GRANDIMONTENSIUM. ti6 

fuit S. Stephaniis natus m Arverno A Et Helix in Oieb afcenfio data. 

Ex nobili domino de Caftro Ticrno, Ifai uri. ait : Adduc*» cos in montem fan- 

Matre di&a Candida nitore interno. dum nkum,& Ut ifieabo eos in domo or trionis 

Duodenum puerum pater duxit carum mea , holocaufia eorum & vidima eorum pia- 

Nifcalai tumulo , pergens apud harum * cebunt mihifuper dure meum , quia domus me a 

Q^em ad virum deferit Milonem praeclarum. domus cretionis vocabitur eundis populis. 

Hunc Stephanus habuit humilem do&orero, Poft quem confefforem & Deo amabilem PftroLemo. 
Fratrum dc Calabria imitando morem, Chrifti athletam Stephanum venit domnus 

Ut feipfiun faceret Chrifto fervitorem. Petrus Lemovicanus prior fecundus, qui S. 

Tale* in Calabria nefeit pro recenti» Stephani eremitae fufccptum ordinem xin. 

A Milone noverat manens Beneventi, annis minus xxiv. diebus falubriter rexit. 

Qpi archicpifcopus erat illi genti. Iftius prioris tempore tranflatum cft caput 

Apud hunc duodecim annis eft moratus ordinis & corpus S. Stephani a dida domo 

Stephanus , a Stcphano patre commendatus, dc Mureto ad locum honorabilem, qui nunc 

. Sibi nato quod erat ab Arvernis natus. B eft Grandimontis. Scriptum enim di&us prior 
Ab ep fe contulit Romam, hicquatcrnum legerat Aggei i. Afeende in montem portare 

Annum cum compleverat rediit Arvernum, lignum & udificare domum , & acceptabitis mihi 

MoX a folo proprio petiit externum, erit , & gloriabor in eo, dicit Dominus. Et 

Et in loco reftitit quem vocant Muretum. Ezech. xli i i. lfta eft lex domus in fummi- 

Non amce nos eligens agros , olivetum : tat e montis fit a , omnis finis ejus in circuitu , 

Sed faxofum eremum , vepres & dumetum, fandum fandorum eft. De ifto priore fucccf- 
Hic per annum integrum folus habitavit, fore S. Stephani confefforis, ficut de Jofuc 

Inauditum audiens gens prius expavit » fucceffore Moyfj in Ecclcfiaftico xlvi. legitur 

Sed poft illi Dominus plures copulavit. poteft dici , quod fuit magnus fecundum no- 

Annis fere quinquies dcccm ibi vixit, menfuum , maximus in ftlutem eledorum Dei... 

Seque abftinentiis pluribus afflixit , Invocavit AltiJJimum in oppugnando inimicos 

Quas tamen pro regula fuis non prxfixif. undique , fr audivit illum magnus & fandus 

Quis ppftrum in talibus eum fequerctur, Deus fuper pcrfecutionibus quas monachi 

Ut lorica ferrea caro ftringerctur, ^ fandi Auguftini fibi & fratribus faciebant. 

Tridui jejunium continuaretur ? in deferto infidianres eifdcupuxta illud quod 

Annis tribus decies vinum non guftavit, legitur in Threnis iv. dum fibi miffam cc- 

Frcquens gcnuflexip nafum obUcavit, lebranti , poft Agnus Dei ter cantarum , locum 

Genibus & manibus callum concreavit. Grandimontis voce angelica nuntiavit. Hic- 

jjEftate & hyeme idem induebat , que prior obiit nonis Januarii. 1 

In habiti» fingulis nodibus jacebar. Succeffit huic domnas Petrus de fando PrtroS(Jc ^ 

Tcrrx jundis poftibus nihil fupponebat* Chriftophoro tertius prior regens ordinem chriftopho- 

Fit ut rofa redolens, fed humilitatis Grandimontis annis duobus cum dimidio, ro 111 priou 

Maxim* facrarium & virginitatis, * obiens idus Januarii. 

Cum munificentia libcralitatis. Huic fucccffit domnus Stephanus de Li- Stephanus de 

Sunt ab eo mortui plures fufeitati , ciaco quartus prior , fub cujus regimine auxit L j ciaco * 1 v * 

Surdi, claudi, debiles, infirmi fanati , . Dominus quamplurimum ordinem Grandi- pnou 

Ec aperti carceres, nautx liberati. jj montis , magno fratrum & domorum nu- 

. Cura per fcalam anima Stephani portatur mero , difeipiina & bonis moribus informato. 

Ad coeli palatia , tunc puero datur rexitque feliciter ordinem xxm. annis cum 

Referanda vifio quae matri pandatur.^ * dimidio, & obiit tertio nonas Januarii. 

De Mureto qui in hunc montem commi- \ Eledufque cft poftmodum domnus Petrus Petms Bct* 
grarunt, Bcrnardi quintus prior /tempore cujus glo- nardiV * 

Eos dc parochia monachi fugarunt, riofiffimi corporis fan&iffimi & Deo amabi- pri0r * 

Cum ar&arc cuperent, magis dilatarunt. lis confefforis patris noftri Stephani fuit in 

His majora dicerem, fed non crederentur, Grandimonte fequenti die nativitatis beati 

Forfitan increduli fcandalizarentur, JohannisBaptiftxprxcurforis Domini Salva- 

Ipfemet prohibuit ne publicarentur. toris tranfiatio celebrata, coadunato univer- 

Petro qui poft Stephanum prioratum rexit , ^ fali capitulo generali , & iftius prioris tem- 
In miffa per angelum Grandimons illuxit, pore fiiit exemtio a Clemcntc papa m. ia 

Ibique xdificans fe & gregem vexit. capite & in membris ordinis Grandimontis 

Ifte locus Grandimons ante vocabatur , perfonis & cellis conceffa , rexitque prior or« 

Sed fortaffis qui nunc eft prxfigurabatur, dinem Grandimontis annis feptem cum di- 

Uc mons Sion in quo nunc Deus adoratur, midio, obiitque nonas Julii. 

Eft in monte Moyfi lex a Deo data , Cui fucceffit domnus Guillermus dcTray- Guillelmmuf 

’ Qhrifti praedicatio ibi inchoata , naco prior fextus , vir pius & humilis , Deo- d ' T t “ r “ ac ** 

Er* transfiguratio ab ipfo monftrata, que devotus, tempore cujus Emmanuel im- pn ° r * 

Daemonis tentatio a Chrifto proftrata. perator Conftantinopolitanus , per venerabi- 

In monte falvatio, eftquc lex parata , lem epifeopu * Heldenfcm ligni vivifica: Cru- * uMcicm. 





427 H IS TOR IA PROLI XI O R 128 

cis reliquias venerabiles & maximas in Gran- A honorifice tumulatus. Haec autem fecundum 
dimonte tranfmifit, anno Domini 'mclxxiv. apoftolum i.adCorint. x. in figura facta funt 
De hoC enim ligno vivifica: Ctucis fcWptum nojtri , ut non fimus concupifcentcs malorum , 
eft Sapientiae xtv. Benedictum ejus efi lignum ficut (jr illi concupierant. 

per quod fitjuftitia. De qua Johan.m. legitur: Poft hunc tenuit prioratum domnus Ge- Girarius 

J 9 «/ credit in Filium Det non judicabitur , qui raldus Yterii vt i. prior novem annis , & pri- 

autem non credit jam judicatus efi. Et reliqui* mo anno efufdcm fada eft S, Stephani con- 
fandarunv virginum Coloni* ipfius tempore fefioris patris noftti revelatio anno Domini 
-fuerunt in Grandimonte delatae. Hic prior mclxxxviii. qui Geraldus didavit vitam S. 
pro libertate clericorum primus rabiem fu- Stephani praelibati , & compilavit fpeculum 
ftinuit converforum , qui converfi ipfius prio- Grandimontis, mir* utilitatis & fcienti*li-‘ 

ris Ameram & Grandimoncenfcm eorum brum : obiitque xm. cal. Maii. Hid dum 
piatrem ccclefiam aufu fecrilego infringen- adhuc viveret prioratum refignavit. 
res, eumdem priorem dc alios ejufclemGran- ® Inftitutufque eft loco ejus domnus Alde* AMemaru*; 
dimontenfis ccclcfi* clericos detinuerunt in- marus de Friaco prior oftavus , cujus tem- vm. pVior. 

clufos , eos injuriis gravibus affligendo , & porc in uno volumine fuerunt colleda & 

jpfum priorem de fado deftituere prarfumfe- fcripta ftatuta venerabilis fandi Stephani con- 
funt, & quemdam fratrem nomine Stepha- fefioris & priorum fibi fuccedentium , & In- 


num clericum, in locum prioris intrudere, 
& ei prioris Grandimontenfis nomen impo- 
1 nere prxfumferunt : quem priorem Guiller- 
nium dc fado deftitutum Carnotenfis epi- 
fcopus & prior S. Vidoris Parifienfis, judices 
ab Lucio papa III. dati, reftituerunt, & 
didum Stephanum , qui quafi alter Ruben 
cubile patris fui. afccndcrc nonexpavit,Gen. 1 
xlix. & quicquid fadum de eo aut per ip- 
, fum fuerat, exigente juftitia, caflaverunt, 
invocato ad prxmifia nobilis comitis Mar- 
chi* & Engolifin* , & aliorum potentium 
-brachio fxcularnP& ipfe prior ob convcrfo- . 
,rum pcrfecutioncai exui a domo Grandi- 
montis fadus, confidens in iis qu* quidam 
■amicus» Job. i v. & v. eum confolando dixit : 
Recordare quis umquam innocens periit , aut 
quando retti deleti funt : quin potius vidi eos 
- qui operantur iniquitatem , & feminant dolo* 
res , & metunt eos , flante Deo , periijje , & fpi- 
ritu ira ejus confumtos. Ad S. Stephanum 
confefforem fc convertens , depfecatione fa- 
da ad Dominum , qui ponit hutriilcs in fubli- 
mi, & moerentes erigit fo {pira te, qui diffi- 
pat cogitationes malignorum , nepoflint im- 
plere manus eorum quod ceperant , qui ap- 
prehendit fapientes in afiutia eorum , & con- 
filium pravorum difiipat 5 Parifius ivit, ubi 
in prxfentia Philippi regis Francorum fuit 
[a] fada qu*dam conventio (4) inter clericos & 
converfos , per papam Innocentem IV. poft- 
modum revocata, & difeordia inter cleri- 
cos & converfos per conventionem prxdi- 
dam non bene fedata, didus prior pro cle- 
ricis Romam adiit , & a papa Lucio III. pri- 
vilegium protedionis domus Grandimontis 
& totius ordinis , & de non folvendis.de labo- 
ribus decimis, & franchcfi* ciaufuraram lo- 
corum & grangiarum noftri ordinis impe- 
travit, & a Romana curia rediens feliciter 
obiit x vi 1 1 . prioratus fui anno , x 1 v. cal. De- 
cembris, tranflatufque fuit in Grandimontem 
a loco in quo obierat : jacetque inter prioies 

(<*) Hanc conventionem a nobis editam inv«*ies tomo x. 
Auecdot. pag. «jo. 


nocentius papa III. conceffit eidem priori 
ordinis privilegium quod inciqit ; Immaculata * 
ordinis vefiri religio , &c. in quo prxdida 
confirmantur ftatuta ad caftigationem noftri 
ordinis fada , & archiepifcopus Bituricenfis 
& epifeopus Aurclianenfis audoritate apofto- 
lica ad Grandimontem perfonaliter accederi- ' * 

> tes iftius prioris tempore, inter alia ftatue- 
runt, quod clerici in refedorio a fuperiori 
parte in mcnfa juxta crucem federent, & 
quod clerici & converfi corriperentur in ca- 
pitulo pdr hebdomadarium facerdotem Sc 
non per alium fratrem. Iftc prior interfuit 
concilio generali quod fuit celebratum fub 
Innocentio papa III. anno Domini m c c x v. 
pontificatus illius xvm. anno, ubi fada fuit 
conftitutio de decimis poffefSonum acquifi- 
tarutn ante concilium generale. De qua con- 

> ftitutionc faciunt mentionem Gregorius IX. 
in privilegio quod incipit ? Non abfque dolore 
cordis ; & Innocentius IV. in fuo privilegio 
regul* noftr* annexo. Et dido priore Rom* 
in dido generali concilio exiftente & prx- 
fente, archiepifcopus Bituricenfis S. Guillcrmi 

- confcftbris Bituricenfis archicpifcopi canoni- • 
zationem a dido domino innocentio papalll. 
petiit ad pr*didi prioris Ademari & plu- 
rimorum aliorum rcligioforum & fide di- 
gnorujm teftimonium impetravit. Hic prior 
recedendo a dido concilio prioratus fui an- 

* no xv m. pridie nonas Martii obiit, delatuf- 

* que eft apud Grandimontem & inter priores 
fcpultus. 

Huic priori fuccefflt domnus Caturcinus I ^' at r ^ clnus 
prior 1 x. vir Deo devotiffimus & in cleri- pnor * 
eorum exaltatione ferventiflimus. Hic fecun- 
dus pro clericis perfccutionem fuftinuit a 
converfis ; exaltatique fub ejus tempore cle- 
rici in fingulis domibus corredores efTcdi , 

& converfi, qui dominari confuevcrant cle- 
ricis , humilitati fuerunt fub clericorum cor- 
redione omnino redadi anno Dni mccxv i 1 . 
unde de clericorum exaltatione & conver- 
forum humiliatione & fubjedione quidam 
frater clericus canticum fuum compofuit. 


Digitized by 


Google 


'T*' 


129 PRIORUM GRANDI MONTEN SIUM. 130 

quod incipit, ln Gedeonis area vellus aret ex- A & fcpultus cft honorifice prxfentc generali 
tentum , efic. ad ultimum dicens , J omjam capitulo inter Grandimontenfes priotes. 

Barbati taceant & clerici loquantur , utrimque Ipfo quoque cedente, fubftitutus eft in prio* Elias A malli 

Deo ferviatur , efi lites finiantur : efi enim rem domnus Hclias Atnaldi prior x. qui or> x - F rior ’ 

Cbriftus vera pax , qui mandant ut dicantur dinavit cum definitoribus capituli generalis, 

mifia, (fi deponantur per clericos , ut diUum ut hymni in noftro ordine dicerentur : cujus 

ejl 7 efi ajini pafcantur , juxta illud quid legi- etiam tempore ordinatum fuit per Grego- 
tur Ecclefiajlici xxx m . cibaria (fi virga (fi onus lium papam ix. quod duo de Ciftercienfium 

afino i panis & difciplina efi opus fervo. Hujus & duo de Cartufienfium ordinibus fcmcl in 
prioris tempore Henricus illuftris rcxAnglix anno ufque ad triennium futurum in Gran- 

conceffit, omnibus domibus noftri ordinis dimontenfi capitulo generali , omni appcl- 
ducatus Aquitaniae jurifdidioncm altam & latione remota , ffatuerent & reformarent 
baffam : qua. jurifdidionc Caturcini prioris quicquid in ordineGrandimontis ftatuendum 
tempore in aflifiis grangiae Caderii fuit ufum. cognofcercnt , vel etiam reformandum , fa- 
Sed cum prioratum xi x. annis falubriter gu- ciendo ftatuta & reformata per ipfos, cef- ' 
bernaffet, eligens- fibi , tamquam divinitus fante appellationis obftaculo, pet cenfuram 
infpiratus , tutius efle in humilitatis fubjc- ecclcfiafticam firmiter obfervafi 3 & ad inftan- 

dionc , quam in tumultu regiminis praelatu- tiam quorumdam ex fratribus Grandimontis 
rae , in qua nihil prodeft praelato non puniri epiicopus Pidavienfis cum abbatibus de Sa- 
proprio , qui puniendus cft pro fubditorum vinhiaco & de Macetiis , prioribufque de Li- 
delido , prioratum ceflit, attendens pericu- geto & de Glandcriis Ciftcrcicnfis & Cartu- 
lum praelati, qui curam regiminis fufeipit, flenfis ordinum, a fede apoftolica judicibus 
, & pondbs laboris regiminis fugit ; & illius delegatis , fuper certis criminibus contra di- 

qui regere fubditos nefeit, & regimen fufei- dum Heliam priorem propofitis, inquifitor 

pit, & illius etiam qui fubditos regere fcit ; x fede apoftolica datus, amotionis fenten» 

& peccare permittit: cum folus Deo bene ^ tiam in praefatum priorem Heliam. protulit, 
vivere poflxt , cur pro fubditorum culpis mor- ^ excommunicando ipfum priorem, fr pro prio- 
tem incurrit? Scriptum enim cft Ezechiel. re fe gereret, & adhaerentes eidem, dido 
xxx m. quia anima fubjettorum de pr alat orum priore ad fedem apoftolicam de lata fent/en- 

rnanibus a Domino in die judicii requirentur. tia appellante. Qui quidem prior praefatos 

Et rurfum feriptum cft Sapientiae vi. quod epifeoputn, abbates & priores cum ducentis 

dnri/fimum judicium in iis qui prafunt jfiet i fere clericjs Grandimontenfibus in quadam 

durum , fi male intraverunt ; durius , fi male domo dic amotionis fu* fecit violenter in- 

vixerunt ; duriffimum , fi fubditos male rexc- cludi , & inciufos per diei fpatium detineri, 

runt. Ideoque S. Stcphanus confefTor in libro Qui Helias Romae coram Gregorio papa IX. 

lentendarum fuarum de introitu in praela- comparens, a fententiis quas incurrerat, pro 

tione dicit, quod Jesus Christus confuluit eo quod fine ipfius papae licentia ad fedem 

in evangelio Joan. x. ut intretur per oftium apoftolicam contra inhibitionem venerat , 

in ovile ovium , quia facilius cft , quam cum, ^ fecit fc per abbatem S. Laurentii extra mu- 

diabolus infinuat , ut illuc aliquis ex alto cor- ros de Urbe apoftolica audoritate abfolvi , 

a* ruat. Et beatus Gregorius ait : Ordinate ergo &. appellationem fuam profequens Romae 

» ad ordines afcendendumeft i namcafum ap- obiit anno Domini mccxl. v.idus Augufti, 

» petit quifquis ad fummi loci faftigia , poftpo- ibidemque fcpultus jacet. 

» litis gradibus , per abrupta quaerit afccnfum : Poft quem clcdus eft in priorem religio- Johanne»<!e 

«quanto gradus altior, tanto cafus gravior, fus vir domnus Johanncs de Aquila prior xi. A S ul,a XL 
Et de praelatis ex fua vita malum exemplum cujus eledio fada fuit in domo de Vincennis , pn0t * 

• » fubditis dantibus, idem Gregorius dicit : Scire dido Hclia Arnaldi depolito , & ejus tempore 

» praelati debent , quod fi perverfa umquam per abbates prxdidos de Savinhiaco & de 

s* perpetrant, tot mortibus digni inveniuntur. Maceriis & priores de Ligeto & dc Glande- 

,, quot ad fubditos perditionis exempla tranf- riis, au dori tat e apoftolica, ad reformatio- 

„ mittunt. Scriptum enim eft Sapienti* vi. nem ordinis quxdam fuerunt promulgata- 
«quod potentes potenter tormenta patientur'. E iq domo de Vincennis tempore generalis 
»cc prxlatis , quod pafcere debent fubditos capituli ibidem celebrati ftatuta , qu* hodie 
j» feientia & dodrina , ut legitur Jeremi* 111. funt per papam Clementem quihtum fpecia- 

a> turpe eft addifeere quando fubditos deberent liter approbata. Qui quidem domnus Johan- 

j» docere. Si in praelato feientia fit, cedebam nes in quantum potuit, ne eligeretur eni- 

» Dei erudit atque defendit, potens exhortari tuit. Attendens quod fecundum Augufti- 

»in dodrina fana, & eos qui contradicunt ar- num, nihil eft in hac vita , & maxime hoc 

» guerc , uj dicit apoftolus ad Titum 1. Et poft tempore difficilius , laboriofius , & periculo- ' 

renuntiationem vixit didus domnus Catur- lius prxlati officio, & qupd indignus eft fa- 
cinus ut verus difcipulus in divin* contcm- cerdotio ille qui non fuit ordinatus invitus s 

piationis Scfubjedionis otio fere per decem quia ficut locus regiminis dcfiderantibtis ne- 

annos ; obiit vero feliciter xii. cal. Decembris gandus eft , ita fugientibus offerendus cft, 

fit. Script. efi Mon. ampl. Collett. Tom. VI. X 


Digitized by 


Google 




1 31 HISTORIA 

ficut fuit oblatus Jeremi*, qui de fuga rc- 
Jercm. i. gimjnis pralationis fibi oblatar ait : A , a , a ! 

. Domine Deus , nefcio loqui quia, puer ego fum. 

A dixit primum propter defedum vitae ; A 
-dixit fecundum propter defedum fcientiae s 
A dixit tertium propter defedum eloquen- 
tiae. Dicit Johanncs ChryfoftoHius quod dc- 
fiderans primatum praelationis in terra , ia- 
veniet confufionem in coelo. Et Apoftolus ad 
Hebraeos v. ait : Nemo debet fibi honorem affu- 
mere , fed qui vocatur a Deo tamquam Aaron\ 
tandem poft deprecationem ad Deum fa- 
Job. j. 9. fiam , qui , ut legitur Job. v. facit magna & 
|acot*.+. c. infirutabilia & mirabilia abfqoc numero. £ni 
fuperbis refijlit , & humilibus dat gratiam. 
Invitus officium regiminis prioratus Grandi- 
montenfis aflflmfit , confidens, quod fi poflfe 
fuum faceret , ut bene regerentur & corri- 
gerentur fubditi, quanto majus periculum 
eflfet fibi in regiminis 'praelio , tanto effet ma- 
v jor gloria in triumpho. Quia , dicit Apofto- 

i.Tim.^.iMus i. ad Timoth. m.& \ . £>ui bene mini- 
ftraverint , gradum fibi bonum acquirent , & 
i. Tim. ;. r-. Multam fiduciam in fide qua efi in Christo J esu. 

Ec jQui bene prafunt presbyteri , duplici honore 
digni habentur , maxime qui laborant in ver- 
bo & dodrina. Et regimine Grandimontenfis 
prioratus per tres annos cum dimidio falu- 
briter ado , prioratui ultro ceffit , & obiit 
ni. nonas Julii. 

Mdcmarus p 0 ft q ue m promotus eft domnus Aldc- 
• concimus marus Lavcrcha prior x 1 1 . 

Dongres xit. Cui fucceffit domnusGuillermus Dongres 
& xui. P r >° -^ r - or X1U cu j us tcm p 0rc Innocentio papa IV. 
apud Lugdunum exifiente r anno Domini 
mccxlvu. Frederico Romanorum impera- 
tore in concilio generali depofito , fuerunt 
Tegula & privilegium Grandimontenfium per 
ipium Innocentium renovata , in formam 
meliorem redada > & impetratum etiam fuit 
a dido Innocentio exemtionis privilegiunft 
, v <juod rationem delidi vel contradus , aut rei 
de qua ageretur contra fratres ordinis Gran- 
dimontenfis , ipfi fratres exemti non tene- 
rentur coram locorum ordinariis rcfponde- 
re. Illius etiam prioris tempore provifiones 
domus Grandimontis annis lingulis dcbttae , 
fuerunt ufque ad fummam xvm. millium 
lolidorum Turoncnlium augmentat*, pro- 
vifionibus folitis computatis. Poft qua? didus 
Guillermus prioratui fponte cedens, in do- 
mum de Machareto corredor extitit ordi- 
natus , & vi i. cal. Julii obiens, ibidem fuit 
honorifice fumulatus. 

iterius Mcru- Huic fucceffit domnus Iterius Meruli x i v. 
' li xiv. prior. .p r j or f cujus tempore fratres Gallici conati 

-fuerunt ad transferendum caput & 'dignita- 
tem prioratus ordinis Grandimontis ad do- 
mum prope Parilius de Vincennis. Qui qui- 
dem fratres Galbei , fufiragante eis favore 
regio , attentaverunt fibi fupponere & fub- 
jugare multipliciter ceteras ordinis nationes, 
& alia finiftra quamplurima facere contra 


PROLIXIOR 131 

A priorem Itcrium & eorum matrem eccle- 
fiam, a qua fpccialiter geniti & nutriti fde- 
■rantGrandimontisfed prarventi eorum quam- 
plures a filis flagitiis , Grandimontenfcm or- 
dinem , quem perfccuti fuerant , ut male 
confcii , fugiendo, perfequente eos rege Fran- 
ci* , qui prius eis valde faverat , ne aiverfa- 
rum concordiam nationum fua diflenfione 
fratres Gallici violarent : fic legitur Efther 
B . 8 . rex magnus pcrfccutus fuiffc unam gen- 
tem , quam invenit rebellem adverfus omne 
hominum genus, turbantem provinciarum 
fibi fubjcdarum pacem atque concordiam , 
g praefati fratres Galligi ut privigni & degene- 
res iniquitatis alumni reliquerunt omnint). 

Deipfis didum eft illud ^poftoli 1. Johan. 

11. Ex nobis prodierunt , fed non erant ex no - 
his ; nam fi fuijjent ex nobis , permanfijfent uti- 
que nobifeum. Multi funt portantes religionis 
habitum , qui filii religionis cujus portant ha- 
bitum non exiftunt, juxta Apoftolum adRom. 
ix. dicentem : Non omnes qui ex Jfrael ii funt 
ifraelita , neque qui fcynen Junt Abrake , omnes 
filn funt Abrkba. De quo dicit Salvator in 
evangelio Judaeis Johan. viii. Si filii Abraha 
eftis , opera Abraha facite. Quia , ut dicit Hie- 
ronymus, non funt filii fandorum , qui te- 
nent loca fandorum , fed qui exercent opera 
eorum. Falfus frater , fecundum Ambrofium, 
eft ille, qui fe religiofum profitetur ,& con- 
traria fuo ordini operatur. Et prior Iterius 
ad inftigationem aemulorum fuorum vocatus 
per regem Franciae Parifius ad renuntiandum 
prioratui , in praefentia regia per juramentum 
aftridus , poftmodum ad Grandimontcm 
rediens, prioratui ccffit, & fadus corredor 
de Sarm^fia , poft multa tempora v. nonas , 
Odobris fpiritum fuo reddidit creatori , ipfo 
poftea ibidem honorifice tradito ecclefiafti- 
cae fepulturae. 

Cui fucceffit domnus Guido Archcrii prior Gui(Jo Ar 

xv. cujus tempore Theobaldus rex Navarrat, cher» xv. 
corpus beati Macarii martyris in Grandi- P tior * 
montem detulit , & apud Tutellam fui regrti 
Navarrae, domum S.Martialis de Tutella dido 
priori & ordini noftro contulit, & eam mul- 
tis bonis ditavit. Ifte prior inftigantibus ino- 
bedientiis & exceffibus quorumdam fratrum 
Gallicorum , quos punire plene per fc non* 
poterat , Parifius ivit ; & exinde vifitandoper 
domos poft vifitationem Franci* & Norman- 
niae, ad Grandimontem rediit, & vifitatione 

' perada Romam pcrrexit,& impetratis contra 
didos fratres Gallicos libi inobedientes, quos 
corrigere non poterat , ut decebat , judicibus 
a fede apoftolica delegatis , a Roma incolu-„ * 
mis rediens, audito exitu fratrum Gallico- 
rum inobedientium a fuo ordine Grandi- 
montis , prioratui ccffit , obiitque in Grandi- 
monte xv. cal. Novembris. 

Huic fucceffit domnus Fulcherius Grimaldi Fulchctios 

xvi. prior , vir providus & multum aftutus , Grimaldi 

. 1 • j. * * ■ xvi. prior. 

qui pacifice xn. annis ordinem utiliter gu- 





. ,1 j3 PRIORUM GRANDIMONT ENSIUM. 134 

bcmavit &. Tuos indifferenter promovit. A tenfisde fado imponere prxfumferunt, con- 
Hunc priorem Gregorius papa x. Lugduni firmationc a didis fpccialibus vifiratoribus 
ajdcoftciliura anno mcclxxv it 1 . voca vit,ubi eidem fratri Bernardo impenfa, poft appel-' 

cum aliis przlatis interfuit , & ad Grandimon- • lationes contra didum fratrem Bernardum > 

tem rediens , folvit debitum naturale anno & ipfius elcdionem a parte didi domni Petri 

Domini mcclxxxi. vi. cal.Odobris in Gran- prioris ad, fedem apoftolicam interjedas» 

dimonte : jacens inter priores honorifice ra- eum quo fratre Bernardo prior Petrus prae* 

, mulacus. didus, occatione difeordiae inter eos motae, 

, Inftitutus loco ejus eft domnus Petrus de cjtalus, audorkattf Honorii papael V. Romam 

tauCtcoxrn. Caufaco prior xvi i. vir Deo & hominibus perrexit» & com parentibus coram dido do* 

ftxa. acceptiffimus, qui ut dicitur Eccli. xti. fciens mino Honorio priore Petro St Bernardo. prae* 

nomen impiorum deleri , curam de habendo dido , cum praecipue de hinc inde propofitis 

bono nomine femper habuit ; quem quidam coram eo non conflaret > caufem inter didas 


ptomotores fui lingua magis quam veritate 
& opere diligentes y a maledido feipfos in 
perditionem ponere non verentes , non ip- 
fum , fcd potius ejus fortunam fequentes , 
cum nollet prxdidis fuis promotoribus in 
omnibus & per omnia acquiefcere , poli duos 
annos vel quali, a promotione fua dejicere 
a prioratus regimine turpiter attentarunt. 
Propofitis contra eum coram vili tator ibus 
illitis temporis domus & ccclefix Grandi- 
montis, confidis, & fubmiffis dcfedu feien- 
tix , perjurii & fimoniae criminibus i & inter- ^ 
politis ad fedem apoftolicam appellationi- 
bus , occafione quorum , defcdu & crimini- 
bus minime probatis , vifitatores prxdidi ip- 
fum priorem , utjudxi Paulum Aduum xxiv. 
culpabilem reputantes , extra portam Gran- 
dimontenfis domus , licet ipfos vifitatores 
prior , ut libi fufpcdos recufaflct , & ne con- 
tra ipfum in aliquo procederent , ad fedem 
apoftolicam legitime appellaftet , non folum 
deponere , fed excommunicare defado fuum 
paftorem & patrem fpiritualem filii , & prz- 
.latum fubditi , omni honeftate & reverentia 
ac juris ordinq poftpofitis , prxfumferunt. 
Poft quapi depolitionem fic de fado prola- 
tam , multi corredotes , curiofi , & fratres 
priori contrarii , ditati de bpnis ordinis , non 
acquiefcentes confiliis quz docuit cuiquam 
volenti pacifice vivere Ecclcfiaftici vn. cum 
, dicit : Non litiges cum homine potente , ne forte 
incidas in manus illius’-, ex filis inobedientiis , 
rebellione & exceffibus calcitrare contra fti- 
mulum fatagentes , priorem patrem fuum 
fpiritualem , cujus judicio & voluntate nunc 
poterant erigi , nunc deprimi, offendere non 
verentes, in manus didi Petri prioris inci- 
dentes , ab ipfo priore a fibi comnriffis do- 
mibus , curis & officiis amoti fuerunt , in qui- 
bus domibus, curis & officiis, fratres partis 
ftdhzrentis priori prxfedi fuerunt i quia di- 
gnum erat , ut illi.qubcum priore in adverfis 
perman ferunt „ ptofperis remunerationibus 
uterentur, fadi fecundum Apoftolumz.ad 
Corint. i. confolationum focii, qui fuerant 
paffionuni > & przdidi corredorcs , curiofi 
& fratres priori contrarii , adhuc in fua re- 
bellione & inobedientia perfiftcntes , adhz- 
. ferunt fratri Bernardo Rijfe , cui in domo de 
. Bofco Raherii nomen prioris Grandimon- 
fif. Script. & Mon. ampl, Colleft. Tom. VI, 


partes exortam, & reformationem ordinis 
abbati monafterfi Moifiacenfis , Bernardo 
Gcraldi priori provinciali fratrum Prxdica- 
torum in Provincia, & dccanp Pidavienfi 
commifir, cum claufula, quod fi non om- 
nes ftxcquendis ipfis commiffis intereffe pof 
fent , duo tamen eorum ipfa exequi nulla* 
tenus retardarent.Quo decano viam univerfx 
carnis ingreffo , abbas & prior prxdidi in 
Grandimontc vcnicntes,fratre Bernardo Rifla 
de jure fuo diffidente, cledioni de fe fadafc 
renuntiante , caufa cognita, pronuntiaverunt 
vifitatorum przdidorum fententtam contra 
didum priorem Petrum prolatam non te- 
nere, & ipfum priorem remanere debere or- 
dinis Grandimontis , dido fratre Bernardo * 

Rijfe poftmodum corredore in domo de Po- 
dio Caprarii ab ipfo Petro priore ad judicum 
inftmriam ex gratia inftituto. Tandem poft 
inqueftas fadas audorirate didorum judicum 
fuper his in quibus reformatio ordinisj>ete- 
batur , & fuper exceffibus , diffolutionibus , 

& rixis inter partem priori adhxrentem & 
contrariam exortis , & quibufdam corredo- 
ribus , fpoliatis diffcnljonis tempore, refti- 
tutis» didi judices ad amputandam omnem 
excefTuum, diffolutionum & turbationis ma- 
teriam , pro reformatione & pace ordinis fa- 
lubria quadam ediderunt ftatuta,quxa priore 
Petro & conventu Grandimontis , ac pluribus 
•aliis corredoribus fpontaneis voluntatibus 
fufeepta fuerunt & promiHa fervari , & feftum 
S. Trinitatis in odava Pcntecoftes, & 1 1 1, 
cal. Maii feftum S. Hugonis confefforis , & 
vii. cal. Augufti S. Anna matris B. Maria 
Virginis, & S. Dominici confefforis patroni 
ordinis fratrum Przdicatorum celebrari juf- 
ferunt : quz ftatuta funt hodie per papam 
Clementem V. in fuo privilegio approbata. 

Et didi prioris Petri tempore incoeperunt 
fratres capellos de filtro portare , quos antea 
non portabant, & in efu carnium, & fotu- NotJu 
laribus non afeendentibus pedis cavillam di- 
dz diffenfionis tempore fe laxare,: quorum 
tranfgreffores prior przdidus , ut paftor pro- 
vidus , & arguebat & tolerabat quantum de- 
cebat & oportebat , videns quofdam de fuis 
fubditis qui fibi abfolute promiferant obedi- 
re, ipfius juffionibus irrevocabiliter contra- 
ire : propter quz didus prior Petrus, ut ille 




1- f 




135 HISTORIA 

qui juxta dodrinam Pauli ad Rom. ultimo^ .. 
«rat lapiens in bono & fimplex in malo , ex- 
pertus in feipfo verum efle quod dicit idem 
idem apoftolus 2. ad Timot. 1 1 1. de omni-' 
t»us qui pie volunt vivere in Christo Jesit , 
■quod perfecytionem patiuntur , & quod mali 
homines & fedudores proficiunt in pejus, 
errantes & in errorem mittentes : qui non 
fuerunt veritatis difcipuli , exiftunt erroris 
magiftri. Sap. v. propter eorum ignorantiam 
quae- mater eft eundorum errorum , Sap. xm. 
& Matt. xxii. ficut fapientia omnium bono- 
fum operum. Sap. vn. Poft vidoriam adver- 
fariorum fuorum plene obtentam, pacem 
ordini dare credens, prioratui refignavit, & 
verus difcipulus in fandx contemplationis 
requic in aoino de DefFenfo , ubi corredor 
fuerat, vitam finivit, fepultufque eft ibidem 
vi. cal. Odobris. Harc quae de dido domno 
Petro recitata funt , feripta funt fecundum 
Apoftolum i . ad Cor. x. ad corredionem no- 
ftram , in quos fines fxculorum devenerunt. 
Itaque qui fe eXiftimat ftarc , videat ne cadat. 

Felix quem faciunt aliena pericula cau- 
tum. ' * * 

Bemardus 3 c Poft hxc, ut moris eft, vocatis a vifitato- 
G«ud«im«r fp Cc i a iibus domuS & ecclefix Grandi- 
montis , omnibus corredoribus & cunofis 
* celiarum forenfium , eledus eft domnus Bet- 
nardus de Gaudalmar xVn 1. prior 5 & quia 
per poteftatcm didorum abbatis Moyfiaci 
& prioris provincialis Praedicatorum *elc- 
dus , & vifitatores adhuc durare credebant, 
praefatus eledus cum fuis eledoribus & vi- 
•fitatoribus pro confirmatione fuae eledionis 
coram praedidis abbate & priore recipiendi, 
ad domum de Pirtello profedus eft , & con- 
firmatione a didis vifitatoribus habiti, cum 
ad domum Grandimontenfem rediret, infra , 
unum menfem a die eledionis fuae in domo ' 
de Ganhaz.es morte naturali , difponentc Do- 
mino, qui quem vult pauperem facit & ditat, 
humiliat &fublcvat, quievit in pace, fepul- 
tufquc ibidem eft ix. cal. Aprilis. Scriptum 
eft Sapientiae m . Placens Deo fattus dileCtus , 
-vivens inter peccatores tran(latus eft. Rap- 
tus eft ne malitia mutaret inttllettum ejus , aut 
. ne fictio deciperet animant illius. Confumma- 
tus in brevi explevit tempora multa. Placita 
enim Deo erat anima ejus , propter hoc prope- 
ravit educere illum de medio iniquitatum. Le- 
gitur Job. v. quod nihil in terra fine caufa fit, ; 
quia ficut tollit Deus bonos de medio , ne ma- 
litia mutet intellectum eorum, fic tollit Deus 
malos de medio , ne peccatum augeatur eorum. 
Guido Fui- «Huic fucceffit domnus Guido Fulgerii 
ebeni xix. p r j or xwc . q U j p Cr xv . annos quafi pacifice 
ffst-ir. ordinem gubernavit Hujus prioris tempore 
augmentatxprovifiones fuerunt ulque ad fex-- 
; ccntas libras Turonenfes ultra provifionfcs 
antiquas, folvendx annis fingulis a cellarum 
corredoribus domui Grandimontis , & nu- 
merus fratrum in fingulis cellis taxatus , & 


PROLIXIOR 136 

V promiffum extitit quod fratres mutati per 
ipfius prioris obedientiam, de cella ad cel- Nota. 
lam ire poffent abfque alio focio fuo Ordinis 
fratre, ad evitandas expenfas quae in mutandis 
fratribus faciendg quotidie imminebant. Hu- 
jus etiam prioris tcrhporc annoMCCLXxxxvnl. 
die Martis poft affumtionem B. Mari* Vir- 
' ginis Bonifacius papa vi 1 1. fextum libram 
Decretalium , quem fieri fecerat , publicavit s 
& anno Domini m c c c. omnibus vere per- 
nitentibus & confeffis accedentibus ad bafi- 
licas beatorum Petri & Pauli ab eodem Bo- 
nifacio concefla fuit plena & vera remiffio 
g omnium peccatorum in quolibet anno cen- 
tefimofecuturo etiam duratura. Poftrftodum 
dido Bonifacio Anagniae proprix originis lo- 
co cum fua curia refidente, pro dcfcnfione 
ecclefix quibufdam fuis zmulis inimicus ef- 
fedus , cum Apoftolo ad Galatas 1 v. dicente. 

Ego inimicus vobis fattus fum , verum dicens 
vobis , volens magis pro veritate pati fuppli - 
cium , quam adulationi beneficium : Sciens quod 
infeiis magiftris veritas fcandalum eft , & cae- 
cis dodoribus eft caligo quod lumen eft , 
utilius reputans nafei fcandalum permittere, 
quam veritatem relinquere , a quibufdam 
C perditionis filiis primogenitis fatan* & ini- 
quitatis alumnis captus extitit Anagnix , fed 
prout legitur de Tobia 1. capitulo, capto in 
diebus Salmanazar regis Ajjyr iorum , ipfe Bo- 
nifacius captus & in captivitate politus , viam 
veritatis non deferuit , & didx captionis Bo-, 
nifacii tempore fuit per didos iniquitatis fi- 
lios ecclefi* Romanx thefaurus violenter 
ablatus , & ecclefia fuo capto fponlo quo- 
dammodo captivata, & diverfis oneribus & 
exadionibus aggravata : in tantum quod fibi 
competere videatur quod Jorcmias in Thrcn. 

- 1 . deplorat dicens : Princeps provinciarum tua - 
J rum , fcilicet ecclefia, fatta eft fub tributo. 

Et ultimo anno, regiminis didi domni Gui- 
donis prioris , Clemens papa v. cum fuis car- 
dinalibus & curia per domum Grandimon- 
tis Lemovicenfis dioecefis fibi immediate fub- 
jedam tranfiens , in expenfis ipfum priorem 
ac domum plurimum aggravavit anno Do- 
mini mcccvi . in quo anno honorifice recep- 
tatus , vocato dido priore &, conventu co- 
ram fe , inter alia -dixit , quod a xxv. annis 
citra audiverat dilfentiones & turbationes in 
ordine Grandimontenfi fuilfc , & ad extir- 
£ pandam materiam dilfentionis & turbationis, 

& ad dandam ordini perpetuam pacem dc 
Lugduno venerat Grandimontcm*, & vifis 
regula, privilegiis, iftdulgentiis , & ftatutis 
quamplurimis, tam generalis capituli Gran- 
dimontis quam reformatorum audoritate 
apoftolica fadis ; vifitatoribiis fpecialibus do- 
mus & ccclcfix Grandimontis poteftatcm , 
quam habebant vacante prioratu , in ponen- 
dis xii. prioribus eledoribus prioris , clericis 
& conrcrfis juxta regulam, & eligendis an- 
no quolibet una cum priore novem clericis 


Digitized by 


Google 


i37 PRIORUM 6RAN15IMONTENSIUM. ij* 

in deffinitores , juxta quoddam patdculare A cum Tua curia reddebat, & omnes alii fra- ' 
privilegium Innocemii iv. omnino abftulit, tres Templarii in diverfis fuis domibus & 
pro co quod eorum prxdecefibres fpecialcs locis regni Fiancoruni fuerunt capti, Sc multi 
vifitatores in domnum Petrum dc Cauzaco ex eifdcm fratribus diverfis & inauditis tor- 
priorem xvi. Grandimontis. , eidem papae ab mentis & quxftionibus horribiliter torti, cuna 
infantia , dum idem prior Petrus erat cor- primo dixiffcntfe infuaprofeffioneRedcm- 
redot domusdk Deffcnfo , notum, multum cotem noftrum Chriftum Dei filium abne- 
cxcefieraat, objedis confidis contra ipfum gaffe, Sc quaedam fado Sc auditu turpia flar 
■ priorem Petrum innocentem criminibus , gitia gravia commififlc , & Templanorum 
ut Judei contra Paulum fecerunt Aduiftn ' ordinem pravum & erroneum efle» poJlmo- 
xxiv. ad depofitionem ipfius temere proce- dumque dicerent illa quae prius confcfE fuc- 
dendo , & excommunicando, fuum pra^a- rant in tormentis , vel terrore tormentorum 
tum Sc patrem ipnkualem fubditi Alii, ho- ab eis extorta fu i fle ,falfa exifterc , ordinem- 
. ncftatc , obedientia & reverentia retrojcdis.j que Templariorum bonum , fandum & falu- 
dc quia didus priof Guido domum Grandi- ® »brcm fuis profefToribus cfte ; fuerunt curix 
montis ab expenfis prxdidisnon poterat rc- fxculari traditi , & tamquam relapfi hzretici 

levare , eo quod didus Clemens v. omnia vivi cremati , parificati illis de quibus dicit 

-excclfa fua & ftodus Romanx curix indu- Apoftolus ad Hebr. x. Qui fine ulla miferatio- 

xcrat fuper cam : requifitus a generali ca- ncconvidi duobus vel tribus tcftibus debent 

pitulo , a quibufdam ftultis invidis fuis , uni- mori, quia Filium Dei conculcaverunt, & fan- 
verfitatem ordinis more folito contra ipfum guinem teftamenti pollutum duxerunt, in quo 
peiorem provocantibus, ad modum quorum- landificati fuerunt & fpiritui gratix contume- 
dam malorum hominum, qui turba fada liant fecerunt , & eorumdem Templariorum 
■concitaverant civitatem Theilalonicenfem domus per papam Clementem v. Jerofoly- 
contra apoftolum Paulum Aduum xvi.de mitanis Hofpitalariis in generali concilio, 
quibus ftultis invidis univeriitatem provo- quod anno Domini mcccx. in calendis Odo- 
cantibus dicitur in Ecclefiaftico x m . Nihil bris fuit celebratum Viennx donatx fuerunt > 

■eft invido nequius y .quia alienum bonum facit r Ex quibus Templarii flentes cum Jcremia 
- fuum invidendo fup flictum , quia primum ftbi ^ Thrcn.iv. dicere Domino potuerunt : Recor- 
t uvidus nocet , quam alium vulneret. Et Job. dare, Domine , quid accidit nobis , intuere & 
v. legitur, Vere fultum interfecit iracundia. rejpice opprobrium noftrum , hereditas noftra 

-Et parvulum occidit invidia. Qux invidia in verfa eft ad alienos , domus noftra ad extra - 

alterius profperis dolet Sc in alterius Ixtis neos. 

luget. Et ideo juftius invidia nihil eft, nam . Hujus prioris etiam tempore prxfatus Cie- Grandimon- 
protinus ipfum adorem corrodit excruciat- ,mcns papa v. quibufdam fuis ftatutis tem- [!^ eform *‘ 

que fuum. Reputans ipfc prior fibi melius pare domni Guidonis Fulchcrii in.Grandi- 

-paucis interefle , quam multis pcriculofc , montd inceptis , Sc examinatione ac corre- 

-fuorum invidorum cupiens litigia fugere dione in ipfisPida vis & A vinioni prioris Guil- 

Apoftolo 2. ad Tini. 2. dicente , Servum Dei .lelmi tempore fadis, Grandimontcnfem or- 
non oportet litigare , anno Domini mcccvi. dinem reformavit. Et quia in fteriii & frigi- Carnium efus 
in vigilia Pentccoftes libere prioratui ceffit , do loco Grandimontis ufus cibariorum men- «uduigetui. 
& tempore diflentionis prioris Jordani de fx prioris & fratrum fragilis erat & parcus, 

Rapiftagno, inquietatus per ejus gentes , or- conccflit prxfatus Clemens , ut humanitatis 

-dinem Minorum intravit , 8 c infra annum Caufa inter olera Sc legumina aliquibuganni 

probationis priftinx noftrx religionis babi- temporibus in Grandimonte & celiis bis in 

tum in domo de Sarmafia reaflumpfit. feptimana,die Dominica & Jovis,poffint fra- 

Gniiicimus’ Cui fucceffit domnus Guillelmus de Prato- tribus a priore & corredoribus carnes dari, 

de Prato Mc-Morelli prior xx.elcdus in die Pentecoftes Vixit autem prxdidus prior Guillelmus vi. 

prior.**' ab omnibus concorditer, & a vifitatoribus annis & ix. mentibus ordinem pacifice re- 

Tpecialibus confirmatus , juxta conftitutio- gens. Odavo vero anno fui regiminis, cum 

•nem Clementis papx v. de eledionc Sc con- fuiffet citatus per Clementem papam v. ut 

firmatione prioris loquends. Qui prior Guil- Viennx in generali concilio, in quo ordo 

lelmus pccuniofus efTe credebatur , & ideo ^ Templariorum de poteftatis didi domini 
fperabatur domum Grandimontenfem ab cx- Clementis plenitudine , potius quam de ri- 

penfis prxdidis relevare omnino : quod ta- gore juftitix, fuifle a nonnullis afferitur re- Nota. 
men non dc congregata ab ipfo pecunia, probatus, perfonalitcr cum omnibus aliis prx- 

fed contribuente multipliciter talliato toto latis majoribus univerfalis ccclefix , poftpo- 

ordine de bonis cellarum forenfium fuit litis omnibus , intereffet : Adveniente inte- * 

adum. rim celebrando in Grandimonte, triduo ante 

TempiatiorG Hujus prioris tempore anno Domini afcenfionem Domini , capitulo generali , ut 
«xcidiwn. MCCCV1 n. magifter major uitramarinus mi- eflet fimilis illi de quo legitur Job. v. Beatus 
litix templi audoritate apoftolica in civitaQ homo qui corripitur a Deo , quia ipfc vulnerat 
fidavcnfi vocatus , ubi p^pa Clemens v. & medetur , percutit & manus ejus fanabunt , 

liij' 



I 


!3P • ; H I S T ORIA P R O L I X I O R 

-grefih , adu , pariter & loquela paralyfi mor- A dem diffipavit aliquos de patris fai familia 
bo privatus , afTumtofibi vicario fca eoad- proditores, qui fcftinaverunt ditari, & dido 
putore, & ntiffis Vicnnx ad Cidum generale domino Ludo vico & aliis invidebant , ut 

-concilium fuis excufatoribus , Grafidimon- habetur Proverb. xxviik & ut rex juftus cre- 

tea fem prioratum paraiyticatus manens > xit regni fui terram , implendo quod legitor 
-tali quali recuperata loquela, & a fuis fau- Proverb. xx. ubi dicitur : Rex qai fedet in fo* 
-toribus indudus, ne prior-atui aliquomodo lio judicii, dijfipat omne malum intuitu fuo. Et 
-cederet, ex tolccantiaordinis tenuit, quouf- Proverb. xxi x. Rex juftus erigit terram , vir 
que permiflione divina ad Chriftum migra- amarus defirutt eam. Et Ecclcfiaftcs x. Beata 
■vit v. idus Mattii anno Domini mcccxh. Ja- ttrra, cujus rex nobilis tfi,& cujus principes 
•cetquc in Grandimontein clauftro honorifice vefcuntur in tempore fuo. Et rurfum Proverb. 

tumulatus. ix. -dicitur : Rex qui judicat in veritati pau- . 

Tonfami, dc Huic fucceffit domnus Jordanus de Rapi* B pefes , -thronus ejus in aternum firmabitur. Et 
' qpiftagno ftagno prior xxi. de nobilium perfonarum hujufmodi Ludovieo rege regnante , cardi- 

*„.i .frior, gengf,. procreatus , fadus prior audoritate nales qui in Carpentoratenfi civitate incluti 

papae Clementis V. in Grandimonte , ubi im- pro eledione fummi pontificis fuerant , prop- 
minebat , vdeatis corredoribus ■& curiofis , ter incendium in dida civitate exortum» 
prioris clcdio facienda, miffis abbatibus S. exierunt daufuram, in quam clau&ram rcdL 

Fermcrii •& S. Maxentii Vafatcnfis & Pida- re ibidem non curarunt, nec papam elege- 
vieniis CiecceTcum , ac archidiacono Catut- ruat quoufque per dominum Philippum co* 
-cenfi cum poteftatc , quod cum coniilio Sc initem Pidavix Lugduni iterato inclufi fiio- 
afienfu vifitatorum, corrcdorum , curiofo- runt anno Domini mccCxvi. 
rum & convcrforum xi i. vocem in eledio- Et hujus prioris tempore cum ix. de duo- 
' ne prioris habentium, Grandimontenfi prio- decim definitoribus capituli generalis, celo* 
ratui de perfona idonea providerent , & vir- brati in Grandimonte diebus Martis & Mer- 

tute mandati didi papx Clementis fuit per C curii ante afcenfioncm Domini > & ipfa die 
prxdidos abbates & archidiaconum prioratui afccnfionis fub anno ejufdem mcccxv. fuper 

Sc ordini Grandimontis de perfona domni denuntiatione contra didum priorem, propr 

Jordanis provifum. Cui omnes vifitatores , ter ipfius prioris fautorumque fuorum po- 

corrcdores , & curio fi , qui ad eledionem tentiam & timorem , affcrcrent fe non au* 

vocati venerant., obedientiam promiferunt. dere procedere tute in Grandimonte, refer* 

Hujus prioris tempore daufura Grandi- vaverunt fibi durante capitulo generali diffi- 

montis per foliata , ctuccs & alia evidentia nitoriam poteftatcm ufquc ad diem Mercurii 

figna , intra qu* domus Grandimontis habet poft tunc futurum JPafcha , aliis tribus de xij. 

altam & baffam jufiitiam in fuam familiam , definitoribus omnino infeiis, & priore, fado 

-extitit innovata anno Domini mcccxiii. Sc de dida refervatione publico inftrumento , 

, in capitulo generali celebrato anno Domini & capitulo generali praefentibus xii. defini* 
mcccxiv. cledx a priore praedido & defini- D toribus a pradido priore, ut eft moris, fini* 
toribus fuerunt xxv. domus conventuales , to , poft omnium corrcdorum , curioforum, 

in quibus melius ordo fervatur, ad quas& & fratrum cellarum forenfium rcceffuni , 

^non ad alias prior novitios clericos de ce- eodem anno circa feftum S. Andre* apoftoli 

tero mittet, & domus Grandimontis taxata feptem de didis novem definitoribus, qui 

fuit ad tenendum xl. faccrdotes & xxv i . con- fibi definitpriam refervaverant poteftatcm , 

vcrfps, praeter fratres clericos & novitios ac venientes Lemovicis , citaverunt ad inftan- 

infirmos, & ordinatum extitit etiam, quod tiam illius qui denuntiabat, ipfum priorem 

-de cetero in domum de Mureto vel alibi te- coram ois in aula epifcopali Lemovicis , pro- 

ncatur magifter idoneus in grammatica , Sc cefturi fuper denuntiatis criminibus con* 

-aliis neccftariis fratribus inftruendis , & quod tra eum : afferentes fe npn audere tute in 

prior in odava epiphaniae quolibet anno or- Grandimonte venire ad procedendum con- 
cinet de vifitatoribus ad ordinem vifitan- tra ipfum priorem in denuntiatione prxdida. 

Cum , Sc poft feftum canCelof* ad longius ^ Qui prior ipforum feptem definitorum cita- 
nominatis vifitatoribus fuas litteras fccun- tionem nec locum acceptans , ne contra ip- 

Cum quas vifitarc poterunt mittet. Iftc fiqui- fum priorem , capitulo generali finito , Sc 

Ccm prior incoepit domus, dormitorioruni, extra domum ordinis Grandimontis proce- 

coquinae Sc officinarum Grandimontis facere derent , per procuratorem fuum in feriptis 

Tecooperiri de plumbo. Hujus & prioris tem- Lemovicis coram didis feptem definitori- 

pore anno Domini mcccxiv. Romanorum bus ad fedem apoftolicam appellavit : quam 

*' imperatore defundo, & magiftro militi* appellationem prxfati vt i. definitores datis 
Templi Parilius vivo cremato, papa Clc- apoftolicis refutatoriis minime admiferunt: 
mente V. mortuo, &illuftnffimo rege Fran- duobus definitoribus aliis did* appellationi, 
eorum Philippo viam univerfx carnis in- ob reverentiam didi prioris Sc fcdis apofto- 
greflb, regnare coepit D. Ludovicus cjus fi- , deferentes} & didi vn. definitores, 

Aius iq regno Franci* Sc Navarr* } qui qui- non obftante appellatione praedida , priorem 



Digitized by 





141 PRIORUM GR-ANDIMONT ENSIUM. 141 

contumacem reputantes, in dida caufa de- A Jordani & fratris Helix, pendente dcbato, 
nuntiationis ad teftium receptionem & pu- prioratus Grandimontenlis ordinis inter cos 
blicationem proccflerunt. Et dicio priore mo- multo tempore in fxculari judicio litigarunt, 

nito, ut regimini adminiftrationis prioratus contra dodrinam Apoftoli , qui ait i. ad Cor. 
Grandimontis cederet : nolente cedere , in ip* v i. Saculariajudicia.fi habueritis , cantemtibi * ' 

funi priorem arpotionjs a reginffne admini- Ifs qui fiunt i» ecclcfi* illos conftituite ad judi- 

Arationis didi prioratus fcntenriam dic Mer- candum. Ad verecundiam vefiram dico ; fic non 
Curii, id eft ante vigiliam Natalis Domini in cf inter vas fiapiens quifiquam , qui poffitjudi- 

aula cpifcopali Lemovicis protulerunt, ip- ture inter fratrem & fratrem, fied frater cum 

fumque priorem cxcommunicaverunt , fi de fratre in judicio fiaculari contendit ? Et qui it. 

cetero pro priore fe gereret ordinis Grandi- adTimot. ii. fubjungit , Servum Dei non opor- 
montis; omnes fratres didi ordinis ab ejus g tet litigare , fied manfiuetum ejfead omnes. Qua 
obedientia abfolverido > a qua amotionis fen- vacatione didi regni & apoftolicx fedis du- 
tentia fuit ad fedem apoftolicam ab ipfius rante, ecclcfia & conventu Grandimontis 
prioris procuratoribus appellatum , appella- interdicis , ceffavit gaudium tympanorum 
tione didis vn. definiroribus dicNataiis Do- Ifaiae xxiv. quia non fiolvebatur pecunia manu - 
tnini Lemovicis intimata : & his ut praedi- levata ab illis ; qui, ut Ecclefiaftici xxix.legi- 

dum eft adis , corredores de Vincennis & de tur , Fenus quafi inventionem exiftimant. 

Bofco Raherii , corredore de Podio Caprarii Quam etiam pecuniam didus domnus Jor- 
difeordante , ad eledionem alterius Grandi- danus non cogitabat reftituere , quamvis fibi 
montis prioris corpcdores & curiofos cella- Ecclcfiafticus vii. diceret : Non fipondeas fiupra 
rom forenfium , fuperiorem curiolum & pio- virtutem tuam , quoniam fi fpoponderis quafi 
curatorem monaftefii Grandimontis , vocem refiituens cogita. Et quia plurcs fratres a dido 
in eledione prioris Grandimontis habentes , conventu propter vidualium defedum recef- 
per fuas patentes litteras , in domo fratrum feruut, perventum ad-illud fuit, quod Da- 
Minorum Lemovicis, ad diem Jovis poftfe- ^ minus per prophetam Joci i. ait : Periit fia- 
ftum $. Mathiae apoftoli vocaverunt , & ex- erificium & libatio de domo Domini , & luxe- 
pedatis abfentibus ufque ad diem Lunat , poft runt facerdotes minifiri Domini. Et ad com- 

appellationes a parte didi prioris, ne ad cie- minationem quam facit Amos i. Cejfare fa- 
dionem alterius prioris Grandimontenfis pro- - ciam omne gaudium ejus folemnitatem , & neo- 
cederctur , interpofitas , fuit ad eledionem tneniam ,f abbatum, & omnia fefla ejus. Et quod 

& confirmationem fratris HeliacAldemari pro- Jcremias deplorans Thren. Iv. dicens ■.Difperfi 

ccffum , & dido domno Jordano pofleffio- fiunt lapides fanttuarii in capite omnium pia - 
nem prioratus Grandimontis retinente, & tearum. £>ui fioltti erant vefici in croceis, am- 

fuos vifitatores ad vifitandum ordinem, ut plexati fiunt fiercora. Nam caritas fraterna, 

•eft moris, mittente, didus frater Helias in de qua Apoftolus i. ad Corint. ultimo, ait: 

•domo de Caftaneto permanens , fuos vifita- Omnia veflra in caritate fiant. Et ad Hebrxds 

tores fimilitcr adordinem vifitandum tranf- jy xm. Praecipit : Caritas fraterna maneat in vobis; 
mifir. Poft quas vifitationes didus domnus Verfa fuit in odium , de quo i. Johannism. 

Jordanus in Grandimonte , & praefatus frater dicitur , £>ui non diligit manet in morte. Et 

Helias in domo de Caftaneto fua generalia omnis qui odit fratrem fiuum homicida efi./Et 

capitula diebus confuetis ante afcenfioncm veritas , de qua^rxeipitur Ecclefiaftici iit. 

Domini anno mcccxvi. cum Vifitatoribus , Non contradicas verbo veritatis ullo modo. 

corrcdoribus , curiofis , St aliis fratribus fibi Et Jacobi m. dicitur ; Si 'contentiones fiunt in 

affiftentibus tenuerunt: ubi corredores , cu- cordibus vefiris nolite gloriari , & mendaces 

riofos, & alios fratres fibi non obcdiehtes effie adverfius veritatem, verfa fuit in menda-* 

diffiniverunt ad adminiftrationes & officia cium ab illis de quibus ad Romanos i. dici- 

fibi commifla perdenda > & licet Dominus de tur : Commutaverunt veritatem Dei in menda- 

fibi fervientibus Zacharix i n. dicat : £>ui tan- cium fiervientes creatura potius quam Creatori, 

git vos , tangit pupillam oculi mei , multos cor- In perfona quorum Ifaias lix. loquitur \Con- 

redores, curiofos, & alios fratres ipfi capi, • cepimus (jr locuti fumus de corde verba menda- 
incarcerari, & male tradari fecerunt. Hinc £ quia corruit in plateit veritas coram ma- 
fratribus captis occurrit illud Ecclefiaftici xli. gifiric illic. De quibus Apoftolus ii. ad Ti- 

De patre impio filii fiunt conquefii , quoniam mot. iv. dicj|, J%uod prurientes auribus a ve- 

propter illuin fiunt in opprobrio. ritate auditum avertunt , (jr ad fabulas con- 

PolFhxc vero ipforum domni Jordanis & vertuntur , nec coram illo principe , de quo 
fratris Helix de prioratu Grandimcmtenfi dif- Salomon Proverb. xXix. ait : Princeps qui li- 
fenfionc durante, regno Francorum per mor- benter audit verba mendacii , omnes minifiros 
tem prxdidi domni Ludovici vacante, uxore habebit impios. Non penfantes illud Apoftoli 
ejus relida prxgnante , adhuc fede apoftolica dicentis i.Corint. ultimo :Non pofiumus aliquid 
vacante , didus dominus Philippus comes Pi- adverfius veritatem , fied pro veritate. Et bo- 

davienfis rexit regna Francix & Navarrx, nitas verfa fuit in txdium , fanditas in oppro- 
coram quo procuratores didorum domni brium, (implicitas & humilius in vitupe- 



Digitized by 


Google 


143- > HISTORIA 

riuin, religio in detrimentum, quia i. ad Timt 
1 1 1. Oportet habere pr alatum modefium , non 
litigiofum , . non cupidum , fua domui bene pra- 
pojitum , filios habentem fubditos cum omni ca- 
pitate. Et verfo etiam fuit obedientia in cpn- 
temtum a multis, qui, ut dicit Apoftoius ij. 
ad Timot. m. & ad Titum i. funt parentibus 
inobedientes vaniloqui fi fedutiores , & fere 
omnis virtus in nihilum ab illis. Qui , ut Apo- 
flolus ad Titum i. ait : Confitentur fe nofie 
Deum , factis autem negant. Quorum mens & 
confcientia inquinatx funt, hinc fratrum con- 
gregatio veneno diaboli , qui > ut dicitur Job. 
xli. efi rex fuper univerfos filios fuperbia , in- 
ficitur ; conventus Grandimontis vi&u & ve- 
fiitu carens, confunditur, cum in ipfo illud 
quod dicit Ifaias m. impletur , In domo nofira 
non efi panis ^ neque vefiimentum. EtApollo- 
Jus i. ad Corint. iv. Efurimus fi fitimus fi nudi 
fiemus. Et in modico mali panis tuiic tempo- 
ris fratribus miniftrati verificatum fuit quod 
Sapiens in Ecclefiaftico xxxi. ait : In nequiffi- 
mo pane murmuravit civitas , (fi tefiimonium 
nequitia illius. Verum cft , & illud evenit Pfal. 
Jpfi difpergentjtr ad manducandum : fi vero non 
fuerint fatkr at i, murmurabunt. Et cleemofyna, 
qua» , ut dicitur Ecclefiaftici m. refiftit peccatis , 
& de qua Dominus Lucae xi. ait : Date elee- 
mofynam , (fi ecce omnia munda funt vobis , 
omnino relinquitur, religio perturbatur , ex 
eo quod , ut Apoftoius u. ad Corint. xm. in- 
ter fratres erant contentiones , amulationes , 
animpfitates , dijjenfiones , detractiones , fufur- 
r at tones , inflationes (fi fe ditiones inter illos. 
Qui non advertunt Apoftolum ad Gal. v. 
-dicentem : V tinam abfc indantur qui vos con- 
turbant , in fervientium & commiflariorum 
introdu&ione , fratrum, .captatione , incarce- 
rationc & maceratione , in quorum fervien- 
tium & commiflariorum cellarii folutione & 
fqftcntatione evenit quod Ifaias i. ait : Regio- 
nem veftram coram vobis ajieni devorant , (fi 
dejolabitur ficut in vafiitate hoftili. Et quod 
rurfum idem propheta Ifaias fubdit : Irruet 
atnufquifque ad proximum fuum , tumultuabit- 
■ que puer contra fenem , (fi ignobilis contra no- 
bilem. Apprehendet enim vir fratrem fuum do - 
mefiicum patris fui, per manus illorum ; qui , 
ut idem propheta Ifaias lix. ait : Viam pacis 
nefeierunt. Proverb. 1 1 . Datantur cum male 
fecerint. Ecclefiaftic. xi. jufiis inftdiantes i» 
eletiit ponunt maculam. De quibus Jeremias 
m. dicit; Sapientes funt ut faciant mala ; bene 
autem facere nefeierunt : quiafput dicit Apo- 
ftolus ad Rom. i. Obfcuratum efi infipiens cor 
aorum, ex eo quod ut Ifaiae xvn. v. fiduciam 
in fua malitia habuerunt , & u. ad Timor, m. 
legitur, quo di mali homines (fi feduclor es pro- 
ficient in poenis. Et Ecclefiaftici n. quod cafus 
malorum fefiinanter veniet. In perfona quo- 
xum Apoftoius adRoman. m. ait : Faciamus 
mala ut veniant bona. Quibus competit quod 
Dominus Jcremix vii, & ix. improperat di- 


PROLIXIOR 144 

A cens : Hac efi gens "qua non audivit vocem 
Domini Dei fui , nec recepit difciplinam : periit 
fides (fi ablata efi de corde eorum , pofuerunt 
offendicula fua in domo , in qua invocatum efi 
nomen meum , ut polluant eam , (fic. ideo unuf- 
quifque u p/bximo fuo fe cufi odiat , & in omni 
fratre fuo non habeat fiduciam , quia omnis 
frater fupplantans f uf piant abit , (fi omnis ami- 
cus fraudulenter incedet , (fi veritatem non lo- 
quetur. Docuerunt enim linguam fuam loqui 
mendacium , ut inique agerent. Laboraverunt 
non confiderantes quod Apoftoius ad Ro- 
manos i. ait : revelabitur enim ira Dei de coelo 
B fuper omnem impietatem fi injufiitiam homi- 
num eorum qui veritatem Dei in injufiitia de- 
tinent. Ex his enim fraude, mendacio, im- 
pietate & injuftitia ordo venerabilis, in quo 
omnia honefte & fecundum ordinem foje- 
Jbant fieri, ut i. ad Corint. iv, dicitur, male 
■ tratiatur , fttbf annatur fi captivatur. Ifaia v. 
caufam captivitatis reddente , cum ait : Pr op- 
ter ea dutius efi populus meus captivus , quia non 
habuit fidentiam , fi nobiles ejus interierunt 
fame fi multitudo fibi exaruit. Et fuper his 
Deo remedium fubjungente , qui Deus Kaix 
xxxn. dicit : Non vocabitur ultra, qui infipiens 
C efi ,princcps ; nec fraudulentus appellabitur ma- 
jor. Unde Proverb. xiv. In malitia fua expel- 
letur impius , contemtor juris. Et ..... . jure 

fecuris,qui gravat atque premit quos Chriftus 
ab hofte redemit. Et de tali principe Pfalm. 
ad Dominum ait : Sedem ejus in terra colli - 
fifli, minorafii dies temporis ejus , perfudifii 
eum confufione : quia fpreto confiliojob. xxxvt, 
noluit deponere magnitudinem fuam abfque tri- 
bulatione. Ifaia lvu. dicitur : Non efi pax im- 
piis. Et rurfum idem Ifaias xxxm. de ordine 
a viris impiis tribulato , & a nullo tunc tem- 
poris confolato , admiratus , compatiendo 
D ordini ait : Ubi efi litteratus ? ubi efi verba 
legis ponderans ? ubi dotior parvulorum ? Cum 
ordo Grandimontis tribulatus in dedecus & 
detrimentum ex tribularione vertitur, ex qua 
quidem tribulatione fpiritualcs virj fa&i funt 
carnales & animales , juxta apoftolum Jaco- 
bum iii. dicentem : Cum fint inter vos zelus 
fi contentio , nonne carnales efiis , fi fecundum 
hominem ambulatis? Et Judam Thadei apo- 
ftolum in fua canonica afferentem , quod . 
in novi/fimo tempore venient illufores fecundum 
fua defideria ambulantes in impietate ; hi funt 
qui fegregant femetipfos , animales , fpiritum 
fcilicet f antium non habentes; qui Spiritus 
fandius non defeendit nifi fuper congregatos 
fratres , & repente de ccelo fonus , tamquam 
advenientis Spiritus vehementis. Aft enihi 
Apoftoius i. Corint. xiv. quod non efi difien- 
fionis Deus , fed pacis ; qui Math. xvn. Ubi duo 
vel tres congregati fuerint innomine meo , in 
medio eorum fum. Qui pro omnibus paffus eft, 
Rom. iv. & v. & i. ad Tim. n. & ad Titum ii. 
qui etiam ut legitur Ecclefiaftici xn. & xv. 
Odio habens peccatores , mifertus efi poenitenti- 


D • itized t L.OOQle 


1 4 J RRIORUM GRANDI MONTENSI U M. 14S . 

bus , nemini dans fpatium peccandi , tefte Je- j^plius pafloresfemctipfos,d‘ Uberabogregtmmeum 
remia i x. Facit mtfericordiam judicium &ju- de ore eorum, & non erit ultra eis tn efcam. guod 

Jlitiam in terra . Suos in hoc mundo pcrmit- perierat requiram & quod abjectum erat redu- 
tens capi , incarcerari , torqueri , cruciari , cam , & quod confractum fuerat alligabo , & 

& perfecutiones pati, ut Paulum i. ad Co- quod infirmum erat confohdabo ,fr quod pingue 

rinth. iv. qui ex perfecutionibus a Domino & forte eft cuft odiam , &p«fcam illas in judicio, 
ereptus 2. adTimoth. 3. dixit, quod omnes falv ab 0 gregem meum , & ultra non erit in ra- 
qui volunt in Chrifto pie vivere perfccutio- pinam , & judicabo inter pecus & pecus , &juf- 
nem patiuntur , ut poftmodum a Domino citahofuper eas pajt orem verum, &c. Qui etiam 

confolentur , vifitentur , remunerentur , co- Johannes papa fecundum Apoftolum ad 
ronentur, & glorificentur, fecundum euni- Titum 2. arguere cum omni * impio non 
dem Apoftolum 2. ad Corinth. 1. dicentem: poftponcns, diligenter inveftigaros & per 

Si focii paffienum fuerimus , erimus & confo- fratres coram fe perfonaliter evocatos, pro- 
lationis. Et ad Romanos v. afferentem glo- B batos dida diffenfione durante exceffus , prx- 
riam in tribulationibus , feientes quoniam tri- fentibus fratribus citatis Avcnioni coram co> 


hoc modo proceflm 

Die lunae ante feftum Natalis Domini fub johannes 
anno Domini mcccxvii. quia poftceffioncm 
didi domni Jordani & fratris Elia: , religio- ftenum Gr.i- 
fum virum domnum Guillelmum Pelli* 
cerii , olim corredorcm de Pinello Tolo- ' 


«ncomium. 


bulatio patientiam operatur , patientia proba- 
tionem, probatio fpem,fpes autem non confun- 
dit. Et in eadem epiftola ad Romanos 8. 
dicentem : J$uid ergo nos feparabit a caritate 
Chrifti ? tribulatio ? an angujlia ? an perfecutio? 

. an fames ? an nuditas ? an, periculum ? an gla - 

• dius ? fed in iis omnibus fuper ornus propter eum • fana: dioecefis K de noVo inonafterio Grandi^ 
qui dilexit nos. Qui etiam Deus per papam montis abbatem praefecit , fub co in Gran- 

johannis^.1. Johannem 22. de qui ut legitur dimontenfi ordine triginta novem convcn- 

dc Job xxix .JuJlitia femper indutus extitit , tuaies conftituens prioratus, & pace inter 

& in fuper fuit oculus caco & pes claudo, pater C didos domnum Jordanum & fratrem Ellam 
omnium : qui & caufam quam nefeiebant dili- fada , & pacis ofculo confirmata , fufpendit 
genter invejligabat. Pro corrigendis retroa- 
dis exceffibus , & liberatione fratrum op- 
prefforum de carceribus , reformandifquc 
didi Ordinis ftatutis & moribus voluit vifi- 
tare fiipcr omnes qui attonfi funt comam 
habentes in deferto , incircumcifi corde , ut 
ait Jeremias i x. Et Stephanus protomartyr 
Aduum vi. dicens : Bura cervice , & incir- 
cumcifi corde & auribus , vos femper Spiritui 


interdidum in dido monafterio & conventu 
Grandimontis prolatum ufque ad Pafchx 
odavas , ut poffet interim de folvendis de- 
bitis contradis in curia ordinare , abfolvens 
omnes fratres ab omni excommunicationi 
& irregularitate contrada ratione difcordiae 
mota:. Qui fratres vexati ex litigio & anfra- 
dibuscurix Romanx cum Salomone Sapien- 
dicere potuerunt, Lqjjati fumus in via 


tix j 

f an fio reficitis , ficut patres vejlri , quem pro- ^ iniquitatis & perditionis ambulavimus vias • 

p betarum non funt perfecuti patres vejlri ? Et difficiles , viam autem Domini ignoravimus . 


volens didus Johannes papa fe informare de 
didi domni Jordani depofitione , & fratris 
Helix eledione , ac confirmatione , fadaque 
ab ipfis fratrum incarcerationc : qui prout 
legitur i. Petri iv. Videns quoniam tempus 
ejl ut incipiat judicium de domo Dei , abbati 
S: Martini fuis dedit litteris in man- 

datis, ut didos domnum Jordanum & fra- 


£uid nobis profuit fuperbia ? aut quid divi- 
tiarum jafiantia contulit nobis l Tranjierunt 
omnia tamquam umbra. 

In mf codice Tolofano fratrum Pradicatorum, 
inter plurima feripta B er nardi Guidonis , feriet 
occurrit priorum Grandimontenfium , in qua de 
hac difeordia & de compofttione fafia a Joh an- 
ne 22. hac pauca addita funt in margine , ubi 


trem Heliam , ac eledores ejufdem Helix*, ' de Jordane agitur. 

& definitores ac confirmatores eledionis mo- Tempore vero prioratus memorati fratris 
nafterii & ordinis Grandimontis , peremto- Jordanis fada eft commotio in ordine valde 
ric citaret, ut infra x. dierum fpatium poft magna, qux coepit fub anno Domini Mcccxiv» 

citationem ipfis fadam , Avenioni Coram ipfo fuboriri, quibufdam eidem Jordano adhae- 
papa perfonaliter comparercnt : prxeipiens / rentibus , aliis vero infurgentibus contra ip- 
fratres incarceratos ab eis , per didum ab- ’ fum > qux biennio & amplius perduravit > 
batem S. Martini ab eorum carceribus libe- fuitque grande fcandalum inter fratres inte- 
rari , recepta ab cis cautione idonea de com- rius fufeitatum , & exterius apud exteros 
parendo intra deffiiiitum terminum , perfona- . propalatum ; proceffitque pars una ad depo- • 


liter cor^m papa. Cui Ifaix xlii. dicitur: 
Ego Dominus , vocavi te injujlitia. Et Jerem. 
xxii. Liberavi oppreffium de manu calumniatoris : 
Implens didus papa quod legitur Ezcchiel 
xxxi v. Ecce ego ipfe fuper pajlores , & requiram 
gregem meum de manu eorum & cejfare faciam 
eos ut ultra non pafcant gregem , nec pafcant am- 
Vet. Script. (J Mon. ampl. Colle fi. Tom.VI. 


fitionem ipfius Jordani publice , & ad ele- 
dionem prioris alterius , apud Lemovicas 
eledoribus patribus extrinfece convocatis , 
fuitque eledus in priorem & habitus pro 
priore ab exterioribus frater Helias Ademari , Melias Ad*, 
quia prxfatus frater Jordanus prior interio- 1 
rem cum fibi adhxrentibus obtinebat , & con* 

K 


mari. 


Digitized by v^ooQie 


V 




. 147 \ BREVIS HISTORIA PRIORUM GRANDIMONT. 148 


tra alios defendebat. Tandemque poft mul- A 
tos hinc inde graves & grandes conatus & 
enormes exceflus , quos reticere propter ho- 
norem religionis melius cft, quam narrare, 
creato fummo pontifice domino Johannc 
xx tL fub annum Domini mcccvi. ad apofto- 
licum fuit totum negotium devolutum, & 
per cumdcm fummum pontificem , prout 
•fequitur , terminatum. Ipfum enim anti- 
quum ordinem reformando , in aliquibus in- 
novavit. 

Ordinavit fiquidem & ftatuit , ut ipfa do- 
Inus Grandimontis , quae totius ordinis cft 
caput , & prioris prioratufquc nomine a fui ® 
initio regebatur, deinceps abbatis & abba- 
tiae titulo & vocabulo cenfcatur ; & electio 
abbatis pertineat ad conventum. De reliquis 
vero domibus totius ordinis , quae in diverfis 
partibus & regionibus plurcs erant , fic ex- 
titit ordinatum; ut 39. prioratus collegiati 
ih locis feu domibus potentioribus fierent , 

& fadi funt ex eifdem , in quorum eligeren- ‘ 
tur priores finguli a collegio, & ad abba- 
tem Grandimontcnfem , tamquam fcilicet 
ad fuperiorem fuum, eorum confirmatio C 
pertineret. Reliquae vero domus fierent uni- 
ti fingulis prioratibus & fubje&i , nonnullis 
tamen abbati 5 c abbatiiGrandimontenfi fi- 
' ne medio refervatis. Item tribus vifitatori- 
bus ordinis ab antiquo inftitutis , unum fu- 
peraddidit, & quatuor efle conftituit & de- 
crevit. Hic autem cum ‘quibufdam aliis 
*f. circa. * contra di&um ordinem, ad ejus reforma- 
tionem rationabiliter funt privifa ; ut ‘ob- 
viaretur frequentibus fcandalis, & in diftri- 
buendis domibus & inftituendis re&oribus 
corumdem maturitas gravior & major aequa- 


litas fervaretur , & voluntatum partialitas 
vitaretur : cum non per unius hpminis vo- 
luntatem, ficut prius, fcd per communem 
ele&ionem plurium canonice fieret provido 
de perfonis , & in diftributione beneficio- 
rum perfonarum merita penfarentur, & vi- 
geret amplius correttio in ordine , tam in ca- 
pite quam in membris , ubi plurcs elfent oculi 
vigilantes. A&a funt hic anno Domini 
mcccxvi 1. pontificatus vero memorati do- 
mini Johannis papi anno 2. elapfis vero . 
tunc temporis annis ducentis undecim ab 
exordio ordinis, computando* quo beatus *fuppi. abeo 
Stephanus, primus ejus inftitutor & funda- tam P° re * 
tor, primum advenit ad eremum de Mu- 
reto; quod idem fuit anno Domini mlxxvi. 
ficut in gcftis ejufdem Stephani feribitur & 
habetur. 

Prifatis Vero duobus prioribus , novo pa- 
riter & antiquo, de prioratu concertantibus 
Grandimontis , prioris & prioratus re & no- 
mine per fummum pontificem vacuatis, idcrfi 
dominus papa erexit prioratum Grandimoft- 
tenfem in novam, ficut primittitur, abba- 
tiam, primumque abbatem inftituit in ea- 
dem. Primus namque abbas Grandimontis Pfimusabl}jis 
fuit inftitutus per dominum Johannem pa-Grandimonr. 
pam xx 11: frater Guillermus Pellicrern de Al- 
booca dicecefis Caturcenfis ; qui tunc erat 
rettor feu corre&or domus de Pipello fub 
anno Domini mcccxvi i. circa finem , bene- 
di&ionemque abbatis cum virga feu baculo 
paftorali ex more recepit per manum do- 
mini Nicolai cardinalis epifeopi Oftienfis , 
apud Avinioncm in curia , Dominica in 
octavis Pafchi, ultima die Aprilis, fub an- 
no MCCCXVIII. 



Digitized by 


Google 


J 





BREVIS HISTORIA 

ORDINIS CARTHUSI ENSIS 


AUCTORE ANONYMO 

Ex mf. codice abbatia S. Laurentii Leodienjts. 


OBSERVATIO PR.EVIA. 

UM Carthufienfis cardo a prima injlitutione floruerit 
hactenus fanattate, traditamque fibi a S. Brunonc vita 
rationem in omnibus fere fervat erit illibatam ; mirum 
fane videri potefl , ordinis clarijfimi nullam adhuc vul- 
gatam hifloriam , qua alumnos ad fiet at em imitationem - 
que prif eorum patrum provocaret , ceteras vero in amo- 
rem admirationemque converteret . Id (ane non nifl fin - 
gulari prapofitorum Carthufienfium modefiia tribuendum exifiimo , qui num- 
quam fe magis fulgere apud Deum arbitrantur , quam cum obfcuri apud 
homines deutefeunt. Quapropter cum generalem totius ordinis fui hiflo- 
riam confcribere deliber affiet majoris Cartufia prior novijfimus , aliquo fque 
e fratribus fuis eruditos viros ad hujufmodi opus idoneos adfcivijfet ; ob- 
Jlitere alii ordinis priores fere omnes , latebras, fe decere, atque a (olo Deo 
cognofci fibi fujficere conclamantes. Cui defettui ut occurratur fcquentcm 
hifloridm ex Leodienfis S. Laurentii monaflerii codice manuferipto accepi 
tam piis religiofifque lettoribus offerimus ; brevem quidem pro rei magni- 
tudine , fed pro fui raritate , uti fp eramus , non ingratam » 

oAuftor JeceJfus S. Brunonis in Jolitudinem cassiam refert ad fingularem 
eventum dofioris Parifienfis , qui Dei judicio damnatum fe palam profejfuS 
e fi, quem ex antiqua fiui ordinis traditione ab annis minimum quingentis 
ad nos ufque derivatam quafi pro aris & focis propugnant Carthufienfes. 
Cui quidem opinioni anfam ac fidem , ut fufpicatur Aiabillonius , prabere 
potuit exitus alter conjcriptus ab auBore vita S. oAnnonis Colonienfis ar- 
chiepifcopi. Erat nempe Roma vir quidam opibus ac divitiis affluens, fed 
laxioris vita , Andre as nomine , qui prater nomen nihil Chrfliana reli- 
gionis habere videbatur , nifi quod B. Cefario martyri devotus , ejus ecde- 
fiam cum cereis frequentare folebat. Hic fero poenit ens defunftus , cum cor- 
pus ejus in feretro compofitum effiet , caput coepit erigere. Eum qui aderant, 
aliis metu diffugientibus , aliis qui conflantiores erant , illic remanentibus * 
& an mortuus efiet dubitantibus , ille graviter fufipirans , fe v&e mortis 
fortem fubiijfie tefiatus efl , atque perpetua damnationis poenas tuiturum* 
nifi Calari} martyris intere e (fiffiet fupplicatio , gfc. Hac ubi fufiuS retulit 
MabiUonius , Nec frio, fubjicit, anS. Brunonis converfioni , qui ex An- 
none, utpote Colonienh, refeire potuit , occafionem dederit. Aliam alii 
JeceJfus illius c au fiam afferunt , nempe perverfos Adanaffis archiepifcopi Re- \ 
menfis mores , quos cum infe Liaretur Bruno , nec quicquam proficeret, re* 

Vet. Script. & M«n. ampl. Collett. Tom. VI. Kij ' 




Digitized by 


Google 



i 5 i BREVIS HISTORIA * 152 

lifia Remorum civitate , arduos Carthufu montes ,duftor e Hugone Gratia* 
nopolttano anttjhte, petiit, utfufius narrat Guibertus abbaslNoviginti. 


'DE ORDINE CARTHUSIENSI. 
Unde coepit exordium , & de 
prioribus majoris domus Carthu- 
liae , ac de geftis eorumdem. 

Q Uoniam, attcftantc fcriptura Ecclefiaftici 
.rrigcfimo nono, narrationem antiquo- 
rum ftpicns exquiret ; idcirco Sandi Spiritus 
adjutorio invocato , de antiquis patribus ac 
fandis fundatoribus, necnon & promotori- 
bus , rcvercndiffimis videlicet prioribus do- 
mus maioris Cartufiae , aliqua ad perpetuam 8 
memoriam porteris curavimus intimanda. Et * 
licet quinque primi' priores hic inferius de- 
feripri , in pluribus chronicis reperiantur ; ta- 
men* fucceflores eorum, nefeitur qua de caufa, 
taliter funt oblivioni traditi , quod nulla pe- 
nitus ex cis memoria per aliquam feriptu- 
AuAormo- ram habeatur. Ceterum unus monachorum 
lori» orthii- 0 ^ m P raE ^ atae domus librariam ac inftrumen- 
fi«!* ta ad didam domum pertinentia cuftodiens, 

& dida inftrumcnra perlegens ex certa caufa, 
inter alia feripta ibidem reperta , alios infra- 
feriptos priores deferiptos reperif , eofquc 
cum anno Domini ibidem deferipto ad par- C 
tetn annotans , porteris intimare curavit. Pau- 
ca fiquidem de eorum fanda vita & conver- 
fatione, nifi ex folo auditu innotefeere po- 
tuit ', excepto dumtaxat , qui ad domus Car- 
tufiae lcilicet majoris prioratum , quas caput 
ordinis totius eflc dignofeitur, minime fuif- 
fent eledi , nifi eorum fanda convcrfatio & 
laudabilis vita ordini univerfo in exemplum 
ceifirtet. Hoc etiam notandum, quod anti- 
qui priores ex eis duabus vicibus funt nomi- 
nari ; tum quia forte priores diverfis vicibus 
extiterunt ; tum etiam quia diverfi eodem D 
nomine fuerunt infigniti. Utrum autem alii 
priores intermedii fuerint non conftat; eo 
quod non potert per aliquam feripturam re- 
periri : verum, ut praemiffum eft, multa hic 
pofica funt ex folo auditu feu relatu; & au- 
ditus faepius fallitur t maxime tempore mo- 
derno, in quo multi multa loquuntur. Po- 
tuit hic aliquid minus tempori congruens in- 
feri, praecipue de miraculis & annis Domini 
currentibus; eo quod aliqua hic fub uno 
priore deferibuntur, quae -forte fub alio con- £ 
tigerunt , ficut & aliae narrationes & fada. 

Si quid vero huic operi minus redum fuerit 
interclufum , audor ejufdem pium & bene 
de veritate informatum poftulat corredo- 
rem , ut in redam harmoniam convertat. 
Alias fuperledendum tfie cenfetur , quam te- 
mere aut inordinate feu vitiofc aliquam cofti- 
mittere corruptelam ; ne de corruptione aut 
falfitate feripturarum in tremendo eundis 
juditio dirtride inde puniatur. Exordium au- 


tem fumitur a loco ubi incoepit femen fan- 
dum atque propofitum ordinis praefati , a 
fundatoribus fcilicet & patribus five prioribus 
ipfius domus Cartufiae antedidis. 

Explicit pr tenuium. 

Anno igitur Dominicae Incarnationis nfil- 
lefimo odogefimo fecundo, dum folemne 
rtudium floreret Parifius , prsrcipue in philo- 
fophia, theologia & jure canonico , aliifque 
facultatibus , ficut generaliter confuevit , tale 
ibi eundis horrendum fertur prodigium ac- 
cidifle , ficut patres nortri nobis narraverunt,. 
Fuit quidam dodor praecipuus ac famofus , 
vita , ut videbatur, atque fama, dodrina, 
pietate , & fcientia inter omnes dodores Pa- 
rificnfcs excellenter honoratus , & mirabili- 
ter gratiofiis ; qni gravi & ultima infirmitate 
praeventus, non -diu decumbens, diem claufit 
extremum ; cumque tota illa die qua defun- 
dus eft , more Parifienfi , in aula , funere de- 
cumbente in feretro , fuiflent decantata divi- 
na officia defundor um more folito; in cra- 
ftino mane congregata ibi univerfitattf Pa- 
rifienfi , tam fcbolarium quam dodorum » 
quatenus tam honorabili viro folemnis & ve- 
nerabilis praeberetur funeralis officii fepul- 
tura; cum reverendi viri feretrum in quo 
funus jacebat elevare vellent ad ccclefiam 
deferendum, fubito eundis ftupentibus , qui 
mortuus videbatur & erat , elevato capite re- 
fedit in feretro , cundifquc audientibus Alta 
terribilique voce demavit : 'juflo Dei judici » 
accufatus fum ; & hoc dido caput inclinans 
decubuit mortuus ficut prius. Qua voce eun- 
di attoniti ac territi deliberaverunt ipfum 
illo dic nullo modo fore fepeliendum, fed 
potius ufquc in craftinum refervandum : & 
inito confiiio corpus ad aulam retulerunt. 
Mane igitur fequenti cum multitudo maxi- 
ma Audentium convcniflct, & excquiis ite- 
rato celebratis j cum vellent didum funus fi- 
cut prius ad ccclefiam deportare , idem de- 
fundus ficut prius elevato capite dolorofa ac 
terribili voce vociferatur dicens : 'jufto Dei 
judicio judicatus fum. Quam vocem multitu- 
do qua ibi convenerat audiens clare & in- 
telligens , ftupuit plus quam prius; & alteru- 
trum conquirentes quid fibi vellent innuere 
tam infoliri & inexperti defundi clamores , 
quibufdam dicentibus quod judicium poterat 
fonare in bono & malo , adhuc determina- 
verunt ipfum ad aliud crartinum deferen- 
dum , & non ante ullatenus tumulandum : 
quod & fadum eft. Tertia vero die cum 
propter hujufinodi rumores & praedida pro- 
digia fere tota civitas Parifienfis cum clero 
convenirtet , & funus eundis praeparatis vel- 
lent ad tumulum depottarc ; defundus ficut 
prius jam tertia vice altiffimo & mceftifllmo 


Digitized by 



ij3 ORDINIS CARTUSIENSIS. 154 

clamore damavit : J ufto Dei judicio jam ju- A His & fimiiibus verbis , Sc falutaribus mani- 


dicatus fum > & aternaliter condemnatus fum. 
Qua horribili jufti Dei judicii fententia au- 
dita, quafi omnes immenfo timore & tre- 
more fuere pcrdulfi , certi fadi de tanti viri 
condemnatione , qui inter alio&& fuper alios 
videbatur honeftate vitat , claritate famx , ex- 
cellentia dignitatis , & multiplici feientia ac 
lapientia praefulgere. 

Ea tempeftatc erat ibi magifter Bruno 
dodor famofus , magifter & dodor faerx 
theologis, vir magnx fandi tat is & profundi 
fenilis , natione Theutonicus, de civitate Co- 
lonia, non obfcuris parentibus natus . Re- 


tis atque fententiis,& feipfum & quofdam 
focios fuos alloquens & exhortans , delibe- 
raverunt fcilicet ipfe & fex alii probi viri fe- 
cum, abrenuntiare fxculo & omnibus pom- 
pis ejus , & ad perfedam poenitentiam pera- 
gendam eremi defcrta competentia quxr ere» 
& ibidem relidis omnibus divitiis, deliciis 
& honoribus hujus mundi , aedpere Unguli 
cruces fuas , & nudum Chriftum nudi fequi 
per ardam viam , qux ducit ad vitam , & la- 
tam iScfpatiofam defercrc, qux amatores & 
fedatores mundi perducit ad fupplicia dam- 
natorum. Et quia jam audierant famam fan- 


menfis ccclefix canonicus, & ibidem fcho ® ditatis excellcntiffimi viri beati Hvgonis 


larum magifter & redor : qui attente rem 
auditam confiderans, ac falubriter fupradi- 
dis vocibus territus atque compundus , al- 
locutqs eft quofdam focios fuos ibidem prx- 
*’ fentes hujufmodi verbis dicens : Eia charifli- 
” mi, quid faciemus? omnes fimul peribimus: 
” nemo falvahituf nili qui fugerit. Si ia viridi, 
55 fcilicet in tanto dodore hxc fiunt , in arido 
” quid fiet? Si denique homo tantx dignitatis 
” & famx , tantx litteraturx , tantxque feien- 
”tix, qui videbatur tam honeftx vitx, qui 
” tam celebris famx , fic indubitanter damna- 
mus eft i quid nos miferi homunculi acnui- 
” lius reputationis faduri fumus? Sitam lugu- 
” bri unius homuncionis voce , tam horribili 
” timore ac tremendo terrore concufii ac ftu- 
** pefadi fumus ; quid facicfnus in illo tremen- 

* do examine, cum intolerabilis rugitus leonis, 

* cumque extremi judicii illa tuba aures no- 
” ftras perculerit ? cum eundi audierimus : Sur- 
51 git e mortui , lenite ad judicium 5 quo tunc 
”aidati undique fugiemus? Quomodo in tam 
v horrendo examine , ubi etiam coeli columnae 
» contrcmifcent , & terrebuntur angeli & tcr- 
» riti purgabuntur , ut feriptura teftatur, ap- 
» pareae poterimus? Ubi tunc latebimus? Im- 
» poffibifc er|t tunc latere & fugere : intolera- 
» bile autem apparere. Fugiamus igifur a facie 
» gladii : praeoccupemus faciem Domini in 
» confeffione. Venite potius adoremus & pro 


C 


Gratianopolitani epifeopi, qui prius aliquo 
tempore ejufdem magiftri Brunonis in fcho- 
lis creditur focius extitiffc, fando Spiritu in- 
fpirante , ad fandum memoratum epifeo- 
pum fimul accedere decreverunt , S^jufdern 
confilium & auxilium fuper propofito fuo 
inquirere, ut in ejufdem dioecefl, quam au- 
diverant multis defertis montibus abundare, 
mererentur locum congruum v obtincrc , in 
quo fuum fandum propofitum pofTent effe- 
dui mancipare. 

Septem igitur viri infra deferipti prxfaia 
de caufa ad prardidum fandum epifeopum , 
duce fando Spiritu, pervenerunt. Cumque 
■intrarent prxfatam civitatem , contigit ut 
prxfatus fandus epifeopus in camera fua ob- 
dormiret > vidirque in fbmnis fandam. vifio- 
nem : & cccc feptem ftellx cadebant ante 
pedes ejus , Sc poftea afeendebant per di- 
verfos montes & multa defcrta ufque ad 
quemdam locum horridum valde, Sc a po- 
pulis remotum, Carthufia nuncupatum, ftc* 
teruntqne ibi. Hic utitur audor opufculi ver- 
bis fandx memorix domini Guigonis , olim 
prioris Carthufix , ex legenda prxfati epi- 
feopi narrando fic : A^deft magifter Bruno 
1 vir religiofiis feientiaque famofus, honefta- 
tis,gravitatis ac totius maturitatis quafi quod- 
dam funuiachrum : habebat autem idem fo- 
cios ptopofiti fui r magiftrum fcilicet Lan- 


«cidamus ante Deum, ploremus coram Do- -duinum, qui poft eum extitit prior Carthu- 


« mino qui fecit nos. Poftquam enim vocem 
» Domini hodie audivimus , non obduremus 
» corda noftra ; fed exeamus dc medio Babyfo- 
» nis : egrediamur de pentapqli, in igne & fui- 
« phure tam fuccenfa > & exemplo beatorum 
*> patrum , Pauli fcilicet primi eremitx , & An- 
»tonii, Arfcnii, Evagrii atque Macharii, Sc 
» aliorum plurimorum fandorum patrum, cutn 
»> beatiflimo Johanne Baptifta antra. deferri Sc 
» devia quxramus in montibus Sc fpeluncis nos 
» falvos facientes ; quatenus xterni judicis iram, 
»Sc fententiam xternx damnationis Sc diiu- 
» vium peccatorum in arca Noe & in navicula 
» Petri, in qua Chriftus ventum Sc tempefta- 
» tem ceffarc fecit, id eft in navi paenitentix, 
» evadere ab ira columbx valeamus , & per- 
^ venire poifimus ad portum Sc tranquillitatem 
» xternx falutis optatx. 


fix , & duos Stcphanos, Burgenfem & Dicn- 
fem : ii ambo beati Rufi canonici fuerunt $ 
fed defiderio folitatix vitx , eis abbate eorum 
favente, fefe ei conjunxerant } Hugonem quo- 
que quem cognominabant capellanum, eo 
quod folus ex ei»facerdoeio fungeretur , duos 
autem laicos, quos appellant convcrfos , An- 
dream fcilicet Sc Guarinum. Quxrebant au- 
tem locum ercmiticx vitx congruum , & 
necdum repercrant : vigilante autem prx- 
dido epifeopo Sc de vifione feptem ftellarurn 
cogitante , adfunt profati feptem viri , fci- 
licet magifter Bruno 3ten fex prxfatis fociis 
fuis. Cadentibus autem iis feptem antepedes 
fandi viri , conferebat ipfe fandus vir ia 
corde fuo de feptem ftellis quas in vifione 
viderat : qui eos benigne levavit ad pacis 

K iij 


iDigitized by v^ooQie 


« 55 , BREVIS H 

'ofcukim , & inqulfita & diligenter intellecta A 
•qua de caufa veniffent , dixit eis : Scio lo- 
•cum veftrum a Deo vobis paratum ; & duxit 
•cos non fine grandi labore ad locum ubi 
deterunt feptem ftellx , & ait : Ecce locus 
-vcftcr. Sicque ipfo fando viro confulente 
•atque juvante , Catthufi* locum intraverunt, 

■&. exftruxcrunt anno Domini millefimo odo- 
:gefimo quarto , epifeopatus vero praefati S. 
Hugonis anno quarto. Et quia idem fandus 
-epifeopus ante per fomnium viderat in ea- 
dem folitudine Deum fu* dignationi habi- 
taculum conftrucntem , ftellas etiam feptem 
itineris fibi ducatum prxftantes , non iftotum g 
•feptem tantum, fcd & eorum qui fuccefle- 
runt , Sc confilia eorum fecuti funt , amorem 
libenter amplexatus eft , & ufque ad mortem 
Carthufix habitatores confiliis femper Sc au- 
xiliis ac beneficiis fovit & adjuvit. Licet vero 
& pri«{| divini amoris totus arderet incen- 
diis, non aliter tamen ad difeiplin* coelcftis 
exercitia eorum exemplis & familiaritate ef- 
ferbuit, tamquam fi flammat* quis faci plu- 
fes alias circumponat ardentes. Erat autem 
cum eis non ut dominus aut epifeopus , fed 
ut focius & frater humillimus , & ad cun- 
eorum , quantum in ipfo erat , obfequia pa- _ 
ratiffimus : adeo ut vir venerabilis Guilher- 
mvs tunc prior S. (4) Laurentii , poftea abbas 
fandi Theofridi, magiftro Brunoni etiam 
ipfe religiofa devotione non mediocriter al- 
ligatus , beati Hugonis contubernalis ( bini 
quippe tunc per lingulas habitabant cellas) 
•apud magiftrum Brunonem non leviter con- 
quereretur, quod pene omnia ad humilita- 
tem fpedantia intra cellam fibi pr*ripcrcc 
officia , & epifeopus non faltem fecum ut fo- 
cius , fed potius fecum converfaretur ut fa- 
mulus. In tantum autem eremum incoluit 
&fcdulus, ut eum magifter Bruno nonnum- 
quam exire compeljcret, ita dicens ei : Ite D 
ad oves vefiras , eifquc quod debetis exfol- 
vite. Eo tempore magis paupertatis Sc humi- 
litatis ardore fuccenfus didus epifeopus , vo- 
luit equitantias fuas vendere omnes , & di- 
vifo pauperibus pretio , propriis pedibus in 
‘prxdicationc difeurrere : fed homo profundi 
cordis magifter fcilicet Bruno , cujus confilio 
non aliter quam abbatis .prxeepto in fingu- 
lis obtemperabat, non conceflit : timens ne 
forte apua fe de hoc extolleretur , aut a ce- 
teris de aliqua fingularitatse judicaretur , aut 
certe , quod dubium non erat , quod ipfum 
• propter itineris afperitatcm ac viarum inx- E 
•qualitatem confummare non poflet. 

Omnia prxmifla fiant verba venerabilis 
domni Guigonis , feripta in vita ejufticm S. 
•Hugonis Gratianopolitani -epifeopi , quz hic 
infcrcnda judicavimus ; quia in eis primordia 
fundationis principalis domus Carthufix de- 
clarantur, Sc prscipue magiftri Brunonis CX- 

ta) Cella eft in fuburbio urbis Gratianopoliun* ftu , a 
TOouaftcrio S. Theofiedi dependeas. 


IS TORI A 155 

cellcntia innotefeit in hoc, quod eidem tam 
venerabilis tamque fandus epifeopus cum 
tanta reverentia, fic ferventer Sc humiliter 
(edule adherebat s Sc quia de prxfato epifeo- 
po veraciter dici poteft, quod ipfe domus 
Sc ordinis Carthufix patronus fit atque fun- 
dator , & quamvis non primus , tamen qud- 
dammodo prxeipuus Sc principalis inftitytor. 
Feliciter denique fundata fuit & inchoata 
domus Sc ordo Carthuficnfis tempore fummi 
pontificis Gregor 11 hujus nominis feptimi: 
cui in papatu fucceffit felicis recordationis 
papa Victor , qui modico tempore , fcilicet 
uno tantum anno cum quatuor menfibus ec- 
clefix prxfuit. Quo defundo, Urbanus papa 
hujus nominis fecundus creatus eft , cujus 
venerabilis magifter Bruno primitus prxcep- 
tor fuerat Sc magifter. 

Hic cito poft creationem fuam recordatus 
fapientix & fanditatis atque diferetionis exi- 
mii magiftri fui cariflimi Brunonis , indilate 
cogitavit eum fecum habere ; quatenus cum 
dirigeret & adjuvaret ad apoftolatus £0 Ilici- 
tudinem , & ecclefiz fandx onera perferen- 
da. Cum igitur prxfatus magifter Bruno 
jam fex annis eremum Carthufix inhabitaf- 
fet, & tandem ex parte fummi pontificis ad 
curiam Romanam vocatus fuiflfet 5 cum fum- 
mo pontifici obedirc oporteret, & filiorum 
fuorum coelicolorum focietatem grariffi- 
mam ad tempus faltem deferere j ipfi fubditi 
fui tanto funt prdpter hoc dolore concufli , 
ac tanta triftitia & moerore perturbati , quod 
omnino & ipfi afferebant fe nullo modo in' 
Carthufia manfuros, fi ipfos contingeret tam 
dulciffimi ac dilediffimi patris orbari prz- 
fentia & pia providentia privari. Venerabi- 
lis magifter Bruno denique propter filiorum 
fuorum hujufmodi defolationem & moefti- 
tiam non leviter defolatus, ac cordialiter 
quodammodo fauciatus , debitum tamen 
obedientix fummo pontifici non volens nec 
valens ayt audens debito aut licito denegare} 
ne locus Carthufix piis exercitiis jam manci- 
patus , a coelicolis derelidus ad profanas aut 
indignas abufiones vel ufus fxcuianum de- 
veniret , ipfum abbati Cafx Dei , qui fuerat 
unus de primis donatoribus & promotori- 
bus , fada donatione aut ceffionc dereliquit, 
confedo fuper hoc ei publico inftrumcnto. 
Deinde prxfatus venerabilis pater ad fum- 
mum pontificem veniens, eidem nonlongo 
poft , fed brevi tempore affiftens confiliis Sc 
auxiliis falutaribus , ejus multa onera optime 
fiipportabat , & multum integerrime fandx 
Dei ecclcfix ejus follicitudinem fua promti- 
tudine fublevabat ac difponebat. 

Verumtamcn diu patienter fuftinere non 
poterat triftitiam & dolorem correptum jam 
de cariffimorum filiorum fuorum difpofitio- 
ne ; & ftrepitus ac tumultus curix impedien- 
tes dulcedinem ac quietem , qua frui & pafei 
in eremo confueverat, graviter ferens atque 


Digitized by 


Google 


\ 


jj 7 ORDINIS CA 

diutius ferre non fuftinens , expofita fummo , 
pontifici fu* mentis moeftitia , cum fumma 
faa inftantia imploravit, & vix tandem obti- 
nuit , a curia fcUicct feparari , & quod poflet 
ad eremum , & cellx jam prxguftatam dul- 
cedinem atque optatam quietem & tranquil- 
litatem remeare. Et cum fummu* pontifex 
vellet eum in Regienfis ccclcfi* archiepifco- 
pum confirmare, ad qpiam, pontifice an- 
nuente , eo vero invito eledus fuerat , nullo 
modo confenfit ; fed fpreto archiepifcopatu 
atque contcmto , domno apoftolico valefa- 
ciens , ad Calabri* quamdam eremum cui 
Turris nomen eft , Deo duce , pervenit s ibl- 
que iterato multis clericis & laicis congrega- 
tis , monafteripm inftituit , in quo ufque ad 
finem vit* fu* fideliter defudans , in folitu- 
dine , vit* propofito , humilitate conftans , 
caritate flagrans , devotione pr*cipua fervens, 
Deo femper adhxfit , atque ibidem itinerarii 
fuicurfum feliciter confummavit. Quem fx- 
pedidum gloriofum patrem adeptum fuifle 
bravium & coronam felicitatis xternz , di- 
vina clementia per multa mifaculofa indicia 
crebraque miracula declaravit. Et ur pie cre- 
dendum eft , priufquam idem pater de curia 
recederet, ejus meritis & precibus divina pro- < 
videntia omnes ejus focios & fubditos revo- 
cavit : ita quod omnes omnino redire Car- 
thufiam decreverunt & confenferunt. Et id- 
circo magifter IJruno a fummo pontifice im- 
petravit litteras ad abbatem monafterii Caf* 
Dei venerabilem virum domnum Siguinum 5 
quatenus locumCarthufix fibi per magiftrum 
Brunonem derclidjpn , omnino infra triginta 
dies a receptione litterarum papalium red- 
'deret ac reftitueret fociis ac fubditis magiftri 
Brunonis cum omni priftina libertate. Nota 
quod ift* prim* videntur litter* papales , 
qu* inveniuntur de ordine Carthufienfi fa- 
cere mentionem , qux circa principium car- 
thularii domus Carthufix habentur con- 
feript*. 

Abbas vero Siguinus recepto mandato apo- 
ftolico gratanter & hilariter obedivit, & ma- 
giftro Lauduino & fociis fuis locum Car- 
thufix libenter liberum reddidit per publi- 
cum inftrumcntum, quod circa principium 
carthularii Carthufix eft confcriptum. Et an- 
tequam ad Calabri* partes fxpefatus magi- 
fter Bruno tranfmearet,prxdidum magiftrum 
Lauduinum Carthufix priorem ordinaverat. 
Nam , ut fertur , de mandato & confilio didi 
pontificis ad Calabri* partes tranfivit , quia 
alias , ut fertur , ad priftinum locum Carthu- 
fi* reverti difponebat. Quia igitur incom- 
prchenfibilia funt judicia Dei & abyflus mul- 
ta , non eft locus Carthufi* indignior judi- 
candus, ex eo quod poftquam fex annis di- 
vino cultui dedicatus , a przdidis fandis viris 
fuerit derelidus , fed potius propter hoe eft 
mirabilior & dignior reputandus , quafi qui 
etiam derelidus tantx virtutis fuit , quod fuos 


R T U S I E N S I S. 158 

incolas meruerit & prxvalucrit revocare , nec 
fine Dei cultoribus , nec ablquc divinis lau- 
dibus potuerit remanere. Sicut enim divinx 
difpenfationis providentia jam coeli ac terr* 
principes apoftolos xterna prxdeftinationc 
conftitutos, in paflione Chrifti nihilominus 
cadere permifit , & a veritate Chrifti & ver* 
fidei feparari ; ita quod etiam aliqui ex difei- 
.pulis fandificata civitate Jerufalem derelida, 
ad caftella extrinfeca infidelitatis vento di- 
fperfi dejerationis fludibus vacillabant ; ve- - 
rutntamen Chrifto corporaliter refurgente , 

& ipfi fpiritualiter infurrexerunt , conftantio- 
res & firmiores in fide & amore Chrifti poft- 
modum permahfuri $ & ii qui jam receflc- 
rant ab Jerufalem ftadiis fexaginta , eodem 
die revertentes , fuerunt Chrifti vifione curti 
aliis difcipulis reformati : ita Deus incolas 
Carthufixprimo permifit recedere , ut poftea 
redeuntes exifterent firmiores, & in fanda 
perfeverantia fortiores. Qui enim in finefexti 
anni receflerant , in anno feptimo redierunt, 
ut daretur per hoc eis intelligi, quod ficut 
feptimo die Dominus in creatione primaria 
a laboriofis operibus requievit , & poft pai- 
fionem fuam eodem dic feptimo quievit fi- 
militer in fepulchro s & feptimus annus in 
lege generali fuerat deditus requiei > & fep- 
tics feptimus annus dicitur jubilxus : ita fep- 
timo anno habitatores Carthufi* redeuntes 
ibidem a fervilibus ceflantes operibus pecca- 
torum , fpirituali contemplationis requie re- 
creati , & in fepulchro Chrifti , id eft in clau- 
ftro &. cellis abfeonditi quiefeentes , tandem 
ad feptimum feptenarium jubilxi , laudem & 
requiem xternam glori* *tcrn* defignantis, 
ipfi tunc numero feptem feliciter pervene- 
runt, & pari ac fimili modo eorum ibidem 
fuccelTores per futura & infinita fircula. 

Magifter igitur Bruno vir fandiffimus, & 
gemina fcientia prxditus , tam divina fcilicct 
quam humana eloquentia Tulliana prxcla- 
rus, difcrctione ac devotione , morumque 
excellenti honeftate prxfulgens, coeleftium- 
que virtutum copjofo thefauro ditatus atque 
dotatus, Deo &*hominibus diledus atque 
gratus, eremum Carthufi* fex annis rexit. 

F. Henricus Kalkar ita feribit : Acceperant 
autem fratres ipfi pro exercitio regulari vi- 
tam de Adibus apoftolorum poftAfcenfio- 
nem Domini , viventes fcilicet in communi , 
vacantes etiam vigiliis facris , jejuniis & ora- 
tionibus , expedantes & ipfi , ficut & adhuc 
eorum pofteri quilibet, vit* fu* terminum, 
prout apoftoli fandi Spiritus adventum. Pro 
fundamento autem fu* poenitcntialis vit* 
afiumferunt , ut firmam petram , poeniten- 
tiam iftam canonicam qu* de preibytero for- 
nicario ponitur in decretis diftind. 82. cap. 
Preibytcr fi fornicatus ; pro remotione fcUicct 
illius a ceteris , hoc eft pro reclufione , cel- 
lam fervantes & Alentium , quietem & foli- 
tudinem '■> pro facco ejus cilicium ad carnem 


Digitized by 


Google 


r „«• - 


I 


«59 BREVIS HISTORIA 160 

cum veftibus. groflis ; pro adhaefione ejushu- A adnoftros pofteros cft tranfmiftum, cumdi- 
mi, hoc cft pro ftratu ejus in terra, ledum dus magifter Bruno plurimis frbi fociis adu- 

de ftraminibus filtro vel panno fimplici de- natis, didam Calabriae eremum perfonaliter 

Tuper contextis ; abftinentias etiam ut ille in infcdificc, ibique non cellas, quia fumtus 

.pane & aqua tribus feriis, fecunda fcilicet, deerant, fed piures fpeluncas five cavernas 

quarta & fexta tenentes, aliquamdiu tres, eremitis congruentes de vili materia , fed in 

fed tandem minus •, fexta fcilicet contenti , Chrifto pretiofa conftruxiflet , atque in cif- 

& feraper fine carnibus. Quieverunt igitur dem noducnis excubiis pariterque diurnis 

fic fratFes ipfi annis fere fex in .pace Chrifti, cum prardidis fuis jbciis divinis laudibus & 

Haec ille. orationibus infifterct, contigit divina me* 

Magifter vero Bruno, ut prarmiffum eft, diante providentia eos taliter vifitari. Gum 
a. pontifice vocatus , & non diu .poft ad ere- enim dux Calabriae Roserus didus , venatio* 

mum Calabriae , cui nomen eft Turris, tran- B ni infiftcns didam eremum pervagaret, ca- 


fiens, ibique fando conftrudo monafterio , 
multorum Dei fervorum anachoretarum re- 
dor extitic & magifter, atque ibidem vitae 
fua: curfu perado migravit ad Dominum, 
.poftegrdfum Carthuiiac undecimo plus mi- 
nus anno , ficut in libro confuetudinum do- 
mini Guigonis , quae funt in domo Carthufiae, 
•continetur. Juxta fepulchrum ejus, ut feri- 
bitur, immediate fons vivus emanat, qui 
divina cooperante gratia , & hujus fandi viri 
meritis, multis languoribus optatae confert 
remedia fanitatis. 

F. Henricus Calcar haec addit : Reliden- 
tibus igitur in pace apud Carthufiam fratri- 
bus poft reverfionem eorum aliquanto tem- 
pore, aftitit inter eos Sathan mirabili tem- 
..peftatis perplexitate. Dixefunt enim inter fe: 
Si enim hic manferimus, noftri periculi rei 
erimus ex horribili hoc loco & inhabitabili: 
fi autem abierimus , duces noftras huc ftel- 
las & Deum graviter offendemus. Et ecce 
-Dominus, qui non deferit fperantes in fe, 
mifit eis fic colloqucntibus fuper hac re , fi- 
cut feribitur de fpiritu : Nefcis unde veniat 
■aut quo vadat , virum honorabilem crifpum 
& canum fic dicentem : Fratres , perplexi 
cftis de recedendo : ego dico vobis ex parte 
Dei , quia beata Virgo Maria confcrvabit vos 
in loco , fi horas ejus legeritis , cum eis ca- 
nonicas praeveniendo , fed completorium 
fubfequendo : quo dido evanuit homo. Et 
gavifi funt gaudio magno ; illi obedientes 
elegerunt beatam Mariam patronam ordinis 
& patronum Johannem Baptiftam. Homi- 
nem illum poftea conjcdabant fuiffe beatum 
Petrum, ex quo fucceffor ejus Urbanus fe- 
dens in concilio Claromontenfi , horas infti- 
tuit legendas beat* Virginis. Exinde ita funt 
confirmati , quod nec pro vita nec pro mor- 
se feparari poterant a caritate Chrifti. 

De domo conjlruclain Calabria per magijlrum 
Brtmonem. 

Verum cum de exordio, conftrudionc, 
atque promotoribus domus Carthufiae fupe- 
rius aliqualiter eft praetadum.; nunc qualiter 
domus Calabria:, quae nunc S. Stephanusde 
Bufco vocatur, fuerit in aedificiis & magnis 
redditibus ampliata, breviter eft videndum. 
Sicut enim vulgari relatione fide dignorum 


ncfque more fuo latrando difeurrerent huc 
illueque , contigit eos ad didas devenire fpc- 
luncas. Moxque didos fandos patres ibidem 
intuentes , divino dodi oraculo coram ipfis 
genibus flexis, caudae blandimento gaudium 
offendentes , maximis latratibus fuo domino 
copiofam fe fentiunt venationem reperifle. 
Ad quorum latratus didus dux accurrens , 
equo infidens, multo comitatu fociatus ci- 
tius advolat, magnam fe fperans venationem 
reperturum : & vere magna; quia dum ani- 
^ malia terrena venatur ad mortem , fuam ip- 
fius animam eft venatus ad vitam. Cum vero 
didorum Canum latratu intimante ad dida 
tuguria deveniflet , cofdem poplite flexo cau- 
dae blandimento coram ipfis fandis patribus 
reperit ibidem pr* gaudio latrare, ac infle- 
xibiles remanere. Didus vero dux de hoc 
multum ftupcfadus, admirationeque reple- 
tus , ftatim dc equo diffiliens , eofque falu- 
tans reverenter , ac in eis Deum adorans, 
caufam adventus & habitionis didi loci hu- 
militer feifeitatur ; cognitoque quod per ere- 
miticam vitam ibidem Deo vacare vellent , 
) monafterium cifdcm conftruxit, redditufquc 
annuos quamplurimos donavit , didique loci 
quem nomine fandi Stephani nuncupari vo- 
luit , fundator meruit efle principalis atque 
defenfor. Unde ufque hodie diduni mona- 
fterium vocatur S. Stephanus de Bufco. 

Hic dux ipfe quoad vixit , mirabiliter ipios 
fratres ac venerabiliter diligebat , gaudens 
plurimum tantum thefaurum fe reperifle & 
habere in ducatu fuo. Porro faepius eos vifi- 
tavit , fuifque emolumentis fcdule & auxi- 
• liis refovebat ac rcfocillabat , eorumque ora- 
tionibus quamplurimum le recommendabat , 

; fperans haud dubiumeidem nihil finiftri pofle 
' occurrere , ubi eorumdem eflet clypeo falu- 
briter praemunitus. Denique non fefellit eum 
fpes fua. Cum enim ipfe dux guerram cum 
principe Capuae haberet , ac eamdem urbem 
multorum militum praelidio fuffultus manu 
obfediffet armata , praedidus princeps mu- 
nere & pretio piures nobiles didi ducis- cir- 
cumvenit, ut proditorie eum traderent in 
manibus fuis. Dum vero quadam node fac- . 
pedidus dux fe fopori dediflet, & praemifli 
nobiles vellent fuum implere promifium, 
didus magifter Bruno , qui per feptem diae- 
tas 


Digitized by 


Google 


/ 


i6i ORDINIS CARTHUSIENSIS. iSa 

tas & amplius a k>co diftabat, eidem per vi- A bile apud Deum & apud homines cxiftat > 

» fum aftitic , eique dixit : Surge, quid dormis! qui didum venerabilem magifttum Bruno- 

» Surge velociter , quoniam alias a tuis prodi- nem , ordinifque fundatorem atque patro* 

,> tus , in manus principis Capuae traderis. Ecce num , cum dida domo tamdiu revocare' ne- 

»cnim appropinquant qui te tradent. Quifta- glexerunt. Si enim fimile quid de fandis Do- 
* tim de ftratu fuo exiliens , inquifitione fada minico & Francifco ordinis Praedicatorum 
** & veritate comperta , didos nobiles juffit il- vel Minorum contigiffet , potius fere mun* 
lico ergaftulo carccris cuftodire , poftera die dum concitaflent univerfum. 
morte., ut erant digni, pledendos > fcd no- Sed nunc ad propofitum priorum ac pa- 
dc praecedente eidem duci venerabilis Bru- trum domus Carthufiae redeamus, pro qui- 
no per vifum iterato apparuit, eidem pari- bus annotandis hoc opus principaliter eft 
•» ter dicens & injungens : Cave ne quidquam affumtum. Anno Domini miilefimo nona* 

» eifdem malefacias , quoniam Deum offen- gefimo dido magiftro Brunoni fucceffit in 
» deres quamplurimum per mortem ipforum : B prioratu domus Carthufiae venerabilis vir 
» nam arcu tuo eos non cepifti vel lapientia frater Landewinus, natione Tufcus, de ci- 

» tua , fed protegente te bonitate ac provi- vitate Luca, litteris ipfe divinis & humanis 

«dentia divina. Tunc praefatus dnx eifdem ad plenum eruditus. Quam in fanda: reli- 
mortem indulfit 5 fervituti tamen cos fub- gionis obfervantia annis dcfccm pacifice gu* 

» jecit ip hunc modum : Quoniam , inquit , bernans , cum * ad magiftrum Brunonem in * ftw» 
«mihi per vifum afliftente meo chariffimo partibus Calabriae refidentem, quem adhuc 
» Brunone atque injungente , nullam de vo- praelatum fuum & priorem majorem reco* 

® bis , ut meruiftis , ultionem facere praefumo > gnofeebat , ficut manifefte ex quibufdam ma* 

«vobis vitam indulgeo, fic tamen quod vos 1 giftri Brunonis epiftolis colligitur, incidit in 
» & pofteritas veftra eidem monafterio perpe- manus Guiberti pare fchifmatici, quem plu- 
» tu* fervituti fubdatur. Quod & ipfi liben- rimum abhorrebatradverfus cujus minas at* 
ter ampledentes, publicis prius inde inftru- ^ que promiffiones , dolos etiam ac violcn- 
mentis confcdis, fervi & homines didimo- tias divina juvante gratia immobilis omni- 
nafterii funt effedi. Quam ob caufam plura . bus modis perfeveravit&inflexus. Quem Gui* 
caftra & pofleifiones didorum nobilium ad bertum in fuo errore defundum lacryma- 

manus didi monafterii in pofterum deve- biliter planxit ; adeo ut a circumflantibus ar* 

nerunt, qu* poffidet ufque in praefentem gueretur, quod eum plangeret, a cujus per* , / 

diem. { verfitate ccclefiam fuam Chriftus liberaflct. I 

Verum cum, ut praemifTumeft,prardidus Poft cujus obitum feptimo dic & ipfe pius jLo 

' fandus Bruno viam fuiHet univerfe carnis vir defundus eft , pofitufque in monafterio 

ingreflfus , miraculis divina fuffragante gra- fandi Andreae ad pedem montis Syraptis , 

tia quamplurimis corufcavit: eidem, in dida cui vicinum erat caftrum ubi in cuflodia te* 

domo alii quinque priores lucccfferunt > ac nebamr. Hic magifler Landcwiniis magnae 

quoufque domnus Guigofupervixit, de quo litteraturae magnaeque virtutis & rigidae ab- 

, fit , mentio inferius in quinto regiminis loco , _ ftinenti* fibiipfi vixit fatis auflere, ita ut etiam 

dida domus in obedientia ordinis Carthu- ^ gravi languoris infirmitate quandoque de* 

fienfis remanfir. Succeflu vero temporis cum preffus, non potuerit a fuis abftinentiis re* 

in Burgundia & Sabaudia ac locis circum- vocari. Miilefimo igitur & centefimo Do* 

vicinis , ubi dida domus Carthufiae efteon- mini anno a Domino quafi millefimum cen* 

flituta, ordo multiplicari coepiffet, didaque tefimum creditur frudum rccepifle. 

domus Calabriae fola ibi remaneret , in fer- . 

vorc priftino jamque tepuiflet j cum vifita- Tertius frtor. 

tores ac reformatores a domo Carthufiae fae- Anno Domini miilefimo centefimo pri* 
pius petiviffet , nec propter yiarum diftan- mo frater Petrus cognomento Francifcus * 

tiam*& diferimina ad libitum habere va- non eo quod effet Francigena natione , fed 

luiffet , fchifmaquc quod erat tempore papae quia in quodam Franciae loco, cui nomen 

Eu genii ecclefiam deturbaret, ordoque Ci- eft Felix-mons , majore vitae fuae parte prius 

ftercienfis in partibus Calabriae multiplicari moratus fit , origine tamen Flandrenfis , na* 

coepiffet , ifquc Ciftcrcienfis ordo in magno E tus de caftro vocato Bethuna , poft praedi* 

regulari fervore crefceret & remaneret ; di- dum venerabilem magiftrum Landcwinum 

da domus fandi Stephani pro ordine Car- prioratum Carthufiae luftinuit uno anno tan- 

thufienfi fundata & dotata, cum per fexa- tum. Poftmodum cum praelationis pondus 

ginta annos vel circa in fuo propofito re- atque follicitudinem graviter ferren amore 

manfiffet , fataliter , & de fado & non de filentii ac quietis ceterorumqyc quae ad cel- 

jure Ciftcrcienfis ordinis eft effeda. Quae quo- lam pertinent ftudiorum 5 mifericordiam pe* 

niam ufque adhuc ex negligentia domus tiit & obtinuit. 

Carthufiae repetita non fuit, fic permanet _ 

ufque in praefentem diem. Confiderent , quae- 3 Jt Artus prtot* 

fumus ipfi Carthuficnfes, quam reprehenfi. Anno Domini miilefimo centefimo fccun* 
Vet.Script.& Mon.tmpl.Colleft. Tom. }I. • L 


Digitized by LjOOQie 


1 63 BREVIS H 

do frater Johannes, natione Tufeus ex ea- A 
ftro Majorana , ' fcholafticis quidem ftudiis 
non multum exercitatus , pene quippe puer 
fxculo valefecit ; fed in his qux ad religio- 
nem fpedant, nulli anteceftbrum fuorum 
fecundus , in prioratu domus Carthufix di- 
do domno Petro fucceffit : quam odo an- 
nis rcligiofe & laudabiliter gubernando , odo 
bcatitudinum praemia in fine odavi fufei- 
piens , in Carthufia feliciter vocatus a Do- 
mino fepulturam accepit. 

De quinto priore. 

Anno Domini millefimo centefimo de- 
cimo tempore Pafchalis papae i quo tempo- 
re maximum in ecclefia Dei fuit fchifma 
propter tres hxrefiarchas fucceflive fibi pal- 
patum ufurpantes ; in prioratu Carthufix 
domno Johanniprxfato fucceffit fandxme- 
morix domnus Guigo domus Carthufix 
monachus de caftro Valentinenfis epifeopa- 
tus, cui fandi Romani nomen eft, claiisdc 
patentibus ortus , litteris fxcularibus & divi- 
nis admodum eruditus , atque ingenio & me- 
moria tenax , facundi^idmirabilis , & ex- 
hortatione ctficaciffimus , in tantum ut nui- ^ 
lus anteceflbrum fuorum fama vel audori- . 
tate eum vix prxceflerit. Hic Carthufienfis 
propoliti inftitutionem & feripto digeifit , & 
exemplo monftravic j & diviria favente gra- 
tia in eadem inftitutione fequaces multos 
habere promeruit. Sub eodem fiquidem do^ 
mus Portarum , Excubiarum , Durbonis , Sih 
yx Benedidx , Majorxvi , Arverix , & exor- 
dium acceperunt , & incrementum non mo- 
dicum , tam in perfonis quam in xdificiis , 
Deo miferante , afiecutx funt. Eremus quo- 
que Montis-Dei in archiepifcopatu Remenfi 
anno vitx ipfius ultimo , cjufdem ordinatio- p 
ne 5c confilio , per manum & adjutorium ve- 
nerabilis valde viri domni Odonis abbatis 
fandi Remigii coeperat inhabitari. Hic prior 
xdificia fuperioris pariter & inferioris habi- 
tationis domus Carthufix pene omnia vel 
nova conftruxit , vel vetera renovayit : & 
aquxdudus lapideos labore mirabili & ex- 
quifitis ingeniis fecit. Libris quoque authen- 
ticis perquirendis ac feribendis & emendan- 
dis ftudium infatigabile impendit. Epiftolas 
quoque fandi Hieronymi in multis falfifica- 
tas & errore lcriptorum corruptas & immu- 
tatas , ad veritatis lineam reduxit & mira- E 
biliter epiendavit : oftendens in prologo fu- 
per didas epiftolas per ipfum compilato , 
qux epiftolx eflentipfi Hieronymo vel qux 
non efient eidem adfcribendx. Vitam quo- 
que beati Hugonis Gratianopolitani epifeopi 
jubente Innocenti o papa nobili ftylodigcf- 
fit. Sub cujus etiam prioratu , quod reticen- 
dum noneft, anno videlicet .vigefimo ter- 
tio (a) nives denfiifimx de altiffimis rupibus 

(*) Anno i(. juxta Dorlandum. Vide vitam S. Authclmi 
dinfi, Juqii. 


I S T O R I A 164 

grandi impetu fubito & incredibili mole 
ruentes, cellas monachorum prxtcr unam 
folam , & cum eifdem cellis fex de mona- 
chis & unum novitium horrendo turbine 
obruerunt , ac vafta fui congerie fubmerfe- 
runt. Ad confolationem tamen fupcrftitum 
ac futurorum , atque in teftimonium beati- ** 
tudinis lacrymabiliter opprefTorum, die ab 
eadem ruina duodecimo quidam ex eifdem 
oppreffis , Auduinus nomine, Lotharingus - 
natione , noviffimus de profundo tantx vo- 
raginis tandem erutus , ftupendo miraculo' 
non folum vivus, fed etiam integro fenfu & 
illxfa memoria repertus , in clauftro depor- 
tatus jAuca quidem verba , fed mirx dulce- 
dinis & fuaviffimi affedus alloquentibus & 
audientibus reddidit. Ex more igitur facro 
fada confeffione , & inundione accepta > 
cundifque fratribus ofculatis, Domipici in- 
fuper corporis & fanguinis alimento poft tan- 
tam inediam fatiatus,placidiffimo fine quie- 
vit in Domino. 

Anno itaque xtatis fux quinquagefimo 
quarto , a converfione vero fua trigefimo , 
a prioratu vigefimo feptimo , cum ab exor- 
dio Carthufienfis eremi annus quinquagefi- 
mus ageretur , feptimo kalendas Augufti , 
prxdidus fandx memorix dbmnus Guigo, 
Rudiorum beatorum atque piorum aduum 
finem faciens , fandum Domino fpiritum 
commendavit, fcilicet anno Domini mille- 
fimo centefimo trigefimo feptimo. 

'Sub prxfati prioris tempore creditur eve- 
niffe, quod non incongrue videtur ad me- 
moriam revocandum. Sicut enim in mira- 
culis bcatx Virginis inter cetera tradit P e- 
tr.us Cluniacenfis , & in dida domo Car- 
thufix reperitur per feripturam : Converfus 
quidam ibidem fuit receptus, humilis ge- 
nere, juvenis xtate, moribus autem genc- 
rofus, vitxque fanditate admodum prove- 
dus. Hic omni Audio obediendx, humili- 
tati , mortificationi , omnem quam poterat 
operam adhibens 5 mundum fibi feque mun- 
do non folum crucifixerat, fed etiam fepe- 
lierat. Amori divino potiffime & fpccialiter 
memorix Matris mifericordix gloriofx Vir- 
ginis Marix ita fc totum devoverat» ut bo- 
nis viris ipfum vitamque ejus cognofcenti- 
bus,' nihil fe fentirc indicaverit, nifi Chri- 
stum Jesum , & hunc crucifixum , facratiffi- . 
mamque ipfius Crucifixi matrem ac perpe- 
tuam Virginem, humanx falutis lingularem 
poft Deum amatriccm Mariam. Iis piis ac 
fandis, ftudiis converfionis fux principio re- 
ceptis magis magifque infiftens ; in hac quo- 
que noftra juxta pfalmiftam lacrymarum 
valle de virtute in virtutem quotidie profi- 
ciendo , afcenfiones in corde fuo difponens, 
antiqui hoftis invidiam veluti novam & fpe- 
cialem contra fc concitavit i non jam occulte 
fed palam quantum ille perditionis filius hu- 
manx perditionis fit avidus ex feipfo mon- 


Digitized by v^ooQie 


i66 


1 65 ORDINIS C A 

ftravir. Jacebat ille Aquidem quadam node 
in cella Abi, ut taliuin mos cft, ad laboris 
folamen & orationis fccretum defiguata i 
cum ecce jam in multo nodis procdTu ei- 
dem adhuc vigilanti , Sccoefeftia meditanti, 
daemonum turba in fpecic porcorum agre- 
ftium apparuit. Furebant ubique per totam 
cellam , & difcurfij kifano riduque horren- 
do, dcntibufque longiffimis 3c vcluti in ne- 
cem ejus peracutis,pavcfadum ac trementem 
hominem circumflabant. Sudabat ille prae ti- 
more i & quali jamjamque a beftiis difeer- 
pendus , nil penitus nifi mortem ultimam 
praeftolabatur. Talia eo patienti adaudus eft 
metus nimius , cum qutahdam enormis ma- 
gnitudinis hominem, ut ex cordis fui judi- 
cio videbatur , daemonum principem cellam 
fuam conipicit intrantem. Qui primo ingreflk 
»fuo converfus ad porcos: Quid, inquit, fe- 
» gnes & miferi facitis ? Cur hunc jam non ra- 
» puiftis J Cur eum jam nondifcerpiftis ) Quid, 

” inquiunt porci , dids J Magna valde conati 
” fumus facere ; fed eunda tpntantcs nihil fa- 
cere potuimus. Ego, inquit ille .horribilis 
” afpedu , jam faciam quod defides facere om- 
• » nino non praevaluiftis. Quo dido , uncum 
» ferreum longis ac recurvis ungulis terribi- 
» lem minaci manu pertendens , atque ad vi- 
» rutn Dei rapiendum , immo ad difeerpen- 

* dum adaptans , eum nimio timore & hor- 

* rore , mente pene excedere coegit. Sed Deus 
omnipotens & demens , cui ipfe fandus vir 
ailidue in oratione dicebat : Ne nos induas 
in tent at tonem , quin potius liber a nos a mAlo, 
tentationem tam duram non efl p^ffus ul- 
terius procedere ; fed fua infinita miferatio- 
ne, qua fuis pie providet , eduxit eum a ten- 
tatkme , libera vitque a malo. Mox enim ut 
ille nefandus manum , ut didum efl , ad eum 
rapiendum & uncum, ut videbatur, ferreum • 
ad eum difeerpendum extendit 5 illico om- 
nipotentis Filii Dei Mater, vel, ut dicimus , 
Mater mifcricordiae , in qua, ut didum eft> 
ifte fandus vir totam fpem fuam pofuerat , 
vifibillter affuit , ac virga lf ni manu pertenfa : 

«Quomodo, inquit, huc. deteftandi venire 
» aufi fuiftis 1 Non eft hic vefter , nec jam in 

* aliquo contra eum poteritis praevalere. Dixit, 

& hoc dido totum illud nefandum colle- 
gium mox ut fumus evanuit. Perftitit deni- 
que Mater mifericordiae poft daefnonum fu- 
gam cum homine adhuc tremente ac pavi- 

* do, cumque iis confblata eft verbis : Placet, 

, * inquit , quod facis , tuique animi devotio- 

* nem Deo mihique gratam noveris fore : Fac 

* ergo quod facis, & dc iis ad meliora perfe- 
"veranter proficere ftude ; & ut tibi aliquid 

Angulare in mandatis tradam : Stude vilibus 
35 efeis conternari 5 ampledere abjedas veftcsj 

* operi manuum pius folito devotus infiftc. (a) 
His didis, beata Virgo animatum hominem 
relinquens coelos repetiit. 

( *) Hsec etiam Petrus Cluniacenfc. 

Ve t. Scrift. & Mon. ampl. Collctt. Tom. VI. 


RTUSIENSIS. 

^ Aliud mirAculum. 

Poft iftiid de hoc. fando converfo mira- 
culum , adhuc aliud eo non minus miran- 
dum eodem tempore nofeitur contigiffe. Ru- 
fticus quidam rebus pauper, fed devotione 
perdives , domui CarthuAae ac, fandis reli- 
giofls viris in ea domo militantibus fcin ami- 
citia vinxerat , cifquc non minimum fami- 
liaris extirerat. Hic duos Alios fuos ibidem 
obtulit : quatenus a juventute in fanda re- 
ligione tenelli adhuc & educati Deo perpe- 
tuo fervirent. Horum unus non multo poft 
tempore lapfo defundus, alterum fuperfti- 
tem*dcreliquit. Quem rcligiofe educare 6c 
inftituere volentes , fupradido bono con- 
verfo ejus curam c «Amittunt. Nec fegnis 
ille mandatorum exeeutor , puerum com- 
mendatum fufeipit & enutrit 5 ac facro re- 
ligionis ladc, quo ipfe educatus in viriles 
annos evaferat , eum imbuens , nil terro- 
ftrium rerum fapere , nilque eorum quat in 
terris funt diligere, coelum mente confpi- 
cerc , coeleftibufque inhiare , ad Chriftum 
coeli ac terrae conditorem atque Dominum 
totis animi viribus anhelare , quae furfum funj: 
fapere, non quae fuper terram, ubi Chriftus 
eft in dextera Dei fedens i juvenemque Abi 
credituni tamquam bonus dodor edocuit. 
Edodus itaque ille ab eo non in vanum la- 
.borafle dodorem fuum, ut quidam indifei- 
plinati faciant , oftendit > fed ut a quodam 
fapiente didum eft : Recens tefta femcl coe- 
lefti fapore imbuta , odorem inde contra- 
dum non diu tantum , ut ait ille , fed fem- 
per quoad vixit fervavit. Sed placuit Deo 
ut puer tam bene edodus, tamque fande 
educatus , non diu particeps mortalium Ac- 
ret , vel aliquem de eorum diutino confor- 
tio naevum contraheret. Raptus cft igitur nc 
malitia mutaret cor ejuS, aut nc Adio qua: 
quibufdam etiam rcligioAs quandoque fami- 
liaris effc folet , deciperet animam illius. Prx- 
veniens ergo in morrendo difcipulus magi- 
ftrum , bonam quidem fpem faiutis fuae, fed 
cum eadem fpc magnum illi .ac pene into- 
lerabilem de morte fua dolorem dereliquit. 
Acceperat quippe illum a priore fub , ut jam 
didum cft , ad educandum > fed ejus bonos 
mores fandamque intentionem lntuens , ad- 
nyrans & ampledens, eum non folum uc 
commendatum, 'fed ut Alium unice dilige- 
bat : & ideo tam celerem , immo quaA fur- 
tivum de mundo receffum peqe aflidue do- 
lendo deflebat. Eo tradus affcdu orabat con- 
tinuo pro ipfo ; pfalmorum quidquid nove- 
rat Deo quotidie profundebat, nec fatiari 
orando , pfallcndo , moerendo pro ipAus ani* 
mz falute poterat. Cumcfue hxc tam devoti 
animi fui pia ftudia nullo fere tempore in- 
termitteret , nec ab iis , quandocumque fa- 
cultas dabatur, ceflaret, volens Deus homi- 
nem fuum ; aut a tam duro labore ccflarc, 

Lij . 






Digitized by v^ooQie 



1*7 BREVIS I 

aut relevare > aut cujus meriti vel ipfe efiet 
*>ltendcre > dignum fecit cum vifione coele- 
bi, qua & ipfe confolaretur, & quid de ip- 
fo, vel de puero defundo fentiendum clfet 
-legentibus , fcu audientibus proderetur. Per- 
nodabat aliquando fub divo ille bonus prae- 
fatus convcrfus , ut Ixpe facere confucverar, 
ac fpiritum coelo intentum ab orationis la- 
bore vel ftudio , ut de magno Martino le- 
gitur , non relaxabat. Cumque defixis non 
folurti mentis , fcd & corporis oculis in coe- 
lum, Deum, ut homini erat poflibile , fuper 
cathedram quae vifui corporali obftabat, con- 
templaretur ; ccce fubito quafi per medium 
aeris difeifli lux longe omni alia corporea 
•luce clarior ei defupernis infulfit, cumque 
ac loca fibi> circumpolffe immenfo fplcndore 
-perfudit. Et ut fervi fui votis ille qui volun- 
tatem timentium fe facit , fatisfaceret : con- 
fpicit & diledum puerum, imrno in Deum 
diledum filium fuum de coelis cum eadem 
luce defccndere, atque ufquc ad fe lactum 
& radiantem venire. Admirans ille infuetat 
vifionis modum , gaudio fimul & timore 
turbatus haerebat. Ad quem is qui apparuit 
puer : Quid , inquit , turbaris ? An non ag- 
nofeis filium tuum ? Redi ad animum tuum : 
& niccum, ut folitus cras, loquere. Sed ut 
paucis ea quae circa me aguntur ‘tibi ape- 
riam 5 noveris quamplurimum mihiprofuifle 
quod me tam tenere Dei caufa dilexilti, &, 
quod morti meae tam benigne compaflus es , 
& quod pro me follicitas & continaas Deo 
orationes fudifti. Ammodo noveris me per 
Dei gratiam ad illum ftatum pervenifle : ut 
ficut tu hadenus mihi piis adibus tuis pro- 
fuifti , fic & ego ammodo tibi prodelfe va- 
leam apud ipfum Deum omnipotentem. Di- 
xit hoc,& llatim unde venerat paulatim eo 
co-nfpicientc regredi coepit. Referebat au- 
tem ille hujus vifionis infpedor, quod dum 
a fe difccdcret ccelumque confcenderet , non 
averfa facie , vel huc illueque converfa , ut 
valefacientes folent, rrceflk > fcd ficut locu- 
tos ci fuerat facie ad faciem. Sic femper ad 
fe converfo vultu ad fuperna tendens tam- 
diu pcrmanfic,quoufque,utdc Martino jam 
dido legitur, patenti cocio receptus, videri 
ulterius non potuit. Qux vifio in hoc forte 
vifioni illi praeponderati quod fi Severus Sul- 
picius illam, ficut ille perhibet, licet ut ma- 
tutinis horis leniter dormiens tamen vidit : 
hanc autem ifte non dormiens, fcd vigilans 
ftib divo politus , atque orationi toto corde 
intentus confpexit. 

De fexto frior e. 

Anno Domini millcfimocqntcfimotrige- 
fimo odavo faepedido beatx memorix dom- 
no Guigoni fucceflitin prioratu domus Car- 
thufix domnus Hugo , monachus didx do- 
mus , cui in fanditate vitx & morum pro- 
bitate , prxclaraque feientia & exemplari do* 


€IS TORI A . 16 * 

A drina, vix confimilis in ordine potuit repe- 
riri : qui fuit difcipulus & fpecialis alumnus 
prxfati domni Guigonis. Nec mirum. Nam 
tantx perfedionis homines tunc temporis in 
Carthufia extitfrunt , quod non terrcftrcs , 
fcd angeli coeleftcs videri poterant. Unde B. 
Bernardus ad eos feribens fic incipit : Iriter 
patres reverendiffimis & inter amicos cariifi- 
mis , Guigoni priori Carthufienfi ceterifquc 
fociis qui cum eo funt , frater Bernardus ab- 
bas dc Claravalle falutem xternam. Vel in 
alia : Amanciflimo domino & reverendifli- 
mo patri Guigoni priori Carthufienfi, & fan- 
g dis fratribus adhxrentibus ei. Eo namque 
tempore ex illa traduce proceffit domnus 
Hugo fucceffor fandi Hugonis Gratianopo- 
litani epifeopi , qui poftea fuit ajchiepifcopus 
Viennenfis. Quorum etiam magnx virtutes 
& prudentia in diverfis feripturis valerent 
reperiri. Siquidem didus fandus Hugo ejus 
fanditatem & vitx probitatem cognofcens, 
libi dum adhuc viveret per dominum Inno- 
centium papam \oluit fuccelTorem ordinari. 
Prxfatus # vero alter Hugo, qui in prioratu, 
ut prxmiiTuni eft, dido domno Guigoni fuc- 
ceffit, cum circa biennium gregem fibicom- 
niiflum laudabiliter gubcrnalfet , amore quie- 
C tis & contemplationis , prxlationis pondus 
atque follicitudinem graviter ferens , miferi- 
cordiam petiit & accepit : ac virum admi- 
rabilis fanditatis & vitx domnum Anthel- 
mum monachum fuum, domus Carthufiae 
profdTum , loco fui fubrogari procuravit. 

De feptimo priore. 

Anno Domini millefimo centefimo tri- 
gefimo nono vel circiter venerabilis domnus 
Anthelmus prxdidus domus Cartulix mo- 
nachus prioratum Cartulix gubernandum 
fufeepit. Hic de calleilo Sabaudix , quod di- 
j) citur Signinum , claris de parentibus ortus , 
litteris fxcularibus & divinis admodum eru- 
ditus , & a domno Bernardo viro magnx lan- 
ditatis & virtutis priore tunc Portarum , cum 
audiffet verbum flutis , monachicum habi- 
tum in domo dida fufeepit. Hic domnus 
Bernardus poft mortem multis miraculis ef- 
fulfit, fandufquc Bernardus abbas C laraval- 
lenfis ad iplius inftantiam cantica cantico- 
rum expofuit. Circa illa tempora idem fandus 
'abbas (a) Ad fratres Cartufienfes de Montc- 
g Dei fibi viciniores elegantiflimam fcripfit 
epiftolam; & delideravu ex eis fieri unus : 
fcd obltirit frudus labiorum fuorum. Mira 
enim erat gratia praeditus trahendi ad con- 
verfionem etiam multos difcolos, oftenfis 
fxpc fignis cum fermonibus : ita quod qua- 
dam vice prxdicans Parilius, habens pro 
themate illud evangelii : In verbo tuo laxabo 
rete , tot convertit (ludentes , quod in Cla- 

ram-valiem multis ducebantur curribus. Ob 

* 

[a) Jam conftar apud eruditos, epiftolam illam efleGui- 
gouis prioris v. Vide novam edit, operum S. Bcrnardi. 


Digitized by 


yGoogle 


i 6 9 ORDINIS CARTUSIENSIS. r^o 

hoc etiam papa fecit cum legatum ad prae- A rat ; ultimo patrem ad militiam Chrifti ve- 


dicandum Crutem pro terra fanda cum tali 
gratia fpeciali, ut quodcunftjue collegium, 
vel perfona Angularis ad fuum fe transferret 
ordinem , indulgentiam terrae fandae confe- 
querdtur plenam. £t ex hoc tempore multae 
fiebant illius ordinis domus. 

Sed cum crefcentibus modicum Carthu- 
ficnfibus, convcniffcnt quadam vice fandi 
viri, conquirentes de illo ordine, quomodo 
efiet quod tam fandus ordo non crcfcerct ; 
refpondit unus : Dico vobis quod Ciftercienfis 


nire fecit. Multarum interea bonarum con- 
fuctudinum domus Car tuita: ipfc exticit au- 
dor & fador. Nec hoc tacendum eft> quod 
aquae dudus miro fed ineffabili & infatigabili Air&ot vitat 
labore fabricant, longis meatibus ad cellas, «P u<iSltt,U!a * 
coquinam , ceterafve officinas aquarum tanta 
abundantia direxit , ut jugi lapfu defluentium 
copia molendino ibidem conftrudo fuffice- 
ret. Cumque talis effet , cellae defiderans fe- 
cretum, quia parum libi videbatur agere, 
multumque perdidifle , quia fpiritualibus pro 


r - i - n i i ' a — r r 

ordo cito fenefeet, Cartufienfis vero tarde " velle vacare non poterat ; cum duodecim an 


juverfefeet. Quod hodie cernimus dono Dei 
fieri : nam quotidie novae pro eis domus fiunt, 
aliis heu ! ubique declinantibus. 

Tempore illo veniente beato Bernardo 
in civitatem Spirenfcm , occurrentequ? ei 


nis ftrenue ac religiofe domum Gartuliae gu* 
bernaffet , fubftituto fibi in didae domus re» 
gimine magnae fanditatis & virtutis viro do* 
piino Basi lio did* domus monacho, cum 
Maria ad pedes Jesu totus contemplationi 


clero, & Salve Rfgina ante chorum coram 'deditus manebat in cella. Verum quantum 


imagine beatae Virginis clamante ; dixit fibi 
geniculanti in Gallico aperte : Bene veneris 
Ber narde. Quo audito homo ille , infiliente 
in ipfum fpiritu laetitiae , addidit illam clau- 
fulam : O clemens ! O pia ! O dulcis Maria ! 
prius non habitam. Unde & in introitu ec- 
clefiat adhuc invenies tabellam ad finiftram 
effigiem ipfius, & fermonem pro tunc fui 
memoriam continentem. Videns igitur fan- 
dus ille quod Cartufienfis effc non potuit, 
in fignum magnae affedionis ad eos , cellam 
in domo Montis- Dei obtinuit , quae adhuc 
cella fandi Bernardi dicitur ; in qua quando- 
que fe fibi & principibus , quorum faepe vexa- 
batur confiliis , fubtrahens cautius , Deo vaca* 
bat fetretius. Haec Fr. Henricus Calcar. 

Verum cum domus Cartufiae propter ni- 
vium ruinam & oppreflionem monachorum , 


praefatus venerabilis pater domnus Anthel- 
mus poftmodum multorum miraculorum 
meruit privilegio praefulgere , fequens ejus 
vita videtur non immerito referenda. Cum 
enim , ut praemiffum eft , fibi fucccfforem fub- 
ftituiffet, domnus Bernard.us prior domus 
Portarum praefatus, qui eumdem domnum 
Anthelmum , ut praemittitur , ad habitum 
monachicum fufccpit, cupiens & ipfc con- 
templationi vacare, pnedidum domnum An*- 
thelmum fibi ab ordine fubftitui procuravit. 
Qui quoniam eidem contradicere non prae* 
fumebat, erat enim fummae obedientiae, fe 
ipfum tamquam filium obedientiae difpofuit 
ad didam domum regendam. In qua liqui* 
dem domo otio non torpens magna exercuit 
opera. Nam filvarum quarum dida domus 
magnam habet poffeflionem , magna ftrage 


prout fuperius tadum eft, monachis quam- p» fada, pratis creandis latitudinem patefecit 

i • . J • r, J- ^ • i _ 


plurimum indigeret, dominus Hugo praedi- 
dus Gratianopolitanus epifeopus , poftea ar- 
chiepifcopus Viennenfis , magnis precibus 
apud prardidum priorem exegit , ut didum 
venerabilem Anthelmum tunc domus fuae 
novitium , domui Cartufiae concederet ac do- 
naret. Quo ibidem fufeepto, regulam ordi- 
nis tam conftanter & indeclinabilitcr excque- 
batur , ita ut eundis: ejus vita praeberet reli- 
gionis exemplum. Verum, ut praemiffum eft, 
cut& ipfc prior Cartufiae fuiflet effedus , regu- 
lam five confuctudines , quas domnus Guigo 
praefatus compilavit , ftuduit imitari , ejufque 
fubditos fecundum ejufdem conftituta voluit 
converfari. Siquidem poft deceffum ipfius 
memorati prioris domni Guigonis ordo in- 
tepuiffe videbatur feu rigor difcipiinae, quia 
deerant viri fortes animo , ex quo beatus ille 
fandorum conventus oppreffione nivium 
meruit ad coeleftia regna migrare. Sub ejus 
itaque manu indcclinabiliter regularia obfer- 
vabantur inftituta , ordoque Cartufienfis flo- 
rebat , multiplicabaturque & crefcebat : fra- 
tremque fuum carnalem traxit ad Chriftum 


atque agriculturae patentes reddidit agros : 
arborumque domefticarum copiolum nemus 
plantari fecit & inferi.Cumque fe nimis occu- 
patum cerneret, minus autem frui fe rerum ter* 
r eftrium optans, duorum evoluto Ipatioanno* 
rum in dido prioratu fe ablblvi procuravit , 
ad cellaeque tutum refrigerium femperque 
diledam penes matrem Cartufiam propera- 
vit. ubi denique fiemanfitans, quid pro ca- 
tholica veritate conflanti animo & fidei aemu- 
latione peregit contra fchifinaticos perpaucis 
explicari nonpoffet. Nam cum Romana: cc- 
clcfia: cardinales Alexandrum apoftolicae Ce- 
dis fummum pontificem confecraflent , Sc 
Odavianus qui primus eum elegerat, prarfi- 
dio imperatoris fuffultus , apoftolicam fedem 
arripuiffet, & Cartufienfis ordo ante omnes, 
ut notum eft , Alexandruhi papam in apofto- 
licum recepi! , & ei obediendum curavit. 
Sed & quis hoc fecit : domnus Anthelmus 
utique cum Gaufrido fapiente & egregiae 
facundi* viro. Ii etiam quamplurimos ec- 
clcfiaftici ordinis praelatos a devio errore re- 
vocantes , ad veritatis lineam direxerunt , at- 


ipfe poft fe j nam alter frater ipfum prjcceffc» , que cum ipGs catholicum approbantes & re- 

L iij 


Digitized by 


Google 


H 


«71 ' BREVIS HISTORIA 172 

probum reprobantes , prxfatum domnum A donem domno Anthclmo vivente facere 
Alexandrum confirmaverunt. Notumquefa- non prxfumfit. Cum igitu»fuper prxmiffis 

•dum eft imperatori & antipapx fuo quid fc- epifeopus eum»appcllaflet , indignatus magis 
cerit domnus Anthelmus : & ab illo perdito, coepit minari , non fei diu afferens permiflu- 
<pii nec benedicendi nec maledicendi habe- rum quin ea quae fui juris erant haberet. Cum- 

hat poteftatcm , fuit damnatus. Sed non li- que iterum admoneret & interminaretur ex* 
cuit diutius talem lucernam fub modio la* communicationis fentcnti&m nifi calumnix 
tere, fed fuper candelabrum pofitam in domo abrenuntiaret , & propter faccrdotis mortem. 
Dei lucere! Nam cum Bcllicenfis ecclefia quantum ad eum pertinebat , Deo fatis&cc- 

fuiffet orbata paftorc , tandem domnus An- ret , prxdidas comes monita ejus (pernens 

thelmus ad didum apicem fuit eledus, & a & minas, fc a nullo excommunicari pcrfte 

praefato domno Alexandro papa confirma- refpondit , cum a fummo pontifice ratum 
tus. Cumque regimen prxdidum acceptare hoc privilegium haberet. Nec modopr-accl- 
nollet , nec aliqua via mundi a priore fuo & fum iUum principem non eft veritus efcco.m- 

conventu poffet induci , a prxdido domno ® municare in prxfcntia fua. Qui illico totus 
apoftolico fuit obedire compulfus. (a) Con- in ira fuccenfus mala eidem minabatur.Cuiti- 
fccrato vero eo a praefato apoftolicae fedis que qui cum comite erant dicerent, quod 

preefule , ac fimul benedidione & diverlis pro tantae temeritatis aufu in principem fta- 


munufculis honorato , ad ovile fuum regen- 
dum remeavit. Qui in tanta religionis abfti- 
<nentia atque perfeverantia, virtutumque con- 
flantia, vigiliis facris, orationibus & clec- 
mofynis , ac ceteris pietatis operibus , fuper- 
■addito zelo juftitix, poftmodum vixit, ut 
omnes audientes atque videntes verteret in 
ftuporem. Divinum enim officium non in 
capella , fed cum canonicis fuis in ecclefia 
frequentabat. Miflam fere omni diecum omni 
devotione ac lacrymarum effufione devote 
celebrabat. Dioecefis fuae capellanos vel fa- 
cerdotes infolen tes arguendo , obfccrando , 
prxdicando, caftigando, oleum cum vino 
mifcendo , emendare in melius fatagebat. 
Quicumque etiam in iis quae tuenda acce- 
perat injuriam faciens offendiflet , quantx- 
cumque eflet poteftatis, quantxvc dignita- 
tis, nulli parcens, nullius perfonam excipiens, 
nihilquc metuens, .etiamfi martyrium fpe- 
rarct, tunc conftantior ipfum anathemate li- 
gans , numquam nifi prius fatisfadione fada 
folvebat. Nam cum comes Sabaudix Hum- 
bertus Amedei filius quemdam ejus facer- 
dotem capi feciflet , cumque fibi reddi epi- 
feopus inftantcr petiflet , nec impetraflet, 
prxpofitum ejus qui eum ceperat cum omni 
domo fua excommunicavit. Cum vero di- 
diciflet ubi prcfbyter tenebatur in vinculis, 
mifit qui eum eriperet domnum Wilhel- 
mum epifeopum Mauriancnfem. Quo inven- 
to , monuit qui aderat prxpofitum , ut di- 
mittat eum. Quo nolente, afliimens prefby- 
terum epifeopus eruit de cuftodia , ipfoprx- 
pofito contradicente ac vociferante : Ego 
quidem non refifto vobis , fentiet vero do- 
■ minus meus qui fibi abftulit captivum fuum. 
Sed poftea cum inflmatum eflet eidem fa- 
cerdoti quod iterato infidiabartir ei ut cape- 
retur 5 cum egrederetur fe defendere para- 
tus , ab infidiis prxparatis graviter vulneratus 
infra paucos dies emigravit. Prxterea didus 
comes calumniabatur quxdam in ecclelix 
pofleffionibus regalia ; fed injuriant vel vexa- 
ta Hic videndus Dorlandus chton. Carcuf. iib. ly. 


tim capite puniretur : conftantior tunc vir 
Dei effedus, inculcata fententia lata, perti- 
nacem principem expreffiusa Chrifto&ejus 
corpore , quod eft ecclefia , fcgregans, tradidit 
fathanx. Stupebant vehementer qui aderant, 
timentes ei , cum intrepidus ipfc maneret. 
Sed & cum quanta & quam conflanti jufti- 
tix audoritate fuam in prxfatum comkem 
vir fandus ipfe fcntentiam tenuerit prxter- 
. -mittendum non eft. Cum enim comes ipfc 
' fcdi apoftolicx intimaflet ab epfifcopo fc ex- 
communicatum Bcllicenfi contra privile-- 
gium fibi damm ; mandavit eidem domnus 
papa per archiepifcopum Tarentafix & alium 
epifeopum , ut filium comitem prxfatum* 
quem fatis temere excommunicavit abfol- 
veret ; prxeipiens eis quod fi nollet / nove- 
rat enim viri Dei conftantiam , ipfi eum ab- 
folvercnt. Prxfatis itaque mandatis , atque 
multis admonitus verbis , quatenus fummo 
pontifici ex debito obediret , iratumque prin- 
cipem fibi, cum abfolvendo, placaret, re- 
fpondit: Qui juftc ligatus cftabfolvinonde- 
1 bet , nifi lxfor poenitens pro lxfa fatisfaciat 
caritate , etfi non digne pro meritis , mife- 
ricordia tamen occurrente , yeritateque con- 
currente, catholicx ecclefix reddi mereatur. 
Tunc dimifcrunt cum epifeopi , nec juxta 
quod injundum eis fuerat comitem abfol- 
vere prxfiimfcrunt. Sed domnus papa , cum 
hoc ei recitaficnt , abfolvit eum , manans 
epifeopo comitem ex apoftolica audoritate 
abfolutum. Motus igitur animo vir Dei , for- 
tis in Chrifto, ac molefte ferens, relida ca- 
thedra epifcopali, folitarius federe defiderans 
ut foli Deo vacaret, cclix diiedam domus 
Carthufix quietem repetivit. Sed ecclefia Bel- 
licenfis & tota patria illa de epifeopi fuiab- 
fentationc defolata non modicum fuit. Cle- 
rici quoque fui cum litteris domini papx , 
quem pro epifeopo fuo interpellaverant , 
eum repetentes , vix tandem obtinentes re- 
duxerunt eum debito cum honore. Comes 
vero prxfatus non fc pro abfoluto habuit , 
nec ecclefiamingredi prxfumfit.Oderat enim 


Digitized by 


Google 


V 


173 ORDINIS CARTUSIENSIS. 174 

hominem Dei , conteftans non efle horni- A quiae , cum facrum corpus ejus conderetur 


nem fub coelo quem fic odio haberet. Mina- 
baturque ei , & vix fc continens , mala in eum 
cogitabat;, fed reverebatur eum valde, fan- 
dicati ejus deferens , fed non perfonx. Cum- 
que huic vito Dei vitae hujus occidux ter- 
minus immineret , ac fui eidem fuggere- 
rent, ut resfuas diftribuerct, ait illis : Abfit 
a me ut teftamcntum faciam qui nihil habeo , 
quippe cum de hoc mundo non exiftam. 
Coeperunt autem eum rogare, ut comiti di- 
mitteret adverfus quem querelam habebat. 


fepulchro , omnium qui aderant oculis mi* 
rabile fignum apparuit & gloriofum. Erant 
enim ubi pofitum fuit facrum corpus tres 
lampades nodibus accendi confuetx , non 
diebus nifi in prxeipuis feftivitatibus & prx- 
claris : fed hxc erat celebritas prxclara , non 
funeris fed triumphi. Vident denique artan- 
tes in una lampadum illarum ignem fuccrefi 
ccndo flammefeere , immcnfoque lumine 
corufeare. Dumque ftupentes admirarentur * 
ccce alias duas cernunt fimiliter accendi, 


Quod numqwam fe fedurum afleruit , quouf- g omncfque pariter plus folito more micantem 


que ipfe calumniam dimitteret quam facie- 
bat , nullamque in epifeopi vel ecdefix pof- 
feffionibus umquam exadionem fe fadurum 
fidem faceret ; infuper de facerdotis prxfati 
morte culpam fuam recognofcens poeniteret. 
Cumque hxc comiti intimanda etiam ipfo 
invito dudum fore cenferent , & non erat 
qui auderet : aderant ex Cartufix fratribus 
duo genere nobiles, fed humilitatis & fidei 
firmitate nobiliores, Haymo videlicet, vir 
quondam in fxculo magnificus & potens , & 
Giraldus. Ii adeuntes principem , quod au- 
dierant ei intimaverunt , confidentes eidem, 
ut omnem calumniam dimittendo , veniam 
tanti patris imploraret, quo ipfius qua fe fe- 
licem fore credat , benedidionem mereatur. 
Quod audiens, Deo in hoc fibi confulente , 
& fandi patris, qui ejus optabat fglutem, 
intercedentibus meritis, timore correptus, 
& corde tandem compundus, in lacrymas 
erupit. Statimque veniens ad fandum patrem, 
propriam confertus culpam , omnem calum- 
niam dimifit. Ecclefiam quoque fe defenfu- 
rum padus , jurejurando confirmavit , humi- 


fit clarior clamor ecclcfix exultantis. Con* 
veniunt igitur undique tam qui aderant prx- 
fentes advenx quam cives ad tantum fpe- 
daculum. Humbertus quoque comes ac fo- 
ccr ejus G erardus Vienncnfis : utriufque 
etiam fexus hxc audiens multitudo infinita 
concurrit , Deum in fando fuo pariter lau- 
dahtes. 

Aliud miraculum. 

Rure, quod Fifciliacum dicitur , puerulus 
quidam trium annorum , matre iplius alias 
occupata , domo egreflus , longiufque pro- 
grediens, huc illueque vagari coepit : tardiore 
vero hora mater filii recordata, diu circum- 
quaque indagando triftis quxrebat ; cum ecce 
ipfum in gurgite lapfum cernit ab aqua mo- 
veri : accedenfquc 5c levans , ipfum jam ex- 
tindum invenit. Cum vero domi eflet dela- 
tus : nam , ut creditur, mane erat ; per nodem 
in gurgite remanferat fic fubmerfus : ad fe- 
peliendum eum fepultura parabatur. Mater 
vero ipfius fepeliri eum non permifir ; fed 
glebx fandi, Anthelmi praefati fepulchro re- 
conditx eum potius cenfiiit deferendum : 


liatufque coram eo veniam implorans im- D credo enim , inquiens , quod ejus meritis red- 


petravit & gratiam. Impofitifquc manibus 
principi , vir Dei benedicens ei , ait : Deus 
omnipotens Pater & Filius & Spiritus fandus 
benedidionis fux & gratix.tibi tribuat lar- 
gitatem : crefc#e te faciat & multiplicet , ac 
filium tuum , cum non haberet filium fed 
filiam. Cumque artantes fug£ererent ei ut 
diceret filiam , putantes eum errare , iterato 
& tertio dicendo filium repetivit. Quam pro- 
phetiam non multo poft tempore , nato fibi 
filio , novimus impletam. Expletis igitur circa 
eum qux decebant exequiis, inter letanias 
& cantica migravit ad Dominum fexto ca- 
lendas Julii , xtatis fux plus quam feptuagefi- 
mo, epifeopatus autem fui decimo quinto. 
Ubi vero de mundi hujus caligine perpetuam 
migravit ad lucem : Dominus qui de tenebris 
fecit lumen fplendefcere , noncftpafliis fan- 
dum fuum diutius in occulto latere ; fed in- 
finitis & patentibus miraculis fanditatem 
ejus demonftravit. Sed quoniam ipfa narran- 
do magno indigent libello, tria de ipfis aut 
quatuor pro nunc folum fufficiat enarrare. 

Miraculum. 

Dum enim venerabiles celebrarentur exe- 


det mihi Dominus filium meum , quem pec- 
catis meis exigentibus abrtulit fraus inimici. 
Statimque mater cum patre corpufculum ad 
fandum deferunt fepulchrum, concomitan- 
tibus eos vicinis atque amicis : fed ecce port 
pufillum coepit puer moveri , matre treme- ' 
fada , & ab ipfo fecetrahente ac rei eventum 
expedante. Parvo autem intervallo , nemine 
ad eum accedente , ftupentibus qui aderant 
omnibus , furrexit puer , & afiumto qui juxta 
fe erat baculo , ambulans vertit fe verfus fan- 
dum, fepulchrum, & refedit. Tunc demum 
accedente matre , & aliis eam concomitan- 
tibus, incolumis '& nihil mali habens, allo- 
cutus eos, coepit loqui, & ad propria cum 
ipfis remeavit. 

Aliud miraculum. 

Adolefcens quidam nobilis diro enutritio Loeu * eor * 
laborabat , id eft quotidiana cum tertiana tuptus ’ 
febribus, fimiliterque epilcpfia, fcilicet paf- 
fione caduca. Hic ac vino potatus , unde fan- 
dum corpus eft ablutum , liberatus eft : cu- 
jus etiam vini potu , multi infirmi a di verfia ' 
xgritudinibus funt lanati. 


Digitized by 


Google 


»75 


BREVIS H 

Aliud. ^ 

Dum vero adhuc fandus Anthelmus 
viveret, & Gebennas pro quodam negotio 
deveniflet , Bernamundus quidam amicus 
fuus ,ipfum meruithofpkio habere. Cumque 
fediflet , ait : Ubi eft domina ? volo eam vi- 
dere. Qua ingrefla , exhortabatur utrumque 
de fide conjugali & legitimo amore, & de 
bonis adibus ac timore Dei. Dicit ei vir : 
Domine, eunda profpera habemus > fedquod 
maxime cupimus, prole caremus. Tunc vir 
fandus vocans ad fe mulierem , fignum Cru- 
cis ei in frontem fecit , & quali ludens ei g 
dixit : In nomine Domini fac mihi filium. 

In virtute ergo fandae Crucis mandatum fi- 
des , & fidem fubfecutus eft effedus. Nam 
infra annum naro eis filio, gavifi funt gau- 
dio magno d$ prole. 

De odi avo priore Bafilio. 

Anno Domini , ut videtur , millcfimo cen- 
tefimo quinquagefimo primo , in prioratu 
domus Cartufiae eidem Anthelmo fucceffit , 
ut jam praemitium eft, fandae' & recolendae 
memoriae domnus Basilius monachus didae 
domus Cartufiae. Qui multa fcientia praecia- C 
rus, virtutibus eximius, domum Cartufia: 
non modicum in fpiritualibus ac tempora- 
libus ampliavit/Hic egregius vir viginti eri- 
■ bus annis (a) vel circa prioratum Cartufiae 
tenuit:conftitutiones quoque ac fiatuta multa 
pro facrar religionis obfervantia compilavit : 

& totum ordinem , qui multum fuit tempore 
fuo in domibus ampliatus , fagaciter ac mi- 
rabiliter regens & gubernans : monimenta 
fui praeclari regiminis pofterisdimifit in exem- 
plum , deficienfque mortuus eft in fenedute 
fanda circa annum Domini millefimum cen- 
tefimum feptuagefimum tertium : fepultuf- ^ 
que eft in praedida domo Cartufiae, miracu- 
lis corufcando. 

Hic fandae memoriae domnus Basilius 
fandum Hugonem poftea Lincolnenfis cc- 
defiae in Anglia epifeopum , ad ordinem fufi 
cepit : qui fandus Hugo qualis vitae, quantae- 
que fanditatis j dodrinar ac eloquentiae fuit , * 
tam in ordine Cartufienfi , quam in dido 
epifeopatu fuo, qui ejus. mirabilem & lucu- 
lentam vitam luculenter deferiptam legerit, 
faciliter poterit reperire. Nam tam in vita 
quam in morte & etiam poft mortem tot £ 
miraculis corufcavit , quod inter fandorum 
numerum meruit ab ccclcfia folemniter ca- 
nonifari. Hic denique fandus Hugo cum no- 
vus tyrunculus jam in ordine profeflps , mo- 
ribus vitaque maturus maxima carnis mace- 
ratione poft venerabilis patris Bafilii patris 
fpiritualis fui mortem in dida domo Cartu- 
fia: Chrifto militaret , tanta ei carnis tentatio 
tamque continue & importune exorta eft, 
ut mallet gehennalibus flammis tradi , quam 

{*) Seriiit Dari unius pjus quacuor Sc viginti. 


IS TORI A 17 6 

tantis fuppliciis urgeri & affligi. Ad plenum 
autem hujufmodi congrcflus nemo refetre 
potiet quibus lacrymis , quibus gemitibus , 
quamque crebra confeflione , quam etiam 
afpera flagellatione , vel divinum expetierit 
adjutorium ,vel contriverit corpus proprium 
cruciando. Demum athleta: forti ffimo fic 
proftrato quidem , fed non fuperato s non 
vido fed fatigato tenuis fopor obrepfit. Con- 
tinuo velut in excetiu potitus, vidit virum 
Dei qui eum fufeepit ad ordinem , fandum 
fcilicet Bafilium , vultu & amidu angelico ra- 
diante aftitifle tibi , feque fic voce blanda 
alloquentem : Quid , inquit , tibi eft , o fili - 
cariffime ? Surge & velle tuum fiducialiter 
mihi enarra. Ille vero exhilaratus fpiritu ait 
ad cum : O pater bone & nutritor meus 
piiffime , affligit me ufque ad mortem lex pec- 
cati & mortis quae eft in membris meis , & 
nifi mox more folito auxilieris mihi, en mo- 
rietur puer tuus. Vix didum complevit : en, 
inquit S. Bafilius , auxiliabor tibi. Moxquc 
patefadis novacula, quam manu tenere vide- 
batur , vifceribus ejus , quafi ftrumam igneam 
inde vifus eft exeruifle , longiufque extra cel- 
lam eam projecitie ; dataque benedidionc , 
medicus coelcftis illico difceffit : arger vero 
fanatus & libi ipfi redditus fomno fugiente 
refedit, laetufque fupra modum de oftenfa 
fibi claritate cariffimi nutritii fui in corde Sc 
carne mirabiliter fe reperit immutatum. 

De priore nono. 

Anno Domini millefimo ccntefimo fcp- 
tuagefimo quarto, vel circiter, fandae me- 
moriae fando Bafilio praefato fucceffit in prio- 
ratu domus Cartufiae domnus Hugo didae 
domus Cartufiae monachus , qui utrum fuerit 
ille Hugo , de quo fupra narratum eft in fexto 
loco, an alius fuerit taliter nominatus, cer- 
tum feu clarum non habetur. Nam nonnifi 
duobus annis prior exiftens , fandae fu* vitae 
parva monimenta polleris diitiifit. Cum enim 
contemplationi totus deditus efict , & quieti, 
praelationis pondus atque follicitudinem gra- 
viter ferens, a capitulo generali fibi miferi- 
cordiam procuravit & accepit. 

Circa hoc tempus videtur contigifie quod 
non incongrue ad memoriam poteft reduci. 
Domnus enim Stephanus poftea prior domus 
Portarum , poftmodum vero epifeopus Dien- 
fis miraculofe procreatus , tantis in vita at- 
que poft mortem miraculis refulfit, ut eun- 
dos legentes pene verteret in ftuporem. Nam 
tot mortuos fufeitayit, leprofos mundavit, 
caecos illuminavit, aliafque infirmitates etiam 
incurabiles ad fanitatem reduxit , quod ma- 
teries in narrando cederet inimmenfum. Ab 
hoc enim tempore non reperitur aliquis epi- 
feopus fuifie de ordine Cartufienfi ufque ad 
annum Domini millefimum quadringente- 
fimum quartum, quando prior domus Car- 
tufix juxta Bononiam fadus fUit epifeopus 

Bononienfis , 


Digitized by 


Google 


i 7 7 ORDINIS CARTUSIENSIS. ‘ 178 

Bononienfis , deinde cardinalis. Si quis cau- A vire ac vacare licebat • & quod pe jus eft , 


w 


w 


fani vellet interrogare vel fcirc quare tam 
Idngo tempore de ordineCartufienfi epifcopi 
non fuerint procreati vel aflumti, faciliter 
poteft refponderi : Quia enim tempore mo- 
derno epifcopi magis favore humano , quam 
otaculo divino procreantur. 

De priore decimo. 

Anno Domini millefimo ccntefimo fep- 
tuagefimo fexto vel circa , venerabilis vir 
domnus Jancelinus (a) eidem domno Hu- 
goni fbeccffitin prioratu Carthufiz. Hic uti 


quamplurima inhonefta perpetrabantur. Sed 
vir fandus perfpicacis ingenii , prior fcilicet 
Carthufiz fuorum ferens graviter tantam in- 
quietudinem filiorum , has pias fando fuo 
potuit facere querelas: Siccine, fili micarif-,* 
fime , haec eft retributio quam retribuifti no- « 
bis ? Tu ad Deum tuum perpetuo in gloria « 
quieturus afcendifti; nobifquc tantz inquie-« 
tudinis bellum indicis ? Non fic, ,fili, erit , « 
non fic : fed eodem pignore quo adverfa- « 
rium confudifti , ego te aggrediar , ncccflc « 
eft. Obedientia enim qua in campo hoc cer- « 


que tantae fanditatis fle meriti , tantaeque vir- B taminis viriliter dimicafti , quae tibi pacem « 


tutis extitit, & exempli vitae , ut unus fere' 
de antiquis patribus ede videretur. Hic ita j 
que fandus vir, quod aliquibus forte incre- 
dibile videbitur , circa fexaginta annos rexit 
tam- laudabiliter Carthufiae prioratum , quod 
/ omnes fere videntes & audientes in admi- 
rationem verteret & ftuporem. Ifte recepit 
ad ordinem Petrum Fulcerii, (b) patrem 
videlicet feheis «recordationis domini Cle- 
mentis papae quarti; qui etiam in praefata 
domo Carthufiae defundus eft & fepultus. 
Hujus denique tempore vel circa contigit in 
Carthufia quod merito memoriae commen- 
dandum eft. Fuit ibidem , ut fertur , quidam 
monachus fandiffimz vitae Scobedientiae lin- 
gularis , qui tandem evocatus a Domino 
diem claufit extremum. Sed Dominus qui 
retribuit unicuique fecundum opera ejus , 
non eft pafliis fervum fuum fub modio la- 
tere- : fed infinitis & patentibus fignis & mi- 
raculis eum iiluftravit poft mortem , ut in- 
numerofi Jiopuli de Sabaudia & Delphinatu, 
quorum multi infirmos & languidos fuos de- 
ferebant ad fepulchrum ejus in Carthufia , 
Deum ex eorum liberatione improvifa in 
fando fuo efferrent , benedicerent ac lauda- 
rent. Siquidem multi infirmi , leprofi , caeci, 
claudi , paralytici , furdi , & muti , & alia 
quacumque infirmitate detenti , cum ejus fc- 
pulchrum attigiflent, in fide fua fanabantur. 
Stupor enim, omnes circumdederat videntes 
tanta miracula quz Deus operabatur per fer- 
vum fuum. Diebus dies fuccedunt & men- 
te menfibus ; miraculaque quotidie accref- 
cunt. Sed diabolus omnis doli artifex didz 
domui Carthuliz invidens, quod virum tam 
fandum enutrivit ; quique in natalitfls & fo- 
lcmnitatibus fandorum fuas etiam nefarias 
& lafcivas folemnitates immifeere conatur; 
quanroque majora funtfcfta fandorum , tan- 
to reciproca lafcivia & vanitate per homines 


perpetuam procuravit ; fimiliter etiam & fri- « 
tribus & fociis tuis in hoc loco .pacem & « 
tranquillitatem procurabit. Tuncque didus» 
prior ad tumulum accedens fic ait : In vir-.«.NoxA 
tute fandz obedientiz , fili mi, tibi przcipio, « 
quatenus, ficut in vita tua mihi femper obe- « 
diens fuifti , fic & nunc exiftas , nec ullum « 
niiraculum de cetero facere przfumas. 0« 
miraculum inauditum ! Nam poft przdidum 
przccptum tanta eft ejus obedientia fubfc- 
cuta, quod ad didum fepulchrum ulterius 
C facere miraculum non przfumfit : & quia in 
vita fua perfede obedivir, poft mortem etiam 
obedire non recufavit. Perfev&avit autem 
przfatus vir domnus Jancelinus, ut fertur,, 
in prioratu Carthufiz ufquc ad annum Do- 
mini millefimum ducentefimum trigefimum 
tertium : ac fic plenus dierum mortuus Jn 
fenedute bona, in dida domo Carthufiz eft. 
fepultus. 

De priore undecimo. 

Anno Domini millefimo ducCntefimo tri- 
cefimo quarto dido domno Jancelirib in 
n prioratu Carthufiz fucccffit vir magnz fan- 
u ditatis & meriti domnus Marti nUs, mo- 
nachus , ut videtur , didz domus Carthufiz, 
atque fcientiz lingularis. Siquidem cum jam 
tempore fuo ordo multum accfevilfct in do- 
mibus & perfonis ; nulla tamen perfona in 
toto ordine ei confimilis putabatur. Nam 
Deo dante incrementum , tanta exemplis 
fuis in ordine femina virtutum j>lantavit & 
rigavit , quod pofteris fuis fe fcquentibus in 
memoriam laudabilem reliquit. Qui cum per 
trcdccim annos vel circa prioratum Carthu- 
fiz rexiflet, deficiens mortuus eft, ac in di- 
da domo fepultus. Hujus przfati prioris tem- 
E pore , ut fcrtOr , inter domum Carthufiz & 
Cambariacum quidarmmons maximus fc ab 


aliis montibus dividens, & per plura millia- 
fzculo deditos eorum feftis illudit ; diabolus, ria cujufdam vallis tranfiens , ad alios mon- 

inquam , invidens didz domui ac paci Fra- tes accedit ; omnefque in ipfa valle villas 
trom , tantam turbationem & inquietam ibi- terra & lapidibus obruit , atque circa quin- 
deni ob ftrepitum hominum concurrentium que millia hominum fuffocavit. 


concitavit , quod nulli monachorum Deo fer- 

* («) Aliis di&us Ancelinut. 

(b) Petrum frccoidi di&um apud Sutorem & apud Dor- 
landum. 

Vet. Script. & Mon. ampl. Cotiett. Tom. VI. 


De duodecimo priore. 

Anno Domini millefimo duccntefimo 
odavo fucceffit in prioratu 
. M 


quadragefimo 


Digitized by v^ooQie 


t 


i 79 ' BREVIS HISTORIA iSo 

domus Catthufix domnus JJernardus. Hic Atii vero Tartarorum infra didum concilium 
multis virtutibus praeditus, fcicntiaque non baptifati funt , & ad propria redierunt. Multi 
modica tam divina quam humana permu- etiam reges & barones cum Rodulpho tunc 

•nitus, fandam fuam vitam pofteris dimifit noviter in regem Romanorum* procreato a 

in exemplum. Ifte pofuit reliquias multo- papa Gregorio decimo Gruce fignati fuerunt 

rum fandorum in ecdcfia inferioris domus pro fubfidio Terra; fandae , tranfieruntque 
Carthufix , in qua convcrfi commorantur. ultra mare circa ducenta millia Chriftiano- 
Deficicnfquc diem claufit extremum circa rum, qui pro majori parte perierunt, 
annum Domini milletimum ducentcfimum ^ 

quinquagclimura quintum , atque in firpe- ’ De 

■dida domo Carthufix fepultus jacet. Anno Domini millefimo ducentcfimo 

_ , . ‘ . fepruagefimo odavo fucceffit in prioratu do- 

e ectmo tertio priore. mus Carthufix Boso monachus didx domus» 

Anno Domini millefimo ducentcfimo g q U i fuit vir magnae fandi tatis Sc vitae, ma- 
quiquagefimofexto fucceffit in prioratu Cat- -gnique meriti apud Deum Sc homines nof- 
thufiae domnus Rifferius monachus, utpu- citur extitiffe. Ipfius denique meritis & pre- 
tatur, didae domus , litteris faecularibus ac cibus Deus hominem a morte, dum adhuc 


divinis admodum eruditus , dodrinaque , in- 
genio & exhortatione efficaciffimus. Hic Car- 
thufienfis propofiti confuetudines augmen- 
tavit, compilavit, correxit, pulchroque fty* 

* lo exornans ad perfedum ufque perduxit, 
atque confirmari fecit in capitulo generali 
anno millefimo ducentefimo quinquagefi- 
mo nono. Qui cum prioratum Carthufiae 
& totum ordinem ftrenuiffime gubernafiet 
per annos undecim vel prope, beato fine 
.quievit in Domino, fepultufque eft inCar- 
diufia , fuam bonam dodrinam perpetuo po- 
fteris dimittens in exemplum. Hujus tempore 
Urbanus papa quartus regnum Siciliardedit 
i Carolo fratri regis Franciac, qui illud ob- 
rui uic & Manfrewjm interfecit : contra quem 
Conrardus nepos Frederici imperatoris in- 
furgens cum manu valida Apuliam intravit. 
Sed poft bellum diutiflimum Conrardus ca- 
pitur , & cum ducibus Bavarix & Auftrix in 
Neapoli pariter decapitatur; 

De priore decimo quarti). I 

Anno Domini millefimo ducentcfimo fc- 
xagefimo feptimo fucceffit in prioratu Car- 
thufix domnus Giraldus monachus, qui 
feientia, vita & fama praeclarus, cum fex 
annis vel circa ftrenuc fatis didam domum 
& ordinem fub regulari obfervantia guber- 
naflet , beato fine quie.vit in Domino , in ea- 
demque eft domo fepultus. 

De priore decim o quinto. 

Anno Domini millefimo ducentefimo 
feptuagefimo tertio domnus Cuillelmus , ] 
homo magna; virtutis & rcligiofitatis , prx- 
fato domno Giraldo fucceffit s qui per quin- 
que annos alarum fuarum virtute & dodri- 
na didam domum ordinemque regens & gu- 
bernans laudabiliter , diem claufit extremum 
fepultufque eft in dida domo Carthufiae. 

Hujus tempore in concilio Lugduncnfi 
Graeci ad ecclcfiae unitatem redire promife- 
runt: in cujus fignum fpiritum fandum pro- 
feffi funt a Patre Filioque procedere, Sym- « 
bolum in generali concilio decantando. Nun- 


vi Veret, fufeitavit. Cum enim quaedam in 
Carthufia fabrica erigeretur, quidam de man- 
cipiis didae domus ex fiiperficie altiffimar fa- 
bricae corruens , collifus ad terram , totuf- 
que confradus expiravit. Cumque coram 
beato- Bofone didus mortuus foret elatus > 
fufa ad Deum pro eo prece , immediate fa- 
nus Sc incolumis furrexit , ficque ad opus 
fuum ire perrexit. Emitque praefatus domnus 
Boso grangiam de Forefta , quam domus 
Carthufix tenet & poffidetd.eprxfend.Cuni 
enim abbatia Caiefii , qux tunc erat de or- 
dine fandi Benedidi , fere omnia bona fua 
ex malo regimine domino Aymaro de Bello- 
vifu impignoraffet , five aliter alienaflctsita 
quod de cetero fpes recuperandi non erat } vir 
Dei fandus Boso zelo domus Dei accenfus, 
dida bona de manu ipfius redemit , fuppli- 
cantibus pro hoc & rogantibus abbate Sc mo- 
nachis prxdidx abbatix: poftquc de coa- 
fcnfu papx dida abhatia fuit ordini Carthu- 
ficnfi conceffa. Fjuit autem vir Dei Bofo val- 
de fervidus & zelans in juribus domus fux, 
defendendis. Nam cum quadam vicc, ut 
cetera prxtermittam , minera ferrea , qux efl: . 

in monte de Bovina, fita infra terminos do- 
mus Carthufix , extraheretur per quofdam 
fxculares operarios numero copiofb ; vir Dei 
fandus fenedutis oblitus, baculo membra 
imbecillia fuftentans , conventumque domus * 
fux fecum adducens > didum montem fere 
inacceffibilem hominibus, licet non pafto- 
ribus, cum magna difficultate confcendit. 
Cumque dulcibus verbis eos a coepto opere 
cohibere non poflet , durius cos alloquens 
comminatoria in verba prorupit. Dixit enim . 
eis, quod nifi a coepto opere ceffarent , il- 
lic cum quinquaginta armatis viris venire 
non differret. Tunc virum Dei taliter eos 
allocutum admirantes, ipfumque fcientes a 
comite Sabaudix & delphino Vknnenfi val- 
de diligi Sc revereri , a coepto opere defiften- 
tes , ulterius talia fecere non prxfumferunt. 
Vixit autem in prioratu fuo ‘annis triginta 
quinque , & deficiens mortuus eft in fenc- 
dute bona Sc fanda, fepultufque eft in dida 


Digitized by 


Google 




f 


i8i ORDINIS C A : 

domo Carthufia. Super cujus fepulchrum 
nafcitur herba, qua multis praftitit & quo- 
tidie prxftat fanitatis medelam : potiffime 
tamen valet contra febres. Nam & a diver- 
fis mundi partibus (ape veniunt diverfa per- 
fona, qua de dida herba & etiam aliis her- 
bis fuper corpus aliorum fandorum in dido 
. cimitcrio exiftentibus accipientes, mukiscu- 
rationis medela extiterunt. Nam ruftici illa- 1 
rum partium feu provincia in infirmitatibus 
fuis aliis medicinalibus non utuntur. 

« 

De decimo feptimo priore. 

Anno Domini millefimo trecentefimo de- 
cimo quarto venerabilis vir domnus Aymo 
monachas domus Carthufia prioratum fuf- 
cepit i qui fcientia multa & diferetione pra- 
ditus , vitaque & devotione exemplaris ; cum 
didam domum totumque ordinem ftrenue 
& laudabiliter quindecim annis prafidens 
gubernaflet ; amore dulciffima quietis & 
contemplationis cum Maria accenfus , pon- 
dereque pralationis ac follicitudinis nimium 
pragravatus , inftanter a capitulo generali 
fibi mifericordiam fieri petiit & accepit. 

Sub hujus venerabilis patris prioratu, quod * 
reticeri non debet, inftigante maligni hoftis 
malitia , qui fapedidam domum propter 
fanda religionis obfervantiam dcftrucrc co- 
natus eft , domus Carthufia in toto fuit com- 
buftaac fere in nihilum redada ex incendio. 

— Cum enim dominus de Grandifion pro una 
nova domo ordinis Carthufienfis per ipfum 
aedificanda , proque licentia obtinenda Car- 
thufiam tempore generalis capituli veniflet > 
famuli ejus incaute ignem in camera, in qua 
idem dominus dormiebat , retinentes , totius 
domus, proh dolor Uruina per flebile incen- p 
dium extiterunt. Ob hoc priores ipfi qui ad 
capitulum generale venerant, tam etiam 
prafentes quam abfentes , necnon & praelati 
ecclefiarum > fimiliter divites & pauperes , . 
nobiles & ignobiles , ejufdem domus,qua eft 
mater totius ordinis lamentabilem , nimis de- 
ftrudionem videntes & nimium condolen- 
tes, erga celerem ejufdem reparationem li- 
beraliflimi extiterunt. Nam fubito eamdem 
de novo de lapidibus reaedificantes qua an- 
tea de lignis erat , fine comparatione in me- 
lius commutarunt : ita ut non minus de 
dida domus reparatione univerfi gaude- 
rent, quam de ipfius ante doluerant com- £ 
buftione. 

Aliud quoque fadum notabile tempore 
fui prioratus evenit in dida domo, per quod 
zeli ipfius finceritas pro domo Carthufia de- 
monftrabatur. Dominus fcilicet Intermon- 
tium Aymakus nomine , magnus baro co- 
mitatus Sabaudia > occafione cujufdam ju- 
rifdidionis quam infra terminos domus Car- 
thufia habere fepratendebat, fub ipfius pra- 
textu tempore capituli generalis cum fatel- 
litibus filis pontem Carthufia non eft veri- 
or. Script. & Mon. ampl, CoUctt. Tem. FI. 


R T H U S I E N S I S. m 

A tus infringere , aliafquc violentias dida do- 
mui irrogare. Cumque venerabilis pater prior 
Carthufia timeret non immerito hanc in- 
pofterum injuriam dom# Carthufia cfle in 
detrimentum , vel effici in ruinam > domino 
comiti Sabaudia necnon delphino Vienncnfi 
hanc violentiam faciam ftuduit intimare , 
de & fuper pramiffis petens juftitia com- 
plementum. Sed non proderat ei hujufmodi 
fermo , quoniam pradidum baronem quam- 
plurimum diligebant. Tunc prafatus dom- 
g nus prior Carthufia perfpicacis ingenii , zelo 
D domus fua accenfus, hanc violentiam fibi 
fadam domino regi Francia ftuduit intimare. 
Ob cujus rei gratiam prafatus dominus rex 
fortiter commotus , didis comiti Sabaudia 
& delphino mandavit, quatenus de ipfis , 
barone fcilicet & fociis ejus, facerent jufti- 
tiam ad ipfius prioris voluntatem ; alias fape 
didam domum Carthufia ufque ad folum 
faceret deftrui in contemtum ipforum , eam- 
que multo melius in regno fuo alibi funda- 
ret. Quod iili audientes , quia multum glo- 
riabantur didi principes didam domum Car- 
^ thufix in territorio eorum conftrudam fore r 
- fiquidem dividit ipfa domus, ac pofita eft 
in confinibus comitatus ac dclphinatus pra- 
didorum : pradidum baronem una cum fc- 
quacibus fuis cum fune ad collum pofito ire 
Carthufiam illico mandaverunt,ac fc fubmit- 
tere pedibus & mifericordia pradidi dom- 
ni prioris Carthufia. Quam mifericordiam 
indilate ab ipfo priore mifericordiarum ple- 
no obtinere meruerunt ; confedo tamen pu- 
blico inftrumento ad cautelam futurorum : 
qui didus baro omni juri quod fe habere 
pratendebat infra terminos Carthufia pro fe 
> & fuis pofteris perpetuis temporibus renun- 
tiavit. 

Miraculum. 

Hujus pia memoria prioris tempore, anno 
quinto prioratus fui contigit miraculum in* 
fraferiptum. In dida enim domo Cartufia 
fuit quidam magna religionis monachus 
domnus Petilus Faver.ii vocatus. Hic prior 
domus fanda Crucis effedus , pra ftrenui- 
tate morum ac fubtilitate ingenii procurator 
generalis totius ordinis ad caufas pertradan- 
das in Avcnione eft conftitutus. Cum in di- 
da civitate pro indida fibi obedientia ma- 
neret, contigit eum gravi infirmitate vexari i 
ordinationeque , ut pie creditur , divina, con- 
tigit domnum Her.ber.tum tunc priorem do- 
mus Boni-paftus ad ipfum infirmum vifitan- 
dum devenire : quem mox ut infirmus vidit , 
gavifus eft gaudio magno valde , dixitque ei 
infirmus : Frater mi dilede , tu me trades fe- 
pultura ; fcienfque finem fuum adefle , con- 
feifione eidem fada, facram undionem cum 
Viatico petiit & accepit. Prafato vero dom- 
no Herberto priore aliqua occafione ab in- 
firmo recedente ad horam , & infirmo folo 

* Mij 



Digitized by 


Google 


483 BREVIS' HISTORIA 184 

remanente; & eccc Sathan humani generis A Viviaco, monachus did* domus, qui cum 
inimicus ante ledum ejus ftatim affuit, ma- prae nimia follicitudinc curarum contcmpla- 
gnum volumen portans in quo omnia pco tioni & quieti folito vacare non poffet , ad 

cata quae didus iafirmus commifcrat , in tota fuam importunam inftantiam in capitulo ge- 

vita fua erant deferipta. Qui ante faciem nerali fcquenti mifericordiam ab officio prio- 
didi infirmi cum magna protervia & minis ratus petiit & obtinuit. Sic apparet quod tan- 
importunc fe ponens , eidem omnia peccata tum uno anno vel circiter praefuit, 
fi ja improperabat procaciter cachinnando. • ' , . 

Cum vero idem infirmos pr* timore &hor- Vc d",m. m», t r,,r'. 

rore horribilis vifionis quid rcfponderct nef- Anno Domini millefimo trccentefimo tri- 
circt , nifi hoc tantummodo , quia in mife- gefimo primo fucceffit in prioratu Cartufiae 
ricordia Dei & in confeffione peccatorum < domnus nomine , virtute & (cientia Clarus 
. fuorum confideret ; magis ac magis Sathan vocatus , ac tunc prior conventus Parifienfis, 
nitebatur eum ad/defperationcm inclinare, g litteris fiecularibus & divinis admodum eru- 
Coepit autem infirmus tremere ac pallefcc- ditus , facundia admirabilis ac exhortatione 

re, ac fere. in baratrum defperationis jam ca- efficaciffimuS ; in tantum quod publica vox 

debat , nili fuperna eum gratia clementi ocu- effet & fama inter eos qui eum cognofce- 

lo rcfpcxiffct. Subito namque moeftorum bant , quod confimilis ei in virtute & (cientia 

confolatio , laborantium fortitudo , defpera- in ecclefia Dei in diebus illis vix potuiffet 

torum relevatio affuit ; fcilicet beatiffima , reperiri : & propter hoc fecundus clericus 

unica fpes noftra Virgo Maria, ultra hu- mundia multis vociferabatur, ipfum polen- 

manam narrationem lucidiffima atque fplen- tibus nec valentibus honorifice praeponere 

didiflima , in brachiis fuis puerum gerens irie- domino papae. Cum vero ftrenuiffime didam 

narrabiliter fpcciofum : praedidoque infirmo domum Cartufis totumque fandum ordi- 

jam fere defpera to cominus aftans : Frater nem quinque annis gubernaffet, vocante Do- 
mi , inquit , cur times ? cur diffidis ? per iftum mino mortuus eft , atque in eadem domo fe- 

cnim puerum fpeciofum omnia peccata tua ppltus. 

fimt foluta. Ad haeC enim verba Sathan qui C Hujus autem tempore fertur eveniffe quod 

advenerat nimium confufus , de loco illo tur- fequitur. Domnus Johanncs Corncrii * mo- Apud Dor. 

piter eft egreffus : ftatimque ab oculis infir- nachus jam didae domus , homo valde ido* landum T§r * 

mi illa gratiofa Domina cum fpeciofo prae neus , ac magnae fanditatis & meriti ad offi- 

filiis hominum puero fqo evanuit. Tunc in- cium facerdotale fuit promotus : qui cum, 

firmus in tanta exultarione & laetitia cordis ut moris eft , primam miffam de mane in 

cxultans remanfit , quanta ficut ipfe referc- conventu celebrare deberet , facrifta didae 

bat, ab ipfo exprimi vel ab auditore capi non domus videns ipfum nimium tardando ad 

valebat. Cum vero didus domnus Herbertus ecclefiam venire pro miffa celebranda, ad 

prior ad didum infirmum rediffet , eidem ejus cellam acceffit, ipfamque aperiens cum 

omnem vifionem & modum enarravit. Harc evocavit; & ecce tota illa cella intus igneo 

autem prxdida vifio non in fomniis , ut afifo- fplendore rutilabat : ficut folis radius in cen- 

lct, fed aperte dido infirmo fuit fada die tro po (itus totum lumen fuum emittit in vir- 

jam ad vefperam inclinante. Demum poft ^ tute fua. Didus vero monachus cum evoca- 

matutinas nodis fcqucntisfolusfeptcm pfal- tus^ ad facriftiam acceffiffet, velut flamma 

mos cum letania prout poterat coepit decan- ignis totus ardere videbatur. Quam ob eau- 

tare. Cuna, autem dicendo letaniam nimis fam didus facrifta nimium attonitus ac ftu- 

gravatetur , didum domnum Herbertum , ut pefadus, Cum ad ecclefiam remearet, ocu- 
le juvaret rogavit. Dum vero letaniam pari- lofque ad didam cellam deduceret; ecce, 

ter decantarent , veniffentque ad locum il- mirabile didu , quatuor cereos in aere fuper 

lum in quo dicitur : Omnes fantfi orate pro quatuot angulos ccllse didae ardentes afpexit. 

nobis : fubito poft prardidam poftulationem Hoc miraculum de praefato viro fando fub 

elevans infirmus digitum dexterae manus.cum ifto praedido priore evenit, 

cordis laetitia maxima fubjunxit dicens : 0?n- Sed & aliud non minus ifto , fub domno 
nes f ancti, qui modo, ait, hic adejiis , orate Johanne Birclli didar domus priore inferius 

pro me. Quam poftulationem cum magno in vigefimo primo loco deferipto , Deus per 

fervore ac fingulari affedu crebrius ingemi- praefatum fandum virum operatus eft. Quod 

nans, fpiritum exhalavit. Ex quo apertiflime idcirco hoc in loco ponitur, ut fanditas ip- 

conjicitur, quod (andos vidit, qui ad eum fius eundis Regentibus feriatim oftendatur. 

venerant a malignis fpiritibus defendendum. Cum enim praefatus devotus monachus fub 

praedido domno Johanne priore fuiffet pro- 
De decimo otiavo priore. curator ipfius domus conftitutus ; utpotc qui 

Anno Domini millefimo trccentefimo tri- in adiva vita pariter & contemplativa valde 

cefimo fucceffit in prioratu Cartufia: dido idoneus habebatur : quidam rufticus domui 

Haymoni vir venerabilis & magnae fcienti* Cartufiae convicinus, ad didum procurato- 

atque contemplationis domnus Jacobus de rem acceffit , fecum deferens quaedam feripra 





C gitized by 


Google 


t 


i8j O R DINIS CAR 

inftrumcnta quarumdam terrarum quas eme* A 
rat, ut ipfum forte fuper iis confulerct, vel 
certe, ut potius creditur, dida. inftrumenta 
fibi caftodiret. Tunc a cafu prsedidus procu* 
rator eidem ruftico dixit , quatenus certa ad 
ignem ligna deferret : erat quippe hyems & 
ingens frigus : cumque ille ligna detuliflfet > 

& fuper ignem valde ardentem projeciflct, 
cafu ipfa inftrumcnta ex oblivione cum- ipfis 
lignis in igne jadavin Ad ipfum procurato- 
rem dehinc accedens, de negotiis fuis cum 
ipfo trada turus , & longi temporis fpatio elap- . 
fo, ipfis pariter conferentibus, cum didus 


TOSIENSIS. 

Miraculum. 


n6 


Ut autem Deus clemens omnia fua pia 
providentia difponens declararet , quod prae- 
fatus' prior ipfum ex nimia importunitate & 
pertinacia ejus manifefte offendiflet ; quippe 
qui bina vice vocatus ab ipfo ad didum prio- 
ratum ingratus extitiffet , oviculas fuas de ta- 
lento fibi credito pafcere nolendo ; tanta 
fubito poft didam ultimam fuam abfolutio- 
ncai fuit percuflfus infirmitate , ut eundis in- 
notefeeret , ipfeque etiam publice diceret 
propter fuam ingratitudinem a Deo fe fore 


vvjlilvtvtiviwuti J M i 1 "--Q- «-'vv/ iv 

rufticus inftrumenta fua quateret & minime ® percuflum. Nam qui prius alios poterat & 
inveniret, demum recordatus eft ipfa cum noluit adjuvare , poftmodum ufque ad finem 
lignis pariter in igne projecifle. Quo cognito, vita fua per multos annos indiguit adjutore, 
flens & nimium ejulans, feque ipfum nimis Sed Deus omnipotens , clemens & miferi* 
clamoribus dilanians, defperato homini fi- cors, qui talentum difpenfandum fibi con- 
milis videbatur. Ipfc vero fapedidus pius pro- tulit , de ifto ratione infirmitatis expetita non 

curator mifericordia& pia compaffione com- fuit contentus , quin etiam talem fucceflb- 
motus, triftem hominem fidere in Deum juf- rem fibi procuravit , qui voluntatem divi- 
fit ; & dehinc ab eo parumper fegregatus , nam adimplendo ipfius inobedientiam talem 
Domino in oratione fe proftravit , ftatimque expurgaret. Cum vero didi viri pertinacia 
praedictum ruftieum advocans : Vade , inquit, fuilfet plene a Deo expurgata , tandem aDo- 
& inftrumenta tua ubi ca projccifti require, mino evocatus , deficiens mortuus eft , & in 
Didus vero rufticus triftis ac tremens ad ip- q Carthufia fepultus anno Domini millefimo 
funi ignem valde ardentem acccffit ,& ipfa r ~ ^ ” 

inftrumenta in medio flammarum fine aliqua 
laffione reperit. Tunc religiofus vir ipfe pro- 
curator humanam timens ex hoc incurrere 
gloriam captare , eumdem ruftieum obnixe 
exoravit, ut nulli hominum hoc fadum in- 
timaret. Ipfe vero , Deo hoc forte infpiran- 
te , qui in fandis fuis mirabilis vult videri , 
nequaquam fibi in reticendo miraculum prse- 
didum obedi vit. 


De vige fimo priore. 


trecentefimo fexagefimo fecundo. Dc quo 
confiat relatu quod plurima , Deo coopc- 
rante, miracula fecit poft mortem ; fed quanta 
vel qualia non occurrit memoria;. Tantae fi- 
quidem praedidus vir piae memoriae fuit con- 
templationis, tantique confilii, fapicntiae& 
diferetionis , ut cum ipfo colloquentes , feu 
ab eo confolationem vel confilium requiren- 
tes , tamquam angelum Dei fe putarent re- 
perifle. Ad ipfius denique inftantiam & requi- 
fitionem Humberxus delphinus Vicnnenfis 
centum florenos annuales domui Carthufiae 


Anno Domini millefimo trecentefimo tri- j> deftinavit, pro pclliccriis & indumentis mo- 
gefimo odavo venerabili patri domno Claro nachorum. 


fucccffit in regimine domus Carthufiae iterato 
domnus Jacobus de Viviaco , cujus ante mo- 
dicum fuit fada memoria. Qui cum ante per 
importunitatem fuam a prioratus officio di- 
dar domus fuillet abfolutus , & nunc iterato 
ultra voluntatem fuam ac multum reniten- 
do effet in dida admmiftraticme confirma- 


De vigefimo primo priore. 

Anno Domini millefimo trecentefimo qua- 
dragefimo tertio Jacobo fucceffit in priora- 
tus regimine domus Carthufiae vir venerabi- 
lis , ac admirabilis ingenii & fcientiae dom- 
nus Henrjcvs didus Poleti , tunc prior do- 


tus» cum amore contemplationis & quietis riaus Parilienfis. Hic litteris faecularibus atque 
follicitudine temporalium & inquietudine divinis admodum eruditus, facundiaquc at- 
occurrencium laborum nimium gravaretur > que memoria lingularis , nulli in ordine fe- . 
videns quod mffericordiam fuam quam op- eundus putabatur. Sed & tam idoneus fuit- 
tavit,a capitulo generali obtinere non po- E in adiVa vita, ut vix aliquis confimilis ei in 
tuit , in quinto anno fui regiminis capitulum ordine poflec reperiri i quique & a grege fibi 


privatum infra annum convocavit, a quo fi- 
ve opportune , five importune , ut videtur, 
pertinaciter abfolvi a prioratus officio pro- 
curavit. Ob quam caufam ordo nimium in- 
dignatus , diffinivk in capitulo generali fe- 
qnenti, quod nullus prior domus Cartufiae 
de cetero a privato capitulo fuper annum 
polfet abfolvi. Utrum vero praedida diffini- 
tio poftea fuerit a capitulo revocata igno- 
ratur. 


credito ex bona convcrfatione perdiledus 
valde erat. Verum cum contra omnes fapere, 
defipere fit : dum idem quamdam confue- 
tudinem in ofdinc quam honeftam fuo vi- 
dere putabat, contra fandam rufticitatcm 
ordinis antiquam introducere niteretur $ & 
ordo feu capitulum generale eidem in hoc 
confentire recufaret : cum tribus annis didam 
domum fatis laudabiliter rexiffet, mifericor- 
diam fibi a capitulo generali a prioratus offi* 

Miij 


Digitized by 


Google 


,:i$7 BREVIS H 

cio fcriofe requirens , faciliter ipfam obti- A 
nere meruit. Ob quam caufam conventus 
demus Carthufiae ejufdem ahfolutionem gta- 
viter ferens, ipfum iterato voluit eligere in 
priorem > fcd ipfe nullo modo confcntire vo- 
luit. Qui poftmodum domus Parifienfis prior 
fuit eledus ; fitque deficiens mortuus eft , & 

.in eadem domo fcpultus. 

De vigejimo fecundo priore . 

' Anno Domini millefimo trecentefimo qua- 
dragefimo fexto prsfato domno Henrico 
Polcto fucccffit in regimine domus Carthu- 
fiac vir venerabilis , & admirabilis vitaratque B 
fanclitatis domnus Johannes Birelli , de 
Francia civitate Lcmovicenfi oriundus , tam 
divina feientia praeditus quam humana , dif- . 
cretione praecipua atque devotione praeful- 
gens , monachus domus Carthufiae , Deo & 

- hominibus diledus, vigefimus fecundus in 
prioratus domus Carthufiae fucceffione/ Et 
vere Deo & hominibus diledus atque gratus 
in tantum , ut ferre nullus eum tempore fuo 
in ecclefia Dei prsceflcrit audoritate vel fa- 
ma. Ob quam caufam cum felicis recorda- 
tionis Clemens papa fextus viam fuiflet uni- C 
verfae carnis ingrelTus, major pars cardina- 
lium ipfum in fummum pontificem eligere 
difponebat : quod videns domnu^ cardinalis 
Pctragoricenfis, qui tunc temporis inter car- 
■ Talairandus. dinales quafi vexillifer habebatur , fcilicet 
praefati prioris eiedionem ad apicem ponti- 
ficalem perduci velle : cum fentiret ipfum 
priorem fummae cfle juftitiae & aequitatis , ne- 
que ullum hominem mundi contra juftitiam 
„ revereri ; furgens in medio collegii ait : Do- 
„ mini mei reverendi cardinales , vos quod p 
„ facitis ignoratis. Sciatis pro certo priorem 
„ Carthufiae tantae fore juftitiae , rigoris & aequi- 
„ tatis, quod fi ipfum in papam eligimus, .pro 
„ certo ad flatum nos reducet antiquum ; at- 
„ que equi noftri infra quatuor menfes qua- 
» drigas conducent : non enim cujufquamvc- 
x rctu-r perfonam , quia ecclefiam Dei zelans , 

» quafi leo confidit. Quo audito , domini car- 
dinales perterriti, fibique ipfis nimis carna- 
Jiter metuentes , prsfato priore prxtcrmiflb, 
dominum Innoceniium fextum de collegio 
fuo elegerunt. Tunc prafotus pontifex ipfum £ 
priorem voluit facere cardinalem ; fcd ipfe 
omnino acceptare reculavit. Praefatus pius 
pater tempore quo praefuit , follicitus valde 
fuit circa commUTum fibi gregem, & praeci- 
pue circa celebrantes; notans diligenter qui 
fedule , quique jraro celebrabant. Sedule ce- 
lebrantes animabat , & raro celebrantes ar- 
guebat. Si quempiam uno die contigiflet non 
celebrare , diffiuaulabat : fi autem duobus aut 
tribus diebus , caufam fcire volebat & inqui- 
rebat. Et exempli caufafolebat fratribus nar- 
rare , fcilicet quod femei caufa domus con- 
ftituta erat, ubi perfonaliter eum infra ter- 
. jniaos domus Carthufiae oportebat adefle. 


ISTORIA , 188 

Venit femcl dies*conftituta : accedente priore 
fine celebratione , nihil fadum eft. Venit 
fecunda dies conftituta : & accedente eo fine 
celebratione, iterum nihil fadum eft. Ec ter- 
tia die conftituta poft mifiarum folemnia 
perada , priore accedente ad diem conftitu- 
tam , omnia profpere fibi fucceflferunt. Aliud 
quoque exempli gratia ad idem fpedans nar- 
rabar ad aedificationem audientium. Ambu- 
lantibus aliquoties duobus fratribus de or- 
dine Praedicatorum, per locum defertum in 
die quadam folemni, conceperunt, Deo in- 
fpirante, magnam celebrandi devotionem : 
& fic conquirentibus illis ex abundantia cor- 
dis prae nimia devotioqe , apparuit haud lon- 
ge ante eos quafi quoddam Capellae tugu- 
rium. Quod intrantes & circumquaque re- . 
fpicientes , repercrunt fingula quaeque ad ce- 
lebrandum necelTaria : qui gavifi gaudiopaa- 
gno fpirituali, ad celebrandum fc invicem 
hortabantur. .Qui peradis mifiarum folcm- 
niis, gratias omnipotenti Deo de tantis col- 
latis beneficiis retulerunt : exeuntes autem 
capellae aedificium , illico quod aedificium ap- 
parebat non comparuit. Dicebatur quoque 
praefato patri , quod ficut didum eft voces 
in eledione fummi pontificis habuerit : quod 
audiens & feipfum humilians, ut erat humi- 
lis corde : Vere, ait, numquam ero papa 
neque cardinalis; fed pauper Carthufienfis 
moriar. Fuit namque didus pater ponens in 
opere &fermone,nec cujufquam perfonam 
accipiens. Saepe nempe praefato domino pa- 
pae , regibufque , principibus ac praelatis lit- 
teras exhortatorias & monitorias fcripferat , 
ut inde corrigi mererentur : fic enim litteras 
ejus aeftimabant, tamquam fibi a Deo tranf- 
mifias. Unde fadum eft, quod cum praefato 
fummo pontifici fcripfiflet , quatenus fc fic 
a nepotibus fuis cuftodiret , ne animae fuae Sc 
ecclefiae Dei efficerentur in fcandalum & rui- 
nam ; ob hanc caufam didi pontificis nepo- 
tuli, quorum aliqui erant cardinales , aliqui 
vero epifeopi , vel magni ecclefiarum prae- 
lati , erga faepedidum priorem erant pluri- 
mum offenfi & indignati. Nam propter prae- 
fati prioris litteras faepius a domino papa re- 
pellebantur , ncc obtinere poterant quod vo- 
lebant. Plures etiam reges , principes & ba- 
rones propter ejus litteras tales a multis fc 
illicitis temperabant. Nam Amedeus comes 
Sabaudiae , qui mortuus eft in tranfitu ducis 
Andcgavenfis in Apulia , nil aliud facere - 
praefumebat , quam quod didus prior voluif- 
fet & mandafiet. Unde faepius & peccata 
confitebatur fua ad Carthufiam ufque ve- 
niendo , cumque fuum patrem nominabat. 
Contigit autem quod quadam vice praedidus 
prior eidem comiti quamdam peregrinatio- 
nem fatis arduam profadis fuis injungeret, 
prolixaeque vis juxta flatum fuum. Cumque ' 
didus comes ipfam peregrinationem pera- 
gere vellet, comitifia ejus uxor graviter fe- 


Digitized by 




199 ORDINIS CUTUSfENSlS. 190 

reas, precibus qtfibus potuit per litteras prae- A pro confumationedidoram fuorum Vel qua- 
fatum priorem obnixe rogavit , quatenus co : 'Itionum allegabat c unde factum eft ut au* 


nat comici 
Sabaiidix. 


r * o r* 1 » 

miti licentiam concederet equitandi ; quod 
ipfe prior omnino recufavit , allegans quod 
comes juvenis erat, & fatis fortis ad peregri- 
nationem peragendam. Ad haec comitifla 
prxdida , more muliebri indignata , eidem 
priori fte refcripfit : Bene cuitodies te quod 
non ibis cum ipfo. Nihilominus tamen ip- 
fum priorem lemper mira reverentia hono- 
ravit, & praecipuo affedu dilexit , in tantum 
ut ufque hodie eum bonum & magnum 
priorem fecundum idioma linguae fux [ ap- 
Fiiiumimpe- pellet. ] Demum cum prxdidus comes ma- 
gna triftitia abforberetur , eo quod de dida 
comitifla prolem non haberet, quae libi in 
comitatu fuccederct , cimeretque ne ad ma- 
nus- extraneas , videlicet ad confortem loro- 
ris fuae devenirer , hoc ipfurn pradido priori 
ftuduit intimare. Didus vero prior per om- 
nia confidens in Domino, ipfurn confolans 
fidere juffit : poftmodum vero conventum 
fuum convocans atque caufam didi comitis 
in medium proponens , orationem lingulis 
indixit, cum eis pariter & ipfe orationi in- 
flans pro . prole eidem comiti a Deo conce- 
Nota au&o- denda. Quid multa? In brevi namque exau- 
dita eft oratio ejus , filiumque de uxore fua , 
qux Herilis putabatur , fufccpit ; qui etiam 
patris nomine Amedeus vocatus , nunc co- 
Ejns conliiio mes Sabaudia eft elfedus. Ad conlilium e- 
Humbertns tiam , ut fertur, didi prioris delphinus Vien- 
viennenfis neniis Humbertus nomine , qui non minus 
dlfrorom*^ com * te mandatis ejus obediebat , ha- 
profitero^ bitum fratrum Prxdicatorum fufccpit. Nam, 
ut fertur , didus delphinus habitum religjo- 


m aetatem. 


dientes de ingUedu ipfius prioris ftupentes 
mirarentur. Hic prior, ut arflimatur , jeju- 
nium cum abltinentia pro fefto Sacramenti 
in capitulo generali inftitui procuravit. 

Tifio. 

Dum quadam node ipfe prior membra 
fua quieti mandaflet, fubitoad eum vox ve- 
nit, cique dixit : Surge ac fratrem tuum ni- 
mia infirmitate laborantem vifita, atque ftude 
B curationis medelam adhibere. Cumque iis 
verbis attonitus nimium remaneret, ex eo 
quod neminem fratrum in domo fciret in- 
firmum ; fubito de quodam novitio quem 
receperat libi in mentem venit , quem co- 
gnoverat de ordinis afperitate fatis tentari. 
Ob hoc ad ejus cellam illico properavit * 
cumque jam ordinis habitum deponentem 
ac pannos fuos complicantem & fxcularem 
habitum aflumere volentem reperit, ut inde 
ad faculum rediret : Sed vir fandus Deo uti- 
que plenus , tanto confolationis imbre ver- 
C borum Dei novitium replevit , quod bono- 
rum operum inimicus contra eum amplium 
nqp potuit praevalere. 

Aliud miraculum. 

% 

Alius quoque novitius taedio ordinis, ma- 
ligno inftigante , affedus eft : cum ex hoc ad 
faecuium vellet redire , intempellx nodis li- 
lentio, ob reverentiam timens hoc priori in- 
dicare, priore habitu fxculari refumto, & 
regulari habitu depofiro per medium cimi- 
tepi contigit eum recedendo tranfire ; ibique 


nis in Carthulia fufeipere difponebat ; fcd D duos monacho^ venerabiles perfoaas flantes 


prior ipfe vir difcrctus confiderans , ipfurn 
nequaquam pofie afperitatem tanti ordinis 
fuftinere, eumdem cenfuit ad Deum pro- 
, gredi plana via,quam alperam incipere quam 
confummare non polfct. Domnus Pontius 
decretorum dodor egregius , quem dominus 
papa Urbanus quintus canonizare volebat 
propter fandiffimam vitam ejus & multa mi- 
racula, qux in vita fecit pariter & poft mor- 
tem , lingulis annis venire Carthufiam con- 


repexit libi invicem ibidem quali colloquen- 
tes : quibus vilis nimium attonitus obftupuit; 
eo quia in tanto nodis lilentio contra re- 
gularem obfervantiam libi hoc inconVeniens 
nimis & quali impollibile videbatur. • Cum- 
que aliunde tranfire non pollet, nili juxta 
eos qui erant fpiritus ; unus illorum manu 
eum tenens, ei dixit : Ubi mifer vadis? ubi, 
inquam , tendis ? reverte ad cellam tuam , & « 
regulari habitu refumto perfevera. Alias vero t . 


fue verat ad didum priorem invifendum, ut male tibi erit. Nam fcias quod in ifto cimi- 


fpiritus ejus recrearetur a tumultibus Roma- 
nxcurix, quibus multipliciter erat illigatus; 
tum etiam ut confcientix fu* lecreta reve- 
lando aliquam inftrudionem & confolatio- 
nem ab ipfo reportaret. Cum vero ad cu- 
riam Avenionis cemeaflet, & interdum, ut 
inoris eft, ipft cardinales faerxque paginx 
dodores & alii magiftri certas interdum la- 
crx feripturx quxftiones haberent : cumipli 
ad confirmationem didorum fuorum Augu- 
ftinum, Ambrofium , fcu alios eximios do- 
dores allegarent; ifte lolus, ut apispruden- 
tiffima,qux mellis favum collocare fciebat, 
domnum Johannem Birelli priorem Carthu- 
ftx , fcu ejus verba oretenus ab co audita 


terio nullus fepelitur quin fandus in confpe- < 
du Dei habeatur. , 

Aliud miraculum. 

Aliud non minus ifto miraculo in domo 
Maguntix CarthufienGs ordinis fertur eve- 
nifie ; fed utrum tempore illius prioris Car- 
thufix, an tempore domni Clari antedidi 
prioris accidit , incertum habetur. Quidam 
nempe novitius in domo prxdida ad ordi- 
nem fufeeptus eft ; qui eandem txdio & ri- 
gore ordinis affedus, ad faculum redire dif- 
ponebat. Cumque precibus ac piis ac fedulis 
exhortationibus priorisacmagiftri fui acquief- 
cerc omnino non vellet ; in pertinacia per- 


Digitized by 


Google 



lji BREVIS HISTORIA 192 

fiftcns , habitu regulari rejedo ac priftino A rapiebatur exceiTu , quod fcraphicus potius 
fuo fxculari refumto * perficere volebat op- .videbatur quam homo : fi vero vitx adivx , 
•tatum fuum. Sed antequaA recederet de ultra naturam humanam pcrfpicacitcr hoc 

cella fua ,, quamdam imaginem beatx Vir- facere cernebatur. Nam cum in multis occu- 

ginis MakijE de eborc fcude ofic , quam in patus, tam ex parte ordinis quam ex parte 

cella habens folebat falutare , hanc antc ip- domus Carthufix frequenter effet ut Martha > 

. fius egrdfum cellae more folito feipfe recom- non tam faciliter ut Martha erga plurima 

mendans falutavit iterato. Mira aidu , vera turbari videbatur , exemplo ducis Ifraelitici 

tam?n. Ad ipfius namque falutationem, quali populi, qui utraque manu p.ro*dextera ute- 

ultimum valedidurus Sc receflurus , mox di- batur. Sicut etiam nec elevabatur profperis, 

da imago -quali in tabernaculo polita ibi- fic nec frangebatur ad verfis. Cum vero Deus 

dem vifibiliter fe regyrans , eidem novitio y omnipotens tanta ejus merita remunerare 

confpicicnti vertit dorfum fuum tamquam g' decreviflet , quadam a Deo eft infirmitate 

ingrato. Quo vifo didus novitius tamquam perculfus , qua invalefeente vicarius ipfius 

beatilfimx Virgini mifericOrdiz matri ingra- domus ad eum inungenduni cum aliquibus 

tus , non fuit , vifo tam efficaci miraculo , de conventu perrexit : fiquidem totus non 

ad corredioncm compundus , fcd femper potuit interdie conventus , eo quod tunc 

obftinatus i Sc veluti defpcratus inftigante matutina: in ccclefia decantabantur : cum- 

maligno voluit perficere quod incoepic. Ni- que fuifiet inundus , & etiam ecclefiaftica 

hilominus trfftis & aliqualiter dolens, Deo facramenta cum viatico reccpilTct, utpotc 

infpirante , idipfum quod fadum fuit priori qui prope finem elfe videbatur , tunc julfit 

& magiftro fuo ftuduit intimare. Dum vero omnes altantes recedere , portamque cella: 

interim prior & magifter fuus circa cumdcm fux recludi , ipfum folum relinquentes. Qui- 

^auperem fatagentes , plus folito more ipfius bus peradis , adnifu quo potuit de fedulo 

cutam habentes, ac ipfum fere fine inter- c profilivit, atque oratorum! intrans, pavi- 

miffione vifitantes , fuadebant ei quatenus L mento fc dedit , tantoque lacry marpm imbre 

voluntate fua in Habilitatem firmata , eidem fe perfudit,, reum fc clamitans , pcccatorem- 

* beatilfimx Virgini Marle reconciliari ftude- que fe coram Deo accufans , ut eifdem lacry- 

rct. Sed vct&a eorum exhortatoria furdas au- mis copiofe pavimentum perfunderet. Qui- 
res ingrati & infelicis non poterant pene- dam vero clericus Redditus fadi ignarus, a - 

trarc: cum ecce una dic poft matutinas,, cafu pertranfiens , audienfque ejus lamenta, 

dum magifter novitii ad ipfius cellam pro cellam aperuit & intravit, ipfumque nimiis 

prima cum eo dicenda iviflet,rcpcrit ipfum fingultibus vix refpirarc valentem in pavi- 

parum ante de monafterio per murum exi- mento proftratum invenit. Tunc pater ab eo 

vifle, ut inde ad laeculum rediret. Prior ve- utcumque fuftentatus & adjutus, utpote qui 

ro exeunti valde timens , eo quod beatam in extremis erat , ad ledulum rediit. Dehinc 

Virginem Mar,iam eidem 4fove.rat indigna- prae expedationfc fui exitus monachis congrc- 

tam, curfu veloci mox multam domus fa- D gatis. Dominica: , ut moris eft , paffiones legi 

tniliam poft ipfum mifit , quatenus eumdem coeperunt : vir vero Dei cum tanta attentione 

ad monafterium revocarent. Sed heu ! Sc 6 Dominicas paffiones aulcultabat ac fi fere 

ftupenSum & dolendum nimis! dumdidus nihil mali fuifiet perpefius. Sed, 6 mirabile 

novitius monafterium fuifiet egreflus , ipfa auditu ! cum is qui Dominicas paffiones le- 

domus familia ipfum infequens ac undique gcbat iterum erraret , vir fancfcus , in cujus 

diligenter inquirens , fic quod etiam parvum corpore vix extremus halitus palpitabat , ad- 

animal reperirc valerent : ipfe ab oculis eo- nifu quo poterat emendabat: non verba evan- 

rum cvanefccns, nufquam , proh dolor ! gelicac veritatis poterat fuftinerc corrupte legi, 

comparuit, nec de eo poftea umquam no- Ledi; demum paffionibus , ac lctania decan- 

va funt audita. Ifti namque apte congruit tata , fanda illa anima feliciter inter verba « 

quod beatus Gregorius in homilia de ingra- orantium obdormiens in Domino migravit 

tis loquitur : Poft contemtum gratia: major anno Domini millefimo trecentefimo fexa- 

foletfequi irae vindida. Tunc prxdida ima- £ gefimo, die fimdo epiphaniae , qui fuit an- 
go beatz Virginis ad laudem ipfius & in te- nus decimus quartus prioratus lui. Dum vero 

ftimonium przmifforum & ad cautelam fu- Avenioni rumor de tranfitu prioris Cartufiz 

turorum fuit delata de mandato prioris Car- percrebuifict , domnus Innocentius papa ad- 

thufix ad domum Carthufix , quz ibi fer- huc fuperftes, hzc audiens, in vocem lacry- 

vatur ad pratfentem diem. marum, ut fertur , prorupit dicens : Valen- 

Sed nunc ad propofitum quod incoepi- tior rcligiofus& clericus mundi mortuus eft. 

mus de przfato priore revertamur. Prxfatus Cum vero poft modicum tempus fupradidus 

enim pater domus Carthufix , tam admira- papa in extremis laboraflet , & finem fuum 

bilis in vita contemplativa pariter Sc adiva adefle cerneret, coram infinitis aftantibus 

videbatur , quod vix ei confimilis reperiri intonuit dicens : Utinam anima mea efiee 

poflet. Si quando enim , ut fertur , virx fc coram Deo talis qualem zftimo fore ani- 

contempladvx dediflet , in tanto cxtatico mam Johannis quondam prioris Carthufix. 

Prxfcriptus 




Digitized by 



193 


O R r> I N I S CARTUSIENSIS» 


m 


Praefcriptus etiam dominus cardinalis Petra- A tur vincere, ab ea quoque farpius Vinceba- 


goriccnfis, qui cjufdem prioris eledionem 
in papatu impediverat , audita ejus morte , in 
haec verba prorupit: V* nobis, quia triftes 
nos. Triftis cft eccieiia Dei , quia collegium 
noftrum & ecdefia fanda Dei talem non 
promeruit habere paftorem. Non enim digni 
fumus tanto pallore. 

Exemplum . 

Poft modicum vero temporis dido priore 
fam defundo, duo de ejus patria , erat enim , 
ut praemittitur , Lemovicenfis , venerunt Car- 
thufiani, qui a domno venerabili patre Elifia- 


tur. Cum enim ex orationis fervore & con- 
templationis exceflU diem crebro cum no- 
de infomnem duxiflet , natura fuperante , 
interdum in medio galile* in clauftro ex ni- 
mia fomnolcntia collabcbatur ad terram c 
ibique cum nullus praefens affuiflet dormire 
cogebatur fuper pavimentum. Semper fere 
nudus & difcalceatus , hoc cft fine peduli- 
bus atque capite nudo , nonobftantibus in* 
tenfis frigoribus , quae ibidem in hyeme vi- 
gent, incedebat. Numquamin ledo fere de- 
cubans , numquam cilicium vel tunicam mu- 

, ^ x tans, quoufque bene fuifient attrita ; fuper- 

rio fiiccefforefuo aliquas reliquias de ipfo de- ® fluumenim reputabat beati Hilarionis exeni- 


fundo priore magnis precibus petierunt, 
afferentes eum duo notabilia miracula poft 
mortem in patria fua percgifle x Didus vero 
fucccflbr ejus eifdem pro reliquiis unum de 
ciliciis iuis dedit, quod dum advixit ad crar- 
nem fuam deferebat. Siquidem cilicia nodofa 
afperrimo pilo in modum catrrtfi* fandam 
fuper carnem die noduque femper ad mor- 
tem ufque gcftavit in longitudine poplites 
protegentia, ac manicas longas fere ufque ad 
manus habentia.Tali enim lorica milesChrifti 
ufque ad mortem femper incedit armatus. 


pio mqnditias quaerere in cilicio quod por- 
tabat ad carnem. Praedidi patris etiam abfti- 
nentias , difciplinas , vigilias , necnon & poe- 
nitentias , fpirit ufque fui devotiones nemo 
deferibere valeret, quoniam quidem modum 
& naturam excedere videbatur humanam. 
Et cum fibi ipfi aufterus valde & durus in 
fingulis eflet ; omnibus tamen pius & mife- 
jicors extitit. Unde hunc titulum prae ce- 
teris poft ejus felicem tranfitum in charta 
capituli habere meruit : obiit pius pater de- 
minus Helifiarius frier Carthufi a. O quoties 


Hoc quoque inter cetera fertur de eo , quod r in ecclcfia tempore divinorum cum pfalmo- 

»■ _ ./l n — ' J; J * rrf < 


longo tempore poft mortem ejus veftcs 
fu* in domo Carthufi* pro reliquiis ferva- 
jbantur. 

• Dum vero adhuc vir ifte fandus viveret , 
& corpus cujufdam defundi fratris fuper 
quemdam lapidem , qui eft poft tribunal ec- 
clefiae did* domus , ubi omnes mortui ex- 
portantur ad lavandum, lavaretur, in ha*c 
verba prorupit : Confido firmiter de boni- 
tate Dei , & de ejus mifericordia praefumo in- 
dubitanter , nullum hic moriendum fuper- 
que iftum lapidem lotum , quin fandus in 
conlpedu Dei habeatur. Non quod ili» lapis 


diam cum aliis decantaret, aut miflam cele- 
braret, in mentis exceflu rapiebatur ! Sed& 
6 quanta «idem fccreta Dei revelabantur ! 
Siquidem interdum ex nimia l*titia\ fpiri- 
tuali & mentis exceflu faltare quodammodo 
& infanire fere in choro videbatur. Nam 
fiepe ex nimio mentis exceflu feipfum obli- 
tus, & nefeiens ubi eflet , in laudem Dei 
tam alta vocc exultabat, quod ab aliis no- 
tabiliter difeor dabat. Interdum vero ad fe- 
ipfum rediens, de difeordia quam infeius in 
raptu fecerat, quamplurimum erubefpebat. 
Dum enim quodam tempore Dominica ca- 


1 , 1 r\ * 

aliquem fandificare poflet, hoc dixit; fed u pituli generalis miflam in conventu omni- 


quia nullus nifi a Deo przdeftinatus in eadem 
domo Carthufi* ufque ad finem propter or- 
dinis , potiflimiimque propter loci rigorem 
vix perfevera re valeat. Sub ifto etiam priore 
accidit miraculum, quod fuperpofitum eft 
dc domno Johanne Cornerii procuratore. 

De vigefimo tertio priore . 

Anno Domini millcfimo trecentefimo fe- 


bus pr*fcntibus celebraret ; dum Credo in 
unum Deum conventus cantaret, raptus fuit 
ibidem exiftens in altari ; nec a diacono fibi 
calicem offerente & ftrepitum faciente , ad 
humanum poterat intelledum reduci, quin 
immobilis & infenfibilis per fpatium rema- 
neret. Super omnia autem in fadis & verbis 
fuis fine aliqua fidione tam (impliciter & 
humiliter fc gerebat , quod in multis nimium 


xagefuno, domno Johanni Birclli fucceffit _ videbatur excedere, quafi ftatum fuum de- 

s_ : j l : i : E .. n J ] _ 


In prioratu domus Carthufi* venerabilis pa- 
ter domnus Heliziarius monachus did* 
domus Carthufi* , tunc iutem prior domus 
Boni-pafius. Hic pius pater tantx fuit abfti- 
nentix , aufteritatis & poenitenti* , quod nul- 
lus fere antcccflbrum fuorum eidem in prx- 
miifis poterat comparari. Siquidem aliqui- 
bus, imo quafi omnibus excedere videbatur, 
pro co quod poenitentiam tam arduam fa- 
ciebat, quod natura humana vix poterat fu- 
ftinerc. Unde cum naturam ipfam conarc- 
Vet. Seript. & Mon. ampl. Colle ff. Tom. VU 


deceret. Quod cum fibi a fratribus quando- 
que diceretur, ipfe ex hoc in nimium rifum 
refolutus aiebat: Sine dubio nimis fum ru- 
dis. Erat etiam nepos cardinalis Mimaten- 
fis, (a) qui eidem nepoti fuo aliquando ex 
certis caufis feribere confuevit ; cujus etiam 
litteris licet invitus nonnumquam referibere 
cogebatur. Et tunc ex induftria tam fimpli- 

(*) Angi ici Grimaldi de Griftco dicecefis Mimatenfis . ar- 
chiepifcopi primi Avenionenfil, tumpesbyteri Cardinalis S. 
Petri ad rincula ciu Eadoiix, &c. 


Dic . ed by 


Google 


I9J BREVIS HISTORIA j 9 6 

citer & in parviffima pagina eidem cardi-: A Sed & filiis fuis, monachis fcilicet didae dc*- 


nali refcripfit , quod ex hoc ab ipfo fe det 
pici 'arbitrabatur. Cum' vero didus cardina- 
lis prioribus feu aliis ordinis pcrfonis litteras 
«idem ex parte prioris deferentibus refpon- 
deret , fe ulterius dido nepoti fuo non feri- 
pturum , eo quod per modpm feribendi eum 
contemnere videbatur ; ipfe pius pater hoc 
. audito in magnum rifum refolutus dicebat : 
» Sine dubio bene placet mihi quod non fcri- 
* bat mihi amplius. Quid enim mihi cum ip- 
» fo> Faciat ipfefada fua, meque dimittat in 
*> pace. Non enim fi voluiffet fibi defuit ma- 


mus ipfum crebro vifitantibus atque eidem 
lanitatem imprecantibus aiebat : Deus non 
exaudiat vos. Tunc ecce feria fexta in qua 
non multum videbatur infirmitate ipfa gra- 
vari, mifit pro vicario domus & conventu, 
ab eis humiliter petens viaticum & ecclefia- 
ftica facramenta. Super quo ipfi licet nimium 
admirati , quod petebatur tamen compleve- 
runt: nam eidem, ut poftea patuit, fuit re- 
velatum , quod feria fexta migrare deberet. 
Et ecce feria fexta fcquenti invalefeente in* 
firmitate incoepit fortius aggravari : cumque 


teria curiofe didandi, quia bene intelligens g eadem die jejunium effet , & poft nonam 

erat & litteratus > fed in fe corde humilis , didam conventus comediflet } conventus 

ipfc fe delpici & omnino nihil reputari cu- congregatus eft pro expedatione fui exitus 

piebat. Secundo autem anno prioratus fui ad cellam infirmi. Sed & cum juxa morem 

decidit in infirmitatem gravem: unde vifi- ordinis ad lcdulum ipfiusab unomonacho- 


tantibus eum fedule fratribus , quibus valde 
diledus erat, ac flentibus coram eo, ipfe eis 
compatiendo dixit : Chaliflimi ftatres mei , 
ut quid fletis ? Cupio enim difloivi & effe 
«cum Chrifto. Eis autem non acquiefcenti-; 
» bus , ait : Cernitis quod ex regionibus cir- 
» cumquaque homines veniunt ad nos pro 
» herbis crefcentibus in cimiterio noftro car- 
» pendis, quas in fide fua fecum deferentes 
«infirmis fuis, ut fertur, in potum tribuunt, 
» & fanantur. Faciatis, fi placet, ut habeamus 
« de herbis ipfis ; fi forte Dominus mifericor- 
» diam fuam ineoum voluerit facere , & vos a 
» fletu quiefeatis. Ad quod verbum hilares ef- 
fedi , certatini ad cimitcrium currentes , 
potumque ei fuper eas porrigentes , & non 
poft multum ex ea infirmitate convaluit 
& furrexit. Praefata infirmitate fatis gravi 
«o ledo decubante, in tantum in eo mor- 
bus invalefccbat, quod lumine unius oculi 
orbatus fuit. Propter hoc non pro plaga Dei 


rum Dominicae pafliones legerentur ; cum 
ipfe fe vellet erigere , ac , ut videbatur, ma- 
nus ad coelum extenderet, fed per laflitudi- 
nem non valens , eundis videntibus tradidit 
fpiritum anno Domini millefimo trecentcli- 
mo fexagefimo feptimo in dic Barnabae apo- 
ftoli in menfe Junio , qui fuit annus feptimus 
prioratus fui. . , 

' De priore vtgefimo quurto. 

Venerabilis pater domnus W illelmus' 
monachus domus Carthufiae, vir litteratus, 
pius , diferetus & morigeratus , ei in prioratu 
domus Carthufiae fucceffit : qui didam do- 
mum & ordinem fatis ftrenuc imprimis gu- 
bernans , nominis fui polleris reliquit me- 
moriam. Hujus prioris tempore extitit piae 
memoriae vir venerabilis ac litteraturae dom- 
nus Johannes domus Carthufiae monachus, 
fed prior domus Allionis, qui multoties pro- 
pter excellentiam fuam vitaeque meritum vi- 


quam circa cum Dominus permifit, non tur- D litator ordinis exiftens, fuo bono ac fando 


batus fed immobilis pcrfiftens 5 cum contem- 
plationi defideraret ac quieti vacare, ratus 
eft fe legitimam caufam habere petendi ab- 
folutionem ab officio prioratus fui. Quam 
cum in capitulo generali inftanter peteret, 
inter cetera turpitudinem caecitatis allegan- 
gando ; hoc meruit a capitulo refponfum 
habere , quod inter cetera corporis membra 
nullum membrum quemadmodum oculus 
•tam valeret alterius defedum membri fup- 
plere. Siquidem uno orbatus oculo, habet 
alter ut plurimum virtutem acutius pervi- 


zelo,»quem circa ordinis obfervantiam gef- 
fit, fui nominis polleris non modicam reli- 
quit memoriam. Ejufdem etiam tempore 
quamplures domus exordium fumferunrde 
novo pariter & incrementum, tam ante fchif- 
ma incoeptum quam pendente fchifmatc, 
idcirco quia pluribus annis praefuit. Pro quo 
notandum quod domnus Henricus Calcat 
prior domus Coloniae in opufculo fuo fic 
feribit : Unum fpecialiter eft pro Carthu- 
ficnfibus s in lignum fanditatis , quod num- 
quam vel raro incoepta eft pro eis domus , 


dendi. Unde laepius jocando dicebat : De E nili cum prarfagio aliquo aut figno ; impe- 


illius oculi coecitate non curo , quoniam al- 
ter mihi fufficit pro voto. Verum cum vir- 
tutem & poenitentiam hujus fandi patris ' 
Deus omnipotens remunerare decreviflet , 
venit tempus vocationis fuar. Quadam igitur 
infirmitate a Deo perculfus, ledo decubuit} 
cumque in conventu & in privato oratio in 
miffis pro infirmis continuaretur , & ipfe hoc 
intelligens dicebat : Deus non exaudiat vos. 
Nam & ego cupio difloivi & efie cum Chrifto, 


diente femper hoc circa principium diabolo, 
vel per infortunium aliquod aut damnum 
fundatoris , vel citiorem mortem eorum , 
aut aliunde veniens periculum : fed num- 
quarn praevaluit , quia dudum in proverbium 
venit : Ubicumque Carthufienfibus erigitur 
horreum, cito fit clauftrum. Unde Innocen- 
tius papa tertius , cum adhuc cardinalis effiet, 
fandum quemdam vifitare folebat eremitam. 
Quadam vice venientibus fe & fuis illuc & 


Digitized by 


Google 


197 ORDINIS CARTUSIENSIS. 

fortiter pulfantibus , non audiebatur vox A rius & dixit : Hic multis annis audivi con* 


nequ 1 ? fenfus. Tandem irruentibus clientibus 
in celiam vi , & ipfum ftimulando quafi mor- 
tuum excitantibus , clamavit voce magna 
dicens: O mi, 6 mi, vidi mirabilia , vidi • 
horribilia. Scifcitante igitur diligenter cardi- 
nali quid viderit , refpondit : Dudus ad in- 
fernum vidi incidere animas ficut nives den- 
Cflimas aerem obnubilantes ; ad purgatorium 
vero ficut nivem rariffimam : fcdad paradi- 
fum tres tantum vidi introire animas, illius 
fcilicet epifeopi , & illius prioris Carthuficn- 3 
fis , ac illius viduae Romanae fingulas nomi- 
nans perfonas. Cardinalis igitur vir prudens, 
veritatem fcire volens vifionis , miliis hinc 
inde nuntiis , competit animas illas eadem 
hora corpore folutas. Sicque qui prius ti- 
muit aliqualiter de nimio rigore Carthufien- 
fium , maxime propter carentiam carnium , 
propter evoiationem animae illius prioris, fa- 
dus eft amicus illorum , novam pro cis pro- 
curans fieri domum. 

Exemplum. 

Mons etiam fandi Beati fuper Confiuen- 


centus celebres ; ardentia vidi luminaria Si 
mira fieri fefhu Hoc audiens devotus pater 
abbas de Martevverde Praemonftratenfis ibi £): infui* 
praefens , continuo defeendit de equo , 
oratione fada fuper terram in genibus , audi- 
vit dicentem : Hic eft locus meus. Domus 
igitur ibidem xdificata (b) & reddituata ; & rn 

poftea moriente Domino, &difcordantibus ■ J 
inter fc filiis , procurante fathana (ex annis 
fine Carthufienfibus ftetit vacua, (c) 

Domum etiam prope Argentinam ( d ) [d\ 

quaedam reclufa multis praedixit annis. Item 
domus Portae-Mariae fupet Danubium diu 
ante fundanda apparuit cuidam matrona. 

Domus etiam prope Leodiutn in principio 
multa habuit adverfa. 

Apud Nurembergt ciVcs nullatenus volue- 
runt admittere quod domus ibi fieret : fed 
beata Virgo apparuit fundatori dicens : Quod 
audader peteret , & domus fieret, & cellam 
Mariae vocaret. 

Juxta Trajedutn inferius quidam dominus 
perdives cum aliquando veniffet Monftrco- 
lum Picardiae, & cives invitaffent cum, videre 


tiam locus fandus & valde antiquus: ibi enim C veronicam Domini tertiam ibi exiftentemi 


olim pro fide Chrifti folebant martynzan 
Chriftiani. Quibus fandis martyribus , dum 
aliquando reliquiae beati Servatii deduceban- 
tur per Mofellam , fandus idem ex oppofito, 
eorum veniens reverentiam feccje videba- 
tur, in capfella tumultuans , quafi. erigendo 
fc & affurgendo eos falutans. Unde & fra- 
gres ibidem de reliquiis ejus partem obti- 
nuere non modicam. Hunc locum olim mo- 
nachi incolebant Benedidini ; quibus amo- 
tis venerunt faeculares canonici ; poft quos 
mirabili inftindu archicpifcopus Trevirenfis 
Bai^duinus frater Henrici imperatoris , infti- 


veronica illa femper ab ipfo diverterat , ac 
fi ipfum omnino dcfpiccret : fuper quo mul- 
tum mirans & timens , tandem confuluit 
quemdam priorem ordinis , olim focium 
fuum in fcholis. Qui audito eo , dixit : Do- * 
mine fentio , quod in quodam obnoxii eftis « 
Deo ? audivi enim aliquando a vobis quod « 
libenter velletis facere domum ordinis. Qui « 
ftatim dixit : Verum , fed illius penitus fui « 
oblitus. Et prior : Vovete, inquit, domine « 
domum facere ; & reddite votum , & ad ve- «■ 
ronicam redite. Vovit igitur & fecundo iter « 
arripuit : & eccc veronica illa , quocumque 


tuit ibi domum ordinis Carthufienfium. Qui j) fc divertit, femper fibi tunc in oculis fuit. 

Laetus igitur rediens domum aedificavit & 
reddituavit 5 ac pro aedificando multa mil- 
lia florenorum adimpendit. Fadufquc priof 
fupradidus ibidem redor primo, & poftea 
prior domus, quae Dei dono quotidie pro- 
ficit circa annum Domini millefimum tre- 
centcfimum nonagefimum primum. 

Itaque communiter domus eorum cum 
aliquo inchoantur praefagia, aut notabili li- 
gno, refiftcnte femper circa principium in- 
choationis diabolo , prout in jam tadis do- 
mibus excmplificavipro folatio , quia & funC 
novem in vicinio. 

Crevit igitur ordo Carthufienfium in do- 
mibus ,& perfonis , fed lente fatis i & hoc 
propter rigorem nimium, ab ccdefia tamen 
poftea mitigatum. Vixerunt enim in magna 
fobrietate fratres , fuper omnia caftitatcm 
cuftodientes. Quapropter & divitias fugien- 
tes tamquam pereuntes , & animarum 

(e) Modo deftru$a eft funditus ; tjus autem prxclararti 
mentionem facit Thomas Campeafis iu vita Gerardi magni. 
(i) Modo funditus crerfam. * 


etiam prope Trevirim faciens Carthufien- 
fium domum , cum ipfis faepe vixit in al^fti- 
nentiis , horis , vigiliis , jejuniis & in legen- 
dis miffis, & ad ipfas ferviendo ficut frater 
humilis. Pro quo ipfum indubitanter mer- 
cedem creditur rccepiffe aeternaliter in coe- 
lis , & fandae memoriae apud ipfos exiftens 
in terris. 

Archicpifcopus Colonienfis Walramus 
dum quamdam domum fanda Barbarae fun- 
, dare volens, multis extra Coloniam atten- 
talfet locis 5 tandem nutu Dei pervenit ad 
*S. Martini locum didum, * Sent Martins-Vclt , in quo 
campus. olim fandus Sevennus audivit concentus an- 
gelorum animam fandi Martini in coelum 
[ 4 ] deferentium. (4) 

* Domus Apud Arnhem domus dida * Monichaufien , 

monachoru. ante q Uam fieret, dux Gelrix , dum equitaret 
circumquaque ad videndum ubi eam xdifi- 
carc vellet, occurrit ei pauper feptuagena- 

[*) Empto a canonicis £an<fti Scrcrini fundo Catthufiam 
erexit circa annum i $ j (. 

( 4 ) Circa annum 1340. 

Fet. Script. & Mon. xmpl. Colle Cl. T»m. 


Ni) 



Digitized by 


Google 



1 99 


BREVIS HISTORIA 


2CO 


inftdias , terminos pofleffionum contra ava- 
ritiam ftatuerunt certos. Super quo Sc qui- 
dam papa valde commendat eos dicens : 
Contenti eftis ob hoc paucis perfonis , nc 
jfro pluribus plurimis gravaremini curis :dc 
apoftolatn fcilicet monachorum , ut fpiri- 
tualiter prior fit loco Domini, &loco apo- 
ftolorum duodecini monachi. Et fic fua gra- 
tia tenet eos Dominus fub virga , ne divites 
deciment ad vitia , quae communiter tran- 
feunt fub & fnpra , femper tamen fine pecu- 
nia notabili aut abundantia. Quapropter & 
ecclefia in quodam privilegio exemit cos ab 
hofpitalitatis obfequio : quod quidam tyran- 
nus nolens advertere , fed gravans cos f*pe, 
recepit monftrarn pro prole ; quoufque do- 
dus a bono viro hoc effe ex illo gravamine, 
refudit ablata , & prolem recepit natura- 
lem, poftea defendens ordiftcm.Hypocrifim 
etiam fugientes fummopere, funt media:, 
non lingularis aut fida apparenti* : immo 
fi aliquando aliquid fenferint grati* in vifio- 
ttibus vel revelationibus , confolationibus aut 
aliis fandis vifitationibus , hoc celant cum 
propheta, ut fecretum meum mihi , fecretum 
meum mihi. Unde cum prior quidam eorum 
oftentationem femper vitate docens , & pro- 
pheticum ilhid fspe allegans, mdrtuus effet & 
fepulchrum fuum vilitantes fani fierent» pro- 
hibitus in virtute fand* obedknti* a fuo fuc- 
ceflore , allegante quod propheticam illud 
ipfemet non fervardr mortuus quod ferttpCr 
docuit vivus , fanitatem conferre poftea 
defiit. Honores etiam mundanos & digni- 
tates noni curant , nec lingularis noras lart- 
ditatis reputant, ut patet per exemplum. 
Cum enim cuidam priori ordinis eledo fo- 
lemniter in epifeopum applaudere veniflent 
epifeopi vicini Sc alii domini ; uni eorum 
dixit : Sciro quod epifeopus elfe nolo ; ye- 
rumtamen quia cito moriar , mane hic & 
caufam tibi revelabo. Priore proximCmortuo, 
clara meridie apparuit epifeopo in cella 
•oranti , dicens hoc verbum : Scito, fi fuif- 
fcm de numero epifeoporotn , fuiffem Sc de 
numero reproborum. Illius quoque epifeopi 
ordinis fui fanditatem Deo committunt; de 
quo fic fcribitur in fpeculohiftorlali.Anthel- 
mus ex priote Carthuli* Bellicenfis epifeo- 
pus floruit i .qui mortuus vifus cft corpus 
fuum gracilibus ftrinxilTe funiculis , Sc qua- 
tuor cerei capiti ejus appofiti c*litus funt 
accenli. Quod autem fandus Huso Lincol- 
nienfis epifeopus ordinis eorum fuit cino- 
nizatns , hoc propter eximia ejus miracula 
poft mortem & in vira , qualia & adhuc f*pe 
facit procuraverunt Anglici , non ipfi. In 
cujus lignum feftum libi faciunt nuncfolenl- 
ne,inquo tamen converfi poffunt laborare j 
pr*fu mentes pie quod idem fandus pkis ap- 
probet humiles fratrum labores, quam glo- 
riofas feftivationes. Cum afltem quidam pa- 
pa, non did eft , peiorem Carthufi* voluit 


. effe .cardinalem ; renuit ille , allegans peri- 
culum anim*. Quapropter excommunica- 
tionem humiliter fuftinuit per aliquot men- 
fes, quoufque pap* dicerent cardinales : Di- . 
mittatis eum , pater fandiffime, quia fi huC 
venerit, afellum equitabit , & omnes nos 
confundet. H*c frater Henrieus Calcar. Se- 
quitur. 

Circa annum Domini millefimum ttecen- 
tefimutri fexagefimum nonum contigit quod 
Urbanus papa quintus ordinem Carthulkn* 
fium fincerc inter reliquos diligens, tmairi 
de feptem principalioribus ecclefiis in alma 
urbe Roma , fcilicet Jerufalem , quae alias di- 
1 citur ad fandam Crucem , ipfi ordini contu- 
lit & incorporavit ; qui Roma: refidens , de 
laxatione tanti rigoris ordinis quafi zelando 
pro ordine excogitans, quafdamin fuo fan- 
do collegio ordinationes novas , irrequifitd 
domno priore Carthufi* & capitulo gene- 
rali , obfervari in ordine inftituit : inter ce- 
tera ; Quod domnus Carthufi* abbas Voce- 
tur , qui eft generalis Sc caput omnium , Sc 
abbatis teneat ftatum. 

Item, quod Carthufienfes more monacho- 
rum omnes horas diei pariter Sc conventua- 
liter in ecclefia perfolvant. 

, Et item , quod quotidie more monacho- 
’ fum refedionem limul in refedorio capefc 
debeant , leduramque a legente pariter au- 
dire. 

Et rurfum , quod infirmi ac debiles in or- 
dine Carthufienfium in neceflitatis artieuk> 
in infirmaria debeant fecundum regulam 
S. Benedidtuti carnibus. 

Qu* nova, cum ad aures domni Carthu- 
fi* percrebuiflent , dolens pius pater fuper 
tali ordinis laxatione , quippe qui hadcnUs 
in fua fanda (implicitate Sc rigore ex patrum 
praecedentium ordinatione , divina mediante 
providentia perftitit, mifit illico, pr*habita 
i deliberatione, ad fummum pontificem ve- 
nerabilem virum litteratum , in facfo palatio 
quondam grande nomen habentem, dotri- 
num Johannerfi tunc domus Nov*-vill* jux- 
ta Avenionem priorem, qui & legatione 
fungebatur cum pnrfato pontifice ante crea- 
tionem fuam , ex parte felicis recordationis 
Innocentii pap* pr*dece(Toris fui : quatenus 
ipfi pontifici fuggerere debeat pro talium 
conftitutionum laxatione aliquali. At prat- 
didus prior notus pontifici ad pr*fentiam 
ejus veniens, ah eodem gratiofe valde ac 
benigne fufeeptus eft : nempe didus pridr 
demandatus olim a cardinalibus in conclaVi 
pro eledione novi pap* refidentibus , tale 
de domino papa 'futuro tcftimonium intu- 
lit : quare in papam Dei providentia eledus 
extitit. At papa pro jocunditate quafi inter- 
loquendo eidem priori dixit : Ecce JohannCs 
aliqua bona noviter pro ordine Carthufien- 
fium ftatuimus, inferens pr*didos quatuor 
pundos. Ad quem cuna humilitate , ut dc : 


Digitized by 


Google 



„cuit, ftatim prior rcfpondit Immo, pater 
„ fandiffime , iub corregione fandi ratis veftrse 
,, fandum ordinem Carthpficnfium deftruerc 
„ aliquatenus videmini. Primo videndum, quod 
„fi prior CarthuGae abbas fit & abbatis ftatum 
„ tenere debeat > unde proventus & emolu- 
„ menta pro fe & familia fua, & equitatura, 
„ ut abbatem decet , accipiet ? Multarum enim 
domorum ordinis proventus vix ei fuffice- 
„rent : domus itaque Carthufue vix pro ftl- 
.fftentatione prioris & conventus fuftentatio- 
„nem habet, quid ergo abbas faciet? Deinde 
„fi quotidie in refedorio contingat nobis pa- 
„riter comedere ; quid tunc erit de fobrictatc 
„3c abfti nentia a fandis patribus noftris tatti 
,t feliciter introduda, quae, ut timendum eft, 
» fuccedente tempore valde declinabit ? Ei ruir- 
„ fu m, fi quotidie, Ut vultis, divina in ecclefia 
»conventualiter fimul perfolverc debemus , 
» devotio modica verifimiliter erit} quin po- 
» tius magna inde fcquetur mentis diftradio , 
„ currere lic de ecclefia ad cellam , & de cella 


ecclefia*. Occatione illorum , & quia rex dc 
regina circa illud tempus juxta Parilius du- 
plicem pro eis fecere cqftventum , aliquibus 
invidentibus , difputabatur Parifius in fcholis , 
utrum Carthufienfes eflent de falvandis, qui 
in infirmitatibus non utuntur carnibus. Pra;- 
dixerat enim S. Bernardus in cpiftola ad fra- 
tres dc Monte-Dei , Carthufienfes femper 
laudatores habere deberd & vituperatores» 
Ea itaque tempeftate vixit Arnoldus de Vil- 
la-nova , praecipuus ille medicus , qui trada- 
tum pulcherrimum fecit pro Carthufienfibus 
quod bene flarent , per hunc medicis fuis fa- 
tisfaciens & artiftis. Quem & ille honoran- 
dus dodor Johannes Andreae allegans in No- 
vella , ut pro eis theologis fatisfaceret legi- 
ftifquc fuis & canoniftis fiiper capitulum , 
confilium de jejuniis fic concludit : hunc au- 
tem librum fic fummavi, quia etiam nunc 
quamplures flatus nobilis amicis meis Car- 
thufienfibus , apud quos eft vera religio, de- 
trahere conantur. In hoc fadus amicus of- 


„ad ecclefiam. Et iterum de efu carnium, qui 
, y eft unus cafus ordinis fatis gravis } quem qui 
„ tranfgreditur gravem ordinis difciplinam in- 
„ currit. Si denique , ut vultis , infirmis & dc- 
„ bilibus in ordine quali pro pietate fic mife- 
„ ricordia carnes ad comedendum in neceffi- 
„ tatis articulo debeatur miniftrari } numquid 
„cx hocabufio vifibiliter fequetur non modi- 
h ca ? quin immo tam gravis tentatio , eo quod 
* abfque dubio ipii fani nonnumquam tentati 
„ de efu carnium , fuggerente maligno , infu- 
di mos fe ede fimuiantes languebunt ; & fic pau- 
• „ latim difpenlatio vertetur in diffipationem. 

„ Quibus auditis papa mirabatur de tanta or- 
v dinis (implicitate } & quali fubridendo dixit: 

„ Dimittamus eos propter Deum in pace & in 
s fimpiicitate fua , ex quo nolunt quod eis ob- 
, latum eft gratanter accipere. 

De carnibus. 

vide Petrum Et quia hic agitur in praecedentibus de efu 
i vi» Car b Carn * um > ut legentibus fit caufa exempli , 
tuf.pag. ijz. notandum quod Cum S. Hugo dodos viros 
maxime vero a ordinem recepiffet, cotum quidam re- 
ca P . . traet. ^ crtente3 a j facculum , defendendo fe , priori 
fuo objecerunt rigorem ordinis indifcrctum : 
de quo tamen compundi tandem , quia ite- 
rUm admiffi non fune, plus in duritiam exar- 
ferunt , & ftiarn quafi exciifantes inconftan- 
tiam , jaculabant hoc capitulum circa finem 
decreti : C arnem cuiquam monacho nec gu- 
flandi nec fumendi eft concelfa licentia} ] 
Cartuficnfes violare feu non fervare quan- 
tam ad claufulam illam fequentem : fervato 
tamen moderamine pietatis circa argrotos } 
cx quo ipfi (impliciter propter Deum a car- 
nibus abflinent , ut fic carnem doment , fpem 
roborent , fic Domino fiio cafttim corpus of- 
ferant : felentes quod fi delicatius indulge- 
tiir ventri , oporteat etiam & Veneri 5 prout 
hoc heu ! iit dolore omnis ftdtus experitur 


dinis dodor vcnet&pdus , ita ad eos affedus 
in Chrifto , quod nemm domum ordinis fieri 
procufavit juxta Bononiam maxime dc fuo 
proprio patrimonio. Sibi enim a Johanne 
, papa vigefimo fecundo in Avinionem’ vo- 
cato pro confilio , Carthufienfes fua ftatuta 
dudum ab ecclefia confirmata prarfentavC- 
mnt, propter Deum examinanda contra ca- 
lumniatores : quibus perledis refpondir, nuat- 
quam fc audiviffe vitam cum tanta diftridid- 
ne, fobrietate , humilitate & caritate infti- 
tutam. Hoc igitur ad curiam Romaham, qufc 
olim vitam eorum confirmaverat delato, & 
fuper eo hinc inde difputato, fententia ma- 
jorum & potiorum conclufum fuit dodorum 
iplis Carthufienfibus per ardam viam ince- 
dentibus , fecurius effe & falubrius fimpliciter 
carere carnibus; quam quotidie defiderando 
1 nunc has nunc illas titillare tenrationes non 
fine periculo, ficut experitur heu ! nimis in 
aliis religionibus: & hocpra*cipue quia longo 
tempore hadenus ab eis abftinendo faniores 
inventi funt fic longaeviores , ficut & olim 
homines ab Adam ufque ad Noe eas non 
comedentes. Et fic fupplendum eflet clau- 
fulae illi eis oppolitae ut fupra: fervato tamen 
moderamine, ficc.nifi forte fponte pro Ghrifto 
aegroti aliqui eis eligerent carere. Haec Hcn- 
ticus Calcar. 

Carcnciam etiam hanc carnium fandam Carnes muta- 
ab ecclefia approbatam Dominus dignatus t£l11 
eft pulcherrimo poft hoc declarare miracu- 
lo. Quodam enim carnifprivio hadenus qui- 
dam reverendi viri clerici caufa devotionis 
domum Carthufiae vifitantes , petierunt a 
domno Carthufiae licentiam vifitandi fratres 
per cellas ; & accidit ut vifitantes fratres in- 
venirent quofdam debiles , fenes ac infir- 
mos : unde cum multa inflantia apud dom- 
num Carthufiae fupplicando latagcbant, qua- 
ternis amore- De* fic Corum gratia ipfis infir^ 

' N iij 



Digitized by v^ooQie 


a-o.3 BREVIS HISTORIA 204 

•«iis faltcm, ctfi non| omnibus carnes liceret A funt, qui pro teftimonio futuri judicii cru* 


^niniftrare illo faltcm die , quo univerfus 
.mundus carnibus unitur. DomnusGarthufiz 
ftxc audiens, quafi nefas reputans, omnino 
■contradixit. At illi videntes fc nihil precibus 
proficere , inflabant apud domnum Carthu- 
lix, quod faltem eis ibi libeat uti carnibus, 
quia omnino eis carere illo die nolebant : 
hoc autem «d hunc finem fecerunt, ut cum 
•carnes haberentur , facilius poffent patrem 
4 >ro miniftrandis infirmis inducere. Quorum 
.precibus & inflantia pater Carthufix tandem 
convidus , licet invite valde i propter ordi- 


cetn fuani portant quotidie cum S. Luca in 
fuo corpore , fidem Chrifli bullantes proprio 
fanguinc : quod plus animat ad fidem & ad 
bonam vitam proximum , quam multa millia 
yerborum. deflante igitur omni murmure 
contra fandum ordinem , prorupit repente 
pervolando quafi fons ille hortorum delicia- 
rum paradifi Dei , ordo Carthufienfium , pu- 
teus aquarum viventium in omnem Europae 
circa regionem. Ipfc enim Johannes vigefi- 
mus fecundus papa domum ordinavit Boni- 
pafliis fuper Durentiam prope Avenionem. 


aais obfervantiam , confcnfit. Miffi tandem p Innocentius etiam poftea fecit gloriofam do- 


iamuli eorum eunt converfo Carthufix do- 
mus ad proximiorem villam pro carnibus 
emendis , qui non parcentes pecuntz , deli- 
catiores quas invenerunt pro tantis dominis 
-fu is emerunt. Quid plura 5 Reverfi ad do- 
mum , & aperientes marfupia fua, qui ear- 


inum , in qua & fepultus efl cx oppofito Ave- 
nionis ultra Rhodanum. Habent etiam de- 
cem domos monialium, quarum propinquior 
nobis & ultima efl prope Brugas in Flandria, 
nolentes plures recipere , quia grave efl fe- 
minis talem vitam ducere. Rex etiam An- 


nes delicatas putaverunt fe attulifle , pro car- * glix fecit domum didam Witham , quam 


nibus pifces notabiles diverfi generis repe 
rcrunt. Domini eorum kivaferunt eos inju- 
riis multis & verbis , qtfi.fi falfc in hoc ege- 
rint & fide. Ipfe etiam converfus cum aliis 
nuntiis aftridi valde mediante juramento af- 
firmaverunt fe veraciter carnes cmifle & non 
,pifces. Sed non crediderunt domini eoruip 
■didis ipforum, donec ad carnifices de hovo 
nuntios mitterent pro veritate experienda : 
qui cum juramento affirmaverunt fe famulis 
eorum veras carnes vendidifle. Quibus au- 
ditis , domnus Catthufix exhilaratus fpiritu 
-de dono Dei : Eccc, inquit , domini mei ve- 
nerandi, videtis nunc fub oculis, quod Do- 
minus non vult nos uti carnibus. Et fic pif- 
ces qui valde fapidi fuerunt adminiftrati funt 
conventui : quibus vifis & auditis , domni 
..ipfi cum familia fua multum xdificati in hoc 
,fado , cum gaudio funt reverfi ad propria. 


rexit longo tempore S. Hugo poflea Lincol 
nienfis epifeopus : & poft mortem S. Thomx 
Qantuaricnfis epifeopi a papa tuncinjundum 
cft prxter alia tres domos per regem Anglix 
ordinis Carthufienfium fieri debere in An- 
glia pro poenitentia ; occatione cujus jam in 
Anglia odo funt domus. .Hxc ille. 

De incendio Carthufu. 

Anno Domini millefimo trecenteflmo | tfrum anno 
feptuagefimo vel circa idem tempus cbnti- Domini 
git flebile valde in domo Carthufix. Fratri- 
bus enim quiefeentibus xftivo tempore in« combuAa 
dormitione meridiana, incendium inopinate cft * 
a parte coquinx veniens, totam domum 
Carthufix fuperiorem cum ecclefia , clauftro, 
cellis ac aliis officinis, quidquid igne confu- 
mi poterat unica vorax flamma confumfit. 

Sicquc eundi quafi defperati omnem follici- - 


Fertur quoque quod quotquot iliis pifeibus u tudinem fuam & curam dumtaxat pro li 


vefcebantur infirmi, fanati funt & confor- 
mati. 

Prxterea invidentes eis folent allegare, 
quod circa civitates habitantes panem Chrifli 
■fidelium comedunt , otio vacantes , quia nec 
praedicant , nec confeffiones audiunt , nec 
fe aliter ad proximum exercenti fedfibiipfis 
tantum in quiete vivunt. Quorum inviden- 
tium cuidam hoc uni priori novam domum 
recipienti fatis auftere improperanti prior 
idem humiliter refpondit : Dilede pater, nos 
venimus hoc vivere quod vos foletis prxdi- 
carei & hoc libentius faceremus in filvis & 
eremis , (i quis nos defenderet a raptoribus 
& maleficis. Neque enim folum qui verbo 
fratrem fuum erudit , fed etiam qui exemplo 
ad' meliora convertit, minifterium geritdo- 
doris, dicit Beda. Qui humili illo verbo in 
confcientia percuflus , femper eorum poflea 
fuit amicus : animadvertit enim tunc quod 


bris eripiendis apponebant , fi quos tamen 
eripere potuiflent, ceteris Deo & populo in- 
flanti commiffis. Domnus Carthufix nullum 
videns remedium , valido clamore ihceflan- 
ter clamabat : Ad libros , fratres , ad libros. 
Plures tamen libri abfque hxfitatione ulla 
hinc inde in cellis igne confumti funt. Prop- 
ter quod fratres, fcilicet conventus domus 
Carthufix ad domum inferiorem defeenden- 
tes , fcilicet converforum , inibi diyinum of- 
ficium, prout poterant, Deo perfolventes , 
in magna vidus. & veftitus locique penuria 
longo poft tempore neceflitatc cogente , cum 
converfis degebant. Quamobfem anguftia- 
tus nimis pius pater domnus Carthufix inter 
cetera, ut fertur, mifit ad quamdam fandi- 
moTiialem reclufam magni nominisquofdam 
priores ordinis , feifeitans ab ea , cur tantum 
in ordine fando piaculum contigerit, ut ma- 
' ter ordinis fic deleretur. Qux ad fe miffis 


ipfi vitam prxdicant non fabulis vel verbis, illico refpondit verbum bonum, verbum uti- 
quod Leve cft & bonis & malis > fed quod ipfi que confolatarium : Non pro domiis aut per- 


Digitized by 


Google 


20 5 


ORDINIS CARTUSIENSIS. 


2C 5 


fonarum domus aut ordinis culpa id conflat 
eveniffe , fed fola maligni hoftis invidia in- 
ftigante , qui domum ipfam potiflime prop- 
ter faerx religionis obfervantiam delere co- 
natur } hoc quoque inter cetera adjiciens : 
quod domus ipfa abfque ulla hxfitationc in 
futurum folemniore flatu quam umquam 
hadenus fuerat, Deo cooperante, eifet re- 
paranda. Quod equidem in prxfcntiarum ad 
oculum cerni poteft : nam & ipfe fummus 
pontifex dominus Gregorius hujus nominis 
undecimus , qui & ipfe inibi , fi circa Avinio- 
nem viam univerfle carnis exfolviffet, ut fer- 
tur, fepeliri propofuit, audita didar domus 
tam flebili defolatione , pro celeri ejus repa- 
ratione magnam fummam florenorum cito 
tranfmifit. Sic & fecerunt etiam domini car- 
dinales , prout fibi a Deo infpirabatur : idip- 
fum fecerunt reges Francix, Anglix,&Na- 
varrar cum ceteris principibus & magnatibus 
ubique locorum > epifeopi quoque ipfi atque 
ecclcfiarum prxlati, patvicum magnis; in- 
fuper quoque & cives & civitates, iimul in 
unum pauperes & divites , Una cum domi- 
bus ordinis , audita didar domus tam lugu- 
bri plaga , largius eleemofynas fuas pro ejuf- 
dem ecclefiae reparatione tranfmiferunt. Sed » 
& domnus Carthufix quofdam de fuis mo- 
nachis ad regiones diverfas cum litteris de- 
precatoriis principibus atque praelatis , ccclc- 
fiis quoque & capitulis per Franciam , Ale- 
manniam, Lombardiam, Angliam & Gal- 
liam pro didx domus fux fubfldio tranfmi- 
fit. Et fic , Deo propitio ,.non in vacuum la- 
bbraverunt , fed magnam florenorum fum- 
mam colligentes cum gaudio fufeepti. Itaque 
Deo pie providente ac miferante , prxfatx 
rcclufx prophetia ad oculum plene jam cer- 
nitur adimpleta. Nam fxpedidx domus xdi- 
ficia, cum ecclefia & aliis officinis & clauftris, ^ 
fumptuofa valde atque folemniter conflant 
cum teftudinibus lapideis, murifque & tegu- 
lis lapideis reparata ; ita ut Deo dante jam 
potius de didx domus reparatione fine com- 
paratione magis gaudeant , quam qui de ejus 
antea defolatione videntes dolebant. Hxc cft 
enim fecunda per incendium domus Car- 
thulix deftrudio : nam tempore pix memo- 
ri* domni Aymonis quondam prioris Car- 
thufix , qui fuit, decimus fextus in fucccflione 
prior, domus prxfata incendio ex toto periit 
circa annum Domini millefimum trecente- 
fimum vigefimum ; fed poftea , Deo mife- 
rante, iterum rexdificata fuit, & in melius 
quam ante reparata. 

De fchifmate. 

Tempore quoque prxfati domni Guil- 
helmi prioris, fcilicet anno Domini mil- 
lefimo trccentcfimo feptuagefimo odavo , 
ordine Carthufienfium in quiete & fumma 
reverentia , Dei providentia, perfiftente ; con- 
tigit in ecclefia Dei fanda, permiffu divino. 


inter triticum feminante maligno zizania , 
ut affolet , & quafi itremediabiliter & dam- 
nabiliter pullulante, vidcficet illud deteftan- 
dum ac nimis flebile fchifma poft obitum 
felicis recordationis domni Gregorii papx 
undecimi. Ceiebrata denique Romx per do- 
minos cardinales pro novo papa cledione , 
creatus fuit in pontificem dominus Urbanus 
hujus nominis fextus. Dehinc, nefeitur quo 
Dei judicio , fine cujus nutu nec ab arbore 
folium cadit, parvo fpatio poft hanc cledio- 
nem celebratam elapfo , fchifma contigit in- 
ter cardinales : nam una pars Romx remanfit 
cum eiedo fuo, altera vero reccffit novum 
creando papam, & conveniunt in unum 
Clementem curiam fuam tenentes in Avi- 
nione. Accidit autem eodem fecundx ele- 
dionis die , vel faltem eo tempore , duos fra- 
tres de ordine Prxdicatorum ad domum Car- 
thufix a cafu devenire : conferentibus eifi- 
dem cum domno Carthufix forte de flatu 
ecclcfix , unus eorum petiit fibi afferri Apo- 
calypfis librum ; quo allato revolvit per fo- 
lia : cum autem veniffet ad locum feripturx , 
quafi per prophetiam : Ecce , inquit , hxc pro- 
phetia hodie in ecclefia Dei impleta eft. Et 
fic ecclefia claudicabat & nutabat ex utraque 
parte ; ficque ordo permanfit per biennium 
nec uni nec alteri parti adhxrendo. Et tan- 
dem anno Domini millefimo trcccntefimo 
odogefimo , colledo in domo Carthufix 
more folito capitulo generali , mifla fuit ex 
parte Urbani papx per priorem ordinis le- 
gatio pro fibi adhxrendo tamquam Chrifti 
vicario. Mifli fuerunt & ex parte domini 
Clementis fecundi eledi , folemnes ambaf- 
fiatores, quia prope fatis eft Carthufia Avi- 
nioni, pro fui adhxfione tamquam Chrifti 
vicario. Et fic tandem audita utriufque par- 
tis allegatione , prxhabitaque aliquali deli- 
beratione, domnus Carthufix magis incli- 
nando fc parti fecundi eledi , quia Geben- 
nenfis erat ; quippe qui refiftere non valebat 
aut certe verebatur majeftati papali , domi- 
nioque terreno fe opponere , fic nec dioe- 
cefano epifeopo , fcilicet Gratianopolitano * 
deliberavit finaliter pro fe fibique adhxren- 
tibus ftare cum fecundo eiedo. Quod au- 
dientes quamplures priores , qui de div^rfis 
mundi partibus ad capitulum convenerant , 
dolorem cordis fui intimum difiimulantes , 
celerius a domo Carthufix rccefferunt. Le- 
gato autem domini papx Urbani infidix fa- 
dx funt , quas domnGs Carthufix compef- 
cuit , procurans fibi falvum condudum , do- 
nec extra fines Sabaudix perveniret. Non 
dip poft hxc domnus Carthufix metuens fibi 
quod futurum erat, mifit mandatum fub poe- 
na obedientix in feriptis ad domos ordinis 
per Alemanniam, Picardiam & Flandriam , 
quatenus quilibet fibi & capitulo generali 
tamquam iuperiori fu& obedire deberet; E 
contra venit & mandatum ex parte Urbani 


Digitized by 


Google 




■J 07 - BREVIS H 

,pap z ad priores & domos ordinis audori- A 
-tate apoftolica de fibi adhaerendo tamquam 
-Romanz ecclefiz & vero Ghrifti vicario ; & 
monfolum ad domos ordinis , verum etiam 
ad archiepifcopos & ad Ungulos etiam epi- 
scopos atqiie ceclcfiarum przlatos , necnon 
& ad principes Romanz ecclefiz fubjedos. 
Qudre priores dc conventus domorum ex 
'Omni parte coar&ati , diffinierunt pro fecu- 
<ritatc, pendente fchifmatc, flare fimpliciter 
-unufquifque cum fuo dioeccfano & ecclefra 
cathedrali > ficut domnus Carthufiz in fado 
fuo eis exemplificavit pro domo fua. Super B 
iis omnibus ex parte domini papae Urbani 
capitulum noftrum generale ad Pafchatunc 
futurum in alma urbe Roma ad S. Crucem, 
qua: eft nunc ordinis noftri , celebrari infti- 
tutum eft. Cui capitulo generali plures prio- 
res Alctnanniae & aliarum regionum Roma- 
nz ccclefiae fubjedarum interfuerunt, & ad 
praefentiam papae finguli acceflerunt ; ibique 
definitum fuerat de novo quid in hunc even- 
tum agendum erat. Dehinc proh dolor ! fie- 
bant excommunicationes, dignitatum priva- 
tiones , fufpenfiones ex utraque parte > una 
pars alteram vitabat, neque communicare ^ 
poterat unus cum alio propter vim przcep- 
corum. Unum tamen erat notabile faris, quod 
-ii qui erant ex parte domni majoris Car- 
thufiz, flantibus iis malis, magis vexabant 
eos qui erant ex parte obedientiz Romanae 
ccclefiae ad obedientiam eorum & ad com- 
tnunicandum cum ipfis : ccontra vero qui 
erant de obedientia Romana: ccclefiae ma- 
gis, immo potiffime vitaverunt ex alia parte. 
Stantibus autem iis malis , qui erant ex parte 
XJrbani papae elegerant fibi unum generalem, 
qui loco prioris Carthufiz vices fuas ageret ^ 
in domo fandi Johannis in Zeytz. , in illaque 
domo refidentiam haberet pro domo Car- 
thufiz. Heu quantae tunc in ecclefia Dei 
per orbem ex utraque parte in detrimentum 
ccclefiae fiebant defolationes & abufiones ! 
praelati & prdbyteti , viriclerici & idonei de 
dignitatibus ejiciebantur , beneficiis ecclc- 
fiafticis privabantur , & indigni & idiotae in- 
trudebantur > populus quali quodammodo 
judaizare incipiebat fub bicipitc , & alia in- 
finita mala quae iis malis pendentibus , pec- 
catis noftris exigentibus evenerunt, longum 
nimis eflet feribere. Pontifices de novo per £ 
fucceffiones creabantur ex utraque parte , fic 
etiam & cardinales. Praeterea & priores Car- 
thufiz , tam in domo Garthufiae , quam in 
domo de^«L& fucceflores habuerunt. Stante 
adhuc fchifmate praefatus venerabilis pater 
domnus Guili-eimus prior Carthufiz termi- 
num faciens hujus temporalis vitae, viamque - 
exfolvens univerfz carnis , poft multos labo- 
res deficiens in fenedute bona mortuus eft , 
ac in domo Carthufiz fepultus anno Do- 
mini milkfimo quadringentefimo tertio in 
Junia. 


I STORI A 


208 


De vigeftmo quinto priore. 


Cui fucccffit in regimine domus Carthufiz 
venerabilis domnus Bonifacius , domus Car- 
thufiae monachus , vir litteratus. Qui praefa- 
tae domui & ordini follicite fatis praefuit , do- 
nec ex utraque parte, (cilicet obedientia: , 
convenientibus in unum in domo Carthufiz 
prioribus , poft unionem fandz ecclefiz, Deo 
tandem miferante , capitulum generale ce- 
lebratum eft. Sicque fluduante jam diu dc- 
folata matre ecclefia tam in capitibus quam 
in membris quali per Ipatium triginta anno- 
rum , tunica Domini iriconfutili quali fpiri- 
tualiter diffipata» tandem miferante miferi- 
cordiarum patre noftri , cujus miferationes 
fuper omnia opera ejus , ipli domini cardi- 
nales, relido utroque pipante , dolpntes fupet 
tamdiu , heu ! Petri navicula fluduante , jam- 
que periclitante fub bidpite , convenerunt 
ex utraque parte in unum in civitate Pilis 
in Italia , ibique convocato cum matura de- 
liberatione univerfalis ecclefiz concilio fo- 
lemni anno Domini millefimo quadringen- 
tefimo nono , ut de remedio jam quali pe- 
riclitantis fandz matris ecclefiz falubri pari- 
ter tradarent , denique invocato divino au- 
xilio multis piis precibus & obfecrationibus 
a fidelibus przmiffis pro divina miferatione 
'impetranda, domini cardinales intrantes con- 
clave , creatus fuit uniformiter pro univet- 
fafi fummo pontifice dominus Alexander 
papa, natione Grzcus, cui poft non mul- 
tum tempus fucccffit in papatu Johannes 
vigefimus tertius. 

De unione ordinis. 

Anno Domini millefimo quadringentefi- 
mo nono convenientibus ex omni regione 
in unum ad domum Carthufiz pro capitulo 
generali more folito celebrando prioribus, 
paceque ecclefiz utcumque Deo miferante 
reddita , de nova prioris Carthufiz eledione 
facienda tradabatur. Nam Bonifacius tunc 
prior Carthufiz a domo abfens , cupiens ut 
apparebat celerius ad unionem fandurti or- 
dinem poffe venire , fua fponte per nuntium 
fidelem necnon per litteras in pleno capi- 
tulo renuntiavit prioratui domus Carthufiz 
abfolute. Similiter & ipfc venerabilis pater De dorao 
domnus Stephanus Deo diledus& homini- rallis s. jo- 
bus, pro parte Romanz ecclefiz prioratum ^cs^yTii 
tenens in domo de Zeitz. , generalis ordinis ztifi. 
ibidem perfonaliter przfcns , cum fumma 
humilitate fua fponte pro ordinis optata unio- 
ne, ad terram fe profternens renuntiavit prio- 
ratui domus de Zeitz. tamquam prioratui 
Carthufiz. Qui venerabilis pater plurima , 
immo quali fere omnia dida illius fandz 
mulieris Catherinz de Senis, ipfa didante, 
compilavit, quia fibifemper fecretarius fuit, 

Sicquc demum capitulum generale, przha- 
bita deliberatione /invocato divino auxilio, 

nonobftante 


Digitized by 


Google 


! 


209 ORDINIS C A 

nonobftantc quoc( ad conventum domus 
Carthufix prioris eledio dictae domus hade- 
nus fpedet , novam eledionem Celebravit, 
£ada tamen prius cautione conventui pro 
' futuris per capitulum. Et fic anno prxmiftb 
fedente capitulo generali , uniformiter per 
capitulum , prxfentc conventu Carthufiae , 
eledus fuit in priorem Garthufiac venerabilis 
Obiit uno ac pius pater domnus Johannes de Fkiset 
l^r° ;Tdc “' M °NT, prior & monachus domus Parificnfis 
ibidem praefens , plurimumque renitens » qui, 

* ut dicitur , quamplurimum pro ordinis unio- 
ne zelando laboravit. Nam ficut Phinees ze- 
lando zelum Domini in pontificatus honore 
me^iit fubiimari ; fic hic pius pater zelando 
fandum ordinem & ejus unionem caput effe 
meruit, Deo providente, ipfius ordinis. Quod 
& ufque in finem ad falutem fuam & totius 
ordinis profedum perficere dignetur divina 
providentia, dirigendo fandum ordinem in 
manibus ejus cum pace & tranquillitate eun- 
dis optata s ut cum apparuerit Paftor pallo- 
rum , de talento pariter 5 c grege fibi com- 
miifo dignam valeat Domino reddere bonae 
£4] villicationis & difpenfationis rationem. (4) 

Habent fsepe Carthufienfes confolationes 
& prxoftenfiones fpirituales & alia figna fo- 
latiofa , quae latere magis volunt quam pan- 
dere , de quibus domnus Henricus Calcar 
fer ibit fic. Cuidam priori ordinis eorum in 
oratione confidenti & ccclefiae de paucitate 
praedicantium condolenti contra errores Al- 
bigenfium , quia papa compulfus fuit mittere 
contra cos abbates Cifiercienfes , cum non 
haberet alios : revelavit Deus aperte ventu- 
ros efle breviter quatuor ordines praedican- 
tium loco quatuor evangeliftarum , dicens 
ci : Fili , efto bono animo , quia mihi brevi- 
ter de praedicantibus providebo. Quod con- 
fidenter praedidus prior fratribus fuis retulit 
& aliis Chriftianis : & ecce non diu poft ve- 
nic Dominicus canonicus regularis ad Car- 
thufiam , recipiens a priore confilium de 
praedicando contra haereticos , pariter & qua- 
li habitum fine claufura , fcilicet vittarum > 
qui tamen habitus poft hoc per beatam Vir- 
ginem cuidam eorum eft oftenfus, & tan- 
dem aliqualiter commutatus. Venerunt igi- 
tur Praedicatores , venerunt & Minores^ a 
Deo ficut illi priori prxoftenfi : quibus & 
poft Auguftinenfes prscdicantes, & Carmc- 
litx funt adjundi i qui interim magnum fe- 
cerunt frudum animarum in eccletia. 

Exemplum. 

Cuidam novitio canonico ecclefiae majo- 
ris Gratianopolitanae , fedenti in muroCar- 
thufiae ante matutinas pro recedendo , appa- 
ruit magifter fuus noviter defundus , clara 
luce dicens : Fili mi, revertere, & haeres eris 

(a) Hic cxplicit Chronicon Carthulienft.qu* fequuntttr 
' excerpta funt ex feriptis Henrici JC alkar. 

Vet. Script. & Mon. tmpl. CoUett. Tom.FI, 


RTUSIENSIS. 210 

A aeternae gloria:. Qui reverfus manfit , & felici- 
ter confummavir. 

Exemplum. 

Alteri etiam novitio ibidem tranfeuntl 
nodis tempore prope fcpulchrum magiftri 
fili defundi, idem de fepulchro clamavit alta 
voce : Fili mi, noli recedere, alioquin filius 
eris gehennae 5 qui fimilitcr permanfit, & fan- 
de vixit. 

Exemplum. 

Saepe primas mifias vel alias celebraturi a 
g facrifta ad hoc cos vocante, in magna luce 
federe funt reperti , & aliquando cum hoc 
fuper terram elevati. 

Exemplum. 

Domnus Eliziaiuus olim prior Carthufiae, 
femel cum facriftam fuum pulfarc tardan- 
tem vocare vellet de celia , ipfum elevatum 
reperit de terra, & in luce magna. 

Exemplum. 

Idem pater cum cuidam novitio fuo ex 
humilitate ferviret ad miflam , audivit eum- ’ 
dem in canone clamantem : Plane , plane. 

C Qui ob hoc interrogatus abeodem ,refpon- 
dit, ita angelos circa Sacramentum tumul- 
tuate, quod ex hoc fibi operis fui. timuit 
periculum imminere. 

Exemplum. 

Cuidam novitio de portando cappam tae- 
dium habenti, & in meridiana dormienti , 
apparuit Dominus portans crucem magnam 
fatis laboriofe afccndendo fcalam. Item in- 
feriorem crucem manibus tenuit & brachiis, 
fuperiorem vero fcapulis > cui cum novitius 
diceret : Domine, adjuvem tc, refpondit ipfe : 

D Quomodo pro me portares talem crucem,' 
qui renuis portare cappam ? Ille evigilans 
compundus, fuit abhinc ad omnia promtus. 

In memoriam illius crucis adhuc ibi & alibi 
tales folent cruces depingi. 

Exemplum. 

In loco eodem dum quidam monachus 
tardans dormire, rcfpicerctfuperius defene- 
ftra ad acrem , audivit vocem non ab ho- 
mine : Tempus eft dortgiendi , monache. 

Exemplum. 

E Prcfbytcr quidam celebrans Maguntia- in 
ecclefia majori , communionis tempore , fci- 
licet poff Agnus Dei, audivit vocem dicen- 
tem fibi: lutra, ad Carthufiam, quia ab ho- 
die annis duobus tranfadis morieris. Obe- 
divit ille citius, & quod praevidum eft eve- 
nit certius. Vixit interim in ordine ita fan- 
de, quod ex hoc bonus dicebatur Ludo vi- 
cus > & fanitatem obtinuit cruris antea de- 
bilis. 

O 


Digitized by 


Google 


211 


2 1-2 


k 


BREVIS I 

Exemplum. 

Raptores quidam animalia cujufdam do- 
mus Carthufienfium pro rapina abduxerunt 
omnia : quibiis in valle quadam paufantibus , 

. Veniente quoque converfo inopinate fuper 
cOs & clamante : San&a Maria , fanda Maria, 
hic funt,hic funt;ftatim eruperunt de fylva be- 
ftiac non prius vifae. Quae omnes cum equis 
dilaniaverunt membratim , nec comederunt, 
fcd quafi perado negotio fibi commiffo, ci- 
tius abierunt: quo miro vifo, frater reduxit 
praedam ex integro , dolens ex eorum mife- 

arabili exitio. 

♦ 

De conf elationibus eorum. 

Confolationes etiam ftepe habent falutares 
a Domino, & hoc pro Ipirituali ftipendio. 
Non enim poteft homo ex natura inclinatus 
ad f*cularia, vivere in tanta caftitatc, parci- 
I tate & folitudinc fine divina ad hoc fpeciali 
gratia & confolatione : unde fomnia habere 
folent gratiofa , & aliquibus vix eft aliquod 
" notabile futurum , quod non prius praevi- 
deant per fomnium. Vifiones etiam habent 
devotiffimas , nimirum quia vigilantes fola 
habent tradare animse falutaria. In pfalmo- 
diis occurrunt eis expolitiones fuper horni- , 
nem plen* myfteriis. Lediones funit ipfis ani- 
marum refediones. Miffse funt eis valde la- 
pida: , quas communiter frequentant pro aliis 
<& pro fe, libere tamen & fine coadione. 

De tentationibus y eorum. 

Econtra ne magnitudo talium extollat 
eos , molcftat cos faepe angelus fathanar ten- 
tationibus & perfccutiohibus fatis importune, 
Sc fpecialiter novitios tamquam noviter de 
fua porentia erutos , lapidibus quafi jaculans 
poft eos. Unde quofdam vexat perfidia , a- 
lios blafphemia , defpcrationc etiam Scprae- 
fu mtione i nunc fer upulofitate, nunc judiciis 
falfis, fufpicionibus, etiam & antiquis fadis, 
leu peccatis* Aufert etiam quandoque appe- 
titum comedendi , quandoque dormiendi 
tempus debitum impedit ; & fi quandoque 
dormire permiferit , vel pulfu excitat turbi- 
do , vel fomnolcntum facit' in choro. Com- 
muniter autem cis fub devotionis pallio fua- 
det cis plus facere quam velit ordo. Vigilare 
fcilicet extra tempu^debitum , abftinerepluf- 
quam oportet , in pane & aqua vel aliter 
jejunare, vel difciplinarc ; &fimilia tenebra- 
rum fuarum opera illicite facere : propter hoc 
& multi ab olirn in illis primo funt pericli- 
tati : cui periculo ut fuccurratur , ordo fem- 
per deputat eis magiftrum , unum fcilicet 
feniorum , qui novit iras dasmonum 5 quem 
qui non audiunt, fcd fuafu diaboli lingula- 
riter vivunt , aut exeunt , aut raro proficiunt. 
Omnia enim prardrda diaboli machinamenta 
font ad hoc , vel ut ad feculum redeajat , 
vel fibiipfis vel ordini inutiles fiant. 


USTOR IA 

A 

Exemplum . 

Parilius quidam clericus deFlandria can- 
tor optimus , dum examinandus effet pro in- 
trando ordine , nullatenus cantare potuit 
quoufque confilio prioris in ecclefia precem 
fecit. Hic diabolum fitpe vidit fimilem M- 
thiopi in novitiatu fic fibi loquentem : Re- 
cede mifer , non manebis Carthuficnfis , quia ■ 
mens fuifti farcularis. Parentes tui expeftartt 
te , volentes magnum Dominum facere. 
Quem ille non curans nec timens , manfit in? 
B ordine. 

Aliud exemplum -. 

• 

Novhius quidam in Carthufia recens ju- 
venis, dum aliquando phanra liaretur de car- 
nibus; ecce diabolus ut quidam juvenculus 
portabat fcutcllam carnium optime praepa- 
ratam dicens : Comede , comede , quia op- 
time funt praeparatae & fepidae. Iftc fentiens 
diabolum adefle in tali re dixit : Expe&a pair- 
lifper & revertar. Adiens igitur priorem & 
rem fibi referens, audivit ab eodem :Come- 
^ de de licentia mei in nomine Dei. Reverfus 
ille, ddni diabolo dixit: Licentiam habeo, 
ftatim evanuit. 

Exemplum. 

Similiter diabolus in forma pulcherrimae 
mulieris cuidam Carthufienfi coxit pulmen- 
tum de pifis ; quod de licentia prioris come- 
dens , ita fenlit fapidutn , quod in veritate af- 
firmabat numquam fe comedilTe nec in lae- 
culo, nec inclauftro, cibum tam artificiali- 
ter & bene praparatum. 

D 

Exemplum. 

Novitii cujufdam foror nubilis venit ad 
portam clauftri flens , & ejulans pro eo quod 
ipfam defblatam reliquerit in faeculo. Confu- 
lit prior quod ipfam non videat, ne forte ab 
ea flexus recedat. Ille econtra ftulte praefu- 
mens de fortitudine eam adiit , & ftatim mi- 
fer cum ea receflit. Pergentibus ipfis infimul, 
& non longe a claufiro , & ncmufculum 
quoddam ingredientibus, vident ruftici aran- 
tes & paftores beftiam de fylvis venire rabi- 
dam prius non vifam ; quae mora in nemuf- 
p culo fafta modica , ad locum rette rediit 
^ unde venit. Mirantes illi quid fecerit beftia, 
currunt ad nemufculum ; & ecce invenerunt 
membra eorupi tantum dilaniata & hinc 
inde difperla : quod cum nuntialfent fratri- 
bus in clauftro , plangebam miferabile eo- 
rum exitium , mirantes Dei horrendum ju- 
dicium. 

Exemplum. 

Honefto cuidam viro novitio tot accre- 
verunt vermiculi fub novitiatus fui finem , 
quod ob hoc exire propofuit ordinem ; qui 
cum tandem depolita verecundia « coufu- 


Digitized by 


Google 


I 


a 1 3 ORDINIS C A R T U S I E N S I S. #14 

luifiet priorem , audivit fibi refporrdentem : A poft modicum coepit ordo Cifterclenlium. 
Fili, cum profeflfus fueris, liber ab eis eris. Papa Urbanus audiens hoc fa&um Parilius# 
Mira res ! Confidenter profitetur , & ftatim territus venit in Galliam Confcientia dudus, 
nec unus quidem habetur , & aperte eftcom- . ubi in multis reformavit ecclcfiam , intima* 

vit paffagium pro terra fanda, poft hoc bre*. 
viter gloriofe obtenta. Cujus poft reliquias 
defenderunt Templarii aliquo tempore ; qui* 

U 1 mi /• 1 ■ . t 


perta fathanx fallacia 

De Cuditis . 

Exemplum. 

Provedos etiam ufque ad mortem multis 


perfequitur modis ; de quibus hoc eftunum 
ex quo tamen primo venit bonum. Cum 
enim quemdam Carthufienfem provedum 
patrem prxcipitalfet in fugam ; invenerunt 
eum quidam nobiles in Francia didi de Mont- 
torne in fylva quafi defolatum. Qui interro- 
gatus, refpondit fe de clauftro fugiflfe prop- 
ter nimium rigorem vit* ; adjecitque quod 
fi tempore abftinentix panis & aqux caules 
habuiffet, bene contentus manfiflet. Miferti 
illi pauperis , duxerunt eum ad fua, affignan- 
tes cis locum pro Rudibus & herbis valde 
fertilem , cui & ex hoc adhuc Caulium vo- 
cabulum eft : unde &ipfi fratres poftea Cau- 
litx funt vocati. Ibidem ergo fado clauftro 
quodam, & a fede apoftolica, promotore Do- 
mino, approbato , adunati iunt focii mul- 
tum devoti 5 qui viventes quafi fint Carthu- 
fienfes , per multos annos multum bene ha- 
buerunt fe. Qualiter autem nunc habeant 
apparet clare in clauftro de Horne ex oppo- 
fito Rurelmont , quia dominium de Horne de 
fanguine eorum de Montcorne defeendit , 
quod conftrudum eft ibi in honorem fandx 
Elizabeth , ubi nunc jam funt canonici re- 
gulares de reformatione. 

Sequitur. Vide nunc quanta bona de re- 
velatione flatuum animarum poft mortem 
evenerunt. Nam ftatus Benedidinorum falu- 
briter fuit reformatus per quofdam poft hoc 
regulam fuam ftridiflime oblervantes , qui , 
mutato nomine & habitu , 
niaccnfes. 

Exemplum. 


Revcrfus enim eft quidam magnus inter 
eos nomine Euteritius poft mortem dicens : 
Deo gratias. Sciatis , fratres , quia in his qua- 
draginta annis unum tantum ®on memini 
diem me cibum fumfiffe nifi prius fleviflem > 
hodie autem fublato moerore confolatus eft 
me Dominus , & inter choros angelorum tri- 
buit mihi requietionis locum : h*c dicens , 
perpetue requievit in pace. Fratres igitur illi 
hoc ab homine longe vere mortuo audien- 
tes , timorati in Domino rigidiffime vixerunt 
poftea, & pofteri eorum aliquamdiu, ut in 
fpeculo hiftoriali. Poft quos venerunt Gran- 
dimontenfes etiam ftridius ob hoc viventes. 
Quanta autem bona flatuum poft illam St ex 
illa damnationis fententia Parifius audita eve- 
nerunt , patet quia converfus eft Bruno cum 
fociis, & ortus eft ordo Carthufienfiums & 
Vet. Script. <fr Mon. ampl. Colle ft. Tom. VI. 


bus amotis locum illorum fubierunt Johan- 
nitx. Surrexerunt & milites Theutonici; ve- 
nerunt & Wilhelmitx tunc peenitentes cum. 
Wilhelmo illo comite, quem S. Bcrrtardus 
convertit. Venerunt Prxdicatores , Minores, 
Crucifcri , Auguftinenfes , Carmelitx , & or- 
do Trinitatis, & ordines Caftialdulenfium , 
® Calatravenfium , Vallis-umbrofx, Humilia- 
torum , & militi* S. Jacobi. Poftmodum 
orti funt Ccelcftini , quibus Gregorius 'unde- 
cimus propter novitatem, fecit domum de 
pecuniis apud quemdam cardinalem fibi fan- 
guine jundum defundum adinvenris. Rex 
etiam Franci* Carolus ultimus fecit pro 
eis domum Parifius : ifti licet novi , jam ta- 
men multi declinaverunt a bona vita ipfo- 
rum. Poftremo in Hungaria coeperunt Pau- 
lit* fcu Paulini, nobis propinquiores prope 
Pinguiam & Moguntiam inter montes, qui 
contra regulam fuam mendicant, & aliter 
latis heu ! declinanter ambulant : ifti hoc 
modo funt orti. Fugatis ab ecclefia & difper- 
fis ante pap* Johannis vigefimi fecundi tem- 
pora pauperibus de Lugduno &pfeudo-apo- 
ftolis hxreticis, fic quod habitum dimife- 
runt i latent tamen heu ! adhuc multi inter 
mechanicos praecipue , fub veftibus , ne co- 
gnofeantur , communibus , quorum circa 
Moguntiam aliqui inventi fuerunt &: com- 
bufti. Fugatis igitur illis & occultatis , iterum 
laici tempore Johannis pap* vigefimi fecundi 
fecerunt novam fedam fub habitu fingulari, 
fcilicet Fratricellorum feu fratrum de pau- 
pere vita i contra quos idem papa Johanncs 
didi funt Clu- D fecit conftitutionem illam : Sanffa Romana 
atque &c. Et hoc quia pro tunc nulla alia 
erat feda , qu* contra voluntatem ecclefix 
mendicabat , & tenuit conventicula , quia 
fratres de tertia regula S. Francifci, non men- 
dicando , vivebant de propriis laboribus. Rex 
igitur Hungari* multos habens in regno fuo 
talfcs pauperes in filvis hinc inde commo- 
rantes , & ad villas prO neceflariis exeuntes >, 
ut verus obedienti* filius , noluit cos taliter 
vivere contra voluntatem ecclefi*, nec etiam 
eos in periculunf animarum ipforum effu- 
gare : rogans ob hoc papam prxdidum ob- 
nixe pro certa regula, qua tales ftare poffent 
canonice. Quam & libenter dedit , intitulans 
cos Paulo primo eremita j fcd omnino no- 
luit mendicare. Quapropter & rex pius de- 
dit eis vit* neceffaria & xdificia fecit compe- 
tentia : ficque in multis breviter profece- 
runt domibus, de quibus Turei jam aliquas 
heu! deftruxerunt, interfedis lamentabiliter 
fimiliter habitatoribus. Sic igitur illi ab ec* 

• Q ij 


Digitized by 


Google 


aij BREVIS HISTORIA ORDINIS CARTHUSIENSIS. 216 

clefia confirmati funt, aliis ubique adhuc in A tenent horis canonicis, quas per medium 


fua duritia perfiftentibus , & ob hochadenus 
femper vexati funt ab inquifitoribus. Omnes 
ift* religiones praenominat* in principio fui 
mira religiofitare fioruerunt & devotione i 
‘ & ob hoc ex Spiritu fando tamquam para- 
«difi voluptatis quos plantaverat Deus a prin- 
cipio , in quibus pofuit perfonas utriufque 
fexus. Qu* cum tandem , inftigante diabo- 
lo , cum Adam & Eva guftaffent de ligno 
vetito , fapientes qu* mundi funt & carnis, 
Sc non qu* funt Spiritus Dei , turpiter etiam 
de paradifo funt ejedi, declinantes quotidie 


quafi annum folvunt cum veniis, hoc eft in 
genibus, per reliquum vero profundis incli- 
nationibus. Totam etiam bibliam lingulis an- 
nis perfolvunt. Militant itaque Deo humili- 
ter fub priore patre vice Petri Chrifti vica- 
rio, providente cis feliciter de neceflariis, 
quia proprium non habent, ex ftatutis eo- 
rum certo numero quali & quanto mini- 
ftrandis : contenti femper paucis cum fruga- 
litate*, malentcs pro Chrifto poenitcntialitcc 
egere , quam carnalitcr fuperhabere. Feriis 
fecundis Sc quartis panem & vinum recipiunt, 


in obligationem diaboli, communiter cum B potagium quoque & frudus fi adfunt : aliis 


operantibus iniquitatem heu ! heu ! fedudi. 
Carthufienfes vero cafu aliorum edodi , fu- 
gerunt femper a facie gladii Sathan* , reclu- 
fionem fui paradili tenentes firmiftime , nec 
intromittentes etiam fatuam ad fe > quippe 
qui munditiam carnis & cordis fumme pro 
Chrifto fervant. Habent etianr cuftodcs mu- 
rorum , patres fcilicct vifitatores, qui nec prae- 
lato parcent nec fubdito delinquenti. Quin 
immo infurgente zizania , ftatim extirparent 
eam. aut reprimerent, ut femen refiduum 
frudum Deo reddere poflet. In fervitutem 
corpus fuum redigendo , per medium quafi 
fpatium vit* fu* jejunando j Sc quando bis 
reficiunt, pro coena cantum frudus terr* Sc 
arborum recipiunt. Vigilantetiam proChrifto 
nodis tempore communiter ad minus horis 
quinque, offerentes pro tunc Deo aut no- 
durnalc femper officium aut duodecim lc- 
dionum , tribus diebus ante Pafcha tantum 
■exceptis , quibus novem lediones tenent 
cum aliis clericis. Preces femper in fingulis 


diebus additur illis aliquid ex gratia. In heb- 
domada femel contenti funt in pane Sc aqua : 
fegregatim foli habitant in cellis, ita tamen 
propinque, quod in neceffitatis articulo altet 
alterum advocare poteft pro fubfidio. Die- 
bus ferialibus ter , fcilicct ad matutinas , ad 
miflam , Sc ad vefperas in ecclefiam conve- 
niunt , feftivis diebus omnes cantant horas 
excepto completorio , qro fe in cella bene- 
dicunt , Sc de beata Virgine ultimo Sc aqua 
benedida , ne inquietentur a diabolo. Silen- 
tium femper tenent nifi de licentia $ figna 
non habent : non reguntur ab uno homine » 
qui leviter pofiet rigorem ordinis immutare , 
fed in capitulo eorum ordinantur novem 
diffinitores , qui ad omnia falvo rigore ipfo 
cum magna diferetione refpondent ; qui vi- 
fitatores fingulis deputantur provinciis. Bene-* 
didus ergo fir ille qui illos benedixerit , Sc 
hic in gratia Sc alibi in gloria. Habent in 
anno quinque tempora fibi minuendi. H*C 
ex feriptis Hcnrici Calcar. 




Digitized by 


Google 


INSIGNIS MONASTERII 

SANCTI VICTORIS 

VETERA MONUMENTA NONNULLA- 

Ex mjf. codicibus ejufdem monafterii. 


OBSERVATIO PRAEVIA. 

E Parifienfi S. ViBoris monafterio , cujus nonnulla hic 
exhibemus vetera monumenta , magna cum laude loqui * 
tur Jacobus de Vitriaco in hiftoria occidentalis capite 
28. ubi reprafentat illud quafi lucernam Domini fupra 
candelabrum politam , quae noii folum propinquam 
civitatem led remotas circumquaque regiones & ad Dei 
cognitionem illuminat , & ad caritatem inflammat. 
Unde mirum omnino videri non debet, quod quidam referunt fcriptores 3 
feptem ex eo pro diifte cardinales , archiepifcopos duos , epijcopos fex } ab- 
bates diverfis in locis conftitutos quinquaginta quatuor , primoque 0* al- 
tero fundationis Jaculo fubjeBas habuijje fui ordinis triginta abbatias 
0* prioratus cum oBogmta prapofituris. Fuit autem in prima fui origine 
cella Nigrorum monachorum Adafpkenfis monafterii S. Vi dor is, qui circa 
annum mcviii. loco cefferunt canonicis regularibus congregationis S.Rufi ; 
Ex quo regio cdiBo adduBus fuit ab Hugonc Lotharienft conventus. Huic 
fatim ac c effit focius 0* frater tnftgnis Univerfitatis Parifienfis doBor 0 * 
magifler Guitlelmus de Campellis , qui accepto ibidem canonicorum regu- 
larium habitu , fcholam fuam in ViBorinas ades tranftulit , nec multopoft 
ipfe tranflatus ad fedem epifcopalem ecclefia Catalaunenfis. Cum autem 
non minus fanBitatis , fcientia (aude floreret nova congregatio ViBorina , 
ampliffimis eam latifundiis dotavit periUuflris Francorum rex Ludovi - 
cus VI- Porro dolemus , dolentque nobifcum* omnes viri antiquitatis ftu- 
diofi , nullam celeberrimi monafterii haBenus vulgatam hifloriam , quam 
donec quis aggrediatur nonnulla qua ex ejufdem coenobii mjf. collegimus , 
interim hic promimus monumenta , quibus etiam ecclefiaflica hiftoria pote fi 
Uluftrari. 

A Philippi patris noftri regis & antcceflorum 
DIPLOMA LUDOVICI VI. noftrorum , in ecclefia B. Vigoris , quar juxta 
regis Francorum, pro S. Vi&ore. Pariliorum civitatem fita cft, confultu qui* 

Concedit eis facultatem eligendi Matis, no 9 dcm archiepifcoporum & optimatum regni 
requifito regis aut cujufvis alterius afenfu. noftri ’ canonicos regulariter viventes ordi- 

" “ nari volui } qui videlicet tam pro nobis » 

E Go Luno vicus Dei gratia Francorum rex, quam pro falute regni noftri Dei mifericor- 
antecefforum noftrorum exemplis infor- diam implorarent, & memoriam noftri & an- 
matus , & accufante confcientia , diem ex- teceftorum noftrorum in fuis orationibas ha- 
tremi examinis ante oculos reducens, ob re- berent. Et ne cura temporalis neceffitudinis 
medium anime noftxx , pro falute etiam fratrum foeciaie propofitum ad exteriorum 
' . Oiij 





2 20 


a 19 VETERA M 

follicitudinem inclinaret , eamdcm praefatam 
ecclcfianr noftrae largitatis beneficio dotavi 
& ditavi. Convenientibus vero in unum Ca- 
talauni archiepifcopis, epifcopis , comitibus, 
& ceteris regni noftri optimatibus, communi 
-aflenfu definivimus, quatenus praedidi ca- 
nonici de grege fuo vel de alia ecclefia quem 
-vellent libi abbatem digerent : ita tamen 
quod in illa abbatis eledione , nec regis affen- 
fum quxrerent , nec regis audoritatem ulla- 
tenus expedarent , iiulliufque alterius perfo- 
nx voluntatem vel laudem attenderent > fed 
quem Deus eis concederet, in confulto, ut 
diximus , rege vel qualibet alia perfona , ca- 
nonice eligerent, & Parificnfi epifeopoirre- 
fragabiliter confecrandum offerrent. Promul- 
gavimus etiam in eodem conventu, villas, 
praedia & cetera beneficia , quae ad ufum ca- 
nonicorum praefatae contulimus ccclefiae. Et 
hxc omnia perpetuo jure , perpetua libertate 
eis habenda conceffimus , nihil poteftatis , 
nihil juris refervantes nobis ; fed omnia quae 
^d nos pertinere videbantur, eis omnino e- 
•mancipantcs. Signum Robulfi Remorum 
archiepifcopi. Signum Daimberti Seno- 
nenfis archiepifcopi. Signum Ludovici re- 
gis. Signum 'Ivonis Carnotenfis epifeopi. 
Signum Gaulon i s Parifienfis epifeopi. Adum 
Catalauni in palatio publice anno Incarna- 
tionis Dominicae mcxiii. anno vero regni 
noftri v. Data per manum domni Stephan i 
cancellarii. 

BULLA PASCHALIS PAPA II. 
pro S. Vidore. 

Regio diplomate concejfa canonicis S.Vittoris 
confirmat. 

P Aschalis .epifeopus fervus fervorum 
Dei , dilectis filiis G 1 ldu i no priori & ejus 
fratribus in ecclefia S. Vidoris fecus Parifius 
canonicam fatam profeifis tam praefentibus 
quam futuris in perpetuum. 

Religiofis defideriis dignum cft facilem 
praebere corifenfum , ut fidelis devotio cele- 
rem fortiatur effedum. Filius fiqui3cm carif- 
fimus nofterLuDovicus.illuftris Francorum 
rex pro fui & patris fui anima, vcftram ec- 
clcfiam fuis beneficiis donatis , noftra heee pe- 
tiit audoritate firmari. Statuimus ergo ut ca- 
nonicae obfervantiae difciplina , praeftante Do- 
mino , in veftra femper ecclefia conferve- 
tur. Obcuntc tamen vcftrae congregationis 
abbate , libera vobis eligendi abbatis facultas 
maneat , omni faecu laris poteftatis contradi- 
ctione fepofita. Porro villas , praedia & ce- 
tera beneficia quae fupradidus rex de fuo jure 
ufibus delegavit , nos vobis vcftrifque fuc- 
cefloribus in perpetuum poffidenda fanci- 
mus; &c. 

Ego Pafchalis catholicae ecclefiae epifeo- 
pus fubfcripfi. 


ONUMENTA 

A Datum Laterani per manum J o h a n n i s 
S. R. E. diaconi cardinalis & bibliothecarii , 
calendis Decembris , indidione vi 1 1 . Incar- 
nationis Dominica: anpo mcxiv. pontifica- 

tus autem domni Pafchalis papae anno xvi. 
* 

L4TTERA STEPHANI EPISCOPI 
Parifienfis ad fuos archiprdbytcros. 

Ut latam ab fie excommunicationis fient entiam 
* in 'Rhoma prioris Si Vittoris interfittforcs 
promulgent. 

S Tephanus Dei gratia Pariiiepfis epifeopus 
F. R. E. H. archiprefbyteris falutem. 

Ex auctoritate Dei patris omnipotentis, 
& Filii , & Spiritus-Sandi , & fandae Dei ge- 
nitricis Mariae , & omnium fandorum excomr 
municamus, & anathematizamus , & a fandx 
matris ecclefix liminibus fequeftramus illos , 
qui domnum Thomam priorem S. Vidoris 
interfecerunt , & qui in fortitudine interfe- 
ctoribus affuerunt , & eos quorum confilio 
& ammonitione & auxilio interfcCius eft. 
Omnes etiam illos excommunicamus , qui 
ejus interfectores & interfedorum praefentes 
coadjutores in fuo hojpitio receperint, vel 
C qui cum eis aliquam communionem vel par- 
ticipationem habuerint in cibo & potu, in 
confilio & locutione , nifi forte pro eorum 
. correptione , in emtione & venditione , in 
dati & accepti communione, in fufeeptione 
& proteCtione. Omnes iftos fupradidos cx- 
communicavimus donec refipifeant , & ad 
fatisfaCtionem veniant. Mandamus itaque 
vobis atque praecipimus vobis, quatenus per 
lingulas dies Dominicas hoc modo & his 
verbis excommunicetis , & ceteros prefbyte- 
ros excommunicare faciatis. Mandamus e- 
tiam vobis , quatenus unufquifque veftrum 
D in fuo archiprcfbyteratu prohibeat , ut nul- 
lus omnino prefbyrer , nec de faeculo , nec 
de religione, nec abbas, nec canonicus , nec 
monachus , nec eremita , nec inclufus , nec 
etiam abbas S. ViCtoris hujus reum ad fe pro 
confeffione venientem fufeipiat, nec ei ab- 
folutionem hujus culpae tribuat, aut poeni- 
tentiam injungat. Et ego de tanto reatu mihi 
foli abfolutionem & poenitentiam refervavi. 
Hoc quoque praecipimus , ut prefby teri quan- 
do excommunicant, hajic noftram prohibi- 
tionem omnibus dicant. Valete. 

E EPITAPHIUM ADA S. VICTORIS 
canonici regularis. 

C irca temppra cxcelientiflGmi dodoriS ma- 
giftri Hugonis de S. Vidore floruit ex- 
cellens & celebris dodor, magifter Adam 
ecclefix ejufdem S. Vidoris Parifienfis cano- 
nicus profeffus, natione Brito, converfatio- 
ne humilis & gratus, dodrina & eruditione 
utilis & praeclarus : adeo ut fine operibus ejus 
vix pollet homo in prologis S. Hieronymi 


Digitized by 


Google 


f 


ni MONASTERII 

fuper bibliam pedem figere, vel expolitio- j 
nem rationabilem difficilium invenire. Ipfos 
enim tam fuper vetus teftamentum, quam 
fuper novum , ut fit rota in medio rota, licet 
multis & magnis obfcuritatibus involutos, 
tam ex brevi & fuccinda myfteriorum mul- 
tiplicium narratione, quam ex didionum 
quafi infolitarum interpofitionc , de verbo ad 
verbum expofuit luculenter , ut patet diligen- 
ter intuenti librum fuum , quem de hujuf- 
jnodi expolitione prologorum compofuit, 
v qui fic incipit : P artibus expofitis textui nova 
tura, contingit , & fragiles humeros anus im- 
portabile frangit. In quo etiam libro ipfe fa- j 
eit multotiens mentionem dc quodam libro, 
quem ipfe compofuit , qui vocatur Summa 
de ‘vocabulis biblia , feu Summa Britonis , & de 
aliis operibus virtuofis. Illud etiam non im- 
merito debet meritorie commendari, quod 
valde multas profas fecit dc benedida Tri- 
nitate , de S. Spiritu , de gloriofa Virgine 
Maria , ad quam fpecialem devotionem 
nofeitur habuille > de apoftolis &. aliis pluri- 
bus fandis , qua: fuccinde & ciaufulatim pro- 
gredientes, vcnufto verborum matrimonio 
fubtiliter decoratx , fententiarum fbfculis 
mirabiliter piduratar , fchcmate congruen- C 
tiffimo componuntur, in quibus & cumin- 
terferat prophetias & figuras , qux in fenfu 
quem protendunt videbantur obfcuriffimx , 
tamen fic eas adaptat ad fuum propofitum 
■ manifefte , ut magis videantur hiftoriam te- 
xere , quam figuram. Quo tamen ftante , cum 
eo quod in cis addit luperfluum , nihil in eis 
invenies imminutum. Dicat ergo qui viderit 
prxfens feriptum illud , quod dicit Scriptura : 
Adam exemplum meum ab adolefcentia mea. Et 
bene debet efie exemplum religiolbrum, quia 
didum eft de eo & de illis : in funiculis Adam 
traham eos in vinculis caritatis. Si autem quae- ^ 
ras cum Scriptura, Adam ubi es? rcfponde- 

tur, quod fub illa tumba clavata, in terra 
unde formatus eft Adam fimiliter ett fepul- 

tus, qui dum vitam- ageret in humanis tam 
excellenter & excellenter eft locutus. Et quia 
icriptum eft , reddet Dominus hominibus fe- 
cundum adus fuos & fecundum opera Adx, 
hinc eft quod de operibus qux per eumSpi- 
ritus-Sandus edidit , aliqua cenfuimus hic 
feribenda, ut qui ea legerit, viderit & audic- 

' iit , Deum laudet in faecula benedidum & 
oret , quatenus fpiraculum vitat , quod infpi- ^ 
ravit in faciem iftius Adat, ex vifione fux 
benedidiffimae eflenrix cum fandis & eledis 
fuis efficiat gloriofum. 

EPITAPHIUM MAGISTRI ^IBJE N 
canonici S. Vilioris. 

Nominis & pxnx primi patris hic fitus 
heres , 

Terra fit, a terrx nomine nomen ha- 
bens. 


S. VICTORIS. 222 

Ne mireris homo , quod Adam fub humo 
cinerelcat , 

Cui cognomen humus materiamquededit. 
Jn vita reliquis illuxit, 1 quo duce verum 
Dicat Adam quam fit fallax opulentia rerum. 
Quem fovit virtus, cui favit gloria mundi , 
Eccc fub externi cinerefcit celpite fundi. 

Aliud epitaphium quod ipfe de fe compofuit. 

Heres peccati , natura filius irx , 

Exiliique reus nafeitur omnis homo. 
Unde fuperbit homo, cujus conceptio culpa, 
Nafci poena , labor vita , neccflfe mori. 
Vana falus hominis, vanus decor , omnia 
vana , 

Inter vana nihil vanius eft homine. 

Dum magis alludit prxfentis gaudia vitx, 
Prxterit, immo fugit, non fugit, immo 
perit. 

Poft hominem vermis, poftvermen fit cinis, 
heu , heu 1 

Sic redit in cinerem gloria noftra fimul. 
Hic ego qui jaceo mifer & miferabilis Adam, 
Unam pro 1'umnto munere pofco precem. 
Peccavi , fateor , veniam peto , parce fatenti , 
Parce pater , fratres parcite , parce Deus. 


DIPLOMA HENRICI, FRATRIS 
Ludovici regis, pro raonafterio S. Vidoris. 

Concedit ei prabendam in ecclejta S. Exuperii 
de Corbolio. 

H Enricus frater illuftris Ludovici Dei 
gratia regis Francorum & ducis Aqui- 
tanorum , & Dei permiffione abbas regalium 
abbatiarum , omnibus Chrifti fidelibus tam 
pofteris quam prxfcntibus in perpetuum. 
Jam ad multorum devenit notitiam , quod 
illuftris memorix pater meus Dei gratia rex 
Francorum Ludovicus,B. Vidoris ccclcfiam 
de pulvere paupertatis erexit , camque ca- 
nonicorum regularium ordine infignitam ab- 
batiam inftituit : cui etiam juxta regalem mu>- 
nificentiam plurima beneficia contulit , & in 
augmentum verx diledionis , quofdam de fi- 
liis fuis fratribus noftris , cum cx hac vita de- 
cederent, in eadem religionis domo fepeliri 
mandavit. Ego itaque videns plantationem 
patris mei de die in diem proficere, & Reli- 
gionis non folum flores , fed etiam uberri- 
mos firudus afferre , & jam prx multitudine 
fratrum ea etiam qux pater large contulerat 
eis non pofle fufficere , ncceffarium duxi dc 
his bonis qux in fanda tcclefia divina boni- 
tas mihi conceffcrat , eifdcm fratribus ad 
fuftentationem ipforum aliquid impertiri. 
Proinde noverint univerfi & prxlcntcs & po- 
fteri, quod prxdidis canonicis B. Vidoris ob 
remedium animx mex & majorum meorum, 
in ccclefia S. Exuperii de Corbolio prxben- 
dam unam affenfu canonicorum ejufdem ec- 
clefiae donavi, & in perpetuum habere con- 


i 

i 

i 

( 


\ 


Digitized by 


Google 




123 VETARAM 

ceffi. Nec illud .latere volumus, quod huic 
dono prxdidus frater meus rex non folum 
aflenfum praebuit, fed etiam ut hoc facere- 
mus & voluit & rogavit ^Quod ne valeat &c. 


'DIPLOMA BARTHOLOMyEI DECANI 
ccdefiae Parifienfis , pro monafterio 
S. Vidoris. 

Confirma donationes db epifeopis & eeelefia 
Parifienfi S. Vittori concefias. 

E Go BartholomjEus (4) Dei gratia cccle- 
fix B. Mariae Parifienfis decanus .& totus 
ejulden» loci conventus , notum fieri volu- 
mus tam pofteris quam prxfentibus, quod ec- 
clefia noftra B. Vidoris ecclefiam canonico- 
rum regulari ordine infignitam fpeciali amo- 
re dilexit , & diledioncm fuam , ut res ipfa 
probat, effedu operis comprobavit. Siquidem 
praefata B. Vidoris eeelefia, multa tam ex do- 
no epifeoporum , quam canonicorum , pofll- 
det beneficia. Nos igitur praedeccffbrum no- 
ftrorum beneficiis affenfum praebentes, & 
non folum illorum dona , fed etiam noftra 
firma in perpetuum efte volentes , ob recor- 
dationem beneficiorum noftrorum prxfen- 
tes litteras praecipimus fieri, atque in eismulta 
beneficia ex maxima parte proprie fignan- 
terque deferibi. Haec autem funt beneficia. 
Ex dono domini Galonis epifeopi medietas 
molendinorum fub domo epifcopali, ita fei- 
Jicet quod in aqua Secanx a fuperiori parte 
infulae ufque ad parvum pontem, quae tota 
-cft de jure epifeopi , fi molendini unus aut 
plures conftruantur, aut quacumque occa- 
fione, vel in quocumque loco mutentur, 
communi etiam confilio & fumtu tam epi- 
feopi quam canonicorum B. Vidoris fiat mo- 
lendinorum conftrudio & reparatio , & com- 
munis & aequalis habeatur totius emolumenti 
tam multurx quam pifeium quam cetero- 
rum divifio. Molendinarii etiam communi- 
ter imponantur , & fidelitatem faciant. Ad- 
didit etiam prxdidus epifeopus huic dono 
viginti folidos Parif. monetae, quos fingulis 
annis prxdidi fratres reciperent deGordo(^) 
epifcopali , inter parvum pontem SuMelbrai 
collocato. Ex dono capituli apud Civillia- 
cun},tamde territorio Civilliaci quam Qr- 
fiaci terra uni carrucae fufficicns, cum de- 
cima & camparte ejufdem terrae: Okhia(V) 
quoque una cum omnibus confuetudinibus 
& reditibus luis. Ex dono piae memoriae dom- 
ni Stephani epifeopi & noftro in hac noftra 
B. Mariae eeelefia praebenda una , in eeelefia 
S. Marcelli praebenda una', in eeelefia fandi 
Germani Autiffiodorcnfis praebenda una, in 
eeelefia S. Clodoaldi praebenda una , in ec- 
clcfia S. Martini de Campellis praebenda una. 


NUMENTA 224 

Ita fcilicec quod canonici S. Vidoris in fin- 
gulis fupradidis ecclcfiis.ad fervitium earum- 
dem ecclefiarum fingulos vicarios ponant. 
Item , ex dono prxdidi epifeopi annualia ca- 
nonicorum omnium prxdidarum ecclefia- 
rum, ita fcilicet, ut quocumque modo qui- 
libet canonicus earumdem ecclefiarum prae- 
bendam fuam relinquat , vel quocumque 
modo prxbcnda de una perfona in aliam, 
tranfcat, eeelefia S. Vidoris ejufdem prae- 
bendae reditus per annum ex integro habeat, 
& nullum fuper hoc ex debito aut ecclefix 
aut defundo praeter anniverfarium exfolvae 
obfcquium. Idemquoque epifeopus quafdam 
parochiales ecclefias , quas quaedam perfonx 
etiam laicx prius tenebant , earumdem per- 
fonarum non folum affenfu, fed etiam ro- 
gatu , prxfatx B. Vidoris contulit ecclefiae. 
Rogatu Sadulfi Belli ecclefiam de Vilers , & 
tertiam partem maximae decimae , tam vini 
quam annonae , & redecimationem magnae 
& minutx decimx. Ecclefiam S. Briccii cum 
tota fua minuta decima , & de prcfbyteram 
ejufdem ecclefix per fingulos annos fexaginta 
folidos. Item , rogatu Pagani de Praeriis ec- 
clefiam de Valle-gaudii , & totam magnam 
decimam tam vini quam annonx , & totam 
minutam ad camdem ecclefiam pertinen- 
tem. Rogatu etiam prxdidi Pagarti partem 
etiam cujufdam decimx prope Lufarchias, 
in villa qux dicitur Lati , quam prxdidus 
Paganus tenebat. Item, rogatu Baldoiniclc- 
rici de Corbolio , qui in eeelefia B. Vidoris 
canonicus extitit , ecclefiam de villa qux Cons 
appellatur , & terram & decimam ad prefoy- 
teratum ecclefix pertinentem. Sextam quo- 
que partem magnx decimx & fextam mi- 
nutx. Statuit etiam idem epifeopus , ut de 
prdbyteratu ejufdem ecclefix canonici fandi 
Vidoris per fingulos annos fexaginta folidos 
habeant. Item , rogatu Matthxi militis de 
Munellis, & Pagani filii Sulionis avi ejus, quo- 
rum altgr, id cft Matthxus, in prxfata eeelefia 
ad fuccurrendum fe reddidit 5 alter vero, id 
eft Paganus , fub habitu canonici aliquantu- 
tulum vixit , ecclefiam de Vico-novo Sc to- 
tam decimam quam in tota parrochia ejuf- 
dem ecclefix habebant. Sextam quoque par- 
tem magnx decimx ejufdem loci ex dono 
■ prxdidi Baldoini de Corbolio. Item , ex 
dono prxdidi epifeopi ecclefiam de Athlis* 
& totam decimam quam Albertys de Ver 
in tota parrochia prxdida habebar. Sunt alia 
quxdam adfeodum epifcopalcm pertinentia, 
a quibufdam prxfatx B. Vidoris ecclefix data 
& a prxdido epifeopo conceffa. Siquidem 
Hugo filius Girclmi terram arabilem fuper 
ripam Sequanx & apud Balneolum odo fo- 
lidos & tres obolos cenfus prxfatx ecclefix 
dedit. Similiter Ungerus frater ejufdem Hu- 


(<*) Ifte Bartholomius Stephani Parifienfis epifeopi nepos, 
anno 1149. Catalaunenfis eeelefia: antiftes creatus eft. 

{ b ) Gordus locus eft in fluvio coarttatus pifeium capien- 


dorum gratia. 

(c) OlcRia cft portio terrje arabilis, foflls yellirpibos un- 
dique claufa. 

gonis 


Digitized by 


G01 ^le 


/ 


nj MONASTERII 

gonis totum cenfum quem in Cardineto & A 
apud S. MarceUum , & Parifius in vico qui 
vocatur Cherruchin , & apud Vitriacum ha- 
bebat. Item dominus Matthaeus de Monte- 
Morcntiaco centum folidos per fingulos an- 
nos de cenfu quem habet apud S. Dionyfium 
in terra quae dicitur S. Marcellus. Itcm,domi- 
nus Galerannus comes Meulenti u. foli- 
dos de cenfu quem habet Parifius in mon- 
cclloS.Gervafii. His & aliis beneficiis ecclc- 
fiar B. Vidoris ab ecclefia noftra collatis ficut 
fupradidum eft aflenfum praebemus , & ne _ 
poffit oblivione deleri, praefentem cartam prae- 
cepto noftro cotifcriptam , figilli noftri im- 
preflione , Sc nominum noftrorum fubfcrip- 
fionc firmamus. 


DIPLOMA ODONIS PRIORIS 
S. Martini a Campis , pro ecclefia fandi 
Vidoris. 

. Compenfatio annualis p rabenda quam S. Martini 
monachis concefjit Theobaldus epiftopus 
Parifienjis. 

Go frater Odo Dei gratia prior S. Mac- C 
tini de-Campis, & totus nofter conven- 
tus, notum fieri volumus tam pofteris quam 
praefentibus , quod dominus Theobaldus per 
Dei gratiam de noftro monafterio aflumtus, 

& Parificnfis ccclefiae epifeopus fadus, prae- 
bendam unam in eadem B. Mariae ecclefia 
aftenfu capituli nobis in perpetuum dedit. 
Ecclefia vero S. Vidoris , quae in praefata B. 
Mariae ecclefia annualia praebendarum habet, 
hujus ipfius praebendae quae nobis data fuit 
annuale fuum ex integro habuit. Sed quia 
de eadem praebenda , quae ccclefiae *S. Mar- j) 
tini in perpetuum data erat, jam de cetero 
ecclefia S. Vidoris annuale habitura non 
erat, fic ne hoc dono noftro ecclefia S. Vi- 
doris laederetur , fi unius praebendae annuali 
beneficio in perpetuum privaretur .5 cotffilio 
& confideratione domni Hugonis Altifipdo- 
renfis epifeopi Sc domni Bernardi Clareval- 
lenfis abbatis communi aftenfu ftatuimus , 
ut ecclefise S. Vidoris pro recompcnfatione 
annualis fupradidae praebendae per fingulos 
annos in fefto fandi Pafchae m folidos per- 
folvamus & mittamus. Quod ne valeat obli- 
vione deleri , feripto commendfrimus , & 
ne poffit a pofteris infirmari,figilli noftri im- £ 
preffione fignavimus. 


CONVENTIO INTER EASDEM ECCLESIAS 
fuper annualibus prabenda quam in ecclefia 
B. Maria St ampenjis obtinent monachi fanfti 
Martini . a Campis, 

T Heobaldus Dei gratia epifeopus Pati- 
fienfis, GosLENUsSueffioncnfis, Hvgo 
Autiffiodorenfis univerfis fidelibus tam po- 
fteris quam pfaefenribus in perpetuum. No- 
Vet. Script. & Mon. ampl. CoUctt. Tom. VI. 


S. VICTORIS. 

tum fieri volumus , quod querelam illam 
quae inter ecdefiam S. Martini de Campis Sc 
ecclefiam S. Vidoris erat, praecepto domni 
Gele st ini papae difeutiendam fufeepimus , 
unde autem querela ifta orta fit, ad majd- 
rem evidentiam pacis aperimus. Proinde 
fciendum eft quod in ecclefia B. Mariae Staoi- 
penfi monachis S. Martini de Campis pr £• 
benda una in perpetuum data eft. Cumque 
canonici S. Vidoris , qui in praedida B. Mariae 
ecclefia, ficut & in aliis regalibus ecclefiis 
annualia prabendarum fibi jam olim data Sc 
privilegiis confirmata obtinent , annuale prae- 
benda: monachis datae jure fibi debito vel- 
lent habere, nollent monachi dare : tandem 
res in querelam duda , Sc ufque ad audien- 
tiam domni Celestini papae perduda , ab 
eodem ipfi> domno papa , ficut fupradidum 
eft , nobis difeutienda , & fi fieri pollet ter- 
minanda commifla eft : quam hoc modo ter- 
minavimus. Primo quidem decrevimus. Ut 
ecclefia B. Vidoris illius prehendat , quae ed- 
clefiae S. Martini data erat, annuale fuum 
ex integro haberet , quod & fadum eft. Dein- 
de etiam quia de eadem przbenda quae mo- 
nachis data erat, jam de cetero ecclefia S . 
Vidoris annuale habitura non erat, noftra 
confideratione noftroque confilio domnus 
Odo prior S. Martini & totus conventus ejuf- 
dem loci communi aftenfu (latuerunt , ut 
pro recompenfationc annualis fupradidae 
praebendae, per fingulos annos ccclefiae S. Vi- 
doris decem folidos in fefto S. Remigii Sc 
perfolvant & mittant. Hanc autem pacem 
& pacis conventionem, quam praecepto dom- 
ni papae inter utramque ecclefiam fecimus 
ne aliqua valeat oblivione deleri , feripto 
commendavimus, & ne poffit a pofteris in- 
firmari , figillorum noftrorum audoritate fir- 
mavimus. 


CARTA AIMONIS DE AIIS 
pro fando Vidorc- 

De annualibus prabendarum , quas milites 
Templi in ecclefia Stampenfi & in Pijfiacenfi 
pojjidebant. 

R Atio docet & juftitia exigit, ut quod 
nobis fieri volumus hoc & ipfi aliis fa- 
ciamus. Itaque AimodeAiis unus ex mi- 
litibus & fratribus Templi, cui rerum Tem- 
pli, quae citra mare funt , cura ic adminiftra- 
tio commifla eft , & ceteri fratres noftri no- 
tum fieri volumus tam futuris quam prsefen- 
quod in duabus ecclefiis canonico- 
rum fabularium , in quibus ecclefia S. Vido- 
ris annualia prabendarum , ficut & in plu- 
ribus aliis , habet , praebenda una Sc dimidia 
nqbis in elcemofynam data eft. In ecclefia 
B. Mariae de Stampis praebenda una , in ec- 
clefia S. Mariae de Piffiaco praebenda dimidia. 
Notum vero eft & praeceptis regiis Sc apo- 



Digitized by LiOOQle 


s»7 ■ VET-ERA MONDMENTA 12* 

ftolicis privilegiis confirmatum , ut quotienf- A Prefbyter ifte prxfentium lator habebat 


w 


cumque quilibet canonicorum ccclefiarum 
illarum obierit , vel quocumque modo prae- 
benda de perfona in perfonam mutata fue- 
Tit, ecclefia B.Vidoris prebendx illius re- 
ditus per annum integrum ex integro habe- 
bit. Proinde ne in prxdido dono noftro fx- 
pedida B. Vidoris ecclefia damnum aliquod 
pateretur, m capitulo noftro apud S. Wal- 
burgam habito , fuper hoc confilium habui- 
& pro praebendis quas in eorum an 


mus ; 


quemdam fratrem , qui inteftatus mortuus 
eft, excepto quod unum equum canonicis 
regularibus S. Quintini, (2) in quorum terra 
habitabat, ut nobis didum eft, dereliquit. 
Expedabat enim hunc fratrem fuum , fcd 
antequam ifte advenirer, ille deceffit. Vene- 
runt autem prxdidi canonici , & tulerunt' 
defundi corpus , ipfum apud fe fepelientes , 
& qux habere videbatur fecum pariter auf- 
ferentes. Unde vos mediante pafVitace no- 
nuaiibus vel jam habemus vel forte habituri B ftra rogat ifte, ut ei juftitiam faciatis, & qux 
fumus , ecclefix B. Vidoris perfonam unam 
cenam magiftrum fcilicct Templi majorem 
communi affcnfu aflignavimus, eo videlicet 
pado, ut quotienfcumque magifter ille qui- 
cumque fuerit , vel mortuus vel mutatus fue- 
rit, ecclefia B. Vidoris omnium prxbenda- 
rum reditus , quos in eorum annualibus ha- 
buerimus, per annum integrum ex integro 
■habeat , ficut ante donum noftrum de mor- 
tuis vel mutatis canonicis habere folebat. 


fratris fui fuerunt reftitui faciatis. Valete. 


DIPLOMA PHILIPPI 
fratris Ludovici regis Francorum , pro 
monafterio S. Vidoris. 

Confirmat ei annualia canonicorum decedentium 
in ecclesiis regalibus. 

I N nomine fandx & individux Trinitatis, 

1 


. Philippus frater illuftris Ludovici Dei gra- 


ad Henricum fratrem fuum,&Ift. & Jal. 
archidiaconos. 

tJt calefiam S. Martini de Campellis canonicis 
S. yitforir tradant , ut in ea regulares 
canonici injl i tuantur. 

L Udovicus Dei gratia rex Francorum & 
dux Aquitanorum H* (a) fratri fuo , Ift. 
Jal. archidiaconis faiutem & gratiam Tuam. 

Negotium quod , fi prxfcntes eflemus , per 
nos ipfos vobifeum libentius ageremus, vo- 
bis ficut amicis agendum committimus fo- 


lium ccclefiarum , videlicet beatx Marix de 
Stampis, S. Mari* de Corbolia, S. Marix 
de Medunta , S. Marix de Pifliaco , S. Mel- 
lonis de Pontifara , omnibus fidelibus tam 

? ofteris quam prxfentibus in perpetuum. 

ullum effe & rationabile comprobatur, ut 
illuftris patris bene gefta illuftris filius imite- 
tur, ejufquc beneficiis , maxime qux paupd- 
tibus Chrifti contulit, promto animo con- 
fentiens atteftetur. Noverint igitur univerfi, 
quod illuftris memorix pater meus Dei gra- 
tia Francorum rex Ludovicus in quibufdatn 


per ecclefia S. Martini de Campellis , ut ca- _ regalibus ecclefiis , quas anteccflbres noftri 
nonicis S. Vidoris ad religionem tradatur. U fundaverunt vel fundabas acquifierunt, an- 
Voluntatem noftram epifeopo Parifienfi & nualia canonicorum Voluit ordinari, & ad 
toti.capitulo B. Marix per litteras noftras in- *B. Vidoris ecclefiam canonicorum regula- 
finuavimus, & ut ipfi hoc ipfum velint & rium ordine infignitam , ob fuftentationem 

fratrum voluit deputari. Nam quia eamdem 
S. Vidoris ecclefiam , utpote a fe fundatam, 
fpecialius diligebat , idcirco & beneficia 
multa conquirere diligentius infiftcbat. Be- 
neficium autem fupradidorum annualium 
ecclefix B. Vidoris non modo collatum eft, 
ut per annum reditus prxbendarutn canoni- 
corum decedentium ecclefia S. Vidoris ex 
integro habeat, & nullum propter hoc aut 
ecclefix aut defundo prxtcr anniverfarium 
exfolvat obfequium. Hoc etiam adjundum 
eft, quod fi quilibet canonicorum prxdida- 
rum ecclefiarum , cujufcumque religionis vi- 
tam eligens , prxbendam reliquerit, cjufclcni 
prxbcndx reditus ecclefia S. Vidoris per an- 
num ex integro poffidebit. Ego igitur Phi- 
lippus , qui regalibus abbatiis cx magna parte 

(*) Infigite canonicorum regularium monafterium juxta 
Bellovacum,a< 2 uidonc hujus urbis epifeopo anno 1067. frit- 
datum, cujus primus abbas fuit Iro celcbaltimus pofteaCaC- 
aotcnfium epilcopus. 


concedant obnixe rogavimus. Vos itaque 
primum rogahius , ut & vos pro Dei amore 
& noftro hoc ipfum velitis & concedatis, ac 
deinde apud ceteros canonicos ut & ipfi hoc 
velint pro nobis agatis , atque ab eis con- 
fenfum eorum veftra induftria fc inflantia 
didatis. Valete. \ 

EPISTOLA GILDUINI ABBATIS 

S. Vidoris ad epifCopum Belvacenfem. 

* 

Commendat ei presbyterum , cujus frater 
inteftatus obierat. 

D Omno Belvaccnfi G. beati Vidoris Pa- 
rifienfis didus abbas in fummo paftore 
gloriari , & ipfiusdignc imitari vcftigia. 

(4) Henrico abbati S. Martini dc Campellis & plurium 
aliarum regalium ecclefiarum, deinde anno 114$. monacho 
Clarevallcnfi, nec multo poft epifeopo Belvaccnfi , as tandem 
archiepifcopo Remenfi, de quo vide qux diximvls in pr*fa« 

. tione sfd tomum H. hujus collcliionis. 


M 


Digitized by 


Google 


MONASTERII 

Deo auflore prxfideo , & licet minus ido- A 
ncus, dignitatem abbatis obtineo, hoc be- 
neficium patris mei quod ecclefix B. Vigo- 
ris contulit approbo, laudo > & confirmo» 
Infuper quemadmodum a fratribus meis , do- 
mino fcilicet Luuovico Francorum rege & 
duce Aquitanorum , & domino Henrico, 
qui ante me abbas earumdem abbatiarum 
cxtitic , ftatutum ac privilegio confirmatum 
ac roboratum eft , hoc beneficium adeo in- 
tegrum & perfe&um in perpetuum efle de- 
cerno , ut quicumque canonicus regalium ec- 
cleliarum, five earum qux jam in poteftate ^ 
noftra funt , vel etiam fi Deus ordinaverit , 
futurae funt, non folum mortuus fuerit vel 
vitam mutaverit, fed etiam abfqueulla ex- 
ceptione , quocumque alio modo prxbefi- 
dam reliquerit, perdiderit, mutaverit, ejuf- 
dem praebendae reditus ccclcfia S. Vi&oris , 
ficut jam fupradidtum eft, per annum ex in- 
tegro poflidebit. Ne autem ecclcfia in eo- 
dem anno fuo privetur fervitio , illud faciat 
canonicus qui fuccedit. Hoc itaque quod de 
annualibus fupradi&is ftatutum eft , in perpe- 
tuum efle ratum ftatuimus, & pofteris no- 
ftris immutabiliter efle decernimus. Illud ne 
valeat, &c. 


117TERJE GELDU1NJ ABBATIS S. VICTORIS 
de Ecclefia S . Petri de Monte-Letherico con- 
cejfa monachis Longi Pontis , & de compenfa- 
ttone facta canonicis S. Vitieris , qui in ea 

p rabendam, & annualia pojfidebant. 

\ 

G coenobii S. Vi&oris di&us abbas cum 
•fratribus fuis omnibus fidelibus tam 
pofteris, quam praefentibus in perpetuum. 
Omnium bonorum & maxime rcligioforum 
proprium eft totius fan&itatis & religionis > 
propagationi & profectui congaudere. Gau- 
dium hoc noftris,Dco miferente, tempori- 
bus in mutatione ecclefix B. Petri de Monte- 
Letherico piis defideriis oblatum eft dona- 
tum. Siquidem ipfa ecclcfia per Dei gratiam 
& piiflimi Ludovici Francorum regis volun- 
tatem , confilio & aflenfu , de fxculari ftatu 
in religionis ftatu m promota eft, & adhxc 
fervis Dei monachis fcilicet de Longo-Pon- 
[43 te (a) affignata eft , & in perpetuum donata. 
Nos itaque qui in praedica S. Petri ecclefia 
praebendam unam & integram & aliarum 
praebendarum annualia habemus , mutatio- 
nem illam in melius volumus & approba- 
mus , & per manum domini noftri Theo- 
baldi Parificnfis epifeopi fupradidam prx- 
bendam & annualia ecclcfix de Longo- 
Ponte in perpetuum habenda concedimus. 
Ne autem ecclefia noftra pro illius ecclcfix 
mutatione & noftra bcnivola conceffione re- 
dituum fuorum diminutionc nimia grava- 


Sv VICTORIS; »)» 

retur, confulentc > mediante , immofaciem 
te prxdi&o Parificnfi epifeopq, in cujus ar- 
bitrio 5 c potcftatc, utriufque partis aflenfu, 
totum in hoc confiftcbat negotium, mona- 
chi de Longo-Ponte nobis recompcntatio- 
nem vicariam reddiderunt , & rebus eccle- 
fix fux & ecclcfix S. Petri ea qux fubfcripta 
funt ecclefix noftrfe comm'uni aflenfu per- 
petuo polfidenda dederunt. Apud Athegias 
.terras, vincas, decimam & quicquid omni- 
no ecclefia de Longo-Ponte ibidem habebat» 
Apud camdem villam duos folidos ccnfus, 
quos prxdi&a ecclefia S. Petri ibidem habe- 
bat, Hxc omnia ficut di&um eft ecclcfia de 
Longo-Ponte ecclefix noftrx libere & quiete 
femper habenda donavit, & donum femper 
commendans figilli fui impreflione firmavit. 
Ut autem mutationis prxdi&x ecclcfix S. Pe- 
tri & prxbendx & annualium noftra con* 
ceffio rata in perpetuum habeatur, cartulam 
iftam conceffionis noftrx tenorem contincn- 
tem confcripfimus , eamque figilli noftri im* 
preflioiy firmavimus, & monachis de Lon- 
go-Ponte habendam & confervandam tra- 
didimus. Nomina etiam fratrum noftrorum» 
, ad hujus rei teftimonium & ad majorem 
firmitatem fubfcripfimus. Signum G. abba- 
tis , &c. 


EPISTOLA ACHARDI ABBATIS 
S. Vi&oris ad Hcnricum 11. 

Anglorum regem. 

Vt Rich ardum de Ely thef aurarium fuum ai 
folvendam pauperibus & tcclefeis reliti am a 
canonico Parificnfi pecuniam compellat. 

H Enjuco Dei gratia gloriofiflimo regi 

Anglorum A. (b) coenobii S. Vi&oris m 
Parifienfis qualifeumque di&us abbas , falu- L J 
tem, & adminiftrationc regni temporalis 
xternum promereri. 

Canonicus quidam Parifienfis F. nomine 
fola liberalitate du&us, nullo amplioris ac- 
quifitionis interveniente intuitu, magiftro 
Richardo de Ely thefaurario veftro viginti 
libras Parifienfis monetx ufque ad diem dif- 
finitum commifit. Contigit autem eumdem 
canonicum infra feriptum terminum ingre- 
di viam univerfx carnis. Cum vero ageret 
in extremis , univerfam fubftantiam luam 
ccclefiis & pauperibus , aliis plus , aliis mi- 
nus, pro confilio rcligioforum virorum de** 
fignavit. Unde & qui tcftamcnto ejus inter- 
fuerunt , ad prxdi&um Richardum nuntium 
in Angliam milerunt fuper exfolvenda prx* 
texata pecunia fubmonentes. Ipfe vero tanti 
immemor beneficii folvere contcmfit. Ma- 
jeftati igitur vcftrx pro ecclefiis & pauperi- 
bus pauper Chriftus fupplicat , & patroci- 


(*) Longus pons eft infignis cella ordinis Cluniacenfis in 
dicecefi Parificnfi, in qua cum priore erant olim viginti duo 
monachi. Eft. & alius Longus pons tribus a Suefilone leucis 

Vet. Script. & Mon. ampl. Colit ti. Tom. VI 


diftans, ubi eft celebris abbatia ordinis Ciftercienfis. 

(t) Achardus fecundus S. Vidoria abbas GilduinofucceiRt, 
qui obiit anne iijj. 1 j. Aprilis. 

Pii 


\ 


Digitizec )y 


Google 


■ 


232 


234 \ ; VETERA M 

nium veftrum in hac caufa fua fpeciali fpe- 
•cialitcr efflagitat ; & ne tranfgrcflionis ejus 
in vos , quod abiit , ex ncgligentia culpa re- 
dundet, potcftate vobis divinitus data pe- 
cuniam Chrifti periculofe retinentem ad 
reddendum compellatis , ut & zelus laetitiae 
in vobis evidenter appareat , & caufa cccle- 
fiarum & paupcftum adjuta apud fummum 
judicem pro vobis intercedat. Illud autem 
pro certo habeatis , quod in extremo mor- 
tis articulo prxdidam pecuniam fe gratis 
'abfque omni augmento ante dido Richardo 
coram tribus honeftx exiftimationis facer- 
dotibus confcffus eft ad tempus commififfc. 
Valete. 


•EPISTOLA ACHARDI ABBATIS 
S. Vidoris ad A. epifeopum Lcxovienfem. 

I 

'Commendat ei ecclefiam fuam, 

D Omino illuftriflimo & omni digniflimo 
reverentia A.(d) epifeopo Lcxotjjenfi A. 
S. Vidoris abbas, falutem & devota: carita- 
tis obfequium. 

Benignitati veilrx dignas referre grates 
non poifumus, quia domum noftram & mi- 
ro coluit affcdu, & amplis fibi obligavit be- 
neficiis.- Illi igitur referendas committimus, 
Cul facitis quicquid uni ex minimis fuis fa- 
citis. Porro vcftram flagitamus celfitudinem, 
& precibus obfecramus inftantiflimis , ne ve- 
fter ille tepefeat affedus , quem vivente piae 
memoriae patre & praedeceflorc meo Gil- 
duino abbate , veftra erga nos habuit pie- 
tas , ne contrahatur aliquatenus illa priftina 
veftrx caritatis latitudo > fed quo magis nunc 
indigemus, eo magis amplietur in dies. Vo- 
bis omnino finnus obnoxii omnes nos de- 
voti fervi veftri paratiffimi pro vobis , ut 
debemus, promtiflima facere voluntate quic- 
quid poteft humilitas noftra. Veftri nobis 
memoriam nullo die fubducit oblivio. De 
cetero fratrem ad vos Reyncrum mittimus 
pro qua caufa ipfe infinuabit. Sciatis autem 
ita fc habere negotium pro quo mittitur, ut 
idem afferet , unde ferenitati veftra: multas 
porrigimus preces , ut pio negotio piam 
porrigatis manum , & ut fua pauperibus 
debita folvantur impedendatis & confilium 
& opem. Beatitudincm veftram cuftodiat 
Christus Jesus domine illuftriffime&omni 
digniflime reverentia. 

(») Arnulfo , qui ex archidiacono Sagienti fa&us eft epi- 
-fcopuj Lexovicntij. 


ONUMENTA 

A — — 

EPISTOLA LUDOVIC1 REGIS 
ad canonicos S. Victoris Parifienfis. 

Vt Achardus id aliam ajjnmtus ecclefiam nihil 
alienet vel accipiat de rebus S. Victoris. 

L U d o v i cu s Dei gratia Francorum rex 
priori & univerfis fratribus V S. Vidoris 
laiucem & diledionem. 

Ecclefia ifta ex beneficio prxdcccfforum 
noftrorum & ecclefix Parifienfis fundata eft» 
.unde & fpccialius eam diligimus. Vocatus 
eft abbas vefter ad aliam ecclefiam , ( b ) non 
B volumus quod res ecclefix , cujus cura ad 
nos principaliter fpedat , in aliquo minoren- 
ttft, fed crefcant. Unde & regia audoritate 
vobis praecipimus , quod abbas A. de cetero 
nullam alienandi vel accipiendi res ecclefiae 
iftius habeat facultatem , neque eo praefen- 
te verbum aliquod de cledionc incipiatis. 
Valete* 


BULLA ALEXANDRI PAPyE III. 
ad abbatem de Caftrb-Nanronis. 

Vt i» Ecclefia S. Salvatoris Vittorinos finat 
pacifice annualia pojfidere. 

A Lexander epifeopus fervus fervorum 
Dei diledo filio abbati de Caftro-Lan- 
donis ( c ) S. & A. B. 

Injundi nobis officii audoritas nos horta- 
tur univerfis Dei fidelibus & prxfertim vi- 
ris religiofis in juftitia fua diligenter inten- 
dere , & cis qux fua funt illibata penitus & 
integra confervarc. Unde diledioni tua: per 
apoftolica feripta mandamus , quatenus an- 
nualia qux diledi filii noftri abbas & fra- 
tres S. Vidoris Parifienfis in ecclefia S. Sal- 
vatoris jam ex longo tempore canonice 
poffediffc nofcuntur , quiete eos permit- 
tas & pacifice poffidere , donec cum eis fu- 
per his componas. Vel fi de juftitia tua con- 
fidas , in prxfcntia cledi ab utraque parte 
judicis, vel etiam in adjutorio noftro legi- 
tima cum eis examinatione contendas. Da- 
tum Turonis (d) xi. Cal. Februarii. 

(b) Abrincentem fcilicet, ad cujus epifeopatum adfeitus 
eft anno i 161. tefte fupplcmcnto Robctti de Monte. 

{c ) Vulgo dicitur Cafttum-Nantonis , Jicet galli ce pro- 
nuncictur Chdttau-Landtn , eftque canonicorum regularium' 
coenobium in diorcefi Senonenti, quod pro monachis primum 
a S. Sevetino fundatum fuerat tempore Clodovci regis. 

(d ) Alexander M. Turonos acccflit menfc O&obri anni 
ilii, ibique tribus & amplius mentibus remoratus eft. Dein- 
de Paritios venit, ac poftmodum Turonos rcyerfiu ibidem 
concilium celebravit. 





Digitized by LjOOQie 


83? MONASTERII 


EPISTOLA HUGONIS CARDINALIS 
ad Guidoncm cpifcopum Catalaunenfem. 

Commendat ei Alexium fub diatonum S. Vittoris 
canonicum, 

V Enerabili fratri & amico cariflimoGui- 
do n i Dei gratia Catalaunenfi epifco- 
po Hugo eadem gratia S. R. E. diaconus 
cardinalis falutem & intimae dilectionis af- 
fcdum. 

Apoftolic* fedis benignitas , qu* fpeciales, 
filios quadam prarrogativa diledionis confue- 
vitamplcdi, diledum fratrem noftrum Ale- 
xium latorem pradentium, /ubdiaconum fan- 
dique Vidoris Parifienfis canonicum, virum 
utique prudentem & litteratum propriis api- 
cibus ad fe revocat, deftinatione, & propofito, 
auxiliante Domino, ad altiora fublimandi. 
No$ igitur de amicitia vcftra prarfamentes, 
ipfum cum nOftris litteris ad vos confiden- 
ter dirigimus, rogantes & obfccrantes ut eum 
noftra contemplatione benigne recipiatis, & 
manum auxilii & confilirfive in bona equi- 
tatura five in ejus aeftimationc liberalitcr con- 
feratis. Nos autem quod ei feceritis peraeque 
gratum habebimus & acceptum, ac fi per- 
fonae noftrae impenderetis. 


EPISTOLA ALEXANDRI PAPvE III. 
ad S. Germani Sc S. Victoris abbates, prio- 
rem & fuppriorem S. Vidoris , atque Odo- 
nem quondam abbatem S. Genovcfae. * 

Ut inquirant de p anis inflictis Cuillelmo 
canonico S. Genovefa . 

A Lexander. epifeopus fervus fervorum 
Dei , diledis filiis fandi Germani & 
fandi Vidoris abbatibus , priori quoque ac 
[ *] fup priori S. Vidoris , & Odoni ( a ) quondam . 
S. Genovefae abbati S. & A. B. 

Significatum nobis eft quod cum Guillel- 
mus S. Genovcfae canonicus ad praefentiam 
noftram abfquc abbatis & capituli fui licen- 
tia accefliffct, eumdem adprsedidum abba- 
tem , ut in capitulo de hujufmodi tranfgref 
fione humiliter fatisfaceret , a nobis tranf- 
miflum , ita Vehementer & inhonerfe trada- 
vit, quod ipfum univerfis veftibus exuens 
& acriter verberans , feptem diebus in terra 
cum canibus cibum ^umere fecit. Quoniam ■ 
vera de viro tam hOnefto ac religiofo ali- 
quid finiftrum non debemus facile credere , 
nos de vcftra honcftate plenius confidentes, 
hoc diferetioni veftrae committimus exc- 
quendum , mandantes ut rem ipfam diligen- 
tiffime inquiratis, & hujus rei Veritatem VC- 

la) Ex hoc loco patet Odonem primum S. Genovefie abba- 
tem, longe ante mortem curam paftoralem dimififle, &adS. 
Viflorcm unde afluimus fuerat, rcdiiilc ubi Sc diem extre- 
mum claufit. 


S. VICTORIS, ' SJ4 

ftris litteris nobis fideliter intimetis. Dacum 
Senonis (bj xv. cal. Septembris. 


EPISTOLA PE. S. CRVSOGONI PAPy£ 

capellani ad Ervifium abbatem 
S. Vigoris. 

Ejus ob amorem fe pecuniam Roberto de Rrifio 
accommodaffe, 

H Ervisio Dei gratia venerabili abbati S. 

Vi&oris Parifienfis, Fr. Pe. S. Cryfogoni 
domini papae capellanus, falutem &intim* 
, devotionis affedum. 

Petitiones tuas & precum oblationes quas 
mihi pro amicorum levamine porrigere di- 
gnaris , tanto libentius effedui mancipare 
ftudeo , quanto ardius caritatis affedu tuae 
perfona: adhaereo. Quod in fratris Roberti 
de Brifto negotio & aliorum nofcere vales , 
Cui tum pro amore tuo, tum debito frater* 
nitatis & avunculi fui duas inarcas argenti 
vel circa accommodavi , quas , mc tefte , pro 
negotio fu* ecclefiae expendit. RogO igitur 
diledionem tuam, ut tuis hoc litteris praefato 
abbati notifices , ut fuper hoc fado fic fc 
habeat, quatenus libentius, fi opportunum 
; fuerit , alicui de ordine noftro auxilium ex 
corde impendam. Ex hoc teftes habeo do- 
minum Albancnfcm & Rogerium clericum 
ejus, Hugoncm capellanum domini papae, 
& Johannem fervientem noftrum quem bene 
nofti. 


EPISTOLA WILLELMI PRIORIS 
Urfi-campi, ad Richardum priorem 
S. Vidoris. 

Petit aliquod ex ejus opufculis deferibendum ; 

j T^Iledo fuo domno Richardo priori de 
JLIs. Vidore, frater Willelmus didus 
prior Urfi-campi (c) falutem in Domino. 

Libellum veftrum quem remitti vobis man- 
daftis, ego ipfe reportavi in quadragefima j 
fcd quoniam tunc non cratis apud S. Vido- 
rem, fratri Hugonl hofpitali veftro illum 
commendavi, infinuans ei ut vobis cum red- 
deret. Rogamus autem iit aliquod opufcu- 
lum veftrum nobis mittatis , quod nondum 
habuimus , fcilicet de fomnio Nabuchodonofor , 

, vel Illumina faciem tuam fuper fervum tuum. 
‘ Nam & hoc feribere incoepcramus i fed in 
exemplari veftro imperfedum reperimus. 
Vale. r 

fU Alexander papa, Celebrato Turonis concilio, circa fe» 
itum S. Hieronymi ii^j. Scnonas acce/fit, ubi fefquiannum. 
commoratus cft. Hinc colliges hanc epiftolam fequenti annd 
1 164. lcriptam fui (Te. 

(c) Urfi-campus infigne monafterium ordinis Ciftetcienfi* 
- filia Clare rallis anno 112.9. fundatum. 

* 


235 


VETERA M 


EPISTOLA A. A D O. 

Queritur de fuo abbate , quem rogat ab abbate , 
priore & aliis S. Victoris fratribus moneri, 

Tp Ratri A. fuus O. falutem. 

17 Sicuc cx frudu & folio cujus naturae 
& utilitatis fit arbor cognofcitur , fic ex ope- 
ribus & verbis tuae diledionis tam praefens , 
quam abfens , quancus eflet afte&us tuus in 
me didici. Scias , cariflime , quoniam ex quo 
a vobis rcceffi , multos labores pro falvanda 
audoritate noftri convcnrus incurri , & diu 
funt manfuri , nili Deus , cui foli poflibiie eft, 
cor, manum, & linguam noftri abbatis, qui 
contra omnes molitur, operatur, & loqui- 
tur, fua dignatione immutaverit. Rogo igi- 
tur tuam caritatem, ut tu roges Ervi sium 
abbatem & Richardum priorem & Henri- 
cum Longobardum & Hcnricum de Cer- 
cellis, magiftrum S. & ceteros amicos no- 
ftros cx noftra parte , quatenus eum cum ad 
vos venerit, moneant, arguant & corripiant i 
nifieiiim in alium virum commutatus fue- 
rit , nec nobis utilis erit , nec famam fandi- 
tatis ecclefix B. Vidoris in partibus confer- 
'vabit noftris. Hoc munus Domini , non quan- 
tum , fed ex quanto confiderans , per prx- 
fentium latorem fufeipe, ut pet figna figna- 
tain habeas memoriam mei in oculo & men- 
te. De cetero quxre a Rainero facrifta , quan- 
do potero habere tabulas , quas mihi pe~ 
tenti promifit , & pretium ipfarum prout 
voluerit & mandaverit mittam. Vale ut & 
ego valeam. 


ONUMENTA i3$ 

A tifmatis {aeramento confirmati fecit. Ad 
quod exequendum Mauricius Parifienlis 
epifeopus. mandato regis facerdotalibus ve- 
ftimentrs fe induit , & regiam fobolem in. 
ccclefia S. Michaelis de Platea folemniter re- 
generavit. Hugo enim abbas S. Germani Pa- 
rifienfis , patrinus , puerum fuper fontem bap- 
tifmatis in ulnis fuis tenuit , Hervisius quo- 
que abbas S. Vidoris , & Odo quondam ab- 
bas S. Genovefx patrini extiterunt. Constan- 
tia foror regis Ludovici , uxor Remundi co- 
mitis S. yEgidii , & duae viduae Parificnfes 
B matrinx*fuerunt. 

EPISTOLA LUDOVICI REGIS 
ad Ervilium abbatem S. Vidoris. 

Petit jujiitiam ab hominibus de Amponvillx. 

L Udovicus Dei gratia Francorum rex, 
amico fuo Ervisio illuftri abbati fandi 
Vidoris falutem. 

Cognitum eft nos habere jus noftrum in 
caufa adverfus homines Amponvillx , de 
C quorum numero quinque nobis redum fe- 
cerunt. Unde mandamus vobis , ut fortu- 
nam, ficut inventa fuerit, nos habere facia- 
tis , & homines veftros , quia fuerunt nobis, 
ad juftitiam habeatis a die Mercurii ad odo 
dies. Quod fi non feceritis , ad villam ipfam 
nos convertemus. Si enim aliqui effregiffent 
domum noftram , etfi non haberent pecu- 
niam fublatam, totam tamen reddere tene- 
rentur , & nos volumus quod homines noftri 
de effofla fortuna nobis fatisfacianr. 


DE HERVISJO ABBATE S. VICTORIS, D 
patrino Philippi regis. 

A Nno Incarnationis Dominicx mclxv. 

in odava Aflumtionis B. Marix Virgi- 
nis , node dum matutina fynaxis cclcbrare- 
tpr , nobilifiima proles Ludovici regis quon- 
dam Francix procellit ad ortum , videlicet 
Philippus filius ejus , cujus nativitatis gau- 
dium deferens nuntius ad S. Germanum de 
Pratis veniens, hos felices rumores narravit 
eadem hora qua monachi incipiebant can- 
tare propheticum canticum , Benedictus Do- 
minus Deus lfrdel, quia vijitavit & fecit re- 
demtionem plebis fua , &c. Quod divino ora- E 
culo contigifle manifellis indiciis conjici po- 
teft. Fama vero tam defideratx prolis cir- 
cumquaque percurrens , omnes Francigcnas 
maximo gaudio replevit , quippe qui fuc- 
ceftbrem mafculini fexus de femine regis pro- 
cedentem diu multumque defideraverant, 
qui poft gloriofi patris dccclTum folium re- 
gix majcftatis obtineret quorum defideriun\ 
attulit eis Dominus , nec funt fraudati a de- 
fiderio fuo. Itaque regia prole exorta , in 
craftino ortus fui , hoc eft dic Dominica , 
pater ejus rex Ludovicus filium fuumbap- 


EPISTOLA 

G. Prclbyteri Anilcurtenfis ad Richardum 
priorem S. Vidoris. 

Petit ab eo pajftonem five leCtiones novem dt 
S. FiCiore , inferendas in breviario. 


G 


Dei gratia Anilcurtenfis ecclefix prelby- 
ter , diledo fratri fuo R. venerabili priori 
ecclefix S. Vidoris Parifienfis , falutem. 

Mandamus atque rogamus diledionem 
veftram, quatenus paflionem B. Vidoris , qux 
apud nos non invenitur , vel novem faltem 
lediones de ipfa paffione* tranferiptas per 
prxfentium latorem nobis mittatis. Scribi- 
mus enim quemdam librum , quem brevia- 
rium vocant , cui eas ififcrerc dignum duxi- 
mus. Valete. 


«p 


Digit . d by 


Google 




»37 


MONASTERII S. VICTORIS. 2 }* 

- . A at ratum & firmam permaneat , ad perpe- 

t P i q t n t a r tuam memoriam prxfentem cartulam feci- 

mus confcribi , & figillo noftro confirmari. 

ad Ricbardum priorem S. Vigoris. 


Cupit refeire quid cum rege & abbate fancll 
Germani egerit pro fuo negotio . 

C Ariffimo fuo Richardo venerando priori , 
S. Vi&oris , humilis frater G. (a) falti- 
tsm eamdem quam fibi. 

Si iter profperum a nobis ad propria ha- 
buiftis, fi gratiam in confpedu regis inve- 
niftis, fi re&e ac profpere apud domnum 
abbatem , fi abbatem S. Germani fuper ne- 
gotio noftro conveniftis , per prarfentium la- 
torem nobis fignificare non gravetur dile- 
£io veftra. Salutate nobis domnum abba- 
tem , qui humilitatem noftram non folum 
ad obfequendum , fed ad obediendum in 
quibus fibi placuerit , promtam inveniet. 
Salutate nobis domnum Rogerum abbatem 
Augenfem cariifimum noftrum. 


DIPLOMA PETRI EPISCOPI 
Anicienfis , ecclcftam de Doa Stephano abbati 
S. Evurtii & ejus fuccefforibus reformandam 
concidentis. 


p: 


|Etru-s Dei gratia Anicienfis epifeopus , 
omnibus ecclefiae fidelibus in perpetuum. 
Sollicitudinis ac providentiae paftoralis e fle 
debet , ea quae ad honorem Dei & religionis 
augmentum fpe&ant fpecialiter diligere , & 
fi qua negligentius agunturafubditisinme- 
lius reformare. Eapropter ecclefiae de Doa,(^j 
in qua difciplina regularis & canonicus ordo 
pene deperierat, ad petitionem cariffimi 
fratris & amici noftri magiftri Stephani 
abbatis , ecclefiae S. Evurtii Aurclianenfis do- 
navimus & conceffimus , ut in ea regularis 
ordo per inftitutionem przdi&i abbatis & 
fucceflorum ejus fecundum approbatas con- 
fuetudines ecclefiae fux deinceps obfervetur , 
& honor Dei & fanda: ipfius ecclefiae per 
regulariter ibi fervientes canonicos fucccflu 
temporum perfedius aageatur. Huic dona- 
tioni noftrx interfuerunt & idipfum fieri po- 
ftulaverunt canonici Anicienfis ecclefix, Odo 
Caprarius facrifta , Petrus Gualli thefaura- 
rius, Mauricius Stcphanus Sauverius. Quod 


BULLA ALEXANDRI PAP^E III. 
ad canonicos regulares S, Satyri. 

Hortatur eos ad regularem difciplinam fedulo 
obfervandam , vet atque ne etiam extra 
coenobium carntbus vefcantur. 

A LexandEr epifeopus fervus fervorum 
_ Dei, dilectis filiis capitulo S. Satyri, (r) [r - ] 

falutcm & apoftolicam benedidionem. 

Eos qui relidis vanitatibus Sc mundanis 
illecebris in ardiori vita devoverunt Domi- 
no famulari, fumma cura & diligentia vi- 
gilare oportet jugiter & intendere, qualiter 
afiumtac religionis habitus moribus & vitae 
concordet, & propofitum Tuum firmum Sc 
immobile confervetur, ne fuper arenam, 
fed potius fuper firmam petram Domini 
videantur fundafle. Inde eft quod caritatem 
veftram monemua, mandamus atque praeci- 
pimus, quatenus diledo filio noftro abbati 
£ vcftro omnimodam obedientiam & reve- 
L rentiam devote Sc humiliter impendentes, 
circa cultum religionis Sc honeftatis , & ca- 
nonici ordinis obfervantiam, ficut olim bonae 
memoriae RadulfbjVj quondam abbati veftro ryj 
ferventer Sc unanimiter intendatis, corifuc- 
tudines illas probatas , quae in diebus ejuf. 
dem abbatis falubri & rationabili providen- 
tia in monafterio veftro inftitutae fuerunt 
pariter & fervatar , praefertim in carnalis cfus 
abftinentia extra clauftrum ficut in clauftro 
nullatenus violare temetis. Si quis autem 
veftrum contra eafdem inftitutiones temere 
venire tenta verit , ufque ad fatisfadionem 
D congruam cum eidem fententiae fubjaccre 
decernimus , quam prxdidus "l&bas in ea- 
rumdem tranfgreflores rationabiliter fta- 
tuifle [dicitur,] quod in capitulo nullus ve- 
ftrum pro evitanda difciplina in voce appel- 
lationis prorumpat. Et fi pro tali caufe du- 
xerit appellandum , appellationem ipfam 
qpllius momenti efie ccnfemus, quominus 
fecundum ordinis inftituta regulari difciplinac 
fubdatur. Datum Beneventi. 


{«) Guillclmus, ut opinor , canonicas S. Gcnovefcc , de 
quo fuperius in epiftola Alexandri papse ad abbates S. Ger- 
mani & S. Vidtoris, &c. , 

( h) Ex boc diplomate plura funt emepdanda , qux in nova ] 
Gallia Chciftiana referuntur dc abbatia de Doa. Eam fuilicet 
primo conceflam fuifle Prjctnonfttatenfi ordini .atque, (eden- 
dam, ut creditur, ordinis illius domum extitifle, quz a fer* 
.trore primsev* obfervantiz jam defcivifTet fub Petro Aniciccfi 
epifeopo. Nam fi ejus erige refertur *el unitum it ) 8. ut ibi 
dicitur, qua ratione dici poteft fecunda domus ordinis, qui 
co anno jam totum per orbem dilatatus erat ? Quomodo def- 
civiiTe a primaevo fervore, qui tum ubique vigebat? fed ne- 
que mendum irrepififlcdicendum eft in cpiftolx Stephani Tot- 


nacenfis ad epifeopum Anicienfem lnfctiptione fre enlefiuS . 
Evurtii ; nam cum Stcphanus tum abbas S. Evurtii Aurelia- 
5 nenfis peti i fice a Petro epifeopo ecClefiam de Doa fibi fuit 
que fuccciloribus fubjicieudam , no» mirum ii epiftoia illa 
inferibitur pre ecclefiu S. Evurtii, Quo vero anno a canoni- 
cis regularibus ad Praeinonftratenfcs Doa tranficrit igno- 
ramus. 

( c ) Abbatia eft ordinis S. Auguftini in dioecefi Bituriccnft 
ha$d procul aSacto-Cxfate fundata. 

(d) Qui obiifle videtur anno t i^+.nameoanno fucccffo- 
rem habuit Johannem, ut paret ex bulla Alexandri 111. ia 
nor a Gallia Chriftiana relata. 




Digitized by 


Google 



a 39 


VETERA M O 

—A 


EPISTOLA LUDOVICI VII. REGIS 
ad canonicos S. Genovef*. 

Hortetur eos ad vitam retigiofe ducendam. 

L UdoVtcus Dei gratia Francorum rex toti 
conventui S. Genovef* dc Monte, falu- 
tem & diledioncm. 

Ecclefia veftra qux ab antiquis tempori- 
biis magni nominis extitit , & regalis eft cc- 
clefia , ficut magnifice bonis exterioribus 
eft ampliata , ita interius ordinis obfervantia 
it cultu juftiti* debet effc decora. Eaprop- ® 
ter univerfitati veftrae mandamus & preca- 
mur, ut dum in hac titubatione & fine pa- 
ftore eftis , oves errabundae non fitis. Cavete 
ne nominis veftri nitorem infami* rumof 
afpergat , & color optimus vertatur in pal- 
lorem. Efficite ut magnitudini nominis fer- 
vor religionis concorditer accedat. Si quis 
autem deviaverit , ab errore viae fu* revo- 
cetis ; & fi rebellis inventus fuerit , fecundum 
ordinis veftri regulam & difciplinam fandi 
Vidoris corrigatis, & ad obediendum pr*- 
latis rigore animadverfionis coerceatis. Vi- 
dete -tamen ut ita verba paterna habeatis, 
ut ubera materna non defint. Taliter agen- 
tibus vobis nec confilium deerit , nec auxi- 
lium noftr* Civitas fupra montem po- 

lita non poteft abfeondi , & vos cum fitis 
in monte» curate, & feduli eftote, ne lu- 
cernam veftram , qu* & omnibus lucet , pra- 
varum adionum fumus extinguat. Qui eft 
in monte arduum virtutum montem non 
deferat , ape in plano vitiorum , ubi Cain 
fratrem occidit, defCendat. 


DIPLOMA LUDOVICI VII. REGIS D 
pro S. Vidorc. 

D$ decimis de Villaribus. 

I N nomine fandx & individui Trinitatis. 

Arnen. Ego Ludovicus Dei gratia Fran- 
corum rex. Quoniam plurimi meditantes 
dolum omnino vigilant ad rapiendum, ex- 
pedit & prxeipue religiofis, ut in padis eo- 
rum intercedat confcicntia principum ad Ra- 
pienda jurgia malignantium. Notum ita- 
que facimus omnibus futuris ficut & prz- 
fentibus, quod ante nos multis aftantibus ^ 
Hugo Mala-pundura cognovit medietatem 
trium partium decim* majoris & minoris 
de Villaribus, ufque ad quatuor annos fe in- 
vadiafle ccclefi* S. Vidoris pro mille folidis 
"per manum fratris Alardi , quod etiam lau- 
davit Guido Sagitta frater Hugonis , & t$li 
tenore ftat wadium , quod non difwadia- 
bunt illud nifi ad fuum retinere, & quod dc 
manu fua decimam non ejiciant. Cognove- 
runt etiam prznominati Hugo & Guido, 
quod Nicolaus fororgius fuus aliam mcdic- 


N U M E N T A ' 240 

tatem trium panium prxdid* decim*» dc 
unum hofpicem pro mille folidis ccclefi* S. 
Vidoris invadiaverat eodem pCr Omnia te- 
nore conventionis , aflentiente uxore fua 
Emelina. Et nos pro immobili firmitate va- 
dium ficut ante nos recordatum , feribi dc 
figillo noftro fecimus confignari. Adum pu- 
blice Meleduni anno ab Incarnatione Do- 
mini mclxix. aftantibus in palatio noftro 
quorum appofita funt nomina & figna. 
Signum comitisTHEOBAtm dapiferi noftrL 
Signum Gujdonis buticularii. 

Signum Matthali camerarii'. 

Signum Radulfi conftabularii. 

Data per manum Hugonis cancellarii. 

EPISTOLA G. HEREFORDIENSIS 
epifeopi , ad Ervifium fandi Vidoris 
abbatem. 

Petit aliquem ex ejus grege , qui ecclefia Wigor- 
nienji paftore viduata prafitiatur. 


G 


Dei gratia Herefordienfis epifeopus, 
diiedis fibi in Domino E. S. Vidoris abbati 
cunque fu* commiffis fratribus, falutem, 
gtatiam & benedidionem. 

Nos vobis ad przfcns feribere vcftrzquc 
benignitati preces affeduofe porrigere cari*- 
tas de cordibus fratrum veftrorumimpcriofa 
compellit. Plorans enim ploravit in node 
doloris fui jam diu Wigornienfis ecclefia, nec 
poterunt hxrentes maxillis ejus lacrymx , nifi 
per vos reprimi leviter aut exficcari. Optans 
itaque poft amiffi damna paftoris patrem fibi 
de more fubftitui, recurrit ad pafcua unde 
paftorcm primo fufeepit, unde primo ca- 
nonic* inftitutionis rudimenta , Domino fic 
difponcntc , fortita eft. Unde cum fupplici 
fupplicamus , preces fraternitati veftrx curri 
rogante porrigimus, quatenus ccclefi* quam 
plantavit dextra veftra , paftorem idoneum 
providentes , & qualem fibi noveritis expe- 
dire , de collegio vcftro concedatis , ut ipfos 
jugis obcdicnti*,& nos, fi quid poftumus, gra- 
ti* & fervitii debitores habeatis. Valere vos 
oportet in Domino , dilediflimi. 

t 

EPISTOLA ERVISII ABBATIS 
S. Vidoris , ad O. cardinalem ajJoftolicx 
fcdis legatum. 

Regem ei liberam concedere facultatem ad fuos 
fratres cardinales revertendis 

t 

R Everendo patri & domino O. Dei gratia 
S. R. E. cardinali & apoftolic* fedis 
legato , frater Er. ecclefiz S. Vidoris Dei 
patieatia didus abbas , cum devota faluta- 
tione debitam reverentiam & obedienriam. 

Feci quod dignatio veftra mihi iftjunxit , 
regem adii, devote cx parte veftra falutavi. 
Secretum ac fatis famii^re de vobis cum 

ipfo 


Digitized by 


Google 


m MONASTERII S. 

ipfo colloquium habui, anxius curas A 

Diones cordis veftri & diligenter intimavi, 

& defiderium animi veftri & voluntatem 
redeundi , ac mandatis Domini papx obe- 
xliendi, fi difficultas nimium periculofa non 
obftaret , expofui , ac demum de omni hoc 
perferutando voluntatem ipfius confului. 

Ipfe vero ferenitatem vultus & animi exhi- 
bens , manifeftavit de fingulis , nec celavit 
a me voluntatem fuam. Debeo igitur vobis 
domino meo rcfponfioni^ meram veritatem 
renuntiare. Bono animo concedit, utad,fra-, 
tres vcftros cardinales accedatis ubicumque 
fuerint , & cum eis con lilium habeatis quam 
citius ad dominum papam redeundi. Sal- 
vum quoque condudum perfonae veftrae & 
rebus veftris pro vcftro amore & curiae ra- 
tione & honore dabit per omnem terram 
fuam, & per terram baronum fuorum uf- 
que ad S. Aigidium , ibique prxeipiet comiti 
ic forori fuae, ut vos excipiant & habeant 
cum honore & omni fccuritate , donec inde 
tranlitum inveniatis. De mora autem fa- 
ciendi in terra fua nullum affenfum ullo 
modo praebere voluit >immo vero ne de hac 
re fibi ulterius loquerer interdixit. Nunc' 
itaque pro condudu ad eum ficut vobis ex- 
pedire cognoveritis fccure mittatis. Dixit 
tamen mihiquofdamtranfituseflfe, quifunt 
poteftatis regis Angliar. Per hoc vobis con- 
dudum non dabit, fed tantum pertranlitus 
qui funt baronum fuorum. Vale, & mihi 
puero veftro quae volueritis imperate. 


VICTORIS. s*» 


EPISTOLA LAURENTII 
abbatis Weftinenfis ad Erncftum 
abbatem SI Vidoris. 

Commendat ei 'Johannem fui frior is cognitum 
qui fcholas regere defiderabat . 

L Aurevtius abbas ‘Weftinenfis dilcd® 
cognato fuo E. abbati S. Vidori falurem. 
Innotefcat veftrae diledioni hunc praefen- 
tium latorem Johannem noftri prioris efle 
^cognatum & nobis familiarem/ Unde veftrae 
fupplicamus caritati , quatinus illum in par- 
tibus veftris pro amore Dei & noftro confilii 
veftri & confolationis fuftentetis amminicu- 
lor'& quia , Deo volente , fcholas regere 
defiderat , quod ad perficiendum congruat 
. propofitum prece noftra caftrum aliquod ei 
provideatis. Quidquid autem liberalitatis $L 
& beneficii conferet illi veftra benignitas 
nobis procul dubio arbitrabimur impcnfunn 
Valeat fanditas veftra. 


'i 


EPISTOLA E. 
ad Ervifium S. Vidoris abbatem. 

Significat mala qua fibi ab Urfino milite 
inferuntur . 

Jp Atri fuo venerabili E. S. Vidoris abbati, 


EPISTOLA ALEXANDRI PAPdE III 
ad abbatem S. Vidoris. 

Commendat ei Alexium diatonum apud fanet um 
Viliorem commorantem . 


E. filius ejus utriufque vitx beatitudinem. 

Dicere, mi dilediflime, neceffarium du- 
xi mala quae nobis ab Urfino milite inferun- 
tur , & quantocius mandare. Expoliavit enim 
terram vcftram omni fupelledili fua,& ter- 
ram veftram hominibus veftris colere inter- 
dixit , & infuper fervientes quofdam con- 
duxit, qui praedas noftrae node dieque infi- 
diantur. Quapropter a nobis in prarfentia 


per 


A LexanIjer epifeopus, fervus fervorum ^ veftra tertia fcriaodavaePentecoftes fubmo-. 

Dei diledis filiis abbati & univerfo ca- nitus vix fufeepit diem. Rogo igitur ut cer- 
pitulo ecclcfiae S. Vidoris , S. & A. B. tum terminum adventus veftri ad nos 

Cum univerfos Chrifti fideles ex injundo praefentium latorem fignificetis. Valete. 

nobis officio diligere debeamus, illos prae- - — ■ ■’ 

fertim, qui fpecialius ad Romanam eccle* 
fiam pertinent , magis caros debemus & ac- 
ceptos habere , & cis properrfiori ftudio pro- 
videre. Inde cft utique quod diledum filium 
Alexium diaconum noftrum , qui in ecclefia 
veftra habitum canonicae profeffionis acce- 
pit, & qui inter vos prxfentialiter convcr- - \j £n craDiu patri et amico praecordia 
fatur , vobis attentius commendamus. Ro- ^ Dei gratia S.Vidoris abbati, frater R 


EPISTOLA R. ABBATIS S. EVURTII 
ad Ervifium abbatem S. Vidoris. 

Excufat fe quod non venerit ad eum , commen- 
dat que illi fui monafierii negotia. 

Enerabili patri & amico praecordiali E. 

r-) 


gantes & hortantes, ut eum pro reverentia 
B. Petri & noftra, intuitu quoque probitatis 
& honeftatis ipfius , diligatis & honoretis , 
&, ipfum de caro habeatis de cetero cario- 
rem. Datum Praeneft. v. calcnd. Julii. 


Vet. Seript. & Mon. ampl. Collcft. Tom. VI. 


pauperum S. Evurtii Aurelianenfis minifter 
humilis fe totum , & fi quid praeter idpoteft. 

Ne vobis fit admirationi , dilede pater , 
quod ad Vos venire moram fecerimus, fi 
enim optatum accepiflemus nunciumfuper 
negotio noftro de quo veftrae diledioni feri- 
pfimus , unde adhuc non minima premi- 
mur anguftia, alacres & feftinantes occur- 

(*) Rogerius , five Roberrus, qui tempore Ervifii abbati», 
monafterium S. Erurtii rexere. 


M 


Digitized by 


Google 


244 


VETERA MONUMENTA 


reremus. Sed & abfquc ulla fpe illius nego- A 
tii , fi noftra par.vitatc in aliquo egetis , non 
minus libenter & devote veftrxobfequimur 
paternitati. Sicut vobis fcripfimus , etiam 
nunc imminente neceflitatis articulo feribi- 
mus & obnixius rogamus , quatenus totis 
pietatis vifceribus huic noftrae ncceffitati 
compatiamini , & rem ficut vobis manda- 
vimus efle&ui modis omnibus emancipare 
ftudeatis , quia debiti obligatione , quod au- 
get quotidie ufura , domus noftra gravata 
cft. Per fratrem noftrum Bituricenfcm quod 
vobis fuper hoc placuerit remandate. De in-% 
valetudine veftra graviter contriftamur ; un- 3 
de ficut diximus, fi in aliquo vobis necefla- 
rii fumus , feftini occurremus. De praebenda 
t decani S. Marcelli , quam habet Aurei, dc 
qua vobis alias mentionem fecimus, roga- 
mus ut cum opportunitas occurrerit, pro 
nobis loquamini. Minimum enim ex ea ipfc 
^confequetur commodum. Vos autem Dei 
gratia magnum obtinetis gratia: locum & 
apud ipfum decanum. Valete. 


EPISTOLA RICARDI ABBATIS 
Briftolicnfis ad Ervifium abbatem ^ 
S. Vi&oris. 

Laudat monafierii S. Vitforis fanttitatem , 
agitque gratias de impenfis Rob. gratiis . 

Y Enerabili domino & patri chariflimo 
E. Dei gratia abbati . S. Vi&oris , frater 
Ricardus coenobii S. Auguftini Briftolienfis 
facerdos indignus falutem & dile&ionis in- 
tegritatem. 

Exultat fpiritus meus in Domino pro his 
quae gratanter cognofcimus,& frequenter au- 
dimus dc (anfta religione & fapientia veftra 
in domo Domini , ubi fic exterioris geritur D 
cura foUicitudinis,ut virtus iritus floreat re- 
ligionis. Super haec autem vobis regratiari 
tenemur quantum poflumus & quantum fci- 
mus, immo omnimode plufquam valemus, 
de his qua: parvitati noftrae feribere digna- 
ta eft excellentia veftra fuper ftatu praefenti 
& valetudine fanda: domus veftra:; nihilo- 
minus quoque & pro his quae erogaftis be- 
neficia fratri noftro Rob. verbo, opere atque 
confilio in omni officio & humanitate, qux 
& alia vobis reddere non poflumus , vobis 
retribuat retributor omnium bonorum Deus. ^ 
Nos autem & fratres noltri vcftrae paterni- 
tatis fervi devoti in tranquillitate & bono 
pacis fumus , proficere (ludentes in domo 
Domini juxta modicum virium noftrarum. 
Valete. 



EPISTOLA L. 
ad R. fubpriotcm S. Vidoris. 

Cratias agit pro exhibitis obfefuits . 

S Uo patri ac domino R. S. Vidori fub- 
priori L. omne in Chrifto obfequium. 
Veftra fanda religio & religiofa pruden- 
tia vos in patrem ac Dominum eligere mihi 
perfuafir. Exinde vos mihi optimus pater , 
ego devotiffimus exciti filius, ad omne vc- 
ftrum in Chrifto obfequium promtiflimus. 
Proinde tamquam providus mihi pater & 
probatus amicus magiftro R. inter me & 
ipfum pro utriufque bono fic difpofuiftis , 
quatenus fingulis annis pto necefiitatibus 
meis quoufque in ecclefiaftico beneficio pro- 
videret , decem marchas impenderet. Mihi 
quoque confulenti ipfum , certam fpem dan- 
di beneficii , non tamen primi vel fecundi, 
nec forte terni dare refpondiftis. Idcoque. 
ad me veniens in camera ubi jacebam ui 
pratfentia veftra & optimi amici noftri do- 
mini Alexandri, ficut difpofucratis inter me 
& ipfum firmiter fc ratum habiturum ref- 
pondit. Adjiciens quod abfquc libris & fine 
litteris domini papa: & domini cardinalis ad 
fe non venirem. Nunc autem abbate Guygo- 
morae quoniam' me venire feceris referente, 
in hunc modum refpondit. Verum, eft cui- 
cumquc moleftum : fic ejus vel eorum metu, 
quibus adventum meum moleftum fore 
acceperat , forte fadum eft, ut nuper mihi 
mandaverit, quod feptem marchas •& non ul- 
tra pro omnibus neceflitatibus meis fingulis 
annis daret , omni fpe beneficii expreffi ad- 
emta , forte immemor qualiter inter me & 
ipfum difpofueritis , ficut nec in memoria 
fua efle dicit, quod dominus cardinalis de me 
eum rogaverit expreflim. Sicut inter me & 
ipfum difpofuiftis abbati Guygo-morae figni- 
ficetis , qui & ei reducat in memoriam Alio- 
quin cum fua , veftra & mea nobilitatus con- 
fufionc remittet fub fide religionis qua vos 
mihi & ego vobis teneor , hxc celanda vo- 
bis committo. 


EPISTOLA G. 
ad Ervifium abbatem fratrem fuum. 

Ejus fe commendat precibus , mittit c^ue ei 
munufcula . 

"D Everenti domino fuo & fratri amantif- 
■*-' , fimo Ervifio ecclefiae S. Vi&oris abbati G. 
ejus foror ibi efle ubi ad ipfum eft. 

Multum valet deprecatio jufti aifidua, 
quanto magis igitur illius praecellit oratio, 
qui peculiari fanditatis praerogativa mun- 
dum cum fuo flore fub pedibus conculcans, 
mente & operatione divina: voluntati afliftit. 
Nos ergo, fiater mi dile&e , quamvis non 


Digitized by 


Google 


145 MONASTERII 

parva chaos disjungat intercapedo , tamen j 
non folum carnis affinitate, verum etiam 
orationum in Chrifto devotione exopto 
convinculari. Hinc ergo fan&itati veftrx pro- 
fperitatis meae ftatum denuncians, me virum* 
que racum fanos & hilares efle propalo. Mu* 
nufculum quoque tam grate quam jocunde 
fufeipiatis non minori exiguum , quam ma- 
gnum ampledentes diligentia , per Petrum 
namque bajulum vohis tranfmitto albam pel- 
lem urfinam , dentemque rotallinum , & 
duos cutcllos argento deauratos. De cetero 
deinde cft quod multi ex noftratibus fc ex 
viri mei parte dicentes, ad pietatis veftrae 1 
portum confugient. Cui autem tales magis 
fi miles dixerim , quam cani famelico , qui 
ubicumque praevalet cibum acquirit. Ergo 
itaque in veritate dico , quod nullum ad vos 
prseter SalomOnem & Johannem tranfmife- 
rim. Ut autem ambages eorum qui ad vos 
quali ex mea parte tranfmifii veniunt dete- 
gantur , rogo quod aliquod a vobis mihi 
trans deftinetur , quod hujus rei inter nos 
interfignum effe praevaleat. Item iftud oro 
quod a vobis mihi gariophilum & canelus 
mittatur. Salutat vos Salomon pro univer- 
fitate beneficii ex pietate veftra ei collari , < 
debitor gratiarum devotus vobis exiftens. 
Veftrx quoque voluntati obnoxius pro ma- 
gno quidem habiturus, fi quid ei mandare 
velletis. 


EPISTOLA ODONIS CARDINALIS 
ad Ervifium abbatem S. Vidoris., 

Commendat ei famulum & negotii ei commijfal 

O Do Dei gratia, S. R. E. didus cardi- 
nalis & apoftolicae fedis legatus diledo 
fratri E. abbati S. Vidoris falutem. 

Latorem prxfcntium famulum noftrum, 
quem pro quibufdam negotiis noftris ad vos 
tranfmifimus , diledioni veftrae commenda- 
mus, ut in his quaerendis quae fibi injunxi- 
mus diligentiam adhibeatis. Volumus enim 
ut duo bacillia > calicem, thuribulumdc re- 
liqua ad capellam , fi opportunum invene- 
rit, acquirat & cambium faciat, & rogamus 
ut cum adjuvetis. 


EPISTOLA JONAl CANONICI 
ad Ervifium abbatem S. Vidoris. 

Mifius Cafsris-Burgum rogat r.evocari ad 
S. Vitforem. 

r, T7' Rvifio patri fuo fpiritali Dei gratia B. 
:c tri Jjco- XI* Vidoris Parifienfis abbati F. Jonas fuus 
tl Bo)CT ' quaiifcumque canonicus, mifer exui ac pe- 
regrinus, quam non habet ipfc, falutem. 
Inveni , cariffimc pater , vcriffittie dici 

Nefcio qua natale folum dulcedine eun- 
dos 

Vet. Scrift. (jr Mon. ampl. ColleB. Tom. V. 


S. VICTO R I S. 246 

Ducit , & immemores non finit efle fuk 
Sic fera , fic volucris , fic pifeis nota requirit 
In quibus ante locis pafcua parvus habec. 
Nam locum ego illum eundis jure prefero 
locis in quo me mater gratia cum multis fra- 
tribus Iponfo fuo genuit Chrifto , ubi ego 
effe vellem , uc apud Cxfaris-Burgum non 
effera. Nec mirum i 

Perfidus hic populus , & regis amor me- 
tuendus. 

Hic terra? fteriles & vinea nulla fuperftes» 
Silva caret foliis , defunt fua pafcua pratis, 
Eftmare confine, fed mortis mille ruina?. 

. Dulcius hic nihil eft quam mala poffe 
pati. 

funt prceterca quae intrinfecus latent. 

Anxia cura domus , rerum pofleflio parca* 
Quam quxrunt multi , non dare crimen 
crir. 

ut ego haec patiar, quod crimen admifi ? Si 
nullum : mitius exilium & veftra potuirprx- 
ccpiflc obedientia , & mea inveniifc igno- 
rantia. Ne pigeat itaque tam pium paftorent 
ovem reducere centefimam, & benignum 
patrem filium c regione diffimilitudinis re- 
deuntem fufeipere perditum. Non rogofto- 
lam primam , non vitulum faginatum } fcd 
fiat mihi ficut uni ex mercenariis vcftris. 
Vale. 


DIPLOMA MAURITII 
epifeopi Parifienfis. 

De cenfu quem fanSii ViBoris canonici afui 
S. Marcellum & Ivriacum pojjidebxnt. 

Q Uoniam plerique perverfi animi ad 
decipiendum maxime intendunt, no- 
ftn officii eft , res in praefentia noftra bene 
> geftas pro bono pacis ad notitiam poftero- 
rum memoriae tradere , & feripto confirma- 
re. Ego igitur Mauritius Parifienfis epifeo- 
, pus notum facimus praefentibus pariter & fu- 
turis , quod Ferricus de Gcntiliaco quem- 
dam cenfum quem apud ccnfum * Marcel- vf.Sana&a 
lum & apud Ivriacum ecclefia B. Vidoris Marceika», 
Parifienfis de dono fratris Ferrici ejufdcm 
ccdefiar canonici diu in pace tenuerat , de 
feodo -fuo & anteccflbrum fuorum eumdem 
ccnfum efle dicens, faifivit. Ecclefia Vero S. 

Vidoris erga praedidum Fcrricum querimo- 
niam movit, & coram juftitia noftra placi- 
- tavit. Tandem confilio prudentium virorum 
habito in dida ecclefia, ad confirmationem 
pacis fupra nominato Ferrico quatuor libras 
denariorum donavit , & ipfe prxfcriptum 
cenfum farpe memoratae ecclcfix: qui etiam 
clamavit , & quicquid proprii juris in eodem 
cenfu fe habere dicebat, eidem ecclefix in 
prxfentia noftra in pace perenniter poffidcnr 
dum concedit , & juftam fe inde garantiam 
laturum promifit. Quod etiam conceflit & 
laudavit Anfclijnus de Bruncyo fxpedidi Fcr- 

QJ) 


Digitized by L.OOQle 


147 VETERA M 

rici frater, videntibus & audientibus qui no- 
bifeum aderant , quorum fuppofita funt no- 
mina & figna. 

S. domni Anfeimi decani S. Marcelli. 

5. Simonis de fando Dionyfio. 

6. Gauterii capella ni noftri. 

5. Magiftri Manerii. 

S. Marcelli clerici noftri. 

S. Thcoberti de Monte LetericL 
S. Petri dc Monterello. 

S. Philippi dc Athiis. 

S. Hugonis mercatoris. 

S. Drogonis carnificis. 

Quod ne fubrepens oblivio deleat , aut 
emergens calumnia contradicat > feripto 
mandari praecepimus , &,pracfentem paginam 
figilli noftri audoritate roboramus. 

Adum publice Parifius anno Incarnatio- 
nis Verbi mclxxl epifeopatus vero noftri 
anno xi. (a) 

EPISTOLA ANONYMI 
ad amicum. 


ONUMENTA 24« 

A redadus fum & nefeivi. Autforfitan fiedef- 
■ccndific magis afeendere eft juxta illud : Qui 
fe humiliat exaltabitur. Ille etenim vere hu- 
milis eft , qui mavult reputari vilis , quam 
«praedicari humilis. Er haec hadenus : fupercft 
nt flagrantiffimi defiderii mei tibi ca-riffimo 
meo fecreta revelem , quatenus fi quo modo 
fedulitate tua interveniente de facris glo-> 
tiofi Chrifti martyris Thomae (b) reliquiis [£] 
aliquam particulam habere poftem , obnixius 
attendas. Erit enim mihi thefaurus pretiofus 
fuper aurum & topafium diledus. Erit mihi 
in peregrinatione comes & folamen. Erit mi- 

g hi contra infidiantis inimici teftamenta dulce 
prxfidium , ut me oviculam fuam pius pa- 
ftor protedionis fuae humeris impolitam gre- 
gis fui numero non deefie patiatur. Quod fi 
defiderium meum complere ftudueris & effe- 
dui rem mancipaveris, in vafe lignato & nun- 
tio fideli aliquo inde huc remeante tranf- 
mittere feftines. Vale. 


BULLA ALEXANDRI III. PAP/E 
ad archidiaconum Parifienfem. 


Significat fe tyrunculum apud f antium Viti orem 
feliciter efie, petit que Jibi S. Thoma 

reliquias tranfmiM. C Vt nihil exigat pro abbatis inthronizatione. 


A Udito, cariffimc, quod bene viveres, 
quod bene valeres , quod in eundis prof- 
pere ageres , quod Deo & hominibus mori- 
bus placeres , quod de me rumores cognata 
diutius pietate libenter audires, gavifus fum 
gaudio magno , & cum mortuus mundo 
«jus abfolutus affedibus vivat , hac in parte 
fateor non me penitus abfolvi. Verumta- 
meh iftud non mundi, fed magis paritatis 
donum eft, quse pium pedus tuum ficut de 
me cognato tuo aliquando follicitat, fie quo- 
que pro te cognato meo jamdiu piis verbe- 
rans curis affecit. Quibus, Deo gratias, jam 
ex parte liberatus , unum eft quod reftat, ut 
tuam itidem follicitudinem , fi qua pro me 
eft , per latorem przfentium & prxfcntcm 
indicem cartulam exonerem. Parifius itaque 
ad aratrum dominicum manu mifla in do- 
mo Dei ac beatiffimi Vidoris fub regula ca- 
nonica fandi Auguftini tyrunculus degens, 
Chrifto militare decrevi , cui fervire regnare 
eft, cujus obtemperare frenis fumma libertas 
eft, ubi vivo, jam non ego, fed qui habi- 
tat in me Chriftus, ubi mihi mundus cruci- 
fixus eft & ego mundo , non quaerens ibi 
quae mea funt, fed quae Jxsu-Christi , & haec 
eft gloria mea tam poffe quam velle Deo 
placere. An adhuc fublimioribus inhias & 
majora de me audire deledat ? En intus me- 
moriam confulo , & me nihil feire, nihil 
efte reperio. Sed quid dicam! Magis &quafi 
majora promifi, & ecce tandem ad nihilum 

[») Ex hoc loco patet initium pontificatus Maurieii epi- 
icopi non ad annum 1 1(4. repetendum e fle ut volunt Sam- 
mattioi, fcdad 1:60.. 


A Lexander archidiacono Parifienfi. 

Cum fis vir litteratus & diferetus , te 
nullatenus ignorare credimus, eos graviter. 
' excedere, & creatorem fuum fibi reddere 
offenfum , qui pro elatione & inthronizatio- 
ne alicujus viri ecclefiaftici praemium exigere 
& extorquere praefumunt, cum id ad fimo- 
niacarn pravitatem non fit dubium pertine- 
re. Ex parte fiquidem diledorum filiorum 
noftrorum abbatis & fratrum ccclcfia? S. Vi- 
doris Parifienfis ad nos eft querela perlata, 
^ quod tu ab eis centum folidos exigere non 
vereris, eo quod praedidum abbatem con- 
tra antiquam & rationabilem confuctudi- 
nem praedid* ecclefiae poft benedidionem 
fufeeptam in fedem pofuifti , cum id tan- 
tupa ad priorem & fubpriorem ejufdem ec- 
clcfiae pertinere dicatur. Quia vero inthroni- 
zatio abbatis vel alicujus ecclefiaftici viri 
libera & gratuita efte debet , ficut & eledio i 
diferetioni tuae per apoftolica feripta praeci- 
piendo mandamus, quatenus pro inthroni- 
zatione praedidi abbatis a fratribus prsedid* 
£ ecdcfiae nihil per te vel pet alios exigas , & 
eis hac oratione nullam moleftiam inferas 
vei gravamen , fed ipfos libere orationi va- 
care permittas. Quoa fi fecus agere prsrfum- 
feris , & ab eorum indebitis gravaminibus 
non deftiteris, nos audore Domino , eifdetn 
in jure fuo , ficut nec debemus > nulla ratione 
deerimus. 


(b) Cantuarienfis srchiepifcopi martyrio coronati*?. De- 
cembris 1170. quem (equenti anno Alexander m. fanftorum 
albo infcripfir. Unde lute epiftola feripta videtur poft an- 
num 1171. 


Digitized by 


Google 


249 MONASTERII 

. - . i 

EPISTOLA ALEXANDRI PAPJL III. 
ad Ludovicum vn. regem. 

De reformandi monajterio S. Victoris» 

A Lexander. epifcopus fcrvus fervorum 
Dei diledo filio Ludo vico Chriftianif- 
fimo Francorum regi S, & A. B. 

Confider antibus nobis eximia gloria: tua: 
praeconia , nihil facile videtur occurrere , 
quodtc tanta commendatione dignum, &tam 
fecurum de fempiterna retributione poflk 
efficere, quam quod (incera devotione re- 
ligionem diligere comprobaris , & ad eam in B 
regno tuo plantandam juxta quod regiae con- 
convenit officio dignitati, libenter intendis. 
Urinam qui funt in ordine facerdotum ad 
inftitutionem & confcrvationcm religionis 
co animo & cura procederent, quo favor 
regius ad defenfionis auxilium fequeretur. 
Credimus enim quod ita per regnum tuum 
totius ecclefiz flatus fe haberet , quod & 
nomed Domini honoraretur in omnibus, 

& turba fidelium populorum in via vitae du- 
ces plurimos invenirent. Nunc autem dor- v 
mirantibus faccrdotibus , quos aliorum cu- 
ftodiz oportet intendere, tepefeit in multis r 
locis facra religio, & ut cujufdam verbis uta- c 
mur.pro molli viola & purpureo narciflb , 
infelix lolium & fteriles dominantur avenae. 
Hoc fanc in ecdefia S. Vidoris non- modi- 
cum dolemus accidere , quae cum olim in 
religione floreret, ita nunc , quod triftes dici- 
mus, in,fuae profeflionis afleritur obfervan- 
tia tepuflfc } ut quz multis manum in via 
falutis currentibus porrigebat , nunc auxilio 
alieno indigeat , & non inveniat qui fubie- 
vet eam. Nec tamen ex eo perhibetur acci- 
dere , quod non fint ibi plures qui & noti- 
tiam religionis habeant & amorem ; fed qui- 
bufdam cum fao capite membris languen- D 
tibus , in eadem ecclefia fervor religionis 
nofeitur tepuiffe. Nos autem cum jam du- 
dum ad nos fuper eorum tepiditate relatio 
pervenerit plurimorum, diftulimus hade- 
nus aurem apponere , & neceflariam adhir 
bere tam gravi valetudini medicinam : cx- 
pedantes quod aliquando reducerent oculos 
ad feipfos, & de reformanda religione ftu- 
dioflus cogitarent. Capite vero quz ad emen- 
dationem fuorum & fubditorum pertinent 
negligentius exequente , nos jam tandem 11 
exequutioni eorum quz dida funt oportet 
intendere s & fi verus fit rumor , qui totiens 
aures noftras afperfit, quia in propria per- 
fona non poflumus, per alios invenire co- 
gimur: ita quidem ut fi vera competerent 
quz dicuntur , per eofdem, dilatione fepo- 
fita, medicina , quam viderint neceffariam, 
apponatur. Venerabilibus ergo fratribus no- 
ftris Willelmo Senonerifi archiepifcopo, 
Siephano Meldenfi epifeopo Sc N. abbati 


S. VICTORIS. 2 s* 

Vallis-Sccrctz vices noftras in hoc negotio 
■providimus committendas , qui quanto ple- 
niorem & faciliorem hujus rei poterunt ha- 
bere notitiam , tanto cum minori gravami- 
ne falutis remedia providebunt. Quia vero 
magnificentiz tuz ad cumulum mercedis 
accedit , fi per illorum inftantiam , favore re- 
gio imminente , przdidz flatus ccclcfiz di- 
rigatur , celfitudincm tuam monemus & ex- 
hortamur in Domino , quatenus ad exequu- 
tionem hujus negotii favorem tuum impen- 
das , & nullam patiaris contradidionem 
apponi , quominus ibi quz przdidi viri fta- 
tuenda viderint , fla tuantur : ne fi forte diu- 
tius medicina tardaverit, Sc diffimulaptibus 
nobis languor ceperit aggravari, fenfus etiam 
doloris intereat , Sc cum multa difficultate 
poft modum vix redeat ad falutem. Datum 
Tufculi Calendis Februarii. 

i 

RESCRIPTUM ALEXANDRI PAP£ III. 
ad Senoncnfem archiepifcopum , Melden- 
fem epifeopum Sc abbatem Vallis-Secretz. 

Ut vifitent monajterium S. Victoris , & inqui- 
rant de vita & moribus abbatis. 

A Lexander epifcopus fervus fervorum 
Dei venerabilius fratribus Willelmo 
S enonenfi archiepifcopo apoftolicz fcdis le- 
gato & Stephano Meldenfi epifeopo , & di- 
ledo filio abbati Vallis-Secretz S.& A.B. 

Crebra jam dudum fuggtftio fuper flatu 
ecclefiz S. Vidoris noftrum pulfavit audi- 
tum, & timemus nos in extremo examine 
feverius judicandos, fi ad inquirendum Sc 
corrigendum quz fuggeruntur tardi fueri- 
mus aut remiffi , dicente feriptura : Maledi- 
ctus qui prohibet gladium fuum ab omni f an- 
guine. Olim fane ad dodrinam falutis, quz 
de loco illo fluebat, Sc bonz converfationis 
odorem quo eadem flagrabat ecclefia , in 
multis ecclefiis Sc prava in direda Sc afpera 
convertebantur in vias planas , & erat vere 
puteus aquarum viventium , de quo aren- 
tia corda multorum ad extinguendum mun- 
danorum defideriorum zftum vitz potum 
haurirent. Nunc autem , ut dicitur , dormir 
tante paulatim incuftodia proviforis , & 
frigefeente in capite religionis amore , ad 
partem quoque membrorum quidam fe le- 
thalis torpor effudit :& fadum eft ibi r quod 
de quodam dicitur per prophetam : Comede- 
runt 'alieni robur ejus , & nefeivit i fed & 
cani ejfufi funt in eo , ipf' ignoravit. Nec 
hoc tamen dicimus , quod non credamus 
ibi Sc lapientes Sc rcligiofos viros plurimos 
inveniri, qui multis efle poflint odor virz 
in vitam. Sed non eft facile cum multa vi 
remigum dirigi nunc ad portum , fi rc- 
dor qui clavum tenet imperitus fuerit aut 
remiflus > idcirco ne forte contingat illi , 
quod de fe ipfo lamentabatur propheta di- 

' QJij 


Digitized by 


Google 


afji VETERA MONUMENTA 2 5 z 

<ccns: jfmici mei & proximi mei adverfum A damus, quatenus expofitis eis, cum ad vos 


■me appropinquaverunt ) &qui juxta me erant 
-a longe ft e terunt , quia in propria perfona 
■eam dem ecclcfiam vifitarc non poftiimus, 
vobis vi litationis officium decernimus de- 
pendendum , .per apoftolica vobis icripta 
■mandantes, quatenus illuc accedentes, de 
-flatu ejus & «le adibus abbatis ac fratrum, 
-maturitate ac-diligentia qua convenit inqui- 
natis, & quicquid ibi cognoveritis corrigen- 
dum, vice noftra taliter corrigatis , ut & re- 
Jigio ibi per ftudium veftrum & gratia divina 
refloreat , & nos de diflolutionc tantae d©» 
■mus non teneamur in dic judicii reddere g 
nationem. 'Si -videritis autem quod nifi per 
amotionem unius aut plurium perfonarum 
datus ecclefiar reformari non poflet, nec in 
Jhoc parcat gladius vcftcr , fcd plenam a no- 
bis ^udoritatem accipite , appellatione re- . 
onota., quaeve evellenda fuerint evellendi, 

& quae plantanda fuerint, Domino audo- 
xe , plantandi. Nos enim ita per vos apud 
Deum volumus excufabilcs inveniri , ut non 
At quod a nobis de Ipirituali ejufdem cccle- 
Cae detrimento in extremo examine requi- 
ratur. Si autem his exfequendis, vos tres 


venerint , quae neceffitas & emendatio veftra 
pofeie exponi , quod inter vos ipfi , vel dao 
eorum, “de reformanda ordinis difciplina, 
aut de perfoniS:, fi -res exegerit, amovendis 
flatuenaum cfle cognoverint , fufeipiatis hu- 
militer & firmiter obfervetis. Datum Tuf- 
culani calendis Februarii. 


EPISTOLA ALEXANDRI 
& Theoderici cardinalium , ad Willcl- 
mum Senonenfem & Stcphanum Bituri- 
cenfiem archiepifcopos. 

Ut Ervifio quondam Abati' locum ad quem 
mifius fuerat retinere conanti obfifiant. 


D lleflis & diligendis femper in Chtifto 
fratribus Willelmo Dei gratia Scno- 
nenfi & apoftolicae fedis legato , & Stephano 
Bituricenfi arohiepifeopis Alexander, tituli 
S. Laurentii in Lucina , & Theoderigus 
S. Vitalis dignatione divina cardinales, apo- 
ftolicae fedis legati , cum juftitia parere in 
conipedu Dei. 


4 ur. Datum Tufculi Calendis Februarii. 


Inveteratis in via faeculi peccatoribus & 
non poteritis interefle , duo veftrum nihilo- q ad viam falutis per aufteriores obfervantias 
«minus haec quae dida funt maturius exfequan- renovandis, utiliter & provide confulitur, 

fi peccandi opportunitas adimatur. De fra- 
tre Er visio quondam S. Vidoris abbate , quo- 
modo carnem fuam crucifixerit cum vitiis 
& concupifcentiis , quam diligens etiam de 
falutefubditorum fuorum extiterit,non opor- 
tet nos auribus veftris intimare. Vos enim 
plenius noftis , qui eftodiftis parietem , & la* 
tentia interius reptilia confpexiftis. Nunc au» 
tem, ut dicitur, quod timuerunt fratres in 
amotione ipfius, nifi prudentia veftra occur- 
rat, evenit cis, & quod verebantur accidit. 
Locum etenim illum, in quem ad tempus 


EPISTOLA ALEXANDRI PAPA III, 
ad abbatem & canonicos S. Vidoris, 

Ut vifi tat ores ab ipfo deputatos benigne reci- 
piant , & eis qua ad reformationem 
necejfar id fuerint aperiant. 

A Lexander epifeopus, fervus fervorum 
Dei, diledis filiis abbati & canonicis 
S. Vidoris Parifienfis , S. & A. B. 


Jam dudum ad nos de ftatu veftro per- cum vos mittere dicebatur, donec videlicet 


Venit, quod requiridiftridkrs & corrigi opor- 
tebat. Nos autem quia ccclefia veftra longo 
tempore per Dei gratiam religione floruit 
& fcientia 5 ita ut in •odore unguentorum 
veftrorum multi concurrerint, & in lumine 
veftro viderunt lumen , expedavimus hade- 
nus, fi tandem per vofmet ipfos rediretis 
ad vos , & de medio vcftri difienfionis & 
fcandali materiam tolleretis. Ceterum quia 
in expedatione noftra non tam corredio- 
nem aliquam fubfequi , quam infirmitatem 


ordinaretur ccclefia , retinere laborat >& qui 
fi rede faperet , locum fibi deberet eligere , 
in quo labore manuum , afflidione corpo- 
ris , & voluntaria paupertate fatisfacercc 
Domino Deo fuo, locum potius haherc de- 
fiderat , in quo tranfgreffionibus tranfgreffio- 
nes accumulet , & epuletur quotidie fplen- 
dide cum illo divite purpurato. Non cflfet 
hoc bonorum , ficut credimus , medicorum, 
qui & reftitutione cibi , & opportunitate loci 
falubrem providere debent languentibus me- 


veftram aggravari confpicimus > dignum du- g dicinam. Unde caritatem veftram mone- 


ximus ad ecclefiam veftram perfonas ali- 
quas deftinare , venerabiles fcilicet fratres 
noftros W illelmum Senonenfem archiepi- 
fcopum , apoftolicae fedis legatum , & Ste- 
phanum Meldenfcm epifeopum, & diledum 
filium N. abbatem Vallis-fecretx , qui quo- 
modo fc habeat ftatus vcfter inquirerent , & 
quar corrigenda cognoverint , appellatione 
remota , corrigant & emendent. Quocirca 
per apoftolica vobis feripta praecipiendo nian- 


mus & exhortamur in Domino , quatenus 
ponatis ad hoc pontificalem follicitudinem > 
& ne in pcftifera illa voluntate praevaleat , 
ftudiofius peragatis , ne fanguis illius in die 
judicii de manu veftra requiratur. Si etenim 
dicta & in aliis qux invitis etiam interdum 
a bonis medicis inferuntur, falubriter ei non 
fuerit provifione veftra confultum.... Valete. ’ 


Digitized by LfOOQle 


»jj MONASTESI 


EPISTOLA ALEXANDRI 
* & Theoderici cardinalium, ad 
Guafinum abbatem. 

Gratulantur ei de fua promotione , hortantur , 
ut tonftruendis magnis adifleiis non injiftat . 

A Lexander dignatione divina tituli fandi 
Laurentii in Lucina, & ThEodericus 
tituli S. Vitalis prelbytcri cardinales apofto- 
lic:e fedis legati, diledo in Chrifto fratri 
Guarino abbati S. Vidoris exerceri femper 
ia juftificati<ftibus Dei. 

Scribimus fratribus noftris Senonenfi & 
Bituricenii archiepifcopis , ficut vobis Sc ec- 
defiac veftr<e credimus expedire. Sane in 
honore vobis impolito , Sc gaudemus fuper 
eo quod fadum eft, quoniam ad falutem 
inultum , auxiliante Domino , provenire fpe- 
ramus, & laetamur quod difficultatem pro- 
vifionis vobis impolitae attenditis & timetis. 
Utinam hoc religio veftra femper attendat, 
& cum timore & tcemorc confideret , cui 
& unde in die judicii oporteat rationem red- 
dere. Credimus enim quia nonAcile locus 
dabitur negligentiae , fi hoc fedtro fuerit in 
animo veftro vcrlatum. Antccclfor vefter 
iicut & alii multi de magnarum domorum 
conftrudione folliciti fuere : vos qui eledi 
cftis a Domino , & veniendo ad religionem 
[*] talia dimifillis (a) in faeculo, fedete ad pedes 
Jesu cum Maria , & audite verbum ex ore 
ipfius , quod commiffis vobis ovibus & ‘aliis 
qui ad vos venerint proponere debeatis , ne 
fi forte terrenis aedificiis conftruendis decre- 
veritis inliftendum , evangclicum illud va- 
leatis audire : Omnes aedificationes i fla deftruen-' 
tur , & nec lapis fuper lapidem relinquetur. , 
Pdrro & nos bona lpe quam de veftra reli- ' 
gione concepimus , & teftimonio piae veftrae 
converfationis imbuti , & perfonam veftratn 
in vifccribus caritatis habere proponimus, 
& negotia commiftae vobis ccclefiae in timore 
Dei libenter volumus promovere. 


EPISTOLA MAURITII 
epifeopi Parificnfis , ad Willelmum 
archiepilcopum Scnonenfem. 

Vt ad S Vittorem accedens , ecclefia thef aurum 
quem Ervifius retinere conabatur , 
Guarino reflituat. 

W Illelmo Dei gratia Senonenfi archie- 
pifeopo, Mauri xius Parili enfisepifeo- 
pus, falutem. 

In quantam & quam pcrniciolam frater 
Ervisius quondam abbas S. Vidoris ex inor- 
dinatis adibus fuis ecclefiam & fratres uni- 
verfos , qui tam religione , quam litteratura , 

(*) Hinc colligere licet Guarinum illoftri fuiifc genere 
Ortum. ° 


I S. VICTORIS* ay4 

A prae ceteris praeeminete dignofeuntur , ad- 
duxerit confufioncm, veftra novit plenius 
circumlpedio , qui cum landos qui fecum 
erant pro viribus impugnaverit, Sc fandita- 
tem perfeCutus fuerit, ei per Dei gratiam, 
fibi amputata nocendi facultate , nondum , ut 
accepimus, quaerit nomen Domini , fed ad- 
huc manus ejus extenta eft, & cum inter-, 
nam & externam non pollet fubvertere difei- 
plinam , variis & innumeris tentationum 
generibus exteriorem nititur perturbare quie- 
tem. Proinde cum thefturum ccdelur adhuc 
occultare contendat, fraternitati veftrae prae- 

B fentium audoritate iterato mandamus , qua- 
tenus ad ecclefiam omni mora femota acc* 
dentes, fub teftimonio diledi filii noftri Gua- 
rini abbatis & fratrum memoratae ecclefia?, 
thecam & repofitoriola praetaxati Ervis ii 
ferutari curetis, & calicem aureum & alia 
quae ad jus ccclefiae S. Vidoris fpedantia ibi- 
dem inveneritis, abbati & fratribus affigne- 
tis. Depolitum vero archiepifcopi Dacia: in 
loco reponatis in ecclefia majori. Si vero 
memoratus Ervisius praedida exhibere de- 
tredaverit, nihilominus vafe iniquitatis Sc 

c mammonae confrado, qua: praediximus cxc- 
cucioni mandetis. 


EPISTOLA ALEXANDRI PAP^fi IU 

ad canonicos S. Vidoris. 

Ccfponem Ervifii & Guarini promotionem 
confirmat. 

A Lexander epifeopus , lervus fervorum 
Dei , diledis filiis canonicis ecclcfiae 
S. Vidoris Parifienlis S. & A. B. 'a 
Quanto ecclefia veftra majori hadenus 
religione floruit, & ampliori refuific gloria 
meritorum , tanto audita reformatione ipfius 
laetati fumus Sc gavifi , & de ipfius commoda 
ic profedu exhilarati. Audivimus fane quod 
venerabilibus fratribus noftris Bituricenii Sc 
Senonenfi archiepifcopis cooperantibus , Sc 
ad hoc juxta mandati noftri tenorem toto 
Audio laborantibus, ecclefia veftra in flatum 
& gradum fit priftinum reformata ; & Ervisio 
quondam abbate Ipontance in praefentia di- 
ledorum filiorum noftrorum A l E xan d r i 
tituli S. Laurentii in Lucina , Sc Theodorici 
tituli S. Vitalis prefbyterorum cardinalium , 
apoftolicae fedis legatorum , adminiftrationi 
cedente , cujus culpa flatus cj us fuerat in parte 
non • modica deformatus , perfonam ido- 
neam , honeftam & litteratam in abbatem 
veftrum communiter elegiftis, Sc providere 
vobis curaliis unanimiter in pallorem. Nos 
vero quibus convenit rationabilibus votis ac 
ftatutis gratuitum praeftare favorem , Sc in- 
crementa defiderare,. recentem cledionem 
veftram, & abrenuntiationem illius, de com- 
muni noftrorum fratrum confilio ratam Sc 
firmam habemus Sc confirmamus : univer- 


Digitized by 


Google 


VETERA M 

fitatcm veftram monentes atque mandantes, 
•quatenus abbati vcftro quem elegiftis , de- 
bitam reverentiam & obodientiam impen- 
datis , & ita vos fibi devotos & humiles ex- 
hibere curetis, quod per obedientiam ve- 
iftram & providentiam illius ordo religionis 
& honeftatis in ecclefia veftra refloreat , & 
plenius valeat , auxiliante Domino , confer- 
Tari. Datum .Tufcul. tertio idus Aprilis. 


EPISTOLA ALEXANDRI PAP^ IIL 
ad Guarinum abbatem S. Vidoris. 

Gratulatur ei de fua ekliione , hortatur que ut 
pajloris vices diligenter oleat, 

A Lexandeb. epifeopus, fervus fervorum 
Dei , diledo filio Guarinq abbati fandi 
Vidoris Parifienfis, S. & A. B. 

Intclledo & cognito , quod cum , Ervisig 
quondam abbate «cclcfiae , cui prfeefTc di- 
gnofeeris , libera & fpontanca voluntate ad- 
miniftratione cedente , fratres ipfius ecclefiae 
te fibi elegiffcnt communi voto & defiderio 
an abbatem tanto inde magis latamur at- 
que gaudemus, quanto de ipfius ecclefiae 
tribulatione dolebamus amplius , & pro ejus 
ftatu majori anxietate & .follicitudine urge- 
bamur. Unde quia decet te follicite atten- 
dere , quantae religionis & honeftatis ecclefia , 
ad quam es , Domino providente > vocatus , 
hadenus extiterit , & quomodo ibi rigor re- 
gularis difciplinae viguerit, diferetionemtuam 
monemus atque mandamus , quatenus in- 
jundae tibi adminiftrationi providenter & 
conftanter irftendas , & ita commiftum tibi 
officium ad honorem Dei & aedificationem 
tuam & eorum qui tibi commendati funt, 
cum auxilio coeleftis gratiae efficaciter & di- 
ligenter exerceas , quod ibi per prudentiam ; 
tuam & follicitudinem tuam religionis ordo 
femper refiorcat, & de die in diem magis 
ac magis fufeipiat incrementum. Nos enim 
te & earadem ccclefiam diligere volumus 
& fovere , & vobis cum fuerit opportunum 
apoftolic* defenfionis patrocinium miniftra- 
re. Datum Tufculani m. idus Aprilis. 


EPISTOLA GUARINI ABBATIS 
S. Vidoris, ad Johannem cardinalem 

Neapolitanum. £ 

Se non pojje ei quos petierat fratres mittere , uno 
jam defuncto , altero graviter agro tante ; 
fed & agre alios mitti pojje. 

"D Evercndo domino & patri in Chrifto ca- 
riffimo J. Dei gratia S. R. E. cardinali 
Guarinus ecclefiae B. Vidoris Parifienfis 
minifter htimilis , falutem in Domino , & 
promtum cum devotione fervidum. 

Praedcceflbri meo de duobus fratribus , ac 
denuo cerata epiftola, idem parvitati meae 


3 - N -UMENT A 156 

\ veftra mandavit fublimitas, ipfos quos vo- 
lebatis, utrifque in litteris etiam fubjundis 
<nominibus, Petrum videlicet Petragoricqm 
& Hugonem .de S. Germano fpecialiter de- 
fignaftis, quorum alter, Deo vocante, ttanfiit » 
reliquus vero fine fpe evadendi morbo in- 
curabili infirmatur. Cum autem morte & 
languoris praepediente moieftia , eorum pof- 
fet neuter deftinari, quid agere nefeiens, 
•dominos Senonenfem ac Bituriccnfem aliof- 
que prudentes ac religiofos viros conveni , 
quid fuper hoc mihi faciendum confulcrent : 
laudaveruntque ex quo in veftra epiftola 
^ eligendi pro voluntate alterfcps nihil reli- 
queratis arbitrio, alios non effc tutum diri- 
gere, ne forte oncrofi magis quam grati , fi 
non eos quos volebatis mififfem , fed alios. 
Ob hoc etenim differendum confuluerunr , 
ut comperta vobis multiplici ecclefia» no 
ceffitate, compaftionis vifceribus, parcendo 
ei, veftra pietas condefcendat. Viri quippe 
xeligiofi, quorum quondam religione & pro- 
videntia regebatur ecclefia , maxima jam 
obierunt ex parte , paucique furrexerunt poft 
eos. Domus perturbationibus fatigata , op- 
preffa debms, bonis temporalibus nuda. Et 
) fi inter tdP:urarum anguftias , eos paucos , 
qui mihi remanferunt , qui me adjuvando 
fupportare debent, cogor dimittere» & fi 
oculois qui mihi religionis & difciplinae de- 
bent viam monftrare , perdidero , de facili 
profedo errare continget, nec folus potero 
onus & providentiam domus portare. Tan- 
dem , humanum dico , fecreta infirmitate 
operiens mortem , valde & propter terr« 
infuetam afperitatem & aeris qualitatem cor- 
ruptam fratres pavefeunt : quoniam fi no- 
.ftrates laici cum illuc vadunt , quive fpa- 
tiandi , eundi & redeundi habent libertatem 
1 omnimodam , vix vel modicum vivere pof- 
funt; ifti clauftro claufi, quomodo vivere in 
longinquis poffent i Has caufas & occatio- 
nes fratres prxtendunt, undc&graviffimum 
duco eis injungere quod fi fit, contra vo- 
luntatem fufeipitur; fi non fit, periculofe 
valde negatur. Parcat igitur nunc , domine, 
infirmitatibus noftris veftrae clementia ma- 
gnitudo , & ecclefiae inflantes attendite ne- 
ceffitates. Ego enim in quibufeumque pote- 
ro, veftys fum paratus obedire mandatis. 


EPISTOLA GUARINI ABBATIS 
S. Vidoris , ad Alexandrum papam III. 

Ejufdem argumenti. 

S Andiffimo patri & domino Alexandro 
Dei gratia univerfalis ecclefiae fummo 
pontifici, Guarinus ecclefiae S. Vidoris Pa- 
rifienfis minifter humilis , falutem in Do- 
mino, & fubjedionis omnimodae devotiffi- 
mum famulatum. 

Exiguitati mea , de voluntate , ut arbitror, 

domini 


Digitized by v^ooQie 


~ T" 



MONASTERII S. VICTORIS. 15* 

domini Johannis Neapolitani, veftra man* A cat igitur, fande pater ac domine, intirmi- 


B 


davit fublimitas, quatenus ei duos canoni 
cos religiofos & litteratos ad ordinem ca- 
nonicum in ecclefia , quam ad hoc ipfe con- 
drui fecerat , tenendum & confcrvandum 
deftinarem. Praedeceflbri meo femcl fupcr 
hoc ante jam fcripferat , duos etiam Fub- 
jundis nominibus , Petrum fcilicct Petrago- 
zicum & Hugonem dc S. Germano fpeciali* 
ter requirens , quorum alter mortuus , reli- 
quus vero languore infirmatur continuo. 
Cum autem dominus cardinalis unum elfe 
mortuum didiciflet , fcripfit mihi denuo , il- 
lum qui fupervixerat requirens ex nomine , 

& alium quem fecum ipfe ducere vpllct. 
Ceterum ego, cum nec ille, morte interve- 
niente, ncc ifte, infirmitatis moleftia obfi- 
ftente , deftinari poffet 5 veftro interim fuf- 
cepto mandato , religioforum ac prudentium 
virorum confilium requifivi , quid mihi inde 
faciendum confulcrent 5 laudaverunt fane , 
cx quo utrifque in litteris quos volebat no- 
minarim iignans , eledionis fibi retinuerat 
arbitrium, nihil fuper hoc alterius voluntati 
vel difpofitioni relinquere volens , alios non 
efle tutum dirigere, ne forte onerofi magis 
quam grati clfcnt, fi non illos quos quaere- C 
batmiiiffcm , fcd alios. Denique illi religiofi 
quorum quodam teftimonio religionis no- 
ftra magnificabatur ecclcfia & confilio rege- 
batur , majori jam obierunt ex parte , pauci - 
que furrexerunt poft cos. Plurcs enim vene- 
jabiles & litterata: perfonae quae poflent cfle 
ecelcfiae profedui & honori, cum devote 
flagitarent ingreffum , nolente vel fimulante 
prardecefibre meo, nobis invitis , repulfae. 
Domus quoque perturbationibus fatigata, 
oppreffa debitis > bonis temporalibus nuda , 


tatibus noftris & inflanti ecclcfiae nccefiicati 
diferotionis vcftrx modeftia» 


EPISTOLA GILDUINI ABBATIS 
Fontis- Johannis , ad Guarinum 

abbatem S. Vidoris. 

• 

De Annem , quam ab eo mutuo petebat. 

Y Enerabili & diledo patri Guarino ab* 
bati coenobiiS. Vidoris, frater Gildui* 
nus Fontis-Johannis (a) abbas cumobfequio 
falutem. 

Dilcdioni Vcftrae & fratrum veftforum 
poflibilitatem noftram obfequi voluntarii 
fumus. Annona vero quam vobis expofei- 
tis commodari magna ex parte jam praeparata 
eft, fcilicct a paleis cxcufla. Proinde provi- 
deat caritas veftra , ut apud grangiam no- 
ftram , quae apud Moretum eft , feria v. poft 
feftum S. Jacobi nuntium vcftrum prarfen* 
tem inveniamus. Non autem mittatur navi* 
donec pervenerit nuntius vefter, qui nobif* 
cum annonam videat, & quantum fine gra- 
vamine domus noftrae poterimus , libentilfi- 
me commodabimus. Vale. 


EPISTOLA JOHANNIS COMITIS AUGl 
ad Guarinum abbatem S. Vidoris, 

Vt canonici quos Augum direxit , confuetudinet 
Aroajia obfervent , alioquin recedant. 

^^IUarino Dei gratia abbati S. Vidoris 


Parifienfis, Johannis comes Augenfis 
falutem & diledionem. 

His litteris diferetioni paternitatis veftrat 
& in fpiritualibus aliquantulum Iarfa }& fi m- - infinuare curavi, quam graviter & quam 
ter. tot curarum anguftias paucos quos in- ~ r — r.-.-c-n. «- : , 


veni , qui me adjuvando & confulendo fup- 
portare debent in hac novitate , maxime 
cum fim artate juvenis, religione junior, co- 
gor dimittere, & oculos qui mihi in via 
religionis & difciplinae confilii & auxilii lu- 
men debent praeftare , perdidero , de facili 
profedo errare continget , nec folus onus & 
providentiam domus portare potero: quid- 
quid tamen exinde faciendum decreverit 
veftra audoritas, profequarego pro viribus. 
Tandem humanum dico , mortem valde, 

& propter terrae infueram afperitatem & aeris ® 
qualitatem corruptam fratres pavefeunt. Prae- 
terea objiciunt nos no^pofTe cogere cos ire 
ubi rigor ordinis noftri tepidius teneatur. 
Proinde ego graviflimum duco injungere, 
quod , fi fit, contra voluntatem fufeipitur, 
vclfinonfit, periculofe valde negatur. Par- 

{*) lons Johannis monafterium eft ordinis Cifterclcrfis 
■in dioecefi Senoncnfi, a dynaftis de Curtenaio annb 1 114. 
fundatum, in quo monafticam olim profclfionem cmifit S. 
.Goiilcimus poftea archiepifcopus Biturice fis. 

(t J Hic eft celeberrimus ille Hugo cx abbare Rad ingenii 
erratus archiepifcopus Rothomageniis , e jus libros vn.dia- 

Vet. Script. & Mtn. ampl. Collctf . Tom. VI. 


['] 


afpere & quafi infeftanter barones mei in me 
infurgentes totufque clerus meus , multaft 
quoque religiofifiimac perfona» me affligen- 
tes inceflantcr vituperant, pro eo quod de 
ccclefia Augi-fic contra rationem inconfulte 
difponcre decreverim , & quod v'cftros* ca- 
nonicos cbntra inftitutum patris & meum 
in ea receperim. Objiciunt enim mihi id 
quod verum eft, fcilicet, quia pater meus 
cx quo canonicos regulares apud Augum 
zelo Dei inftituit , ftatim aflenfu Galfridi 
archidiaconi Rothomagenfis , & poftea ro- 
gatu & ammonitu atque exhortatione Hu- 
gonis (b) archiepifcopi‘Rothomagcnfis, do- 
navit & ego conceffi ecclefiam prsedidam 
in manu abbatis AtWafiac (c) ad tenendum 
& confervandum ordinem in perpetuum fe- 
cundum regulam beati Auguftini , & ira 
quod abbas Augi femel in anno revificaret 

logorum edidimus tom. j. Anecdotoruftt. 

(c) Aroafla , di&a etiarri Aridagamantia , irflgnis eft 
abbatia in diceccfl Aircbatcnfi, caput ordinis feu congrega* 
tionis Aroaficufis, cujus elogium habet apud Jacobum de Yw 
triaco in bift. Occid. 

R 


m 

w 


Digitized by 


Google 


*59 VETERA MONUMENTA- 260 


capitulum ecclefix S. Nicolai dc Arrowafia, 
-ut fi quod minus effct reintcgraretur. Qua- 
propter mando, mandans quoque veftrx 
ililigentiflimx paternitati fupplico, eamque 
fuper omnia rogo & obfecro, ut pax in ec- 
defia Augi habeatur. Rogero abbati & fo- 
ciis ejus quos ad nos tranfmififti per obedien- 
tiam praecipiatis , & praecipiendo injungatis , 
ut fecundum morem & confuetudiacm Arro- 
wafix ordinem religionis in ecclefia Augi 
teneatis, aut omnino recedant. Nolo enim 
amplius ferre fententiam excommunicationis 
-quae proinde fuper me dominicis diebus (in- 
fulis datur. Grave etenim mihi videtur, quod 
tamdiu eam fuftinui. Quod fi haec non fece- 
ritis , veraciter dico , quia uumquam amplius 
cos dilexero ; fed dcftruam in quibufcumquc 
potero. Vale. 


•EPISTOLA P. CARDINALIS 
ad Guarinum abbatem S. Vidoris. 


A vari ccnfeatis , refpondcndum erit vobis con- 
ftanter. Nos fi incaute quicquam promifi- 
mus indebitum , reddere nec poflumus nec 
debemus. Sed adindar pupilli fi lapfus fue- 
rit vel lubrico confilio , vel adverfariorum 
dolo , reftituendi fumus : alioquin in voce 
appellationis libere procedere : quoniam & 
litterae domini papx taliter didatx funt, uc 
vobis appellationem minime prohibeat. Nec 
oportebit tunc aliquem dc fratribus ad nos 
ufque propter bxc defatigari , fed unus dc 
pueris veftris rem geftam referat nobis , & 
B noftram circa vos foliicitudincm experiri 
poteritis. 


EPISTOLA HUGONIS PETRI LEONIS 
cardinalis ad Guarinum & capitulum 
S. Vidoris. 

Dolet de fallo Ervifii quondam abbatis j /itaque 
illis offert obfcquia. 


£>ffid egerit pro negotio S. Vilioris , & quid 
faciendum confulat. 

G . Dei gratia S. Vidoris abbati , totique ^ 
conventui , eadem gratia tituli S. Chryfogoni 
prcfbyter cardinalis, falutem, & finoeram 
amoris perfe verandam. 

Accepimus nuper litteras devotionis ve* 
ftrx & doluimus non folutn ecclcfix grava- 
men , verum etiam prudentiam veftram 
ncfcio quorum confilio fcu calliditate adeo 
declinaflc , quod ad pedes archiepifcopi hu- 
miliati , qux alius rapuit vos fponderetis fo- 
Juturos. Cum enim nos pro liberatione ec- 
clefi* veftrx totis nifibus totaque follicitu- 
dine nos opponeremus parti adverfx, du- D 
plex nobis incumbebat labor. Primo probare 
'quidem rem tali perfonx & taliter commif- 
iam a vobis minime deberi. Deinde quia 
cecideratis in caufa , innocentiam & pau- 
pertatem veftram commemorando , vos a 
tam gravi cafu relevare i requirebamus hu- 
militer & devote a domino papa , ut vos a 
petitione domini archiepifcopi faceret pe- 
nitus abfolvi. Sed quia tanta difficultas ne- 
gotii , archiepifcopo omnia imperanter & 
prxcifc quafi de jure requirente , inaudita eft 
poftra petitio. Impetravimus tandem litte- 
ras quam meliores potuimus & judices , qui- £ 
bus per litteras noftras preces porrigimus affe- 
duofas, ut juftidam veftram illxfam modis 
omnibus confcrvarc ftudeant. Nunc igitur 
oculos vos oportet habere apertos & circum- 
fpedos. Si enim inter vos & archiepifco- 
pumamicabilis non poterit compofitio per- 
venire , cum dominus papa , cognitis utriuf- 
que partis rationibus, ad folvendum , nili 
qux in ufus ecclcfix verfa fuiffc conftiterit, 
yos minime cogat , nec iftud judicibus , fed 
tantum caufam fine debito terminandam 
prxeipiat, & in aliquibus vos pxxjudicio gra- 


D lledis in Chrifto fratribus Guarino ab- 
bati , priori & univerfo capitulo S. Vi- 
doris Hugo Petri Leonis (a) Dei gratia S. 
Angeli diaconus cardinalis falutem & dilc- 
dionis affedum. 

Quanto diledionem veftram fincerioris 
brachiis caritatis ampledimur, tanto dole- 
mus amplius & turbamur, cum vosvclmo- 
naftcrium veftrum adverfitati cuilibet fubja- 
cere audimus, quod in profperitate gaudere 
& prx ceteris Gallicanx provincix qiona- 
fteriis prx fui honeftate ac religione fove- 
mus , & nomen celebrius cognovimus extu- 
lifle. Vifis fiquidem litteris veftris , quibus 
nobis fadum Ervis ii quondam abbatis ve- 
ftri fignificaftis , turbati fuimus , & vehementi 
amaritudine cordis percufli, utpote qui do- 
lorem veftrum noftrum penitus reputamus, 
& in lxtitia veftra plurimum gratulamur. 
Ad medelam igitur tanti doloris & grava- 
minis , petitionem veftram quanta potuimus 
inftantia & follicitudine promovere curavi- 
mus , & quod non eft in omnibus ficut vo- 
luimus effedui mancipatum , nobis tantum 
difplicuit, quantum veftram timemus deficere 
voluntatem. Inde eft quod univerfitatem ve- 
ftram rogamus & exoramus attentius , qua- 
tenus de nobis tamquam de fpeciali ve- 
ftro plenius confidentes, & polle noftrum 
veftrum omnimode reputantes, pro veftris 
& ecclcfix veftrx negotiis ad nos cum omni 
fiducia recurratis , Ut operis exhibitione vo- 
bis luce clarius enitefeat , quanto circa vos 
diledionis fervore ducamur, & ad impen- 
denda grata vobis obfcquia promti fimus 
omnimodis & parati. Propofitum etenim 
& immobilem gerimus voluntatem ea effi- 
cere qux vobis noverimus complacere , tic 

[*] Is anno 1175. ab Alexandro III. creatus diaconu* 
cardinalis , apoftolic* ledis ia Gallia , Anglia Si Scotia le- 
gatus fuit* 


Digitized by LiOOQle 



M 


161 MONASTERII S. VICTORIS, 

..ad dccorcm & augmentum domus & rcli- A S. Vidoris Parifienfis fakitem & finccrum 
gionis veftra: debeant pertinere. amorem. 

Multimodas gratiarum adioncS vobis re* 

ferimus, quia juxta tenorem praecepti dqmini 
papae & noftrae poftulationis deftinaftis nobis 
fratrem Petrum, virum utique morum ho- 
ncftatc & fcientia laudabilem, quem cum 
honore recepimus , & cum multo honore 
circa nos renemus. Etpoftquam receperimus 
alios canonicos de ecclefiis ordinis veftri , 
quibus dominus papa eodem modo fcripfit 
ficut & vobis , cum multa & folemni hono* 
rificentia inftituemus in ecclefia , quam per 


EPISTOLA BERNARDI CARDINALIS 
ad Guarinum abbatem & capitulum ■ 

S. Vidoris. 

Condolet gravamini monafterii fancli Viti oris , 
commendat que illis Bernardum 
nepotem fuum. 

j^E r nardus (4) Dei gratia Portuenfis & 


> S. Rufinae epifeopus, venerabili fratri Gua- 
rino ecclefiae B. Vidoris abbati & capitulo, B gratiam Dei piagnifice conftruximus, & am 


falutem & Deum deorum in Sion videre. 

Veftrae religionis gratanter fufeeptis lit- 
teris , ipfarum tenorem diligenti meditatione 
confiderire non omifimus , veftra: domus 
ruinam & gravamen non modicum atten- 
dentes. Verum quia noftrum eft a crebris 
concuffionibus tueri ccclefias , & veftram 
przcipuc , quam quafi propriam reputamus , 
& cujus affidua, ut credimus, oratione pro- 
tegimur , interpofuimus partem , domino 
papae inftanter fuadentes , ut veftram in tanto 
cafu ecclefiam pontificali gratia protegeret 


plifllmis pofleffionibus dotavimus. A modo 
igitur quafi ex debito tenebimur omni vitae 
noftrae tempore propenfius diligere & juvare 
ecclcfiam veftram in omni poffibilitate no* 
ftra juxta voluntatem veftram. Et nunc quo- 
que fuper quaeftione illa quam archiepifco- 
pus Lundenfis indebite contra vos movere 
dignofeitur , fic efficaciter juvimus ficut 
oportuit & neceflarium fuit. Quod itaque 
plenius cognofcctis , poftquam referiptum 
litterarum domini papae, quas Lundenfiar- 
chiepifcopo pro vobis rtiittit, legeritis, ut 


* O L O p Aii ' O * 

&ftudiofiusdefenfaret. Quod taliter demum ^ ante judices quos dominus papa delegavit 


fadum effe credimus, ut fi veftra propenfior 
cura follicite ftuducrit, parva vel nulla re- 
ftitutione pecuniae praedidam veftram gra- 
vabit ecclcfiam. Petimus igitur & propen- 
fius fuademus, quatenus veftra: nobis ora- 
tionis non fubtrahentes munus , Deum in- 


ad cognitionem & ‘decifionem querimoniae, 
quam jam didus archiepifcopus contra vos 
facit, propitii vobis fint. Sic ut & partem 
veftram attentius manu tenere ftudeant, no* 
ftras eis litteras mittimus , & preces illis pro 
vobis porrigimus , & qualiter in judicio ip- 


ceflabilitcr pro nobis exorare dignemini , Jjus caufz procedere debeant apcrtifEma ra*>. 
quia noftra, in quantum poterimus, nulla- tione monftramus. Multi etiam fratrum no- 
tenus vobis deerit protedio : rogantes qua- ftrorum cardinalium , intuitu diledionis no- 
tenus B er. nardum nepotem noftrum more ftrae , litteras fuas juxta formam litterarum 

folito diligatis, honefte illud quod cum Ni- noftrarum judicibus illis tranfmittunt. Ethzc 

colao clerico noftro ei promififtis pro hofpi- D quidem omnia ex apertione referiptorum 
tio largientes. Hoc enim carius habebimus, apertius vobis clarefcent. 

quam fi in propria deponeretur camera. 

Praeterea rogamus, quatenus latori praefen- 
tium mifericorditcr veftra provideat difcrc- 
tio, pro impcnfo fervitioei congruum ex- 
folventcs beneficium , quo fuam inopem 
poflit defendere vitam. Scitis enim hunc 
multoties fc morti & periculis pro veftra ec- 
clefia fideliter oppofuiffe. 


EPISTOLA JOHANNIS NEAPOLITANI 
. cardinalis ad Guarinum abbatdm & fratres 
S. Vidoris. 

Gratias ei refert de concejjione Petri canonici 
quem ei miferat , omnemque ei curam <jr 
follicitudinemprofuis negotis promittit. ' 


m 


.EPISTOLA PETRI PAP^ CAMERARII 
ad Guarinum abbatem S. Vidoris. 

Condolet domus ejus gravaminibus. 

V Enerabili & digne reverendo patri Gj 
Dei gratia abbati S. Vidoris Parifienfis 
frater.PETRUs domini papa: camerarius , &« 
lutem & devotam reverentiam, 
g ‘ Litteras vcftras ficut cariffimi patris beni- 
gne recepimus , utpote qui honori & obfe- 
quio veftro intendere difpofiti fumus & pa- 
rati. Audito autem fcandalo veftrae domus 
condoluimus , & qualiter exinde folliciti fue* 5 
rimus Deusfcit, & opere , quantum rationa- 
biliter potuimus , ftuduimus demonftrarc. 


J Ohannes Neapolitanus (£) indignus prefby- Rogamus autem bonitatem veftram quate- 

rer cardinalis diledis in Domino fratribus nus nos capitulo veftro & eorum orationi- 
& amicis cariflimis G. abbati & conventui bus commenderis. 


(m) Is faerat canonicus Lateranenfis creatus ab Eugenio 
HI. cardinalis titulo S. Clementis, tranflatus ab Adriano IV. 
ad Portueofem & S. Rufiusc epifeopatum. 

Vet. Script. & Mon. ampL ColleU. Tom. VI. 


( b ) Is fuerat canonicus regularis S.Vi&oris Parifienfis, ut 
feribit Ciaconius, creatus cardinalis ab Adriano IV. qui Sc 
ipfe fuerat S. Rufi canonicus regularis. 

Btij 


Digitized by 


Google 




VETERA M 


EPISTOLA ALEXANDRI ET TH. 
.cardinalium priori Sc fratribus 


S. Vici oris. 


Hortantur eos ad regula obfervantiam. 


A Lexander. dignatione divina tituli fan- 
di Laurentii in Lucina » & Th. (*) tituli 
S. V italis prefby teri cardinales apoftolicx fc- 
dis legari , diledis & diligendis femper in 

Chrifto fratribus priori & capitulo fandi „ tius negotia veftra per nos & per cos qui 

« r* n . • r. ! * o. ^ i •_ 1 • J _ _ __ -!• 


O N U M E N T A 164 

A ratione concclfum , habete ipfum ficut pa- 
trem animarum veftrarum in omni reveren- 
tia & honore , d fimultatibus omnibus fcan- 
dalifque -fedatis , communibus votis , & tota 
virtute contendite» ut bonus religionis odor, 
qui olim de loco veftro ufqucquaque flagra- 
bat, per ecclefiam Dei magis ac magis de- 
beat redolere. Profedo nos qui eum pro fua 
religione finccrx caritatis ulnis ample&imur. 
& profedum ejus noftrum “proprium in Do- 
mino reputamus, tanto vos in vifceribus 
Chrifti cariores habebimus , tantoque Iiben- 


Vidoris , non refpicere in vanitates & infa- 
nias falfas. 

Quod feribimus vobis & univerfitatem vc- 
ftram vjfitamus falutationis alloquio , de cor- 
dis affedu , ac bona quam erga vos habemus 
voluntate procedit. Attendentes enim quan- 
tum olim ecclefia veftra in religione clarue- 
rit , & quomodo luce fua in multis locis no- 
dem illuftravit alienam , optamus admo- 
dum , & fi* facultas detur, libenter volumus 
exiftere adjutores. Et quia minus fecundus 
ab aliquantis diebus ex negledu forte culto- 
ris ager veftcr apparuit, fecunditatem pri- 
ftinam Deo irrogante recipiat, & in obfer- C 
vantia faersr religionis & frudu vitx ita rc- 
floreat , ut ordo canonicus , qui aliquantu- 
lum videtur in locis plurimis infirmatus, per 
exemplum veftrum atque dodrinam amiffum 
recipiat , Deo adjuvante , vigorem. A pluri- 


nobis crediderunt promovere curabimus , 
quanto amplius ei obedientes noverimus ac 
devotos , & majori finceritate diledionis cum 
eo audierimus ambulare. 


EPISTOLA ALEXANDRI PAP/E III. 
ad Robcrtum priorem Sc capitulum 
S. Vidoris. 

A Lexandir. epifeopus fervus fervorum 
Dei diledis filiis Roberto priori Sc ca- 
pitulo S. V idoris Parifienfis S. & A. B. 

Sxpius diledum filium noftrum Ervisium 
abbatem veftrum, & nunc etiam perferipta 
noftra monuimus atque mandamus, ut ne- 
gotia (£) ecclefix veftra: tam intrinfeca quam 
extrinfeca cum confilio majoris & fanioris 


partis capituli dirigat Sc pertradet , & ad pro- 
mis retro annis multum fcimus impenfum*, fcdum veftrum fecundum infthutionem or- 


ut ecclefix veftra: ftatus mutaretur in mq; 
lius , & tolleretur c medio quod fecundi- 
tatem dicebatur divini germinis impedire,, 
& videtis id dilatum hadenus , & eo tem- 
pore refervatum, quo facilius & cum mi- 


dinis veftri prompta follicitudine & cura in- 
tendat. Quoniam igitur eumdem abbatem 
juxta commonitionem & mandatum no- 
ftrum libenter fadurum credimus & fpera- 
mus , difcrctioni veftra: per apoftolica feri- 


nori onere veftro effedum poflfet habere. _ pta mandamus atque praecipimus, quatenus 

■vv 1 . • 1 1 • • f.J U • J ^ L1 -L-J: a. 


Non credatis hoc opus hominis extitiffc , fcd 
illius potius, qui pofuit arenam terminum 
maris, & dixit ei : Hucufque venies, & hic 
infringes tumentes fiudus tuos. Eaprop- 
ter univerfitatem veftram monemus & ex- 
hortamur in Domino , quatenus grati ei de 
tantx fuper vos benignitatis indicio exiften- 
tes , levetis corda veftra cum manibus ad 
eum in coelum, & ita in obfervantia faerx 
religionis immenfa ftudia veftra dirigatis , 
ut quia Deo fuit cura de vobis, qui nifiad 


eidem abbati debitam obedientiam & reve- 
rentiam impendentes , in ordinandis Sc dis- 
ponendis negotiis ecclefix veftrx provide Sc 
efficaciter affiftatis , & juxta inftiturionem 
ordinis veftri taliter & ad religionis cultum 
& ad temporalium etiam incrementum vos 
exhibeatis ultroneos, quod eadem ecclefia 
ftudio Sc follicitudine veftra , cooperante 
Domino, in fpiritualibus amplietur, & tem- 
poralibus etiam proficiat incrementis. Si quid 
autem in ecclefia veftra corrigendum fuerit, 


juviffet vos , paulo minus habitafiet in infer- - quod in concilio majoris Sc fanioris partis 

n • J _ " • 1 • __ _ /T?_ • ? I- 0. 


no anima veftra , non interveniamini vos de 
falute veftra exiftere negligentes , Sc pro mi- 
nimo ducere quod tam mifcricorditer Sc tam 
fuaviter Deus voluit vobis providere. Obe- 
dite abbati quem divina vobis videtis mifo- 


capituli non poffit corrigi, volumus & man- 
damus , ut ad mandatum eorum quibus fta- 
tum ejufdcm ecclefix dirigendum commift- 
mus , commodius corrigatur. Datum Vcnc- 
tiis (c) 111. idus Maii. 


[*J 


M 


(s) Hunc Theodinum tocat Ciaconius , fuper i a» Theo- 
derieus dicitur. 

(h ) Hinc apparet Errifium dignitati abbariali cedentem, 
non omni futile regimine exutum, fcd aliqua ei adrainiftran- 


da referrata. 

(t) Venerias accedit Alexander anno 1177. quo paco 
cura Fridcrico imperatote fafta, «tundam reconciliarii ce- 
cidi n. 


Digitized by 


Google 



i6s MONASTERII 
: a 

EPISTOLA GUARINI ABBATIS 

S. Vidoris ad Cxlcftinum Papam 1 1 1. 

GrutuUtur ei de ejus promotione , commendet - 
que illi S. V iit oris ecclefiam. 

[ *] C* Andiflimo domino & patri CeLEsxiNo( 4 ) 

U Dei gratia fummo pontifici , frater Gua- 
xinus pauperum ecclefix S. Vidoris Pari- 
fienfis minifter humilis , cum ceteris ejufdem 
loci fratribus, debitum tanto patri obedien- 
tise obfcquium, & reverentix plenitudinem. 

Omnipotenti Deo , pater fande , referi- g 
mus gratias, qui facrofandam, quam unici 
filii fui pretiofo (anguine redemit ccclcfiam, 
fidei veftrx finceritati commifit , fummum 
vos certumque pallorem conftitucns , quem 
de ovium pridem falute cognoverat ede fol- 
licitum , ut patcrnum-omnibus affedum im- 
penderet , qui vigilaverat ante pro omnibus. 
Sane fuum amicum vos confidebat exi (Iere, 
qui vobis dicere voluit : 'Amice afeende fufe- 
rius , colles mundi & altitudinem quamli- 
bet pedibus v citris inclinans, cum de parte 
follicitudinis vos transferre placuit in ple- 
nitudinem poteftatis. Credimus quod idem 
pluries olim contigiflet de vobis , fi ita or- C 
dinaflet Omnipotens , & vcftro beneplacito 
concordaret. Nunc autem diuturna multo- 
' rum dierum experientia de his qux ad ho- 
norem & utilitatem fandae ccclefiar funt nc- 
cefiaria vobis indulta coelitus cognitione 
multiplici , ad hoc in eminentiore Chriftianx 
religionis loco veftram voluit Omnipotens 
celficudinem collocare , ut induftrix vcfrrae 
cautela pervigili jam dudum in tot & tantis 
experientiffima eradicarentur de agro plc-i 
no , cui benedixit Dominus , quae noxia funt, 
ac diligentius plantarentur falubria. Utinam 
. cordi vcftro viva recordatio & perfeverans p 
inhaereat, quam brevi tempore de hac luce 

[£] migrarunt , quibus nunc fucceffiftis (b) in ca- 
thedram, ut fandorum apoftolorum, quo- 
rum geritis vicem , imitando dum licet exem- 
pla , eorumdem pervenire valeatis ad prae- 
mia, & per eum qui in proximo imminet 
finem , divina propitiante clementia , non 
finiendam accipiaris merccdem. Ceteris qui- 
dem Deum timentibus in paternitatis ve- 
ftrx promotione communis eft gaudiorum 
materia. Sed in hac parte laetitiae B. Vidoris £ 
ecclefia gloriatur fpeciali privilegio , qua: 
pietatis dignatione caeleftis vos hadenus bc- 
nigniffimum patrem in fuis neccffitatibus & 
inexpugnabilem cognofcitur invenifle pa- 
tronum. Ceifitudinis igitur veftrx pedibus 
provoluti , fupplicamus attentius , quatenus 
pro animae veftrx remedio facram apofto- 


(«) Creatas eft fummas pontifex it. Aprilis i 191. 

(t) Nimirum Ludas III. qui tantum annis 4. meniibus i. 
& diebus 18. (edit: Urbanus III. qui anno I. meniibus a. Sc 
diebus 1 f . Grcgorius VUL qui a. tantum meniibus, Sc Clemens 


S. VICTORIS. 166 

, licx fedis interpretationem fu per illud vw> 
bum ex integro audoricatc vcftra impetra- 
tam fervis vcftris reftitucre dignemini , & 
caufam noftram juxta priorem couimiffio- 
nem in integrum formare. 

EPISTOLA GUARINI ABBATIS 
S. Vidoris ad Philippum regem 
Francorum. . 

Ut finem imponut diffidit Grundimtntenfium. 

I Lluftriffimo Dei gratia Francorum regi 
Philippo Guarinus divina dignatione 
pauperum ecclefix S. Vidoris minifter hu- 
milis, fic divina mifericordia regnum terre- 
num regere , ut in coelo poflit regnare. 

Cum de perfonx veftrx celficudine fideli 
narratione cognofcimus ea qux ad animx 
veftrx profedum' coram Deo , & ad hono- 
rem coram hominibus pertinere nofcuntur, 
gratum nobis plurimum efle noveritis & ac- 
ceptum. Inde eft 5 quod non mediocriter gra- 
tulamur in Domino , quia fuper pauperibus 
clericis Grandi montenfibus virtus Spiritus 
fandi veftrum cor tetigit , & ad compaffio- 
nem inclinavit affedum , qui ad confufio- 
nem fandx matris ecclefix & totius religio- 
nis opprobrium , miferabile omnibus Deum 
timentibus coadi funt exilium fuftinere. Ex- 
cellcntix veftrx nobilitas ccterorumque prin- 
cipum (ervientium Deo,cxleftium facramen- 
torum miniftros , quibus traditx funt regni 
caelorum claves a Domino, reverenter ho- 
norat. Sed cos Grandimontenfes converfi , 
qui in religione fratres cflc debuerant, in- 
honefte (c) tradando, turpiter inhonorant; 
qui tamen a vobis ceterifque magnis perfo- 
nis tanto Audio defideranc honorari. Obc- 
dientiam & humilitatem miniftris eedefix 
praedicant , nefeientes feripturas , neque vir- 
tutem Dei ; fed ut eis ab 'ecclefix miniftris 
obediatur , non ut ipfi miniftris obediant , 
qui magis inobedientes & rebelles exiftunt s 
ipfi etiam Deo, quod gravius, quia vicariis 
Dei. Mirantur viri virtutum , qui abfque om- 
ni hxfitatione Dei fpiritum habent : fapien- 
tum quoque & religioforum multitudo tam 
maxima, qux dinumerari vix polfic , quomo- 
do miniftri Dei tam diuturno tempore , tam 
intolerabilia potuerunt fuftinere, nifi quia eo- 
rum ftatu fcpulto , lux necdum lucebat in te- 
nebris , & tenebrx eam non comprehende- 
rant. Ordinante vero ut credimus Dei cle- 
mentia, veftris temporibus eft refervata cor- 
redio , ut tantufh tamque excellens Dei opus 
vos Regis xterni miniftrum in bono & coo- 
peratorem fidenter habeat. Celfitudini igitur 
veftrx fupplicamus attentius, ut illam redi 

HI. qui ) . annis a. menfibus 1 o. dieb. pontificatum tenuerunt. 

(c) Quo alque progretfa fuerit convctibrum illotum iu- 
folcntia, videns in epiftola Grandimoatenfium quam cora. 1. 
Aoecdotorom edidimus pag. 84*. 

Riij 


Digitized by 


Google 


L 



, VETERA MONUMENTA i 6 g, 

confilii, quam a principio divina vobis, ut prae- A ceffore noftroTupcr eifde;n annualibus per- 


cipiendis impetravit authenticum , cujus te- 
£4] fummare velitis ( 'a j , malignantium linguas nor talis eft: ad verbum. Odo Dei gratia Pa- 
rifienfis epifeopus omnibus ad quos prxfens 
feriptum pervenerit xternam in Domino fa- 
lutem. Quanto venerabilis ecclefia S. Vido- 
ris famx fux finccritatcm & bonx opinio- 
nis odorem fuavius circumquaque diffundi^ 
in qua fervor regularis obfervantix non te- 
pefeit , fcd per Dei gratiam de die in diem 
gratiora percipit incrementa , tanto eam Sc 
fratres ibidem divinis obfequiis mancipa- 
EPI STOLA GRATIANI PARLEONIS B tos uberiori caritate debemus ampledi, & 


diximus, pietas inlpiravit, felici exitu con* 
fummare velicis ( 'a ) , malignantium linguas 
magnx cautela lbllicitudinis declinando, 
quae fub boni fpecic, diabolica? nequitiae ve- 
nena proponunt, & fruduofam fandx reli- 
gionis corregionem , quam vcftris diebus 
Spirirus fandus refervare di fpofuit , maligni 
hoftis arte nituntur deftruerc. Confervet vos 
Deus ad honorem fandae ecclefix per tem- 
pora longa incolumem. 


ad Robcrtum abbatem & canonicos 
S. Vidoris. 

Cratias agit quod Hugoncm Vincentia epifeopum 
receperint , fuaque illis offert obfequia. 

Y Enerabili patri & domino Robirto 
S. Vidoris reverendo prxpofito , St uni- 
verlo cjufdem ecclefix conventui fandifli- 
mo Gratianus Parleonis Romanus conful, 
lalutem Sc plenx diledionft fervidum. 

Ex quo venerabilem fratrem meum & 


eorum tranquillitati St commodis fpirituali- 
bus imminere. Licet autem eidem ecclefix 
annualia vacantium praebendarum in Pari- 
fienfi ecclefia a prxdecefforibus noftris Pari- 
fienfibus epifeopis fuilfcnt olim pia hberali- 
tate concefla, Sc munimentis authenticis con- 
firmata, tamen multpticns contingebat, ut 
dimidia prxbehda vacante, & eo, qui dimi- 
dius canonicus extiterat, integrato, ecclefia 
S. Vidoris annuali beneficio prxbendx di- 
midix privaretur. Attendentes igitur eam- 


dominum. Hugonem Placentix epifeopum C dem ecclefiam conceffo fibi beneficio minus 


in collegio vcftro fufcepiftis , dodrina Sc or- 
dinis veftri honeftate informaftis , & cor 
meum &caro mea exultaverunt ,& concu- 
pierunt ut obfequiis veftris per omnia man- 
ciparer, in mandatis exercerer,& illum quem 
in reverentia veftra concepi affedum , ipfa 
operis exhibitione comprobaretis. Inde eft 
quod in confpedu fanditatis vcftrxid quod 
fum & quod polium devotus offero , fuppli- 
citcr implorans, ut legem ponatis mihi in 
fervidis veftris & non in avaritia. Et fi eft 


rationabiliter defraudari , St intelligentes di- 
midiam vacare prxbcndam , quotiens de in- 
tegra prxbcnda dimidius canonicus invefti- 
tur , prxfertim cum juxta confuetudinem 
Parifienfis ecclefix, dimidiam St integram 
pariter habere non debeat , & integra dimi- 
diari non poffit. Habita fuper hoc delibe- 
ratione pleniori, Sc communicato pruden- 
tium virorum confilio , prxfatx ecclefix fan- 
di Vidoris conccfllmus de conniventia Pa- 
rifienfis capituli Sc aftenfu , ut cum a nobis 


in partibus illis unde fanditati veftrx obfe- j) vel fuccelToribus noftris dimidio canonico 


qui valeam , voluntatis veftrx mandatum 
fufeipiam, quatenus in obfequio fincerita- 
' tem cordis mei ipfa experientia cognofcatis. 
Ad hxc plurimum gratiam veftrarri dcpqfco, 
ut veftris me orationibus commendatum ha- 
beatis, quatenus precibus veftris apud Deum 
adjutus, prxfentis vitx ruinam evadam & 
peccatorum merear percipere veniam. 


PRIVILEGIUM PETRI PARIS I ENSIS 
epifeopipro ecclefia S. Vidoris. 

De dimidiis prabendis vacantibus. 

P Etrus Dei gratia Parifienfis epifeopus 
omnibus prxfentem paginam infpeduris 
in Domino lalutem. Cum ecclefia B. Vido- 
ris fxpius a retroadis temporibus conquefta 
fuifler, prxjudicium fibi fieri fuper annualibus 
dimidiarum prxbendarum percipiendis in ec- 
clcfia S. Marix Parifienfis, tandem a bonx 
memorix Odone Parifienfi epifeopo prxde- 

(*) Anno 1177. Philippus Auguftus dc baronum fuorum 
coi: fli io, quofdam edidit articulos a nobis editos tom. 1. 
Ancrdot. pag. 847. ad conciliandam pacem inter clericos 8 c 
convcrfos Grand montenfes , quibus non videmur ac juievillc 


prxbenda integra conferetur, ecclefia S. Vi- 
doris primo anno dinudix prxbendx bene- 
ficium annuale fine diminutione percipiat, 
ficuti & integrarum annualia percipere con- 
fuevit. Ut igitur prxfcripta conceffio perpe- 
tux robur obtineat firmitatis , eam prxfenti 
feripto figilli noftri impreffione munito fe- 
cimus commendari. Adum Verbi incarnati 
mcxcvii. pontificatus noftri anno 1. Nos 
autem inferto authentico nihil immutantes, 
fcd ad tollendam omnem dubietatem & ca- 
villationem illud duximus adjiciendum, prx- 
fenti feripto ftatuentes, & proteftantes , quod 
B cum a nobis dimidium canonicum conti- 
gerit integrari , ille integratus primo anno , 
neque de frudibus dimidix quam antea ha- 
bebat , neque de frudibus integrx aliquid 
percipiet , immo ecclefia S. Vidoris tam di- 
midix quam integrx frudus annuos habe- 
bit , abfque ullo diminutionis detrimento. 
U t igitur hxc noftra conceffio cum prxfcripta 
perpetux robur obtineat firmitatis, eam prx- 

convcrh, ut coli igitur ex egregia epiftola Innocentis papx IIL 
fetipta anno ixi f. ad Robercum dt Corthm legatum liiuot , 
qui pius sequo favdbat converfis. 


Digitized by 


Google 


t<S? MONASTERII 

fenei (cripto figilli noftri impreflione munito A 
fecimus commendari. Adum anno mccviii. 
pontificatus noftri anno i. 

COMPOSITIO INTER CAPITULUM 
Meduntx & canonicos S. Victoris. 


De annualibus. 

O Mnibus prarfentes litteras infpeduris ca- 
pitulum Mcduntenfis ecclcfiae in Do- 
mino falutem. Notum fieri volumus quod 
querela quae inter nos ex una parte , & cc- 
defiam S. Vigoris Parifienfis ex altera ver- B 
tebatur fuper duobus modiis bladi, quos fin- 
guli vicarii in corpore prarbendarum fingu* 

Iis annis percipiunt , & fuper denariis com- 
munitatis & anniverfariorum , quos cano- 
nici S. Vidoris dicebant ad eos pertinere, 
quotiens in noftra ecclcfia annuale perci- 
piunt, in hunc modum eft fopita , quod af- 
fenfu canonicorum & vicariorum noftrorum 
necnon & domini regis , qui abbas eft noftrx 
ecclcfiae > in perpetuum dedimus ecclefiae 
S. Vidoris falmonem qui in bochio (a) de 
Copopey prima capitur fingulis annis , quem C 
annuo reditu percipere folebamus. Si autem 
contigerit aliquando in di£to bochio nul- 
lum felmonem capi , ecclefia noftra ad nui- • 
lam tenebitur reftitutionem. Didi vero ca- 
nonici S. Vidoris pro pifce illo habendo 
praedidas querelas noftrae ecclefix omnino 
& in perpetuum remiferunt. In cujus tefti- 
monium prxfentcm cartam fieri & eam fi- 
gilli noftri munimine fecimus corroborari 
adum anno mccx. 

— * D 

EPISTOLA RADULPHI DOMINI PAP^E 
poenitentiarii ad Mcnandum S. Vidoris 
canonicum regularem & poenitentiarium. 

Determinem fubfequentiU quaftionum e domino 
Honorio papa de confilio cardinalium prolata. 

D Ifcreto viro in Chrifto fibi cariflimo fra- 
tri Menando canonico & poenitentiario, 
frater Radulfus domini papa: poenitentiarius 
falutem in Domino. 

Cum ex ledione divina quotiens occur- 
runt dubia , ad patres Sc feniores recurrere 11 
debeamus, iane multum & utiliter providi- 
fti, quod fuper ambiguis per nos fummum 
pontificem confulere poftulafti , cupientes 
ambiguitatis tenebras a vobis penitus amo- 
veri, 'veritatis radio luccfcente. His vero evi- 
dentius declarandis , quantam adhibuerimus 
diligentiam & laborem , vobis fubfequentia 
declarabunt. Noveritis igitur quod confulra- 
tio veftra fex quarftionibus contexta , leda 
eft in auditorio fummi pontificis , cardina- 
lium examine ventilata, quibus a domino 

(*) Bochium ia Cangii gi offario interpretatur fluril . 
•Riurn. 


S. V I C T O R I S. »7» 

papa de confilio cardinalium fingularitcr eft 
refponfum. 

Primae quxftioni videlicet > fi fiibdiaconi 
ad decantandas horas canonicas ex debito 
teneantur , refponfum eft quod teneantur» 

Ad hoc autem quod in fecunda quatftio- 
ne quacfiftis , cum dominus papa fua indul- 
gentia quam facit fcholaribus Parificnfibus 
abfol vendis per abbatem S. Vidoris de vio- 
lenta manuum injedione in clericos , dicat 
nifi tam grave fuerit vulnus vel enorme, 
quod propterea ad fedem apoftolicam de- 
beat laborare, *.pro quanto grave vulnus */.recntrew. 
& enorme debeat judicari > taliter eft refpon- 
fum , quod hoc ad plenum quis interpretari 
non poteft. Dicitur tamen vulnus grave vel 
enorme alicujus gravis & honeftar perfonae 
larfio licet parva , vel in aliis perfonis mini- 
mis membrorum mutilatio vel Ixfio gravis. 

Tertiat quxftioni, videlicet utrum poflitis 
abfolvere Parificnfes fcholarcs audoritate 
jam didi mandati, fife ad invicem percuf» 
ferint , cum ad S. Dionyfium , vel ad B. Ma- 
riam , vel ad alios fandos peregre gradiun- 
tur ; refponfum eft quod poteftis , dum modo 
ipfi injedores Parifius faciant mandonem. 

Ad quartam vero quxftioncm^ fcilicet 

3 uod magiftri Parifienles dicunt quod be- 
ellos & fcholarium famulos a violenta ma- 
nuum injedione fupradidi audoritate man- 
dati abfolvere poteftis, cum vivere nequeant 
fine ipfis , recepimus hoc refponfum , quod 
Vobis nullatenus eft conceflum, nec eadem 
audoritate poteftis aliquem folvere vel li- 
gare. 

Quintae fiquidem quaeftioni, videlicet utrum 
audoritate praedida poflitis abfolvere Pari- 
fienfem fcholarem , qui clericos percutit non 
fcholares > refponfum eft quod poteftis , fed 
non e converfo, cum nolit dominus papa 
clericos non fcholares in hac parte Ichola- 
rium privilegio congaudere. 

Super eo vero quod in fexta quarftione 
quaefiviftis, utrum videlicet Parilienfes fcho- 
lares, qui tempore domini Innocentii papar, 
five medio tempore ante datum privilegium 
fcholaribus , in promulgatae fententiae cano- 
nem inciderunt, & cxcommunicati dccivi- 
tate recefterunt, audoritate hujus mandati 
poflint abfolvi, cum poftea manfionarii fcho- 
lares ad Parificnfem redeunt civitatem, ut ab 1 * 
folvantur,ftatim poft abfol utionem reccffiarii 
recepimus hoc refponfum , quod tales abfol- 
vere non debetis , cum ipfa indulgentia ad 
tempus fe praeteritum non extendat. 


¥ 


Digitized by 


Google 





* 7 * 


VETERA MONUMENTA 

A 


27 * 


EPISTOLA PETRI CANONICI 
S. Martini Tceccnfis ad Jo. PicL 
canonicum S. Vigoris. 

^ua ratione >capitis S. Victoris martyris fors 
■aliqua ad canonicos Parifienfcs 
S. Fictoris , fer venerit. 

Y Encrabili 'fratri -dominoPetre canonico 
$. Martini Trecenfis, frater Jo. Pid.ca- 
nonicus S. Vidoris Parifierrfis falutem. 
z Intimo cordis affedu veftras fupplico fra- 
ternitati , ut certitudinem illam quam vos 
•de capite B. Vigoris Maflilienfis meminiftis 
-habere , infinuare dignemini. 

Frater Petrus fratri Jo. hoc vobis de cer- 
titudine capitis B. Vidoris infinuo , quod im- 
perator Conftantinopolicaaus Calo-Johan- 
sNes nomine , tertius ante Emmanuel , volens 
fundare quamdam ecclefiam in honore B. Vir 
-doris MaffiUcnfis , mifit nobilem quemdam 
.virum ad civitatem Maffilienfem cum pretio- 
dis muneribus ac reliquiis plurimorum fan- 
dorum , infinuans Domino Maffilienfi , ut 
temuncratione praedidorum munerum ali- 
quid de’ corpore B. Vidoris fibi mittere di- 
gnaretur; qui (atisfaciens ejus petitioni, mi- 
iit imperatori magnam partem capitis pra> 
fati martyris , & fic illa per nuncios parte re- 
cepta, fundavit ecclefiam in honore B. Vido- 
iis in -Conftantinopoli urbe infra muros , 
•non longe a portis aureis. Urbe autem fub- 
jugata, dominus Garnerius (a) Treccnfi s 
epifeopus , cujus ego Petrus eram capclla- 
•nus , accelfit ad ecclefiam B. Vidoris , in qua 
erat conventus monachorum. Aflumpficau- 
tem idem epifeopus ab eadem ecclefia caput 
B. Vidoris pretiofo vafe repofitum cum aliis 
reliquiis fandorum. Ego vero Petrus ab eo- 
dem epifeopo domino meo pro fervitio 
quod ei impenderam , poftulavi ut partem 
illam capitis B. Vidoris conferre mihi di- 
gnaretur. Qui petitioni meae fatisfaciens , 
litteras figilli fui munimine impreflfas , & 
aliorum epifeoporum qui erant^ in civitate 
pra:dida , in teftimonium illius partis capi- 
tis & aliarum reliquiarum mccum in<jalliam 
reportavi. Demum vero partem illam facra- 
tiffimi corporis beatiffimi Vidoris dedi ma- 
ni giftro Petro de Corbolio (£) tunc Scno- 
nenfi archiepifcopo. Idem vero archiepifco- 
pus .magnam contulit portionem illius par- 
tis capitis eeclefiae B. Vidoris Parifienfis, 
r f i * prece domini Johann is (e) Teutonici tunc 
cjufdem ecdefiae abbatis. Sufcepimus autem 
camdcm portionem fandifllmi capitis cum 
proceffionc & gaudio pridie idus Aprilis. 

[«] Garnerius dt Tralntl « rctufta 8c nobili proiapia 
iynaltarum deTrianguIo oriundus, anno iijj. creatus eft 
epifeopus Trecenfis .crucem , facrae milfti* tefieram , aflumfit 
& Conftautinopoli diem claufit extremum 14. Aprili* 
«10;. 


M 


EPISTOLA GREGORII PARE IX. 
ad abbatem & conventum S. Vidoris 
Parifienfis. 

‘ Ut degentes in obedientiis iifdem vefiibus , cibis 
& lecits utantur , quibus cxifttntes 
in abbatia . 

G Regorius epifeopus , fervus fervorum 
Dei, diledis filiis abbati & conventui 
S. Vidoris Parifienfis, S. & A. B. 

Quia nimis abufivum effet & indecens, 
fi in unius ordinis profefforibus in modo vi- 
B vendi diverfitas haberetur , unde ordinis dif- 
folutio fequi poflet ; cum in conftitutionibus 
ordinis veftri contineri dicatur , ut fratres in 
obedientiis commorantes a communi infti- 
tutione in vidu, veftitu & ledualibus non 
recedant , audoritate prxfentium diftridius 
inhibemus , ne fratres ipfius ordinis in obe- 
dientiis confiituti aliis vidualibus , leduali- 
bus , fcu indumentis utantur , quam quibus 
in abbatiis, propriis, fi praefentes exifterent, 
uterentur. Nulli ergo omnino hominum 
liceat hanc paginam noftrae inhibitionis in- 
fringere, vel ei aufu temerario contraire. 
Si quis autem hoc attentare praefumferit, 
^ indignationem omnipotentis Dei , & beato- 
rum Petri & Pauli apoftolorum ejus fe no- 
verit incurfutum. Datum Lateranis v. idus- 
Aprilis , pontificatus noftri anno v. v 

MIRACULUM 

in ecclefia S. Victoris virtute fantfi martyris 
fatratum. 

T Am praefentes quam pofteri , feitote 
quoniam mitificavit Dominus fandum 
fuum , Vidorem videlicet , militem egre- 
gium , & martyrem gloriofum , poft antiqua 
P quae plurima leguntur miracula in terra & 
in mari ad invocationem nominis ipfius glo- 
riofi martyris olim divina virtute patrata, 
«ovum faciens praeclarum & evidens mira- 
culum in praefenti ecclefia in honore ipfius 
fandifllmi martyris fundata , & in ejus no- 
mine fpecialiter dedicata. Anno fiquidem 
Dominicae Incarnationis mcccii. viii. ca- 
lendas Februarii , in die fcilicet converfionis 
S. Pauli, vir quidam Garnerius nomine dc 
Curtencto,Senonenfis dicecefis oriundus , qui 
£ divino, fed occulto judicio , feria vi. poft 
* epiphaniam , dum culturae cujufdam vineae 
folus operam daret, fubita percuflione dextri 
brachii & manus dextrae motum , fenfum , 
& omnimodum a miferat officium, cum jam 
quorumdam fandorum , videlicet S. Albini 
confefforis primo, &poftcaS.Petri-Vivi Se- 

[£] Petrus dc Corbolio Senoneufera rexit eccfefiam ab an- 
no 1 100. ad isn. 

[<] Hic fucceflit Abialom' abbati , qui obiit anno r*oj; 
mente Septembri , admiuiftjavitquo VidtoriuaA abbatiam 
ufquc,ad nif. 

nonenfis 


Digitized by 


Google 



S73 MONASTERII 

nonenfis fanitatis beneficium petiturus vifi- A 

taflet ecclefias , nullum tamen remedium 

« 

reportaffet > tandem divina revelatione , ficut 
coram multis St majori parte noftri eonven- 
jus idem G. afleruit , hujufmodi videlicet 
voce, dum anxius node fabbati vigilaret, 
audita: Noli timere, vade ad S. Vidorem, 

Sc fanaberis. Incitus brachium ipfum cum 
manu juxta latus pendulum bajulans velut 
cadaver exanime , cum fide & devotione iter 
arripuit , didaque die converfionis S. Pauli 
quae fuit feria vi. poft miffiun majorem, 
ecdefiam noftram ingreflus , quadam ho- 
ncfta matrona cive Parifienfi pluribus nota 
ipfum comitante , dum fratres horam fextam ® 
cantabant, ante majus altare venit, & ora- 
tione fufa , ofculatifque facris quae intus rc- 
fervantur gloriofi martyris reliquiis , bra- 
chium paululum levavit , digitos , manus 
movens , licet cum magno dolore, horribili 
clamore , fragoreque oifium a circumdanti- 
bus audito , antequam horam fextam incoep- 
tam percantaflent fratres , pluribus videnti- 
bus , didorum brachii & manus recuperavit 
fenfum & motum ut prius habuerat. 

LITTEBJE. FULCONIS EPISCOPI 

, Parifienfis. C 

♦ 

Jjfuibus a d dijfipandxm pefiem graffantem finos 
hortatur fideles , ut S. Sehafiiani reliquias in 
ecclefia S. Vittoris exifientes vifitent. 

F Ulco miferatione divina quondam Pa- 
rifienfis epifeopus, univerfis Chrifti fide- 
libus in noftris Parifienfi civitate Sc dioecefi 
conftitutis , ad quos prarfentes litterae perve- 
nerint, felutem in eo qui eft vera falus. 

Licet fandorum animae humanis non in- 
digeant laudibus , cum requiefeant in coelis , 
nbi immarccffibilcm aeterna: gloriar coronam 
de manu Domini percipere meruerunt : nos D 
autem in hujus mundi naufragio periculofe 
quotidie navigamus, ipforum reliquias in 
terris nimis honorare non poffumus, ut ip- 
forum meritis & precibus hujufmodi corona: 
participes effici mereamur. Sane cum , ficut 
antea fandorum teftatur hiftoria , diutius re- 
troadis temporibus Dominus populum fuum 
fic flagellare permifit, & tantam peftem in 
orbe graflari, ut vix unus alterum fufficcret 
fcpelire , & tamdiu hujufinodi pcftis viguit , 
quoufquc cuidam divinitus revelatum exti- 
tit, quod non ceflaret ilia peftis , donec bea- 
tiffimo Sebaftiano martyri gloriofiffimo al- 
tare conftrueretur > quod conftrudum extitit, 

St allatis ad locum illum praefati martyris 
reliquiis , ftatim illa peftis ceflavit. Ex his 
igitur debemus verifimiliter praefumere.quod 
ipfius glotiofiffimi martyrjs precibus & me- 
ritis, fi eum debitis venerationibus venere-’ 
mur, Sc praeconiis attollamus, ccffabit peftis 
fimiiis, qua in plerifque mundi partibus, Sc 
Vet. Script. & Mon. ampl. Collctt. Ttm. VI 


S. VICTORIS. 474 

nunc maxime in civitate & dioecefi Parifienfi, 
Domino permittente, populus flagellatur. 
Videmus enim modernos eventus terribiles , 
cum proximorum Sc amicorum hinc inde 
interitum tam fubitum intuemur, cum his 
diebus pius fenus formidine , quam infirmus 
acritudine mortis interitu conturbetur. Cum 
igitur , ficut veraciter didici , in ecclefia mo- 
nafterii S. Vidoris juxta Parifius , centum 
quinquaginta Sc amplius anni funt elapfi , fic 
& fuerit unum altare eredum Sc confecra- 
tum in honore profati martyris , & in ipfe 
reliquiae ipfius fandiflimi Sebaftiani pretio- 
fiffime habeantur , videlicet os brachii Sc 
dens ejus , Sc aliae quas oculis propriis fubje- 
cimus , Sc feripturas authenticas hoc teftan- 
tes vidimus ; idcirco univerfitatem veftram , 
quam paterno affedu ac vehementi defide- 
rio cupimus a didapefte prarfervari illarfam, 
motu proprio monemus 8c exhortamur in 
Domino Jesu Christo , ut ad praedidum 
locum S . Vidoris perfonaliter accedatis, di- 
dunt facratiflimum martyrem adoraturi de- 
vote Sc veneraturi faodiffimas ipfius reli- 
quias , ut ejus interccflionibus Sc meritis Do- 
minus oftendencjo fuam nobis mifericor- 
diam, hujufmodi peftem ccflare faciat, Scab 
ipfa nos Sc vos praefervare dignetur illarfos. 
Nos enim de omnipotentis Dei mifericordia 
Sc gloriofiflima: Matris ejus ac praefati glo- 
riofiffimi martyris Sc omnium fandorum me- 
ritis Sc interceflionibus confifi , omnibus vere 
poenitentibus Sc confeflis , qui altare , mo- 
nafterium Sc reliquias praedidas devote vifi* 
taverint Sc adoraverint, quotiens hujufmodi 
facient , xl. dies de injundis fibi poenitentiis 
mifericorditer in Domino relaxamus , prae- 
fentibus perpetuo valituris. Datum apud S. 
Marcellum juxta Parifius die xviu. menfis 
Novembris anqo mcccxlv m. 


NOTITIA 

De contentione cum epificopo Parifienfi in eU- 
itione Petri Ducis abbatis S. Vittoris. 

Q Uoniam labilis eft memoria hominum 
Sc littera feripta confert memoriam in 
perpetuum : idcirco ad rerum futurarum 
memoriam Sc utilitatem iftius ecclcfiae vo- 
lumus aliqua quae fcquuntur in feriptis redi- 
gere. 

Primo eft fciendum Sc veridice tenendum* 
quod cum anno Domini mccclxxxiii. cir- 
cum feftum S. Dionyfii , frater Petrus Ducis 
fuiflet cledus in abbatem iftius ecclefia: S. 
Vidoris , nullo extraneo convocato , excep- 
tis fratribus , pro tunc in ecclefia folum exi- 
ftentibus , ut antiqui Sc laudabilis moris eft 
ufque nunc obfervatic prsedidi monafterii. 
Hinc eft quod dominus Aymericus Pari- 
fienfis epifeopus , feu vicarii ipfius fecerunt 
convocare Sc citare praefatum Petrum in ab- 

S 


Digitized by 


Google 



I 


i 7 j VETERA MONUMENTA s j6 

bacem clcdum & feniorcs iftius ccclefix , A quod fui juris & confuetudinis erat abbatehi 


-dicentes eledioneqi ipfius Petri fuifle irri- 
tam & inanem , mec canonice fadam , exeo 
quod in prxdida eledione non fuerat con- 
vocatus Cpifcopus, nec aliquis ex parte ip- 
fius. Praefati autem Petrus Sc feniores refpon- 
derunt dicentes > quod fecundum antiquas 
confuetudines & fandiones , fecundum li- 
brum ordinis ipforum , fecundum privilegia 
& atteftationcs fummorum pontificum, fe- 
cundum fandum ufum a fundatione fuae ec- 
clefix ufque nunc obfervatum , ipfi non te- 
nebantur , nec debent advocare pro ele- 
dione abbatis nec regem nec epifeopum » 
nec aliquem ex parte ipforum , nec alicujus 
■domini feu potentis conlenfum vei diffen- 
fum : quin iramo nec fratres ipforumf extra 
commorantes five exiftentes. Praefata igitur 
longa altercatione & taediofa ipforum reli- 
gioforum vexatione ab ipfius epifeopi vica- 
riis , & finaliter examinatis difcrcte & prolixe, 
fenioribus ipfius ecdefiae & per juramentum 
requifitis , vifis etiam & attentis religioforum 
libertatibus & privilegiis , inventum eft ipfos 
religiofos fande , debite & canonice feciflfe 
prxdidam eledionem , nec ipfos fuiffe obli- 


inftallare , & pro inftallatione decem libras 
Parifienfcs ab ipfis recipere , fratribus prae- 
didis contradicentibus, & privilegium in. 
contrarium fe habere afferentibus. Igitur tali 
lite pendente , vifum eft ipforum religiofo- 
rum privilegium , in quo habetur quod non 
per archidiaconum , fed per priorem & fub- 
priorem ipfius ecclefix abbas praefatus debet 
inftallari five inthronizark Quo attento, fia- 
tim ceffavit tempeftas , & didus archidiaco- 
'nusfuit contentus. 


B 


NOTITIA 

De altercatione cum cantore farifienfi ratione 
juramenti novi abbatis. 

Qdem anno ' circa feftum Annuntiatio- 
nis Dominicae , cum praedidus Petrus 
juraffet fuper majus altare ecclcfix majoris 
S. Mariae , ficut fecerant aliqui prxdeceffores 
fui , deferre fe honorem & reverentiam ipfi 
ecclefiae matrici, ad inftantiam fcilicet do- 
mini decani & domini cantoris ejufdem ec- 


E 


ciefiae > tunc idem dominus cantor dixit ei- 
gatos ad cujufcumque perfonae religiofar feu ^ dem abbati & fratribus fuis, quod ratione 


ixcularis extra domum eorum commorantis, 
feu de gremio ecclefiae non exiftentis con- 
vocationem , excepto priore clauftrali , qui 
per duos vel tres dies poteft expedari , nec 
tenentur licentiam > auxilium , confiiium , 
feu favorem ab aliquo forenfi poftular^j fed 
fecundum quod Spiritus-fandus infpiravcrit 
lanior i parti ipforum , illum illa fanior pars 
poffet eligere > & illum pro tunc fub domino 
epifeopo Parificnfi , nunc vero fub fummo 
pontifice in abbatem praeficere , & fic reman- 
ferunt in pace. In ifta definitione & in fen- 
tentia pro religiofis prolata , fuerunt prxfen- 
tes pro parte epifeopi magifter Philippus 
de Molendinis, nunc epifeopus Ebroicen- 
fis, magifter Johannes Electi profeflor 
utriufquc juris , dominus officialis Parifienfis , 
& dominus Girardus frater domini epifeopi. 
Pro parte religioforum , prxfatus frater Pe- 
trus eledus , frater Bertrandus prior , Adam 
camerarius, Theobaldus cellerarius, Radul- 
fus prior de Villaribello , Johannes de Remis 
prior de S. Paulo , Johannes Merlin prior de 
Valle-Gaii , & multi alii , quorum nomina 
feripta funt. 

NOTITIA 

De contentione cum archidiacono de 'jofayo 
& canonicis S. Vilioris de alebatis 
injlallatione. 

E Odem anno circa feftum Purificationis 
B. Mariae Virginis fada eft altercatio in- 
ter dominum archidiaconum de Jofayo & 
praefatos religiofos , dicente archidiacono , 


illius juramenti ipfi tenebantur cantori per- 
folvcrc unum verrem , id eft magnum por- 
cum , vel centum folidos Parificnfes. Prtedi- 
dus autem abbas & fratres refponderunt fe 
minime ad hoc teneri , nec umquam fuos 
praedeceffores tale debitum perfolviffe.Immo 
non erat diu quod ipfi compellebantur hu- 
jufmodi jurare. Praedidus autem cantor,quan- 
tum potuit , obftitic , & praefatis fratribus in 
capitulo noftrx Dominx aliqualiter nocuit, 
& pro confimiii fado contra abbatem fandi 
Mauri Foffatenfis diu placitavit : fed neque 
* de abbate S. Mauri, neque de abbate fandi 
Vidoris nec verrem , nec denarium , nc« 
obolum habere potuit, nec immerito, quia 
numquam debuit > immo didum eft a multis 
fapientibus, quod illa erat unapeilima exa- 
dio , & quodammodo fimoniaca padio. 

NOTITIA 

De altercatione cum archidiacono de Jofaio , 
ratione ordinationum religioforum. 

E Odem anno circa feftum Pentecoftcs 
fada eft altera altercatio inter clericos 
prxfati archidiaconi de Jofayo & didos re- 
ligiofos pro fratribus ordinandis, ipfis cleri- 
cis pro feriptura, regiftratione, & nomina- 
tione fratrum ordinandorum pecuniam feu 
vinum exigentibus : fratribus vero ad hxc fe 
teneri feu debere facere negantibus & con- 
tradicentibus , quia videretur effe contradus 
fimoniacus & contra confcientiam pro fa- 
ctis ordinibus conferre pecuniam. Igitur hac 
lite pendente , dominus archidiaconus fecit 
teftes & feniores ipfius ecclefix examinare 


Digitized by 


Google 





*77 MONASTERII S. V I C TORIS. 2 7 * 

% & aliqua religioforum privilegia de hoc tan- A occurrentia , praetermittebatur, & adhuc dc 

gcntia attente difcutcre. Quibus peradis , fado praetermittitur praefata folemnis mifla. 

inventum eft prxdidos religiofos ab hoctri- Tu vero motus devotione , ut credimus, 

buto fcu exadione omnino & penitus efle volens circa defedum praefatae miflx remc- 

immunes, & pro fratribus ordinandis nihil dium apponere , inftituifti & ordinafti in ca- 

debere perfolvere. Unde praefatus dominus pitulo tuo coram fratribus , ut dc cetero per- 

archidiaconus juravit quod nec per fe nec petuis temporibus praefata B. Virginis mifla 

per quemcumque fuum familiarem vel clc- nullo modo praetermittatur ;fed ii in die fab- 

xicum quamdiu viveret, pro hujufmodi or- bati occurrat aliquod feftum propter quod 

dinibus aliquid reciperet aut requireret aut illa non poffit celebrari in majori ecclefia > 

per alium recipi faceret propter caufas prx- ipfa tamen in aliqua alia capella cum nota 

aidas, & fic ceflavlt. tempeftas : immo eft B & folemnitate celebretur, 
fententia excommunicationis contra dantem Ordinafti infuper quod ne fit defedus in 
& recipientem pro ordinibus facris. celebratione prxfatx miflx, fi aliquis fratrum 

tuorum ex mera devotione velit ipfam ce- 
■' lebrare, fibi permittatur. Si vero nullus ad 

De modo recipiendi archiepifeopi Senonenfis aut hoc fe prxfentet, tunc frater qui debec di- 
epifctpi Ptrijienjis cum vijiunt monafierium. cere tertiam miflam , loco illius ad illam 

miflam de B. Virgine teneatur, &didaora- 

N Ota quod quotiefeumque reverendus in tione pro defundis, a tertia mifla teneatur 

Chrifto pater dominus archiepifcopus immunis. Quod fi ille abfens fuerit, per in- 

Senonenfisfeu etiam dominus epifcopttsPa- firmarium tuum, aut alium cui hoc injun- 

rifienfis vifitaverit ecclefiam iftam pro pri- xeris celebretur. 

ma vice, tunc debent honorifice cuni pro- Supplicafti infuper , quod iftud fandum & 
ccflione recipi in cappis fericis vel fine illis, devotum ftatutum approbaremus , confirma- 
ficutvifum fuerit expediens domino abbati. C remus , & feripto fubfigiilo noftro commu- 
In omnibus autem ceteris vifitationibus, ul- niremus, ut memoria hujus & ftatutum du- 
tcrius cum procclfione non recipiuntur. Sed rarct in perpetuum, 
fi placuerit pro honore ipforum majores Iterum , quod , ut fratres fcu quicumque 
campanx pullantur. alii devotius & libentius illi miflx inrereflcnt. 

Item in capitulo numquam admittuntur &folemnius decantarent, placeret nobis loco 
cum confiliariis aut gentibus fuis, fed prx- materialium diftributionum , conferre fti- 
cifc cum aliquo fuo focio,& aliquo notario, pendia fpiritualia, fcilicet aliquas indulgen- 
nifi de gratia fpeciali. tias. 

Supplicafti etiam nobis pro quadam anti- 
phona de ipfa gloriofa Virgine quotidie in 
LlTTERdL PETRI EPISC. PAR1SIENSIS tt j a ecclefia poft completorium folemniter 

De mifla folemni in honorem beatx Marix cantata, quod ut fratres infra fepta mona- 

diebus fabbati celebranda & dc antiphona ft crii hora qua cantatur exiftentes , frequen- 
in fine completorii decantanda. D hus & avidius ad illam antiphonam conve- 
niant , aliquos etiam dies indulgentiarum 
TJ Etkajs miferatione divina epifeopus Pa- omnibus ilji antiphonx intereflentibus con- 
J7 rificnGs, diledo filio noftro Petro ab* ferremus, ut de cetero celebrius & vocibus 
bati S. Vidoris juxta Parilius , & omnibus altifonis concinatur. Nos igitur cupientes 
fratribus ibidem fub vita apoftolica & regula divinum officium magis ac magis ampliari, 

S. Auguftini degentibus , falutem & finccram confiderantcs etiam ipfam intemeratam Vir- 
in Domino caritatem. ginem , in cujus honore cathedralis ecclefia, 

Juftis petentium defideriis dignum eft nos cui prxfidemus, eftinfignita’, omni laude 
facilem prxbere confenfum, & votaquxa fore digniffimam , & fecundum Hierony- 
rationis tramite non difeordant, benigniter hium, quicquid fit ad bonorem Matris Dei, 
exaudire , & fpccialiter illa qux tangunt de- fit ad honorem ipfius fui Filii. Idcirco fpe- 
corem & honorem domus Dei & interne- ciali devotione moti, petitionibus tuis fa- 
ratx genitricis ejus. Dudum , fili cariflime , £ cilem prxbemus aflenfum. Nos igitur in pri- 
expofuifti nobis, quod in prarfata ecclefia , mis approbamus, confirmamus & prxfens 
cuiprxfides, exigua & multum negleda dc feriptum figillo noftro communimus, illa, & 
gloriofa Virgine Maria fiebat memoria, fuper illa qux fuper ordinatione hujus miflae 
(altem in celebranda de ipfa aliqua folemni duxifti ordinanda & facienda , ratum &gra- 
mifta , quia cum antiqui parres ipfius eccle- V tum habentes ipfum fandum ftatutum , & •«. 

fix inftituiflent in qualibet die fabbati unam participationem atque communionem vo- 
miflarft folemnem celebrari de ipfa gloriofa lentes habere in ipfa mifla & omnibus ora- 
Virgine, in ecclefia majori, tamen propter tionibus ipfius ecclefix, qux inter alias ec- 
odavas feftivitatum & fcfta quxeumque no- clefias eft immediata filia noftra , nobis fub- 
vem vel trium ledionum diebus fabbatinis dita , audoritate nobis a Deo coi lata & a 
Vtt. Script. & M#n. anpl. Colle ft. Tom. } I. S ij 



Digitized by 


Google 


279 VETERA 'MONUMENTA MONAST. S. VICTORIS. 2S0 

iummo pontifice conccffa , concedimus fic A cefis Parifienfis , B. Mariae de Puteolis, B.jf 
conferimus omnibus illi miffx, inquocum- Mariae de Floriaco , cjufiiem B. Mariae de Fa- 
que loco infra muros ipfius monafterii cele- ronvilla, & B. Mariae de Montc-Bednisdioe- 
bretur,perfonaliter exiftentibus ,pro qualibet cefis Scnonenfis , S. Vidoris de Brayo dioe- 
die fabbati , xl. dies indulgentiarum. Item cefis Silvanedenfis ,S. Petri de Buciaco-Regi* 
convenientibus & omnibus exiftentibus in Aurelianenfisdioecefis,membrprum a dido 


antiphona poft completorium in honore 
gloriofar Virginis decantata, decem dies in- 
dulgentiarum concedimus , perpetuis tem- 
poribus iftis indulgentiis duraturis. Petimus 
tamen & fupplicamus in praefata mifla haberi 
unam fpccialem orationem pro ftatu noftro 


monafterio S. Vidoris prope Parifius depen- 
dentium , congruis frequententur honoribus, 
fit a Chrifti fidelibus jugiter venerentur, ac 
in fuis ftruduris fit aedificiis debite reparen- 
tur , conferventur & manu teneantur , libris, 
calicibus fic aliis ornamentis ccclcfiafticis de- 


fit omnium praelatorum populo Chriftiano B corentur, fic laudabiliter muniantur > in ipfis 


praefidentium. In cujus rei tcftimonium fi- 
gillum noftrum praefentibus litteris duximus 
apponendum. Datum fit adum' Parifius dic 
quinta decima menfis Julii anno Domini 

MCCCLXXXV. 

LITTERA JOHANNIS CARDINALIS, 

De indulgentiis conceflls his qui ecclefiam 
S . Vidoris fit prioratuum ejus vifitaverint 
fit ad reparanda aedificia contulerint fub- 
fidium. 

J Ohannxs Rolikt miferationc divina tituli 
S; Stephani in Caelio monte S. R.E. pref- 
byter cardinalis fit epifeopus Eduenfis uni- 
verfis fit fingulis Chrifti fidelibus praefentes 
litteras infpeduris falutem in Domino fem- 
piternam. 

Ante thronum divinae majcftatis fideles 
Chrifti Sandorum piis adjuti fuffragiis , ad 
eorum folemnia eo debent ferventius inci- 


quoque cultus augmentetur divinus 5 fic ut 
Chrifti fideles ipfi eo libentius devotionis 
caufa confluant ad eafdem, fic ad reparatio- 
nem, augmentationem, aliaque przmiffa ma- 
nus promtius porrigant adjutrices , quo cx 
hoc ibidem dono caeloftis gratix uberius con- 
fpexerint fe refertos 5 diledorum nobis in 
Chrifto abbatis fic conventus ipfius monafterii 
S. Vidoris prope Parifius porredis fuper hoc 
nobis fupplicationibus inclinati, de omnipo- 
tentis Dei mifericordia fic beatorum Petri fic 
Pauli apoftolorum ejus audoritate , fando- 
^ rumque martyrum Nazarii fic Celfi , Lazari 
atque Leodegarii patronorum noftrorum me? 
ritis fic interceifionibus confifi , audoritate 
Ctiam apoftolica nobis quo ad hoc fpcciali- 
ter conccffa , omnibus fic fingulis utriufqu* 
fexus Chrifti fidehbus vere poenitentibus fic 
confeffis , qui conventualem ecclefiam ipfam 
S. Vidoris prope Parifius, ntenon alias cc- 
clcfias prxdidas ab ea dependentes , aut aU 
teram dc ipfis vifitaverint , fic ad reparatio- 
nem , augmentationem , confcrvationem , 
aliaquc prxmiffa manus porrexerint adjutri- 


tati, quo piis eorum fulfitiprxfidiis, potiora 
retributionis prxmia valeant promereri, unde 
nos more paftoris vigilis , fingulos Chrifti D ces, ut prxfertur, quotiens id fecerint, to- 
fidelcs, ipfos quos cupimus in fuperna pa- tiens centum dies indulgentiarum de fibiin- 
tria collocari ad ipforum Sandorum trahi- jundis poenitentiis mifericorditer in Domi- 
muc libentius obfequia , ut eos in confpedu no relaxamus , prxfcntibus perpetuis tempo- 
Domini devota veneratione collaudent. Cu- ribus duraturis. In quorum omnium fidem 
pientes igitur ut conventualis ecclefia mona- • fic tcftimonium przmifforum prxfentes litte- 
fterii S. Vidoris prope fic extra muros Pari- ras fieri , figillique noftti oblongi j uffimus ap- 

lienfes , ordinis S. Auguftini , necnon eccle- penfionc muniri. Datum Parifius in domibus 
fiz prioratuum S.Dionyfii de Athiis , S. Pauli noftrx refidentiz die x. menfis Odobris, anno 


de Alnetis, S. Guenaili de Corbolio , S. Ni- 
colai de Valle-Jocofa, S. Dcfiderii dc Villa- 
Ribello , B. Mariz de Nemore , S. Petri dioe- 


Domini mcccclxxvui. pontificatus fandiffi- 
mi in Chrifto patris, fic domini noftri domini 
Sixti divina providentia papx quarti anno viu. 



Digitized by 


Google 


2S* 



HISTORIA 

VICONIENSIS MONASTERII 


ORDINIS PRjEMONSTRATENSIS. 

Ex mjf. ejufdem monafierii. 


OBSERVATIO PRAEVIA. 

ELEBERRIM 1 in Hannonia monafierii Viconienfis 
ordinis Pr&monflratenfis brevem hijloriam edidit nofier 
AcheriuS Spicilegii tom. XII. qua primordia tantum ejuf- 
dem coenobii complebitur , cum geftis Guarini primi ab- 
batis ufque ad ejus in Laudunenjem S. Martini abbatiam 
tranjlationem , & Geraldi ipfius fuccejforis eletiionem , 
opus certe pium , & fi quod umquam , publica luce di- 
gnum. Hoc ad annum mcciii. profecutus efi Nicolaus Viconienfis prior , 
fubfequentium feptem abbatum gefia teflis oculatus accurate defcnbens , 
quippe qui fub iis omnibus egerat , uti ipfe infra ajfirmatn. 10. his verbis: 
Ego Nicolaus > qui in officio prioratus jam di&o Jofcelifto fucceffi , anno 
mcciii. fcribifeci, quoniam omnes praenominatos abbates vidi, fingulo- 
rumque obediens fui , praeter primum, qui tranflatus fuerat apud Laudu- 
num. Obiit autem Nicolaus in fenetiute bona , erat enim nonagenarius , 
cujus lucubrationem ad fua ufque tempora continuavit ejufdem coenobii 
rehgiofus alter Nicolaus de Montigni ditius , fatits quibufdam utnufqm 
operi non fier nendis additionibus. 

Trium horumce autiorum codices mfi. cum reperifiemus in bibliotheca 
Viconienfi, dignos ftatim eos judicavimus , qui publici juris fierent , nec 
mora eos defcripfimus , & anonymi quidem libe dum ab Acherio vulgatum 
cum mf. collatum aliquibus emendavimus in locis , fatiafque a Nicolao 
de Montigni additiones , anfulis inclufas , ubi neceffefuit , inclufimus. 

' ~ A caritatis obfcquium gratanter exfolvcrent. 

HISTORIA VICONIENSIS Haec ego frequenter audita fedulo verfans 
monafterii. in pedore.rccolcnfque quot & quantis blan- 

dimentis divina bonitas primordia noftrae 
i. QPiritus-fan&us ore prophetico teftatur converfionis delinieriu fatis aegre tuli nihil 
lijSliis Ifrael mandatum divinitus ,utbe- ex his ad notitiam pofterorum litteris indi- 
neficia fibi coditus collata , crebra recorda- tum : prxfcrtim cum primaevos fere omnes 
tione fuis fuorumque cordibus imprimerent , cernerem vitae prarfentis tranfeurrifle termi- 
^uatenus his frequentius memoratis , animos num. Libuit ergo , juvante Deo , notare 
3 cultu vanitatis arcentes, benefactori fuo breviter, quo tempore , quove au&orc, loeu* 

S iij 





Digitized by 


Google 


HISTORIA 284 

ifte (aerae religionis initium fumferit, ut non A (Celerum qux in ea frequentabantur enor- 


loci 3efcri 
pt io. 


£cauoocm. 


«jue. 


priventur notitia geftorum futuri heredes , 

& loci & morum, 

2. Locus ifte nomine & veritate CaftDei, 
licet ad id quod dicitur ante faecula divino 

. confilio praeordinatus fuerit, non diu tamen 
ex quo tali vocabulo vocabulique virtute 
. decorari coepit. Tempore namque Ludovici 
regis Francorum , haec filva primum a fratri- 
bus noftris incoli coepit annis ab Incarna- 
tione Domini mcxxv. plus minufve dccurfis > 
catcnus enim locus ifte fpinis ac vepribus 
cannifque paluftribus denfus , luporum ac 
ferarum latebris magis quam habitaculis ho- 
minum videbatur idoneus. Sed Rex ille fa- 
jpiens ac potens , qui vocat ea qua non funt 
fcom.4.17. tamquam ea qua funt , tempore (ibi placito» 
vetuftam auferens loco defpe&ionem , ino- 
ligni- pinatam contulit* (an&ificationem , vetera 
diflipans luftra , novaque fibi ftatuens caftra. 
Per idem tempus quippe Dei fapientia cum 
filiis hominum ludens in orbe terrarum , di- 
vertis in locis cafas (ibi ftatuit, adquascon- 
ftruendas operarios de fervitute Babylonis 
evocato?, *inibique multiplici virtutum ex- 
perientia probatos, ad coelcftem aulam coro- 
nandos introduxit. Inter quos velut fapiens q 
architc&us pjurima fagacitate coenobii hu- 
jus primus inftaurator enituit, Britonum qui- 
dem gente progenitus , Francorum tamen 
loquelis & moribus luculenter fatis imbutus» 
Primn* ineo- faccrdos officio , nomine Wido. Hic cum Ic- 
it Wido. v j s a d 0 iefccntiae annos per trivia vanitatis 
vagabundus, ut plcrifque moris eft, tranfe- 
giflet, aevo jam maturante, mutavit & mores. 
Coepit namque fupernx gratiae perfiifus ju- 
*£«tt.**/?barc , * fadus jam juvenis, dies laboriofos 
nicnfcfquc vacuos vigilanter fibi dinumera- 
re, annofque aeternos in amaritudine animae 
fux recogitans, taliter, ut rcor , ad contem- D 
tum mundi feipfum follicitare. O anima mi- 
fcra, quare (eauceris vanitatis fic aemula , aft 
veritatis nimis ignara ? Perpende quaefo quam 
grave fit quod patimur , quamque vanum 
quod fequimur , aeternum qfo ducimur. Ob- 
lUt. perfpt- f ecro g rac l um * perfpiciens ultra pro- 
* zdiu hac^redi quam fit periculofum ; * huc prodiiffe 
perdidifle tenus fatis eft , jam non decet ultra : Sperne 
voluptatem , nocet empta dolore voluptas. 
His atque his fimilibus , fpirante Deo , ad ani- 
mum redu&is , terga -nugis vertens, male _ 
tutus ardum qui ducit ad vitam ingreflijs 11 
terere callem, mutans habitum, liquit fac- 
culum , migravit ad eremum. 

3. Illo namque in tempore quo veneran- 
dus pater Nor.bkr.tus Praemonftratum venit 
habitaturus, facrarumque inftitutionuni qui- 
bus jam totum ferme per orbem catholica 
decoratur ecclcfia, rudimenta daturus, prae- 
fatus Wido paucis diebus illic demoratus, 
ficut audivimus, feceflit loco majori cedens.; 
Audita vero fama hujus filvae ( famofifiima 
9nim erat tum prae fui latitudine , tum prae, 


tenus. 


mitate ) Deo comite adveniens, locato* fibi 
tabernaculo fub annofa , ut dicunt , tilia ino- 
pinatus refedit* hofpcs, in proximo fiendus 
& heres. Haud longe autem ab arbore palus hofpe*. 
erat ingens , rivufque praeterfluens , quem 
indigenae fermone publico Paragium * rivum * In tdit> TJ . 
appellant , quidam vero e noftris paradifi five aum. 
Paracliti rivum eumdern dici mallent, quod 
& mihi m&gis libet. 

4. Hocigiturin loco, ficut praedidum eft/ 
fodo domicilio , vir Dei vino illo quod no- 
vis in utribus recondi decet , diledione Dei 

® fcilicet & proximi fervens interius , lucrum- 
que animarum vehementer fitiens, ducc 
Chrifto egreflus ad publicum , erudare coe- 
pit populis quod ab * aeternis hauferat po- *i ne dit.ia. 
culis. Igitur velociter fermone currente, tur- Kr « u *- 
bae confluunt, vilemque hominis habitum, 
hilarem vultum , placidumque fermonem at- 
tendentes, & in praecordiis omnia ponentes, 
reficiebantur non minus trinione quam fer- 
monc. Fit itaque , largiente Deo , peregri- 
nus homo notus in populo , ab omnibus 
amatur, veneratur , fufeipitur & colitur. Fre- 
quentant ejus domicilium , pofcunt confi- 

q lium, impendunt corporale beneficium , re- 
ferunt optatum animae domi folatium. Per- 
pendens igitur manum Dei bonam fecum 
efle , populique corda divino fpiramine ad 
audienda verba vitae referata , cogitabat di- 
latare tentorium fuum : quatenus colledis 
fratribus ibidem , Chrifto debitum perfol- 
vere poflent famulatum : nec tamen arbitra- 
batur fibi tutum vel licitum * in alieno cef- * h tJjt . 
pite abfque nutu heredum fundamenta ja-aiiohofpitio. 
cere , praefertim in hac filva quae pluribus 
fubdivifa heredibus , tot dominorum legibus 
fubjacebat. Proinde accedens ad unum eo- 
rum Alamannum fcilicet *dc Pont . , illuftrem * In & e 

virum , cujus juris videbatur efle locus quem Po«w. 
occupaverat , conventione fada cum eo , 
partim praefentis lucri acceptione, partim * 
mercedis aeternat fponfione , fadus eft coram . 
multis tcftibus hujus loci legitimus heres, 
qui paulo ante fuerat inquilinus & hofpes. 
Conftrudifque cafulis fibi fuifque nccefla- 
riis , exivit homo ad opus fuum , peragratif- 
que finitimis ca(iellis& oppidis, femina vitae 
fparfit ubique, moxque mirum in modum 
fole juftitiae defdper radiante , maturos inve- 
niens firudus, primitias ex eis Domino lita- 
turus dccerpfit. 

5. Siquidem tantus ardor divinae dile&io- AdWido- 
nis quofdam arripuit, ut tepente (xculi va- nero «bdica- 
nitatibus abdicatis, rcbu(que propriis adnu- 

tum viri Dei delegatis, ipfi deinceps adhae- multi co&. 
rerent , nexii indiflolubili colligati. Cum qni~ fluunt * 
bus ad locum paupertatis fux regreflfus , lin- 
gulis diebus fecundum tempus A: horam ad : 
humilitatem obedientix , ad virtutem patien- 
tis , ad inftantiam orationis , ad tolerantiam 
laboris , ad vigilantiam contra juges antiqui 


Digitized by 



e 




t%$ MONASTERII V I C 0 N I E N S I S. *U 

hoftisinfidias, monitis & exemplis quos Deo A modios terrx continens ,*& non eft verilimilc 

luctatus fuerat , inftituebat tyrones. Tantae hominem folum cum matre & fratre pro 

vero caritatis erat, ut licet inopem agens vb fui habitatione tantum terra? invafifle aut 

tam , fibi fuifque vel feribendo, vel alio quo- etiam inclufiffe > nifi forte duo habitacula 

'cumque jufto modo quotidianam a foris con- jam conftruxerit, quae nufquam reperi aut 

*w*ife.hof- quireret ftipem : * hofpitatori tamen praece- audivi. Eft etiam locus alius in filva de frit , 

piuUtec. p Cr j t ncm j ncm cx car i tatc vidualia peten- qui Mala-domus dicitur , ubi fimiliter quam* 

tem vacuum abire permitti. Saepius enim il- plures eremita inhabitaverunt , qui una eunt 

iac.<. 38. Jam veritatis promiflionem, date (jr dabituf aliis a malivolis jugulati finem optimum» 

•vobis mente retradans , phirimumque de ea ut 'rei probat veritas, funt adepti. Nam in 

fperans, pro viribus implebat, fibique fub- loco fufpendii fons a terra afccndit , quiibi- 

ditis fervandam attentius commendabat. _ dem permanet ufque in praefens. Attamen 
6 . Confluxere undique populi terrae , cer- * dida domus ex hinc noftrum dominium nort 


nere cupientes quae hic fiebant tamquam mi- 
rabilia. E quibus aliqui videntes opera fra- 
trum , vilitatem vcftium , devotum ad invi- 
cem obfequium , laboris exercitium , cari- 
Gen. jt. u tatem & filentium , dicebant Caftra Jiet funt 
hac, & Spiritus-fandus habitat in his : alii 
vero largifluam Dei mifericordiam non con- 
fiderantes, aiebant : In tantis miferiis non fub- 
fiftent ; fed recedente paftorc difpergentur & 
oves. Hoc autem illis , ut opinor , non mo- 
dicam dejerationem incufferat, qaod qui 
anteriori tempore in vicinia noftra habita- 
verunt, nihil umquam ad perfedum addu- 
centes , abfque habitatore domos vacuas di- 
miferant. 

7. Ante paucos etenim annos in proxi- 
mo monte ad boream fito, quidam eremita 
credo tabernaculo cum matre degens, ea 
ibidem fepulta , cum folus remanfifler, nefeio 
a quo‘ fcclefto homine jugulatus in puftum 
dejedus eft : unde poftmodum extradus,& 
in atrio S. Amandi fepultUs requiefeit 5 cog- 
nomen monti non excidit. Porro ad occi- 
dentalem plagam quidam cum matre & fra- 
tre fimiliter habitabat , Hugo vocabulo , con- 
verfus habitu , graduque facerdos. Huic 
confuetudo fuit circuitis circumquaque vil- 
lis & caftris fermonem ad populum facere, 
nec tamen multum proficere : quidquid enim 
ore loquaci ferebat, moribus indifciplinatis 
conculcans, crefcere non finebat. Inter duo 
namque matura, ficut vulgo dicitur, unum 
acerbum promens, rifus&joca perfarpe au- 
dientibus commovebat. Hic patrem Wido- 
nem de die in diem profperis fucccflibus at- 
tolli, fe vero minui cernens, nil profpera- 
tus receflit, ejus portiuncula .noftros in ufus 
redada, nec tamen nomine priftini poflfef* 
loris privata. Adhuc namque locus ipfe Sar- 
tum domni Hugonis appellatur. 

8 . [Locus autem hujus eft pro pofteris a ma- 
gnis arboribus ante portam,ubi pro tranfeun- 
tibus fons profluit, tam in terris nondum cul- 
tis quam «xcultis > ufque ad viam qua? via far- 
• tata dicitur:dividens hujufmodi fartum a filva 

ibidem exiftente. Veru dixerunt aliqui fedem 
habitacjHi fui in pifcaria noftra vivarii ftratae 
publicae contigui, fcilicet de ramis : quod 
non mihi placet, cum magnum fpatium fit 
a vivario ufque ad ipfum fartum > multos 


fufeepit : fed in ea miles quidam leprofus 
manfionem atque curfum vitae confumma- 
vit i necdum convertitur in noftros ufus , vel 
tunc primum cum per excambium villae de 
Hucegnies didam filvam atque domum eunt 
omnibus appenditiis poflidemus. Cum autem 
jam fortis armatus tam nefarie cuftodiret, 
immo vaftaret atrium fuunt , fupervenit for- 
tior, virtus fcilicet divina, quae ad prarfen- 
tem locum quem modo incolimus deftinare. 
dignata eft domnum Guidonem virum rc- 
ligiofum & timentem Deum jam fupradi- 
C dum, litteratum virum, in cujus labiis dif- 
fufa erat gratia fruduofae praedicationis. HiC 
mundum marcentem cum fuo flore fterili 
rcfpuens, fub tegmine fagi folus aliquantis 
diebus inhabitavit. Porro quoniam lux ac- 
cenfa non debuit fub modio latere , fed in 
palam abduci , praedidus magifter Gu 1 do cir- 
cumquaque verbum Dei diffeminans , quof* 
dam fratres de inter fludus labentis fatculi 
ad portum fandae religionis , Deo coopc- 
rante, perduxit. Ut autem tam novella plan- 
tatio magis poflet propagari , & ramos fuos 
1 ad frudificandum extendere latius , ] ve- 
nerandus W 1 do bonis initiis finem optb 
mum annedere fatagens ,*• Bercngertrun- Tim* 
cenfem abbatem adiit , rogans quatenus «-Berigarii. 
de fratribus fuis ad hunc locum deftinaret,' 

. qui noftros fuis inftitutis imbuerent > ac 
tempore opportuno ex eodem ordine abba- 
tem fibi , Deo * difponcnte , praeficerent. Ab- 4/ „ lJit fiw 
bas itaque precibus annuens fupplicantis » difponentes 
ihifit de fuis canonicis , ut locum gentem- P fzficerenti 
que confiderantes renuntiarent, utrum* res uttft 

dignum quid effedu prxmonftraret. Qui ve- tcdlgnum ‘ 
nientes diebus aliquot in loco peradis, vi- 
dentes terram aquofam & arenofam , cultu- 
que difficilem , non fatis fidentes in eo cujus 
eft orbis terrarum & plenitudo ejus , via qua 
venerant reverfi funt in regionem fuam , 

Deo nobis melius aliquid providente. 

9. Siquidem domnus Valterus abbas S. Subjiciantur 
Martini Laudunenfis , vir in perferendis ma- 
lis experientiffimus , multis precibus pulfa- Pr*monftr. 
tus, venit locum invifere, ac m ifet icordia 
motus, coepit ejus curam ageres fidenfque in . , 
eo a quo eunda bona procedunt, ingreffus 
Duacum , verbum Dei cum fiducia loque- 
batur ad populum : fadumque eft , co io- 






»87 HISTORIA »88 

qucnte, cuni inter Cetera loci hujus mentio A afliduitate laboris vel inflantia orationis , 


incidi ifet , plurimorum tam ex clero quam 
populo tanto amore -erga Deum & locum 
corda perculfa funt , ut fxculo mox renun- 
tiantes , fe cum fuis, abbate praetente , Chrifto 
voverent & loco. Exinde vir Dei conftan- 
tior factus , fignato privilegio a venerabili 
viro Rob.er.to Attrebatcnfi epifeopo , curam 
loci fufeepit, eo videlicet tenore, ut abbates 
ibidem confecrati cum fibi fubditis Laudu- 
nenfls coenobii flatura regularia, morefque 
honeflos pro-facultatc fervarent ; nec tamen 
ulli exadioni temporali obnoxii forent. Midi 


cum vix umquam aut manus quiefeeret a 
labote, vn lingua vacaret ab oratione ? Unde 
contigit frequenter , ut per nodes quiefeen- 
tes in ledulis , te vel pfallentium choris in? 
terefle, vel facris altaribus aftare , aut etiam 
albatorum catervas praecedentes fubfequi, 
vel -flmile quid cernerent. Evigilantes vero 
verfum , quem opprimente fomno dimife- 
iant, adhuc in ore ruminarent. 

12. Porro confuetudo talis erat, ut egre- 
<dientes ad laborem , five ad farriendum vel 
ad farta cremandum , finito labore non va- 


funt ergo fratres, qui rebus profperc ceden- jj cui redirent! fed quifque pro viribus onera. 


tibus , infra modicum tempus domnum Hen- 
ricum vice prioris libi praelatum, illuftrcm 
virum, ( fertur enim capellanus & confan- 
guineus fuifle regis Francorum ) in abbatem 
elegerunt : attamen Chrifto rcfiftente , defi- 
derio fuo fraudati funt. Statuta enim conte- 
crationis ipfius dic , dum epifeopus non adef- 


fibi bajulantes, feriatim & cum filentio re- 
pedarent. Tali quidem opere , ut reor , illam 
Sandi- Spiritus p,rom jffionem ore Pfalmiftae 
prolatam '.Venientes autem venient cum exui- p£j. , 1; _ tt 
tatione portantes manipulos fuos , quam cor- 
dibus infixam ore frequenter ruminabant, 
fe defiderare & expedare jam quali quaedam 


fct , elongaca benedidioric Laudunum re- praeludia exercentes , declarabant. Et quidem 


verfus eft. 

Warinns i. i o. Quo regrelTo,Laudunenfis abbas dom- 

abhas Vico- num Warinum priorem fuum ad confecra- 

mentis. . , r t , , . 

tionem milit, qui percepta benedictione, di- 
grritatis gradum piis adionibus fupcrexal- 
* ia edit, fa- tare fa tegit. Erat enim vir * limplex , & redis 
plcns ’ moribusornatus, atmulator ordinis , amator 
paupertatis , cuftos caftitatis , fedator hofpi- 
talitatis, poftremo virtutum impiger cultor, 
ac vitiorum fervidus ultor. Qui dum venit 
fet, & de nimia egeftate quofdam conqueri 
audifler, verbum memoria dignum fertur 
tulifle : Deus , inquiens , fi nos in loco fcierit , 
ipfe ad manducandum prxftabit : non igno- 
rans utique quod Deus omnia per plenitu- 
dinem fapientiac fuac fciat, fcdfubditos mo- 
nens quatenus boni operis fedulitare a Deo 
iciri fatagerent. 


Matt.i;. }4. 


Spiritus-Sandi promiffio in retributione ju- 
florum perfede complebitur , cum finito fci- 
licet judicio , fandi qui in labore & aerumna 
in hoc fcilicct fteculo femina * vitae femina- *m*dit. dttft 
verunt, audita illa defiderabili voce, Venite 
fcilicet benedicti patris mei , percipite regnum 
quod vobis paratum ejl a conjHtutione mUndi , 
pulcherrima cum proceflione portantes prae- 
mia laborum , a tribunali judicis introibunt 
gaudentes , ad contemplandam perenniter 
faciAi Patris, reprobis omnibus curti fuo 
principe diabolo in tartara rctrulis. 

13. Haec & his limilia ordini congruentia 
die noduque inceflanter agentibus , Deus cui 
placere gefticbant, tantam contulit gratiam, 
ut vicini divites pauperes magno cum 
affcdu venerarentur , & locum & gentem 
& praecipue abbatem , qui cis vir bonus appa- 


11. Quis autem valeat digne diflercrc ^ rcbat, in termone verax, in operatione ju- 


quantus qualifquc fuerit eo tempore tam in 
difcipulis quam in magiftro amor veritatis , 
cuftodia humilitatis, contcmtus mundanae 
vanitatis , cum certis indiciis lincerae carita- 
tis omnesfe monftrarent mortuos elfe mun- 
^0, & mentibus habitare in coelcftibus cum 
Chrifto ? Cur autem eos mundo mortuos 
non rede dixerim , quibus tanta erat parci- 
tas in vidu , tanta vilitas in veftitu , ut quae- 
que guftu dulcia , tadu mollia penitus ab- 
horrerent , & talia qustrentes oftentui habe- 
rent? Tanta quippe aufteritas erat in vidu, 
quod aeftivis temporibus cum legumina non 
haberent , tribulos & agreftts herbas per arva 
legentes & propriis humeris domum advedaa- 
tes, una cum foliis arborum codas in cibos 
fumerent ; nec tamen mors in olla tendeba- 
tur, quia farinula perfedae caritatis condie- 
batur. Erat vero tanta vilitas in veftibus, ut 
tunicis toties rcclavatis plcrique veftirentur, 
quod in dubium venctit ex qua potius parte 
initium fumferint. Quid autem dicam dc 


ftus , in univerfis moribus ornatus. Unde 
feniores terra: locum frequenter invifentes, 
cum audiflent & vidiflent numerum fratrum 
ampliatum , ac diverforium valde anguftum, 
hortati funt abbatem oratorium lapideum 
conftruerc , fuum ei fpondentes auxilium 
artificibus conducendis atque pafcendis , ce- 
terifque neceflariis non defore : quorum mo- 
nitis non de propriis viribus prarfumens aut 
Opibus* fcd divinis fidens muneribus, abbas 
annuit, cftoffifque lapidibus, quarque forent 
ad opus neceflaria praeparavit. 

E 1 4. Diebus itaque fandis Pafchae fada pro- 
ceflione ad locum quo conftruendum erat 
oratorium , ibique mifla celebrata ,' locata 
funt fundamenta in honore Dei ag beatifli- 
mae femper virginis Marle, Godefrido co- 
mite Auftrebatenfium cum infinito coetu 
divitum & pauperum aftante. Siquidem ora- 
toriolum quo eo tempore imo & ante ce- 
lebrabantur divina in honore Dei & beati 
Scbaftiani martyris a venerabili patre Wi- 

DONE 


Digitized by 


Googl 


e 


289 MONASTERII VICONIENSIS. 299 

1>one cx lignis compadum in pomerio fitum A nem tranfadis , apud * Jovinianum , Rrxfacx * > edit , jo- 
fuerati ibi etiam tunc temporis dauftrum regionis caftrum dcfundus, in atrio fandi La- vuium - 

erat atrio ibidem confecrato. Porro ecclelia zari , ubi debiles peregrini & pauperes fepe- 
beatx Deigcnicricis Marix v i . annis con- Uri folent , id ipfo petente > conditus jacet ,’ 
fummata, feptimo dedicata eft odavo calen- beatam prxftolans a jufto judice iui laboris' 
das Odobris a viro excellcntiflimo domno remunerationem. Anno quidem ab Incar- 
Alviso Attrebatenfi epifeopo, ab Incama- natione mcxlv 1 1* calendis Februarii profe- McxL /B v f ^' 

tionc Domini annoMCXxxix. domni Varini dus a nobis , 1 1, calendas Aprilis migravit tuimiuu, 
primi abbatis decimo. a feculo , in xternum, ut credimus , vidu- 

1 5. Fada eft ipfo die confecrationis non rus. cum Chrifto , pro cujus amore ab incun- 
modica perturbatio in populo j fed Djbo vin- te juventute voluntarius pauper fadus, quoad ~ 
dicante non longe poft in ipfum > a quo B vixit pauperum ftrenuus confolator , prout 
perturbationis caufa proceflic , ultio mani- potuit , femper extitit. 
feftafadifque digna proruit : fadum eft nam- [ i8. Anno igitur Dominicx Incarnatio- 


que cum, omnibus qux tantx fplemnitati 
congruebant rite peradis, qui ad diem fe* 
ftum venerant feftinarent ad propria , orta 
contentione inter Auftribatcnfes milites & 
I-andaftentes , ut vir illuftris Amandus fcili- 
cet de Dononio graviter qu?.(Tatus , caufa 
moeroris non modici nobis exigeret. Fideli 
quippe virilitate domno abbati fponte fadus 
obnoxius , in pluribus nobis utilis extiterat , 
& ad ecclefix conftrudionemfde fuis facul- 
tatibus frequenter 'adjuverat. l£itur proxima { 
die ille qui caput jurgiorum &erat } Daniel 
fcilicct de Curtc-Trajani,ferocitatc tyrannica 
opinatiflimus.ad determinatum congrcftum, 
quem vulgo Tornionem vocant, properans, 

. lancea perfoHus, a prxfenti luce violenter 
extortus eft , dignam fui fceleris lufcipicns 
retributionem. 

£16. Et in his omnibus Ixtabatur pater 
Guid o , eo quod profpcrum iter facie- 
bat D eus falutarium fuorum , proficiebat pa- 
ter in filiis, filii in patre, quia unus amor, 
una fides erat in eis , ut competat eis : Ecce 
quam bonum (jr quam jucundum habitare fra- 
tres in unum. Sic etiam in eis deerat om|& 
philargyria & avaritia , quia ea quae a vicinis 
in muneribus fponte donabantur, ab eifdem 
non fumebantur : verbum recolentes : pecu- 
nia tua tecum fit in perditionem. Divitias fic 
contemnentes, & fummam paupertatem eli- 
gentes , falvatorem fuum Jesum infequen- 
tes. Quo percepto a popularibus , perturbati 
graviter* ad ccclcfiam orationis gratia con- 
fluebant j exurgentes vero ab orationis loco, 
faccos magnos pecuniae .plenos relinquebant. 
Unde noftri per ecclefix veftigia incedentes, 
faccos hujufmodi reperiebanc , admirantes 
timebant valde.] 

obit Wido 1 7. His ifta gcftis pater W i do in territo- 

^.Burgun- r j 0 jvie tcn fi S civitatis xdicula rurfus con- 
ftruda, collocato etiam abbate, a Jerofoiy- 
mis iterata yicc reverfus, aliquanto tempo- 
re degens apud nos , quamdam curtem ad 
* lnf£u fc ' ufum pauperum atque * debilium apud Va- 
! lcncenas manentium exorfus eft conftruere 
juxta montem Aizin; qua nondum perfeda, 
oppidanis non ad placitum adjuvantibus, 
ad Burgundiam ipfe profedus eft , nec pluf- 
quam duobus menfibus poft ejus abfccffio- 

Vet. Script. & Mon. ampl. Collctf. Tam. VI. 


nis mcxxix. dominante comite BalduiNo, 
domus Viconienfis ordinem Prxmonftra- 
tum , donante Deo, & domno Galtero ab- 
bate S. Martini Laudunenfis auxiliante , fu£ 
cepit , patre Guidone quae fuerant operi ne- 4 

ccffaria procurante fideliter : in qua primus 
cledus eft domnus Hainricus vice prioris , 
coenobii Laudunenfis canonicus, vir magnus, , 
ut fuperius eft expreflum , qui elongata be- 
x nedidione , die ad hoc ftatuta abfente epif- 

• copo, ipfe perturbatus Laudunum reverfus 
eft. Sic vero Viconienfis ccdefia orbata de- 
do, orbata patre Guidone moeftiflima, utrum 
fubfiftere pofiet hxficabant omnes : attamen 
vineam quam in loco defpcdimmo atque 
inopinatiflimo dominus plantaverat , in po- 
fterum frudiferam eradicari non volens, im- 
mifit vinex fux fideliffimum cuftodem atque 
confervatorcm.] 

Poft ejus vero tranfitum annis iv. femis 
ferme defluxis, domnus Guarinus abbas, 
vir pix recordationis , cum annis xx. ferme 
duobus noftram ecclefiam ftrenue rexiffet, 
coenobii S. Martini Laudunenfis regimen 

• fufeepit, domno Valtero ejufdem clauftri 
abbate epifeopante urbi prxmemoratx. No- 
bis autem ob difceffionem fxpe didi viri 
mceftiflimis. , 

1 9. Succedit alius nomine Geraldus prx- n 
fixi coenobii canonicus, qui in initio prxla- conienfi s G«- 
tionis fux , quantum ad humanum fpedat taWu ** 
examen , morum honcftate & verborum dul- 
cedine atque affabilitate mirifice florens , 
maximum ftudium erga ornatum ecclefix 

• & decorem domus Dei impendere ftuduit, 
licet poft modum inftindu adverfarii ab hu- 
mili & redo religionis tramite deviaverit» 

Hujus itaque temporibus>cum & in fpirituali- 
bus& in temporalibus ecclelia noftra flore- ' 
rec , quidam c fratribus noftris qb amorem 

& honorem fandorum , vas quoddam quod 
feretrum vulgo. vocatur , ipfo confentiente 
&cooperantcxdificaverunt, auro& argen-* 
to ac pretiofis lapidibus decoratum. Cujus 
rei caufa, fcilicct ne tanto vafe vacuo re- 
manente, fruftra laboraffe dicerentur, ubi- 
cumque potuerunt ab ccclefiis tam vicinis 
quam longinquis fandorum pignora perqui- 

-rentes^nagnamex eis copiam aggregaverunt 

t 


* 9 i HIST 

inter quae etiam caput S. Flaviani, qui fuit . 
archidiaconus S. Nicafii , praefatus abbas a 
civitate Rhemenfi rediens 'fecum attulit : 
quoniam in eeclefia praefati praefulis & mar- 
tyris parentes notos & familiares amicos ha- 
bebat. Ipfum ergo caput cuna aliis plurimo- 
rum fandorum reliquiis, quorum nomina 
jam alibi defcripfimus ppfitum cft hono- 
rifice in praefato receptaculo a domno Co- 
ii esc alco Attrebatenfi epifcopo. 
icclefiam 20 ■ Accidit praeterea ut Balduinus co- 
fuam varii$ mes H.ainonenfis Coloniam orationis gratia 
qui?$. IeU proficifci pararet: cujus peregrinationis fa- 
ma cum fratrum noftrorum ad aures ufquc 
perveniflet , fuafcrunt jam dido abbati, ut ali- 
quem dc fratribus cum eo dirigeret , qui ejus 
audoritate & precibus ab abbate S. Heriberti 
corpus integrum unius virginis de focietatc 
xi. millium virginum mpreretur fufeipere, 
nobifque deferre , quod fadum cft. Enim- 
vero Domini cooperanre gratia , precibus 
comicis noftri, necnon & audoritate atque 
imperio flENRici ducis Lemburgenfis abbas 
S. Heriberti pulfatus , immo vidus , unam 
e pluribus virginibus quae in facrario con- 
fetvabantur , cujus nomen eft Karifla, pro- 
tulit nobifque tranfmifit. Hujus ergo facrae 
virginis facras reliquias cum hymnis & lau- 
dibus dic fando Pafchae fufcepimus,&poft 
Pentecoften convenientibus quampluribus 
viris rcligiofis atque abbatibus , ac multa 
plebe feculari , a domino Frumaldo archi- 
diacono Attrebatenfi cum honOre debito ia 
jam dido feretro repofitae funt. 

2U interea cum hujus unius (aerae vir- 
ginis adeptio acriorem fitim amplius acqui- 
rendi in corde abbatis Gcrardi fuccendiflet, 
vifa opportunitate temporis, ipiemet,non- 
sullis fibi fratribus aflociatis , Coloniam pro- 
fedus eft, & quantum potuit a quibufeumque 
potuit opportone importune precibus , do- 
nis ac promiffis, ab ipfo etiam jam faepius 
memorato abbate S. Heriberti , ignorantibus 
licet monachis, fandarum virginum & mar- 
tyrum , qui cum eis paffi funt , facra offa re- 
cepit, &huc ad nos die fefto fandae Trini- 
tatis attulit. Verum cum necdum femel ac- 
cenfus ignis defiderii cordi (uo fuadere pof- 
fet lentcfccndo , ut diceret : fufficit : tertio ni- 
hilominus , non quidem ipfe , fed per prio- 
rem legatum fuurri fandum, Locum Coloniae 
adiit , & ficut-femel & iterum , fic etiam ter- 
tia vice fandorum martyrum & virginum 
corpora collegit , de quibus ecclcfiam no- 
ftrfrm , ut rqi veritas probat , magnifice dita- 
vit. Horum ergo martyrum offa Deo (aera- 
ta, paratis loculis ligneis , in quadam ftru- 
dura lignea, auro & coloribus venuftecom- 
pofita , defuper altare apoftolorum in ipfo 
fronte capitis ecclefiar,ut intuentibus facile pa- 
Hueorqve tet, cum reverentia & timore collocaverunt : 
eriiu hift. in u bj eorum ufque hodie venerantur merita 
spicii, tora. laudem & gloriam Domini noftri J e s u 

Christi. 


ORIA 


CONTINUATIO HISTORIA 
Viconienfis a Nicolao priore 
anno mccii i. 

Primijfa prafatiuncula , qua fummatim refert 
exordia fundationis fic incipit. 

22 . \ Nno igitur Dominicae Incarnationis 
iYmcxxii. dominante domino Bal- 
duino, domus Viconienfis ordinem Praemon- 
ftratenfcm , donante Deo & domno Galtero 
abbate S. Martini Laudunenfis auxiliantc,fuf- 
_ cepit , in qua domnus Guarinas abbas vir re- 
" ligiofus ac timens Deum primus abbatum 
regimen tenuit xxn. annis. 

23. Huic fucceffit Geraldus qui circiter 
xvi. annos tenuit abbatiam, & quamvis in 
temporalibus aliquantulum profecerit , eam 
ultramodum indebitis obligatam reliquit. Eo 
ergo pro meritis depofito, poft modum ele-Gait«iasin. 
dus eftGALTERus, qui abfque benedr&idne at >f>«- 
cpifcopali folo anno non fine iqagna per- 
turbatione completo , cxceffit. 

24. Amoto Galtero , fubftitutus eft Stepha- 
nus de Urfina- valle, (a) Summa debiti & gra- $rephanui 
r. vaminis quod nobis comes fcilicet Baldui- 1 ^* 1 » 13 *’- 
• nus Hanonienfis intulit propter incendium [ 4 ] 
de Harcies, in quo valens mille libras perdi- 
dimus , fere ad undecies mille libras perve- 
niffe dicitur. Deus vero qui vincam quam 
plantaverat noluit eradicari , fervis fuis lar- 
gam benedidionem infundens , fexto poft 
.depolitionem domni GcraldUbbatis fecundi 
anno , debitum praenominatum ad tria millia 
librarum mifcricorditer redegit , & quod 
admiratione; dignum cft, retentis pofleffio- 
nibus noftris ecclefiae apud Curgies & Onaing 
in terris & redditibus comparatis, circiter 
j ngentas libras expendi mus. Praeterea do- 
mus & grangiae apud Harcies & in aliis gran- 
giis dc novo conftrudae & refarcitar fecun- 
dum aeftimationem fratrum mille libras pof- 
funt valere. Hoc autem ad relaxationem de- 
bitorum multum valuit , quod piae memo- 
riae Philippus Flandrenfium & Viroman- 
denfium comes , miferatus domum quam 
prius hofpicalcm audierat , divinf amoris in- 
tuitu neminem in tota ditione fua a nobis 
ufuras exigere permifit. Aliqui etiam credi- 
tores noftri, pro falutc animarum fuarum, 

^ non folum ufuras , fcd & fortem condona- 
1 verunt. Nam duo burgenfes fan&i Quintini 
in fuo obitu mille libras nobis dimiferunt, • 

Petrus fcilicet de FiUrs fexcentas , Robertus 
Cambarius c c c c. quidam itidem burgenfis 
Valencenenfis Lamberrus cognomento Ca- 
bilaus quingentas. Albcrtus etiam cogno- 
mento Comes, burgenfis Valencenenfis ante 
obitum plufquam l. marchas nobis condo- 
navit. Similiter & quidam alii. Haec vero * 
proinde feribi fecimus, ut caveant pofteri, 

( * ) Coafule Alexandri papxJU. epift. 149. & x ; 1. a nobif 
editas tom. x. 


D itized by 


Google 


»9J MONASTERII 

nc aliquando defidcrio terrarum live reddi- 
tuum comparandorum , dc permaxime di- 
lapidatione bonorum , vel luxuriofe vivendo 
recidant in ufuras, & incurrant illam malc- 
di&ionem Judx,quam oculis noftris vidi- 
mus , quod feturati funt feneratores omnem 
fubftantiam noftram, & diripuerunt alieni 
labores noftros , in tantum ut libri noftri & 
ornamenta ccclefiaftica nobis ablata funt, 
quae poftea Deo miferante redemimus. Con- 
Dwiei v. ventus etiam prae penuria difperfus cft. 

#ii>4S ’ 25. Prxdi&o itaque Stcphano jam fatif- 

ccnti fenio , nondum vita exempto fucceflit 
Dan 1 el vir fitnplex & bonus , qui cum prar- 
fuilTct iv. ferme menfibus , necdum in ab- 
batem bcnedi&us , quibufdam de caulis quas 
evolvere prolixum cft, ab abbate Prarmon- 
JoiwnesVl. ftratenfi depofitus eft. 

* ^Eaafc». 16 ■ Tunc fubrogatus eft domnus Johan- 

Nes Guasco, ante prior Prxmonftratenfis, 
tunc temporis abbas de Stella , qui nobifeum 
demoratus per dimidium annum, videns mul- 
ta gravamina intus & foris, maxime pertae- 
fus ad abbatiam fuam quam dimiferat rediit. 
Godcftidui 27. Subftitutus eft igitur ei Godefridus 
YU.* tba». Xongria qui circiter fex annis minus pro- 
vide le habens , domum multis deb A one- 
ravit , nec in fpiritualibus nec in temporali- 
bus admodum proficuus, a cura paftorali 
amotus cft. [ Hic licet indiferete fe habuit , 
cum in antea multipliciter clfet ccclefia ni- 
mis aggravata , & cumulans mala malis , 
pejora prioribus, cum trabes & quid quid 
potuit ab ecclefia & a dormitorio auferri 
fecerit ac etiam vendiderit : quoniam maxi- 
ma deeifdcm eratineifdem multitudo ,'ob 
hoc mercedem laborum habuit, quoniam 
a paftorali cura cum ignominia ejeftus eft. 
Poflelfiones vendidit, in tantum ut molen- 
dinum S. Gaugerici in Valenchenis vendi- 
derit : unde qualiter damnificati his diebus 
noftri fuerint agnofeere polfunt omnes.] 
Arnulfas 28. Confequenter pradatus cft domui ifti 
Vm. abbas. d omnus Arnulphus , vir litteratus & in fer- 
mone profufus, natione Flamingus, qui li- 
cet exterioribus deditus clfet, rcligiofum ta- 
men in priorem, Jocclinum nomine, ordinis 
& officii ecclefiaftici pium aemulatorem , ex- 
ccfluumquc acerrimum core&orcm interius 
praefecit , atque Nicolaum fubpriorem ; exte- 
rius vero virum induftrium nomine Theodo- 
ricum prarpofitum conftituit : & ita in brevi 
domus bonis temporalibus abundavit, ut 
mirum in modum clfet videre, nec eam ali- 
quid detrimenti paflam fuiffe , nec deinceps 
palfuram fore. Praefato igitur priore de me- 
dio fa&o & in capitulo tumulato , ubi prius 
fepuiti fuerant domnus Stephanus, domnus 
Godefridus, prarnominatoque Arnulpho cum 
officialibus fuis fumptuofius & lautius vi- 
vente , quam ordo exigeret, denuo coepit 
domus debitis obligari , maxime vero eo 
quod per multos annos annona ita fuit ca- 
Vet. Script. dr Mon. ampl. Colit ft. Tom. V. 


VICONIENSIS. rn 

A ra , quod infinita millia pauperum fame pe- 
rierunt & nos qui multum feminavimus pa- 
ram intulimus, inde provenit, ut quod dan- 
dum erat pauperibus , in ufus communes ver- 
terentur, ut etiam ante januas rdigioforum 
inedia confetti morerentur egeni. Tunc im- 
pletum eft propheticum illud : Clerici corutit 
non proderunt eis. Erat ergo Videte mife- 
riam. Nam qui prius folebamus liberales elfe 
pauperibus, prae nimft continuatione famis, 
qua: v, annis fine interpolatione alicujus fer- 
tilitatis duravit , nobifmetipfis timentes, ne 
nihil ferentes, nihil reciperemus, plufquam 
B mille marchatas avenae ad opus jumento- 
rum comparavimus. Siquidem in agricultu- 
ra periti, non folo foragio, fcd & avena ea 
fuftentari afferebant. Exinde accidit, ut quod 
dandum erat pauperibus , pro jumentis ex- 
penderemus, venditoque nemore noftro,quod 
procerum & annofum nobifquc valde necef- 
farium habebamus, ad extremam fere pe- 
nuriam devoluti fumus. Praefatus itaque Ar- 
nulphus, & prxnominatus Theodoricus, 
qui prius rerum copia effluebant , pariterque 
elationis typo a multo notabantur , mifera- ' . 
^ biter vitam finierunt. Abbas nempe paralyli 
dilfolutus, per aliquot annos officio mem- 
brorum , fcd linguae praecipue deftitutus cft. 

Alter vero peflimo crimine accufatus , prae 
nimio dolore objedlorum tabefeens, qui an- 
tea per multos annos fidelis & utilis ecclefiae 
noftrae efle ccnfebatur : apud Furnes peregre 
in carccre defun&us eft. 

29. Saepcdi&o autem Arnulfo adhuC aerum- tladalfii» 
nofe vivente , qui prius in multa gloria & ix. abbas, 
pompa vixerat, pro co quod impotens effet 
huic ecclefiae , domnus Radulphus abbas de 
Caftello juxta Mauritaniam praeficitur , & pec 
feptem annos egregie gubernavit. Humi- 
litatem cujus in abjefto habitu & frugalita- 
tem invi&u laudare fuperfluum reor , juxta 
illud : Ne Uudes hominem in vita fua : hoc 
tamen fideli memoriae arbitror commendan- 
dum, quod licet domum iftam debitis gra- 
vatam invenerit , & multa & maxima damna 
pertulerit, praecipue a domno Gerardo d6 
Bohaing [ qui fic nos aggravavit, ut bannuol 
fieri in Bohaing fecerit, ut nullus laicorum 
nobis defervirct : quod fi fecus prxfumtum 
effet , dccapitatum permitteret , & aliter vei 
minus non puniret. Quo vifo a noftris , unus 
noftrorum guerram fic fumit, ut in territo- 
rio de Harchies cum xiv. convcrfis armatui 
incedat. Itaque a convcrfis aratur terra ac 
etiam feminatur, cuftode concanonico no- 
ftro jam praedi&o. Qua re cognita a domno 
de Bohaing , capitali fententia eos debere 
puniri dicit , fi amplius incedant tali modo 
in defpc&u fui : fed nihilominus non ceflant 
noftri , quam ut heri & nudius tertius here- 
ditatem fuam confervent atque elaborent 
Fremit miles ad arma incedere , fuos ad per- 
dendum noftros jam invitat , progredi un^ 

Tij 



Digitized by v^ooQie 


*9j HISTORIA 296 

cum aliis ubi novit noftros trahere moras : A in gratiam ipfius rediit. Hanc perturbationem 


vifo a fcipfo noftro eoncanonico, lanceam 
levat, equum ftimulat, ut tamdem eumdem 
perfodiat. Percipit noftcr focius furentis ani- 
mi motum , tignum opponit , ut loqui va- 
leat cum milite iic turbato. Cedat miles ad 
nutum fic fupplicantis & intclligit quae dicere 
intendit. Dicit enim non effe honeftum tanto 
ac tali militi armatum^ incedere contra fclU 
giofos fua bona confer vantes, & infuper ad- 
huc in tutocxiftant, fi velle fuqm impleat, 
qui poftea fadum vindicabunt, quoniam uno 
occifo vel defundo, duo fucccdcrc dino- 


totius fandae ccclcfix fecuta cft captio terrae 
Jerofolymitanae, ubi multa millia Chriftia- 
norum interemta funt, ut captivis & obfeffis 
fubvenirent, fame, diflenteria & gladio perie- 
runt. In hac fiquidem expeditione Frede- 
rjcus imperator & filius ejus, & decus om- 
nium principum illuftris comes Flandriae 
Philippus , 6c innumeri alii nobiles & igno- 
biles moriuntur, & tunc flos Europae cecidit 
& emarcuit, nec adhuc Jcrufalem libera cft. steriiit* 
31. Defolationem terrae promiffionis fe- ma S ia * 
orca cft fterilitas terrae prardida, in quaqui- 


fccntur. Audit miles verba viri, cogitat fic 3 dem, quod mirum eft didu, multa vidua- 


pofle fieri prout dicit, vocat fuos ad rever- 
fum , qui prius venerant ad congreffum >'] 
£c permaxime a Willclmo de Belfurt , qui 
incendit vel incendi fecit grangiam noftrani 
dc Curgies , ubi tantum amifimus , quodzfti- 
matio pretii ignoratur. Pro pofle fuo nitens 
contra impetum fluminis, idem & refiftens 
malitiae fxculari, debita potius minuit quam 
auxit , & in cmtione terrarum & terragiorum 
& decimarum aliorumque redituum , & in 
conftruendis & reparandis molendinis atque 
aliis aedificiis plus quam fex mille libras cx- 


lia inveniebantur venalia , licet grandi pretio 
venderentur, ut etiam inopes fi pretium ha- 
buiffene evadere pollent. Tunc nos & fere 
ecclefiae regularium & faecularium , tum ex 
inhumanitate , cum ex diffidentia , retentis 
• vafis aureis & argenteis aliifque ornamentis 
& pecoribus multis, graviter offendimus, 
quod fons mifericordiac ignofeae, eo quod 
in fubftcntationem pauperum expenfa non 
funt : tantum nempe invaluerat fames , quod 
nihil aut modicum talis expenfa crederetur 


aliis aedificiis plus quam fex mille libras ex- proficua. Hanc fterilitatem, quae inunda- 
pendit. Haec autem ego Nicolaus, qui in offi- C tionc pluviarum continua accidit, fecutae 


cio prioratus jam dido Jofcelino fucceifi 
anno mcciii. feribi feci, quoniam omnes 
praenominatos abbates vidi, fingulorumque 
obediensfui, praeter primum , qui tranflatus 
fuerat apud Laudunum , jamque per multos 
annos ecclefiam fandi Martini rexerat , quem 
ubicumque eflet larga benedidio Domini 
profequebatur : nec tamen mirum , fiquidem 
erat fervor religionis , columna ordinis , & 
zelator caftitatis , amator veritatis :*quo prar- 
fidente vix alicubi tantus rigor difciplinae 
poffet inveniri quantus circa eum 5 & cum 
eflet plcbeius & mediocriter dodus, & ex ^ 
minori Britannia oriundus , pro apice tamen 
virtutum in tanta veneratione habitus eft, 
quod milites hujus provinciae ccrtatim ei ho- 
minium facerent, & ecclefiam noftram pro- 
priis fumtibus a fundamentis conftruerent , 

& ubicumque opus eflet pro ipfo allegarent , 
Schifma in liberifquc nomen ejus imponerent. 

«edefi*. 30. Poft ipfius vero reccflum , tot incre- 
buerunt incommoda, fpecialia & generalia 
damna , incendia , diflenfiones , fcandala , 
quod longum eflet texere per fingula : genc- 


funt guerrar multiplices inter regem Franco- 
rum & reges Anglorum , fadaque eft divifio 
imperii inter Otxhonem& Philippum ducem 
Suevi*, in quibus tot caedes hominum, tot 
Cverfiones urbium, & defolationes ccclefia- 
rum provenerunt, quod etiam feire nedum 
feribere eflet difficile. Balduinus vero co- 
mes Flandriae , nepos illuftris domni Philippi, 
adjuvit aliquandiu partes Johannis regis An- 
glorum. 

CONTINUATIO C HRONICI 
a Nicolao deMontigni ejufdem 
loci canonico. 

3 a. A Nno igitur Verbi Incarnati mccxvii. Roduifi ai>- 
venerabilis in Chrifto pater nofter katii obitu» 
hac debitum Adae folvit , & more mortalium 
in hoc poenam alieni delidi fuftinuit , qui 
delida propria frequenter punivit , utpotc 
corpus fuum in tantam dum viveret redi- 
gens fervitutem , tantifquc macerationibus 
crucifigens, ut fragilitatem communem ex- 
cedere videretur 5 & qui fibi adeo durus erat , 
totis circa egenos & miferos mifericordiac 


ralia tamen fummatim tangere utilius eft. £ vifceribus affluebat , non folum accipiens de 


Schifma per xx. annos in ccclefia Romana 
fuit inter Alexandrum papam & Odavianum 
antipapam & alios fucccffores Odaviani , in 
quo fchifmate tot damnationes , fpoliatio- 
nes , captiones epifeoporum , abbatum , mo- 
nachorum , clericorum fadx funt , quod ab 
aliquo fciri vel feribi eflet impoflibile. No- 
viffime tamen Alexander obtinuit , quod 
omnia regna Latinitatis ei favebant. Solus 
Fredericus imperator cum imperio fuo ei 
relidebat, qui tamen demum apud Venetos 


rebus communibus , fed & neceflaria detra- 
hens corpori, quod eifdem mifericorditer 
erogabat, & nonnumquam tamquam alter 
Martinus fe exuens ut nudos veftirct i & gra- 
tia exempli fufficiat unius recitationis exem- 
plum. Contigit diebus fuis hyememefle per-. Ejus virtute* 
horridam, & fe per villam de Ramis ince-. & P‘ e s efta * 
dere , ubi mulierem quamdam cernit quaft 
nudam ; popofeie mulier cleemofynar fu b fi- 
dium : pietate dudus pro fexu muliebri , fc 
a fuis divertit in partem , & pellicium quo 


Digitized by v^ooQie 


297 [MONASTERII 

folo veftiebatur exuens , mulieri contradidit, 
ut operirentur verenda ejus. Ob hoc eum 
Dominus mirabiliter adhuc infignivit in vita, 
plus vero poft mortem , ut patebit. Cum 
autem paftoris officio nobis, Deo difponcn- 
te, praeeffet , in habitu femper fuit humilior, 
in geftu dejedior , parcior & in vidu. Nec 
defuit fideli miniftro gratia benedidionis 
fupernae , quia ficut per eum bonis fpiritua- 
libus informati eramus , fic quoque tempo- 
ralibus incrementis per eumdem fuimus di- 
latati , ut tam ipfi quam nobis ex perceptione 
praefentium numerus firmior effe poffet cx- 
pedatio futurorum. Verum fenex emeritus 
regiminis farcinam in qua bene fudaverat 
fibi propter impotentiam corporalem prae- 
fentiens folito graviorem , eidem humiliter 
fe fubtraxit , & ad fola fe contulit (ludia pau- 
perum fovendorum , ut illum in ipfis fufei- 
perct & amplederetur quotidie , qui fe pau- 
perem fecit pro nobis. Hujus itaque tempo- 
ribus affignati funt ob reverentiam didi pa- 
tris ad xv. libras annui reditus ad portam , ut 
haberet unde melius expleret prxpofui de- 
fiderium. Succedente vero tempore , multi- 
plicatus eft annuus redditus in ae (limatione 
cccc. Ob hoc adhuc computum , prout ma- 
giftri alii , reddere nondum confueverunt. 
Cum igitur in his & aliis virtutum' (ludiis fc 
exercens , ad diem extremum inter dies paf- 
chalcs pervenerit , in bona dormivit fenedu- 
te , quali cupiens cum Domino pafcha fuum 
celebrare, & fic de exilio ad patriam, de 
morte ad vitam , de labore ad requietu , de 
mundo tranfmigravit ad Patrem, qui eft be- 
medidus in fecula feculorum, amen. Obiit 
autem infenedute fanda & canitie veneran- 
da , quoniam nonagenarius ; fepultufque eft 
cum patribus fuis coabbatibus in capitulo. 
Sed quem dum viveret tenuit fides , ibidem 
promeruit ut memoriter affit nomen ejus in 
faecula. Nam lucerna lucens fuerat in faeculo 
corufcante merito : quamvis abfeondita fub 
lapide latere non potuit , & adduda in pa- 
lam multis claruit miraculis. Confluebant 
undique populi terrae pro variis languoribus 
No», gratiam fanitatis reportantes : quod viden- 
tes noftri , ne congreffus per clauftrum pa- 
teret omnibus , exhumantes corpus , offa ad 
eccleiiam veterem non ad illam novam tu- 
mularunt , ubi etiam , dante Deo , circum- 
vicini remedia multa popofeebant , & infu- 
per reportabant. Noviflime vero in ecclefia 
nova, fub pedibus crucifixi, ad chori introi- 
tum extitit , confcpultufque ibi defiit mira- 
cula facere^, qua de caufa novit omnipotens 
Deus. 

Dc Nicolao 33. Fuit in tempore fuo prior quidam, 
videlicet prior Nicolaus, qui virtutum ge- 
neribus multipliciter florens , nefeio quid 
diaam , nifi quia Dominus alterum Nico- 
laum in laudem populi adeffe (latuit. Fulfit 
enim a Domino tanta gratia , quod ejus prar- 


pnorc. 


VICONIENSIS. 

A fentia complacebat univerfis , Ipccialitcr a 
tunc temporis comite ac etiam comitiffa. 

Nam cum caufa fpatii eis aderat , non in jo- 
culatorum aut hiftrionum ftrepitu congau- 
debant; fed mandato priore, de ejufdem 
verbis dulcedinis deledad hilares fe redde- 
bant. Hic (ludiofe manus operi prarbens , non 
otiofum debere effe frequenter ruminabat: 
unde contigit quadam die, cum caufa (patii 
mandatus effet a comite, & a pluvia in iti- 
nere nimium madefadus , tandem pervenit 
ad comitem : igne vero in camino appo- 
fito , inter comitiffam & comitem fuper ta- 
li petia ad deficcandum eum in eorum prae- 
fentia feipfum difcalcians , prarbens comiti 
unum dc focis fuis, comitilfe alterum, aie- 
bat quoniam omnia mala docuit ociofitas, 
idcirco ab aliquo opere nufquam effe vacan- 
dum : qui parentes imperio focos fuos ad 
ignem humiliter deficcabant. Hic frequenter 
cum ante conventum in choro pro matuti- 
norum officio celebrando orationis gratia 
fubintraret , in (lallo fuo illufionem diaboli- 
cam in forma vifibili fentiebat , fed fidens ve- 
raciter in Domino Jesu , in quo omne genu 
dedatur , coeleftium , tcrreftrium , five in- 
C femorum , non timebat, iramo vade retro fa- 
tana. proferens , in modico difparebat. ‘ 

34. Cum fimiliter poft matutinarum offi- a d*mone 
cium in oratorio relideret, adveniebat ire- iafcftatut * 
rum idem adyerfarius, & lampades ecclefix 
extinguebat : fic orationi aflidue infiftebat, 

& oratione completa , cum reperiffet lucer- 
nas extindas , agnofeebat ab adverfario id ex- 
titiffe perpetratum. Mirum in modum in- 
jungebat eidem incontinenti , ut quas exdn- 
xcrat fine mora reaccenderet : qui mox pa- 
rebat nutibus imperantis. Iterum vero cum 
ad legendum fe pararet, veniebat fumixue 
D nequitiae audor diabolus fe opponens in glo- 
bo igneo inter librum & virum Dei ; fed rc 
cognita , manu percudens hujufmodi ignem 
dicens : Difcede * me pabulum mortis , ignis 
viro Dei non inferebat jaduram vel fefuram. 

Attamen eum pluries afficiebat verberibus & 
tormentis. Tantx fimiliter fuit dulcedinis in 
corredionibus fuis, ut emendare volentem 
numquam proclamaret , quantumcumquc 
deliquiffet. Inde eft quod mos inolevit, ut 
qui fe in aliquo noverit deliquiffe , ante ho- 
ram capituli vocare liceat in gratia, tum ad 
parcendum aut ad demulcendum , & grada 
E hujus. 

35. Contigit enim temporibus fuis, dum 
circarfe inflaret operi , quemdam de noftris «m « tege- 
graviter delinquere : qui a facie prioris fu- rcrc< * 
giens , vix fperabar evadere , cum idem ag- 
noviffet & vidiffet delinquentem. Quid agat 
ignofat , illueefeit craftina dies , & hora ca- 
pituli ^propinquat ; (ed hoc folum cogitat, 

quia pius eft, fi feipfum coram eo humilia- 
verit , remittere poterit jam delidum , fic 
complet ut proponit. Vocat priorem , emen- 

T ii j 


Digitized by 


Goc ^ e 


I 



*99 HIST 

<lare repromittit, dum tamen fibi parcat in , 
jiac vicc. Quaerit prior fi folus fit qui vide* 
arit fadum, & refponfo accepto, fubjungit 
gurior fe a talibus dc cetero feryaturum, quo- 
niam non proditoris , fed potius corrcdoris 
in manfuctudine fervat locum. Audit frater, 
mox corrigitur , poenitentiam aggreditur pro 
committo. Difcant ergo ccdefiarum prxfedi 
in corrigendis exceflibus hujus fandi patris 
fequi veftigia, ut qui non dc vifu correxit 
fed pepercit. Quid de relatu egifiet J prorfus 
nihil : qui etiam de minimo magnum fecit, 
quid de iliis qui de modicis magna aut quafi 
magnis condemnare non formidant ? 

Veritatis fav 36. Fuit etiam veritatis aemulator fortiffi- 
«mauffimus. mus rc f ertur cum quadam vicc cqui- 

taret verfus Floreffiam cum fuo capcllano, 
audivit aliquos afiare in infidiis ad perden- 
dum ipfos. Tremens ac pavens capcllanus 
five confocius intimavit priori, quod fi oc- 
curfus ifte fuper ipfos irrueret, quaerens unde 
eflent , dicerent non dc Viconia fed potius de 
Eloreffia fe effe , & fic evadere poffe jam cre- 
debat. Inter haec cucurrit ad ipfos armiger 
armatus , horride petit quid & unde exifte- 
rent: Prior vero vitam iftam parvipendens 
pro veritate confervanda , confilium nefa- 
rium refpuit,& fic dicit quoniam de Vico- 
nia & in eadem gerere officium prioratus. 
Revertitur armiger ad dominum fuum, nar- 
rans quae reperit. Audito igitur a milite Vi- 
conix nomine , equum ftimulat , tandem ad 
priorem appropinquat , & benigniter cum 
jam falutat, regradans eum fuper curialitate 
impenfa , cum ad domum Viconicnfcm hof- 
pitalitatis gratia femel divertiflet. Subjungens 
quod fi de Floreffia fe denominaflet, procul 
dubio v mortem nufquam evafiflet. Quxrit 
prior turbationis caufam , & infuper pacem 
inter eos velle reformare : quxfo, dicit, una 
•mecum ad locum pergite , & qux fadurus 
-fum attendite, ut fint inter vos cor bonum 
<atque concors. Deponit ilico animi furentis 
miles motum , ferocitatem in manfuetudi- 
nem , aufteritatem in dulcedinem converte- 
bat pro voluntate deprecantis : nempe cui 
infernales fubjedi funt, non mirum fi mor- 
talis obediat , ubi etiam gratia Spiritus Sandi 
operatur. Quid plura ? pacem prout difpo- 
fuit inter partes reparavit. Pace fiquidem 
confummata, objurgat confocium, dicens 
numquam debere proferri mendacium, dr 
mentam veritas liberabit vos , a Domino efle 
feriptum. 

3 7. Tantae etiam aufteritatis erat erga eum 
in ruminanda propria confcicntia , quod fre- 
quenter enarraret coram omnibus fadum 
unum a feipfo in deteftationcm fui in juven- 
tute perpetratum. Dicebat enim femel ni- 
dum unum volatilium reperifle , & pullos 
in eodem exiftere , dudus voluntate juvenili, 
pullos hujufmodi in nido interemit immife- 
ficorditer > cum tamen progenitores eorum 


ORIA 300 

i circumcirca caput fuum acclamantes fxpius 
volitarent. Obiit vero nonagenarius» qui obi- 
tum fuum diu longe ante prxfcivit atque 
prxdixit quam per xvm. dies. Contigit nam- Ejus obitus, 
que laborare eum in infirmitate qua & mor- 
tuus eft. Affiftebant enim circa eum fratres 
horam exitus prxftolantcs , tam die quam de 
node vigilantes. Aiebat ad illos : Filioli,quief- 
citc , in vanum laboratis > fcitote fi quxritis , 
quia adhuc fupcreftin penetralibus iftis. Enim 
vero in die beati Johannis-Baptiftx infra ho- 
ram tertix habebitis quod expedatis. Quo 
habito , ftatim corpus meum tradite fepul- 
turx : quod & fadum eft. Unde computatis 
diebus , xv 1 1 1 . dies , ut dixerat , reperti funt. 

O felix mors qux jam certa dc prxmio , non 
quxrit amplius orationum fuffragia ! O quam 
bonum eft bene vivere , quia fequitur bene 
mori ! Sic vitam fuam ufque ad canos fan- 
de dinumeravit, ut perveniens ad mortem 
temporalem, ad felicitatem xternam per eam 
confccndit. Hic omnes eledos vidit hujus 
«cclcfix prxter duos primos, videlicet dom- 
num Henricum priorem, & domnum Gari- 
num , eo quod tranflatus fit apud Laudu- 
num , fingulifque obediens fuit. Vitam ergo 
iftam pertranfiens, ob fui gratiam & reveren- 
tiam ante capitulum tumulatus jacet , prxfto- 
lans ibidem refurredionem fingulorum. 

3 g. Subfequenter fubftitutus eft alter prior, 
qui fic prxdecefloris fequens vcftigium , uc 
prior in bonis operibus & re & nomine cen- 
feretur. Hic in modulandis vocibus peropti- 
me moverat artem. Qui infirmitate correp- 
tus, qua & mortuus eft , raptus in extafi , ad 
fe rediens quzrcbatur a circumflantibus qua- 
liter aut quatinus per omnia eflet , qui ref- 
pondens quia bene , benedidus Deus. Unde 
inter hxc in altis vocibus incipiens erat Te 
Deum laudamus , te Dominum confitemur , quo 
dido expirabat. 

39. Poft didum domnum Radulphum , Gaiterius dc 
quiecclefiamnoftram, ficut didum eft, ffre-^asT* 0 X ‘ 
nuiffime rexerat/fucceflitin regimen dom- 
nus Galterus de Quergeto qui eidem Ra- 
dulpho in officio prxpofiti fideliflimus exti- 
terat coadjutor : qui pius , prudens , humilis, 
pudicus, fobrius, caftus fuit & quietus: cu- 
jus bonitatem fi feribere velim, deficiet pa- 
gina citius quam materia. Ego tamen vo- 
lens offerre in gazophilacium cum paupere 
muliercula minutum , gratiarum dotes qui- 
bus Dominus ipfum mirabiliter infignivit 
tangam potius quam deferibam , pauca de 
multis excerpens. Valde humilis fuit incon- 
feffione , contritus in fui accufatione , devo- 
tus in peccatorum emendatione ^crudelis in 
proprix carnis afflidione , largus & effufus 
in clecmofynarum largitione , alienis pecca- 
tis miro modo compatiens , de fuis ultra mo- 
dum impatiens. Qui licet in officio Mar^ix 
jugiter & inceflanter defudarct : tamen cum 
Maria ad pedes Domini fine intcrmifEonc 


Digitized by 


Google 



3oi MONASTERII VICONIENSIS. joi 

fedebat, & hos lacrymis irrigando , capillo- A Cofmographias Moyfi , Seminarium verbi 
rum officio detergebat : qui quamvis inter Dei, Regulam beati Auguftini , hymttds & 
dulces amplexus Rachel affidue moraretur , canon fulvo fermone confcriplir. Hic dom- 
quotiefeumque ei vacabat : tamen cum Lia num Wilheemum de We/icinio poftea ab* 
lippa & laboriofa multiplicem prolem non batem tunc temporis juvenculum habuit ca- 
definebat generare. Quicumnoftram ccclc- pellanum, ipfe vero magifter multo cortfe- 
fiam decem & feptem annis cum incolis fuis 6 us jam fenio, tradatum dc Trinitate co- 

in omnimoda pace gubernaffet, ita quod a gitans, fuper pulpitum fuum vifurus Trint- 

fubditis fuis ne unum verbulum audiffet, tatem oculo ad oculum quam viderat pet 
& eamdem ccclefiam in utroque ftatu prof- fpeciem & in aenigmate , ibidem expiravit. 

peram & opulentam rcliquiffet, ac ejuspofi 41 • Fuit etiam eodem tempore in Monte 
feffiones ultra quam credi poffet aut dicere S. Marrini alter dodor in Theologia Jacobus 

audeam ampliaflet, xvm. fui regiminis anno g nomine, qui pluries ad invicemconfcripfe- 
idus Martii veris initid , eo quod ab omnibus runt. Ipfe vero magifter Jacobus intitulatus 


malis impugnatus cum vitiis & concupifcen- 
tiis martem affiduum habuiffet , ab hac vita 
tranfiens, ad aeterni veris tranfmeavit amoe- 
nitatem , evidenter dans intclligi , quod fcp- 
tiformis Spiritus -fandi gratia debriatus in 
hora exitus , decalogo legis fideliter obfer- 
vato,ad odavae beatitudinis gloriam perve- 
. niret, etiam in figno vifibili, quia lux tanta 

irradiavit fuper aftantes , quod dudi in exta- 
fim ftarc non poterant. Reverfi vero , quod 
ab angelis deferretur anima viri certitudina- 
liter agnoverunt. Qui in ecclcfia noftra fc- 
pultus ficut ipfe rogaverat cum piis lacrymis ^ 
fubditorum quos uberibus maternis lada vc- 
rat, & paternis verberibus corripuerat, nos 
reliquit defolatostota dic moerore confedos. 
Obiit autem anno gratiae mccxxix. feria v, 
indidionc fecunda, epada xxm. 

, 40. Hujus itaque temporibus computatio 

[ xeddituum magiftris curi* non fiebar, fcd 

quilibet pro viribus officium fuum adimple- 
bat, & quae in lanis & ladeis congregaverat 
I & bladis cctcrifcumque , domi tranfmittc- 

i bat, & omnia in diebus fabbathi in Valen- 

chcnis vcnacula vendebant. Mira res ! locus • 
ad fufeipiendum omnia fufficere non pote- 
rat , quoniam fideliffimos habebat coadjuto- 
res in fuis officinis : nempe cui caput bonum 
cetera membra convalefcunt ; fi vero debi- 
litatum , cetera membra mox fcntiunt. Nam 
faepe folet fimilis filius effe patri. Hic aulam 
altam pariter & capellam zdificari juffit , in 
Non. pidura squalem infirmitorio. Sed Ciftercien- 

fes tunc temporis ordinem iterum invifen- 
I tes, piduram ab aula, quia nimis fumtuofa 

! fi ve curiofa , jufferunt auferri , & aliam fuper 

induci. Capellam etiam depidurare volentes, 

' propter noftros non potuerunt. Haec & his 

;• fimilia in diverfis locis peragentes, appel- 

latione ab ordine contra eos fada, a vifita- 
tione poftea ceffaverunt. Campanas etiam 
duas majores , & alteram etiam minorem 
- ab illis, coronam auream , duo brachia ar- 
gentea , turrim , vcftiaria , potum cupreum 
' magnum cerevifiar, etiam multas poffeffio- 
/ nes acquifivit ad honorem domus Dei. Prae- 
paravit , fulfitque diebus fuis Euftacius de 
Lens hujus ecclefiar canonicus , cujus camera: 
nomen excidit dodor in theologia, qui 


eft Jacobus de Laude Virginis. Viam ergo 
univerlae carnis ingreffo domino Galt ero 
fuccclfit domnus Algidius, Walacicnfis pri- ^ ^ 

mo abbas , vel Miledebourg altero nomine abbas. ' 
nuncupatus, in Hollandia adjacens Geriffae 
villae, etiam ibidem extititidem pater oriun- 
dus, qui ficut ftclla differt ab altera in fplen* 
dore, ifte inter primaevos emicuit. Hic vifi 
cera pietatis in fe gerens, mitifiimus propin- 
quis & indigentibus , aufterus tamen fibi fuit. 

Hic quz communitatis erant non diftraxit, 
fcd auxit. Nam cum conventus nofter prae- 
ter duo bracharum paria pollideret , tertium 
par adhibuit. Etiam in cibis & potibus , in- 
vitis Praemonftratenfium Sc Laudunenfium 
abbatibus , Ungulorum noftrorum praeben- 
da v it, Expetit ab eifdem ut ad menfam in 
vino fuos habeat canonicos praeben datos’» 
fed iidem aegre ferentes dicunt fe inhabitare 
in vincis , & infuper multas vineas poffidere : 
attamen fuos non effe praebenflatos. Quibus 
fic loquitur : lineas vcftras obfervate, quae 
peto concedite ; quoniam fi vobis fit vinea- 
rum poffeffio , mihi autem eft pecuniae ma- 
gna acquifitio : & idcirco efficere debeo 
quod intendo. Finitis fermonibus, locum 
fuum revertitur & explet quae propofuit fc- 
ftinanter. Sic ftatuit adeffe praebendam , quod 
facerdos femilotumad menfuram in prandio 
obtinear.Nam antea in fcyphis magnis vinum 
fundebatur. Tamen cum multa bona fuis 
concanonicis egerit , vix unum diem cum 
eis in pace poffiedit. Nam inimici hominis 
domeftici ejus. In gravi enim culpa pofitus 
eft, inftigantibus fuis, ipfe abbas. Caufa au* 
tem fuit talis. Venit quidam epifeopus de 
finibus longinquae regionis ad eumdem vifi* 
tandum. Mutuo fc viderant, cum dominus 
Algidius in partibus abiiffet tranfmarinis» 

Volens igitur abbas eum folemniter fufei- 
pere, proceffioncm ftatuit adeffe contra eum : 
quod & fa&um eft. Sufcipitur feftinanter» 
prout decet. Advertunt aemuli quod fa&um 
eft, fremunt dentibus in eum,quafi jus ve- 
rum habeant contra eum procedendi. Re- 
cedit epifeopus valedicens omnibus , & no* 
men abbatis multipliciter recommendans. 

Sed non attenditur ad id quod dicitur de 
viro tam excellenti, quin finmo proponitur 





3c 3 c ' HIST 

quod forenfis epifcopus non fic lulcipitur , 
ut fcriptura evidenti patet plenarie in ftatu- 
tis. Querimoniam deferunt ad prxfidcntes, 
ut corrigatur qui deliquit. O nefanda rabies 
in cordibus invidorum ! Nam fcintilla cor- 
rodit brandonem unum. Item vero ad eos 
quali nihil egifltnt in eum, placide fe gere- 
bat. Unde eundis dicebat : quanto mala mul- 
tiplicabitis , tanto pro viribus meis majora 
bona inferam vobis. O virtus patienti* , qu* 
in praelato fuftoilitur, & in fubdiio dene- 
gatur, aut nufquam reperitur. O manfue- 
' tudo nimia in prxlato , quoniam a fubditis 
patitur perperam humiliter & devote. Pro 
co vitam ejus , exempla virtutum pariter & 

' gcfta prolixum effet nimium lubnotare. At- 
tamen inter virtutum ejus infignia licet pau- 
ca de pluribus inferpere. 

p«dones ad 42. Hic in primis adibus fttis quinque fi- 
Chtirtum C arios convertit , qui vias tranfeuntes de- 
coaverut. p racc j a bant , jugulabant, quorum magifter 

erat prxdidorum quidam Druardus nomine, 
lxxx. habens tant* nequicix fubfequcntes : 
fed ad exhortationem pii patris, hic Druar- 
dus cum prxfatis quatuor adus deferunt nc- 
•farios, & ad ordinem ut convcrli fe con- 
vertunt) vivant in ordine qui inordinati ex- 
titerant ; palam incedunt,qui in latibulis prius 
morabantur ; bonis adibus inferviunt , qui ad 
nefandos fe extenderant adus. Nempe do- 
cet eos qui prxeft tam praedicationis verbo 
quam converfationis exemplo , etiam fic Spi- 
ritus fandi gratia in vita extitit debriatus , ut 
meruerit pacem inter Yfcngrinos & Flaven- 
tkios, vel fJampcdes in partibus Hollandix 
& Zelandi* & Flandri* , qu*m nullus homi- 
num attentare quibat, five rex, five comes, 
aut baro reformare. Sic autem guerra erat 
intercos, quod pater filium habens obvium 
aut filius patrem , mox immaniter f*vientcs 
Pace inter collifi paritet alter alterum fuffocabat. Erant 
nobile* pro- autem nobiles valde una pars , relidui vero, 
cisadvcrfus ficut fupradidum eltjdc territorio Furnenfi 
in Flandria , in loco aut circumcirca locum 
qui dicitur Cayens commorantes. Hoc cer- 
nens fartdus pater, fidens in Domino, cui 
pofiibilia funt univerfa, illos aggreditur in 
verbis dulcibus dicens , Non effe honeftum 
etiam apud homines fanguinem fic fundere 
propinquorum, quid ergo apud Deum? Sed 
effe juftum bellum & acceptabile Deo facri- 
ficium , fi ad inimicos Chrifti fe conver- 
tant pro confequenda venia delidorum. Ex- 
primit coram eis padum , quod cum eiscrit 
dux itineris i & fic pax inter eos reformetur. 
Placet fingulis quod didum eft,& ofculo fado 
inter capitaics, praeparatis neccffariisj viam 
tranfmarinam cum fuis arripit tantus pater. 

43. Unde veniens cum fuo comitatu ad 
infidelium fines , armatus in lorica & galea , 
defuper arma caputium ordinatum habens 
incedebat. Pontem quemdam cernit a ne- 
fandis obfeffum. Mox fuo primo introitu 


infideles 

transfretat. 


ORIA 304 

A pergit audader ad pontem , fed fui viam pa- 
tris non fequuntur , territi timore mortis , 
quia in numero nimio exfuperat eos hoftium 
multitudo. Revertitur ad fuos, territos ani- Eos cu nfuis 
mat ad palmam, coronam immarceffibilem^S- c c n ^ s .“* 
repromittit dicens , Quod non in multis vfl* .** 
in paucis eft fortitudo belli, fed in virtute,* 

Dei defuper. Aggrediamur hoftes, moria- 
mur pariter , bellum etenim Domini eft. x 
Paftoris fuper vos gero officium, animam „ 
meam pro animabusvcftris pono. Attamen „ 
eorum corda numquam pro verbis dulce- 
dinis, ut deberent .compunguntur. Sed pa- 
B ter feiens omnia cfle poffibilia credenti , tan- 
dem convertitur ad converfos, quos fecum 
deduxerat. Vocat Druardum cum fuis con- 
fociis ad proficifcendum in pr*lium contra 
aftantes inimicos , proferens : Filii , greffus <« 
veftros una mecum dirigite, quos ufque nunc • 
direxiftis in peccato & dolore : vos qui bo-« 

"num ignoraftis agere, moriamini cum fa-«« 
lute. Brevis mors, grandis vita: parvum de- * 
meritum, fed magnum prxmium. Si vere,, 
converfi eftis , convertimini mecum : quia „ 
qui incoepcrit & non perfeveraverit nihil eft ,« 
fed perfeverantibus tribuitur merces & co-« 

C rona. Finitis Termonibus, Deo fe commen-« 
dans , cucurrit ad hoftes tantum cum con- 
verfis.fifus digna fide, fultus Dei gratia, fic 
deducit vibrantem haftam , quafi alter Jona- 
tas cum armigero Philiftinorum percutiat 
ftationem. Intuetur diu belligerans a com- 
militonibus tantum percutere gregem , re- 
fumtis viribus , fe non milites nec ftrenuos 
fatebantur , impetu fubito fado , infequun- 
tur audader iter ejus, fic militare implent 
officium, ut fubito perfidorum ruat innu- 
mera multitudo, & proftravit grex pufillus 
D catervam infidelium quafi infinitam , & im- 
pletum eft quod didum eft a pfalmographo : 

Quod unus mille , St duo fugarent decem 
millia. Prxliatps ergo prxlia Domini, fic no- 
men militis propter officium promeruit. 

44. Hic armatus vclut habitum eft , ante / 
Damiccam cum populo Chriftiano circuit 
quxrens , ut capiat. Unde prius fada prxdi- 
catione ad populum , eum dem mirifice con- 
fortabat. Dicebat enim : Tradidit Dominus « 
nobis Damietx civitatem , furgite celeriter, «* 
pugnate viriliter , pugnat pro nobis Domi- * 

£ rius, non eft qui de manu ejus poffic eruere. « 

Hxc armiger ejus qui poft obitum fuum ve- 
niens ad locum iftum gratia vifitandi enar- 
ravit. Dixit enim quod & in przlio illo de- 
fervierat , qui quidem a noftris vifus eft 8 c 
locutus noftris diebus viventibus, quibus fi- 
dem adhibemus. Referebat enim prxdidio- Pr!niij Dj ^ 
ne jam ab abbate completa , lanceam arri- minimw? 
piens, equum ftimulans lancea, mox por-g rcdit “- 
tam civitatis contingebat, qux nutu Dei ul- 
tro aperta eft ei , & cum fuis ibidem fubin- 
trans , neminem qui fe poffet defendere , aut 
etiam protegere repererunt. 

4$ 'Multis 


Digitized by 


Google 


30 s MONASTERII 

45- Multis fiquidem visoriis habitis re- 
vertentes , fcccffit in Romanis partes , per- 
git invifere Romanum pontificem, ad quem 
ufque perveniens , deofculari , prout ab om- 

a Romano nibus moris eft, ejus pedem voluit. Audito 
vcro a prsfulc fummo ejus adventu , mox 
-aperiri jumt.Nam quar gefferat.in bellis Do- 
mini diu jam prarfeivit. Ingredicntc eo coram 
pontifice fummo , furgit pontifex fum- 
mus , eum ambeditur , dat in faciem ofeu- 
lum , nec patitur quod ad ofculum pedis 
incurvetur. Et inter haec profert afpedibus 
ejus affiftere fandae matris ecclcfis decorem 
& honorem , idcirco morem communium 
fequi non debere. Erat autem ftaturse ejus 
proceritas pulcherrima valde. Obtenta igi- 
tur a fummo pontifice licentia , poteftatcm 
habuit utique praedicandi fpcciahter in cru- 
ce. Hic fic dctcftabatut ufurarum voracita- 
tem, quod cum Gandavi fecefliflet , in hac 
nequitia corruptam fere totam reperit civi- 
tatem. Ad ecclefiam greifus dirigit, verbum 
praedicationis populo prxoftendit, fpeciali- 
ter contra ufurarios agit mentionem. Com- 
pleto vero fermone , communem ecclefiae 
modum non fervans , ad excommunican- 
dum tales, qui fit cum candela , ob dete- 
ftationem fbenoris, fed mandato crucibulo 
five (agimentario , cernentibus eundis , ana- 
thematizavit. Ex quo fado feminarium fibi 
fore prxbuit mortis , fed Deo dante fanus & 
incolumis priflinam exorfus eft fedem. In 
fexto regiminis fui anno petivit coelos pe- 
renniter defolatum deferens gregem atque 
moerore confedum. 

C«r»rdos de 46. Huic fucceflit dominus GerarDus st 
xn - Cirvia qui tempore domini ./Egidii exeque- 
batur officium priorRus. Hic liberalitate hof- 
pitaiitatis,fargitatc fumma praefulfit gratia, in 
tantum, ut fama diebus fuis crebrefceret,quafi 
parem non haberet. Hic circa obloquentes 
atque detrahentes , ne fuo intereflent audi- 
tui, immaniffime faevit. Ad cujus cognitio- 
nem fufficiat hujus recitationis exemplum. 
Quidam de concanonicis noftris piftorise five 
furnariae prteexiftens operi , dum quadam 
die quaedam ejus' neptis ad eum vifitandum 
tarde adveniffet , diu cum ea confabulans , 
forte neceflitatis caufa eam minus provide 
in camera fua pernodavit , eo quod exire 
non poterat abfque fcandaio plurimorum. 
Qui habens aliquos de noftris prae ceteris 
familiares, fibi mandavit pro cis propter eon- 
filium expetendum. Sed feftinanter illi fo- 
cietatis caufa in potibus & cibariis eam vi- 
fitabanr. Surrexit quidam de noftris, utinam 
in zelo Dei & ordinis, rem gcftam abbati 
palam fecit & latenter. Sed quid agit pro- 
vidus paftor J Caute agit , non cogitat de 
fuis concanonicis nifi bonum , zelatorem 
hujufmodi in partem modicum abire juflit* 
& ad nutum ejus praecepit quantocius rever- 
furum. Interea aflumit ipfe abbas fuum ca- 
Vtt. Seript. dr Mon. ampl. Colletf. Tom. VI. 


VICONI 'ENSIS, tot 

A pellanum, ut a$l furnum (ic diffamatqm con- 
defeendat , ibique magiftto praecipit, ut fi 
quid in domo fua fic reprehenfione dignum 
am moveat , conftituens id in plateae me* 
dio , Sc abfeondens fub cupa furfuris , quia 
illic erat acceffurus. Quod & fadum eft.T unc 
mandatum eft pro diverfo non adverfo ; quo 
habito , incepit abbas horam completorii eo 
uod nox eflet , & in altis vocibus , fic enim 
icere confueverat femper, ut audiri poftet 
a fingulis tam propinquis quam longinquis. 

Non enim neceffarium eft ut fingula quaeque 
3 praevideant, eo quod intentiones non no- 
verunt Angulorum, proferebat. Venit fiquidem 
cuppam rcperiens,fuper eam confedebat. Ma* 
giftrum vocat, claves expetit totius loci ambi- 
tus. Quibus habitis, eas dabat fuo relatori.Qui 
locum fub obedientia diligenter circuiens , 
rcverfufquc fe nihil reperiffe referebat. Et 
abbas ut iret iterum atque iterum hortaba- 
tur. At iilerenitens dicebat , quod fi plus iret 
eflet in vacuum. Sic, abbas recedens diffi- 
mulabat ufque in craflinum. Illucefcit ergo 
dies , venit hora capituli , fuit ibi abbas , fixit 
„ & ille : quem cernens abbas proclamavit * 
qua liter fuos focios fcandaliza veri t, quos prius 
am monere debuit ; etiam quid circarie egerit 
& repererit enarravit: 5 c idcirco vapulatus* 
quatuor dies in pane & aqua tribuit ad ter* 
rorem fuccefforum. Confueverat obloqui 
idem, idcirco fic punivit. Sed quid detrador 2 
quid oblocutori quid fufurro 1 Salomon: Si 
mordeat ferpens in filentio , nihilominus qui 
occulte detrahit. Ergo ferpenti detrador fi* 
milis , verum femper pejor. Si mordeat 
ferpens, hoc habet ex inftindu naturali, fo* 
lum laedit , folum interimit , fed detrador 
D detrahendo non folum perdit bonum ad 
quod creatus eft , fed ejus naturam depravat 
& corrumpit. Non tantum folum laedit , fed 
tres uno idu fuffocat & extinguit , nam eum 
de quo loquitur, illum ad quem loquitur* 
pariter & feipfum. Idcirco idem pater omnes 
in occulto loquentes decenter minabatur fi 
dicerent de abfentibus quae inpraefentiarum 
dicere non auderent. Inde eft quod verbum N 
recolebat Gregorii memoria dignum. Si defit 
auditor deeft detrador. Unde fumme inter 
fc & fubjedos pax viguit, quoad vixir. 

Hic in aedificiis erigendis conftruendifi» 

; que curam follicitus adhibuit. Nam infirmi- 
* torium, infuperSc altum dormitorium, pari- 
ter & capellam B. Nicafii, ubi, idipfo ro* 
gante, fcpultus jacet, confum navit five fieri 
juflit. Etiam vafa argentea , utenfilia non mo* 
dica pulcherrima ad decorem domus ejus* 

& hofpitibus honorandis atque thefaurum 
praeparavit. Hic mitiffimus hominum fuit , y ratr ; s f u j 
quamvis tamen rufus: in tantum etiam quodhom'c*J* 
apud inimico^pjus benevolus extiterit, quo- parcit * 
niarn occifo a malevolis fratre fuo , eifdcm 
propter metum parentumveniam humiliter 
fibi ipfi poftulantibus, mifcrkorditer proptet 

v 


D . zed by LjOOQie 



3©7 H I S T 

Deun* condonavit, & infuper a parentibus, A 
ne «is aliquid itiali inferrent prxfcrvavit. Ui > 
de hac dc caufa quam plurimis dicblis arma- 
tus inceffit , legem implens Det mandata- 
rum dc diligendis inimicis. Domum hanc 
trardlens a foculo indebitatam reliquit, fer- 
tilem & uberrimam. Migravit autem a no- 
bis vige fimo fecundo fine praelationis anno, 
fandum fandorum confcendeus, prout mcc- 
ces operis promerebat. 

Viivimos 47- Hoc ergo migrato a carnis ergaftula, 

£Vvr™4M** eft poftmoduia domnus W iller-mus 

XIII. abbas. w ■ r , r • 

be Wercinio, vir lummc clecmotynarms : 

cujus fama in tantum crcboit deduda in re- B 
motis, quod cum ad Litgduncnfe concilium, 
cum Pramonftratcnfi abbate viam deftina- 
rct, cognofccbatur ab omnibus clcemofynatn 
expetentibus, frngcn* bonam pro fc & fuis vo- 
ce unanimi exoptantibus , fpecialiter autem 
a leprofis : quod Prxmonftratcnfis abbas aegre 
fercns„quxfivk ob vituperium , utrum pro 
fu» proclamandis mercimoniis illuc fuos 
podagras adduxifiet : cui leviter refpondit, 
quia non ipfe , fed elecmofynx domus fu* 
quae fiebant proclamabant. Per ejus autem fa- . 
pientiam fere un.vcrfa Hainoncnfium atque 
F landtenlium regio regebatur. Unde conies C 
ob hujus gratiam vocabatur a nonnullis. Hic 
grandis corde , flatura tamen pufillus erat. 
Multiplicavit bona , reparavit aedificia vete- 
ra , infupcr& nova comparavit. In novis pof- 
ftffionibus ufque ad valorem mille & odin- 
. gentatum librarum annui reditus nos ditavit. 
Hic interomnia litiens decorem domus Dei, 

Iit puta habens zelum Dei, ecclefia novae ja- 
ciens fundamentum, eam nifibusfuis com- 
plere fatagebat, dc qua tres partes complens, 
quartam reliquit imperfedum ob difTcnfio- 
hem quamdam pro turribus duabus» quas ad- 
dere volebat duabus prioribus in lateribus u 
tnediis templi : fed conventus timens cccle- , 
fi* orbitatem , infuper quia locata fun- 
damenta pondus fatis habent impofitum , fi 
amplius oneraretur, ne uno i&u totum fub- 
«uat & fubvertat, proinde quidquid a lato- 
mis & caementariis in die in opere fecun- 
darum turrium ponebatur, in nodis medio 
* conventu folvebatur. Ob hoc per feptera 
annos opus ludificatus non implebat. Qui- 
bus tranfadis , refedorium pariter & clau- 
flrum incoepit, & ufque ad perfedum non 
perduxit. Cur vero fic conftruxcrit hujuf- p 
tnodi cccleftani , videlicet abfque deambu- 
lationis circuitu , in qualibet parte templi 
'incrito quaritur : Dico videlicet , quod idem 
in fomnis virginem quamdam (ibi pulcherri- 
mam vidit affifterc , quam diligentius in- 
urens , cfle Dei genitricem agnovit per fpi- 
ritum. Hxc vero de adificatione cujufdam 
ccdefio in honore cjufdem^pns praeceptum, 
formam & modum prsoftendens , & idcir- 
co mutari non potuit, quod fibiipfia tanta 
Virgine fuerat imperatum. Hac magifter Ja- 


O ^ I A 308 

harvncs de S. Amando canonicus Tornaccn- 
lis, qui magifter tumulatus jacet coram aU 
care beati Agidii confcfforis , cui prxdi&a 
a przdido fuerunt ante omnes, enarra- 
ta , & omnia oftenfe ab abbate per pidu- 
ram. Hic abbas cum ab eo quateretur cur 
ecclefiam mira magnitudinis conftrucret , fic 
elecmofynis infifteret magnis: unde haec bo- 
na provenircat , de quibus tam ardua para- 
bamur : Rcfpondebat illud verbum evange- 
Jicum , Det e & dabitur vobis , a Domino ei£e 
feriptum. Item dicebat plus capavefcere fa- 
xorum carcntiam quam pecunia roaifam. 

48. Fuit iis itaque temporibus quidam no- Obitus pif 
vitius per optime cantans in hac ccclcfta,'W rdamno * 
infirmitate prcflus,primitivis fuis temporibus 
anieprofeffionema Domino corripitur: un- 
de fic moritur , tamen ante fpiritus exitum 

a corpore , in extafi rapitur , fic paulopoft 
gaudens revertitur. Intcrimque fuo novicio-, 
rum magiftro prafente res gaudii quatitur. 

'Profert innocens rem quafitam. Dicit enim 
fe vidifle locum fuum inter choros virgi- 
num jam fibi prxparatum, fupplicana humi- 
liter magiftro, quia Avt mundi fies Merus 
in choro una cum aliis peroptime frequenter 
dixerat, fibi ad dicendum in hac vicc exi- 
fteret coadjutor. Incipe pro modulo , fert 
magifter, qui incipiens una cum magiftro» 
finito verfu expiravit, fic tandem fcpclitur* 

Sed cum ecclefia nova locarentur funda- 
menta , perventum cft ad oblitum Gonfc- 
pultum. Nempe per tres annos integre fu<}r 
rat confepultus , attamen fic corpus ejus om- 
ne inta&um remanferat, quod fi vivens effet, 
pulchrior non poffet aftimari. Vcrumumcn 
vcftimenta ejus terra cpnfumferat. Itaque 
totum corpus nudun#jacebat in fpclunca, 
cernunt noftri illsfuni virginem , recolunt 
qua in ejus tranfitu contigerunt, ob quam 
gratiam in ecclefia iterum fepelitur. 

49. Hic tres grangias videlicet Hitrtebifc , 

Er in fic Marcejjelve dc novo conftruxit, 5? 
ultra quam dicere audeam domum in divi- 
tiis & honoribus augmentavit. Hic quem- 
dam famulum per ebrietatem celebrantem 
uxoricidium, captum a judicibus, precibus fuis 
intervenientibus , a fufpendio liberavit. No- 
men vero famuli Petrus de Fer iere vocaba- 
tur. Legem etiam Dei in corde fuo medul- 
litus imprimens , qua pracipit pro viribus li- 
berare concaptivos folerter adimplebat.Nam 
jam febricitans febre qua & mortuus cft , 
fanitatem tranfit oriam parvipendens , acer- 
nam confidcrans , feceffit ager in Montenfi 
oppido, ubi quofdam capite ple&endos fic 
adjudicatos in pace poftedit. Obiit autem 
nobis utilis per omnia xxr i. fua prafiden- 
tix anno migrans ad coelos, in omni opu- 
lentia derelinquens domum. Suo etiam flan- 
te regimine, conventus tempore jejunii fic iu 
antea , in collatione fola cervifia utebatur. 

Verum fere circa finem fuum pater cjufdem 


Digitized by 


Google 


309 MONASTERII! 

lxxx. libras Parificnfes , dominus Johannes 
Tate di&usde S. Amando, c. libras Parifien- 
fes, Domicclla Frcffcndis dida le Cajfelierc 
xl. libras Parilicnfcs , ut de hujufmodi pe- 
cunia vino didis collationibus reficerentur 
tradiderunt. Aftimato (iquidem jufto pretio, 
fic addic decreverunt prarfidentes , prius *fti- 
mantes praecipua fcfta quibus conventui vi- 
* no tenebantur providere , quod conventu; 

qualibet dic in praefatis collationibus duos 
fextarios plenos in fefe&orio cclerarii diftri- 
buerent, nec horum quicquam diminuerent. 
Hoc dato pro exiflcntibus extra tam infir- 
mis quam aliis, qui a magiftro rcfe&orii ex g 
eifdem non providebantur. Sed miflis ad eos 
cellerariis, libenter donabant quae cxpc&a- 
bant , ftetit autem hoc libere ufquc ad tem- 
pora Johannis de Pontibus, prout in epita- 
phio ejus continetur. 

jobnnes de 50. Communi fiquidem carnis debito do- 
av^abbas m ^ no Guillelmo foluto, fuccelfit dominus 
Johannes de Malbodio pulcher quidem 
corpore; fed pulchrior fide, vir fimplex & 
redus, ac per omnia timens Deum. Hic fic 
immunis a luxuriae illecebra fuit , quod cre- 
dimus firmiter ipfum femper virginem per- q 
manfilTe. Nam cum confabulatio mundia- 
lium in turpiloquiis aut in indecentibus fie- 
ret coram co , non attendebat quid dicerent. 
Gum vero comminaretur eifdem , tunc pe- 
tebat quid dixiffent. Hic amator veri , cleri 
dodor , caftitatis cuftos , fceleris ultor , nor- - 
ma fanditatis , vita: fpeculum exiftebat. Hu- 
jus itaque temporibus incepimus moleftari 
a comite in angariis & perangariis , fed fic 
viriliter reftitit didus pater, quod tempori- 
bus fuis nequivit obtinere : imo fic eum coe- 
git , quod comitifla diebus purgationis tunc I 
explttis , miflam feu ecclcfiam , prout ftatu- 
tum eft ab ecclcfia talibus , fubintrarc non 
potuit occafione interdidi ; cum tamen in- 
fantuli patrinus extitilfct. Et ut de bonis ejus 
adibus pauca referam , frequenter cum in 
conventu in refedorio caufa prandii acceffif- 
fet , quidquid in pifeibus pro eo parabatur, 
in ccrvifia & leguminibus feu quovis potagio, 
tamen efum fuum perducebat. Item etiam 
ric perpenderetur a miniftris, in fcypo argen- 
teo five mazerino aquam infundebat pro 
hauftu, fic in (olo panc& aqua continebat ; 
omne aliud quodeumque fuerit quod appo- 
fiturn erat coram eo , Deo diftribujo. Hic 
primaevos infantiae fu* flofculos in rudimen- 
tis prioribus imbuit. Poft haec ad liberales 
artes pertingens & in eis proficiens, tand^jn 
ad facros theologiae fines confcendit , dota- 
tus fic dono fingulari a Domino , ut impro- 
vide librum fententiarum Parilius in fcholis 
compleverit publice & patenter: nam qui, 
prout moris eft , eas inceperat , eledus eft 
in abbatem fere quali in initio, & idcirco 
complere non potuit quod incepit. Rogatus 
autem hic domnus Johannes, & pulfatus 
Vet. Script. & Me». ampl. ColUtt. Tem. VU 


HCONIENSIS. 310 

imo convidus annuentibus Ipopondit fc fa- 
durum. Hic aliqua imperfeda fui pr*dece£ 
foris compleri juffit in fartatedis , & ut per- 
ficeretur haec incepta ecclelia, incifionem fy 1 - 
vae conventui tradiderat in cuftodiam , re- 
nuntians omni forti , cujus valor aut aellima- 
tio ad tria millia librarum exiftebat. Ab hac 
luce migrans anno officii xi. cum dimidio 
fundus eft requie fanda, immarcelfibllem 
coronam in choris virginum , ut credimus , 
adeptus eft repromiffam. 

5 1 .Quo confumm^to carnis ludamine lon- Nicolau» 
go, eledus eft poft modum domnus Nico- xv * “kk* 8 * 
laus didus Paftor , qui quamvis non clfet 
multum corpore pulcher , in gratiis gratuitis 
multipliciter apparebat gratiofus. Magnus 
fcientia, quia jurifta peroptimus 5 magnus 
moribus , quia fic complacebat inter omnes, 
ut ambirent ejus famulatum univerfi; dul- 
ciffimus etiam eundis fuit in affatu. Hic con- 
tra comitem Hannonia?, ne nos redigeret 
in fervitutem illam qua: angaria: & peran- 
gari* dicuntur , Gallice Courouvees , ftrenuus s 
fuitfic defenfor fortis. Hic Romipcta ter cx- 
titit, qui ob fui reverentiam & gratiam mc* 

; ruit a domno Anchero cardinili, cujuserat 
capellanus , audito ejus adventu in Romana 
civitate', etiam fama cardinalatus,fi voluif- 
fet, obtinere dignitatem : fed renitens ad nos 
reverfus eft. Attamen decimam in finibus no* 
ftris a lumino pontifice concelfam reddidit 
indemnem per triennium & infolitam. Hic 
allegans corporis imbeceliitatem, renuntiavit 
abbati*, tamen per fpatium trium annorum 
cum dimidio praefidebar. Hic tempore fu* 
pr*lationis aliquos provexit in altum , quos 
pro libitu deprimere non potuit ; qui impli- 
* cati in mundialibus , mirabiliter ecclelia 
a bono nomine quod prius habuerat extitit 
diminuta , proinde malivolcntiam plurimo- 
rum incurrebat. Ob hoc farcin* paftorali 
abbas renuntians , in grangia fub petitione 
cc. lib. annu* penfionis , videlicet de Har - 
chies relidebat , & ibidem per aliquot dies 
morabatur. Hic ibidem abbati proprio dom- 
no Prxmonftratenfi qu*dam frivola, nec rela- 
tione digna , nili quia lafcivix caufa, propo- 
fuit ut mutato habitu fecedcrct licentiatus 
n ab eifdem in remotis. Qui Vernonem ten- 
dens, tamquam clericus ibidem moras ali- 
quamdiu trahens, abje&o habitu monachali. 
Attamen Dominus quos pr*dcftinavit hos 
& vocavit. Compundtus ad grangiam de qua 
exierat revertebatur, & illic parum poft in- 
firmitate correptus moriebatur ; & ad nos 
in loculo addu&us , ob gratiam quam ante 
praelationem promeruerat in introitu noftri 
chori fcpelitur. Difcant fenes & juvenes , cum, 
fapientiflimus hominum cfTct fic in fino 
deviaverit, non habentes tantam feientiam, 
rerum experientiam , quid voluptas carnis 
nili defperatio , juxta illud : Peccator cum in. 
profundum peccatorum venerit tunc contemnit . 

V ij 


Digitized by 


Google 




31 1 FUNDATIO M 

Johanties de 5 Z. Succcffit huic domnUS JOHANNES DE A 

XVI abbas. ^ ONTIBUS » < 3 U ‘ pulchritudine corporali dc- 
* centcr ornatus , per aliquot annos domni 
Johannis de Malbodio fatis eleganter exer- 
cuerat officium prioratus. Per exaltatos fu- 
pernis non dcpreiTos domum gubernabat 
etiam per feipfum , cum fe fingeret multa 
fcire , cum tamen omnium eflet inexpertus, 
de praeceptis multipliciter pauperes fuhju- 
gavit. Quos voluit pro libito pauperes fup- 
preffit, & fic ecclefia paulatim decrcfcebat,ut 
ad tantam inopiam devencrit,quod tempore 
fuo in undecim millibus extiterit obligata : 
*f.poflenio- cum tamen penfiones * multas vendiderit, 
mt ‘ decimam etiam de Zienzele , vafa argentfea 


ONASTERII 31* 

qux fuperius paraverat domnus Gerardus de 
Cirvia, necnon & multa relatu digna qux 
per prolixitatem potius pariunt perturbatio- 
nem animi quam adferiptionem laudis. Hic 
per * vn. annos cum dimidio prxfidebat, **/. novem 
& renuntians abbatiae, nec immerito, do- P 1 ^- 
mum relinquens improvifam. Egit hoc in- c * 
ter cetera in omnium detrimentum , quod 
duos vini fextarios datos pro collatione tem- 
pore jejunii per manum domni Johannis de 
Malbodio conventui , imo verius emptos per 
largitionem plurimorum, ut continetur ibi- 
dem, redegit ad potum duorum lotorum 
cum dimidio. 



FUNDATIO MONASTERII 

BEATAE MARIjE DE ALTARIPA 

ORDINIS CISTERCIENSIS 

• \ 

FILIjE CHARI LOCI LINEjE clarae- vallis- 


Ex Jcbedis AdabiUonii. 



Bbatia beatae Mariae de Alta- B 
ripa , gallice Hauterive , ini- 
tium fumfit anno falutis 1137* 

5. calend. Martii monachis e 
Charo-loco, comitatus Burgu- 
diae coenobio accitis , & fun- 
datorem agnofeit Guillelmum de Glana ex 
illuftriffima comitum Viennenfium familia 
oriundum , virum tantae pietatis , ut annulo 
fuo aureo fuper altare oblato , prxter pof- 
feffiones & dominia Deo ejufque fan&iflimx 
Genitrici pro dotatione novi fui monafterii C 
confecrata , etiam caftrum fuum praemagni- 
ficum quod ad quingentos paffiis diftabat 
demoliri juflerit , inde facram aedem ferenif- 
funz coelorum Reginae conftru&urus. Dona- 
tiones autem quas didus dominus Guillel- 
m u s ad fundationem hujus domus fecit , 
funt fequentes. 

Primo dedit in manibus Gui donis epi- 
fcopi Laufanenfisipfo confecrationis die,pri- 
mar ecclefix Altaripcnfis in prxfentia pluri- D 
morum nobilium , aliorumque dominorum 
tam ccclefiafticorum quam laicorum, qui 
huc ad folemnitatem novx dedicationis con- 
fluxerant, videlicet totam Altamripam , dein- 
de Grangiani de Combis , & creffimcntum 
circumquaque in campis in nemore. Item 
24. jugera cultx terrx fita apud Efcuvillens , 
^pratum quoque Dojfcl, & totum Molin Vaffin* 
vincafque litas ad lacum Lemannum, fabri- 


cas S. Symphoriani communiter didas, & 
quicquid habebat in Vnens , in hominibus 
videlicet &in campis, pratis, fyl vis, nemo- 
ribus, aquis, lapidibus & ufimentis , infuper 
& ufimentum & pafturam per totam ter- 
ram fuam. Conceffit edam didus fundator 
in manibus prxfati epifeopi Laufannenfis 
quod quicumque de fubditis fuis ad didum 
monafterium caufa converfionis venire vo- 
luerint, libere veniant cum tota fubftantia 
& allodio fuo. Similiter quicquid clerico- 
rum aliquis ad advocatiam fuam pertinentiu 
de terris five beneficiis, ecclefix fux domui 
Altaripenfi conferre voluerit, & ipfe conce- 
dit obtento tamen prius prxfulis Laufanen- 
fis confcnfu. Idem fundator dedit etiam ter- 
ram de fouilly & quicquid habebat in monte 
'jublors & Montorrent , exceptis quibufdam 
campis antiquitus excultis. 

Supradidis fundatoris donis acceffit libe- 
ralitas illuftriffimi Amadai comitis Geben- 
nenfis approbantis & confirmantis quidquid 
de feudo fuo ecclefix Altaripenfi dediflet , 
vel daturus eflet aliquis , & multorum alio- 
rum dominorum qui de bonis fuis eidem 
ecclefix hoc ipfo dedicationis ejus die con- 
tulerunt , prout latius in fundationis litteris 
continetur. 

Prxdida omnia approbata fuerant & con- 
firmata a dido Guidone epifeopo Laufan- 
ncnfi , qui hanc domum dc Altaripa in fuam, 


Digitized by 


Google 



313 DE ALT A-R I P A. 314 

fucceflorumque fuorum fpecialcm protcdio- A Pc f ri fttam prope villam de ArcoHciel cum 
nem fufeepit , decimafque totius laboris & luis juribus & appendidis, uti monafterium. 
nutrimenti fui juxta generale totius ordinis ab antiquo jam tempore poflederat. 
privilegium eidem afiignavit , adjiciens infu- Aymo filius Thom* comitis Sabaudisr at 

per & immatriculans huic monafterio eccle- fignat coenobio Altaripenfi pro fuftentatione 
fias de Efcuvillens & de Vnens cum fundis & perpetua unius religiofi fex libras annui ccn- 
pertinentiis fuis univerfis laudantibus & ap- fus, levandas dc quatuor molendinis fitis fub- 
probantibus Guillelmo decano & Conone tus turrim de Milduno. Anno 1233. 
prdbytero de Unens. Anno 1 142. Johanncs comes Burgundiae & dominus 

Pratfatse donationes didi domini comitis de Salin dedit liberaliter & gratuito mona- 
de Glana approbatae etiam fuerunt & con- fterio Altaripae centum falarios panes de fa- 

firmatae a Rudolpho comite dc Grucria, & linis fuis fitis in Salin , mandans & praeci- 

Petro domino de Montfalvant fratre didi piens adminiftratoribus fuis, ut quotannis di-. 

Rudolphi , Uldrico domino dc Arconciel , & jj dosfalarios panes praenominato monafterio 
Uldrico comite de Novo-Caftro nepotibus tradant.- Conceffit etiam ut didum fal per 
farpedidi comitis de Glana ex fororibus ejus omnes terras ditionis fux libere & fine peda- 
procreatis , aliifque confanguineis , qui quic- gi° a d monafterium ufquc advehi poffit , ut 
quid juris habebant & habere poterant in conftatex litteris datis anno 1248. 


praedidis omnibus quibus ecclefia dc Alta- 
xipa inveftita erat cefTerunt : haec autem con- 
fiimatio & ceflio fada fuit in manibus Lan- 
drici epifeopi Laufannenfis , anno Chrifti 
1162. quando offa farpe nominati Guillelmi 
dc Glana tranflata fuerunt folemniter de pri- 
ma ad fecundam five majorem ecclcfiam , 
& in prelbyteno ad cornu evangelii in fcpul- 
chro elevato decenter collocata. ( 

• Hic Landricus epifeopus hoc monafte- 
rium in luam lingularem protedionem fufi- 
cepit, decimafque totius laboris fui & nutri- 
menti animalium fuorum confirmavit, ful- 
minans excommunicationem contra quofi 
cumque qui hujus coenobii bona & jura di- 
ripere aut quovis modo diminuere attenta- 
rent. 

Ali 'a donationes. 

Uldricus comes dc Novo-Caftro dedit li- 
beraliter monafterio de Altaripa omne jus 
quod habebat fupra ecclefiam dc Efcuvillens 
& fupra terram quamdam monafterio pro- 
ximam , vulgariter didam le Sac ; item terram 
de Efpagniez. , allodium videlicet Cononis 
de Porta , tenore litterarum datarum anno 
1196. 

Bertholdus. comes de Novo Caftro pieta- 
tem & munificentiam- praedcccflforum fuo- 
rum fcqui defiderans , dedit litteras monafte- 
rio Altaeripa: , quibus approbat & confirmat 
quaecumque majorum fuorum aliquis mona- 
fterio contuliftet. Concedit infuper fubditis 
fuis de No ires joux prope S. Sylveftr. liberam 
facultatem donationem faciendi didomona- 
rio terrarum, quas propriis manibus exeo- 
luiflent, rogans prartorem Friburgenfem , ut 
monafterium in didis pofleflionibus prote- 
gere & defendere velit. Anno 1 240. 

Idem Bertholdus comes tenore litterarum 
ab ipfo datarum anno 1 246. publice profi- 
tetur fe teneri ad protegenda & defendenda 
jura atque bona a fuis praedeceflbribus prx- 
fertim Guillelmo de Glana avunculo fuo 
huic domui collata , ac proinde de novo 
confirmat ad vocatiam fupra ecclefiam landi 


Summa privilegiorum pontificum. 

Innocentius 11. in bulla quae incipit Z)^?- 
derium quod ad religionis , monafterium de 
Altaripa fub fpcciali fandae fcdis apoftolicae 
tutamine fufeipit', & confirmat quicquid 
Guillelmus de Glana fundator ejus pro do* 
tatione contuliftet, &c. Anno 1141. 

Eugcnius n 1 in bulla quae incipit , Ad hoc 
univerfalis ecclefia , domum de Altaripa in 
fpecialcm S. Petri fuamque proredionem fuf- 
eipit cum omnibus pofleflionibus & perti- 
nendis fuis , confirmat omnes donationes fa- 
das & faciendas dido monafterio, &c. An- 
no 1146. 

Innocentius i 1 i. in bulla quae incipit, Re- 
ligiofam vitam eligentibus , &c. coenobium 
Altaripenfc fub fpcciali protedione fandx 
fcdis apoftolicaefufcipit cum omnibus poflefi- 
fionibus & pertinentiis fuis tam prarfentibus 
quam futuris. Concedit praeterea de gratia 
fpcciali omnibus abbatibus Altaripae, ut uti 
poffint teftimonio religioforum fuorum in 
ropriis caufis five criminalibus five civili- 
us, ne dcfcdu teftium jura fui monafterii 
depereant, excommunicando quofeumque 
qui fupradidis contravenire aut monafterii 
bona invadere prarfumferint. Anno 1198. 

Per Innocentium iv. praedida omnia fue- 
runt denuo confirmata in bulla quae incipit. 
Re ligiofam vitam eligentibus , &c. Anno 1 247. 

Martinus v.in bulla quae incipit, Expofcit 
devotionis vefira finceritas, (jrc. Concedit 
admodum reverendo Petro ab Ajfry , pro 
tunc abbati & fuccefloribus ejus ut poftituti 
' mitra , annulo, &c. Datum Gebennis primo 
fui pontificatus anno 1416. ’ . 

littera exemtionum Bettholdi ducis Zeringii 
fundatoris civitatis Friburgenfis 
apud Nuithonas. 

In nomine Domini noftri Jesu Christi. 
Notum fit omnibus tam futuris quam pr*. 
fentibus, quod ego Bertholdus dux & redor 
Burgundiae pro falute animae meae venera» 

Y iij 


Digitized by v^ooQie 



3 i5 FUNDATIO 

bili Girardo abbati Altaripx, fratribufquc 
ibidem Deo fervientibus , corumque fuccef- 
foribus donavi omne genus tributorum per 
totam terram & dominium meum. 

Decrevi igitur Sc prxfentis paginae feripto 
firmavi, ne quis in totapoteftate mea ab cis 
nec ab aliis ejufdcm ordinis fratribus peda- 
lium , occafionc tranfeundi , vel thelonum 
quod caufa venundandarum rerUm jure fo- 
let accipi , exigat. Omnia enim hujufmodi 
jura cis remifi, Scc. anno 1157. 

Ejufdem ducis ad Friburgenfes pro Altaripa. 

Bectholdus dux Sc rector Burgundix H. fa- 
cerdoti, & C. fculteto, cetcrifque burgen- 
fibus tam majoribus quam minoribus falu- 
tem Sc vi&oriam cfe inimicis. Nunciatum eft 
nobis , quod domum de Altaripa, quam toto 
cordis afte&u diligimus , & in noftram tuitio- 
nem recepimus, injuftis cxa&ionibus five col- 
legis gravetis Scc. 

Littera protetfionum principum hic de verbo 
ad verbum ex originalibus tranferipta. 


[ONASTERII 316 

lerh. Dominationem & dile&ionem veftram, 
de qua confidimus , attentius < ecamur 
quatenus domum Altaripx quam aefendere 
■debetis Sc etiam cuftodire , ut fub veftro do- 
minio fecurius Domino valeant famulari , 
Scc. Datum anno Domini 125 3. 

Hartmanni junioris comitis de Kyburg ad 
Friburgenfes pro Altaripa . 

Hartmannus junior comes de Kyburg di- 
le&is fuis fculteto & burgenfibus dc Fribur- 
go majoribus Sc minoribus amoris plenitu- 
dinem cum falute. Cum dile&us & familia- 
ris nofter abbas Altaripx diligens , follicitus 
Sc fidelis valde fuerit in negotiis noftris Sc 
pro amore noftro multum laboraverit,quem 
etiam in protedionem & defenfionem no- 
ftram & domum Altaripx cum rebus fuis 
recepimus > diledioni veftrx mandamus , 
prxeipimus , Sc quantum valemus inftantec 
rogamus, quatenus di&um abbatem & do- 
mum Altaripae ficut perfonam noftram & res 
noftras proprias defendatis & cuftodiatis pro 
amore noftro, &c. Datum anno 1253. 


Hartmanni comitis de Kyburg fuccejforis Ber- 
tholdi ducis Zeringi* fundatoris 
urbis Friburgenfis . 

Hartmannus comes dc Kyburg omni- 
bus in fua amicitia & poteftate conftitutis 
tam ecclefiafticis quam laicis falutem Sc 
amorem. Mando vobis Sc humiliter rogo, 
quatenus 'reiigiofam domum de Altaripa Ci- 
ftercicnfis ordinis honoretis Sc diligatis , Sc 
quifquis mihi fervirc Sc me amari voluerit, 
ipfamamet, Sc nullum gravamen eidem fa- 
ciat : quoniam ego accipio eam in tuta prote- 
ctione mea , Sc quicumque eam offenderit, 
vel ejus res violenter rapuerit, fciat, quod 
ipfe offendet perfonam ineam , Sc fi ipfi mi- 
hi de hoc conquefti fuerint , de cetero fcia- 
tis pro vero, quod hoc ita graviter accipiam 
tamquam fi perfonx me* fa&um fuiffet: Sc 
rogo Sc prxeipio C. Sculteto de Friburg,& c 
omnibus civibus noftris Friburgenfibus , ut 
quandocumque audierint aut cognoverint 
quod eis fiat injuria ab aliquo vel damnum 
rerum fuarum, fic faciant contra eum, qui- 
cumque injuriam fecerit , tamquam fi pro- 
pria: perfon* me* eadem injuria fa&a fuiffet, 
Sc qui hoc pr*ccptum meum facere nolue- 
rit, fciat pro certo quod amorem meum 
non habebit , Sc ego quam citius potero per 
me , aut per nuntium meum ultionem ju- 
ftam faciam dc inimicis eorum, Scc. 

Hartmanni comitis Palatini Burgundia filio 
fue Hartmanno juniori comiti de Kyburg 
pro monafierio Altaripa. 

Viro illuftri Sc potenti dilc&o filio fuo 
Hartmanno comiti juniori de Kyburg. H. co- 
mes Palatinus Burgundi* Sc comitilfa Pala- 
tina falutem Sc amorem i» omnibus filia- 


Ludovtci comitis Sabattdia. 

Noverint univerfi prxfcntem litteram inf- 
pefturi , quod nos Ludovicus de Sabaudia 
dominus Vaudi, volentes fpecialem facere 
praerogativam feu gratiam fratri Hugoni ab- 
bati monafterii Alt*rip* Sc conventui ejufi. 
dem loci Ciftcrcienfis ordinis dioecefis Lau- 
fannenfis , ipfos cum rebus fuis mobilibus Sc 
immobilibus feu fe moventibus ex parte om- 
nium ballivorum noftrorum , caftellanorum, 
burgenfium , familiarium Sc auxiliatorum 
Domini Amadsi comitis Sabaudi* fratris 
noftri in noftra prote&ione recepimus tota- 
liter Sc condu&u , mandantes in quantum 
poffumus per praefentem litteram figillo no-» 
ftro, Scc. Datum anno Domini 1296. 

Situs monafierii Altaripenfis . 

Hoc coenobium fitum eft in valle juxta 
torrentem Sanam , Gallice Sarine j pr* altis 
rupibus Sc collibus Undique circumdatam. 
Olim in Sabaudica ditione erat, nunc eft 
in Helvetica , cantonis Friburgenfis in dioe- 
cefi Laufan. a dicta urbe Friburgenfi una ex 
tredecim confoederatis fcfqui hora diffitum. 
Ejus ftrudtura non tam magnifica quam com- 
moda Sc religiofa eft , h*c domus paulatim 
ita reftauratur tam in difciplina regulari 
quam in xdificiis, bonifque fortunx cadu- 
cx , ut nunc in ea viginti Sc amplius reli- 
giofi profeffi commode Sc religiofe habitent, 
fuftententur , omnibufque neceflariis provi- 
deantur. 

Infignia qux prxfert funt ipfiffima qux fun- 
datoris , fcilicet fcutum rubrum aureo leo- 
ne ere&o Sc coronato Impreffum , crucibus 
argenreis in ?rea innumeris perfperfis. 

Hxc domus mater eft cujufdam c<*nobU 




Digitized by v^ooQie 


317 DJE A X 

jeiigioforum Capella vocari * fici prope fi. 
gurum ( quod e£t unum ex xut, coofijedcrar 
ris ) ifi dicecefi GonftatKienfi > quod nunc ab 
haereticis illius dicionis occupatur, item huic 
monafterio duo monialium immediate lub- 
jje&a funt : videlicet B. V. Marius de Macra 
Augia,ad moenia civitatis Priburgcnfis fic»m , 
& Fili* Dei , ad Tadrcem oppidi Rotundi- 
moncis , ambo in dioeccfi Laufanncnfi. 

Reliqui* fatr* prteipun. 

Lapis S. Stephani protomartyris , tindus 
duabus guttis fanguineis. 

Stola fandilfimi P. N. Bernardi ex grof- 
fiori panno coloris grifei ©bfeuri , qua fandus 
hic pater facrarium noftrum decoravit , dum 
eundo & redeundo ex Germania per hoc 
xnonafterium tranfiret. 

Duo tibialia groflioris panni grifei coloris 
S. Guillclmi ordinis Ciftercienfis , archiepi- 
fcopi Bituriccnfis. 

Cilicium ex crinibus equinis S, Petri or- 
dinis noftri, epifeopi Tarantaficnfis, 
a Cranium unius de fociabus S. Urfulx, & 
plurima alia olfa earumdem. 

Varia ofia dc legione Thebcorum , alio- 
rumque martyrum. Et plurimae ali* reliqui* 
certat, quorum nomina perdita partim funt a 
partim pr* vetuftate legi non poflunt. 

Et licet in hoc monafterio nulla certa 
SS. corpora per miracula manifeftara ha- 
beantur, attamen fingularitet hic fub invo- 
catione omnium SS. mirabilia operari di- 
gnatur Altiffimus , dum ab antiquo jam tem- 
pore per vinum , quod in honorem om- 
nium SS. in hoc templo benedicitur , multi 
utentes eo a variis & incurabilibus morbis 
Uberantur. Hinc fit ut templum hoc a mul- 
tis qui fe huc fpe recuperand* falutis devo- 
verunt , paffim per annum frequentetur , 
maxime vero in folemnitate Omnium-fan- 
dorum, in qua infolitus huc fit populi con- 
curfus , aliquibus in gratiarum adionem ob 
levamen in infirmitatibus fuis receptum» 
aliis vero propter antiquam & Cingularem 
huius loci in omnes beatos devotionem huc 
fefc conferentibus. 

Sepulchrx qux funt in Templo. 

Immediate fupra gradus prefbytcrii ad 
eornu evangelii honorifice conditus eft in 
feputcro elevato dominus Guillelmus de 
Glana fundator hujus domus, cui tale epi- 
taphium. appofitum eft. 

Anno Dominicae Incarnationis xi+a. J. 
Id. Eeb. obiit Guill. dc Glana , qui fuit fun- 
dator domus hujus Altx-ripx , & fepultus 
eft In prxfcnti tumulo. Cujus pater , vide- 


T h RIPA. 

A licet Petrus , & frater dc 

Glana anno incarnationis Dominae* 

5. idus Februarii, cum ihuftri viro comite 
Viennenfi , qui etiam $hic comes Solodo- 
renfis & dominus Salinenfis, & cum niuitis 
aliis nobi^iljus iniufte ab injuftis in occifione 
gl*dii mortui fqpt apnd Patemiacum. San- 
gms- autem ipforam videtur ad Dominum 
clamare dc terra cum fangulnc Abel jufti 
Sc Innocentem. Vindica, Dominp» fangui- 
nem noftrum. Dominus 1 - autem videtur re- 
g (pondere : Vindicavi, & iterum vindicabo. 

BiAi autem Petrus & Quiltetmus dc Glana 
cum comite Viennenfi fepulti funt in prio- 
ratu Quniacenfi > fitoin infula qu* eft in lacu 
de Nirvez. 

Barones dc Ponte honorificum fepultur* 
locum obtinent in facello S. Johannis ab 
ipfis dotato , ante quod ipforum infignia & 
vexillum vifuntur adhuc hodie. 

Nobiles ab Aflfry monumenta fua habent 
id capella S. Nicolai ecclcfi* cpntigua , quaft 
ab ipfis fundata & dotata fuit. 

C Domini dc Corpxteur jacent ante facellum 
undecim millium Virginum, 

Domini de Trois-Vxux honorifice rcqujcf- 
cunt prope ahare' S. Annx extra cancellos. 

Domini de Corbicrcs fuum fepultur* lo- 
cum habent ad latus altaris S- Michaelis. 

Domini de Aventico paululum infcriul 
fepulti funt. 

Ante capellam $S. Rochi & Guillclmi ja- 
cent corpora baronum de Blonuj, & domi- 
norum de Dmpierre , quxlibct in fuis pro- 
priis monumentis. 

0 In capitulo honorifice tumulata eft do- 
mina Agnes comitiffa dc Grueria » quae fuit 
domina de lllens Sc de conciet una cum 
marito luo domino Nicolao 4 c .fngdsfyrg 
equite. 

In clauftro prope capitulum fepultus eft 
atehiepifeopus quidam cujus nomen ignora» 
tun ex antiqua folum traditione habetur 
eum fuiffe archiepifcopum Cantuaricnfem * 
qui in perfecutione Anglicana exui ad haq 
nionafterium confugit , hicque diem fuun> 
extremum egit, ejus epitaphium lapidi i»ci- 
E fum pr* vetuftate ferme deletum eft, ita ut 
nihii certi ex eo colligi poflit. 

Ad latus fuperioris introitus in eeclcfiatu 
tumbas fuas habent domini de Montmoeon t 
gctmanicc Makenberg , & paulo inferius fe- 
pulti funt domini dt VilUrs. 

~ Liberi barones dc Htnenhetg communiter 
di&i Divites, fuum fepultur* locum dege- 
runt in Alta-ripa , & fepulti funt in clauftro 
ad inferiorem introitum ecdefi*. Et paulo 
inferius jacent domini de 


* 


Digitized by jOOQie 





HISTORIA 


MONASTERII A KENLOS 


ORDINIS CISTERCIENSIS IN SCOTIA 

A J OH AN NE FERRERIO PEDEMONTANO 

cjudem monaflerii monacho fcripta anno mdxxxvii. 

Ex m[. regina Suecia eruit MabiUonm . 

Enltifcbc olim , ut accepimus a A gioforum fundationes , impetraffe ex divo 
linguz Hibernicz peritiflimis , lo- Bernardo > ut cum aliquot Scotis monachis 
cus fuit planus & herbarum copia accederet illuc. 

refertiffimus. Fadumtvinc illi no- Domnus Andrias abbas aKenlos fecun- 

men putant Scoticz linguz interpretes Ken- dus obiit anno Domini mclxxxix. Manum 
iufthe , quafi dixeris caput herbarum. Poftera admovit ut ea perficeret , quz rex David mo- 
aetas paulo negligentior ad vctuftatis memo- tiens inabfoluta imperfedaque reliquerat , 
tiam retinendam , & idiomatum Corruptela fcilicct totam faciem cum bona parte navis 
per Anglicanas incurfioncs introduda, loci auguftiffimi templi a Kenlos. Hujus etiam 
Vocabulum invertit , & pro Kenlufehe fadum Opera a fundamentis ipfis excitatum eft am- 

cft notncn Kenbs. Sunt qui Kiflos dicant > pliflimum refedorium , quod & nunc in 
fcd inepte, per quam putant hunc locum clauftro vifitur. Hujus optimi viri offa fepulta 
defignari & tantumdem valere, ac fi quis B jacent inter fedilia chori fub lapide przlongo 
dixerit Ecclcfia florum Hibcrnice. David & minime fignato , proxime ad fedem ejus 
Scotorum rex xci. vir plane divinus, inter religiofi , qui ex officio hebdomadario poft 
alia pleraque fiiz adminiftrationis monu- cznam ante completorium xftivo tempore 

menta , oraculo primum per fotrlnium ad- fumtam, ledionem concinendo perlegit.Cum 

monitus, deinde columbz nivez admonitu . autem nequiret domnus Andrias par effc 

edodus , in venerationem pientiflimz matris tantz fundationi a Kenlos ,. non deftitit Mal- 

& Virginis Mariz fundamenta ponit mona- colmum regem ad id operis follicitare. 

Aerii a Kenlos Ciftcrcienfis familiz anno Verum per inceftinas feditiones non licuit 

mcxl i. Rex hic morte przventus, nihil prz- Malcolmo multa facere. Extindo autem 

terea contulit monafierio quam bironiam, C Malcolmo fuccdfit Guillelmus rex vir pius, 
quam vocant a Kenlos , ftatim ab initio fun- qui domno Andrez & furgenti monafierio 

dationis, fa&urus certe majora , fi fupervi- a Kenlos baronlam a Strslhily dono dedit, 

xiffet. Hic domnus Andreas fornicem fummz arz 

Ad hujus monaflerii adminiftrationem pofuit , & eam partem columnarum clauftri , 

fundatoris regis Audio primum admotus eft quz ab angulo veftiarii ufque ad Tepulcrum 
vir pietate infignis domnus Anselmus primus ejus nunc etiam vifitur. 
abbas a Kenlos annoDomini mcxli. qui vixit Domnus Raynerius abbas a Kenlos ter- 
ad annum mclvii. quo mortuus eft. Sunt tius, obiit anno Domini mccxix. Sub hocab- 

qui referant hunc Anfcimum fuiffe ex Hiber- bate deduda eft colonia ad Cuiros. Anno 

mia, quam nunc Irlandiam vocant; fed a quo D mccxvii. hoc eft a fundatione monaflerii a 
monaftcrioHibernicocft controvcrfum.Non Kenlos anno cxxxvi. fada eft conventus S. 

defunt qui przdicent e coenobio Fontanis Servani eredio, & profedi funt aliquot mo- 

huc profedum , aliis interim afferentibus e nachi a Kenlos veluti in coloniam quamdam 

primario illo Hibernico coenobio dido Mel~ ad fundationem Cuiros die facra Matthzo 

iefont. Ego potius crediderim hunc Anfel- apoftolo. Hujus abbatis opera clauftrum per- 

mum navigaffe in Gallias, cum floreret di- adum eft apud Kenlos. 
vus Bernardus. Sic etiam narrant qui a ma- Domnus Radvlfus abbas a Kenlos iv. 
joribus acceperunt : a quo fufeeptus eft in-, 'obiit vm. cal. Novembris anno mccxxxiii. 
monachatum. Deinceps ubi accepiffet regem Is accepit terras a Bnrgynnc , donante Ale- 
David in Scotia moliri aliquot novas reli- xandro Scotorum rege nonagefimo quarto , 

filio 



Djgitized by 


Google 


, jm MONA STER 

filio Guillelmi regis anno mccxxi. Sub ini- 
tium hujus Radulfi deduda eft colonia mo- 
naftcrii a Deir. Anno Domini mccxix. fuit 
* f ' elegio * monafterii in Deir iv. calendas Fe- 

bruarii , & eodem die profedi funt monaclu 
aliquot ex Kenlos ih Deir , tamquam in no- 
vam coloniam. Monachorum nomina funt 
harc , Hugo , Ardorus , & Johannes , qui con- 
tinua fucccffione altero decedente fubrogati 
funt in ejufdem loci abbates , ut feribit dom- 
nus Robertus Stephanus nunc prior a Dek. 
His tribus in Deir abbatibus fucceffit quartus 
Valerantius nomine, vir, ut tum ferebat 
xtas, bene eruditus, & Gallus natione. Va- 
lerantio fuccedit Richardus , qui poftea no- 
nus abbas a Kenlos fuit. 

Domnus Richardus abbas a Kenlos v, 
obiit idibus Octobris anno Domini mccxli. 

Domnus Henricus abbas a Kenlos vi. 
obiit iv. nonas Novembris anno Domini 
mccli. Sub initium hujus abbatis quidam 
vir magnificus , cui nomen fuit Roberto Au- 
guftini, dedit anno Domini mccxli v. mo- 
naftcrio a Kenlos terras ab Juverelinis pro- 
xime ad defluxum Spes amnis , quas nunc 
occupat Jacobus Grunth , confuctudinc ma- 
gis tyrannica majorum filorum quam jure 
aliquo. 

Domnus Thomas abbas a Kenlos vn. obiit 
in. nonas Februarii anno Domini mcclviii. 
anno vero Domini mcclv. Robertus epi- 
fcopus Roflenfis contulit monafterio a Ken- 
los ecclefiam nomine Albatht in Roffia. 

Domnus Simon abbas a Kenlos vm. obiit 
xn. calendas Maii anno Domini mcclxix. 
Fuit is vita & moribus ornatiffimus , & ad 
religionem compofite fadus. Non defunt 
qui praedicent fummam hujus eruditionem. 
Sub initium ifiius abbatis arfie monafierium 
a Kenlos anno Domini mcclviu. Hujufce rei 
caufa ignoratur , nifi famam a majoribus in 
pofteritatem tranfiatam recipimus , qux do- 
cet id contigifle per menidulam dum fuum 
conftitueret nidum , & in eum conjeciffet ar- 
dentem feftucam , & ad inftaurationcm loci 
Muriei contulit folidos centum Scoticos fu- 
per Dundurius. Muriei filia Petri de Polloch 
& uxor Wailerii Murdach ad opus fabricx 
ccclefix a Kenlos centum folidos annuos 
fuper Dundurius contulit, reftibus domno 
» Andrea epifeopo Moravenfi , Felkrino de- 

cano , Hugone de Dufolas & aliis , anno 

MCCLVIII. 

Domnus Richardus abbas a Kenlos ix. 
obiit xvm. calendas Augufti anno Domini 
mcclxxx i x. Hicprimum monachus fuit apud 
ibidem abbas v. deinde feledus eft 
ut prxeflet monafterio a Kenlos , huc venit, 
& complufculos annos pie vixit homo plane 
rcligiofus. 

Domnus N. abbas a Kenlos x. obiit anno 
Domini mccciii. Sub finem hujus abbatis 
x. annos totos Eduardus Anglorum rex Sa> 

Vet. Script. dr Men. ampl. CollcttrTom. VI. 


II A KENLOS. in 

A tos multis incommodis afflixit. Regnum ad 
F&rnam fluvium ubi Rofa per vadum eft> 
tertio tandem occupat. Hic abbas fequu tus 
Anglorum judicium > varias exiruxit domos 
ad formam Anglicanaim 

Domnus Thomas abbas a Kenlos xi. obiit 
anno Domini mcccxxi. Sub initium hujus 
abbatis , rex Robertus Bruis femper invidif- 
fimus, contulit monafterio a Kenlos pifca- 
tiones a Pepudernen omnes, inchoando a Dum 
dajf ufque mare. Dedit etiam ecclefian* ab 
Ellone,anno regni fui * v. hoc eft anno mcccx. 
fub Abendoncnii epifeopo Henrico Chienne. 
B Domnus abbas a Kenlos ... xn. 

Domnus Adam abbas a Kenlos xiu.Pro*- 
ditum eft memorix hunc fuifle a clauftro 
Deir fdeduni , ut prareflet monafterio a Ken- 
los , quamvis non probe fciatur quotus fucrir* * 
Domnus Richardus abbas a Kenlos xiv. 
obiit anno Domini McCclxxi. Pene fub ini- 
tium hujus abbatis dominus Guillclmus co- 
mes Noihilandix contulit monafterio de 
Kenlos hofpitale S. Johannis Baptiftx de He~ 
buifdcn cum omnibus fuis quas vocant per- 
tinendis apud Blgyn , xxt. die menfis Maii 
anno Domini mccclxu. fub Alexandro epi- 
feopo Mora vienfi. Hic locus occupatur ante 
complufculos annos tyrannice. Sub hoc ab- 
bate Richardo vixerunt monachi aliquot 
percelebres, Adam de Teras , poftea abbas 
& fucceffor David Forejl , Walterus de Spine , 
Sc domnus Patricius prior , qui imperante 
Richardo abbate , profedus eft ad capitulum 
generale Ciftercii , & Romam bis in . con- 
tentione ejus terrx, quam vulgo Tapetum 
monachi dicunt. . • 

Domnus Adam de Teras abbas a Kenlos xv. 
obiit ii. nonas Junii anno mcccci. Fama eft, 
immo ccrtiffimum hunc Adam ofeitantia 
nefeio qua perdidifle bonam partem pagi 
de Teras, quem nunc habet Moravix conies. 
Hujus Adami offa jacent fub lapide fignato 
ante prefbyterium. Adami etiam opera ex- 
truda eft aula abbatis qux nunc vifitur. In- 
vexit & pontificalia , fed tamen fub pontifice 
fchifmatico , Bencdido xm. anno pontifi- 
catus illius primo , id eft anno Domini 
mcccxciv. data Avcnione ix. cal. Odobris. Eo 
tempore vixit domnus Guiilelmus de Spina , 
monachus nequaquam contemnendus. Re- 
ferunt hunc Adamum parum pudice tranfe- 
gifle vitam , ut qui ex concubinatu proles 
aliquot fuftulerit. 

Domnus Guillelmus Blayr abbas a Ken- 
los xvi. obiit xv. cal. Novembris anno Do- 
mini mccccxlv. Vixit hic vir a Kenlos ab 
anno mcccci. ad mccccxxx. vel circiter. Poftea 
in Cuprum Augufix eft tranfpofitus , ut illi 
prxeflet loco , ubi moriens ante fummam 
aram fui monafterii fcpultus eft. Fuis is de- 
cretorum dodor& monachus apud Cuprum 
prius quam abbas a Kenlos crearetur, utrtim- 
que rexit monafterium & inftautavit anrtis 

X 


u*. 


Digilized by v^ooQie 



3*3 H I S T 

xli. Hic abbas anno mccccxix. fub annunyi. 
Martini pontificis fummi domnum Johan- 
N£m a Kulros propter concubinatum in or- 
dinem redegit. Tunc temporis in eo praefuit 
negotio dominus Johannes Fogovir theolo- 
gus , primum monachus, dein abbas a Mel- 
cos. Ea contingebant imperante Jacobo Sco- 
torum rege ejus nominis primo. Idem abbas 
fub epifeopo Moravix Henrico litem movit 
magiftro Columbx Dumbarc de annuo cenfu 
foliiorum Scoticorum c. a Dundureus, & vi- 
cit anno mccccxv i i. die xx. Odobris. Hoc 
tempore abbas Pontiniacenfis Gallus venit 
in Scotiam , a concilio Ciftercienfium (4) 
patrum tranfmiflus , ut tum forte collapfam 
Tcligionem inftauraret. 

Domnus Johannes Flutere abbas Ia Ken- 
ios xvii. obiit nonis Maii anno mcccclx. 

Is argenteum pedum, quo etiam nunc ab- 
bates utuntur ad miflarum folemnia , magno 
aere coemit. Vixit in officio x. annos. Anno 
vero mccccxl. ob parum pudicam vitam dc 
gradu fuo dejedus fub Johanne Ellem xx. 
annos totos private poftea vixit. Referunt 
majores cum fama effet hunc abbatem plu- 
rimum pecunix collcgifle , node quadam vi 
Taptum de domo fua in porta monafterii a 
<juodam domino a Dujfufi , qui fruftratus 
opinione fua , abbatem ftatim illxfum 
in monafterium unde adduxerat , remifit. 
Ea de re, ut vulgo creditur, male ceffit illi 
domui a Dujfufi perpetuo, veluti qui facrcf* 
fandx B. Marix a Kenlos numen in fuo ab- 
bate ad ultionem irritavit ; quare abiit in pro- 
verbium , futurum ut porta monafterii a Ken- 
los dejiciat Dujfkfl. Sub hoc abbate domnus 
Ar.thur.us hujus loci monachus eledus eft 
in abbatem Deir, & illuc profedus x. annos 
rexit i deinde mc. marcas Scoticas fuo mo- 
nafterio a Deir moriens reliquit. In abbatis ® 
Johannis Flutere magiftratu dejedi funt mo- 
nachi albi a Plufchardis , & nigri intromifli. 

Domnus Johannes Ellem abbas a Kenlos 
xviii. obiit iv. idus Februarii anno Domini 
mcccclxvi 1 1. Is tabulam majoris arx incom- 
parabilem , candelabra duo ad majus alta- 
re , tertium ex auricalco fuper quod legitur 
Chrifti evangelium, aliquot etiam dalmati- 
cas & cafulas in fuum monafterium depor- 
tavit. 

- Domnus Jacobus Gultury abbas a Ken- 
los x 1 x. homo bene dodus in theologia , ^ 
obiit xvi 1. calendas Aprilis anno Domini 
mcccc lxxxii. Is quondam fuit cellerarius 
Cupri. Sepultus eft in viculo a Forfayz. Hic 
in fua vifitatione a Culros coegit illius loci 
abbatem domnum Richardum Marfcheell 
ob vitx turpitudinem abire magiftratu. Ad 
fiujus abbatis eledionem praefuit abbas a 
Cupro domnus David , vir dodus & vilitator 
tunc fui prdinis per univerfam Scoti* pro- 

(«) Vide ea de re decretum capituli generalis ordinis Ci- 
fteicienfis aani 1440. num. 7. tom. 4. Anccdot. 


ORIA 324 

vinciam. Fuit is theologi* baccalaureus , 
non fpernendus abbas , videlicet Jacobus 
Gulturi. Extruxit turrim Campanarum , & 
alia qux nequaquam probari poftunt , & in- 
feliciter periit dolore confcdus apud Forfayz. 

Domnus Guillelmus Gdbreth abbas a Ken- 
los xx. obiit x. calendas Odobris anno Do- 
mini mccccxci. Sepultus eft apud Kenlos in 
facello S. Petri. Fuerat is fuccentor ecclefise 
Moravienfis. Vendente prxdccefTore fuo 
emit dignitatem , St tranfmiilis procul hujus . 
loci a Kenlos diplomatibus, cum antea ab- 
bates eligerentur canonice per monachorum 
fuffragia & patris abbatis a Mclros eledio- 
nem fimul & confirmationem. Hunc tamen 
perhibent fuiffc probum hominem. Cunt 
profedus eifet ad ecclefiam Albath in Raf- 
ciam, ac reverteretur, paucis concomitan- 
tibus, a barone dc RiUranuuyk & Hugone 
cognomento Rojf...., ejus qui nunc vivit in- 
terceptus eft. Id cum refeiviflet domnus 
Jacobus Dumhar eques auratus , vicccomes 
Moravix & baillivus a Kenlos, colledis ali- 
quot armatis militibus ad Gdbreth abbatem 
liberandum eft profedus. Verum Hugo equi- 
tis furorem prxfcntiens, prius quam armis 
concurrant, abbatem miffum fecit. Fuit ab- 
bas Gdbreth paulo feverior , ut qui in furo- 
rem & quamdam infanix fpecicm per atram 
bilem frequentius incitaretur. 

Domnus Guillelmus Culros abbas 
a Kenlos xxi . obiit v. calendas Januarii anno 
Domini mdiv. Sepultus eft in faccllo fandi 
Thomx. Hic abbas mole gravatus corporea , 
poft pauculos fux adminiftrationis annos 
domnum Thomam Crystalli in fuum fuc* 
Ceflbrem etiam vivens monafterio fuo prx- 
fecit. Toto fuo magiftratu abbas Culros nihil 
umquam magni effecit , & ut non auxit hujus 
loci bona , ita nec imminuit. Confueverac 
manibus propriis multa facere , plurimum 
feribebat & decenter rituum libros hujus 
loci. Vir fatis pius, nili carnis voluptatibus 
& veneri fuccubuiflet. Hujus tempore ma- 
gifter Jacobus Buuche abbas Balmerevo- 
thenfis vir theologus floruit. 

Domnus Thomas Crystallus abbas 
a Kenlos xxn. anno mccccxcix. idibus Ja- 
nuarii a domno Guillelmo Culros declaratus 
eft abbas monafterii a Kenlos. Multa bona 
fecit monafterio ; & cum videret ab xtate 
fein communem mortem properare, ut fuis 
in longani xtarem confulcret laboribus , 
anno xtatis lx. virum omnibus modis cele- 
bratiffimum ecclefix Moravienfis fubdcca- 
num M. Robertum Reyd moecenatem meum 
in futurum abbatem delegit. Poft fuc^efforis 
eledionem annos plus minus vu. vixit. Obiit 
Strathily iv. calendas Januarii anno mdxxxv. 
& fepultus eft in Kenlos proxime ad fum- 
mam aram; 

Anno mdxv. dic xxvn. Decembris Johan- 
nes Gordonius comitis Alexandri filius 


'E ized by 


Google 


MONASTERII A KENLOS. 

Batu major quorumdam nebulonum impulfii A confiliarios non infimam partem tenet me* 
irrupit fub vcfpcram in adytamotwftcrii a ritifllmc, cum ob juris peritiam , tum vitae 

ICenios, ac (crinium honefiae matronae do- modeftiam qua plurimum valet. Inftituit 

minae Margaritae Molbat , in quo affervaban- prxtcrea in Kenios fatis copiofam fclcda- 

tur aliquot fcripturae cum nonnullis pecuniis, rum in omni difciplinarum genere biblio- 

confregit, quibus fuppilatis in Gallias pro- thecam, quam nos alio libello defignavb 
fedus eft ; fcd ob fcelus patratum numine mus. Nunc de nobis paucula dicamus. 

' agitatus apud Gallos diutius vivere non po- In Italiae parte Infubria Sc Gallia Comata 
tuit. Ubi rediiflet, nequivit alicubi conquicf- dida olim, modo vcro Pcdcmontana , op*- 

cere nifi apud Kenios, quo in loco duobus pido Chcrimn dido natus, & villa de Rippa 
annis poft fcelus admiflum , eodem mcnlc prope Cherium anno Domini mb i i. parentes 

dic fequenti morbo gravatus vitam morte habui ex veterede fatis nominata familia per 
commutavit. • . , univerfam Infubriam non contemnendos, in 

Domnus Robertus Reyd abbas a Kenios B primis Martinum Ferrcrium patrem & Ca- 
5xi ii. De hoc viro quoniam vivit Sc. cum tharinam Finellam matrem. Avus meus ex 

co agimus familiariter , tantum confignabi- parre fuit Guillclmus Ferrcrius vir confularis 

mus paucula, quae contexendo hiftorixali- Sc probus , qui annos em. vixit. Proavus 
quando infervire poffinr. Nobili & honefto meus ex patre fuit Martinus , avi Guillelmi 
loco natus in Akinheide patrem habuit Johan- pater, in re militari ftrenuils, dux & con* 

nem Reyd, qui cum Jacobo hujus nominis neftaulus quem vocant egregius. Abavus 
quarto apud Floddum vicum in Northum- autem meus ex patre fuit ThomasFcrrerius 
bria occubuit , & Birretam Schanvvelle ma- Martini proavi pater , jurjs utriufque dodor 
trem , germanam quondam domni Johannis & vir confularis. Sed hac in prxfentia dege- 
abbatis a Cupro. Magifter artium fub M. nere noftro fatis: Anno mbxxv. artatis me* 

Hugone Spens theologo dariffimo, creatus xxm. veni Parifios, ubi perie triennium to- 

in collegio divi Salvatoris de S. Andrea ; tum exegi fub Johanne Morando natione 
'tum fubdecanus Moravix, duobus prxfuli- C Picardo, nunedodore theologo in collegio 
bus Moravix, M. Jacobo Halburne & domino Lexovicnfi , fub Johanne Tartafio primario , 

Roberto Scbalbe fuit longe gradffimus , & atque tunc , oblata nufquam occafionc vi- 
fub his egit officialem, quem vocant, non dendx Scotix, cum M. Roberto Reyd nunc 
inepte. Habebat dominus Robertus Schtlbe abbate a Kenios fub annum mbxxviii. in 
in animo hunc deligere fuccefTorem fuum,* Britanniam tranfmifi, & cum eo in aula Sco- 
niil mors immatura illius conatum abrupif- tix tres annos fere vixi; fed cum videfem 
fer. Anno mdxxvi. hunc elegit fibi fucceflo- fic meorum fieri (ludiorum jaduram , petii 
rem domnus Thomas CryJlaU. Anno mdxxvii. vel ut mihi poteftatcm in Kenios degendi 
Rojnam profcdusefl.pro diplomatibus mo- faceret, vel abeundi potius. Ille cum nollet 
nailerii a Kenios in pontificatu Clementis me mitium facere , non gravate petmifit, ut 
fepdmi, paulo poft eam cladem quam Bor- in Kenios vitam tranfigerem. Itaque toto 
bonius dux urbi intulit. Anno mbxxviii. hoc quinquennio vel in infticuendis mom- 
Scotiam repetens & Parifios veniens, ubi D chis , vel in ftudio meo privato , vel in com- 
magiftrum liberalium artium nadi eramus, mentariis aliquot novis edendis fui. Nunc 
addidi me M. Roberti Ried comitatui , & in autem hoc anno mbxxxv i i. quo hxc feribo , 
Scotiam veni, & tandem Kenios , ubi domni Italiam identidem , fi nihil impediat , cogito. 
Guarini Dumbar Abcndoniarum prxfulis mi- Interea abbas Robertus in monafterio fub 
niftcrio in abbatem inundus eft, & apud optimis ftruduris locum ipfum ita exorna- 
Kenlos receptus. Anno Domini mbxxx. acce- vit , ut poft fundatores reges nullus umquam 

pie in commcndanrmonaftcrium Belli-loci, prxdecefiorum tanta ac talia feceftt. 
in quo multa quotidie digna pofteritate facit. Anno mbxl. xdificavit navem templi a 

Sub annum mbxxSi n. mifius eft ab rege Sco- Bello-loco magnifice, & eodem anno fub 
torum Jacobo ejus nominis quinto, una cum • Jacobo ejus nominis quinto Scotorum rege, 
Abeudoniarum prxfule domino Guillelmo ; declaratus eft & inundus epifeopus Orcha- 
SUuvsrt legatus ad Hernicum ejus nominis E denfis, ubi quotidie multa parat ad veteres 
odavum Anglorum regem pro pace ineunda - reficiendas ftruduras , & novas item xdifi* 
inter Scotos Sc Anglos : quod etiam obti- > candas. Multis autem ego precibus Sc litteris 
nuit. MjfTus folns ad eumdem regem, au- ■ ejufdem abbatis revocatus, fub annum Do- 
ipicatiffime fuum munus peregit. Inde fc- mini mbxl. in fefto Pafcharis redii in Sco- 
mpi atque iterum ab Henrico,rege multis tiam, ubi offendi dominum meum declara- 
vafis argenteis donatas ad fuos rediit. Item tum epifeopum Orchadenfem, a quo fem. 
bis. legatus in Gallias ad F&abciscvm regem 1 exceptus huntaniffime. Eodem anno fum 
eju$, nominis primum pro fui regis matri- « eum euntem ad Orchades comitatus ■, ut 
mptiio ,-profedus eft fub annum mbxxxv. pri- * propius expedarem qu* a veteribus dc illis 
mq, deinde fub annum mbxxxvi. ante ali- confignata funt litteris. Anno mcxli. una 
quot annos inter Jacobi V. Scotorum regis cum epifpopo Abcndonenfi mifius eft lega-* 
Vet. Script. & Mo». *mpl. Cokctt. Tom. FJ % X ij 

♦ 



Digitized by LjOOQie 


3 a 7 HISTORIA FUNDATIONIS 318 

tus ad Angjorum regem de conti over lia A lores > caritatis ntutux fcrnpcr foverent uni- 
quadam limitum utriufquc regni, in quo tatem. Unde cum primogenitus eorum Agi- 
nihil cft confc&um , fed ampliatum in aliud dius poft mortem patris 6c matrisex raagpa, 
tempus negotium. devotione & fpontanea voluntate nullam 

AnnoMpxLu. una cum domino nioErfchyno beneficii eccleliaftici habens curam, in ca- 


datus cft arbiter a Jacobo Scotorum rege 
in rem prxfentem de limitibus Scotiae cum 
Anglo. Adfuerunt utrimque multi» fed poft 
longam difeeptationem, cuin non latis con- 
veniret inter partes , ampliatum eft nego- 
tium ad futurum conventum Anglorum 
Eboraci,. & difceflum cft ab utraque parte. 
Deinceps una cum domno Efchyne itum eft 
ad illud publicum Anglorum concilium 


pclla domus domini WsKKici militis de Wa- 
lecuria , patris domini Thioderici armis far 
rnofi , far pius mifiamno Uticam ia celebraret, 
fuis impendiis patrimonialibus domino mi- 
litando , ipfaroquc capellam , fiufto fibi in- 
grefiii, frequentaret, quidam de familia didi 
militis putantes fibi pro (pera nuntiare in fa- 
vorem ejus , impie piis a&ibus. invidentes , 
® mentiti funt occultaffe Dei faccrdoccm the- 


ac iterum produ&a res eft , dum clam pa- faurum non modicum io quodam feri ni olo 


ratur ab Anglo exercitus in Scotiam , nec 
permiferunc qui erant in confeftu illo Anglico 
legatos Scotos vel feribere in patriam , vei 
ad fuos redire » nc forte fuo regi narrarent 
qux per fraudem illic gerebantur , donec 
colle&is copiis fimul cum exercitu , Scotiae 
fines ad quinque dies ipfi Angli oceupa-. 
viflent. 

HISTORIA FUNDATIONIS 
venerabilis ecclefi* beati Nicolai q 
• Oigniacenfis ac ancili* Chrifti 
, Mari* Oigniacenfis, 

Ex mf. codke ejufdem monajhrii . 
np Empore illo quo permifit Deus (an&if- 


pofito in capella ipfius, clavigero faccrdotc. 
Impietatis inftrudtu probae avaritia domini 
fervorum accufationem mendacem. Erado 
enim fcriniolo, inventa tantum modo funt 
in eodem liber milfalis cum calice akaris , 
vcftes faccrdotalcs , & cetera quaedam alta- 
ris ornamenta , unum cilicium , St duc vir- 
gae difciplinalcs. Quo vifo, prxdi&us miles 
multa confufuseft verecundia, nec indigne: 
ea propter vir Ifraelita Pharaonis importuna 
molcftatus in curia , non videns inter 
Agyptios locum , five facultatCTn divini cul- 
tus fuppetere, illinc fcccdere animo tftius 
divina providentia diffinivit, decernens de 
fratrum fuorum confilio Deo fe tutius fer- 
viturum fub profeffionc St habitu regulari, 
quam fic lccularium inquietudine fatigari : 
quod & fecit. Venditis enim omnibus jure 


X fimum regnum Jerofolymorum curat fibi hereditario competentibus iu Walccu 


Chriftianis ibi habitantibus , peccatis eorum 
innumerabilibus exigentibus , debellare , & 
ipCos crudeliter & hoftiliter trucidare per 
quemdam Sarracenum regni impium Salva.- 
dinvm & crudeliflimum tyrannum , anno fci- 
licec ab incarnatione Domini mclxxxvii. 


ria , St circa partes illas , aflumens fpeum 
matrem & fratres fuos , patre jam mortuo, 
domini ufus confilio dicentis : Si vis perfeftus 
ejfe t vade , (fr vendi omnia qua pojjides , & da 
pauperibus , fir veni ftqnert me > devenit ad 
parces circa Sambrinas , pedem fiftens in quo- 


regnante cum Chrifto ac praedicante hu- q dam tunc deferto , quod modo Oigniacum 

•it* xr r\ ’ il? . _ _ _ • /• r * r ^ • i _ ? J .1 


milliniQ ac fandi ifiprto viro fratre Erancifco 
Minoris ordinis fundatore ac patrono , ac 
etiam ftudente in facra theologia in civitate 
Parilicnfi rcverendilfimo patre noftro domi- 
no Jacobo os Vitrjaco regis Francorum 
LuDovicdfconfdforc, erat quidam vir vene- 
rabilis in villa de Walcuria. Johanncs voci- 
tatus, divitiis temporalibus & fpi ritualibus 
fufficienter abundans , qui de uxore propria 
quatuot genuit liberos , qui fuc ceflu tempo* 


npminatur , loco quidem fpatiofo ad ma- 
nendum i de quo curafte Jacob legitur pa- 
triarcha propter aqux, pratorum St til varum 
aromintculacionem. Ibklcmcum fuis fixit ta- 
bernaculum, xdificata pro viribus domo Dei, 
inveniens in eodem loco capellam ligneis 
parietibus inftrudam , in honore beati Ni- 
colai fundatam , trium; gallinarum redditi- 
bus dotatam. £c licet , fecundum quod ait 
Gregorius in Moralibus , (oleae inter fratres 


ris promoti funt in facerdoccs , prxtet umw». * fubfiantia gravioris cuipx freri caufa , unde 

VT '“ ! " r ~ 1 ' ‘ '* r j! * 11 legimus de Abraham Sc Loch,quod eam 

edet fubftanaa eorum multa, nequibant ha- 
bitare communiter : didi tamen fratres fulti 
fubftantia competenti, primogenitum ex eis 
fibi priorem pcxfkicntes Agidiuro , juhdis 
fibi aliquot fidelibus, quos Spiritu fando Do- 
minus mfpiravit, communia propriis , non 
propria communibus anteponentes , clerico- 
tum beati Auguftini regulam funt profefli, 
coepcruntquc vehementer religionis c dicaci 
titulo infigniri, St magnifice, divini numini» 


Nomina facerdotunv hxc funt ; Algidius , 
BjObercus , St Johanncs : alter ditius cft Hu- 
go , qui fuit in urbe autifabcicx operator 
famolifitruus. Sciens autem amator horni- 
num benignifitrpus Deus cogitationes fra- 
trum praeditiorum, qui a patre & matre a 
juventute fua diligenter & devotiffime in- 
ftrutii fuerant in tihaorc Domini , dignatus 
eft eos infpirare cx abundantia caritatis St 
vifcera mifericordix (fix & gratia fptritus fui, 
adeo ut ab adolcfcentia fua fraternitati* ama- 


Digitized by LjOOQie 



3 29 ECCLESLE B. NICOLAI OIGNIACENSIS. 330 

gratia frfOrari : adeo ut de diverfls mundi A t* digriitatis cft aflumtus. Ob fpecialcm ve- 
partibus in quas religionis eoruji fama dif- ro gratiam , & debitae venerationis affe^um, * 
fundebatur , multi ad eos magnates A per fo- in quibus tamquam matri filius divino pr» 

nae graves renuntiantes foculo devenerunt, cepto fc teneri cognofcebac , multis beneft- 
cligcntes potius humiliari cum mitibus , ciis temporalibus & fpiritualibos camdem ec- 
quam dividere fpolia cum fuperbis. Inter clefiam noftram promovit i primo fua cor- 

quos praecipuus & venerabilis vir magifter porali praefentia , quando eidem ecclcfi* fc 

Johannes de Nivella, quamplurimis legi- tradidit, qui jam erat doftor in facra theo- 

tur virtutibus & miraculis cfFulfifle , ut puta logia confecratus , & comxmtis divitiis fecu- 

vitiorum nobilis extirpator, pius animarum laribus elegit confortium paupertatis. Poft- 

convcrfor,& verbi Dei egregius prardicator. modum ad ftatum perveniens fortun* di- 

Florebat diebus, illis Oigniaci prctiofilfima gnioris , pannis fericis, fandorum reliquiis 

Chrifti margarita Maria de Nivella, cu- B & aliis ecclefiar ornamentis, librorum volu- 
jus vitam innumeris virtuofam miraculis po- ihinibus , ac fedis apoftolic* privilegiis non 

fteris mandaverunt qui fuo perfope patro- paucis ipfam ccclcfiam munivit. Ad ultimum 

cinio funt gavifi. In Dei enim nomine in- Komz decedens , corpus fuum in ccdefi* 

firmos cqravi*, leprofos mundavit , daemones Oigniaccnfi intumulati, fprerismundanisVa- 

cx obieflis corporibus effugavit , cujus etiam nitatibus illecebris & hoqoriUs , deftinavit. 

veftis inprarfcntiarum reverenter apud nos ALgidius primus prior prrdidus pntfuic 
quftodi* mancipata : mulieres a partu labo- ecclcdac Oigniacenfi pluribus annis , qui cum 

rantes ipfa circumdante de mortis periculo fratribus fuis devotiffime Deo fervivit fecun- 

liberantur, felici puerperio gratulantes. In dum regulam canonicorum beati patris no- 

odorc praeterea boni nominis filiorum Dei firi Auguftini , cujus regula & ftatuta fequun- 

dc femoris accurrens venferabilis& reveren- tur, & etiam in vita ipforum multa bona 

dus pater bonae memori* dominus Jacobus acquifierunt & optime laboraverunt , ecclc- 

Tufculanus & Acconcnfis epifeopus ac fedis C fiam quidem decenti nobis fabrica fundave- 
apoftolic* cardinalis, probaturus fi quod ho- runt , pofteris eam relinquentes confumman- 

minum infonuerat auribus fuper devotione dam opere qua mplurimum fiimtuofo. Poft- 

noftri flatus primitivi , fides operibus exhi- quam autem diu vixiffct in fervore religio- 

beret : non famar, quae quandoque laborat nis, dormivit plenus dierum in feoedutebo* 

mendacio , credidit , donec ipfe oculis fuis na cum patribus fuis anno ab incarnatione 

vidit & ptobavit quod media pars fibi non Domini millcfimoduccntcfimotriccfiaiotcx- 

fuerat nuntiata , ficut olim regina Saba mi- tio nonas Januarii, 

rata magnificentiam Salomonis. Dc gremio Sequuntur capitula, regula beati Angujtim i, 
quidem ecclcffonoftr* per gratiam Dei Sc Dc proprietate non habenda i. Scc. 
propriis meritis fuffragantibus ad apicam tan- JExplicit regula , &c. 





33 * 


BREVIS H I 'S T O I I A 



BREVIS HISTORIA 

ORDINIS FRATRUM PRAIDIC ATORUM 

A*UCTORE ANONYMO. 

Ex mfi S. Sabina anni 1 367. eruit Mahillonim. 


OBSERVATIO PRAEVIA. 

A % r E A e fi ordinis Eradicatorum prafiantia ; tanta 
fiunt ejus inec clefiam benemerita,ut quacumque ipfum tan - 

f unt , vel minima antiquitatis mamment a pr ater ire fit no- 
is religio. Quamobrem duas bic ejujdem ordinis hifio- 
rias , quas Roma eruit JVLabillonius ex manuficriptis S. Sa- 
bina, piis & eruditis le floribus offerimus j unam quidem 
brevem , alteram paulo fufiorem , utramque au flor is no- 
mine 'defittutam. Friarem tamen akaliquo ‘ Teutone [criptam ex eo conjicimus , 
quod priores provinciales provincia Saxomca accurate retulerit , amore , 
uti videtur , patria , atque ut magis notos, quam aliarum nationum priores. 
Alterius auaor opus A ac °hi de Sufiato celeberrimi apud Pradicatores fieri - 
p toris, in epttomen retulit, interpolavit, continuavitque ad annum ufique mdiv. 
eumque fuijfie Albertum cafleuanum exifiimat Jacobus Echart in Bibliotheca 
Pradicatorum , quem fi lubet confiule. 

Duabus hifice hifioriis Jubjunximus Bernardi Guidonis epificopi Lodo - 
venfis , & ejufidem ordinis non vulgaris ficriptoris , libellum de Magiftris 
five prapefitis generalibus fratrum Eradicatorum > & de prioribus provin- 
cialibus provincia Provincia fieuEolo fana , atque etiam hifioriam ab eo com- 
pofitam de fundatione conventuum ejufidem provincia , quam fiupp e ditavit • 
nobis codex mfi olim Stephani Baluzji , nunc bibliotheca regia. Eam etiam 
fiequetur conventus Partfienfis brevis htfiorta ex codice Viflorino. 



I. De initio ordinis fratrum Pradicatorum. 

B Earus Dominicus ordinis fratrum Praedi- 
catorum magifter & inftitutor, fuit na- 
tione Hifpanus , de villa quae dicitur Kara- 
loga Oxonicnfis dicecefls, vir fcientia Dei 
plenus, vita finccrus , religione confpicuus. 
Incoepit autem ordinem Praedicatorum men- 
te concipere & mente tra&are in partibus 
Tolofanis a primordio computando , quo 


A primum Tolofam advenit anno Domini 
mcciu. pontificatus domini Innoccntii tertii 
anno fexto , qui fcdit xvn 1. annis , menfibus 
iv. diebus xxiu. Perfeveravit autem beatus 
Dominicus folus cum paucis fibi adhaeren- 
tibus ibidem indefefia continuatione praedi- 
cationis , redeuntibus ad propria legato fedis 
apoftolicae & duodecim abbatibus ordinis 
CiftercienCs , domino Didaco OxonienU 
epifeopo , qui ad praedicandum illuc contra 



Digitized by 


Google 




3*3 ORDINIS PRAEDICATORUM. 334 


« pravitdtem haereticam mifli fuerant , per an- 
nos x. videlicet ufquead tempus Laterancnfis 
concilii quod celebratum fuit anno Domini 
mccxv. fub eodem Innocentio, menfc No- 
vembri. Profedus eft itaque B. Dominicus 
cum domino Fulcone epifeopo Tolofano 
ad concilium , cum quo adiit domnum In- 
nocentium papam , petens ut fibi dignaretur 
ordinem confirmare , qui Praedicatorum di- 
ceretur & eflet. 

Rcfpondit ut ad fratres fuos rediens in- 
vocato Spiritu-lando, aliquam regulam ap- 
probatam eligerent, &fic quod peteret im- 
petraret. Convocans igitur apud Prulianum 
fratres , qui tunc erant numero fexdecim , 
regulam B. Auguftini dodoris & praedica- 
toris praecipui elegerunt 5 qua eleda , Romam 
rediens , apud Perufium domnum Innocen- 
tium defundum invenit, & Honorium III. 
in papam eledum , a quo ordinis confirma- 
tionem impetravit. Armo Domini mccxvi. 
ix. cal. Januarii in craftino beati Thomae 
apoftoli Romae apud S. Petrum confirmatus 
eft ordo praedici Honorii papae anno primo. 

II. De his jus eum beato , Dominico regulam 
elegerunt. 

Hic autem ponere libet nomina de his 
qui cum beato Dominico regulam elege- 
runt. Primus frater Matthaeus Gallicus, vit 
dodus , & ad docendum paratus, qui fuic 
primus poftmo^um & ultimus in ordine no- 
ilro albus Hunc mifit B. Dominicus quando 
fratres difpcrfit de Tolofa, cum fratre Bcr- 
trammo, cum litteris fummi pontificis Pari- 
fius ad publicandum ordinem confirmatum. 
Qui venerunt Parifiuscirca principium Odo- 
bris anno Domini mccxvu. Secundus frater 
Bcrtrammus de Garvia , pervigil , vir fandi- 
datis magnx & rigoris circa feipfum , car- 
nifque fuae mortificator acerrimus. Hujus 
corpus poft xxiv. annos de terra levatum 
integrum & incorruptum eft repertum , & 
in domo quatumdam fandimonialium ho- 
norifice conditum , & ufque hodie perma- 
net & fervatur incorruptum. Tertius frater 
Petrus Celam civis Tolofanus , vir peroptime 
perfonatus , conflans & redus. Hic longo 
tempore vivens , multum frudum fecit in 
ordine. Quartus frater Thomas Tolofanus. 
Hi dtto B. Dominico ad concilium proficif- 
ccnti £e obtulerunt, & frater Petrus infignes 
domos quas Tolofae habebat obtulit beato 
Dominico & ejus fociis. A quo tempore 
coeperunt primum apud Tolofam in eifdem 
commorari. Quintus frater Manees Hifpa- 
nus , uterinus frater fandi Dominici & 
fanditatis ipfius puriffimus imitator. Hic 
fuit vir contemplativus , qui diu in or- 
dine ferviens beato fine quievit. Hic obiit 
& quiefeit in quodam monafterio albo- 
rum monachorum in Hifpania , ubi virtu- 
tibus & miraculis claruit. Sextus frater Mi- 


L chael , vir contemplativus. Septimus frater 
Dominicus Hifpanus, alius a B. Dominico. 
Hic fuit qui individuus comes B. Dominici 
in partibus Tolofanis fuit , vir humilitatis 
eximiae, parvus fcientia, (ed virtute magni- 
ficus. Hic aliquando a muliere follieitatus* 
rcfpondit, Vade &*ad tempus revertere , pa- 
rabo locum ubi convenire poffimus. Intrans 
igitur in cubiculum, duos ignes praeparat 
hinc & inde vicinos ad invicem, & veniente 
meritricula feipfum proftravit in medio, 
B ipfamque hortatur ut veniat. En / inquit, 
locus tanto facinori. Quae viden§ compunda 
reccffit,& quod mirabile fuit, ignis materialis, 
qui fratrem non combufiit , ignem libidinis 
in muliere extirfxit. Odavus frater Johanncs 
de Navarra. Nonus frater Lau&ntius Angli- 
cus. Decimus frater Stcphanus Metenfis , car- 
nis fuac rigidus macerator. Undecimus frater 
Odorius Normannus converfus. Duodeci- 
mus frater WilhelmusClareti. Hic fuit unus 
de fociis & fequacibus praematuris B. Domi- 
nici in praedicationis officio ei adhaerentibus : 
frater Petrus Madiccnfis , frater Gnomccius, 
frater Michael alius a prardido Michaelc. 
De iftis tribus ultimis certum non eft quod 
cum illis qui regulam elegerunt fuerint. No- 
tandum eft autem qualiter per mundum 
univerfum praedicaturi per B. Dominicum dc 
diverfis mundi nationibus funt colledi. 

III. De caufa quare ordo vocatur fratrum 
Pradicatorum. 

Dc nomine quoque quare Praedicatorum 
fratrum ordo dicatur aliquid eft dicen- 
dum. Siquidem juxta verbum B. Ambrofii \ 
affedus tuus operi tuo nomen imponit. Hi 
duo affedus & opus matri ejus in catulo fa- 
cula ardente mundum fuccendente , fune 
oftenfa. Celebrato fiquidem Lateranenfi con- 
cilio anno Domini mccxv. fummus ponti- 
fex ordinans quaedam circa negotium fidei 
in partibus Tolofanis agenda , decernens fu- 
per his feribere Dominico & his qui cum 
eo erant , accito notario dixit ei : Sede , 
feribe fuper his fratri Dominico & fociis ejus 
in ifta verba. Et flans paululum. Noli, in- 
quit, fic feribere , fed hoc modo , Fratri 
Dominico & cum eo Pradicatoribus in fartibus 
Tolofanis. Statimque aliquamdiu plus confi- 
derans, Sic, inquit, feribe : Magiftro Domi- 
nico & fratribus Pradicatoribus , & citius fur- 
rexit. Sic dixit Dominus , fic fcripfit nota- 
rius. Nutu Dei tunc praefens Roma aderat 
fandus pater, qui audito verbo vicarii Jesu 
Christi, gavifus eft valde. Nam deinceps 
in curia & ubique ipfc & filii fui coeperunt 
fe Fratres Praedicatores vocare, coeperunt- 
quein curia & ubique ab omnibus fic vocari* 

IV. Dc habitu ordinis noftri . 

Verum quia habitus ordinis niger vide- 
tur coelitus demonftratus, potius quam hu* 


Digitized by LiOOQle 


BREVIS H 

■mana induftria inventus , confequenter di- A 
ccndum unde ordini huic hic habitus e It can- 
didus. Sciendum igitur quod B. Dominicus 
& alii primitivi fratres aliquamdiu -fuperpel- 
iiciis uti funt ad modum reliquorum cano- 
nicorum regularium : demum magiftro Rey- 
naldo decano fandi A*nian i Aurei ianeofis 
fuper ordinis ingreflii cum B. Dominico con- 
-ferente , eodem magiftro graviter decum- 
bente, dejerantibus medicis, node quadam 
beata Virgo ei apparens , falutari -undionc 
perundum fanavjt eique habitum ordinis 
oftendens , aic En habitus ordinis tui. Qua 
revelatione patefada , fratres ordinis habitu 
coelitus defignato uti coeperunt. Venerabilis B 
-etiam abbas Joachim Florinenfis ordinis infti- 
tutor , fratribus fuis habitum quem didus 
magifter Reynaldus a B. Virgine acceperat , 
prophetice demonftrans, in quodam mona- 
ftcrio ordinis fui depingi fecit in Calabria, 

“ dicens : Cito furredurus eft in ccclefia Dei 
9 ordo novus docentium , cui praeerit unus 
19 major, &cum eo &fubeo erunt duodecim 
“ praefatum ordinem regentes: quia ficut pa- 
“ triarcha Jacob cum duodecim filiis ingrefliis 
••eft iCgyptum, fic ipfccum illis duodecim in 
illo ordine poft ipfum majoribus ingredie- 
ntur, & illuminabit mundum. Parcat illi Do- _ 
“ minus, qui caufam & occationem dederit 
* Ut per provinciarum divifionem hic prophe- 
* ticus & apoftolicus numerus tolleretur. 

V. De hoc quod multi etiam pr alati ordinem 
funt ingrejji. 

Divina praeterea providentia beatum virum 
Dominicum, fecundum quod de beato Job 
feriptum eft , Scies quod multiplex erit fime n 
tuum , dr progenies tua ut herba terra , nobili 
proic fecundavit. Difpcrgente namque beato 
viro fratres fuos , tamquam quofdam radios , 
imtno quaedam luminaria , ubique terrarum 
coeperunt fubmittere corda & corpora fuavi 
jugo Chrifti , decani , primates , archidiaconi, 
abbates, ptiores, dantores, monachi & ca- 
nonici regulares , diverfarum facultatum do- 
dores , & aliae perfonae vita & fcientia emi- 
nentes, qui intra breve tempus provincias 
omnes ultra mare & citra fratribus ordinis 
ordinaverimt , & civitates ac villas magnas 
ccclefiis & collegiis repleverunt. 

VL De fummis pontificibus ajjumtis de ordine. 

Habuit facrofanda Romana ecclefia de . 

' foecunditate prolis hujus primo dominum 
Innocentium V. creatum apud Aretium 
Tufciae civitatem anno Domini mcclxxxV. 
in fefto fandae Agnetis, vita, fcientia, mo- 
ribus excellenter ornatum. Hic infra fex men- 
fes a creatione fua Romz obiir. Habuit fe- 
cundo dominum Benedictum, qui prius 
didus frater Nicolaus de Tervifio , natione 
Lombardus. Afluimus eft autem ad papatum 
anno Domjiai Mcccai. xi. cal. Novembris. 


I S T O R I A SS<5 

Sfcdit aurem menfibus vili. diebus xvn. mi- 
gravit autem apud Perufium nonis Julii, 
fepultufque eft in ecclefia fratrum, coepitquc 
clarere miraculis. 

VII. De cardinalibus ajjumtis de ordine. 

Habuit haec etiam ipfa Romana ecclefia. 
de ordine Praedicatorum venerabiles cardi- 
nales , -qui fcquuntur : Primum omnium do- 
minum fratrem Hugonem de Caro dicecc- 
fis Vicnncnfis , magiftrum in theologia , 
quem propter vitae & fcientiSe famam Inno- 
centius papa iv. afliimfit de provincialatu 
Franci* in prefbytcrum cardinalem tituli S. 
Sabinae tempore magiftri ordinis fratris Jo- 
hantiis Theutonici, anno Domini mccxLiv. 
Fratrem Anibaldum Romanum , magiftrum 
in theologia , quem aflumfit in prelbyterum 
cardinalem bafilicz xn. apoftolorum do- 
minus Urbanus papa iv. anno Domini 
mgclxi. Vixit autem cardinalis circiter x. an- 
nis. Fratrem Petrum de Tarentasia magi- 
ftrum in theologia, primo priorem provincia- 
lem , deinde archicpifcopum Lugdunenfem, 
quem deinde aflumfit in cardinalem epifeo- 
pum Hoftienfem dominus GrEgorius papa 
x. anno Domini mcclxxiv. infra odavam 
PeUtecoftes , poftea papa Innocentius appel- 
latus eft. Fratrem Rob^rtum Anglicum ma- 
giftrum in theologia , primo archiepifcopum 
Cantuarienfem & primatem Angliae , quem 
inde aftiimfic in cardinalem epifcopum Por- 
tuenfem dominus Nicolaus papa III. ponti- 
ficatus fui anno i. Fratrem Latinum Roma- 
num, prudentem & cordatum virum , quem 
fecit cardinalem epifcopum Hoftienfem me- 
moratus dominus Nicolaus anno Domini 
mcclxxvm. hic obiit cardinalatus fui anno 
xvn. menle Novembri. Fratrem Hugonem 
de Bilonnio Claromontenfis dicecefls. Hunc 
fecit cardinalem prelbyterum dominus Ni- 
colaus papa IV. anno Domini mcclxxxviii. 
Hunc poftmodum fecit epifcopum Hoftien- 
fem dominus Cxleftinus papa V. defundo 
prxdido domino Latino. Hic obiit anno car- 
dinalatus fui vm. Fratrem Nicolaum dcTar- 
vifio Lombardum , quem aflumfit de magi- 
ftro ordinis dominus Bonifacius VIII. in 
prelbyterum cardinalem tituli S. Sabinz Rea- 
t* nonis Decembris , anno Domini mccxcix. 
quem poftmodum tranftulic & fecit epifco- 
pum Hoftienfem > anno Domini mcccii. poft- 
modum fummus pontifex creatus Benedic- 
tus XI. eft vocatus. Fratrem Nicolaum de 
Prato epifcopum Spoleranum aflumfit Sc 
fecit cardinalem epifcopum Hoftienfem do- 
minus Benedidus papa XI. in adventu do- 
mini anno Domini mcccii. Fratrem Galte- 
rum Anglicum confeflbrcm domini regis 
Anglix. Hunc aflumfit & fecit cardinalem» 
idem dominus Benedidus XI. in jejunus qua- 
tuor temporum poft cineres, anno Domini 
mccciu. Hic nondum habens titulum nec an- 

nulurUp 


Digitized by 


Google 



337 ORDINIS P R JE D I C A T O R U M. 33 S 


nulum , ucc capertam. Obiit Janus vi. cal. 
Septembris, fcpultufquc eft in ecclclia fra- 
trum. Elegit autem inde transferri &. fepe- 
Jiri in conventu fratrum in Londinis in 
Anglia unde fuerat affumtus. Fratrem Ni- 
colaum se Framala confcflorem tunc 
regis Francis. Hunc fecit cardinalem tituli 
S. Eufebii dominus Clemens papa V. in Lug- 
duno anno Domini mcccv. xvih. calendas 
Januarii. Fratrem Thomam Anglicum , ma- 
giftrum in theologia. Hunc fecit prefbytc- 
rum cardinalem tituli fandx Sabinx idem 
jpapa Clemens V. in Lugduno , ubi prx- 
fentes erant, anno Domini mcccv. xvm.cal. 


VIII. De fr tu ribus qui. fuerunt interfetti 
pro Jide Chrijiunk. 

Ut aurem ordinate de hac prolis fecun- 
ditate dicam, imprimis de liiis qui pro pio- . 
tafe fidei & obedientk facro - fandae Ro- 
tnanx ecdcfix pafli funt, & fuo fanguine 
ordinem purpuraverunt eft agendum. In ha- 
rum fiquidem acie primum locum obtinuit 
dignitate fcilicec , fed non tempore , frater 
Petrus Vcronenfis , qui prior Comanus exi- 
ftens, a domino Innocentio papa iv. inqiri- 
fitor miflus eft contra hxretkam pravitatem. 
Paflus eft autem ab hxreticis anno Domini 


Januarii. Hic frater Thomas fuit provincia- B mcclii, nonas Aprilis fabbato in Albis. Fuit 


lis Anglix, habujtque fecum vi.fratjres car- 
nales in ordine. Fratrem Guillelmum Pe- 
tri Baioncnfem de provincia Tolofana ,• 
magiftrum in theologia. Hunc aflumfit de 
ledoratu curix in cardinalem prefbyterum 
tituli fandx Cecilix idem papa Clemens V. 
quem poftea tranftulit,& fecit epifeopum car- 
• dinalem Sabinenfcm dominus Johanncs pa- 
pa anno Domini mcccxvii. hic fuit multo 
tempore cardinalis. Matthxum 'Urfini Ro- 
manum creavit prefbyterum cardinalem 
papa Johanncs XXII. Avenione fub titulo 
fandorum Jqhannis& Pauli anno mcccxxvii. 
erat archiepifcopus Sipontinenfis, & poftea 
fuit epifeopus Sabinenfis in catdinalatu. Ge- 
rardum de Domaro Lemovicenfem Galli- 
cum creavit prefbyterum cardinalem tituli 
fandx Sabinx Clemens VI. ejus patruus ex 
generali magiftro ordinis anno mcccxlii. 
menfe Septembri. Johannem de Molendi- 
nis Gallicum creavit prefbyterum cardina- 
lem tituli fandx Sabinx idem Clemens VI. 
Avenione anno jubilxi mcccl. ex generali 
magiftro ordinis. Nicolaum Roselli Catha- 
lanum de provincia A agonix creavit pref- 
byterum cardinalem tituli fandi Sixti Inno- 


aurem catalogo fandorum ab eodem Inno- 
centio eodem paffionis fux anno , Domini- 
ca prima Quadragefimx fequentis aferiptus, 
qux tunc contigir v* 1 1 . idus Martii. Feftunt 
vero mutatum fuit propter celebritatem Do- 
minicx Refurredionis , qux ut fxpius tun<S 
occurrit, & inftitutum eft celebrari in i 1 1» 
kalendis Maii , paflus eft cum eo focius fuus 
frater Dominicus , qui ibidem lethaliter vul- 
neratus, quinta die ccelum petivit fanguine 
laureatus. Cum ordo Prxdicatorum fit st 
beato Dominico contra hxreticos & errore» 
fpecialiter inftitutus Tolofx, fratres de par- 
^ tibus illis multis annis in frigore & fame & 

. fiti & tribulationibus multis impugnaverunt* 
contra illos & contra tyrannos qui hxrcti- 
cos defendebant. Tandem Gregorius nonus 
inquifirionem contra hxreticos commifit an- 
no Domini mccxxxiii. x. kal. Maii, pon- 
tificatus fui anno vi i. Hujus rei caufa mul- 
ti fe fratres periculis expofucrunt. Nam fra- 
tres in Tolofa poft multa qux padi funt de 
civitate, cum injuria expulfi funt. Domus/ra- 
trum in Narbonia deftruda eft , & etiam li- 
bri lacerati, & in aliis pluribus locis capti, 
fpoliati funt. Anno Domini mccxli i. iv. kal. 


ccntiusVI. Avenione, annoMcccLii. ante fc- D Junii, apud Avinioncm paflus eft ab hxreti- 


ftum Natalis. Fuerat prius in dtdo regno in- 
quifitor hxreticx pravitatis. Guillelmum Su- 
dre Tolofanum creavit cardinalem epifeo- 
pum Hofticnfcm Urbanus V. Avenione , an- 
no mccclxvi. erat epifeopus Marfilix & fue- 
rat prius magifter facri palatii. Poft hos creati 
funt' cardinales diverfis locis & temporibus 
fcquentes, videlicet, Nicolaus de Neapoli 
jnquifitor fub titulo fandi Cyriaci, Philip- 
pus Romanus poenitentiarius Urbis tituli fan- 
dx Sufannx , Nicolaus dc Saturnino Gal- 
licus tituli fandi Angeli , Johannes de Novo- 
Castello Aragoncnfis muli fandi Sixti , Jo- 
h annes Dcminici de Florentia tituli fandi 
Sixti , Johannes de Casa Nova Cathalanus 
tituli fandi Sixti , Johannes de Turrecre- 
mata Hifpanus, tituli S. Marix trans-Ty- 
beritn. 

Vet. Script. & Mon. ampl. Cellett. Tam. n. 


cis frater Guillelmus Arnaldi, & fecum 
duo fratres, fcilicet Bernardus de Rupe* 
forti, & Garsias de Aura. Eodem tempore 
paflus eft apud Virgcllum Cathalanix , frater 
Poncius Hifpanus. Padus eft etiam frater 
Pacanus anno Domini mcclxxvii. in natali 
fandi Stephani. Pafli funt etiam fub perfe- 
cutione Tartarorum in partibus tranfmari- 
nis circiter xc. quorum alii gladiis , alii fa- 
girris , alii lanceis interfedi funt, alii ignibus 
concremati. In Antiochia cum caperetur, 
pafliis eft Stephanus epifeopus cum aliis iv, 
fratribus. Ante hanc captivitatem in eifdciu 
partibus pafli funt frater Gu iDo Sc fcrcii ejus. 
Prxcer hos numeratos & quorum nomina 
nefeiuntur , paffi funt circiter cvu. fratres. 

I X. De magtflris ordinis Prxdicatorum, 

Primus & prxeipuus dominus & magifter 
ordinis fratrum Prxdicatorum fuit beatus 
Dominicus, cui fuit ordo confirmatus 

X 


Digitized by 


Google 


3 39 BREVIS I 

& ipfc ordini in magiftrum a domino Ho- 
norio papa m. anno Domini mccxvi. in 
craftino fandi Thomx apoftoli. Hic Hono- 
rius fratribus pluraprivilegia dedit ecclc- 
fus , decimas Sc caftra , Sc poffcffioncs , quas 
beato Dominico dominus Petrus archic- 
pifcopus Narbonenfis , & dominus Eulco 
epifeopus Tolofanus , Sc dominus Simom co- 
mes Montis-fottis contulerant , confirmavit. 
Supervixit autem beatus Dominicus a con- 
firmatione ordinis annis <v, menfibus vi i, 
diebus xv, obiit autem apud Bononiam poft 
fecundum capitulum , quod ipfc celebrave- 
rat anno Domini mccxxi. decubuit autem 
•& obiit ia ledo fratris Monetae , quia ledum 
proprium non habebat & ia ejufdem fratris 
idonecx «unica obiit, quia -cum qua muta- 
ret iMam quam diu portaverat, aliam-non ha- 
bebat. Hunc dominus Hugolinus cardinalis 
epifeopus Hoftienfis apoftolicae fedis legatus 
tradidit 1'epulturx , & poftea papa fadus & 
Gregorius ix. appellatus , catalogo fando- 
rum afcripfit apud Reatcm Tufcix civi- 
tatem. 

Secundus magifter ordinis fuit frater Jor- 
sanus Thcutonicus. Hic eledus fuit in ter- 
tio capitulo generali Parifius celebrato an- 
no Domini mccxx i i, erat autem tunc prior 
provincialis Lombardiae. Nam hoc magiftro 
fuit ordo merito & numero dilatatus. Hic 
annis fere xv. regens .& dirigens ordinem 
mille fratres & amplius manu fua fertur re* 
ccpiflfc & habitum induifle. Hrc litteras pri- 
mus ad provincias a capitulo generali mifit. 
Nam ab ipfo fratres primo ad legendum Pa- 
rifius iicentiati funt & duas fcolas habuerunt. 
Hic vir beatus , dum ad terram fandam vifi- 
tandam tranfiret,fubmerfus eft cum fociis fuis 
anno Domini Mccxxxvi . idibus Februarii , & 
ob hoc non fuit celebratum capitulum ge- 
nerale illo anno. Sepultus cft autem in Acone 
ubi multis claret miraculis. 

Tertius magifter fuit frater Raymundus 
C athalanus Barcinonenfis eledus in capitulo 
generali Bononiae celebrato anno Domini 
mccxxxv m. ipfe vero in capitulo prxfens 
non erat. Hic conftitutiones , praedicatio- 
nes , & capitula ordinavit. Hic cum per bien- 
nium rexifict ordinem , propter nimiam de- 
bilitatem fuam , ad . fiiam magnam inftan-i 
tiani fuit a magifterio abfolutus in capitulo 
generali Bononiae celebrato anno Domini 
mccxl. ex qua abfolutione tanta fequuta cft 
turbatio , quod ftatutum fuit , quia magiftri 
non amoverentur in pofterum nifi ob impe- 
dimenta perpetua. Supervixit autem in con- 
ventu Barcinonenfi annis xxxvi. ubi quievit 
in Domino in die Epiphaniae anno Domini 
mcclxxv. multis corufcans miraculis. 

Quartus magifter ordinis Fuit frater Jo- 
h annis Theutonicus , quondam epifeopus 
Bofncvenfis in Hungaria. Hic eledus fuit in 
capitulo generali Parifius celebrato, annet 


ISTOR1A 34 ? 

.Domini mccxli. HiC provincialis Hunga- 
xix exiftens fadus epifeopus ccffionem im- 
petravit & poftea provincialis Lombardiae 
eledus eft magifter , qui cum reniterer & fe 
«pifcopali exemtione defenderer , per privi- 
legium dfii Grcgorii , quod tunc fratres pro- 
pter hoc ipfum impetraveram, compulfusefl 
officium fufcipere. Hic vir Deo plenus ac in 
omni fanditate confpicuus , fertur vivus Sc 
mortuus miraculis claruiife. Hic cum prx- 
furflet annis xti. & dimidio migravit ad 
Dominum anno Domini mccliil in con- 
ventuArgentincnfi pridie nonas Novembris, 
& ob hoc non fuit generale capitulum ce- 
lebratum illo anno. 

Quintus magifter ordipis fuit magifter 
Humbertus eledus apud Budam Hungarix 
•anno Domini mccliv. Fuit autem tunc pro- 
vincialis Franci*. Hic vir Dei eundis afpi- 
cicntibus fuit gratiofus & religionis exem- 
plum & imago. Hujus inftantia diflenfio qux 
Parifius inter raagiiftros Sc fratres occafione 
Guillelmi de fando Amore nata eft , a domi-, 
no papa i v. cft fopita. Revocavit etiam idem 
Alexander* in principio fux promotionis , 
conftitutioncm gravem contra fratres ab In- 
nocentio editam ad preces ejus. Hic cum 
prxfuiflet annis ix. ceffit magifterio in ca- 
pitulo Londinis in Anglia celebrato , anno 
Domini mccls i i. fupervixit autem annis xv. 
obiitque plenus operibus bonis in conventa 
Valentino provinciae Provinciae, anno Domi- 
ni mcclxxv n. pridie idus Julii. 

Sextus magifter ordinis fuit frater Johan- 
nes de Vercellis eledus in capitulo generali 
Parifius celebrato anno Domini m c c l x i i u 
erat autem provincialis Lombardiae. Hic vir 
magna: prudentis Sc experientix, fama Sc 
opinione prxclarus , Sc optimis moribus 
notus. Hic fecit transferri corpus beati Do- 
minici in arcam marmoream , in qua nunc 
quiefeit , quam ipfe fieri procuravit. Fada eft 
autem hxc fecunda tranflatio in capitulo ge- 
nerali Bononix anno Domini mcclxvu. prz- 
fuit autem annis fere xx. obiitque in Monte? 
Peffiilano anno Domini mcclxxxiii. pridie 
cal. Decembris , Sc ideo non fuit illo anno 
celebratum capitulum generale. 

Septimus magifter ordinis fuit frater Mu- 
nio eledus in capitulo generali Bononix 
celebrato anno Domini mcclxxxv. Erat au» 
tem tunc provincialis Hifpauix. Hic prs- 
fuit annis vi. & feptimo fuit a magifterio 
abfolutus per litteras domini Nicolai papx 
IV. fibi Sc ordini deftinatas anno Domini 
mccxci. fuitque aflumtus in epifeopum Pa- 
lentinum in Hifpania. Tandem ad curiam 
evocatus, fuit ab epifeopatu abfolutus per 
Bonifacium papam VIII. denique manens in 
curia in conventu fratrum , obiit anno Do-, 
mini mccxcix. pridie idus Martii. 

Odavus magifter ordinis fuit frater Ste- 
phanus in theologia magifter, eledus in 


Digitized by 


Google 


w 


S4i ORDINIS PRIDICATORtJM, 341 

pitulo generali m Colonia alfignato , fed A Decimus feptimus magifter ordinis fuit 
poft per papam Romam tranflato anno Do- frater Geraldus de Domaro, baccalaurtus 
mini mccxch. Erat autem prior provincialis Farificnfis , eledus Carcallona: in capitulo 
Francix. Prxfuit annis duobus & fere dimi- generali anno Domini Mcccxpi. & codent 
dio > obiicque in conventu Lucano Romanas anno affumtus in cardinalem tituli fandae 
provincix, annoDomini mccxciv. in die Sabinx per dominum Glemcntcm papam VL 
bcatx Cecilix , & ideo non fuit celebratum xx. die Septembris, 
generale capitulum illo anno. Decimus odavus magiftet ordinis fuit fra* 

Nonus magifter ordinis fuit frater Nico- ter Petrus de Palma, magifter in theologia, 

laus de Trevilio,eledus in capitulo generali cledus in capitulo Pifenfi anno Domini 
Argentinx celebrato anno Domini mcCxcvi. mcccxliii. Hic obiit anno Domini mcccxev^ 
Erat autem. tunc provincialis Lombardix. Parilius, prima die Martii, & propter hoc 
Hic xiv. xtatis fux anno venit ad ordinem, illo anno non fuit capitulum generale, 
xiv. annis ftuduit, xiv. legit, xiv. prxfuit B Decimus nonus magifter ordinis fuit fratet 
in prxlatione. Poft hxc affumtus ad cardi- Garinus, magifter in theologia & provin* 
nalatum , deinde fummus pontifex eft afliim- cialis tunc Francix , cledus in capitulo Bri* 

tus, & Benedictus XI. appellatus. Hic obiit venfi anno Domini mcccxlvi. iii. die men* 

apud Pcruiium anno Domini mccciv. nonis fis Junii. Hic obiit anno Domini McccxLvnr.' 

Julii. circa feftum Marix Magdalenx in conventu 

Decimus magifter ordinis fuit frater At- Montis-Miliani, 
bertus Janucnfis, baccalaurcus in theolo- ' Vigefimus magifter ordinis fuit frater Jo* 
gia, cledus in capitulo generali Marfilixce- hannes de Molendinis, magifter in theolo- 
Jcbrato anno Domini mccc. in vigilia fandi gia, & ledorfacri palatii, eledus in capitulo 
Auguftini. Barchinonenfi anno Domini mcccxlix. HunC 

Undecimus magifter ordinis fuit frater affumfit in cardinalem tituli fandx Sabinx 
Bernardus eledus in capitulo generali Co- dominus Clemens VI. anno Domini mcccl* 
lonix celebrato anno Domini m c c c i. Erat C Vigefimus primus magifter ordinis fuiC 
autem prior provincialis Provincix. Hic prx- frater Simon Lingonenfis, magifter in theo* 
fuit annis duobus, menfibus iv. obiitque in logia, tunc provincialis Francix, eledus in 
conventu Trcvirenfi anno Domini mccCiii. conventu CaftrenfiToIofanx provincix anno 
in dic B. Lambcrti. Domini mccclx. prxdido magiftro in Iqga- 

Duodecimus magifter ordinis fuit frater tione per dominum Innocentium papam ad 

, Aymericus eledus in capitulo celebrato To- imperatorem exeunte, per difflnitores capi- 

Jofe anno Domini mccciv. Erat autem tunc tuli generalis in conventu Perpiniani pro- 

lcdor Bononicnfis, eledus in provincialem vincix Provincix celebrati , a magifterio , eoi 

Grxcix. Ceffit autem magifterio in capitulo abfente, abfolutus eft : fed cum data fua ab* 

generali Neapoli celebrato anno Domini folutio ad Romanam curiam efTct deduda, 

mcccxi. per eumdem dominum Innocentium de- 

Tertius decimus magifter ordinis fuit fra- D clarata eft irrita fuiffe & inanis , poft lap- 

» . ter Berengarius, magifter in theologia, fum autem temporis dominus papa prxfato 

eledus in capitulo generali Carcaffonx cel e- magiftro providit de ecclefia Nivernenfi, 

brato anno Domini mcccxii. Erat autem quam recufavit ; deinde de ecclefia Carrio- 

tunc prior provincialis Tolofanus. Huncma- tenfi, quam confequutus non eft, quia dc- 

giftrum mifit legatum in Franciam dominus prehenfumcftepifcopunvilliusecclefix non* 

Johannes papa XXII. & propter hoc non dum ex hac vita migraffe. Tandem provifunx 

fuit in capitulo generali in Pampilonia ce- eft ci de ecclefia Nannetenfi , quam humi* 

lebrato anno Domini mcccxvii. Ei idem do- liter acceptavit, & ordinis magifterium refi* 

minus Johannes papa eodem anno contulit gnavit anno Domini mccclxvi. 
archiepifcopatum Compoftulanum circa fe- Vigefimus fecundus magifter ordinis fuit 
ftum exaltationis fandx Crucis. frater Helias Raymundi , magifter in theo* 

Quartusdecimus magifter ordinis fuit fra- £ logia de provincia Tolofana, eledus in con- 
tcr Erveus Brito magifter m theologia, qui ventu Avenionenfi provincix Provincix an- 
obiit anno Domini mcccxxiii. no Domini mccclxvii. Hic tranftulit corpus 

Quintus decimus magifter ordinis fuit fra- beati Thomx de Italia Tolofam. 
ter Baknabas eledus in capitulo generali Bur- Vigefimus tertius magifter ordinis fuit fra- 

degaLenfi, qui mortuus fuit Parifius anno ( ter Raymundus de Capua eledus Bononix, 
Domini mcccxxxui. poft feftum Michaelis , vivente Hclia , ob fchifma ecckfix pro obe* 
&. illo anno non fuit capitulum generale. dientia Urbani VI. anno Domini mccclxxx. 

Sextus decimus magifter ordinis fuit fra- Hic fuit confcfTorCatharinxSencnfis, & vix 
ter Hugo Gallicus , magifter in theologia , coepit ordinem reformare, 
eledus in Avenione anno Domini mcccxxxui. Vigefimus quartus magifter ordinis fuit fra* 
Hic obiit anno Domini mcccxli. in A venione ter Thomas dc Firma Lombardus, eledus 

vi. die Aug. hoc eft in craftino S. Dominici. poft Raymundum tertium anno mcccc, 
Vet.Serift.fr M0n.amfl.C0lU8.T0m. VI. Y i) 

I 

L 


Digitized by v^ooQie 


343 BREVIS H 

Vigefimus quintus fuit frater Leonardus 
Staci Florentinus , magnus praedicator , ele- 
dus Florentiae poft Thomam mcccc&iv. Sub 
•hoc fada eft unio ecclcfiae & ordinis. 

Vigefimus fextus fuit frater Bartholomaeus 
Fexerri de provincia Provinciae , eledus Bo- 
noniae mccccxx. per viam compromiffi. Hic 
rexit ordinem annis xxiv. 

Vigefimus fcptjmus fuit frater Petrus Ro- 
chini Gallicus , .eledus Lugduni anno mccccl. 
Obiit infra menfem. 

Vigefimus odavus fuit frater Guido Fla- 
mocheti Gallicus, eledus Romae mccccl i. 
Migravit infra annum Neapoli. 

Vigefimus nonus fuit frater Martialis Au- 
ribelli Avcnioncnfis , eledus Nannctis m. 
-cccc. m. Hic depofitus fuit a papa Pio II. 
nono anno generalatus. 

Trigefimus fuit frater Conradus d s Aft , 
Xombardus. Hic poft tres annos magifterio 
ceflit , & Marfiliae cft iterum rcaffiimtus No- 
'varrae anno mcccclxv. 

Trigefimus primus fuit frater Leonardus 
'de Manfuctis, Perufinus, eledus Romae ex 
ledore facri palatii anno mcccclxxiv. 

Trigefimus fecundus fuit frater Salutis 
Caffeta Siculus , Panormitanus , eledus Ro- 
mae ex ledore facri palatii anno mcccclxxxi. 
Hic fuit legatus in Germania Sixti papae. Ro- 
mae quiefeit.' 

Catalogus P radicat orum provincialium 
provincia Saxonia. 

Anno Domini Mcccni. in capitulo pro- 
vinciali apud Erphordiam fuit eledus pri- 
mus provincialis Saxoniae magifter Echardus, 
qui fuit abfolutus apud Neapolim anno Do- 
mini mcccxi. & miifus Parifius ad legendum. 

Secundus fuit frater Johannes de Bufcho 
eledus in Preflavia , & quia magifter Ayme- 
ricus in capitulo generali magifterio ccfla- 
vi t, quem tres de capitulo antiquiores fratres» 
videlicet frater Johannes de Tomace, Lu- 
dolphus de Lypfic , &. Conradus de Epyn con- 
firmaverunt. Obiit autem in Myfna anno 
Domini mcccxv. i i i. nonas Decembris, & 
in Vriberch in choro fratrum fepultus. 

Tertius fuit frater Annotous de Templum 
eledus apud Mindam , ubi dedores con- 
vocaverat frater Johannes prior Sundenfis, 
vicarius provinciar, anno Domini mcccxiv. 
feria vi, ante Dominicam in Paffione. Hic 
per litteram abfolutus fuit per capitulum ge- 
nerale immediate apud Montem-PeiTulanum 
anfio Domini mcccxv i . Retinuit autem litte- 
ram ufque ad capitulum Lyptencnfc , ubi le- 
da fuit in die xi. millium Virginum. 

Quartus fuit frater Hartingus ibidem clc- 
dus anno Domini mcccxvi. & fuit abfolutus 
in capitulo generali apud Venetias celebrato 
anno Domini mcccxxv. 

Quintus fuit frater Henricus de Lubeke > 
«ledus apud Erphordiam in capitulo provin- 


ISTORIA 344 

ciali idibus Septembris anno Domini m. ccc. 
xxxv. & in capitulo apud Brugis celebrato 
anno Domini mcccxxxvi. fuit abfolutus. 

Sextus fuit frater Johannes de Meleberch , 
baccalaureus in theologia, eledus in capi- 
tulo Uribergn. anno Domini mcccxxxvi. & 
fuit abfolutus in capitulo Mediolanenfi an- 
no Domini mcccxi,. 

Septimus fuit frater Brochardus de Wyfenfe, 
eledus in Martburch anno Domini mcccxl. 
vigefima fecunda menfis Julii , & fuit abfolu- 
tus in capituloMontis-Pelfulani anno Domini 
mcccl. xxi i. die menfis Maii. 

Odavus fuit frater Corardusd cAlberfiat, 
magifter in theologia, eledus in capitulo 
Gotingcnfi anno Domini mcccl. ultima die 
menfis Odpbris. Hic abfolutus fuit in capi- 
tulo generali Narboncnfi anno Domini m. 
ccc. l iv. 

Nonus fuit frater Coradus Herle , eledus 
in capitulo Tremonienfi anno Domini m. 
ccc. l iv. vi i.. die menfis Septembris. Hic 
obiit provincialis in Sofato , ibidem fepultus 
anno Domini mccclxix. die ... menfis Marcii. 

Decimus fuit frater Waltherius Herlinger t 
magifter in theologia & inquifitor haereticae 
pravitatis , eledus in capitulo Rupinenfi an- 
no Domini mccclxix. Hic obiit provincialis 
in Erphordia anno Domini mccclxxiii. 
& ibidem in choro fratrum fepultus. 

Undecimus fuit frater Hermannus Hetfiede, 
inquifitor haereticae pravitatis , eledus in ca- 
pitulo Sofatenfi anno Domini mccclxxiv. 
Mortuus in Avenione in ecclefia fratrum 
fepultus anno mccclxxvl 

Duodecimus fuit frater Henricus Halberti 
de conventu Hyvvarden . haereticae pravitatis 
inquifitor, & magifter in theologia creatus 
in capitulo Hamburgenfi anno Dotnipi m. 
ccclxxvi. & in capitulo Tremonienfi anno 
Domini mccclxxxii. per litteram abfolutus. 
Hic obiit in conventu Gergiis , & in Hy- 
wardem tranflatus ante majus altare fepul- 
tus eft. 

Tertius decimus fuit frater Gersrdus de Bu- 
ren, Hywrdenfis, magifter in theologia. Hic 
Parifius legit fententias. 

m VVTV r r r r r r*i* T Vi' 

BREVISSIMA CHRONICA 
RR. magiftrorum Generalium 
ordinis Praedicatorum. 

T"\Ominus nofter & Salvator Jesus Christus 
JL/ verus Samaritanus , infundens mifericor- 
diifime fauciato vulneribus pleno vinum & 
oleum > immo ut verus pater familias , mef- 
fem videns quamplurimam , operarios au- 
tem paucos, noviflime diebus iftis mifit ope- 
rarios in mclfem fuam , pofuit quoque me£ 
(ores ad frudus uberes in agro Dominico 
colligendos , fratres de ordine Praedicatorum, 
qui praedicando verbo pariter & exemplo, 
confeffior.es audiendo , ac per alia virtutum 

/ 


Digitized by v^ooQie 


34 $ ‘ ORDINIS PRiE 

exercitia , harreticorum propulfarcnt vitia & A 
exftirparent* mundum errabundum verbo 
dodrinz illuftrarent, tenebris fugatis. Qui 
fupradi&i fratres cum adhuc floruit caritas, 
afluit benignitas, viguit hominum compaf- 
lio, infpiritus fervore abjc&is farcinis mun- 
danarum facultatum, calceati pedes in prae- 
paratione evangelii, pro proximorum falu- 
tc, multis laboribus & vigiliis ac periculis 
non folum apud Chriftianorum nationes, 
verum in diverfarum regionum partes fe 
difperfcrunt , morti fe pro Chrifto expofue- 
runt , & quotidie perfeverant reddere Do- 
mino populum acceptabilem in terris infi-. ® 
delium , Sarracenorum , paganorum, Grae- 
corum , Bulgarorum , Cumanorum , Athio- 
pum , Tirorum , Iberorum , Gazarorum , 
Gothorum, Ruthenorum , Jacobitarum , Nu- 
bianorum, Neftorianorum , Georgianorum, 
Armenorum , Perfarum , Indorum , Tartaro- 
rum aliarumque infidelium nationum, ut 
proteflantur in £uis privilegiis Alexander IV. 
Innocentius IV. Clemens IV. BonifaciusVIII. 
Johanncs XXII. &GrcgoriusXI. Hi enim, 
divina gratia cooperante , laudabilibus incre- 
mentis fucceffivc fan&ae ecclcfiae profuerunt : _ 
qui aflidue flores proferentes copiofius ho- 
neftatis , producunt uberius fruftus vitae. Haec 
enim evidens utilitas uniVerfali ccclefix pro- 
veniens, beatiflimis apoftolicis & fummis 
pontificibus nota, promeruit ipfum ordinem 
Prxdicatorum & fratres fpirituali favore pro- 
fequi, defenfare privilegiis, ac communire 
fpecialibusfedis antedi&at multiplicibus gra- 
tiis , ut apoftolicae gratiae favoribus quafi rore 
irrigati majoribus , femper , tribuente Do- . 
mino , confurgat & dilatetur ipforum incre- 
mentum. Ne ergo tam glorioforum viro- 
rum noftri ordinis fratrum laudabilia opera ^ 
ipfa negligentia , quae eft mater ingratitudi- 
nis & gratiae inimica , aboleret , curavi poft 
terga metentium cum humili Ruth hinc inde 
fpicas, per modum chronicae ab ordinis noftri 
origine , glorioforum fratrum magis ftudio- 
forum follicitudinem circa dottrinam & 
feripta plus quam vitam coepi colligere, 
quoniam multorum vitae gloriofac in vitis 
fratrum funt collcdae , ut legentibus nor- 
mam & formam ceteris traderem imitandi, 
atque ea quae oculi mei minime reperire po- 
tuerunt , eifque nota fecundum diferetionem 
patriarum , nationum atque terrarum ipfi ad E 
hunc tra&atum addere atque apponere cu- 
rent, in laudem & gloriam Domini noftri 
Jesu Christi , qui cum Patre & Spiritu- 
fanfto vivit & regnat Deus unus in faecula . 
faeculorum. Arnen. 

I. De origine B. Dominici Patris noftri , & 
inftitutione ordinis P radicat orum. 

• 

Anno igitur mccui. tempore Innocentii 
tertii , qui coepit anno Domini mcxcviii. Si 
icdit annis xym.menfibus iv. diebus xxin. 


DICATORUM. 34 6 

& hujus Innocentii pontificatus anno fexto , 
B. Dominicus ordinis fratrum Praedicatorum 
magifter & inftitutor primus , natione Hif- 
panus, de villa quae dicitur Calaroga Oxo- 
menfis dioeccfis , vir fcientia Dei plenus, vita 
fincerus, religione confpicuus, incocpit or- 
dinem fratrum Praedicatorum mente conci- 
pere, & voto tra&arein partibus Tolofanis, 
primordia computando quo primum Tolo- 
fam advenit. Siquidem xn. abbates Cifter- 
cienfis ordinis cum uno apoftolicae fcdis le- 
gato mittuntur ab hoc Innoccntio papa in 
terram Albigenfium, ut fidem catholicam 
praedicarent, & haeretica venena pro viribus 
propulfarcnt. Quibus de Hifpania Di dacus 
O xomenfis epifeopus, habens in comitatu fuo 
B. Dominicum , pro haereticis convertendis 
adjungitur. Poft biennium autem redeunti- 
bus ad propria legato fcdis apoftolicae & xn. 
abbatibus didis, & D. Didaco Oxomenfi 
epilcopo , beatus Dominicus cum paucis fibi 
adhaerentibus folus permanfit ibidem , in in- 
defefla continuatione praedicationis & in im- 
pugnatione haerefis fere per annos decem 
ufque ad tempus Latcrancnfis concilii, quod 
celebratum fuit anno Domini mCcxv. fub 
eodem Innocentio menfe Novembri. Hoc 
tempore videns B. Dominicus , quod aliqui 
nobiles in partibus Tolofanis egcftate com- 
pulfi , tradebant filias fuas haereticis nutrien- 
das ac erudiendas, immo potius peftifcris 
erroribus imbuendas, earum miferatus cala- 
mitatem , inftituit monafterium de Pruliano 
ad earum fufeeptionem , ubi ancillx Del vir- 
tutibus & numero plurimum cxcrefcentes , 
devotum Altiflimo exhibent famulatum : & 
hoc fuit primum monafterium fororum or- 
dinis. Poftea fiicceffive beatiffimus pater Do- 
minicus poft ordinis confirmationem infti- 
tuit monafterium S. Sixtidc Urbe, ad man- 
datum Domini papae Honorii III. in quo 
centum Sc quinque forores reclufit. Ab his 
ergo omnia alia monafteria fororum ordinis 
originem habuerunt, Sc fic ordo ifte fororum, 
qui fecundus ordo appellari poteft, origi- 
nem habuit a B. Dominico. Profe&us eft ita- 
que B. Dominicus cum Fulconi epifeopo 
Tolofano ad didum ct>n cilium generale, 
cum quo adiit Innocentium papam , petens 
ut fibi dignaretur confirmare ordinem , qui 
Praedicatorum diceretur & effet. Qui cum 
ftatim non acquiefcerct , nofte vifum eft ei- 
dem pontifici infomnis, quod Latcranenfis 
ecclefia gravem fubito minaretur ruinam. 
Quod dum timens afpiceret, exadverfo vijr 
Dei Dominicus occurrebat, humerifque to- 
tam illam cafuram fabricam fuftentabat. Evi- 
gilans autem & vifionem intclligens, peti- 
tionem viri Dei hilariter acceptavit , hortans 
ut ad fratres fuos rediens , regulam aliquam 
approbatam fibi eligerent , & ad ipfum 
rediens confirmationem ad libitum repor- 
taret. Eodem tempore cum Innocentius papa 

Y iij 


Digitized by 


Google 


v l JFlorir.cn- 


&s. 


S47 BREVIS H 

quaedam feripta dirlgefe vellet pro negotiis A 
fidei ad partes Tolofanas , deliberavit itiper 
-his fcnbere B. Dominico , & his qui cum 
xjo erant. Accito autem notario ait : Sede, 
-feribe fuper his Fratri Dominico & fociis ejus 
in haec verba; & ftans paululum, ait: Noli 
-fcribcre ficut praedixi, fed fic : Fratri Dominico 
cum eo pradicantibus in partibus Folo fanis , 
&c. Et aliquantulum plus confiderans dixit, 
Scribe fic : Magiftro Dominico & fratribus 
Eradicatoribus , &c. Et ex tunc coeperunt 
vocari nomine ifto, quod os domini nomi- 
atavit, tam in curia quam alibi. Per illud g 
tempus dum B. Dominicus Romae in ecclcfia 
B; Petri oraret , apparuerunt ei beatiflimi 
npoftoli Dei Petrus & Paulus , quorum beatus 
Petrus baculum , beatus vero Paulus librum 
porrigebant dicentes : Vade, praedica, quia 
ad hoc minifterium es eicdus. Revcrfus eft 
igitur B. Dominicus ad fratres fuos Tolofae 
-exiftentes. Erant autem fratres numero xvi. 
Quos convocans apud Prulianum , invocato 
primum Spiritu-fan&o, regulam B. Auguftini 
d odoris & praedicatoris egregii, ipfi pariter 
rc & nomine praedicatores futuri , unanimi- 
ter elegerunt , quafdam ardioris vitae confue- 
Tudines , quas libi per formam conftitutio- 
num obfervandas (latuerunt, infuper aflfu- • 
mentes. Eleda autem regula B. Dominicus 
Romam rediens invenit Innocentium papam 
apud Pcrufium defundum , & Honorium III. 
cledum, a quo ordinis confirmationem im- 
petravit. 

I ; 

II. De habitu Fratrum Eradicatorum dato per 
beatam Virginem , &' de prophetia abbatis 
Joachim, & de injlitutione fratrum & fo~ 
itorum tertii habitus. 

A Nno itaque Domini mccxvi. xi. calend. ^ 
Januarii in craftino S. Thomae apoftoli, 
Romae apud S. Sabinam ordo fratrum Prae- 
dicatorum eft confirmatus, pontificatus do- 
mini Honorii papae III. anno primo. Nec 
•eft praetereundum, quod confirmatione or- 
dinis habita, B. Dominicus, & alii primitivi 
fratres habitum quem habemus non ftatim 
deferre coeperunt , (ed fuperpelliciis ufi funt 
admodum canonicbrum regularium , cujus 
ordinis- fuerat B. Dominicus , ufque ad in- 
greffum magiftri Rcginaldi decani Aurelia- 
nenfis ad ordinem noftrum , qui ipfo anno £ 
confirmationis ingrcffiis eft. Huic magiftro 
Rcginaldo graviter decumbenti , & a medi- 
cis defperato , node quadam B. Virgo ap- 
parens , falutari undione perunxit cum atque 
fanavit, eique habitum ordinis oftendens, 
ait : En habitus ordinis tui. Qua revelatione 
fada, fratres habitu ordinis coclitus fignato 
titi coeperunt. 

Venerabilis -autem abbas Joachim Floria- 
confis * ordinis inftitutor , fratribus fuis habi- 
tum, quem didus magifter Reginaldus a beata 
Virgine acceperat , prophetice demonftrans. 


348 


ISTORIA 

in quodam monafterio fui ordinis > quod eft 
in Calabria, depingi, & ctiam*in ecclefia S. 
Marci de Venedis opere mufivo, five fieri 
fecit, dicens : Cito furget in ecclefia Dei 
novus ordo docentium , cui praeerit unus 
major , & cum eo & fub eo erunt xn. prae- 
fatum ordinem regentes. Quia ficut Jacob 
patriarcha cum duodecim filiis ingrcffiis eft 
zEgyptum , fic ipfc cum xi 1. illis in illo or- 
dine poft ipfum ingredientur & illuminabunt 
mundum. Stante ifta prophetia , timeo eos 
peccaffe, qui caufam & occafioncm dede- 
runt, ut per provinciarum divifionem hic 
propheticus & apoftolicus numerus ab drdi- 
ne tolleretur. 

Divina propterea providentia B. Domini- 
cum fecundum quod de B. Job feriptum eft 
v. cap. Sciefque quod multiplex erit femen iuum t 
& progenies tua ut herba terra , nobili prole 
foecundavit. Difpergente namque B. Domi- 
nico fratres fuos tamquam quofdam radios, 
immo quaedam luminaria , ubique terrrarum, 
coeperunt in brevi tempore copiofc multipli- 
cari. Eodem tempore dum per totam Ita- 
liam & etiam per partes Tolofanas haereti- 
corum& eorum credentium perfidia in tan- 
tum diffufa eflet, quod quafi nullus catholi- 
cus eis poflfet refiftere; adeo edam jura eo- 
clcfiae a laicis fuerant occupata, qubd pon- 
tifices & clerici mendicare cogebantur. In- 
fuper &venenofa haereticorum vefania adeo 
multorum & potentium animos fubverterat 
quod fine magna fidelium multitudine non 
poterant coerceri , quin fuos errores publice 
praedicarent & in fcholis docerent. Volens 
igitur ferventiffimus fidei zelator beadfHmus 
pater Dominicus tam bona & jura ecclefiae 
defendere, quam haereticorum venenofa fig- 
menta detegere , advocatis quibufdam viris 
fidelibus fibi devotis , coepit cum eis de ec- 
clefiae defenfione & de haeretica perfidia ex- 
ftirpanda tra&are. Et ut competentius talia 
perficere poflet , inftin&u Spiritus-fan&i co- 
gitavit novum ordinem catholicorum laico- 
rum facere in poenitentia viventium , qui 
cum adjuvarent ad haereticorum perfidiam 
abolendam , & ecclefiam & fidem catholi- 
cam defendendam. Et quos voluntarios in- 
veniflet , faciebat cos jurare , quod omnia 
bona fua & vitam corporalem pro his expo- 
nerent. Eapropter cum multos tales inve- 
niffet , eos fratres de militia Jesu Christi 
appellavit. Et ut uxores eorum eos non im- 
pedirent, faciebat etiam eas jurare, quod in 
negotio ecclefiae & fidei defenfandae nullum 
maritis praedarent impedimentum. Ut autem 
tales merito ab aliis difeernerentur , tam 
viris quam eorum uxoribus habitum album 
& nigrum contulit, & eis certum numerum 
orationum indixit, cum quibufdam jejuniis 
& aliis abftinentiis , fratrefquc & forores dc 
militia Jesu Christi appellavit. Igitur cum 
minifterio B- Dominici & aliorum fratrua* 


Digitized by v^ooQie 


34? ORDINIS PRAEDICATORUM. 350 

Praedicatorum , auxilioque Sc armis militum A Anno Domini i izo. fuit' celebratum. Bo- 


militiae J esu Christi haeretici fuiffent quam- 
plurimum debellati Sc deftrudi in tantum 
quod in canonizatidne B. Dominici proba- 
tum fuit, quod plus quam centum millia 
haereticorum per dodrinam, merita & mi- 
racula B. Dominici fuerant ad fidem con- 
verfa ; poft obitum B. Dominici Sc ejus fo- 
lemnem canonizationem vifum cft tam pa- 
tribus ordinis quam ipfis confratribus mili- 
ti* Jesu Christi ad honorem B. Dominici 
fui infticutoris mutare nomen militi* in no- 
men poenitentix , & appellari voluerunt fra- 


nonix primum capitulum generale a beato 
Dominico > & anno fequenti fcilicet 1221. 
beatus Dominicus fecundum capkulum ge- 
nerale celebravit Bononi* , in quo capitulo 
ordinatum eft , ne pofieffiones vel reditus 
fratres noftri retinerent ; fcd & his qu* ha- 
buerunt penitus renuntiaverunt. In eodem 
capitulo frater Jordanus prxdidus , qui non- 
dum in ordine annum compleverat , fadus 
eft provincialis Lombardix , fundatis jaqi 
per orbem Ex. circiter conventibus, qui in 
odo provincias erant diftindi , fcilicct Hif- 


tres & for ores de poenitentia B. Dominici, g paniam , Franciam , Lombardiam , Roma* 

^ • /- L --- •- nam, Provinciam, Thcotoniam^Poloniam* 

Ungariam & Angliam. Poft illud capitulum 
generale ftatiin a confirmatione ordinis an- 
no v. obiit B. Dominicus v. die menfis Au- 
gufti, pontificatus D. Honorii pap* m. anne» 
v. & Bononi* fepultus eft. Contigit in diebus 
illis reverendiffimum virum dominum Ugo- 
linum cardinalem Hoftienfem apoftolic* fe- 
4 dis legatum in Lombardia , qui poftea fuit 
fummus pontifex, & Gregorius xx.appellatus 
cft, Bononiam Domino ordinante advenifle. 
Propter quod multi & magni viri , & eccle- 
fiarum prxlati aderant tunc prxfentes. Hic 
cognita beati viri morte , advenit & officium 
miffx perfolvens , corpus ejus fandum cum 
digna devotione fepultutx mandavit. Nove- 
rat quidem fandam ejus convcrfationcm *in 
Domino, & fpirituali eum dum viveret fibi 
aftrinxcrat amoris amplexu i qui etiam prx- 
fens extiterat quando idem pater fandus Ro^- 
mxNeapoleonem domini Stephani cardina- 
lis nepotem a mortuis orando fufcitavit.Ade- 
rat namque cum prxdido legato reveren- 
diffimus patriarcha Aquilegienlis, plurefque 
epifeopi Sc abbates aliorumque praelatorum, 
multitudo non parva , qui omnes ejus fa- 


Qui fub utroque nomine & titulo diverla 
privilegia a fede apoftolica habuerunt , Sc 
noviffime per dominum Innocentium par 
pam VII. ifte ordo fuit pleniffimc confir- 
matus, Sc gaudet omnibus privilegiis quibus 
gaudent fratres ordinis. Et fic beatiffimus 
pater Dominicus tres ordines inftituit & fun- 
davit ad laudem Patris Sc Filii Sc Spiritus» 
fandi. 

III. De receptione conventuum Bononienfis & 
■ Parifienfis , & primis capitulis generalibus , 
< cr obitu B. Dominici & magijlri Reginaldi. 

- Anno Domini mccxviii. fratribus Prxdi- 
catoribus data eft domus S. Jacobi Parifiis 
a magiftro Johanne decano S. Quintini Sc 
univerfitate Parifienfi. Inde tniffus fuit fra- 
ter Petrus CellaniLemovicam, ubifaduseft 
primus conventus Franci* > & ftatim poft 
miffi funt fratres Remis & Aurelianis, & eo- 
dem anno conventus ibi receperunt. Hoc 
tempore multi magni & litterati viri,archi- 
diaconi, decani , abbates, priores, dodores 
omnium facultatum ordinem intraverunt. 
Inter quos Bononi* fuerunt magifter Ro- 
landus Cremoncnfis, fummus philofophus 


qui primus Parifius ex fratribus in theologia D cro funeri interfuerunt , & didus reveren- 


icxit , Sc fummam gloriofam compilavit. 
Magifter etiam Clarus , qui poenitentiarius 
pap* exiftens , Sc regens in jure canonico 
ordinem intravit. Magifter quoque Moneta 
famofiffimus in toto orbe terrarum , qui 
fummam theologi* contra hzreticos com- 
pilavit. 

Anno Domini mccxix. miffi funt fratres 
de Roma Bononiam a B. Dominico , quos 
ipfe poftea fubfecntus cft , Sc mifit inde fra- 
trem Reginaldum Parifius , qui Parifius ve- 
niens Jisum Christum Sc hunc crucifixum 


diffimus cardinalis eum propriis manibus 
fepelivit. Quo tempore quidam frater Ber- 
nardus Bohonienfis dzmoniacus multum 
fratres vexabat. Cujus gravis vexatio fuit una 
de caufis , quibus moti fratres Salve Regina 
poft completorium decantari inftituerunt 
apud Bononiam , & inde per totum orbem 
illa devotio gloriofiffimx Virginis eft diffufa. 

Eodem anno frater Paulus Hungarus cum 
quatuor fociis miflus fuit ad Hungariam ad 
przdicandum. Hic adu erat legens in jure 
canonico quando intravit ordinem. Hi igi- 


prxdicabat verbo pariter Sc exemplo. Ubi £ tur totam provinciam peragrantes, magnum 


paulo poft obdormiens in Domino , in ec 
M elefia fand* Mari* (4) de Campis fepultus 
eft, quia fratres jus fcpultur* nondum ha- 
bebant. Hic vir beatiffimus fratrem Jorda- 
num Teutonicum eo, tempore ad ordinem 
receperat , qui tunc temporis Parifius erat 
facrz theologi* baccalaureus. 


quae anno 


tCoj 


(s) Cella erat aMajoti-Monafterio dependens, qu 

concefla eft religibfis Virginibus dc Monte-Car<nclo. 


frudum fecerunt in populo, Sc multiplica- 
tis ibidem fratribus, miffi funt aliqui a dict o - 
fratre Paulo in terram qux Strudium dicitur, 
quam hxrctici Sc fchifmatici incolebant Ubi 
poft multas tribulationes tandem Domino 
largiente mirabiliter profeceruntDeinde me- 
mores didi fratres devotionis beati Domi- 
nici, qui ire volebat ad prxdicandum Cu- 
manis , qui nullam penitus Dei notitiam 


Digitized by v^,ooQ ie 


5 31 :b r e vis h 

habebatit-, ordinaverunt mittere patres ad / 
•didam terram : quam ingrcffijfunt exire com- 
pulfi , & denuo regredi ad -ea nv, prxdicarc 
-e ceperunt > -& duobus ex ipfis ab infidelibus 
martyrio coronatis , alii in prxdicationis of- 
-ficioperfevcrantcs converterunt primo du- 
cem unum ex ipfis nomine Bruchi > qui in 
•fidei Chriftiana? confcffione deceffic. Poftea 
v^roaliumducem majorem nomine Bribrech 
eum mille.de familia fua, quem rex Hun- 
gariac And reas de facro fonte levavit, qui 
fimiliter fufcept-is facra mentis ecclefix fide- 
liter dccefiit. Frarres igitur perfeverantes ibi- 
dem frudum maximum fecerant , & <en- j 
ventus coeperunu Cum hxc agerentur, ■& 
fervor fratrum magis ad converfionem pa- 
ganorum accrefceret 4 Dei occulto «judicio 
venerunt Tartarorum exercitus , qni noh fo- 
aium praedicationem prxdidam impedive- 
runt , verum etiam circiter nonaginta fratFes 
ad regnum cxlefte per coronam martyrii 
tranfmiicrunt.Poft Tartarorum autem cxpul- 
fionem , milii funt alii fratres, qui indefefle 
■Dei verbum praedicantes > multa millia ex 
cis converterunt & baptizaverunt. Itemmiffi 
fuerunt a domino papa inBofnia & Dalma- 
tia fratres ad haereticos convertendos. Qui 
przdkationi & difpurationibus infiftcntes , < 
multos hxrcticos ad fidem converterant , li- 
cet aliqui fratres ab eis martyrio coronati 
fuerint, & duo conventus ordinis quos ibi 
«habebamus igne cremati funt. -In partibus 
edam tranfmarinis multi fratre miffi ad 
-praedicandum , ibidem a Saracenis martyrio 
-coronati funt. -inter quos paffiA fuit epifco- 
•pus ordinis noftri cum quatuor fratribus in 
captione Antiochiae. Frater etiam Guidode 
Longimella vir devotus & fandus ih ciftlem 
partibus cum uno focio paffus cft -marty- 
rium. 

I V. De magiflri Jordani fecundi ordinis 1 

gener alitu , & tranjlatione & canoni- 
zatione beati Dominici. 

Anno Domini 1222. frater JoRbANns 
Thcutonicus de provinda Saxoniae , & ipfc 
natione Saxo de villa quae dicitur Benrtergt 
dioecefis Maguritinx ■» verus Ifraelita , cledus 
cft in fecundum magiftrum ordinis in capi- 
tulo generali Parifius celebraro. Erat enim 
tunc provincialis Lombardix. Sub hoc ma- 
giftro fuit ordo merito & numero dilatatus, 
qui fere annis xv. optime regens & dirigens 
ordinem , mille fratres & amplius manu fua 
fertur ad ordinem recepilfe& habitu induif- 
fc. Migravit autemadChriftum anno Domini 
2236. (a) xvii. die Februarii multis clarens 
miraculis. . 

Anno Domini 1224. menfe Augufti in 
vigilia B. Laurentii venerunt fratres primo 

(a) A6U capituionim generalium a nobis editorum tom. 
4. Anecdotorum mortem cius coi fignant ad annum *iaj7. 
Quibus (OoCinlt fbionicon Esfbrdieulc his Tcrbis : Htt Atino 

4 


IS TORI A 35* 

i in Magdeburg-civhzicm Saxonis , mlflS aca- 
-pitulo Parifienfi & magiftro Jordane» 
ud petitionem reverendiffimi domini ar- 
chiepifcopi Magdeburgenfis , & quorum- 
dam aliorum epifeoporum & nobilium j & 
fecundo anno introitus fratrum primum 
provinciale capitulum eft ibidem celebratum, 
fupervenientibus tantum decem fratribus ex- 
traneis i quia in provincia Theutonicx tan- 
tam quatuor conventus erant , fcilicet Frifa- 
cenfis , Colonienfis , Aigentmenfis 8c Magde- 
burgenfis. 

-Anno Domini 1227. mortuo D. Honorio 

g papa D. Gregorius nonus, qui ahteaD. Ugo- 
linus Hofticnfis appellabatur , de quo fupra 
diduni eft, in pontificali cathedra fublimatus 
eft, & fcdit annis xiv. 

In eodem anno in generali capitulo ter- 
tio Parifiis celebrato fub magiftro Jotdanc 
erant fuperadditi provinciis fupradidis, alis 
quatuor provincix, fcilicet Polonia , Dacia, 
Grxcia, & Terra-fanda, & ficordo anno x 1 1. 
a fua confirmatione f eratdivifus induode- 
cim.provincias, fcilicet HifpaniamTranciani, 
Lombardiam,Romaniam, Provinciam, Theu- 
toniam , Hungariam , Angliam , Poloniam, 
Daciam, Grxciam & Terram-fandam. 

j Anno Domini 1233- crebrefecntibus per 
totam Italiam fandi Dominici evidentibus 
miraculis , fidelium devotio duxit corpus 
fandi Patris humili -loco repofitum, ad al- 
tioremiocum debito cum honore transferrre. 
Fada eft ergo hxc tranftatio in capitulo ge- 
nerali Borroniar poft annos xm.a fepultura 
viri fandi. Ad quam tranflationem conve-; 
nerunt de mandato domini papx Gregorii, 
viri reverendiffimi , videlicet archiepifcopus 
Ravennas , d epifeopus Mutinenfis poftmo- 
dum Sabinenfis , Brixienfis & Tornaccnfis * 
nccnon & magifter ordinis dulcis P. Jorda- 
nus cum diffinitor ibus capituli. Poteftas quo- 
que Bononienfis cum civibus multis Bono- 
nienfibus aliarumque civitatum non paucis 
Civibus honoratis cum fratribus & clericis lai- 
ciftjue affuerunt. Ex cujus fandis offibus tan- 
ta prodiit odoris fragantia , quod non de- 
fundi cadaveris theca , fed pigmentorum 
& odoramentorum omnium apotheca pa- 
tuiffe videretur. Oftendic etiam Dominus 
inulta miracula in eadem tranflatione ad lau- 
dem & honorem fandi fui , anno Domini 
quo fupra pontificatus vero domini Gregorii 
tx. anno vi. a confirmatione autem ordi- 
nis anno xvn. a tranfitu vero B. Dominici 
xii 1. fit ergo per omnia benedidus Deus. 

Eodem anno conftitutus Pcrufii prxfatus 
dominus Gregorius papa , prxfcntibus ar- 
chiepitcopis & epifeopis aliarumque ecclc- 
fiarum prxlatis multis, fidelem Chrifti fa- 
mulum B. Dominicum fandorum catalogo 

* te **' 

( H37.) fretrr fordanut magifter ordinis Fr edic at orum pti- 
die idut februarii in mediterraneo mari fubmerfas , in terra 
fanda honorifice fepultus eft. 

folemnitct 


Digitized by LjOOQie 


9 


[-] 


$53 ORDINIS PRAEDICATORUM. 354 

folemnijcr canonizando afcripftt , perhibens A decretales in. uno volumine compilaret', quo. 


de eo tale teftimonium , quod ita dubita- 
bat de fanditatj? ejus ficut de fanditate bea- 
torum apoftolorum Petri & Pauli , quia , 
ut prxdidum eft , magnam familiaritatem 
ad invicem habuerant. Confum matum eft 
ergo totum canonizationis officium apud 


in judiciis & icholis nnne omnes utuntur. 
Tandem pcopter vigilias.& labores quos. in. 
curia contraxerat , maxime quia numquam 
carnes comedere voluit , nec cibaria ordinis, 
mutare, in gravem incidis valetudinena.& noa*. 
gnam , .a qua cum Romae minime liberari 


Perufium folemniter anno & temporibus potuiffet, habita cum magna difficultate li- 
prarferiptis , fub bcatiflimo & fandiffimo ccntia , ad conventum BarchinonenXem re- 
pat re magiftro Jordane generali ordinis ma- diit. In quo exiftens capitulum generale ip- 

giftro II. & diredae funt litterae apoftoli- fum abfentem elegit in totius ordinis ma- 
cae per. omnia regna ecclefiae hoc atteftan- g giftrum. Et quia dubitabant eum nolle ac- 
tes, in quibus ipfius vitae Gnceritas & gloriae ceptare magifterium , diffinitores capituli 


fublimitas Chrifti fidelibus declaratur. Sub 
ifto magiftro Jordane fratres primo fuerunt 
licentiati Parilius ad legendum, & ipfe pri- 
mus fuit qui litteras a capitulo generali ad 
provincias ordinis mittere coepit. ScripGt 
idem pater fuper Apocalypfim poft illam 
gratiofam. Item fuper Prifcianum minorem. 
Item quardam grammaticalia didata. Scrip- 
fit praeterea libellum de Ordinis initio, qui. 
incipit : Filiis gratia , &c. Sub ifto patre or- 
dinem intravit vir eximiae litteraturae frater 
Johannes de fando /Egidio magifter in theo* 


gpneralis miierunt ad eum quatuor magnos 
viros ufque Barchinonam, qui ei pertoade- 
rent quod ordinis curam acceptaret , inter 
quos fuit frater Hugo , qui poftea fuit pri- 
mus cardinalis ordinis noftri. Qui timens 
ordinis fcandalum, ad preces illorum patrum 
cledionem cum multis ,lachrymis accepta- 
vit. Hic fandus pater multis claruit miracu- 
culis jn vita & in morte , & ordinem, per 
biennium fapientiffime gubernavn.Hic etiam 
conftituciones ordinis in duas partes diviGc 
Gcut funt nunc, cum antea fatis effent con- 


logia , & multi alii excellentes viri , quorqm C fufae. Compofuit etiam Summam de caGbus 


feripta ufque in hodiernum diem eorum 
lapiendam & dodrinam demonftrant. De 
hoc gloriofo patre & dulciffimo vide librum 
qui Vitae patrum dicitur in tota tertia parte. 

V' Do magiftro Raymundo ordinis noftri 

magiftro generali tertio. , 


Anno Domini 123 8. poft tranGtum beati 
Jordanis eledus eft Bononiae abfens in ca- 
pitulo generali in magiftrum ordinis tertium 
frater Raymundus natione Cathalanus , Bar- 
chinonenfis. Hic fiiit cxcellcntiffimus dodor 
in jure canonico, in quo multis annis legit D gtavit adChriftum. 
Bononiae. Tranfeunte autem epifeopo Bar- 
chinoncnfe per Bononiam , cum magnis pre- 
cibus eum fecum ad patriam reduxit, & ca- 
nonicum & praepoGtum & ecclefiae cathedra- 
lis eum fecit. Ubipoftmodum feris fexta jn 


valde utilem , quae Summa Raymundi ap- 
pellatur, Cum autem per biennium ordi- 
nem rexiffet gloriofe , in capitulo generali 
PariGus allegans debilitarem fuam generala- 
tui c effit. Quapropter magna turbatio in 
Qfdine exorta eft propter ejus ceffionem. 
Qnde ftatumm fuit hpc in coaftitudonibus, 
quod magiftri ceffio nullo modo admitte- 
retur- de cetero, ni(i propter perpetua im- 
pedimenta. Vixit autem in conventu Bac- 
chinoaenft per 3 5 . annos poft hanc ceflio- 
nem, & anno Domini 1275. multis mira- 
culis clarus , in fefto Epiphaniae Domini mi- 


VI. De magftro Johannt Teutptico VMgftro . 
ordinis noftri quarto , & de Hugope 
cardinati & B. Petro martyre. 


Anno Domini mccxli. poft tehuntiario- 
parafceve ordinem Prxdicatoruni eft ingref- nem magiftri Raymundi, dedus fuit in quar- 
tos. Audit a autem fama fandicatis & dodrinx tum magiftr um ordinis noftri in capitulo 

ejus , diis (a) Sabinenfts cardinalis apoftolicx generali PariGus , frater Joxakxes Teutoni- 

fedis legatus, eum licet renitentem in fo- cus, quondam epifeopus BofnenGs in Hun- 
ciutn legationis aflumGt , & diu fecum tenuit, garia , natione Wcftphalus , BrcmcnGs dioe* 
Cumque eum vellet Romam fecum ducere, ccfis. Hic provincialis Hnngarix exiftens , 
nullo modo acquievit. Qui tamen Romam fadus epifeopus BofnenGs , impetravit ab 
reverfus, multa de eo domino papx bona £ epifeopatu ceffionem,, nulla ftbi proviGone 
narravit. Summus vero pontifex Gregomus retenta. Poftmodum cftcdus provincialis 
ix. litteras prxeeptorias direxit mandans ei, . Lombardix eligitur in magiftrum : cumque 
ur ad fe veniret, Qui obedjens apoftolicis renueret, nec vellet acceptare, a Hcgans ex- 
littefis& Romam rediens, ab eodem pontiftee cepciones epifeopatus , e contrario porreda 


fadus eft pocnitentiarius & confeflor papx, 
& advocatus ac expeditor caufarum paupe- 
rqm. Ncc multo poft mandavit ei quatenus 

(») Erat rane magni nominis Gaufridus de Caftellione 
Sabirieriiis cardinalis a Gregorio IX. creatus & (edis apafto- 
licc legatas. 

Vet. Script. & Mon. ampl. Ce Ile £1. Tom. FI. 


eft littera domini papx Gregorii IX. quam 
propter iptom fratres impetraverant , quae 
ipfum totali ordinis obedientke topponebat. 
Igitur compulfus ordinis magiftratum tofee- 
pit , & tamquam vir Deo plenus ac in omni 
virtute contoicuus , xn. annis & dimidio ox- 

Z 


Digitized by 


Google 


ns BREVIS H 

dini pr*fiiit,,& virtutibus & miraculis tam A 
in vita quam in morte clariffimus Argentinx 
obiit pridie nonas Novembris anno Domini 
mccliii. (a) & ilio anno non fuit celebra* 
tum generale capitulum. 

Anno Domini mccxlii. apud Avinione- 
Tum ,Tolofonx dioecefis , in camera comitis 
Tolofani, martyrizati fuerunt pro fide Chrifti 
frater Guillilmus Arnoldi de Montc- 
Peffulano inquifitor hxreticx pravitatis , & 
frater Bernardus de Rupe- forti , ac frater 
Garsias deAura, omnes de ordine Praedi- 
catorum: qui poftmodum multis claruerunt 


miraculis. 


* B 


Anno Domini mccxliii. poft biennalem 
vacationem fedis apoftoliese, eledus cft in 
papam -Innocentius IV. natione Janucnfis , 

& fedit annis xi.&menfibus fex. Hic primo 
anno fui pontificatus fecit primum cardina- 
lem ordinis fratrum Praedicatorum fratrem 
Hugonem de S. Theodorico provincialem 
Franci* , qui fuit primus poftillator totius 
bibli*, & eam tam excellenter poftillavit , 
quod hucufque parem non habuit. Scripfit 
-etiam fupctr quatuor fententiarum libros. 
Item librum quem Speculum ecclefix appel- 
lavit. Et ficut primis temporibus cum folus q 
Origenes ceteros omnes dodores & feripto- 
res vinceret in feribendo , ipfc in Canticis 
feribens, fcipfum vicit? fic temporibus his 
fblus Hugo cum poftillatores omnes vince- 
tet & excelleret fuis poftillis , ipfe feipfum 
in Pfalterio & Ifaia Sc in evangeliis fuperavit, 
non tantum cxtcnfrve quatuor modis fenfum 
quemlibet latius Sf. diffufius profequendo, 
fcd etiam intenfive,de quolibet gratiofius 
Sc impermixtius differendo. Legis enim verba 
per legem explanavit , nec phyfica nec alia 
quxlibct intermifeens , nec mufas poeticas 
interponens , fcd legem per legem expofuit n 
gratiofe. ^ 

Fuerunt ab initio nafcentis ecclefi* in 
terra fanda & maxime in Carmelo cremitx 
multi , ficut patet ex chronicis , & ex multis 
fandorunf vitis. Horum convcrfationcm vi- 
dens felicis recordationis D. Albertus pa- 
triarcha Jcrofolymitanus , multum eos in 
Domino fpiritualiter nutriebat, &infcriptis 
modum vit* eorum redigens , feparatim in 
cellulis per totum montem Carmeli anteja 
habitantes , fub cura unius eorum ipfos adu- 
navit, & per profefEonis vinculum pariter 
colligavit , & per fedem apoftolicam confir- j; 
mari curavit. Qui poft multos annos ad 
papam Innocentium IV. venientes Lugdu- 
num, pro co quod regula gravis erat, nec 
cis in civitatibus & villis habitare licebat , 
obtinuerunt quod negotium totum commit- 
teretur venerabilibus patribus, videlicet do- 
mino Hugoni de S. Theodorico prefbytero 
cardinali & fratri Guillelmo epifeopo An- 

(*} tege n ft. ut coaftat cx aftis capitulorum genera- 
luun a nobis editorum tom. 4. Anecdot. 


ISTORIA jj 6 

taradenfi , qui ambo erant de ord^pe Prx- 
dicatorum. Qui fpccialem eis regulam ferip* 
ferunt , quam ex tunc profiteatur , & tenent 
primo per tantos viros feriptam, & fecundo 
per Innocentium papam IV. bullatam & con- 
firmatam.- 

Per idem tempus paffus eft pro fide Chrifti, 
& ab hxreticis veneno extindus frater Pon- 
tius Hifpanus, inquifitor hxreticx pravitatis, 
apud Urgellum Cathalopix civitatem, Sc ibi- 
dem in ccclefia cathedrali' multis clarens 
miraculis honorifice fepultus. 

Anno Domini mcclii. frater Petrus Ve- 
ronenfis ordinis Prxdicatorum , hxreticx pra- 
vitatis inquifitor, ab hxreticis martyrio co- 
ronatus eft. Hic prior Comenfis exiftens , a 
domino Innocentio papa IV. inquifitor mifc 
fus contta hxrcticam pravitatem , ab hxre- 
ticis captus , nonis Aprilis , fabbato in Albis , 
dum pro exequenda inquifitione contra eos 
properaret , occifus fuit. Hic vir beatiflimus 
a teneris annis fidem catholicam defendens, 1 
ordinem Prxdicatorum ingreffus , vjrtutibuf- 
que ac miraculis decoratus , evangelicam 
prxdicationem per totam Italiam cum mi- 
rabili gratia & frudu diffeminans , ac virgo 
permanens , nulliufque mortalis peccati ma- 
cula umquam foedatus, martyrioque coro- 
natus , tribus decoratus coronis caelum con- 
fcendit. Hunc dum infinita miracula ad ejus 
tumulum & per multas mundi partes fierent, 
dominus Innocentius papa prxdidus , non- 
dum anno elapfo a paffione ejus , fandorum 
martyrum catalogo afcripfit , ftatuitque fe- 
ftum ejus tertio calendas Maii ab univerfali 
ecclefia celebrari , qux dies paifionis ejus fre- 
quenter inter pafchalia fcfta occurrit. Paflus 
cft cum co frater Dominicus focius ejus, 
qui ab eodem ledore quatuor idibus letha- 
litcr vulneratus quinta jpoft die obiit. 

VI. De magijtro Humberto generali ordinis 
magijlro v. & beato Thoma Aquinate , 

& beato Alberto Magno. 

Anno Domini mcclv. mortuo magiftro 
Johanne Teutonico ciedus fuit apud Budam 
provinci* Hungarix in capitulo generali in 
magiftrum ordinis quintum , magifter Hum- 
bertus natione Burgundus, ex provinciali 
Francix, eundis exiftens religionis exemplac 
& imago. 

Hoc tempore quidam canonicus Matifco- 
nenfis, videlicet Guilieimus de Sando-amore, 
qui Parifius legebat exquibufdam audorita- 
tibus faerx ffcripturx & dodorum per eum 
male intelledis , vel potius maligne ad fuum 
propofitum addudis, magnum libellum do- 
mino Innocentio porrexit , in quo probare 
nitebatur ,quod fratres non poterant de elec- 
mofynis vivere , nec mendicare, nifi cum 
damnatione animarum fuarum. Malta in- 
fuperalia hxretica & falfa conflans , ordiacf 
mendicantium valde vexavit. 


Digitized by LjOOQle 


3J7 ORDINIS PRAEDICATORUM. 

Eodem etiam tempore idem Innocentius A cus rcligioforumfuic > & plura & infignia eis 
fulminavit bullam terribilem contra Mcn- privilegia conccffit. 


dicantes» praecipiens in virtute Spiritus-fantti 
& fandae obedientiae , & fub poena excom- 
municationis latae fententiae > quod nullo 
modo diebus Dominicis & feftivis paro- 
chianos alienos in fuis eeclefiis reciperent ad 
divina > nec eorum confcffioncs audirent fine 
ipeciali licentia facerdotum parochialium , 
nec in ecclcfiis fuis ante miflarum folemnia 
praedicarent» fed in prima parte diei omnes 
parochiani ad parochias fuas ad audiendas 
mifias accederent , nec in ccclefiis parochia- 


Hoc tempore claruit pater GuiilelmuS de 
Peiranta (*) dioecefis Vienncnfis, vir devo- 
tus & verax, qui fummam de virtutibus & 
vitiis , & fermones de tempore & de fandis* 
ac expolitionem profcflxonis qux cft in re- 
gula fandi Benedidi , & librum de inftitm 
tione rcligioforum > & de regimine princi* 
pum, & alia multa compofuit» 

Hoc etiam tempore , divina providenti 
dementia, duo magna lum inaria ex ordine 
Prxdicatorum mundo apparuere > fcilicet 


libus, vel quando epifeopus prxdicaret, vel B luminare majus, id cft beatus Thomas de 


faceret folemniter coram fc praedicare , mi- 
nime praedicare polfent, & quod dc funera- 
libus portionem canonicam (etiam non re- 
quifiti ) infra odo dies dare tenerentur fa- 
cerdotibus parochialibus , dc quarum paro- 
chia cflfent defundi. Iftis anguftiis & tribu- 
lationibus fic fratres nimium vexantibus, or- 
dinatum fuit, quod fratres dicerent poft ma- 
tutinas feptem pfalmos & lctanias cum ora- 
tionibus beatae Maria: & B. Dominici : qu* 
dum in quodam conventu dicerentur , qui 


AqviNo , ut praeeflec diei » & luminare mi* 
nus , id eft D. Albertus Magnus , ut praedfct 
nodi, de quibus dici poteft illud propheti* 
cum Zacharix 4. Jfti funt dua oliv a > videli- 
cet duo fundentes oleum & duo filii fplcn* 
doris. Et Apoc. n. Hi funt dua oliv a & duo exn* 
delahrx lucenti a ante Dominum, ut luceant omni- 
bus qui in domo Domini eft in fanda ecciefia 
funt. Verum quia D. Albertus B. Thomam 
de Aquino praecellit, primo dcco agetur. 
Albertus cognomento Magnus *' 


• A ^ W/ »■ 

dam frater devotus vidit beatam Virginem philofophorum omnium totius Ghriftiani- 


rogantem dulciffimum filium fuum atque 
dicentem : Fili , exaudi eos , Fili , exaudi eos. 
Nec mora , & ecce exaudivit eam Dominus. 
Nam Guillelmus de Sando-amorc przdidus 
ad inftantiam magiftri Humberti citatus, 
Romae in publico confiftorio coram domino 
Alexandro papa IV. a beato Alberto 
M agno difputando confiifus , privatus- bene- 
ficiis qu* ppffidebat , combuftoquc libro ejuf- 
dem in publico confiftorio quem contraMen- 
dicantcs didaverat , e clero expulfus fuit. 
Contra hunc etiam ad mandatum magiftri 
ordinis fcripfit libellum unum S. Thomas de 


tatis fol przclariffimus & generalis * na* 
tione Suevus dc oppido Louvingenfi pro- 
pe Auguftenfem civitatem , ad quatuor mil-> 
liaria, ex genealogia militarium natus, xyit 
xtatis anno ordinem fratrum Prxdicatorum 
propter devotionem & ftudium Paduz, vel 
ut alii dicunt. Coloni* ingreffus eft. Cum* 
que ftudio intenderet diligenter, forte ad 
majorem beatiifim* Virginis gloriam , cui 
Albertus maxima devotione alliciebatur , & 
devota mente ferviebat, adeo labilis memo* 
riz & hebetis ingenii erat , quod nihil pro- 
ficere poterat. Proficientibus aut fociis, cum 


AquiNo, qui prznotatur, Contra impugnan- ^ nihil ipfe proficeret, deliberavit omnino or- 


tes religionem. Innocentius etiam in fua fen- 
tentia permanens , dum effet Neapoli gravi 
infirmitate petcufiiis , advertens quod male 
egerat religionem moleftando , ad fe rediens, 
dixit : Propter iniquitatem corripuifti hominem , 
& tabefeere fecifti animam meam. Et his didis 
expiravir. Cui fuccedens D. Alexander 
papa IV. bullam Innocentii contra Mendi- 
cantes revocavit , & nullius roboris efle vo- 
luit , & aliam amplifiimis favoribus refertam 
ordini gratiofiffime concedit. Ex quo tem- 
pore cardinales & przlati dicere folebant , in 


dinem relinquere. Cum in ifto propofito in- 
fiftcret, invifione raptus fibi videbatur quod 
apponebat fcalam ad murum conventus , ut 
extra conventum & ordinem recederet cum- 
que fcalam afcendilfet , vidit in fummitate 
ejus quatuor venerandas matronas , quarum 
una repulit eum & ad terram dejecit, cum- 
que iterato fcalam afeendere vellet, a fe- 
cunda veneranda perfona fecundo repulfus 
fuit, & ad terram dejedus. Cum autem ter- 
tio idem attentaret , a tertia veneranda per* 
fona interrogatus fuit dc caufa afcenfus fui 


quodam folario, Cavete a lctaniis Fr. Prxdi- £ per illam fcalam i cui venerando vultu ref- 
catorum , quia mirabilia faciunt. pondit : Domina, video quod focii mei in phi- 

Anno Domini mcclv. mortuo eodem lofophia proficiunt , & ego nihil addifeere 

papa Innocentio , fucccffit ei Alexander IV. poffum , propter hunc Igitur ruborem difcc- 

natione Campanus, &fcdit annis feptem. Hic aere ab hoc ordine propono. Cui illa : Illa 

Alexander anno pontificatus fui primo, ut domina, quam vides hic, eft Mater Dci,Re- 
prxdi&um eft, przdidas litteras Innocentii gina coeli & Mater mifericordix , & nos fu- « 
revocavit, & libellum Guillelmi prxdi&i con- mus ejus ancili*. Recommittc te ei , & nos « 

demnavit, & publice in ecciefia cathedrali te adjuvabimus, ut ipfa intercedat pro te ad „ 
Anagnix in fui & omnium prxlatorum prx- Filium fuum pro docili ingenio tibi conce- « 
fentia coqiburi fecit. Hic etiam magnus ami- (*) Yulgo dicitur Gaiiidmu Penrdi. 

Vct. Script. & Mon. ampl . Colit ft. Tom. VI. £ ij 


«• » 


359 BREVIS HISTORIA 360 

«tendo. Quo audito, lactatus in his qu* au- A quidam canonicus regularis de Ba varia ,vir 
diebat, dixit: Valde libenter, unde rogo vos fandus Sc bonus , qui pro fuis negotiis ad 

ut fitis mihi adjutrices. Cumque una cum curiam venerat, una. dierum exiftens in eo. 

apiis Reginam gloriae rogaret, dixit illi bea- cleiia fandi Petri , orans , ad cxccffum men- 

tiffima Virgo : In qua fcientia vis docilis fieri, tis raptus , vidit ipfam ecclelkm ferpentibus 

in theologia an in fcientia naturali > Cui cum totam plenam , quorum horribili fibilo tota 

refponderet quod in naturali philofophia, Roma implebatur. Cumque ille miraretur , 

Sc annexis ei fcientiis libentius vellet proh- unus frater ordinis Praedicatorum libi ineo- 

cere, & talis fieri qualis numquam fuit ali- gnitus, ccclefiam intravit, qui licet a ferpen- 

quis vel futurus eft in antea. Refpondit bea- tibus multipliciter impediretur , violenter ta- 

» tiffima Virgo Maria : Habebis quod rogafti , men redicit , & eos a fe repellens , afccndit 

» fcd quia non quzfifti Icientiam Filii mei , in ambonem , in quo diebus folqpinibus folet 

» ultimo vitx tu* omnem feientiam tuam a- legi evangclium , Sc perledo fandi Johannis 

» mittes , Sc eris obtuli ingenii licut modo ■ evangelio ufquc ad Verbum care fatfum eft > 
m exiftis Annuente ergo gloriofa Virgine ut omnis alia multitudo ferpentium a fibilo ccf- 


orationi, devotioni &ftudio vacaret, fic fa- 
cere promilit. Recedente vifionc ad fc re- 
diens, mandatum Virginis exequi fatagens, 
quidquid legebat plenillime intclligcbat , & 
fi aliquando aliquam difficultatem habebat, 
«rationibus apud beatam Virginem inflabat, 

& qu* proprio ingenio non poterat, preci- 
bus impetrabat. Frequenter autem rogabat 
ipfam beatam Virginem , ne permitteret eum 
philofophorum rationibus a veritate fidei 
averti, fcd in fidei foliditate ejus animum 
firmaret. Qu* apparuit ei, & confolans eum q 

* dixit : Efto fidelis, in ftudioperfcvcrans, quia 

» Deus cc tanta copia fapientiz ditabit, quod 

* per libros dodrinz tu* tota ecclelia illumi- 

* nabitur. Tamen ante mortem tuam a te om- 

* nis fillogiftica ars auferetur, ne in fide va- 

» ciliare poflis, & ut in finceritate fidei perfe- 

* veres. Hanc vifionem de fe narravit Alber- 
tus magnus przdidus in ultima ledione quam 
legit , in qua ipfa vifio completa eft Sc veri- 
ficata. Igitur vir ille fandus & przclariffimus 
poli adeptam divinitus fcientiam, utprzdi- 
dum eft , primo legit fententias in conventu 
Miidcnfcmenfi, provinciz Saxoni* , ex cujus 
conventus tefedorio naturali arte mufearum 
multitudinem taliter abegit , quod de cete- 
ro ufque in pr*fens nulla mufea potuit ibi 
viva conlifterc. Poftca legit in Vapingo,poft 
in Ratifbona duobus annis, deinde Parilius. 
Poft fententias gloriofe ledas magifter fodus, 
ibidem tribus annis refedit. Deinde Colo- 
niam reverfus, legere coepit gloriofiffime. 
Quo tempore fandus Thomas de Aqumo 
ipfum audivit , & ejus difcipulus fuit. Poft- 
hzc magifter Albcrtus fuit provincialis Teu- 
toni*, Sc illo tempore monafterium fororum 
deSufatoColonienlis dioecelis, quod dicitur 
Paradifus , inftituit , & forores in eo intro- 

■ duccn», fua benedidione ftabilivit. Exinde a 
papa Urbano IV. propter quofdam errores 
, eliminandos ad curiam vocatus, ad ejus pe- 

* titionem & dominorum cardinalium , beati 
Johannis evangelium & epiftolas canonicas 
inaudito modo exponendo legit. De quo 
adverfarii veritatis obftupefcentes confufi 
funt. Frater Guiilelmus Corinthienfis audor 
libri de Apibus , refert in eodem libro , quod 


favit , & a dida ecclefia effugata eft. Revela- 
tumque eft illi divino refponfo , quod ille 
erat frater Albcrtus Teutonicus. Poft h*re- 
fum igitur expugnationem , Urbanus papa 
fecit eum epifeopum Racifponenfem. Quam 
dignitatem cum tribus annis adminiftralTet, 
videns vir fandus quod armis Sc magnis tu- 
multibus fe implicabat, refervatis fibi qui- 
bufdam redditibus , epifcopali curz renun- 
ciavit, Sc Coloni* ad ordinem rediit , ac per 
annos xvi 1 1, legit gratiofiffime. Conftrui 
autem fecit in conventu Colonienfi chorum 
quo divin* laudes perfolvuntur fuis expen- 
fis , normamque zdificandi fecundum veram 
geometriam zdificantibus dedit , totus de- 
nique ftudio intentus Sc bonis operibus , ficue 
oliva frudifera , intentus , ferventer clero Sc 
populo przdicabat, conlilia petentibus falu- 
berrima dulciter Sc affeduofe dabat , devo- 
tione prxeipua vigebat , locum fepulchri fui 
quotidie vifitabat, Sc officia ibidem pro fe 
ac fi effet defundus, dicebat, & quotidie 
poft lediones fadas totum pfalterium reci- 
tabat. Ad beatiffimam vero Virginem mul- 
tum devotus, fequentias ejus qu* pro fabba- 
tis affignantur , cum cantu didavit : Sc dum 
componeret fequentiam de afiumtione ejuf- 
dem Virginis bcatiffimx , qu* incipit , Salve 
Mater Salvatoris , & veniffet ad verfum Salve 
Mater fietatis pariter fubftitit, & deliberans 
quid fubderet, fubito fcripfit & totius Trini- 
tatis nobile triclinium. Et cccc bcatiffima Vir- 
go ei apparens , dixit : Gratias tibi ago bone 
Alberte, quia me falutaftitali falutatione, 
quali ab alio numquam prius faiutata fui. 
Hic Dodor clariffimus infinita propemo- 
dum fcripfit qu* vulgadffima funt. Super 
Przdicabilia Porphirii prxdicamenta fex,prin- 
cipiaPriorumJPofteriorum, Topicorum, Elen- 
chorum, Phy ficorum,dc lineis individualibus, 
de Coelo Sc mundo, de Generatione Sc cor- 
ruptione , de Natura loci , de Proprietatibus 
elementorum metheororum , de Anima , de 
Senfu &-fenfato> de Memoria Sc reminif- 
centia , de Infpiratione Sc rcfpiratione , de 
SOmno Sc vigilia , de Nutrimento Sc nutri- 
bili , de Longitudine & brevitate vit* , de 
Morte Sc vita , dc Mineralibus , de vegctali- 


Digitized by 


Google 


i 


;6i ORDINIS PRAEDICATORUM. 3«» 

bus & plantis, de Animalibus, de Caufis fuper A cuitu, & totius civitatis concurfu , in choro 
libros metaphyficx. Omnes ifti funt fupra conventusColonienfis ordinis Praedicatorum 

Ariftotelis textum. Super libros Ethicorum , ante majus altare fepultus fuit. Cujus fepui- 

Politicorum&Rcthoricorum, librum de Ani- cro tale eft epitaphium infculptum. 

malibus profundiffimx intelligentiae , fuper Phoenix dodorum, paris expers , philofophorum 

Problemata de quatuor coevis , de Origine Princeps , dodorum vas fundens dogma fa- 
animae, de Potentiis animae , de Intellcdu erorum, 

& intelligibili contra unitatem intelledus , Hic jatet Albertus , praelar us in orbe , di- 
de Unitate fotmae , de Homine , de Bono, de fertus 

Herbis, de Lapidibus, de Alchimia librum. Pro eundis, certus affer tor in arte repertus > 
qui dicitur Semita reda, contra Nccroman- Major Platone , vix inferior Salomone. 
ticorum libros , contra Averroiftas , Quinque £ucm tu , Chrifie bone , dodorum junge corona. 

determinationes quxftionum quarumdam Annis bis denis minus adis mille tricenis 
ad clerum Parifienfem , fupra Spheram & ® chrifit nafc entis , de corporis exit habenis , 
Aftrolabium. Speculum de partu hominis , Quinta pojl feflum Martini luce, moleftum 

de Muliere forti , fcqucntias multas , fuper Omne ',petendo Deum , tranfivit, agens jubilaum. 

Job , fuper Cantica , fuper Ifaiam , Jeremiam, J>ui tegit hos verfus , mox ad tumulum retro- 

Ezechieiem, Danielem , & xii. prophetas verfus 

minores, fuper Mathxum, Marcum, Lu- Inclinans dicat colledam tum requiefeat. 
cam & Johannem , fuper omnes epiftolas Cum autem poft aliquot tempus corpus 
Pauli, fuper Dionyfium de Coelefti hierarcha, ejus in tumba repofitum , fuiflet requifitum , 
de Divinis nominibus , de Symbolica hierar- cum pofitum fuiflet fupinum , ut moris eft , 
chia, fuper quatuor libros fententiarum, Sum- repertum fuit gcnuflcxum , ac in faciem in- 

mam theologi*, Secretum fccretorum, ex- curvatum, prout orare folebat dum viveret, 
politionem Euclidis , pcrfpedivx Almagefli , Non ccffavit autem Deus ejus gloriam re- 
dc Perfedione fpiritualis vitx. Item , de My- velare poft mortem , quam felix in patria 

fterio miflx, & fuper evangelium Miffus efl C poifidebat. Magiftro Equidem Theodorico 
angelus Gabriel, ad laudem beatiflimx Vir* . lcdori Trevircnli in cella fua ftudenti qux- 
ginis Mariae, profundiffime & copioflflime dam fanda & nobilis mulier, quae ei in vita 

fcripflt , & in fine vitz fu* libellum de Sa- fua confkeri confueverat , xv. diebus poft 

cramento altaris compilavit, & infinita pene mortem fuam apparuit, dicens fe fuifle a 

alia opufcula compofuit ad laudem Jesu Deo miflam , ut eum de tribus certificaret, 

Christi, qux hic non enumerantur. Tan- quorum veritatem fcire volebat} & cum 

dem per triennium ante mortem fuam, dum quxfliflet ab ea quomodo fc haberet , re- 

femei Coloni* legeret , omnem memorati- fpondit : In cogfpedu fum fandiffimx Tri- 

vam amiflt , & recordatus vifionis & fpon- nitatis , quieta glori* beatitudine. Cumque 

fionis B. Virginis , prxdidam vilionem quam ab ea quxfiiflet qux fcire defiderabat , & illa 

adolcfcens habuit omnibus narravit , & ait : refpondiflet optime ad omnia , ait illi : Cog- 

Ego, filii, de cetero non legam, fed confi- nofcifne fratrem Albcrtum Teutonicum qui 

teor publice coram vobis, me omnes arti- j) nuper in Colonia defundus eft, qui fuit 

culos fidei veraciter credere , & de eis nihil frater ordinis noftri. Cui- illa , optime. Ubi 

penitus dubitare , fupplicans mihi exhiberi eft > inquit} &illa : Gaudet lxtitia inenarra- 

ecclefiaftica facramenta tempore opportuno} bili longe fuper nos. Fratri etiam Conrado 

& fi quid dixi vel fcripfi fidei vel bonis mo- de Durborgh cjufdem domini Alberti focio 

ribus incongruum , ex nunc ipfum revoco , & miniftro pro ejus anima oranti , poft ma- 

omnem dodrinam meam fandx matris ec- tutinas in Icclefia fratrum in Colonia vigi- 

clefix Romanx corredioni fubdens, & fic lanti ,poft rcccflum aliorum fratrum, appa* 

de Cathedra magiftrali defccndens , omni- ruit dominus Albertus Magnus corporaliter, 

bus lacrymantibus ac eum ofculantibus , uf- pretiofiffimis veftibus pontificalibus indutus , 

que ad mortem in magna fimplicitate per- habens in infula fuper frontem gemmam 

manfit, nihil de his qux religionis funt prx- pretiofiffimam , qux folares radios emittens 

termittens. De ejus autem mirabili dodrina E totam ecclefiam illuminabat. Qui ab eo re- 

fequens metrum compofitum fuit : quifitus qualiter fibi effet , refpondit : * Hu- rt 

Cundis luxifti feriptis , prxclare legifti , mani fenfus non funt capaces glori* mcx. „ 

Mundo luxifti , quia totum fcibile fcifti. Claritas autem qux ex gemma frontis me* <4 

Anno igitur Domini mcclxxx. annis fex procedit, fignificat inexplicabilem gloriam (( 

& odo menfibus poft obitum B. Thomx de in claritate fcientix quam tradidit mihi Do- (( 

Aquino, die v. Novembris, anima illa fan- minus, qua totam ecclefiam fuam dignatus (( 

diffima came foluta eft , & per reverendif- eft illuftrarc meo minifterio ac labore. Et m 

fimum dominum Siffridum Colonienfem evanuit ex oculis ejus , ad fruitionem fandif- 

archiepifcopum, accedentibus omnibus con- fim* Trinitatis in nunc & in perpemum 

gregationibus collegiorum Colonicnfis civi* manfurus accedens. Hzc breviffime devita 

tatis , necnon & dominorum omnium incir* beati Alberti Magni dida fufficiant. Floruit 

Z iij 





363 BREVIS I 

etiam hoc tempore frater Vincentius Bel-, 
vacenfis , ordinis Praedicatorum , qui fcripfit 
quatuor magna Specula, fcilicet Naturale, 
Dodrinale , Morale , & Hiftorialc , beato 
X.udovico Francorum rege ei libros mini- 
.ftrante. Scripfit etiam librum grati* , & epi- 
ftolam confolatoriam ad eumdem fandum 
Xojdovicum fu per morte fui primogeniti. 
Scripfit etiam libellum de laudibus beatifli- 
in* Virginis ex didis fandorum concatena- 
tum , & multa alia. 

VIII. De magi/lro Johanne Vercetlenfi , & de 

B. Thema Aquinate , & inftitutionc fefti 

Corporis Chrifli, ad ejus inflant iam fr preces 

impetrati. 

Anno Domini m c c t xii. obfit dominus 
Alexander papa IV. fpecialis patronus fra- 
trum Prxdicatorum , & fcpultus eft Viterbii 
in ecclefia cathedrali. Cui fucccffit dominus 
Urbanus IV. natione Gallus , & fedit annis 
tribus, menfc uno & diebus quatuor. 

Anno Domini mcclxiii. magifter Hum- 
bertus quintus ordinis magifter magifterio 
ceflit. Hic enim religionis exemplar , & ce- 
remoniarum pater totum officium quo ordo 
utitur , ordinavit : quam ordinationem D. 
Clemens papa IV. poftea approbavit & con- 
firmavit. Scripfit etiam hic parer fandus fu- 
per regulam fandi Auguftini egregium vo- 
lumen. Irem , libellum de feptem gradibus 
contemplationis. Item , dc tribus votis reli- 
gionis effentialibus ; librum prxtcrea de om- 
nibus officiis divinis miro ordine didavit, 
ut qmlibet frater ierat qui4 fua intereflet , 
cum ei aliquod offic i um i m po n ere tur . Scripfit 
etiam fuper conftitutrones , fed non perfecit 
morte prarventus. Cum igitur hic gloriofus 
pater annis novem ordinem laudabiliter re- 
-adffet , magiftratu ceifit anno mcclxiii. in ca- 
pitulo Lugdunenfi , & fupervixit annis xi. 
obiitque plenus bonis operibus anno Domini 
mcclxxiv. in conventu Valentino Provinci*. 
Hic etiam ordinari fecit librum de vitis fra- 
trum Przdicatorum. 

Anno Domini mcclxiv. in ctpituloPari- 
ficnfi eledus eft in magiftrum ordinis fextum 
frater Johannis de Vercellis provincialis 
Lombardiac, magnx prudenti* & fapienti* 
vir. Hic transferri fecit corpus B. Dominici 
in arcam de alabaftro valde pulchram, in qua 
etiam nunc requiefeit, quam ipfc fieri pro- 
curavit. Et hoc anno Domini mcclxvii. hic 
reverendus magifter totum ordinem vifita- 
vit cum baculo fuo pedefter femper ince» 
dendo. Qui ut melius oculata fide mores 
fratrum exploratos haberet , fuperveniebae 
conventibus incognitus , & diligenter obfer- 
vabat qualiter religio obfervaretur. Unde 
cum femcl ad quemdam conventum valde 
famofum Teutoni* debuiflchaccedere, di- 
ra i&s fociis extra civitatem , ipfc cum uno 
fratre hora prandii conventum ingreftus eft. 


ISTORIA 364 

Cumque quxrcrctur ab eis qui cflfent , rc- 
Ipondcrunt quod erant fratres Lombardi. 
Qtiod prior qui in refedorio prandebat au- 
diens , hofpitium minime cis przparari juffit, 
fed fervitori dixit : Vade & prxpara illis Lotn- 
bardis in ultimo loco illius menfz. Quod 
cum fadum fuiflet, & male fuiflent procu- 
rati , videns magifter ordinis , quod prior Sc 
fratres alii haberent bonos pifces , & eis fb- 
lum ferculum datum fuiflet , vocato fervi- 
to re dixit : Bone frater , dicatis patri priori 
quod placeat ei dare nobis etiam modicum 
de pifeibus, quia lafli fumus & jcjunamuS. 
Quod cum priori a fervitore didum fuiflet, 
prior alta voce clamavit : Non habemus pifc 
ees pro Lombardis. Magifter ordinis hoc 
audito patienter fuftinuit. Finito prandio, 
ficut magifter ordinaverat , dum fratres gra^. 
tiarum adiones peragerent, focii magiftri 
ad portam conventus pulfaverunt, & intro- 
miffi , dum peteretur ab cis qui eflent , re- 
fponderunt : Socii fumus domini magiftri 
ordinis. Et illi: Ubi eft, inquiunt, magifter 
ordinis? Quibus focii magiftri dixerunt : num- 
quid non venit ad vos jauidiu pater unus 
antiquus cum baculo, & uno focio? Con- 
ftetnati illi & verecundia ac confufione re- 
pleti, quid agerent nefeiebant. Tunc ma- 
gifter ordinis mandavit, pulfari ad capitulum, 
& ingreflus capitulum aflumfit pro themate , 
Neto habemus piftes pro Lombardis , & incre- 
pata duriflime inhumanitate prioris & fra- 
trum , fada vifitatione priorem abfolvit, & 
fratres Sc conventum in melius reformavit. 
Hic beatiflimus pater ordinem rexit annis 
fere viginti , & ob ejus lingularem fapientiam 
& prudentiam , aliquibus legationibus do- 
mini papx laudabiliter fundus eft , & dum 
cflet ultra montes, eledus fuit in papam a 
dominis cardinalibus 5 fed antequam cledio 
ei fuiflet przfentata , apud Montcm-peflu- 
lanum fandiffime diem claufit extremum 
anno Domini mcclxxxiv. 

Horum prxcedentium magiftrorum Um- 
berti videlicet & Johannis tempore claruit 
etiam aliud luminare majus, fcilicet fandus 
Thomas de AquiNO , qui genere nobiliffi- 
mo, utpote in linea paterna natus ex gene- 
re comitum Aquinorum , qui dicuntur co- 
mites de Laureto Sc Belcaftro, & antiquitus 
dicebantur de Frangipanis Romanis, qu* fuit 
progenies fandiffimi Gregorii pap* primi 
hujus nominis, Sc progenies eft antiquiflima. 
Retulit dominus Bernardus comes de Lau- 
reto , fe habere unum inftru mentum apud 
fc pertinens ad progeniem fuam , in quo 
Boetius fenator fummus philofophus & theo- 
logus , qui alias fandus Severinus appellatur 
pro tcfte inducitur. In quo ipfa domus de 
Laureto Sc de Belcaftro vocatur de Frangi- 
panis, ut repetitur in quadam chronica an- 
tiqua in conventu fandorum Johannis Sc 
Pauli dcVenctiis. In Unca vero materna ha- 


Digitized by L.OOQle 


* 


»6j ORDINIS PRiDlCATORUM. 366 

buit matrem Neapolitanam Theodoram no- A hoc quibufdam revelationibus (f) fadis Se 
mine , qux habuit duas carnales forores, miraculis circa hujus facraciffimi Sacramen- 

quarum una mater extitit Petri fereniffimi ti venerationem. Ad preces igitur fandi Tho- 

regis Aragonum , altera autem fuit mate? iqx prxdidum fertum inftituens, ordinavit 


inclyta Ludovici regis Siciliar. Ex hac ergo 
nobiliflSma primogenie ortus beatiflimus 
Thomas ordinem Prxdicatorum infra annos 
pubertatis ingrediis ert , a quo nihilis paren- 
tum blanditiis vel tribulationibus potuit amo- 
veri , fed poft plures eorum perfccutiones, 
ijiiflus fuit Coloniam ad (ludendum fub ma- 


officium per eumdem didari , quod per 
univerfalcm ecclsfiarrl tali celebritate dici 
poflet.quod & fadum ert. Hoc officium quod 
per totam ecclcfiam celebratur, ert illud 
quod fandus Thomas didavit , St ita fertum 
Corporis Chrifti ert quali fertum fandi Tho- 
mx & fratrum Prxdicatorum , quia ad ejus 


girtro Alberto magno. Quo in loco exiftens, g inftantiam St rcmuncrationem laboris ejus 
dum ertee devotus rtudiofus & taciturnus, inftitutum fuit. 


nec die nec node chorum neglexit, refedp- 
rium & alia communia frequentans, nihil 
in cis faftidicbat , quo effedum ut prxcla- 
riffimx fcientix apicem apprehenderit. Un- 
de mifliis Parilios pro bacalaurio curfum 
fuum laudabiliter exercuit , cum tanta om- 
nium admiratione, & prxclaro novoque le- 
gendi modo, quod fchola ejus quotidie re- 
plebatur. Quo tempore fcripfit fuper quatuor 
lentendarum libros.Trigmta autem annorum 
cxillens , fadus ert faerx theologix magifter, 
in quo magillcrio annis fere viginti perma 


Tempore hujus pontificis Urbani i v. apud 
Urbem- veterem vir fanditate & dodrina 
mirabilis dominus Hugo cardinalis ad Do- 
minum migravit , cujus corpus Lugdunursb. 
ad ecclcliam fratrum Prxdicatorum cum 
magna Yolemnitate tranflatum eft,&fcpul- 
tum cum rali epitaphio. In hoc fepulcro jacet , 
vir laudabilis Hugo de fantto Theodorico , Deu 
& hominibus y at tofus , tituli f anci a Sabina 
quondam presbyter cardinalis . Hic habetur ut 
luminare magnum ecclcjia , ordinis Pradicato - 
rum lucerna , Parijius doclor theologia egre- 


nens, multa prxclara & magna confcriplit vo- ^ gius , famofus divinarum feripturarum tracla - 


lumina , videlicet Summam theologix iv. 
magnis voluminibus ciinftindam , quxlhoncs 
multas videlicet de veritate , de anima , de 
potentia Dei , de malo , de virtutibus. Sum- 
mam contra Gentiles. Quolibcta xt. Super 
Job, Ifaiam , & Threnos. Super quinqua- 
ginta primos pfalmos pfalterii , tuper Canti- 
ca , fuper Matthxum , fuper Johaancm , fu- 
per omnes epiftolas Pauli. Opus continuum 
in quatuor evangdiftas. Opulcula multa qux 
imo magno & infigni volumine continen- 


tor , & expofltor luculentus verbi Dei , Pradi- 
cstor eximius , oliva pietatis , palma juftitia, 
fpecics hone flatu , religionis patronus , verita - 
tis praco , pater pauperum , dr folatium mife - 
rorum , qui obiit apud Urbem-vetcrem anno 
Demini 1262. xiv. calendas Aprilis. Hic D. 
Hugo fuit cardinalis legatus inTheuronia, 
& in ea legatione laudatiffime fe habuit. 

Eodem tempore floruit frater Gulielmus 
Brabantinus faerx theologix bacalaureus , 
qui ad inflandam fandi Thomx omnes li- 


tur. Didavit fallacias in Logica. Scripfit fu- D bros naturalis & moralis philofophix St me 


per librum.Perihcrmenias, Pofteriorum, Phy- 
lleorum , de Anima , de Coelo & mundo , de 
Generatione, & fuper libros Et hicorum , Po- 
liticorum , ac Mctaphyflcx Arirtotclis. Super 
Dionyfium dedivinis nominibus, & de cx- 
lerti hierarchia. Super Boetium de Trinitate 
& de Hebdomadibus.Officium Corporis Chri- 
rti ad mandatum Urbani papx iv. Hxc & 
multa alia prxclara edidit dodor hic glo- 
riofus , qux brevitatis caufa prxtermittuntur. 
Et quia mentio de officio Corporis Chrirti 
fada ert, congrue caufa tanti ferti inrtituen- 
di hic ponetur. Cum enim B. Thomas ad 


taphylicx Ariftotelis de grxeo in latinum 
tranrtulit , & librum de Apibus & de Naturis 
rerum compofuit. 

Hic Urbanus fratrem Aniba^dum Ro- 
manum fecundum cardinalem ordinis fecit. 
Qui vir dod ffimus in fententias prxclara 
commentaria fecit: in quo cardinalatu vixit 
annis x. St beato fine quievit. 

Anno Domini 1266. * Urbano iv. mi- 
grante Perufii , eledus ert in papam D. Cle- 
mens iv. natione Provincialis, & fedic an- 
nis tribus menfibus ix. Qt diebus Jcxi. Hic 
pontifex multum ordinem nortrum dilexit. 


mandatum B. papx Urbani iv. didaffetopus £ ac variis privilegiis decoravit. Qui moriens 


continuum fuper quatuor cvangeliftas, pro 
prxmio laboris dominus papa ei epifeopa- 
tum obtulit , quem ipfc noluit acceptare. 
Unde rogavit eumdem , ut pro reverentia 
ejufdem Sacramenti felium inrtituerct parti- 
culare de eo ad laudem Salvatoris , St in re- 
vompenfationem fui laboris : quod papa li- 
bentiffime fecit concurrentibus maxime ad 

(4) De origine fefti Corporis lingulare opufculum ed dic 
Bartholomseus Fi/en Societatis Jefu eruditus presbyter , Lco- 
dii impreflum anno r<i8. De eo etiam vide <ju* diximus in 
xom. 4. de antiquis ccdcCz litibus. 


w 




Vitcrbii in ecclcfia ft atrum Prxdicatorum, 
quorum vitam & abftinentiam dudum imi- 
tatus fuerat , corpus fuum fepeliri juffit : 
quod etiam fadum ert. Ab hoc fandiffimo 
pontifice , cum quidam miles peteret in quo 
ordine fibi melius effet ingredi, fcilicet in 
ordine Prxdicatorum vel Minorum , eidem 
infra feriptas litteras direxit : Clemens (a ) 

(i) y*e epiftola extat eetxnt. inter editas a nobis tom. 
1. Anecdotorum Clementis quarti epiftolas, infetibiturque 
d* Mtlgtrii militi, " 


W 


Digitized by 


Google 


|5? BREVIS 1 

-epifiopus firvtts fervorum Dei dilefto filio fuo 
E.mtliftfalutem (fi apofioltcam benedictionem. 
JQuaris a nobis eo/filium quod apud ter eidius 
poteris invemre. Si enim tibi Dominus infpi • 
ravit teliih foculo > vite frugem oppetere me- 
tior is , Dei fpiritum ficut nec pojfumus fic nec 
volumus prohibere , prefertim cum filium he- 
beas bine dijiiplinatum ( ut credimus ) qui 
tue domui friet providere. Quod fi propofito 
non mutato fci fr it aris ulterius , quem tibi ex 
fratrum Pr edicat orum (fi Minorum ordinibus 
preelgendum credimus, ld precipue conficientia 
tue relinquimus. Magis enim tu fcire poteris 
ntriufque ordinis obferv antias , que non funt 
feres tn omnibus , (fi in diverfts erticulis ex - 
cadentes (fi excejja. Alterius quidem iftorum 
Atdiaum letfus ejt durior ♦ nuditas gravior , 
(fi (ut nonnulli judicant ) paupertas profun- 
dior. Et alterius cibus parcior , longiora jeju- 
Mi, (fi (et quemplures autumant ) fdnelior difi 
tifiUne. Neutrum ergo neutri proferimus, fed in 
dr Eli fima paupertate fundatos ad unum tende - 
?e credimus , falutem fciiicet animarum. Et 
ideo ftve hunc fve illum elegeris , artiam vi- 
tam aggredieris (fi per portam intrabis angu- 
fiam ad terram meUefiuam , (fi pra ceteris Jpa * 
riofam Unde hoc apud te pondera , hoc dili- 
genter. adverte , quis magis animo tuo placeat, 
quemque fferes melius portaturum , (fi fic uni 
converfatione udhareas , ut amore ab alio non 
dij 'cedas. Er di er enim Eradicator efi reprobus , 
qui Minores non diligit ; (fi execrabild Fra- 
ter Minor , qui vel odit Eradicatorum ordinem 
vel contemnit. Datum Eerufii xi 1 1, kalendas 
Mati pontificatus nofiri an tid fecundo. Intravit 
autem prtedi&us miles ordinem Praedicato- 
rum fic itiam filius ejus poft eum. 

/■ Anno Domini 1271. clc&us fuit inpon- 
\ tificem D. Gitfeofomus x. vir fandus & juftus 
■ poftqudm per biennium vel triennium car- 
dinales in contentione fuiflfent , St fedit an- 
tiis tribus , menfibus duobus fic diebus xv. 
Hic fecit cardinalem fratrem Petrum di 
THABA ifrAiid* magiftrum in theologia , vi* 
#uh» dodiflimum , qui pdftca fuit fummus 
pontifex. 

HoC in ordine Praedicatorum fui- 

ftftrhf ptaEeiatifllrnte Hellae tam irt fan ditate 
Vitae > quam dodrinae amplitudine ultra eos 
qui fupra nominati funt. (Quotum primus 
foit PgtBUS tit TnARAirrAsfO prardidus , qui 
fcripfit poftillas fuper Gcttefitti , Exodum , 
Levitlcum, Numeros, Lucam, fuper om- , 
fies epiflolas Pauli, fuper quatuor fcntemlac 
libros , de unitate formarum , de materia 
COeli i de aeternitate mundi , de intelledu fit 
Voluntate. Hujus contemporaneus fuit fra- 
ter *£gidius de Lifciviis bacalaureus in theo- 
logia i qui fcripfit duos libros de unitate for- 
Aiafum. Item de immediata vifionc divinae- 
eflentiae. 

Item eodem tempore floruit fratefr Ro- 
be i?tus natione Angticus archicpifcopu» 


IISTORI A 

A Cantuarienfis ac cardinalis •Portucnfls, qui 
fcripfit fuper Porphyrium praedicamenta, Pe- 
rihermenias,fex principia divifionum , Prio- 
rum, Pofteriorum, Topicorum, Elenchorum 
fuper Boetium , fu per Prifeianum minorem» 

' de natura relationis , fophiftriam grammati- 
calem, fophiftriam logi calem. Librum de or- 
tu fcienriarum , de rebus praedicabilibus , de 
unitate formarum. Item fuper libros Phyfi- 
corum , fuper caelo fit mundo , de genera- 
tione fic corruptione , fuper libros meteoro- 
rum, de anima, fuper metaphyficam fic om- 
nes parvos naturales , fic fuper quatuor libros 
fententiarum. 

B Frater etiam Ulricus Thcutonicus baca- 
laureus in theologia fcripfit fuper librum me-- 
teororum fuper fententias fic Summam theo^ 
logiae magnam fic fubtilem. 

Frater Gerardus de Mida bacalaureus in 
teologia, fcripfit fuper metaphyficam fic fu- 
per Ecclefiaften. 

Frater Fridericus de Vriburg magifter in 
theologia fcripfit de origine prardicamento- 
rum , de tempore , de iride , de menfuris 
rerum, de defenfionc privilegiorum ordinis, 
de tribus difiicilhbus, de quidditatibus re- 
rum , de generatione lucis , de vifionc bea- 
tifica. 

^ Frater Johannes Parifienfis magifter in 
theologia fcripfit fuper quatuor libros fen- 
tentiarum, item librum de iride fic contra 
corruptorium fandi Thomar. Item libellum 
de tranfubftatione panis fic vini in (aeramen- 
to altaris, de unitate efle fic eflentix, de ad- 
ventu Ghrifii, fic apologeticum. 

Frater Jacobus dt Voragine archiepifco- 
pus Januenfis fcripfit legendam fandorum 
abbreviatam. Item fermones Dominicales 
fic Quadragcfimales , fic de fandis per to- 
tum annum valde bonos fic utiles, fic Ma- 
riale B. Virginis. 

Frater Johannes de Vriburgo ledor fcrip- 
fit Summam confeflbrum in cafibus valde 
notabilem. Item Confcffionalc pro audien- 
dis confeflionibus. 

Frater Hermannus de Minda provincialis 
Theutoniar fcripfit de interdido fic inquifi- 
tionibus criminum , fit epiflolas lingulares. 

Frater Johannes Chriftophorus de Minda 
fcripfit fuper quatuor cvangelia, fuper Apo- 
ftolum totum , fuper canonicas epiflolas,’ 
fuper librum Elenchorum , fic fuper librum 
, de anima. 

1 Frater Htfoo (a) Gallicus , qui fuit archic- 
pifeopus Lugdunenfis fic cardinalis Hoflicnfis, 
fcripfit fuper quatuor libros fententiarum. 
Item de univer fitate formae. Item , de vifionc 
immediata divinae eflentiae. Item , contra cor- 
ruptorium B. Thomar. 

(m) Nullus hoc nomine fuit tunc temporis archiepifeopua 
Lugdunenfis, fed Petrus Tharentafienfis , qui fuit etiam ex 
ordine Praedicatorum & cardinalis Hoftienus , icripfit in qua. 
tuoe libros fententiarum, Ic de unicate forma. 


Frater 




Digitized by v^ooQie 


3«9 ORDINIS PRAEDICATORUM. $76 

Frater Guillclmus de Altono Anglicus, A nus IV. Ante iftum Martihum reor magi* 
magifter in theologia. Hic fcripfit poftillam ftrum Johannem Vercellcnfcm magiftrum 
fuper Matharum. Item, de x. virginibus. ordinis noftri fextum>fuifle dedum in papam. • 

Item fuper Ecclefiaften. ... 

Frater Thomas de Suetonia Anglicus, r **&ft r0 Muntone & ejus generalata 

qui fcripfit fuper prsdicamcnta fex principia.. « '** /// ' virts vellentibus fui temporis. 

Item , complevit feriptum S. Thom* fuper Anno Domini mcclxxxv. poft obitum 
librum Perihermenias. Item, fcripfit fuper Martini IV. cledus eft in papam Honorius 

librum Priorum. Item , de unitate formae. IV. qui fe^it annis tribus. Eodem anno cle- 

Itcm , duo quolibeta. Item, de relatione. dus eft in magiftrum ordinis vn. in capi* 

Item , Summam theologiae. Item , fuper pfal- tulo generali Bononiae magifter Munio priof 

terium. Item , Quaeftioncs difficiles pro de- provincialis Hifpaniae, & rexit ordinem an- 

clarationc didorum S. Thomae. nis vi. laudabiliter & prudenter. Hunc Ni- 

Fratcr Richardus Clapoel Anglicus , magi- B colaus papa IV, aflfumtus ex ordine Mino* 


fter in theologia , fcripfit fuper quatuor libros 
fcnrcndarum. Item , contra Corruptorium 
S. Thomae. Item , de unitate formarurq. 
Item, de immediata vifionc divinae eflfentiae. 

Eodem tempore Gregorius X. congre- 
gavit concilium Lugduncnfe , ad quod vo- . 
Cavit S. ,Thomam propter ejus eminentem 
fcientiam. Qui dum de Neapoli Romam 
accederet , in itinere infirmatus , devotiffime 
apud monafterium Fo(fac-novae Ciftcrcicnfis 
ordinis, Terracinenfis dioeccfis ad Dominum 
migravit , artatis fu* anno quinquagefimo 
inchoante, &iepultus fuit in illa abbatia fub ( 
depofito tamen : cujus abbatiae confanguinci 
ejus erant patroni, multis miraculis clariffi- 
mus. 

Mortuo Gregorio X. anno Domini m. cc. 
txxv. creatus eft in papam dominus Inno- 
centius V. cardinalis dcibrdine Praedicato- 
rum , Petrus de Tharantafia antea vocatus , 
de quo fupradidum eft. Qui primo fuit ma- 
gifter in theologia , poftea archiepifcopus 
Lugduncnfis & cardinalis Hofticnfis , & de- 
mum Innocentius papa V. appellatus. Hic 
vita , moribus & feientia excellenter deco- 
ratus, infra fex menfes a fua creatione Ro- 1 
mae obiit , & in ecclelia Lateranenfi fcpultus 
fuit anno mcclxxvi. 

Mortuo Innoccntio V. cledus eft in pa- 
pam Adrianus V. qui cum fediflet menfc 
> uno & diebus xi. obiit in Viterbio, & ibi 
fepultus fuit. 

Poft eum fucceffit Johannes XXI. Petrus 
Hifpanus antea vocatus , qui fcdit menfibus 
odo, & obiit Viterbii anno Domini m. cc. 
lxxvu. Nicolaus III. de U rfinis , natione Ro- . 
manus poniifcx creatur , qui fcdit annis tri- 
bus. Hic anno pontificatus fui primo , fra- 
trem Robertum Anglicvim praedidum ordi- 1 
nis Prsrdicatorum fecit cardinalem Portuen- 
fem. Idem papa dominum Latinum de Fran- 
gipanis , id eft de progenie fandi Gregorii 
papae primi , cardinalem Hoftienfcm creavit, 
virum fandum , prudentem & dodum , qui 
in cardinalatu vixit annis .xvn. & obiit 
anno mcclxxxxiv. Item anno mcclxxx. do- 
minus frater & magifter Albcrtus-Magnus , 
dequofupra didum eft, migravit a laeculo. 
Anno mcclxxxi. eledus eft in papam Marti- 

Vet. Script. & Mon. ampl. Colltft. Tem. VI. 


rum , ablolvit a gcneralatu , toto ordine rc* . 
clamante, qui fupervivens ix. annis aflfu in- 
tus fuit ad epifeopatum Palantinum in His- 
pania. Et inde ad curiam vocatus, abfolutus 
eft ab epifeopatu per Bonifacium odavum. 
Tandem pius hic pater inter manus fratrum 
ad Dominum migravit , fepultus in conventu 
fandae Sabinae Romae. Fuit autem vir magni 
animi, & patienti* fingularis in adverfis: Hic 
pater fandus regulam fratrum & fororum 
jie Poenitentia beati Dominici didavit , quam 
nunc habent , cuip prius fub quibufdam con- 
fuetudinibus a B. Dominico cis traditis vi- 
verent, & ordinem illum plurimum auxit, 
& gratiis communivit. 

Anno Domini mcclxxxxii. poft Honorium 
IV. coepit Nicolaus IV. & fedit annis vi. 
menfibus vi 1 1, diebus xvi. Hic fuit dc or- 
dine Minorum, & fecit cardinalem dominum 
Hugonem II. Gallicum , de Ballione, archie- 
pifeopum Lugdunenfcm , de quo fupra , qui 
poft mortem domini Latini ftdus eft epi- 
fcopus Hofticnfis. 

Eodem tempore Henricus de Gandavo , 
qui dodor Solcmnis appellatur Parifius,fra- 
1 ter Jacobus de Viterbio ordinis Heremita- 
rum , & magifter Gofrijdus de Fontibus multa 
confcripfcrunt , quibus lucidiffimam ac veri- 
dicam S. T horna? dodrinam impugnare nixi 
funt. Contra quos fufeitavit Dominus fpiri* 
4 um glorioforum dodorum ordinis Pr*dica- 
torum, qui dodrinam impugnatam glorio- 
fius defenfarent, fundarent & declararent. 
Quorum primus fuit Robertus Orford , An- 
glicus , qui contra Henricum de Gandavo 
fcripfit in his in quibus vult impugnare fan- 
dum Thomam. Item contra primum ./Egi* 
dii, ubi adverfatur dodrin* S. Thom*. - 
- Frater Bernardus Claramontenfis epifeo- 
pus & baccalaureus in theologia fcripfit con- 
tra Henricum , item contra Godefridum de 
Fontibus , & contra Jacobum Viterbienfem 
Auguftinenfem in quibus latrant contra fan- 
dum Thomam. Idem fcripfit fuper quatuor 
libros fententiarum. 

Frater Guillclmus de Mafiept Anglicus , 
magifter in theologia , fcripfit contra Hen- 
ricum de Gandavo, ubi fandum Thomam 
impugnare conatur. Item contra Corrupto- 

Aa 




37i BREVIS! 

dum corruptorii. Item quscftioncs de An- 
gelis. 

• Anno Domini mcclxxxxu. in capitulo Ro- 
ma: celebrato eledus cft in magiftrum ordi- 
nis frater Stcphaous Bifuntinus , magifterin 
theologia , & praefuit duobus annis. Hic obiit 
anno mcclxxxxv in conventu Lucano. Scri- 
pfit autem fupet Ecclefiaftcn. Iccn\ libellum 
de auctoritatibus fandorum & philofopho- 
rum. Item librum exemplorum per alpha- 
betum narrationum. Item poltillam fuper 
Apocalyplim. 

Hujus temporibus fuerunt viri litterati 
inulti in ordine Praedicatorum, inter quos 
fuit frater Bernardus de Trilia Hifpanus , ma* 
giftcr factae theologiae, qui fcripfic poftillas 
fuper Ecclefiaftcn & librum Sapientiae, tria 
Quolibcta fuper Johanneni , Quaeftiones dc 
fpiritualibus creaturis , Quaeftiones de anima 
conjunda , Quseftioncs de anima feparaca , 
Quaeftiones de differentia effc& effentiae, Quae- 
ftiones fuper totam aftrologiam , & Quarftio- 
nes de potentia Dei. 

Frater Oliverius Brito.magiftcr facrae theo- 
logia; , fcripfit fuper quatuor libros fentenda* 
rum & fuper librum Elenchorum. 

Frater Nicolaus dc Goram Gallicus, fcri- 
pfit poftillas fuper Ecclefiafticum , fuper ca- 
. nonicas epiftolas , fuper Mathaeum & Lucam, 
fuper totum Apoftolum , fuper Pfalterium , 
fuper Apocalypfim. Item Diftindiones & 
Themata. 

Anno Domini mcclxxxxiii. tnortuo Ni- 
colao IV. eledus fuit Caclcftinus V. qui fcdit 
menfibus quinque , quo papatui renuntiante» 
eledus fuit Bonifacius VIII. 

Anno Domini mcclxxxxvi. eledus fuit 
in magiftrum ordinis ix. frater Nicolaus de 
Tarvifio, provincialis Lombardi*, in capi- 
tulo Argentinenfi, qui in pace& humilitate 
ordinem rexit duobus annis, & fuit magnus 
amator communitatis : fub cujus magifterio 
provinciae ordinis cum prius edent xii. di- 
vi fr fuerunt in xviu. provincias. Hic cx ma- 
giftro ordinis affumtus fuit ad cardinalatum 
per D. Bonifacium vm. ut infra dicetur. 

Anno Domini mccc. in capitulo generali 
Matrfili* eledus fuit in magiftrum ordinis 
frater Albertus Januenfis , baccalaurcus in 
theologia, vir religiofus, & prarfuit tribus 
menfibus. Hic obiit in Conventu Anagniae in 
vigilia fandi Auguftini. 

Anno Domini mccci. eledus fuit in ma- 
giftrum ordinis xi. frater Bernardus dc Vi- ] 
zico de provincia Tololana provincialis Pro- 
vincia;. Praefuit duobus annis & quatuor men- 
fibus. Obiit autem in conventa Trcvircnfi in 
fcfto S. Lambcrti. 

X. De domino papa BenedsUo XI. ordinis noftr i. 

Anno Domini mccci i i. mortuo $onifacio 
VIII. eledus cft in papam li. calendas No- 
vembris dominus magiftrr Nicoians de Tar- 


ISTORIA 372 

A vifio olim generalis ordinis , & tunc cardi- 
nalis Hoftienfis , & appellatus fuit Benedidus 
XI. de quo ex chronica ordinis Fratris Ber- 
nardi de Caftris fandi Vincendi fic habetur. 
Eadem Romana ccclefia geminata lartitia 
• gratulatur fe habuiffe prxfulem & paftorem 
dominum Benedidum XI. qui przdidus cft 
frater Nicolaus dc Tarvifio, xiv. ztatis fuae 
anno ordinem fratrum Praedicatorum ingretf- 
fus cft,in quo xiv. annis primis ftuduit & lau- 
dabiliter profecit, & in aliis xiv. annis fe- 
quentibus exercuit officium ledoris, &xiv. 
annis aliis in praelationis officio in ordine 
2 laboravit. Hic prior provincialis Lombardiae 
exiftens fadus fuit magifter ordinis in capi- 
tulo generali Argentinae, anno Domini m. 
cc. lxxxxvi. Hic praefuit magifterio annis 
duobus cum dimidio in pace & humilitate 
ac aequitate magna, magnus amator com- 
munitads. Deinde crefcentibus ejus meritis , 
& praeconiis clara? fama; , vocatus eft dema-' 
gifterio ad cardinalatus titulum & honorem» 
per dominum Bonifacium papam odavum, 
dum effet ipfc in provincia Provinciae, cui 
per nuntios dominus Bonifacius papa infra- 
Icripras direxit litteras apoftolicas videlicet. 
„ Bonifacius epifeopus fervus fervorum Dei, 
“ dilecto filio fratri Nicolao de Tarvifio quon- 
dam magifiro ordinis fratrum Pradicatorum,in 
facrofanfta R. E. presbyterum cardinalem afjnm - 
to f alutem & apoftolicam benedictionem. Inter 
ceteros ordines in agro plantatos Dominico , 
f aerum fratrum Paedicatorum ordinem ditesci- 
mus hattenus , & diligere non cejfamus , ad ea 
qua projperum fiatum ejus fuique honoris incre- 
menta rejpiciunt paternis fiudiis intendentes. 
Volentes itaque perfonam tuam quam laudabilis 
fama refert , ac fide digna clamat ajfertio , cla- 
ris virtutum infigniis decoratam , & in te pra- 
fatum ordinem multipliciter honorare , te nu- 
) per de fratrum noftrorum conJUio in presbyte- 
rum cardinalem facro S.R.E. duximus affumen- 
dum. gupcirca diferetioni tua per apoftolica 
■ feripta mandamus , quatenus impofitum tibi onus 
a Domino prompta devotione fufeipiens , te fub- 
moto dilationis obfiaculo prapzres ad noftram 
prafentiam quantocius accefiurus. Datum Reate 
nonis Decembris pontificatus nofiri anno 1 v. 

Praefatam litteram cum bulla recepit ipfc 
dominus Nicolaus in Lefinhano prope Nar- 
bonam. Et fcqucnti mane intravit Narbo- 
nam , & in capitulo fratrum praefentibus fra- 
tribus , & dominis civitads & multis folem- . 
; nibus viris fecit legi litteras apoftolicas & 
renunciavit magifterio ordinis lacrymabiliter, 
& cardinalatum acceptavit. Hic igitur primo 
cardinalis preibyter fuit tituli (and* Sabin*, 
& poftmodum tranflatus fuit ad epifeopa- 
tum Hofticnfcm ,in quibus dignitatibus tnan- 
fitquafi annis quinque. Tandem mortuo Bo- 
nifacioVIH. fadus cft fummus pontifex, & 
Benedictus XI. fuit appellatus. In quo pon- 
tificatu vixit menfibus vi 1 1. & diebus xyu. 


Digitized by v^ooQie 



373 ORDINIS PRIDICATORUE 374 

& migravit apud Pcrufium mccciv. nonis Ju- A modum audivi relatione plurium confirmari, 
lii , die martis , hora quafi nona , omnibus cc- Quae quidem breviter & fummatim ponam» 

clefiafticis facris devote fufeepeis , & fepul- dimifla omni hiftoriz longitudine. Ipfa die 
tus fuit inecclefia fratrum Praedicatorum Pc- obitus beati Bencdi&i papae, qua fanda illa 
rufii ante altare fub terra ficut ipfe manda* anima ad coelum confcendifle credita cft , 
vit dum adhuc viveret, ne in alto ponere- tantus fuit concurfus populorum circa cor- 
tur, fed fub terra ex magna humilitate quam pus ejus in palatio adhuc politum , venien- 
habebat & licet modico tempore vixerit , tium ad pedum ofcula beatorum, & incra- 
multa tamen bona fecit & meliora fpera- ftinuminecclefiafratrumPrzdicatorumdum 
bantur. Nam conftitutionem Bonifacii de fe- officium cantaretur, & fuper fepulchrum ip- 

pulturis revocavit tamquam nimis rigidam , fo etiam tumulato, quod preffura gentium 

& aliam fecit quae incipit. Inter cunctas , in a nemine potuit cohiberi. Coeperuntque va- 
favoreny religioforum. Praeterea duos cardi- N riis languoribus labq^mtes beati Bencdidi 
nalcs ex Columneniibus reconciliavit , quos B pap* fuffragium implorare, moxque divi- 
Bonifacius acriter fuerat perfecutus. Hic etiam nam adefle virtutem percipere & fentire. 

fecit fucceflivc tres cardinales de ordine Mater cujufdam fratris ordinis Praedicato* 

« Praedicatorum, videlicet dominum Nico- rum, quae per xiy. annos continuos dolo- 
lau m de Prato in titulum Hoftienfis, fra- rem capitis continuum fuftinuerat, devote 
trem Guillelmum Anglicum* Item fratrem fibi devovens protinus eft curata. 
Gualterum Anglicum, confefforem regis H«mo quidam filium habens, qui tribus 
Angliae in prefbyteros cardinales, conceffit diebus fine cibo &potu fuerat, de vita ip- 
ctiam privilegia multa religiofis , & eos tc- fius pueri quafi dcfperatus, ad fepulcrum bea- 
nerrime dilexit. De hoc fitn&iffimo viro le- ti Benedi&i eumdem attulit : & quia tulit 

gitur, quod cum mater ejus, quz eratpau- cum reguli ac centurionis fide & devotione, 

perrima , audiflet cum pontificem creatum , quzrcns falutem filii , ftatim B. Benedi&i me* 

venit Romam ad videndum eum. Cumque ritis fanitatem recepit, & per fc in ecclefia 

ab amicis pretiofis veftibus fericeis fuifiet in? C deambulare coepit , qui prius fuerat depor- 
duta , ad przfentiam pontificis eft perduda. tatus. 

Quam cum pontifex ita pompofe indutam Mulier quzdam brachium alterum cur- 
vidiflet , abhorruit fa&um , & dixit : Quz cft vum & quafi aridum habebat , cum quo ni- 
ifta domina quam ante me przfentaftis. Et hil agere poterat. Quz bencdi&ionis & fa- 
illi : Beatiflime pater, eft mater fanditatis ve- lutis ibidem petens auxilium , a benedi&o 
ftrz. Qui licet optime eam cognofccrct, ait: Domini, protinus eft curata, ita quod fic 

Mater mea cft una paupercula , vilibus vcfti- cum eo ficut cum altero omnia poterat ope- 
bus induta, & ifta eft ita bene induta, quod rari. 

non cognofco eam pro matre mea, unde . Quzdam etiam mulier, & quidam puer 
eam extra ducatis , quia non cognofco eam penitus nihil videntes , ad Bencdifti fepul- 

ut matrem meam. Quz edu&a & veftibus vi- erum perdu&i , ftatim fuerunt ejus meritis ad 

libus, quibus antea veftiriconfueverat,rein- D lumen priftinum redu&i. 
duta.ad confpc&um pontificis przfentata Quidam domicellus vice cancellarii im- 
fuit. Quam pontifex de cathedra defeendens potens fadius in uno brachio , audiens tanta 
amplexatus cft, & dixit circumflantibus: Fi- miracula beati Bcnedifti papz meritis divi- 
lii,ifta eft matermea paupercula, & non illa nitus perpetrari, cum fide & devotione ad 
dives & pretiofe induta. De quo multum ejus fepulcrum veniens, fuit ibidem conti* 
zdificati fuerunt omnes, attenta ejus maxima nuo liberatus. 

humilitate. Ordo fratrum Servorum beatz Quamdam mulierem a fluxu fanguinis 
Mariae, qui diqitur ortum habuiffe a beato quem per annum paffa fuerat liberavit. 
Petro martyre ordinis noftri , licet alii di- Puerum unum ad ambulandum penitus im- 
cant quod .non originem habuit ab eo , fed potentem in pedibus & tibiis ex retro jam 
magnum incrementum receperit , a domino multis annis , ibidem fuis meritis ^inftauravit, 

Benedi&o papa XI. ordinis fratrum Przdi- £ 5c grcfliim reddidit , przfente populo & tpfti- 
catorum fuic confirmatus, ob magnam devo- monium perhibente, 

tionem, quam ad.ipfum martyrem glorio- Quzdam mulier dzmoniaca ad TepuK 
fum habebat ,& quia , ficut feriptum eft , qui erum Benedi&i papz addu&a fuit, in eif- 
fe humiliat exaltabitur . Quia ifte fandus pon- dem diebus paulopoft ipfius tumulatio- 

tifex fe valde humiliaverat , ideerpoft mor- nem , quam diabolus multum vexabat , & 

tem ejus adjecit eum Dominus magnificare torquebat & vociferare prz anguftia mife- 
fuper terram corrufcatione miraculorum, ut rabiliter compellebat. In qua diabolus mu* 
per hoc oftenderet , quod felix viveret in ex- lieris utens labiis , latinum congrue adnai- 
cclfis. Quzdam hic inferius annotavi , prout rantibus audientibus loquebatur. Muliere igi- 
accepi ex litteris fide dignorum in curia exi- tur juxta fepulcrum pofita , unus frater Prz- 
f flentium, qui vifu vel auditu de cis potue- dicator, przfentibus omnibus qui aderant de-' 

> funt certius informari. Et quzdam ex eis poft- ricis & lalcis in multitudine copiofa,&duq- 

l ^ Vet. Script. & Mon. amfl. ColleU. Tom. VI. » Aaij 



I 


$ 7 S B R E VI S H ISTORIA §7 S 

bus fratr&us- Minoribus > incipit -daemonem A Anno Domini 1308. (a) cle&Us ‘fuit in £*] 

* adjurare dicens: Adjuro te ex parte Dei, & magiftrum ordinis xu. frater Atm eri cus 

» fervi fui papee Bencdifti , ut exeas inde & di- Placentinus , Lombardus , tunc le&or Bono- 

* mittas iftam mulierem. THnc refpondit daf^ riienfis , in capkul6 generali Tolofano. Hic 

» mon verbis latinis: Quomodo crcdisquod legerat in ordine annis fcxin. ram in philo- 

» Benedidus me hinc expellat, cum Francif- fophia quam in theologia, & ordinem gu- 

» cus me non potuerit expellere? Pracdida nam- bemavit annis 'vn. -Hic etiam in capitulo 

que mulier arius addu&a fiicrat apud Affi- Neapolitano Cfcflit magiftratui, & pluribus 

fium ad b. Francifci tumulum. Tunc fratet annis fuperviVcns , tandem Bononiae die vu. 

-» dixit : Scio quod utprque habet poteftatem Junii 1 3-27 - diemclaufit extremum , ibidem 

* a Deo expellendi te. Sed -Deus poteft iftaifi fepultus. 

„ gratiam refervare fan&o papar Bcncdi&o-, Anno DOrrtfni Tt 31 i. cle&ift fuit lh ca- 
, quam non fecit fandi» Francifco hac vicc. plttolo generali Carcaflonae in magiftrum or- 

* Tunc dixit demum : Rogo te , ut non me g dinis xm. frater Berengarius de provincia 
» vexes amplius, nec infeftes, quia per xvi. an- Tolofana. Hunc papa Johannes XXII. mifit 


s nos in hac muliere manfi. Et iteraro coepit 
-cum frater adjurare ex parte beati papar Bc* 
nedidti, ut prius, & dicere evangelium fe- 
cundum Johanncm : In principio erat Actium* 
Cumque perveniflet ad finem & dbciflbt : Et 
Verbum curo fatfum tft , continuo exivit dia* 
bolus, & dimifit mulierem ita cohquafla- 
tam & -Vexatam, quod mulro tempore nihif 
potuitlqqjjii. Poftquam autem rcfpi ravit / vi- 
ribus aliqualiter jam refumtis , devote lau- 
des & gratias egit Deo ScS. Bcnedifto, nec 
alterius locuta eft latihum , quod non didi- ( 
■-cerat , nec fciebat , nec recordata eft quod 
umquam taliter fuerit locuta > -fed cum fibi 
dicebatur , de hoc plurimum mirabatur. 

"OltATiO» 

- t)eus qui beat ini Benedittunipmttficlth tuUm 
‘^enedi£f tonis tua gratia fublevaflt ad caelum , 

, populum tuum , quafumus , nova benedittioni 
gratia 'tua fahSiiJrc a , & a cUnffis 'malis immi- 
ttentibus ejus meritis fr precibus tu* nas vir- 
tute defende , 'per chriftuth. 

Anno Domini 1 304. Clemens papa V\ 
eligitur in pipam poft longam contentio- E 
nem cardinalium , Sc fedit annis vm. hic 
tranftulit curiam ultra montes, quae conti- 
nue ihidem m an fit ufque ad Gregorii X I. 
pontificatum. Qui divina revelatione per bea- 
tam Catharinam Senenfem ordinis de Poe- 
fiitentia beati Dominici fibi fada , curiam 
ad urbem Romanam reduxit. Hic Clemens 
-fcc-it concilium generale apudVienham Gal- 
liae; St multas conftitutiones, prarfertim con- 
tra rcligiofos. Ex ordine autem Prardicato- 
tum fucceffive tres cardinales creavit, quo- 
rum primus fuit dominus Nicolaus de Fa- j 
rinula , qui tunc erat confcflbr regis Fran- 
dz. Hunc conftituit prefbyterum cardina- 
lem tituli S. Eufebii. Secundus fuit dominus 
*Thomas Anglicus magifter in theologia , 
quem fecit .prefbyterum cardinalem tituli 
S. Sabina*. Tertius fuit frater GuIllelmus 
Petri Barbarienfis unstgrfter in theologia, 
'quem ex ledore faCfi palatii fecit prefbyte- 
rum cardinalem SfCccifiae. PoUmodum au- 
tem per dominum Johannem XXII. fa&us 
'eft cardinalis epifeopus Sabincnfis. 


legatum in Franciam , Sc poftea conccffit ci 
archicpifcopatum CompOftcUanum», 

X I. t>i infamia ordini impofita per qutmcldm 
monachum Ciftercicnftm & fratres Minores , 
- dicentes 'quod frater Bernardus de Monte - 
PUittano veneno bt ftbfiia tonfecrata ex tin- 
xerat ferenijjimum dominum Heritfcum Lu- 
xellemburch imperatoreiH Romanum. 

Anno Domini 1314. ferehlmmus domi* 
nus Hcnricus Lucellemburch Romanorum im- 
perator exiftens in Tufcia, in civitate Pifa- 
tum, Sc Volens cum exercitu Verfus teliqUaS 
jpartes ‘tufeiar adire , per magiftrum Bartho- 
lomarumdc Vagenaria fuit difihafus , ne illo 
tempore exponeret fe itineri propter &ftum* 
quia erat difjfofitus ad magnam iiifirmita- 
rem. Cumque ille nullo mddo hcquiefcerc 
Voluiflet , tandem pdft in Bonconvcntu in- 
firmatas, die riona diem cladfit extremum. 
Quidam aurem monachus Johahnes nomi-* 
fte ordinis Ciftercicnfis i qui erat capellartus 
imperatoris, fperans eftici confcflbr ejus prop- 
ter difccflum cahccllarii & epilcOpi Boton- 
tini , qui imperatorem aliquando in con- 
feffione audiebant , & videns Joharincs quod 
frater Bernardus de Montc-Politiano ordinis 
Praedicatorum effe&us eflet ejus confcflbr^ 
invidia motus ipfum fratrem Bernardum in- 
famavit , quod imperatorem in hoftia con- 
fecrata veneno extinxiflet. Unde propterca 
magna tribulatio excitata 'fuit ordini Praedi- 
catorum per Alemanniam,& provincias quae 
erant fub imperatore prardido. Verum com- 
perta veritate, quod imperator fex naturali 
infirmitate obierat & non ex Veneno ■, plures 
Cardinales Sc epifeopi teftimoniurrt innocen- 
tis fratris Bernardi qui culpabatur & famae 
ordinis Praedicatorum per fuas litteras ad 
praelatos ilTarum partium tranfmiferunt , Sc 
ipfe frater Bernardus obtulit fc cujufcumquc 
refte fentientis judicio Sc examini , ficut per 
litteras fuas evidentius fe purgat , Sc etiam 
teftimonia de vita laudabili ipfius fratris Bcr- 
flardi , quam femper tenuit in ordine ipfum 

(«) Lege 1304. quo anno celebratum eft capitulum ge^ 
nerale Tolofic. 


Digitized by LjOOQie 



i 

i 



$7 i ORDINIS PRAEDICATORUM. 

immuncm declarant. Nam femper fuit bo- A figillis corroboratis,fuifle falfum dc confidum 
tix famx & honoratus in officiis ordinis , & hujufmodi fcelus contra prxdidutn fratrcnri 
propter bonitatem fuatn in multis negotiis Bematdum demonftraverunt uniVcrfis , dc 
ordinis fuit expolitus. Infrafcripta autem funt fuper omnes Cakolvs IV. imperator , filius 

indicia quibus frater Bernardus ab hoc fcc- fupradidi Joharinis regis Boheniiorum ,Jfilii 

Iere purgatur clariffirrtc dc e videntiffime. Pri- Hcnrici imperatoris,fuo fermone ad ordinem 

mo , quia ipfe frater Bernardus probatus fuit noftrum oftendit effc falfum. Infuper poft 
femper innocentiffimar vitx dc laudabilis fa- aliquot annos fecit celebrare capituluni ge- 

mx in ordine ■, nec tantum flagitium in ran- nerale fratrum firxdicatorum ip fraga civi 1 

tum dominum &cum vivifico facramento vitate Bohemix ; in cujus capituli folemni cc- 
admififfet. Seca ndo>om nes cohfanguinci ejui lebrationc in die Pentecoftes imperafot erat 

(nam erat nobilis genere) erdnc de parce prxfchs , ftahs in miffa , in lotofuo, imperia- 
imperatoris , dc ei valde favorabiles , nec cis $ libus infigniis dc corona infignitus in dextro 
tantam injuriam , infamiam , & damnum fe- choro ; dc eodem modo imperatrix in choro 
ciffct. Tertio 4 per dominum Nicolaum de finiftro,in excufationem fratrum dc 'ordinis 
Prato cardinalem Hofticnfcm > quierat a mi- & infamix fadz ratione mortis avi fui. Fra- 
ciffimus didi imperatoris ipfe F. Bernardus tres enim Minores famaveraht per totam 
datus fuerat in fervidum & familiarem didi Thuringiam & Myfiam , quod ideo convo- 
imperatorisv Quarto , fumme honorabatur ab caflet fratres Prxdicatores in Pragam ad capi- 

imperatore. Nam confefTor ejus fadus fuerat, tulum, ut vindicaret mdrtein avi fui. Quod 
dc imperator plus in eo quam in aliquo con- imperator inteliigens , omnem honorem ex- 
fidebat > dc ejus principibus xquabatur. Quin- cogitabilem dc decentem in fui cxculacio- 
to, quia poft mortem imperatoris non fugit nem dc ordinis , Ordini dc fratribus exhibuit, 
ad inimicos imperatoris , fed ad ejus amicos Primo enim fecit deaurari turrim hoftri con- 
acceilit, & judicio cujuflibet tede fentientis G ventus. Poft in dic Pentecoftes ftetitin chorO 
fe expofuit. Sexto, quia medicus imperato- imperialibus infignitus, & fecit exhiberi & 
cis antequam Pifis recederet , ei fuum recef- offerri fratribus duas bullas aureas ad altare, 
fum diffuafit, afferens quod difpofitus erat quarum una eft cie exemptione ab omnibus 
ad magnam xgritudinem -, dc qua re ipfe principibus Chriftianis focularibus, & quod 
medicus publicum fieri fecit inftrumentum. folum fumus fub imperio ; fecunda eft de 
'Septimo > quod in vigilia affumticmis Domi- fucceffionc dc hxre‘dita'te paterna. In fccun- 
■nx noftrS habuit unum parofifmum tertia- da feria Pentecoftes invitavit totum capj- 
nx,dc quo non curavit, dc in die Dominx tulum *d aulam filant in caftr'0 Pragenfi * 
noftrx prXfentibus multis baronibus com- dc gloribfis pavit ferculis i mmiftrintibusibi- 
municavit , dc diem ilium cum iliis in ma- dem proceribus fuis. Poft prAndidni duxit 
-gno convivio dc Ixtitia expendit*, & poft ea omnes fratres ad cathcdralcm ecclcfiamqux 
die fcquenti omnino voluit equitare *dcca- j) in caftro eft * dc oftendit ibidem reliquias im- 
ftra movit, dc ex labore itineris & xftu ha- perii & omnem ornatUm domus fux , dc cum 
buit alium parofifmum , qui numquam eum . folcmnkate reduxit fratres in propria perfo- 
deferuit. Oftavo j ipfe erat in loco valde in- na ad cpnvcntuni , at fratres Minores mett- 
.firmo, quia locus ille fuos habitatores dc- dacium dixilTe omnibus patenter Oftenderct. 
vorat , ficut dicunt ipfi habitatores ejuf- Nec obftat quod aliqui objiciebant , cpit»d iri 
dem loci. Nono , quia medici dederunt ei prxdi&a infirmitate corpus imperareris effe- 
quotitrdic tres dc aliquando quatUor ciatos dum eft nigrum > quia pleUreticus erat, fit 
> vini nigri potentis, cum tantumdena de aqua, fi medici ufi fuiffent diligentia -, dfc nbn ita 
'dc offa panis calefadi & tergia , volentes fub- calidis cum refcciffent * forte mortuus non 
venire debilitati , dc non confiderantes xfti- fuiffet. fixtant autem copix litterarum plu- 
viam tempus > dc febrem acutam quam ha- rium reverendiftimorum ftomindrum caedi- 
bebat , & ex his tantum febris ardor crevit, rialium dc domini epifeopi Are tini ad prar- 
quod non inveniebat requiem ullam , donec latos Alcmannix fuper affertione innocentis 
nono die poft fecundum parofifmum diem E fratris Bernardi prxdi&i. fixtat dc epiftold 
claufit extremum. Decimo , quia poft rnor- ipfius fratris Bernardi omnem rei feriem har- 
' tem nullus tumor aut depilatio fecuti funt; rans, quas fi quis videre defiderat ad lori- 
fed ficut erat quando obiit * ita perfeve- -gum , legat chronicam prxfati magiftra Ja- 
ravit cadaver ejus. Undecimo, guia ferenif- cobi de Sufato. Hic autem breviratiS cauli 
fimus rex Jofannis rex Bohemix filius prx- omiffa funt. Non obftantibus fdpradi&is di- 
didi imperatoris fereniffimi', & rcVercndif- Fenfionibus , dc probationibus veritatis ihno^ 
fimus dominusBALD vinus archicpifcopus centix fratrum Praedicatorum , dc falfitatis 
Trevercnfis dc alii principes , dc omnes im- Minorum , adhuc rabido dente rabiem fuatn 
perii eledorcs * item epifeopi nobiles quam- rodentes , quidam fratres Minores nobis id- 
, plurimi Thcutonix dc Italix, imperio fidclif- fultare non ceffant , dc prxfertim quidaol 
fimi , difcuffione diligenriffima fuper hoc fi- frater Minor, qui anno Domini mccccx. 
dcliter habita, vivis fuis vocibus Uttcrifque Lubicenfibus chronicam fetibens, mentiendo 

Aa iij 


- gitized by 


Google 


379 B R E V I S H I S T O R I A 380 

in ipfa hanc hiftoriam interferit , dicens quod A tatc benedi&a pro omnium noftrum falutc. 


«b hoc flagitium in poenam datum eft or- 
dini noftro, quod omnes fratres quando ce- 
lebramus , communicemus nos cum manu 
•finiftra , quod quam falfiffimum fit ex his 
^apparet. Primo quia nemo debet gravari 
onere alieno est rcgulis'juris. Unufquifque 
enim onus fuum portabit Gal. 6. ca. & 24. 
q. 4. ca. Si quis catholica Malus portat cau- 
Tam fuam , nec praejudicabit alteri quem in 
confenfu mali operis focium non habet cri- 
minis , dicente Domino Ezech. xvm. Anima, 
qua peccaverit, ipfa morietur. Filius hon por- 


Quod evangelium regni videtur annuere, 
quod tunc primo legitur. Idcirco in divi- 
niffimo facramento menaorantesdulciiEmam 
Paflionem Chrifti ,quam pro humani generis 
falutc hic in finiftra , fcilicet in praefenti vita, 
paffus eft , cum finiftra communicant. Quarta 
ratio eft ex nomine ordinis fratrum Praedi- 
catorum ; nam Innocentius III. dedit ordini 
nomen fratrum Praedicatorum , quia praedi- 
caturi erant Jesum Christum crucifixum, 
& ideo dedit ordini , fcilicet generali fratrum 
Praedicatorum , crucifixum pro figno figilli. 


tabit iniquitatem patris , nec pater portabit g Qui quidem generalis magifter habet cruci 


iniquitatem filii. Quanto minus fratres unius 
religionis. Efto quod verum eflet id quod 
fratres Minores falfe compofuerunt , quia 
ex -dido ipforum fequeretur quod B. Petrus 
traxiflet noxam ex Juda traditore ejus coa- 
poftolo , cujus contrarium cau. 24. q. 1. Non 
turbatur , dicens : Non turbatur navis quae 
Petrum habet , fed turbatur quae Judam ha- 
bet. Secundo , quia ordinarius , id eft rubrica 
prdinis fratrum Praedicatorum in principio 
ordinis confirmatus, habet fic de divifione 
hoftiar dans modum & 'formam , quod fa- 
cerdos dividat hoftiam primo in duas par- 


fixum in ordinis & officii fui figilio. Cum 
ergo hic in finiftra , fcilicet prarfenti vita , 
Dominus fit crucifixus , quem verbo cruci- 
fixum praedicamus, in figilio pro figno ha- 
bemus, manu finiftra paffiim crucifixumque 
in humanitate in officio mififae cum manu 
finiftra communicando demonftramus. Infi- 
diofe igitur & malitiofc fratres Minores afle- 
ruerunt nobis ob praetenfum venenati impe- 
ratoris flagitium in poenam impofitum fujfle 
finiftra manu communicare , & falfo crimine 
honorem ordinis Praedicatorum male & falfe 
diffamaverunt. Quae faifitas ex praemiffis po- 


tes , deinde partem quae tenetur in dextera C teft deprehendi evidenter. Haec autem hic 


fuperpopat in tranfverfum parti reliquae in 
finiftra , & dividat illam in alias duas , ita 
quod digiti fra&uram non tangant fi fieri 
poteft , in finiftra retinens duas partes ufque 
ad perceptionem, & haec littera in nullo 
libro ordinis noftrieft mutata, nec per mo- 
dum additionis appofita, fed ficut erat in 
principio feriptura ordinata , ita etiam per- 
feverat. fit eft quatruplex ratio quare faccr- 
dotes ordinis fratrum Praedicatorum commu- 
nicant cum finiftra. Prima trahitur ex didis 
B. Gregorii papae in homelia diei Pafchae. 


polita funt, ut veritas fa&i fratribus igno- 
rantibus eam manifeftetur. Haec omnia ha- 
bentur in chronica praefati reverendi patris 
fratris Jacobi de Sufato ordinis Praedicato- 
rum. Alias rationes quare communicamus 
cum manu finiftra ponit magifter Leonar- 
dus de Utino in quadragefimali fuo, fermonc 
42. de dignitate animae humanae , in fecunda 
parte ejufdem fermonis , & in teftimonio le- 
gis canonicae, ubi fic dicit : Propterca nos 
fratres Praedicatores communicamus cum 
manu finiftra , quia in ea parte eft cor , etiam 


Quid per laevam nifi praefens vita fignifica- ^ quia manipulus qui defignat indiflblubilcm 
tur? Cum igitur fratres Praedicatores com- colligationem cordis noftri cum Jesu 


municant cum finiftra , fignificare volunt 
quod per virtutem facramenti & Paffionis 
•Chrifti de praefenti miferia transferuntur ad 
gaudia fcmpiterna. Secunda ratio , quia om- 
nes nos , fcilicet gentiles ex quibus conftitui- 
-tur ccclefia , fuimus filii irae & per confc- 
quens per finiftram defignati > filii vero Ifrael 
fuerunt filii diledi & filii dextrae , fed/vice 
mutata tranfiatum eft regnum ad eos qui 
fuerunt filii finiftra:. Nobis igitur filiis quon- 
dam irae, nunc diiedionis, facramentum in 
quo eft virtus regni, datum eft folum, Ju- 


Christo ponitur in manu finiftra ob fer- 
ventem & cordialem caritatem noftri ad 
Chriftum , ut declaravi in Sermonario aureo 
de Sandis , in Pernione de beato. Dominico 
patre noftro. Prarterea uxor in lignum illi- 
batae fidei & cordialis amoris geftat annu- 
lum in manu finiftra. Nobiles etiam & magni 
principes infignia fua , qua: vulgariter dicun- 
tur Devife , deferunt ex parte finiftra. Mili- 
tes infigne fuum aureum ferunt in latere fi- 
11 niftro. Ad abolenda ergo peccata quae re- 


gnant in corde noftro /Matthaei x 1 1. Z>e corJe 
daeis numquam 5 fed eft figura & umbra, no- exeunt cogitationes mala , &c. medicina fu- 

bis autem veritas & res. Nec transferetur ad perponenda eft cordi. Cantic. s. Pone me ficut 

-Judaeos , fed apud ecclefiam ex gentibus fignaculum fuper cor tuum. Ratio autem litte- 

conftitutana durabit in aeternum , ad quod jalis eft ifta. In principio ordinis noftri in- 

fignificandum communicant cum finiftra. fu rrexit quaedam haeretis, afferens non efle 

-Tertia ratio eft poftquam facerdosfe trans- verum corpus Chrifti in altari, nifi quamdiu 

fert in miffa ad finiftrum cornu altaris , tra- elevatur : cujus opinionis fuit magifter Jo- 

datur Chrifti Paffio , & illa recordantur tunc hannes Wiclef. Ordo autem nofter praevaluit 

quae Dominus nofter geflit hic in fua humili- contra hanc haerefim miro modo eam con- 


Digitized by v^ooQie 


j8i ORDINIS PR1DICATORUM. js» 

futando, in cujus lignum datum cft ordini A Anno Domini mcccxvi. Johanncs XXII- 


noftro , ut in miffa poft Agnus Dei , ante com 
munioncm tenerent fratres hoftiam eleva- 
tam fuper calicem, ut lic adoraretur ab uni- 
verfo populo tamquam verum Corpus & 
Sanguis Chrifti , & ne deponeretur ufque ad 
communionem inclufivc. Quia vero cum 
* manu dextra habet Taccrdos tundere pedus 
1'uum , tamquam verum Deum adorans ho- 
ftiam , oportuit ut cum manu iiniftra tene- 
ret, & fic communicaret. Propter hanc cau- 
fam plures fratres noftri martyrio coronati 
funt ab hxreticis j Sc dum eflem in concilio 
Ferrarienli tempore domini Eugenii papae IV, 


papa confecratur in Avinione , & fcdit annis 
jtix. Hujus tempore fadus cft generalis or- 
dinis noftri magifter Herveus natione Brito, 
clcdus in capitulo generali Lugduni cele- 
brato anno Domini mcccxvi ir. Hic ordinem 
gubernavit annis v. &plus, & fcpultus fuit 
in Narbona. 

Anno Domini *mcccxxxiii. tempore iftius **• MM» 
magiftri Hcrvci canonizatus fuit S. Thomas 
»e AquiNO ordinis noftri, per prxdidum 
dominum papam Johanncm XXII. xv. cal. 

Augtifti in Avinione. Hic magifter Hervcus 
fuit folemnis magifter in theologia, Sc multa 


a » Ii ^ O ' — 

relatum cft plures conventus noftri ordinis ® fcripfit, videlicet contra Hcnricum dcGan- 

davo xv. quolibeta, & contra Durandum» 
ubi iplc Durandus impugnat S. Thomam, 
Scripfit fuper quatuor libros Sententiarum, 
& odo quolibeta. Item de Verbo. Item 
quxftioncs de peccato originali : dc aeter- 
nitate mundi , de coghitionc primi prin- 
cipii, de bcatitudine, dc virtutibus mora- 
libus, de ordine fecundae intentionis ad pri- 
mam , de fecundis intentionibus tradatus 
duos , dc paupertate Chrifti & apoftolorum » 
de Sacramentis , dc potcftate papae. Plura 
etiam ejus opera habentur , quae hic brevi- 
tatis gratia dimittuntur. 

Scripfit eodem tempore F. Durandus le- 
nior feripta diverfa , duo fuper Sententias , 
& duo quolibeta. Itcmtradatum contra Jo- 
hanncm XXII. dc vifionc divina: effentix. 

Scripfit etiam F. Durandus dc fando Ppr* 
dano fuper quatuor libros Sententiarum , & 
duo quolibeta. 

Item F. Nicolaus Traveth (a) Anglicus fcrip- 
fit fuper Boetium de confolationc , fuper de- 
clamationes Senecx , & fuper Auguftinum de 
Civitate Dei. 

• Item frater Paganus fcripfit poftillas fu- 
per Pentjueucum , fuper Jofue, Judicum 


funditus everfos ab Huflitis in Bohcmia , 
& plures trucidatos fratres ab eifdem. Ordo 
enim noltcr valde infudavit contra hxrcfes 
ad carum exftirpationem, & prxeipue circa 
hoc facramcntum Corporis Chrifti. Hxc 
magifter Leonardus prardidus. 

Claruit his temporibus Fr. Albcrtus de 
Brixia dodor prxeipuus , cui revelata fuit a 
beato Auguftino gloria S. Thomx. Hic cum 
eflet apprime dodus, furnmam de officio 
faccrdotis valde utilem & bonam compila- 
vit, & dies fuos in fanditate vitx Sc com- 
mendatione B. Thomx complevit. 

Hoc tempore floruerunt dodores infignes 
in ordine , videlicet magifter Robcrtus Ol- 
eh*t Anglicus , qui fcripfit fuper librum Sa- 
pientis elcgantiffime. Item fuper feptem 
prima capitula Ecdefiaftici. Item moralita- 
tes pulchras. Item floruit Johannes de fando 
Geininiano , qui fermones perpulchros con- 
fcripfit dc tempore , Dominicales Sc quadra- 
gefimaks , de Sandis Sc pro defundis ad 
omnem flatum. Item librum dc Similitudi- 
nibus. Item Fr. Hugo dc Prato , qui fermones 
dominicales & quadragefimalcs ac com- 
munes folemnes compofuit. ItemF.Henri- 


cus dc Arimino, qui furnmam dc quatuor D Ruth, Regum, Paralipomenon , Efdram , 


Virtutibus compilavit egregie. Frater fttiam 
Grandeus dc Afculo , qui in logica Sc philo- 
fophia multa compofuit. Item frater Do- 
minicus Tololanus qui in divina feriptura 
commentaria magna didavit. Floruit quo- 
que eodem tempore ffeter Bartholomxus 
dc Pifis compilator Summx Pifanx,& non- 
nullorum aliorum voluminum. Frater quo- 
que Raynerius Pifanus, qui furnmam ma- 
gnam theologicam compilavit , circa ifta 
tempora fuit. 

XII. De beato yuobo de Venettis , qui jacet 

For livit , (jr de canonizatione S. 1 nam* 
de Aquini s. 

Anno Domini mcccxiv. obiit Forlivii 
beatus frater Jacobus de Venetiis lxxxiii. 
annornm exiftens. Hic enim multis virtuti- 
bus Sc gratiis adornatus, omnibus fanditatis 
exemplar fuit. Poft mortem vero magnis 
continue miraculis corufcavit Sc corufcat. 


Oc Neemiam,Tobiam, Job, Parabolas, Ec- 
clcfiaften, Cantica , librum Sapientix, Pfal- 
terium , quatuor prophetas majores , fuper 
Evangclia , fuper Apocalypfim. 

Hoc tempore fada eft canonizatio fandi 
Thomx dc Aquino a domino papa Johanne 
in ecclefia cathedrali AVcnioncnfi. Nam D. 
papa audita fama miraculorum Sc dodrinx, 
& vicx ejus, deputavit folemnes mquifito* 
res , qui Inquirerent de prxdidornm verita- 
® te: Sc probatis omnibus canonice, de om- 
nium prxlatorum tunc in Curia exiftentium 
confilio , & afTenfu , fandorum confeflbrum 
Catalogo eft adferiptus. In die canonizatio- 
nis iplius prxdicavit primo dominus papa 
Joan. XXII. in palatio fuo, fumto themate : 
Scitote quoniam mirificAvit dominus fandum 
fuum , & in eo mirabiles commendationes 
dixit, tam de ordine , quam de fando , & in- 

.(4) Ejofdem aa&ori* aoa {pernendum habes Chtonicoa 
in Spicilegii tom. S. 


w 


Digitized by 


Google 


5 S3 BREVIS HISTORIA 384 

ter alia quod fandus Thomas in hoc ordine A dinem annis xn. qui obiit in curia dic vi. 
gdferae vitam apoftolorum, qui ordo nihil Augufti, 

.habet in proprio, licet habeat , & vivat in Anno Domini 1 3 34* p*pa Johan. XXII, 
communi. Item dixit quod credebat iftam jam moriturus, fe&dodrinam fuam inom- 
«fle vitam apoftolorum. Addidit etiam quod nibus fubjecic corredioni fandae Romanae cc- 

tiullus haberet pro malo, quod ifte glorio- clefiae & fic mortuus cft. 
fus dodor poft apoftolos & d odores pri- Hoc tempore floruit in Tufcia apud ca- 
mos plus illuminavit ecclefiam Dei. Poft ftrum Montis Politiani beata Agnes de eo- 
modum praedicavit F. Petrus Graterei. Ter- dem caftro: Quae fandimonialis dc ordine 
tio luco praedicavit rex Siciliae. Quarto loco Praedicatorum effeda, mirabili vita & mira- 
•praedicavit archiepifcopus Capuanus excel- culis quampluribus claruit. Hujus corpus 
lentiflimus. Quinto loco praedicavit alius qui- 8 venerabile aliquando liquorem fudat valen- 


dam epifeopus. Sexto loco praedicavit ar- 
chiepifcopus Arclatenfis. Septimo epifeo- 
pus Vintonienfis. Qdavo loco praedicavit 
epifeopus Londonienfis de ordine Mino- 
rum. Hi fermones fadi fuerunt idibus Julii. 
Poftca D. papa xv. kalend. Augufti in fefto 
fandi Alcxii cantavit miflam ,& iterum Ter- 
monem habuit dc eodem fumto themate: 
Magnus es tu & faciens mirabilia. Poftea per 
regem & reginam & comitem fandi Scve- 
rini , & praelatos diverforum ordinum fada 
funt magna fefta in conventu , ad quos ve- 
nerunt domini cardinales cum magna lae- 
titia. ' 

Anno fequenti D. Stephanus epifeopus 
Parilienlis de conlilio epifeoporum & ar- 
ohiepifeoporum , ac viginti trium magiftro- 
rum in theologia & triginta novem baca- 
laureotum quofdam articulos qui videban- 
tur rangere dodrinam fandi Thom*, con- 
demnatos per univerfitatem Parifienfem per 
litteras fuas revocavit :(a) quae littera Pariflis 
in fcftp S. Thomae coram univerfitate poli 
fermonem publicata fuit , cum omnium gau- 
dio & laetitia ad laudem Salvatoris. 

Eodem tempore floruit F. Robertus do- 
mus Avcnioncnfis, genere nobilis, fcdfanr 
ditate nobilior , qui praedixit peftilentiam fu- 
turam ante annos triginta quam caperit: 
quae fecuta eft infallibiliter ficut praedixit. 
Praedixit etiam prophetice multa alia quae 
completa funt ex magna parte.Claruit autem 
multis miraculis in vita & in morte. Inter 
cetera autem cum facrum corpus ejus ad fe- 
pulcTum defferretur , divina virtute ita in 
altum elevatum eft , quod fubdiaconus cum 
cruce non potuit ipfum tangere & fic ele- 
vatum divinitus delatum eft ufque ad fc- 
pulcrum. 

Anno Domini 1 3 24. eledus eft in capi- 
tulo generali Bardegalenfi provincia; Tolo- 
ianae in magiftrum ordinis xv. F. Barnabas 
Verccllenfis, qui dodor exiftensin jure ca- 
nonico , ordinem intravit , & in magifterio 
vixit annis vm. & obiit Parifiis. 

Anno Domini 1333. in capitulo gene- 
rali Divionenfi eledus eft in magiftrum or- 
dinis xvi. F. Hvgo Campanus , provincialis 
Francis, magifter in theologia, & rexit or- 

( * ) H*nc xerecatioaem habes to jn. i. Anocdoranua pag. 
J f7»- 


tem ad multorum falutem , qui devote ad 
eam accedunt. Corpus ejus numquam fe- 
pultum fuit , fed nec humanitus perundum, 
fed folo liquore ex fefe defluente ita eft con- 
fervatum , nt in integram adhuc per om- 
nia perfeveret. Hujus admirabilem vitam 
magifter Raymundus dc Capua diligenter 
confcripfit. 

Beata foror Helena de Hungaria, qua; 
habuit quinque ftigmata Chrifti , & magnae 
perfedionis mulier , in Hungaria fandimo- 
nialis ordinis Praedicatorum fUir. Hujus dilci- 
pula B. Margarita regis Hungariae filia , fimi- 
liter fandimonialis mirabilibus vitutibus re- 
fulfit. 

Anno Domini 1 340. corpus B. Petri mar- 
tyris transfertur ad tumbam pretiofam prae- 
fentibus domino archiepifcopo Mediolanenfi 
Joharine de Vicecomitibus, magiftro ordinis 
Hugone, &diffinitoribus capituli generalis, 
ac multis nobilibus. Quo temporfc miracula 
gloriofa quamplura fada funt. 

Anno Domini 1334. dominus Benedi- 
ctus papa XII. Ciftefcienfis creatus & fcdic 
annis vm. Hujus tempore floruit boatus F. 
Venturinus de Bergomo praedicator excel- 
lentiflimus.qui mirabilem frudum per totam 
Italiam fecit, adeo ut innumeras paces fecerit 
inter capitales inimicos , & licet injufte mul- 
tas tribulationes fufpicionibus didi Benedi- 
di papa paflyus fuerit , tamen omnia patien- 
ter fuftinuit. Tandem confolatus per domi- 
num Clementem VI. fandiffime obiit in 
Nigroponte feu Euboea infula,in ecclefiaftf- 
co & Chriftiano exercitu contra Tureos. Hu- 
jus vita habetur plena omni fuavitate, quae 
hominem fandiflimum luce clarius oftendit. 

Defundo Benedido XII. paucis mortem 
fuam flentibus, Clemens VI. in papam 
confecratur , & fedit annis- x. & mcnfi- 
bus vii. 

Eodem tempore fcUicet 1 342. in capitulo 
generali Garcaflbncnfi eledus eft in magi- 
ftrum ordinis xvu. frater Ger ardus de 
Sancto- Adomaro, de provincia To- 
iofana , magifter in theologia , abfens , & eo- 
dem anno afiumtus eft in cardinalem tituli- 
fandae Sabinae , per D. dominum Clemen- 
tem VI. 

Anno fequenti eledus fuit in magiftrum 
generalem ordinis xviii. frater Petrus de 

Palma. 


Digitized by v^.ooQie 


**> *IJ* 


385 ORDINISf R^DICATQRUE 

Palma magifter *in theologia [provinciae] A & beata Daniela hujus ftartis & ordinis, qu* 
Franci* , conventus Bifuntini , & obiif in in vita & morte miraculis claruire. 
officio poft annum unum. In civitate Caftelli fuit alia B. foror Mar- 

Anno Domini 1 346. irt capitulo generali ‘gareta nomine, quae etiam in vita & poft 
Brivcnfi provinciae Tolofanx eledus fuit in mirabilibus &inufitatis miraculis corufcavit. 
magiftrum ordinis xix. frater Guarinus Cujus corpus adhuc integrum in ead#n ci- 


provinciae Franciae magifter in theologia, 
* qui rexit ordinem duobus annis , & obiit 
in conventu {Jratianopolitano. , 

Anno Domini 1347* eledus eft in ma- 
giftrum ordinis xx. in capitulo Barchinonenfi 
F.Johannes de Molendino magifter in theo- 
logia, ledor facri palatii , Sc infra biennium 
mGTunuus fuit in cardinalem per dominum 
Clementem VI. 

Anno Domini .1 >48.' pcftis graflata eft 
pe» totam Europam & ita defaevit in ho~ 


3 


vitate apud fratres Praedicatores eundis vi- 
dere volentibus patenter oftenditur. 

In civitate Florenti* fuit foror Josanna 
nuncupata , continentis vit* , qu* etiam mi- 
raculis corufcavit. ‘ • 

In civitate Pifana fuit foror Pina eximi* 
pietatis & converfationis fand*. 

In civitate Vcnetiarum fuit foror Maria, 
qu* iingulariffim* & admirabilis fit* fuit. 
Item in civitate Senarum eft alia foror Ca- 


tharina magn* virtutis adolcfcentula , qu* 
mines , %iod vix decimus remanfetir. Et jacet in ecclcfia Campi-rcgii fn capella S. 
fuit impleta prophetia fratris Roberti fupra Dominici. 

polita. Anno Domini mccclxx. Gregorius X I. 

Anno Domini 1 3 5 i. in capitulo generali natione Provincialis creatur in papam Sc 

Caftrenfi provincia Provincia cledus fuit fedit annis iv. Hic divina relatione per bea- 

in magiftrum ordinis F. Simon conventus tam virginem Catharinam Senenfcnj fada 
* Ligonenfis provincia Franci* , facr* theolo- curiam ad proprium locum reduxit > qu* per 
gix magifter* & prafuit ordini annis pci 1 1 . annos lxxiv. fuerat per divdrfos pontifices 
Anno Domini 1355** mortuo Clemente, ^ ultra montes detenta. Hujus tempore Flo-, 
cledus fuit in papam Innocentius VI. fqdit- ^ rerrtini fqis machinationibus peffimis fece* 
que annis ix. diebus xv. ^ runt rebellare omnes tefras eccleli* ab obe* 

Hqp tempore frater Henricus de Erfordia dienya pontificis, & bona omnia ccclcGarumf 
Mindenfis , provincia Saxoni* fcripfit , Chro-, fui potentatus immobilia abftulerunt & ven* 


Aeam gloriofam ab origine mundi uique ad 
annum 135$. in quatuor magnis volumini- 
bus. Item Catenam aqream in pulchro vo- 
. lumine. Item tradatum de conceptione Vir- 
ginis gloriofx & alia multa. 

Anno Domini mcccuoi. coepit Urbanus 
# V. natione Provincialis , & fedit annis v 1 1 1 . 
mcnfe 1. diebus xx. Ifte Urbanus mandavit 


diderunt , ut contra ecclefiam dimicarent. 
Propter quod gravi anathemate a papa Gre- 
gorio fuerunt innodati, Sc divinis interdidi 
fuere. 

Anno Domini MCccLxxvin. cledus fuit 
Rom* Urbanus VI. qui fedit annis xi 1. 
menfibus xi. diebus *xn. Hic cum cardi- 
nales Gallos Sc Ultramontanos malis mori- 


corpus*B. Thom* , quod lxxv. annis fub de- bus affuctos corriperet , ab eis dereliduseft. 


polito in monafterio Foffx novz jacuerat, ad 
conventum Tolofanum ordinis Prxdicato- 
rum transferri. Quod quidem magnis Sc mul- 
tiplicus corufcans miraculis , cum ma^iia 
folemnitate tranftatum fuit. 

Anno Domini* mccclxvii. eledus fuit in 
magiftrum ordinis xx 1 1 . frater H e l i a s de 
Tolofana , magifter in tl*cologia , qui tran* 
ftulit corpus B. Thom* de Italia Tolofam 
In conventu fuo, ut didumeft. Hujus tem- 
pore floruit facratiffima & admirabilis virgo 
Catharina de Senis tertii ordinis de poeniten- 
tia B. Dominici , cujus excellentiffima vira 
& dodrina profundiffima eam mirabiliter 
commendant. Obiit aptem anno micclxxx. 
Sc fandorum catalogo aferipta fuit anno 
MccccLxi.per Pium II. pontificemmaximum, 
cujus vitam virtutibus admirandam magifter 
Raymundus de Capua , ordinis generalis ma- 
gifter defcripfit. Hujus ordinis fuere plures 
forores Deo devotiflim* diverfis tempori- 
bus , qu* miraculis claruere. In primis in ci- 
vitate Urbe-vetana fuere du* virgines glo- 
tiof* & innocentes, videlicet beata Vanna 

Fiet. Stript. & Mon. nrr.pl. Collett . Ttm.VL 


Unde elegerunt alium apoftaticum, quem 
Clementem VII. appellaverunt , Sc fic fadum 
fuit fchifma in ecclefia Dei omnium peffi- 
mum , quod duravit xl, annis. Nam Italia , 
Germania , Anglia , Portugallia , Hibernia , 
Dacia , Polonia , Bohemia , Hungaria Urba- 
no : Francia vero, Sc Hifpania Clementi obe- 
diebant. Hic Urbanus fecit duos cardinales 
de ordine noftroafliimtos, videlicet fratrem 
Nicolaum de Neapoli, qui fuit dodor fa- 
cr* theologi* & inquifitor hzreticx pravita- 
tis , quem creavit prefbytcrum cardinalem 
S. Cyriaci , & D. Mathasum de Ursinis Ro- 
manum , qui requiefeit in conventu Minervae 
Rom* , Sc ex tcftaraento fuo reliquit bonam 
eleemofynam capitulo generali &multis con- 
ventibus Si monafteriis ordinis. Unde drdo 
Prxdicatorum ficut Sc alii ordines divifus 
fuit in duos generales. Magifter HELiAsad- 
h*fit Clementi VII. & vixit in gcneralatu 
annis xxx 1 1 . & magifter Raemumdvs adhzfit 
Urbano Sc fucceflbribus. • 


* 


Bb 


Dic . ed by 


Google 


5*7' B R E-V I S H 

1 * • * ' A 

'XIII. De 'generalatu magijlri Ray mundi de 

Capua & de beato Vinctntio Valentino & 
aliis incidentibus illorum temporum. 

Anno Domini mccclxxx. eledus fuit Bo- 
noniae in magiftrum generalem ordinis xxiu. 

-p ‘fo obedicntla Urbani VI. frater Raymun- 
dus de Capua , magifter in theologia , vir 
fandus & dodus , qui fuit confeflot fandae 
Catharins de Senis. Hic pater coepit ordi- 
nem’ reformare in conventu S. Dominici de 
■V enetiis , a quo poftea & Lombardia JcTuf- 
Cia ,& Sicilia & Trinacria, & Hollandia, Hun- 
.garia, & Alcmannia , Hifpania & Francia U 
.pro magna parte reformata: funt. Hic ordi- 
^ jaem rexit annis xix. & in conventu Nu- 
■rembergenfi provincisTheutonis totuscon- 
iradus ad Dominum migravit anno Demini 

MCCCLXXXX. 

'Poft Urbanum VI. anno mcccxc. eledus 
eft in pontificem Bonifacius IX. qui fedit 
-annis -Kiv. menfibus ix. Hujus ahno 1 1. fci~ 
licet ^nno Domini mcccci. eledusfuitUtini 
•in capitulo generali magifter T h o m a s de 
«Firmo faers theologiae dodor in xxiv. ge- 
neralem ordinis. Hic virfuitmagns pruden- 
tiae & multa privilegia ordini obtinuit. Hic ^ 
etiam ordinavit, qubd provincia Lombardis 
■•inferioris vocaretur provincia $. Dominici , 

-Sc , per tria capitula generalia fuit probatum. 
Jfic rexit ordinem annis*. & Januae mortutis 
-rcquiefcit?Hoc tempore claruit fandiflimus 
pater beatus Vincentius Valentinus ordinis 
Praedicatorum, vir in primis eximis fcien- 
<iae i vit* finceriffims ac in appftolorum gra- 
tiis ^multum ditatus. Hic enim per annos xt. 
•quotidie prsdicavit, celebravit , -& alia oper 
-ra prsclariffima fecit. Cujus praedicatione 
veriifime comprobatum fuit , quod plufquam _ 
vigind quinque millia Judserum & odo V 
millia. Saracenorum ad fidem catholicam 
funt convcrfa , & ultra centum millia homi- 
num potverforum & defpcratorum , ac pu* 
blicorum peccatorum ad vitam botiam ve- 
nerunt. Hic plurcs mortuos vivens adhuc in 
corpore, Sc multo plures poft mortem fuf- 
citavit , & alia figna innumerabilia fecit. In- 
ter cetera dona apoftolorum qus habuit, Iin- * 
quarum gratiam habere promeruit.Nam prae- 
dicans in fuo idiomate Cathalano , ab om- 
nibus quarumcumque linguarum intcllige- 
batut. Hic plenus virtutibus anno aetatis fus £ 
cxx. in Britannia , civitate Venetenfi ,ad Do- 
minum migravit anno Mccccxviu. Sc a Ca- 
lixto III. canonizatus fuit. 

- Anno Domini mcccciv. eledus eft in pa- 
pam dominus Innocentius VII. Hic fummus 
pontifex confirmavit ordinem fratrum & fo- 
corum de poenitentia fandi Dominici, ad in- 
ftantiam fratris .Thomae de Senis viri fan- 
diflimi. Hic pontifex fedit annis i 1. Hoc tem- 
pore ‘claruit Forlivii beatus frater Marcoli- 
nus vir eximis fanditatis & miraculorum 
gratia iofignis. 


ISTO R I A 3SB 

Anno Domini MccccVf. eledus fuit in pa- 
pam dominus Gregorius XII. natione Ve- 
netus , vir fanditatis eximis , & fedit annis 
in. Hic fecit cardinalem Johannem Domi- . 
nicum de Florentia, & rhifit cum legatum ad 
imperatorem Sigis mundum pro unione ec- 
clefis procuranda , qui tandem obiit legatus 
in Hungaria tempore Martini V. Hic domi-* 
nus Gregorius papatui fponte renunciavic 
in concilio. Gonftantienfi propter unionem 
faciendam. 

Anno Domini mccccix. convenerunt car- 
dinales duorum pontilium Gregorii fcili- 
cet & Benedidi XIII. qui in fua obedientia 
fucccfferat Clementi VII. & fado concilio 
Pifis , elegerunt domir^uip Petrum de Can- 
d i a magiftrum in theologia famofiffinpim 
tunc cardinalem, & archiepifcdpum Me- . 
diolancnfcm in papam, Alexandrum V. 
appellaverunt. Hic gloriofum privilegium 
fratribus mendicantibus conceflk , quod in- 
cipit Regnans in excelfis , quod nimio ‘zelo 
Parifienfes & alii in concilio Conftantienfi 
impugnare voluerunt , fed minime potue*# 
runt. Hic obiit Bononis& fepuitus eft in con- 
ventu fandi Francifci. Huic fucceflit domi- 
nus Johannes XXIII. Balthazar Cossa an- 
tea vocatus, & fedit annis vi. Hic conyo- 
cavit concilium in Conflantia civitate Ale- 

i 

tnannis, ubi depofittts fuit, & in caffro re- 
ciufus. Tandem liberatus & cardinalis eff#- 
dus , Florentis obiit. 

Anno Domini mccccxvi. eledus fuit ia 
generalem ordinis magiftrum xxv. frater 
Lconardus de Florentia magifter theologis* 
in capitulo generali Florentis , qui fuit unus 
de eledoribus paps , eledus in concilio Con- 
ftantienfi. Hic multum laboravit in dido con-* 
cilio pro privilegiis ordinis contra Paaifienfcs 
& alios. Hic ordinem rexit annis x. & men- 
fibus VII. 

Hujus tempore claruit dodiffimus frater 
Johannes Capreoli Tolofanus, ^qui fcripfic 
fuper quatuor libros Sententiarum efregie 
in defenfionem dodrins fandi Thoms con- 
tra eam impugnantes. Frater etiam Francif- 
cusdeRethfa in qpiverfitate Vicnnenfi, qui 
legendo in fcholis proverbia continuavit an- 
nis xii. & amplius, iftud thema femper rei- 
terando primi & purijjtmi frutius ejus , ap- 
plicfndo femper ad beatam Virginem , Sc 
multa volumina pulchra Sc magna de ea- 
dem feribendo. Scripfit etiam fuper Salva 
Regina iptegrum volumen , Sc multa alia. 

Eodem tempore dfiruit magifter Jacobus 
de Sufato conventus Colonienfis , qui fuit 
inquifitor contra hsreticos*,& fcripfit fuper 
quatuor libros Sententiarum -ad litteram, 
fuper librum Sapientis, fuper epiftoiam ad 
Hcbrsos. Item fuper Marhsum tria magna 
volumina , fuper epiftoiam ad' Titum duo 
magna volumina , fuper miffam unum vo- 
lumen, tradacum de veritate conceptionis 


Digitized by 


yGoogle 


* * 


I 


4 


3 8p ORDINIS FR^DICATORUM. 3$*> 

, beatz Virginis. Item jde origine & unitate A fecit cum quibufdam contemplationibus a 
ccclefiz. Item tradatum de hora mortis Chri- fe editis. 

ili. Item chronicam unam. Item mappam Hoc tempore claruit dodiflimus vir ma- 
ni undi. Item ordinavit privilegia ordinis .giftcr Johannes de Monfe-nigro, qui pu- 
cum defenfione eorumdem. Item collatio- blicc in - concilio difpntavit contra Graecos 
nes breves & latinos fermones. Item diftin- & cos iuperavit. Hic multa compofuit, Sc 
Diones breves & longas pro arte colligendi, praecipue tradatum de Conceptione beatae 
Item chronicam brevem ordinis ex qua pro Virginis. 

majori parte ifta excerpta cft. Hoc tempore Magifter quoque Leonarclus de Utino* 
fada eft divifio provinciarum aliquarum or- vir excellentis dodrinz •> hoc tempore cla- 

dinis, fcilicct Hifpaniz in provinciam S. Ja- ruit. Hic compofuit fermones dominicales 

cobi & Portugalliz. Item provinciam Regni & quadragefimalcs valde notabiles » Sc fer* 
in provinciam Siciliz & Trinacrix, & ficfa- mones aureos de Sandis. Fecit etiam alia, 
dx funt xx. Provinciae. " quamplura opufcula , tam in philofpphia 

Anno Domini mccccxv. renuntiante Grc- quam in logica , quae in fuo conventu ha- 

gorio X II. & legato Marchiar declarato, ab- bentur. 


folutifque per concilium Johanne XXIII. & 
Benedido XIII. tamquam fcandalizantibus 
Dei ccclcfiam , Martinus V. natione Roma- 
nus de Columncnfium nobiliflima familia 
unanimiter ab omnibus cardinalibus Sc aliis 
eledoribus ad hoc conftitutis eledus fuit , vir 
tanto dignus magiftratu, qui mulu & prae- 
clara in dido concilio ordinavit. 

Anno Domini mccccxxvi. eledus fuit in 
magiftrum ordinis xxvi. perviam compro- 
miffi magifter Bartholomaus Texeru pro- ( 
vlncialis provinciz Provinciz. Hic vir Deo 
‘ acceptiflimqs , qui provinciam illam fandifr 
iime per feptem annos rexerat, valde dodus 
erat, & fan'dz vitz , & abfens a capitulo ge- 
nerali. Hic fufccptogencralatu,ipfum annis 
xxiv. rexk, Sc conventum Bononicnfcm Sc 
alios multos in Italia convctitus reformavit, 

" privilegia multa impetravit , Sc difpcnfatio- 
nem qua fratres habere poflent pofleffiones 
obtinuit. Hic pater in fenedute bona mi- 
gravit ad Dominum anno Domini mccccxlv. 

XIV. De magijberio magiflri Martialis , <$* ; 
viris tHafiribas Jki temporis. 

Anno Domini mccccxxx. creatus cft fum- 
mus pontifex dominus Eugenius IV. natione 
Venetus, homo fingularis prudentix Sc re- 
ligioliffimx vitz, qui fcdit annis xvi. Hic 
ordinem plurimum dilexit , & fratrem Jo- 

HANNEM DE TURRE- CREMATA Hifpanum , fe- 
crz theologiz dodorem , ac facri Palatii 
magiftrum , cardinalem tituli S. Sixti creavit. 
Qui homo dodiffimus infinita quafi fcripfit. 
In primis fuper totum Decretorum librum 
plura ingentia volumina, per modum qux- 
ftionum modo theologico : quem etiam li- 
brum Gratiani parum diftindum ipfe in di- 
ftindiorem formam redegit. Item de Po- 
teftatc papz infigne ac magnum volumen. 
Item dc Conceptione B. Virginis magnum 
\olumen ; de Sacramento altaris ; fuper Pfal- 
terium quzftiones, fuper evangelia occur- 
rentia, expolitionem Regulz S. Bcncdidi 
Sc multa alia. Sepultufquc eft ad Minervam 
Romz , quam ecclefiam ipfe multum orna- 
- vit , Sc primum clauftrum conftruxit, & pingi 

Vtt. Script. & Mon. ampl. Colle ft. Tom. FI. 


' Floruit etiam hoc tempore frater Petrus 
Hieremiz Siculus , qui Boi\onix ad ordinem 
receptus , poftmodum ad Siciliam profedus, 
magnam partem illorum conventHum re- 
formavit. Hic fandus pater multos dodos 
Sc pulchros fermones compilavit, Sc fando 
in Domino obdormivit. 

Frater quoque Manfredus cxccllcntiffimus 
ac fruduoliffimus prxdfeator & hzreticz pra- 
vitatis inquifitor , vir bonus & fandus , qu* 
• magnum frudum przdicando fecit , & poft- 
’ modum Romz fando fine quievit. 

Hoc tempore etiam floruit dominus fra- 
ter Antoninus archiepifcopus Florentinus, 
vir dodus Sc fandus, qui Summam in qua- 
tuor partes diftindam compilavit. Infupet 
Confcflionalia tria, unum litterale Sc duo 
vulgaria. Item fermones plurimos ac no- 
viflitne chronicam ab initio mundi ulque 
ad tempora fua. Claruit poft mortem mira- 
culis pluribus , utpote qui fandus ac pater 
pauperum in vita fua fuerat. 

Anno Domini mccocli. dedus eft in ma- 
\ giftrum ordinis xxvu. frater Petrus Rochim, 
& infra xv. dies obiit. 

Anno Domini mccccu i . eledus fuit Romz 
in capitulo generali in magiftrum ordinis 
xxv ii i. frater Guido Flamochiti , qui infra 
annum fuz eledionis obiit. 

Anno Domini mcccceui. eledus fuit ca- 
nonice in magiftrum ordinis xxix. frater Mar- 
ti alis Avribexxi de Avinione provinciz 
Provinciz , facrz theologix magifter , tena- 
ciflimz memorix, Sc prudenciflimus ac do- 
. didimus. Hic animo conflans , multas per- 
" peflus eft perfecutiones injuftas. Hujus ge- 
neralis tempore canonizatus fuit B. VincSn- 
tius cum maxima folemnitate, & tanta fuit 
multitudo virtutum & miraculorum ejus re- 
citata , quod omnibus verfum eft in ftupo- 
rcm. Inter alia autem probatum eft, quod poft 
mortem xxviii. mortuos fufotaverar, Hic 
etiam multos conventus in Italia, Flandria, 
Hollandia , & aliis provinciis reformavit, 
& poftquam ix. annis ordinem feliciter re- 
xerat , quibufdam idjquzrcntibus , a Pio poft: 
rifice a gcncralata abfolvitur. 

Bbij 


/ 




Digitized by 


Google 


39i BREVIS HISTORIA 3 9 » 

Anno Domini mccccxlvii. dominus A Anno Domini -mcccclxiv. dominus 
Nicolaus papa V. eledus, fedtt annis odo. Paulus II. Venetus in papam eligitur , & fc- 
Hic vir dodiifimus fuit, & ordinis amicus dit annis vi. & menfibus x. Hujus tempore 
fatis, utpote a quo (apientiam hauferat Bo- magifter Martialis rcafliimtus cft ad gene- 
nonis conftitutus. Quo defundo, anno Do- ralatum de ejus mandato, 
tnini mcccclv. creatus fuit pontifex Calix- Anno Domini mcccclxxi. clcdus cft in 
Tus III. & fcdit annis tribus & menfibusm. pontificem dominus Sixtus papa 1 V. ordinis 
Hic canonizavit beatum Vincentium, ut prae- Minorum, & fedit annis xm. Hic privile- 
didum eft. gia ordinis ampliavit, Sc gratias multas dedir. 

Anno Domini mcccclvhi. eledus fuic Anno Domini mcccclxxiv. cledus fuit 
in papam Pios II. Senenfis, qui contra Tur- Rotpar in capitulo generali ex ledore facfi 
oas multa facere tentavit ; fed morte prae- palatii magifter Leo nardus di Perusio in 
ventus non perfecit. Sedit autem annis v. generalem xxxii. Sc rexit ordinem annis vir. 
menfibus x i. diebus xxvi. Hic poft diiigen- B & Romae gbiit cum fpe pilei quod non ha- 
tem inquifitionem , ut moris cft , fadam , buit. Hic valde remiftus fuit , & maxime ini 


B. Catharinam Senenfem fandorum cata- 
. logo afcripftc cum magna folemnitate. 

Anno hujus pontificis i v. fcilicet mcccclu. 
magifter Conradus de Aft, provinciae Lom- 
bardiar, etedus fuit in magiftrum xxx. ordinis, 
poft abfolutionem magiftri Martialis, qui 
ordinem rexit annis tribus , Sc poftea cefltc 
generalatui in capitulo Novarienii mcccclxv. 
in quo magifter Martialis iterum cft con- 
corditer rcaffumtus ad generalatum. In eo 
vixit ufque ad annum Domini MCCCCLxxni. 
& in conventu fuo Avinionenfi ad Domi- 
num migravit. 

Tempore hujus pontificis furrexit magna 
altercatio inter fratres Praedicatores ScMino* 
res de materia Sanguinis Chrifti, an vide- 
licet divinitas fuerit feparata a Sanguine 
Chrifti in cruce effufo, fratribus Praedicato- 
. ribus afferentibus pro parte negativa , & ad- 
ducentibus rationes & audoritates fandorum 
-dodorum , & etiam contrariae opinionis con- 
demnationem fadam in ccclefia cathedrali < 
Barchinonenfi , de mandato Domini Cle- ‘ 
mentis papae VL fratribus autem Minoribus 
deducentibus pro parte affirmativa opinio- - 
nem Francifci Mayronis. Tandem poft lon- 
gas difputationes condufum & fententiatum 
«ft pro opinione fratrum Praedicatorum } fed 
«d fcandalum evitandum utrique parti Alen- 
tium impofitum fuit. 

Hoc tempore claruit dodiifimus vir frater 
<3abricl de Barchinona magifter theologiae, 
tjui in dida materia Sanguinis Chrifti publice 
coram pontifice difputando palmam & vi- 
atoriam eft confecutus. Floruerunt etiam 
cum eo ibidem frater Jacobus facrae theo- 
logiae dodor, inquifitor haereticae pravitatis 
ftrenuiffimus , ac magifter Verccllinus de 
Vercellis, vir apprime dodus & eruditus, 
dc hi omttcs erant ex parte conventus Bo- 
nonienfis ad iftam difputationem tranfmiffi. 
Floruerunt etiam eo tempore magifter Jo- 
hannes de Neapoli , praedicator excellcntiffi- 
mus, Sc frater Johannes de Piftorio in tota 
Italia famofiffimus , quorum prior beatae 
Catharina Senenfis praeconia , pofterior 
vero beati Vincentii miracula praedicando 
magnum frudum fecerunt in populis. 


caufa ftigmatum beatae Catharinae. 

Anno Domini mcccclxxx. eledus fuit in 
generalem magiftrum xxxm. procurante 
Sixto pontifice , magifter Salvus Caseta 
Siculus , Sc rexit ordinem duobus annis & 
tribus menfibus. Hic juflu pontificis in Teu- 
toniam legatus diredus , corpus beati Al- 
berti Magni transferri fecit : quod quidem 
ita integrum eft repertum , ac fi de novo fuiP 
fet pofitum, licet ducenti anni ab ejus obitu 
Z effient decurfi. Cujus brachium ipfe inde ad 
, pontificem detulit, quod nunc eft in con- 
ventu Bononienfi. Regreffus autem cum pi- 
leum fe habere fperaret, in fcpulcro moriens 
collocatus eft Romae in conventu Minervae. 

Anno Domini mcccclxxx iv. eledus eft 
in magiftrum ordinis xxxiv. cum magna 
ordinis altercatione Sc violentia frater Bar- 
tholom.«us Comacius Bononienfis, magifter 
theologiae, & ix. menfibus ordinem rexit. 
Anno Domini mcccclxxxiv. cledus eft ia 
j papam dominus Innocentius papa VIII. & 
fedit annis vii» & menfibus xi. Hoc tem- 
pore in ordine Praedicatorum claruit magi- 
fter Alanus Brito , vir dodiffimus Sc devo- 
tiffimus, cui beatifflma Virgo rofarium prae- 
dicandum revelavit. Item magifter Jacobus 
Sfengcr Teutoni* provincialis, qui praedi- 
dum rofarium plurimum dilatavit. Item 
frater Dominicus de Flandria, vir dodiffi» 
mus, qui fuper metaphyficam Ariftotelis ma- 
gnum volumen compofuit. Item fuper li- 
bros PofteriorumSc libros de Anima, & multa 
„ alia praeclare Sc fubtiliter fcripfit. Claruic 
etiam magifter Petrus dc Bergomo, vir in- 
ter omnes fui temporis dodiifimus, qui mul- 
tis annis regens Bononiae, tabulam fuper 
omnia opera fandi Thomae compofuit, Sc 
multos praeclaros difcipulos reliquit, praefer- 
ri m autem reverendiffimum patrem fratrem 
Vincentium Bandellum olim generalem 
noftri ordinis, & magiftrum Thomam Bri- 
xienfem , virum fandum Sc integerrimum ac 
dodiffimum Sc alios plures. Sub co etiam 
ftuduit magifter Paulus de Soncino , qui quae- 
ftiones acutiffimas in libros tnetaphyfica? 
compofuit, ac multa alia eleganter didavir. 
Hoc temppre etiam Paduae claruic fapien- 



Digitized by 


Google 


m 


ORDINIS PRAEDICATORUM. 


tiffimiTS & dodiJGmus vir magifter Frahcifcus A Floruit hoc tempore etiam vir prxclarif- 


■dc Ncritono , qui multos inlignes difcipulos 
reliquit, prxfertim autem reverendiffimum 
dominum D. Dominicum Gkimanum cardi- 
nalem , virum omnium do&rinarum genere 
cruditiffimum ; reverendum quoque domi- 
num Antonium Pisamanum Fcltrenfcm epi- 
fcopum , virum do&iflimum, & omnium 
Virtutum fplendore clariffimum , & alios ar- 
chiepifcopos & epifeopos , & do&ores plu- 
rimos , cujus fama *in aeternum manebit. 
Magifter etiam Valentinus Camers magnx 
icientix hoc tempore floruit & floret. 


fimus & do&iffimus magifter Paulus ni 
Monella Januenfis, qui poftprovincialatum 
Lombardix fuperioris , facri palatii magi*, 
fter effc&us , plures annos in di&o officio 
magna cum gloria & omnium praelatorum 
curiae gratia peregiffet , per dominum Ale* 
xandrum VI. epifeopus Chii effedus , in le* 
gatione ejufdem pontificis in Buda Hunga* 
rix ad Dominum devotiffime migravit. 

Hoc etiam tempore floruit fandiffima Vir*. 
go Colomba apud Perufium ordinis de poe- 
nitentia B. Dominici , cujus miri adus le- 


Anno Domini mcccclxxxv. eledus eft in B guntur. Anno mccccLxxxviii. non minori 


capitulo generali Venctiis in magiftrum or- 
dinis xxxv. magifter Barnabasbe Neapoli, 
vir bonus , qui vixit in generalatu menfc uno. 

Anno Domini mcccclxxxvi. eledus eft in 
magiftrum ordinis xxxvi. magifter Joachim 
Turrianus Venetus in capitulo generali Ve- 
neti», & rexit, ordinem annis xm. &men- 
fibus ii. Hic pater dulciffimus & humanif- 
fimus in benignitate & charitate ordinem 
gubernavit, nulli moleftus nifi malis omni- 
bus , bonis bonus , & ficct multas injuftas per- 


apud multos fanditatis & dodrinx apud 
omnes opinione floruit frater Hieronymus 
Savonarola Ferraricnfis , qui e congregatio- 
ne Lombardix congregationem Tufcix feu 
fandx Marix de Florentia erexerat , ac re- 
gularem oSfervantiam promoverat. Hic poft 
reformatos mores & regimen civitatis Flo* 
rentixjfacinoroforum rabie cum duobus, Do- 
minico videlicet & Sylvcftro noftri ordinis 
fratribus , in publica platea ( ficut ipfe prx- 
dixerat ) crematur, fparfis pofteain Arnum 


4 ^ r * » 

fecutiones habuerit , vidor tamen de omni- ^ amnem eorum cineribus. Multa prxdixit fu 

tura, complura ad catholice fidei confirma- 
tionem & morum reformationem dodifli- 
mc acreligiofe fcripfit. Conciones ejus , quX 
vel ex ore prxdicantis excepcx , vel ex anno- 
tatis ab ipib fummatim & per capita , pcf 
alios extenfx fuerunt, apud multos adhuc ha- 
bentur in pretio, qux contra tepidos quem- 
dam ad amorem Dei & contemptum fui vi- 
talem fpiritum fpirare videantur. Rationa- 
lem ac naturalem philofophiam ad com- 
pendium exade clariffimcquc reduxit. Hujus 
opus eft liber de triumpho crucis, fcuChri- 
ftianx fidei. Item de fimplicitatc chriftiana 
& alia complura. 

Apud Ferrariam celebris habita eft foror 
Lucja Narnienfis , cujus obtentu illuftriffi- 
muS dux Fcrrarix monaftetium folcmniffi- 
mum conftruxit. 

Anno Domini mdi. in capitulo generali 
Romx celebrato eledus fuit unanimiter & 
concorditer nemine diferepante reverendi^ 
fimus pater frater Vincentius Bandellus dc 
Caftro.novo, Tcrdonenfis dioecefis, Lom- 
bardiis, in magiftrum ordinis xxxvi i. & or- 
dinem rexit annis v. & menfibus tribus. Hic 
in adolefcentia fua Prxdicatorum ordinem 


bus, omnes adverfantes fibi humiliatos vi- 
dit. Tempore hujus patris reverendiffimi 
multa in officio divino funt addita , & qua» 
tuor odavx folemnes inftitutx ,& memorix 
fandorum qux erant in calendario in fefta 
trium ledionum funt permutatx. Hic etiam 
multa bona reliquit officio gcneralatus , & 
conventui fuo multos libros grxeos & latinos 
magni precii , & in ornatum ecclefix pul- 
chros pannos & pretiofos. Obiit anno ju- 
bilei ms> Romx cum magna ordinis mcefti- 
tia , qui patrem fratrum fe amififle dolebat, 

& ibidem fepultus quievit. 

Hujus tempore floruit magifter Vinccn- ^ 
tius Mcrlinus Venetus , prxclarx fcientix vir, 
qui annis pluribus in univerfitate Patavina 
fumma cum laude metaphyficam docuit. 

Anno Dominini mccccxcii. Alexander 
VI. eledus fuit in papam, &fcdit annis xi. 
hoc edam tempore floruit ftater Thomas 
Donatus Venetus origine, & ejufdem civi- 
tatis patriarcha , qui laudabiliter in ordine 
annos xliv. percurrens in officio prxdica- 
tionum,& prioratuum ac multorum aliorum 
laborum excrcidis, tandem per annos xi i. 
patriarcham non fine magnis curis & corpo- 


ris languoribus ac diuturna coecitate laudabi- £ ingredi», religiofiffimc vixit, ac litteris in 


tentus , magnum fapientix & dpdrinx cul- 
men confccndit : quam cum per xx. annos 
& ultra gloriofiffime per multos conventus 
legendo , difputando & feribendo , charitati- 
ve & fine invidia communicaffet, & in ca- 


literadininiftrato, migravit a fxculo feptua- 
genarius , toti clero & civitad optimam fux 
adminiftrationis famam relinquens. 

Claruit quoque hoc tempore reverendus 
pater frater Antonius de Brixia Brixienfis 
inquifitor , magnx prudentix vir, qui prx- pitulistam ordinis quam aliarum religionum, 

claros Termones a fe editos pofteritad reli- Sc publicorum ftudiorum univerfitatibus, pu- 
quit. Hic pater prxdicationis tuba per to* blice difputando cum magna omnium laude 
tam Italiam per multos annos gradole in- of^endifiet , & per omnes gradus fcholafticos 
tonuit, & multorum conventuum prior ex- .fucccffivc afcendiftct, cathedram magiftra- 
titit. " Bb iij . 




Digitized by LjOoq le 


3s>5 brevis 'Historia ordinis praedicatorum. 

r lcm fomra» cum laude Bononiae eft confe- «A & reverentiam excitaret. Nulli enimerude- 


•cutus ibidem per plures annos regens* exi- 
gens. Quo tempore multos egregios appri- 
-mc eruditos reliquit: inter quos eft ordinis 
jnoftri monile , praecipuum dominus frater 
-PAScHAsius-Htfpanus epifeopus Burgeniis Hif- 
panix, vir-dodus , fandus , eleemofynarius Sc 
omni yktute adornatus.. Scripfit autem prae- 
didusrevvrcndus pater gcncralisdc concep- 
tione beatiflimae Mari* Virginis tria volumi- 
mina fuccciBve, & tradatum de poteftate 
papx , & quxdam alia ,quz adhuc non funt 
divulgata , qu* quidem omnia fapientiam 
ejus oftendunt. Idem fecit declarationem 
iuper conftitutioncs ordinis ex adis capitu- 
lorum generalium excerptam , quap per ca- 
pitulum Mediolancnfc mdv. fuit acceptata 
Sc approbata. Didavit quoque, ut bcatiflim* 
Virginis devotiffimus,officia-ejufilem dc fefto 
Sandificationis & de Vifitation£ ejufdem. 

, Dehinc prior Bononi* bis & totidem vici- 
bus generalis vicarius congregationis Lom- 
bardi* fumma cum laude exiftens, omnium 
admiratione adminiftrationem fuam comple- 
vit. Poftea vero priot Mediolani fadus, ac 
principi & omnibus curialibus gratiffimus, ta- 
lia non requirens , divino nutu generalis or- 
dinis fummum magiftratum, omnibus una- 
nimiter confcntientibus cledoribus , adeptus 
eft. Quo in magiftratu quanta juftitia , redi- 
tudine , . humanitate , fe exhibuerit , nullus 
eft qui ignoret. Nemo ad eum tribulatus vel 
triftis acceffit, qui non ab eo confolatus re- 
cellent. Habebat enim quamdam in vultu 
Sc herbis gratiofiflimam vcnuftatem, & inna- 
tam humanitatem , ut omnes ad fui amorem 


■lem, immitem fcprxbebat* fed omnes pa- 
terna caritate fufeipiens , quantum in fe erat 
confolabatur., dc a fe bene ktisfados emit- 
tebat. Hic igitur piiflimus , dulciflimus & 
iandiffimus patet, «poft labores diuturnos in 
ordine tamin ftudendo quam in legendo 
& gubernando toleratos, poft vifitationem 
provinciarum Roman* provinci* , Lombar- 
di*, Sabaudiz, Franci* , Hollandiz, Flan- 
driz, Hifpani*, provinci* Provinci* & no- 
viffime regni Sicili* in vigilia fandi Augu- 
5 ftini mdv i. in conventu Montis-Alti Cala- 
bri* feptuagenarius migravit ad Dominum, 
corpus fuum Neapoli in conventu S. Domi- 
nici mandans tumulari. Fecit hic pater dul- 
ciffimus duo capitula generalia , quibus fan- 
diffimas • ordinationes pro utiliordinis refor- 
matione ftatuit , ad quam opere complen- 
dam enixius laboravit. Nam conventum Pa-- 
rificnfcm & aliosmultos, prxeipue autem 
in provinciis ultramontanis reformavit. Sub 
ejus etiam generalatu emanavit bulla a do- 
mino Julio papa II. de temporalitate przla- 
, torum ordinis. Hujus. viri przclariffimi me- 
* moria in benedidiene erit, Sc laudem ejus 
narrabit omnis ecclefia fandorum. Floruit 
hoc tempore vir dodiflimus magifter Do- 
minicus de Mortario ordinis, Sc prxfati rc- 
verendiffimi patris generalis focius , qui 
poftea quam per xv. annos & ultra genero- 
fiflime in ordine legiflet, Sc multos excel- 
lentes difcipulos inftituiflct , Bononi* plenus 
virtutibus & bonis operibus bcato finc quie- 
vit. Arnen. > 





Digit ed by 


Google 


/ 


BERNARDI GUI DONIS 

LIBELLUS 

SEU TRACTATUS MAGISTRORUM 

• • 

ORDINIS - PRAEDICATO RJJMj 

N.ECNON ET PRllRUM PROVINCIALIUM 

provincise Provinciae fei^Tolofanae. « 

Ex mf. olim Stefhani Balu&it nunc bibliotheca regia. 


INCIPIT TRACTATUS 
de tribus ( a) gradibus praelatorum 
in ordine Praedicatorum , , ubi pri- 
mo J^itur de magiftris. 


jV > 



A ciam proficifccns , exigente matrimoniali ne- 
gotio ab Alphonso rege Caftcllx fibi com- 
miflo, tranlrcns perTolofam, prima no&c * 
qua ibidem hofpitio funt recepti , hofpitera 
fuum haeretica ^>rg vitate , quae multum iik 
illis partibus invaluerat , infe&um cffe de- 
prehendit , & cum eo multa difputatione & 
: & perfu&fionc fortiter & ferventer agens » 

t cum non poffct haereticus reliftcrc fapientiae 
& Spiritui qui loquebatur , eadem nottc ip- 


x * - 

Uoniam funiculus triplex & perfuftfione fortiter & ferventer agens* 
difficile rumpitur, ordinavit cum non poffct haereticus reliftcrc fapientiae 
beatus Dominicus, quod rcli- & Spiritui qui loquebatur , eadem node ip- 

gio Praedicatorum, quam ijtte g fum haereticum ad Veritatem fidei-catholicae', 
inftituit, tegatur per tres or- Deo cooperante , convertit ; fic ex tunc com- 


mmtuit, ttgatur per tres or- 
dines praelatorum , fcilicet per 
magiftros , priores provinciales & priores 
conventualcs , qui omnes in ea canonice cli* 
guntur. 

Magiftri ordinis -fratrum Praedicatorum 
fuerunt hi fpcccffivc. 

Primus ac praecipuus dominus & magifter 


Deo cooperante , convertit ; fic ex tunc corr- 
cepit infidelium converfioni operam dare,' 
acftatum rcligiofum inftitucre, & ipfum prae- 
dicationi evangelicae dedicare. Per annmn 
autem in didk) negotio regis Caftellae moifn 
contrahens, cum praefato egifeopo Romam 
adiit , & 'notitiam fibi , imqio & gratiam 
fummi pontificis ac ejus collateralium vin- 


ordinis fratrum Praedicatorum fuit B. Dom x - * dicavit. 

k i cus , natione Hifpanus , de vilfa quae dicitur D Anno Domini MCcv. in fine quarti iftius 
Cala roga , dioecefis Oxomenfis , vir feientia anni deliberavit praefatus epifeopus Cum S, 


Dei plenus , vita fincerus , religione confpi- 
cuus i qui fuit primo canonicus regularis ac 
fubprior regulatus & regulans in ecclcfia 0*p- 
menfi provinciae Toletanae , qui fubprioratus 
habebat in eadem ecclefia perfonatum. 

'Incepit »aut<?m ordinem Praedicatorum 
menffe concipere & tra&are in partibus To- 
lofanis, a primordio computando quo Tolo- 


anni deliberavit praefatus epifeopus Cum & 
Dominico redire in Hifpaniam. Tranfeun- 
tes autem per Montcmpeffulanum , invene- 
runt ibi quemdam apoftolicoe fedis legatum, , 
cum duodecim abbatibus Ciftcrcicnfis. ordi- 
nis, qui convocatis & praefentibus archie- 
pifeopis & epifeopis ac aliis ecclefiarum prae- 
latis , fuper cruce praedicanda in terra Albi* 
genfi , & praedicatione infidelium concilium 


— — — ' / [ * * 

fam advenit, anno Domini mcci u. pontifi- u celebrabant. Accerfitis ergo Didaco epi- 


catus domini Innocentii papae» tertii anno 
fexto, qui fodit annis o&odecim , menfibus 
quatuor , diebus viginti tribus. 

Anuo fiquidem Domini mcciu. B. Domi- 
nicus cum fcficis memoriae Didaco fuo 


fcopo > & B- Dominico , a legato , inquifivit 
quonam modo commodius id cqjus gratia 
miffes erat exeeutioni mandaret ; quorum 
extitit , Spiritu fuggerente , confilium , ut 
di£ti abbates & ceteri ad praedicationis offi» 


epifeopo Oxomcnfi in Marchias five in Da- ciurn deputati , abjc&a pompa fuperfiui ap- 

(«) Tertium gradum, de prioribus fcilicet conventualibus, patatUS in equitaturis & VCftibilS & expenfis , 

tauti non duximus, ut hic locum ei datemus. In hiftoria peditCS Chriftum pauperem in paupertate 
tamen fundationum . qu* de nonnullis eoium memoratu di- . . . j. _ „ 1 

gna judicarim us, referre eurabimu*. i voluntaria praedicarent , & remiffis Oxomam 


Digitized by 







399 BERNARDI 

fiiis clerkb cutn evedionibus fic fupelledili,, 
'ii diverfo quem fecum tulerant apparatu , 
primi hoc facere pollicentur. Profcqu^ptes 
itaque hoc modo praedicationis officium , 
ipfum didi abbates & ceteri ad hoc funt fe- 
tjuuti. Per continuum autem biennium funt 
f>mnes in dido praedicationis officio demo- 
ratij tuultum frudum in populo facientes. 
Poft biennium vero ‘praefatus Didacus epj- 
fcopus Oxomenfis , ne forte negligentiae pof- 
fet argui circa fibi committam ecclefiam 
Oxomertfem , in Hifpaniam redire decrevit : 

2 ui cum Caftellam intraffet , poft paucos 
ies vitam praetentem in magna fanditate 
complevit , bonprum laborum frudum glo- 
riofum accepturis in abundantia , fepulcrum 
angrediens in requiem opulentam , anno Do* 
haini mccvii. Fertiir autem poft mortem 
miraculis claruiffe. # 

Anno Domini mccv i . S. Dom i n i ?us mo- 
inafterium quoddam inftituit , quod dicitur 
Prulianum , m dioecefi Tolofana, ad fufcep- 
tionem monialium, fub claufura perpetua 
propriis manibus laborantium 5 & cx tunc 
fortius coepit de ordinis inftitummetradare. 
Cujus propofitum dominus PetruS Amelii 
archiepifcopus Narbonenfis , & dominus 
Fulco epifcopusTolofanys£iftercienfis or* 
dinis, St vir inclytus dominus Simon comes 
Montis-fortis , dudi zelo fidei , fovere coepe* 
runt, decimafque & ecclefias atque caftra 
libi & ejus fequacibus ad eorum fuftentatio- 
nem dederunt; & ideo plures fcientia prae* 
diti fic fermone facundi fibi ad praedicationis 
officium adhaefcrunt. 

. Anno Domini mccvii. audito obitu prae- 
fati epifeopi Oxomenfis, praedi&us legatus 
aapftolicus fic abbates duodecim praeferipti , 
fiReteri qui in partibus Tolofenis & Albi- 
genfibus caufa praedicationis remanferant , 
ad propria funt reverfi. Splus autem beatus 
Dominicus cum paucis fibi adhaerentibus in 
praedicatione , indefeffa continuatione per- 
manifit. Nec aliquis fociorum in aliquo fibi 
'voti vinculo tenebatur ,*fed gratis eum prop- 
ter fuae fanditatis meritum fequebantur. Poft 
obitum vero praefati domini Didaci ,manfit 
* B. Dominicus quafi per decem annos in pro- 
vincia Narboncnfi , maxime in partibus To- 
lofanis , fic Carcaffelii , fic Albigefii, in qui- 
bus peftis haeretica amplius faeviebat , con- 
fundens haereticos fic confirmans catholicos 
verbis pariter & exemplis, annuntians Do- 
minum Jesum Christum fequentibus fignis 
fic miraculis gloriofis , videlicet ufque ad 
tempus Latcranenfis concilii , quod cele- 
bratam fuit fub profato Innocentio <papa 
tertio, anno Domini mccxv. menfe No- 
vembri. 

- Circa annum Domini mccxiv. ingruente 
tempore quo ad Lateranenfe concilium Ro- 
mam* adire coeperunt epifeopi , obtulerunt 
Ic S. Dominico duo probi viri fic idonei de 


GUfDONIS 400 

A Tolofa, quorum unus fuit frater Petrus Cel- 
lani , qui fuit poftmodum primus prior Le- 
movicenfis ; alter vero frater Thomas, vir 
admodum gratiofus fic fermone facundus» 
Horum primus nobiles & infigUes quas To- 
lofas circa caftrum Narbonenfe domos pof- 
federae, obtulit & dedit S. Dominico & ejus 
fociis >, a*juo tclnpore coep*runt primum 
apud Tolofam in eifdem domibus commo- 
rari , atqufc ex tunc omnes qui cumipfo ade- 
rant magis ac magis ad humilitatem defeen- 
derc, fic r? ligioforum fc motibus conformare. 
Praefatus frater Petrus poftmodum ludendo 
B farpius dicebat , quod ipfe ordinem in fuis 
videlicet dqmibuS' , non orejo ipfum rcce- 
piffet, In eifdem vero domibus inquificores 
praviutis haereticae poftmodum habitavcnfnt 
Tol^R ufque in praefentem diem, r 

Anno Domini mccxv. profedus eft fandus 
Dominicus cum praefato domino Fulcone 
epifeopo Tolofano,ad przdidum concilium 
generale , cum quo adiit 1 praefatum domi- 
num Innocentium papam tertam , petens 
ut dignaretur fibi ordinem, confirmare , qui 
Praedicatorum diceretur & effet. Cujus peti- 
tioni difficilem fe exhibens, pro eo quodprae- 
C dicationis officium majorum effet Dei in ec- 
clefia praelatorum , vidit fummus pontifex in 
ipfa node , quod ccclefia Latcranenfis caput 
omnium.ccclefiarum, gravem minaretur rui- 
nam ; fcd vir Dei Dominicus eam fuis hu- 
meris fuftentabat. Cujus intelledum altius 
percipiens vicarius Jesu Christi , tandem 
fando viro rcfpondit, ut ad fratres fuos re- 
diens, invocato %iritu fando aliquam eli- 
gerent regulam approbatam, fit fio confir- 
mationem ad libitum reportaret. Qui obtem- 
perans .vicario Jesu Christi ad fratres rediir» 
£ fit verbum fummi pontificis patefecit , SC 
juxta ipfum omnes in Pruliano pariter con- 
gregati, qui erant numero circiter fexdecim, 
quorum nomina quae reperire potui fuperius 
* funt notata ^regulam beati Auguftini dodo- 
ris & praedicatoris egregii , ipfi Praedicatores 
futuri rc fit nomine confirmandi , unanimi- 
ter elegerunt. Poft aliquot autem menfes 
rc^rcffus Romam B. Dominicus memoratui^ 
Innocentium papam defundum apud Peru- 
fiuro invenit ; fed Perufinis artantibus car- 
dinales , Honorium III. repgrit in honorem 
apoftolicum fublimatum , a quo ^uod a prae- 
® decefforc ejus poftulaverat pleniffime impe- 
travit. 

Anno Domini mccx vi. aeftatis tempore 
data eft B. Dominico fic fratribus £iis a bona? 
memori* Fulcone epifeopo Tolofano cum 
affenfii totius capituli , una ecdefia in civi- 
tate Tolofana , in honore B. Romani marty- 
ris fundata; circa quam protfnus aedificatum 
eft dauftrum , cellas habens ad ftudenduni 
fic dormiendum, defuper fatis apertas , (erant 
autem ut didum eft fupra, fratres numero cir- 
citer fexdecim,) fic alia ccdcfia in villa Ap- 

pamienfi: 


Digitized by 


Google 


4oi LIBELLUS DE MAGISTRIS ORDINIS PRAEDIC. 

pamienfi : tertia vero ecclefia inter Sorici- A Anno Domini mccxv iu. cum B 
ilium & Podium Laurentii 


qux vocatur 
ecclefia beatae Mariae de Lcfcura , in quarum 
qualibet conventus fic prioratus die debebat; 
in his vero duabus ultimis nullum umqvam 
fratrum contigit habitare. 

Interfuerunt autem praefato Lateranenfi 
‘concilio in menfe Novembri celebrato Ro- 
mae , in bafilica Lateranenfi quae Conftanti- 
niana vocatur , mille ducenti viginti quinque 
ccclefiarum praelati. 

Anno Domini’ mccxvi. xi. calendas Ja- 


401 

Domi- 
nicus effet Romae, magifter Reginaldus fan- 
di Aniani Aurclianenfis decanus, a Regina 
coeli jun&us eft Romae, oftenfo fibi coelitus 
per B. Virginem habitu Praedicatorum : En, 
inquit Virgo Maria, ifte eft habitus ordinis 
tui, fcapulare -quale deferimus , omnetnque 
hujus ordinis habitum fibi demonftrans;fic 
ex tunc tam B. Dominicus quam ceteri fra- 
tres , habitum quem Virgo dcmonftraverat 
affumferunt, nam antea fupelliciis utebantur; 
ipfumquc habitum Reginaldus aB.Domini- 


nuarii craftinoB.Thomz Apoftoli, indidio- « Co tam feliciter quam perfeveranter accepit, 

n j c n_. r..:. " .rt. r» r\ r> 


ne quinta Romae apud S. Petrum fuit con- 
firmatus ordo Prxdicatorum.fic B. Dominicus 
quem Deus degerat ab aeterno ,& Innocen- 
tius papa tertius approbaverat praecedenti 
anno, fuit inftitutusfic confirmatus magifter 
fic dominus ordinis ab Honorio papa tertio 
praefati Innocentii fucccflbrc , pontificatus 
iplius domini Honorii anno primo. Hic Ho- 
norius papa S. Dominico fic fratribus fuis 
plura privilegia fic libertates contulit , fic cc- 
clefiasac decimas atque caftra fic pofiefliones 
datas S. Dominico confirmavit, ficut in pri- 
vilegio de confirmatione ordinis continetur. 

Anno Domini mccxvi i. S. Dominicus* - 
Romam rediit , per fe fic fratres fuos mul- 
tiplicationi fratrum ficdilatationi ordinis dan- 
do operam efficacem ; qui cum in bafilica 
S. Petri pernodaret , & in confpedu Dei 
orationem fuam pro confervatione fic dila- 
tatione ordinis , quem per ipfum Deus pno- 
pagaverat, effunderet, fada manu Domini 
fuper cum , apparuerunt ei Petrus fic Pau- 
lus , quorum primus baculum , fecundus 
vero librum tradere videbantur , addebant- 
que: Vade fic praedica, quoniam a Deo ad 


mifTufque eft per B. Dominicum Bononiam, 
quo pervenit xn. cal. Januarii, fcilicet in 
fcftoB.Thomx apoftoli, ibique aedificationi 
populorum fic multiplicationi fratrum dedit 
operam efficacem. 

Anno eodem Domini mccxvi n.poft re- 
ceptionem fratris Reginaldi ad ordinem, 
B. Dominicus in Hifpaniam profcduseft, 
ubi duas domos inftituit , unam fcilicet apud 
Majoricum , quae modo eft monialium fb» 
rorum ordinis noftri ; fic alteram apud Se- 
gobiam, qux domus fratrum Praedicatorum 
in Hifpania prima fuit. 

Anno Domini mccxix. B. Dominicus de 
Hifpania venit Parifius, fit in domoS.Jaco- 
bi prxfata conventum triginta fratrum in- 
venit, fic inde mifit Lemovicas ad conven- 
tum accipiendum ibidem fratrem Petrum 
Cellani, Tolofanum fuperius memoratum i 
qui cum ignorantiam fic librorum penuriam 
allegaret , nam unum folum quaternum de 
Homeliis B. Gregorii tantum habebat , Vcf- 
pondit pius pater , cujus cor erat fiduciam 
habens in Domino: Vade, inquit, fili , fic 
confidenter vade, omni die bis habebo te 


hoc minifterium es elc&us. Moxquc videbat p coram Deo, fic ne dubites , multos acquires 


fratres fuos licet paucos perorbcmdifpcrfos, 
incedentes binos fic binos, verbum Dei po- 
pulis praedicantes. Quapropter Tolofam re- 
diens, Spiritu fando invocato,fratres difperGt, 
fit quofdam quidem in Hifpaniam , quofdam 
vero Pafifius , alios vero Bononiam deftina- 
vit, & fratrem Matthaeum Gallicum ab 
omnibus eledum in abbatem eis praefecit : 
ipfe vero Romam iterum eft reverfus. 

Anno Domini mccxvi i i. data eft fratri- 
bus Praedicatoribus domus S. Jaoobi Parilius 
a magiftro Johanne decano B. Quintini, fic 
ab univerfitate Parifienfi , ad inftantiam pre- 
cum praefati domini Honorii papx tertii, 
quam intraverunt ad habitandum vm.idus 
Augufti. 

Anno eodem Domini mccxviii. circa 
principium per B. Dominicum mifli fuerunt 
fratres a Roma Bononiam , videlicet Johan- 
nes de Navarra , fit quidam frater Bertrandus, 
poftmodum vero frater Chriftianus cum fra- 
tre converfo , qui moram facientes Bononix, 
magnam perpeffi funt ibidem anguftiam pau- 
pertatis. 

Vet. Serift. & Mon. ampl. Collttf. Tom. VI. 


Domino, & afferes multum frudum ; crcfces 
& multiplicabis, & Dominus erit tccum. Et 
fic ipfe frater Petrus poft modum fuis fa- 
miliaribus enarravit. Cum intus vel extra an- 
g aftia a relabatur, invocabat Dominum fic Do- 
minicum, reducens ad memoriam promif- 
fum fuum , & omnia ei profpere fucccdc- 
bant. 

Anno Domini mccxix. beatus Dominicus 
de Parifius profedus eft Bononiam , fic apud 
S. Nicolaum magnum invenit fratrum col- 
legium , quos fub difciplina Chrifti fratris 
Reginaldi cura fic diligentia nutriebat. Tranf- 
mifit autem inde Parifius memoratum fra- 
trem Reginaldum , qui femper & ubique in- 
defeffo mentis fervore Christum Jesum fic 
hunc crucifixum verbo prxdicabat fic opete : 
fedeito de terra fuftulit illum Deus, fic con- 
fummatus in brevi , explevit tempora multa s 
fepuitus eft autem Parifius in ecclefia beatx 
Marix de Campis , eo quod nondum fratres 
fepulturam haberent. 

Anno Domini mccxx. fandus Dominicus 
primum generale capitulum Bononix cclc- 

Cc 


Digitized by 


Google 


Vide tom. 
Anecdot. p. 
t*70. 


403 BERNARDI 

bravit: ift quo capitulo per conftitutioncm 
perpetuam , omnibus temporalibus abdica* 
tis , refignando tam prxfcntibus redditibus 
quam futuris , ordo Praedicatorum pauper- 
tatem voluntariam eft profeffus : in quo 
etiam fuit ftatutum , ut capitulum generale 
uno anno Parilius , alio anno Bononiae ce- 
lebretur , ita tamen quod fequens immediate 
capitulum deberet propter folemnitatem nu- 
merofi tunc conventus apud Bononiam ce- 
lebrari, ficut & fadum fuit. Multa etiam 
fuerunt ftatuta ibidem , quz ufque hodie in 
ordine obfervantuc. Huic capitulo intetfuic 
frater Jordanis , fucceffor B. Dominici , fi- 
cut ipfemet in fuo libello deferibit. 

Anno Domini mccxxi. fuit a beato Do- 
minico fecundum generale capitulum Bo- 
noniae celebratum 5 in quo capitulo vel in 
praecedenti, quod magis aeftimo, fed certi- 
tudinem plenariam non inveni , fundatis jam 
per orbem conventibus circiter fexaginta , 
didi conventus per odo provincias funt di- 
** ftindi, fcilicet Hilpaniam, Provinciam, Theu- 
tonicam , Lombardiam , Romanam provin- 
ciam , Franciam , Hungariam , Angliam. 

Priores provinciales primi inftituti funt hi 
qui fcquuntuf. 

Primus prior provincialis in provincia Pro- 
vinciae , frater Bertrandus de Garriga fupra 
commemoratus & inferius memorandus. 

Primus provincialis in provincia Hifpanix, 
frater Suggerus. 

Primus prior provincialis in provincia 
Franci* , frater Matthaeus fupra memoratus, 
qui fuit primus & noviffimus ordinis noftri 
abbas. 

Primus ptior provincialis in provincia 
Lombardiae , frater ac pater Jordanis , ficut 
ipfemet in fuo libello dcfcripfit. 

Primus prior provincialis in provincia An- 
gliz , frater Gilibertus. 

De Theutonica , Hungaria & Romana 
provincia nondum potui certitudinem inve- 
nire. 

Anno Domini mccxxi. frater Paulus Hun- 
garus, ' qui quando intravit ordinem erat 
adu legens in jure canonico Bononix, cum 
aliis quatuor fratribus miffus eft in Hunga- 
riam per beatum Dominicum. Hunc zftimo 
primum priorem provincialem fuiffe illius 
provinci* , non tamen affero, quia aliter non 
inveni. 

Eodem anno odavo idus Augufti poft 
fecundum capitulum generale , quod eodem 
anno fuerat Bononix celebatum , B. Domi- 
nicus apud Bononiam , fecundum quod ipfe 
pr*dixerat,tranfivit ex hoc mundo adPatrem 
Deum cui fervierat in fpiritu & humilitate, 
quem dominus Hugolinus cardinalis epi- 
fcopus Ofticnfis, tunc apoftolic* fedis lega- 
tus , per femetipfum in ecclefia S. Nicolai 
tradidit fepulturx , & ei familiariter fibi noto 
folemnes exequias celebravit : qu* quidem 


GUIDONIS 404 

i ecclefia fandi Nicolai data fuerat fratribus 
miflis de Roma pet beatum Dominicum 
anno Domini MccxVin. 

Supervixit autem B. Dominicus a confir- 
matione fui ordinis annis quatuor , menfi- 
bus feptem , diebus quindecim 5 ab exordio 
vero primo , quo de ordinis inftitutione tra- 
darc concepit & incepit , ufque ad diem fui 
felicis tranfitus, fluxerunt anni circiter odo- 
decim , quibus in officio praedicationis falu,- 
briter excurfis , quievit feliciter plenus mira- 
culis plufquam annis. 

Anno Domini mccxxi ii. tranflatum fuit 
primo corpus B. Dominici ab archicpifcopo 
Ravcnnatc& quatuor cpifcopis,& magiftro 
Jordane fuo digniflimo fucceffore, levatum 
a terra in arcam primam marmoream , ficut 
in hiftoria de tranflationc ejus plenius con- 
tinetur, in capitulo generali Bononi* cele- 
brato, congregatis ibidem plufquam trecen- 
tis fratribus. Videbatur enim & hoc beati 
viri farcophagum acclamare 5 nam cleri & 
populi ad ipfum devotione crefcente , mo- 
numentum elevabatur a terra , quafi virtute 
interiori exterius pelleretur. In prima autem 
apertione fepulchri tanta' odoris fuavitate 
repleti funt omnes , ac fi coelcftium cella • 
aromatum patuiffet ; & multi compundi , 

& plurcs a diverfis infirmitatibus funt fa- 
nari. 

Hunc beatum patrem Dominicum prae- 
fatus dominus Hugolinus epifeopus Qftien- 
fis»poft mortem Honorii III. fadus papa , 

& Gregorius IX. appellatus , canonizavit , 

& fandorum catalogo annotavit apud Rea- 
tam civitatem Tufcix v. nonas Julii, anno 
Domini mccxxxiv. pontificatus ipfius Grc- 
gorii pap* noni anno vi 1 1. & a felici ejus 
tranfitu anno xi 1 1. 

Gefta prxclara B. Dominici confcripfcrunt 
qui fequuntur fratres viri prxclari. 

Primo omnium venerabilis frater ac pater 
magifter Jordanis dignus ejus fucceffor in 
libello feu tradatu fuo quem intitulavit De 
principio ordinis fratrum Prodicat orum ante 
canonizatronem ipfius , & generale capitulum 
approbavit ; qui libellus incipit in prologo 
hoc modo : Filiis gratia coheredibus gloria 
fratribus univerfis. Vita autem feu legenda [a] 
(a) incipit ibidem in fecundo capitulo hoc 
modo : Hujus temporibus fuit quidam adolef- 
cens nomine Dominicus. 

Secundo fcripfit frater Petrus (£)Ferrandi u \ 
Hifpanus natione de Galexia , poft canoni- 
zationem S. Dominici , & generale capitu- 
lum fimiiiter approbavit : h*c legenda inci- 
pit , ut xftimo : Beatus Dominicus adhuc pue- 
rulus fuo nutricis cuftodia confit ut us. 

Tertio fcripfit frater Constantinus, qui fuit 

(*) De i da legenda fueruntamotaquxdam , ficut patet in 
a&is capituli generalis Bononix celebrati anno Domini m. 
ccxui. Item inaftis capituli Valencenis celebrati an.ucctix. 

(b) De i fio fratre Petro F errandi habetur ia ritis fratrum 
lib. j.cap. }. 


Digitized by 


Google 


> 


40 y LIBELLUS DE MAGISTRIS ORDINIS PRODIC.' 401} 

cpiicopus Urbc-vetanus , dc mandato venc- A bardiar. Sub ifto autem magiftro rrtaximc fuit 
rabii is patris magiftri ordinis fr&tris Johannis ordo-fic mcriro fic numero dilatatus : hic nam» 
Thcutonici, ficut patet in cpiftola ipfius fra- que annis fere quindecim optime regens fit 
tris Conftantini , quae incipit : Reverendo in dirigens ordinem , mille fratres fic amplius 
Chrifio Patri. Prologus vero incipit confc- matfli fua fertur ad ordinem reccpiffe, fit 
quenterhoc modo : Multifarie Multiflue mo- fandum habitum induiffe. Tempore quoque 
dis. Legenda vero incipit hoc modo .pene- ipfius anno Domini Mccxxvm.in primo cA- 
rabilis quidem pater beatus Dominicus ; fic hanc pitulo generaliffimo ordinis , quod fuit Pa- 

legendam funilitcr genetalc capitulum ap- rifius celebratum , primis odo provipeiispef 
probavit. B. Dominicum inftitutis fuerunt quatuorfu» 

Scripfit edam diledus Deo fic hominibus peradditat, fcilicet Polonia, Dacia, Graecia^ 

frater Geraldus de Fracheto Lemovicenfis Terrafanda, ficut notatum inveni. Scilicet iti 

«dicecefts , prior provincialis Provinciae , quali notulis cujufdam antiqui fratris , qui fuit cir- 

colligens fpicasquae manus metentium eva» g ca hujufmodi ftudiofus, fit ab ejus ore ipffi 

ferunt, ficut ipfemet teftatur ibidem , multa audivi. Qualis autem fic quantus extiteritpa- 

quar omiffa vel ignorata ab aliis feriptoribus ter fic magifter ifte in libro tertio qui Vitas 

videbantur recolligens fic componens infc- fratrum inferibitur, plenius eft defcriptuhr. 

eundo libro, qui Vita# fratrum inferibitur , Hic confuetudinem dc cantando Salve regintt 

quem ipfe compofuit fic quinque libellis di- induxit , duo capitula generaliflima celebra» 

ftinxit , qui fecundus ltbcr incipit : Non debet vit , litteras de capitulo generali ad provin- 

, videri fupcrfiuum . cias primus mifit. Sub ipfo fratres ad legen» 

Scriplit nihilominus venerabilis pater fra- • dum Parilius primo licentiati fuerunt , fit 
ter Hymbcrtus magifter ordinis quintus, om- duas fcholas habuerunt. Hic beatus pater 

nia bene dida fic polita a procedentibus re- dum ad terrani fandam ad vifitandum loca 

colligens fic compingens, conflans unam fanda fic fratres tranfiret , pcnranfivit ad ter* 

compilationem ex legenda praefati fratris Fer- ram viventium beatorum idibus Fcbruarij 

randi fic frairis Conftantini, minus necefla- r anno Domini mccxxxvi. non fuit autemce- 

lia rcfccans, bene polita altius rcf>etens,ftylo ^ lebratum generale capitulum in fequenti 

fideli , pulchro fic venufto, ordine quoque fefto Pentecoftes illo anno. Locus aurent 

valde rationabili fic congruo , quo in pluribus libi fanda corpora ipfius patris ac fratris Jor- 

ccteris antefertur, ficut patet diligenter exa- danis, fic duorum fociorum ejus, fcilicet 

minanti fic conferenti, idem afiumens prin- unius fratris clerici Gcraldi nomine, fic unius 

cipium quod fic fr. Conftantinus in fuo pro» fratris converfi vocati Albifii , in littore 

logo , fcilicet in fcquentibus, in locis fuis civitatis quae vocatur Sathaliae, qua? dicitut 

etiam in ipfo prologo fuperaddens fic im- Pcrfilena?, ufquequo fratres de Acon vene- 

mutans convenienter fic apte. Prologus inci- runt, fic cum barcha eos in fuam ecclefiam 

pit fici Multifarie multif que modis. Legenda tranftulerunt , ubi didus pater quiefeit in 

vero incipit confequcnter hoc modo : Beatus Domino, fic multa multis praelii tit beneficia 

Dominicus fratrum Prodicatorum dux & pater fa lutis. 

inclytus. Tertius magifter ordinis fuccelfor fratri# 

Frater Jacobus de Voragine Lombardus, ® ac patris Jordanis fuit frater Raymundus de 

poftmodum archiepifcopus Januenfis , fuam Pcnna-forti Cathalaunus, natione Barchino- 

conflavit compilationem more fuo in vitis nenfis , eledus in magiftrum in capitulo gc* 

fandorum novis , ficut fic de aliis fandis fc- neraii Bononiae celebrato anno Domini 

cic, prout ibidem patet. mccxxxviii. Cumque eligeretur, inclufisele- 

Frater Thedcricus de Appoldia Theuto- doribus, ut moris eft, orantibus fratribus 

nicus , de conventu Erfordcnfi, provincia; Sa- ceteris ante facrum corpus S. Dominici , vi- 

xoniae , tempore fic juflu venerabilis patris dit in vifione imaginaria quidam frate* de- , 

fratris Munionis magiftri ordinis noftri fep- votus illic orans, omnes eledores de camera 

timi, librum novum quem intitulavit Devita exeuntes, fic in medio ecclefiae maximam / 

& miraculis S. Dominici , & de ordine Prodi- unam columnam erigentes , quae erat guttis 

catorum quem inflituit , compilavit circa an- fanguincis purpurata , attingens a fummp 

num Domini mccxc. per capitula fic rubricas. ufquc*deorfum : quod cum intuens laerare- 

Primus liber poft omnes prologos incipit ia E tur, ecce fado ligno ad capitulum omnes 

huac.modum : Dominicus humilis fervus Jesu eledores venerunt, fic eledum concorditer 

Chisti. ab omnibus in primo ferutinio eum nomi- 

Secundus magifter ordinis dignus fuccef- naverunt ; ipfe vero praefens in capitulo nop 

for ac pra?cipuus imitator S. Dominici, fuit erat, fed in qonventu Barchinoncnli exifte- 

frater Jordanis Thcutonicus, verus Ifrae- bat. Miffi funt autem ad cum apud Barchi- 

lita Dei. Hic eledus fuit in magiftrum in ter- nonem pro magifterio praefentando fic fulci- 

tio capitulo generali ordinis , quod fuit Pa- piendo , frater Hugo prior provincialis Fran- 

rifius celebratum anno Domini mccxxh. crar cia;, frater Pontius de Sparra prior provia* 

autem tunc temporis prior provincialis Lpm- cialis Provinckt , frater Philippus , qui priot 

Vet. Script. (jr Mon. ampl. Colle cl. Tom. VI. ^ c 'j 


# 

Digitized by 


Google 


40? BERKASDI GUIDONIS 40» 

fuerat Syrix, fcd in eodem capitulo fuerat A dis hoc modo praevidis Videbatur enim 
abfolutus} frater Stephanus Hifpanus , qui in quod magifter Johannes ftans in fcapulari 
eodem capitulo fuerat abfolutus a prioratu ad portam fororum dicebat : Ego autem itu- 
Lombardix quem diu rexerat , Sc alii muld tus futit in regionem longinquam , Sc huc 
•clerici fratres; Praefatus frater Raymifndus amplius non revertar > non autem oportet 
fuit dodor in decretis Bononiae, & domini contriftarifororesdcmcoreccffu, quia prior 
papae capcllanus Sc poenitentiarius , qui man- provincialis Francix poli me fiet magifter* 
«ante domino Gregorio papa IX. compila- qui multa faciet bona. Eodem die magifter 

verat decretales. Fecit etiam fummam per- Johannes bono fine quievit, & in fcqucnti 

utilem de cafibus five de poenitentia. Item capitulo generali apud Budam in Hungaria 

'Conftkutiones noftras per diftindiones & ca- celebrato, anno Domini mccl i v. didus prior 
pitula ordinavit. Hic cum per biennium re- _ Francis frater Hymbertvs in magiftrum or» 
jtifTet ordinem , propter nimiam debilitatem dinis eft eledus. Hic fuerat Parifius magifter 

fui corporis ad fuam magnam inftantiam in artibus, & cum audiffet jus canonicum, 


fuit a magifterio abfolutus in capitulo gene- 
rali Bononix celebrato anno Domini mccxl. 
ex cujus abfolutione fecuta eft tanta turba- 
tio, quod ftaturumfuic quod magiftri c cilio 
non admitteretur in pofterum , nifi ob im- 
pedimenta perpetua. Supervixit autem vir 
itumiluatis eximis & fandi tatis magns an- 
pis triginta quinque in conventu Barchino- 
fienfi , ubi quievit in Domino , in die epiphar 
nis , odavo idus Januarii , anno Domini 
'Mcclxxv. ubi multam & magnam ipfius fan- 
ditatem crebra miracula protcftantur. 

Quartus magifter ordinis fucccfibr fratris 
flay mundi fuit frater Johannes Teutonicus, 
epifeopus quidem Bofnenfis in Hungaria , 
eledus in magiftrum in capitulo generali 
parifius celebrato anno Domini mccxl i . Hic 
prius fuit prior provincialis Hungarix , ibique 
faduS epifeopus , tandem ceflionem ftnpetra- 
yit , St poft fadus eft prior provincialis Lom- 
bardix , & in magiftrum ordinis affuimus t 
quem renitentem Sc Cc pontificali exemtione 
defendentem , littera domini Gregorii paps 
ftatjm deduda in medium compulit , qus 
dicebat, quod hoc ipfo quod eum ab onere 
Cpifcopali abfolverat , obedientir ordinis & 
laboribus Sc officiis fupponebat. Hic cum 
Parifius ab inclufis eledoribus , ut moris eft , 
cligererur, orans quidam frater religiofus & 
aliquantulum dormiens, videbat quod idem 
frater Johannes in curru igneo ferebatur per 
clauftrum, & evigilans confpcio dixit, Talis 
erit magifter. Hic fuit vir in omni bonitate 
cOnfpicuus , in afpedu Sc affatu gratiofus, 
qui vivens jc moriens fertur & feribitur mi- 
raculis claruiffe. Hic bene rexit ordinem an- 
nis duodecim , migravitque ad Dominum 
pridie nonas Novembris , anno Dni mcclii. 
in conventu Argentinenfi, provinciae Teuto- 
nicae , ubi in Domino requiefeit : nec fuit 
Celebratum generale capitulum in fefto Pcn- 
tecoftes fubfcqucnti. 

. Quintus magifter ordinis fucceffor fratris 
Johannis Teutonici fuit frater Hymbertus , 
oriundus de villa quae dicitur de Romanis, 
dioecefis Viennenfis prope Valentiam. Hujus 
patris eledioncm quadam foror ordinis apud 
Argenrinam in Teutonia , ubi praefatus ma- 
gifter Johaanes obiit & quiefistt, in vifu oo- 


intravic ordinem in fefto S. Andreae , & ia 
fcquenti quadragefima traxit ad ordinem 
magiftrum fuum , fcilicet magiftrum Huga» 
nem. Hic in ordine fuerat ledor JLugdu? 
nenfis & prior, ac prior provincialis Tufciae, 

Sc poftmodum franciae. Hic compilavit & 
ordinavit officium ordinis cccldhfticum , Sc 
librum de omnibus officiis ordinis , & dc 
praedicatione Crucis. Et diverfis infirmitati* 
bus & laboribus plurimis excodus , religionis 
fuit fpeculum Sc imago eundis afpicientibu& 

Vir difcrctus , cautus Sc litteratus, & prae cun» 
dis generationis hujus gratia Dei plenus , 
quae yere imeo lucebat. Didi autem magiftri 
Hymberti inflantia , domino Alexandro 
papa IV. favente , Sc Chriftianiflimo Fran* 
eorum rege Lvdovico juvante, diflenfio 
grandis & gravis, qua; inter magiftros Parii 
fienfes & fratres orta fuerat, machinante ma* 
giftro Guillcrmo de Sando amore , finalitcr 
Sc feliciter ad honorem Dei Sc ordinis eft fo- 
pita. Littera etiam quaedam , qux a domino 
Innocentio papa IV: data fyerat contra ori 
dinem, ipfo infra paucos dies defundo, a 
domino Alexandro papa m principio fui re* 
giminis revocatur. Cum enim didus magii 
fter ad B. Virginem ordinis noftri patronam 
devotiflime confugiflet, ipfa expedivit velo» 
citer quod hominibus impoffibile videbatur. 

Hic cum ordinem rexiffet Sc direxiflet annis 
novem, ceflit magifterio, Sc ejus ceifio fuit 
admiffa a diffini toribus. capituli generalis 
Londoniisin Anglia celebrati , anno Domini 
MccLxm. Supervixit autem in honore & re- 
ligione, annis multis, plenufque dierum & 
operibus bonis ingreffus eft in abundantia 
fepulcrum in conventu Valentino in pro- 
vincia Provinciae, pridie idus Julii anno 

MCCLXXV III. * *sl.lt77i 

Sextus magifter ordinis fucceffor fratris 
Hymberti fuit frater Johannes dc Vercellis 
provincix Lombardix, eledus ad magifte- 
rium in capitulo generali Parifius anno Do- 
mini mcclxiv. Erat autem tunc prior pro- 
vincialis Lombardix. Hic rexerat Parifius in 
jure canonico , fuitque vir magnx prudenti* 

Sc experientix, fama & opinione ubique 
prxclarus , in optimis notus omnibus , om- 
nium vultus Sc nomina quos fcmel noverat 




Digitized by 


Google 



4,09 LIBELLUS DE MAGISTRIS ORDINIS PRODIC 410 

quafi memoriter recolebat : inftin&u quor A fitus, in fefto S.Cecilix ante horajn nonani 

que prudentiae naturalis qua prxditus erat, debitum noftrx mortalitatis exfolvens , fpiri- 

perfonarum conditiones & merita cx pro. ^um reddidit creatori 5 in fefto vero faq&i 

priis moribus Angulorum mirabiliter & fub- Clemcnris ad majoris altaris fiqiftrum cornu 

tiliter difeernebat , fua unicuique tribuens fuit traditus honorificae fepulturx anno Do- 

& impendens. Hic fecit transferri fecundo mini mccxciv. ideoque juxta conftitutio- 

corpus B. Dominici in arcam marmoream , nem non fuit illo anno generale capitulum 

in qua nunc eft , quam ipfc fieri procuravit s celebratum. 

quae tranflatio fa<fta fuit per archiepifeopum Nonus magifter ordinis , fucccifor fratris 
Ravennatem 8c alios epifeopos in capitulo Stephani , fuit frater aebeariffimus pater Ni- 

generali Bononiae , anno Domini Mcapcvu. colaus de Trivifio. (a) Hip fuit clc&us in • 

Hic patriarchatum Jerofolymitanum a do- magiftrum in capitulo generali in Argentina 

mino Nicolao papa III. fibi tranfmiffum, ac- in provincia Tcutoniae celebrato anno Do- 

ciperc recufavit anno Domini mcclxxviu. B “b 1 » mccxcvi! Erat tunc prior provincialis 

Prxfuit autem in magifterio *annis fere vi- Lombardix. Hic in pace & humilitate rexit 

ginti, in quo poft multos labores decum- ordinem annis duobus & dimidio , magnus 

• oens in conventu Montifpcflulani.dicm dau- amator & fetator communitatis. Hicvenc- 


fit extremum pridie calendas Decembris, 
' anno Domini mcclxxxiii. fepultus in ec- 
clefia fiatrum ad lxvam altaris majoris, juxta 
parietem , in tumulo honorabili s ideoque 
juxta conftitutionem non fuit anno fequenti 
generale capitulum celebratum. 

Septimus tnagifter ordinis, fucccifor fratris 
Johannis Verccllenfis, fuit frater Mun to Hif- 
panus , ele&us in magiftrum ordinis in capi- 
tulo generali Bononix celebrato anno Do- 
mini mcclxxxv. Erat autem tunc prior pro- 
vincialis Hifpanix. HU: fuit perfona vene- 
r Jbiljs , nec frangebatur adverfitate quacum- 
que, cum tamen multas perpeftus fuerit. 
Hic prxfuit magifterio annis fex , & feptimus 
agebatur. Fuit autem a magifterio abfolu- 
tus per litteram domini Nicolai (a) papx IV. 
fibi & ordini deftinatam paulo poft generale 
capitulum Palentix , anno Domini mccxci. 
Supervixit autem annis novem poftquam fuit 
a magifterio abfolutus, fuitque affuimus in 
epifeopum Palentinum in Hifpania : tandem 
ad curiam evocatus, fuit ab onere epifcopali 
abfolutus per Bonifacium papam VIII. anno 
Domini mccxcv. Manfit autem in curia diu , 
ibique manens in conventu fratrum diem 
claufir extremum coram pofitis fratribus & 
orantibus , pridie idus Martii anno Domini 
mccxcix. fcpultufquc fuit in habitu folo fra- 
tris , & non in pontificalibus , ficue ipfe vi- 
vens ita fieri petiit & ordinavit. 

♦O&avus magifter ordinis, fuccelfor fratris 
Munionis, fuit frater Stephanus de Bifuntio , 
magifter in theologia Parilius , vir facundus 
& gratiofus admodum prxdicator. Hic fuit 
. dedus in magiftrum in capitulo generali 
JjLomx celebrato, quod prius fuerat apud 
Coloniam affignatum ; fed au&oritatc & man- 
dato papx fuit tranflatum de Colonia apud 
Romam anno Domini mccxcix. Erat au- 
tem tunc prior provincialis Francix, prx- 
fuitque in magifterio annis duobus & dimi- 
dio fere : cumque proficifceretur ad curiam , 
. ia conventu Lucano Romanx provincix po- 

[*) Nicolaus ifte , tftti noftrum -abfolvit magiftrum , fuerat 
fr+ter tdimr,diibu Bitraiymus >pti mertuus tft infrs 48 nn 


rabilis pater , dominus & magifter , quando- 
que retulit de feipfo , qui noverat plenius ve- 
ritatem , quod quartodccimo xtatis fux anno 
Prxdicatorum ordinem eft ingreflus , in quo 
quatuordecim annis primis ftuduit & pro- 
fecit} in aliis quatuordecim annis fcquenti- 
bus exercuit officium ledorix, & quatuor- 
decim annis aliis in prxlationis officio in 
prdine laboravit. Poft hA: autem de officio 
magifterii aflumtus fuit ad cardinalatus ti- 
tulum & honorem anno Domini mccxcviii, 
in prima hebdomada adventus Domini. 

Bonifacius epifeopus fervus fervorum * 
Dei , diledo filio fratri N icolao de Trivifio « 
quondam magiftro ordinis fratrum Prxdi- * 
catorum , in facrofandx Romanx ecclefi* « 
prclbytcrum cardinalem alfumto , falutem & « 
apoftolicam benedidionem. « 

Inter ceteros ordines in agro plantatos « 
Dominico , facrum fratrum Prxdicatorum „ 
ordinem dileximus hadenus & diligere non « 
ccffamuSf ad ca qux pro fp erum flatum ejus « 
fuique honoris incrementa rcfpiciunt pater- « 
nis ftudiis intendentes. Volentes itaque per : « 
fonam tuam , quam laudabilis fama refert, ac « 
fide digna clamat aifertio claris virtutum in- * 
figniis decoratam , & in te prxfatum ordi- « 
pem multipliciter honorari , tc nuper de fra- « 
trum noftrorum confilio in prelbyterum car- * 
dinalcm facrofandx Romanx ecclefix du- * 
ximus aftumendum. Quocirca difererioni « 
tux per apoftolica feripta mandamus , qua- « 
tenus impofitum a Domino tibi onus promta, tt 
devotione fufeipiens , te fubmoto dilationis « 
obftaculo prxpares ad noftram prxfcnriam « 
quam citius acceflurus. Datum Reatx nonis K 
Decembris , pontificatus noftri anno quarto. « 
Prxfatam litteqim cum bulla per deftina- 
tos a papa nuntios accepit ipfc dominus Ni- 
colaus in Lefinhano prope Narbonam xix. 
cal. Februarii in fefto S. Felicis prefbyteri 8$ 
confefforis, anno Dni prxtaxato mccxcviii. 
indeque fequenti mane confujrgcns, Narbo- 
nam intravit feria fexta in fefto S. Mauri ab- 

in hebdomada fanSa , inquit Bcrnardus Guidonis io margine, 
(b) Vide com. 4. Anccdocotmn pag. 

Cc iij 


Digitized by 


Google 


'1 


fexto» 


4,1 B E R N A R D I 

batis , ubi in capitulp fratrum noftrorum , 
prxfentibus fratribus & multis folfimnibus 
viris civitatis & ecclefix Narboncnfrs , leda 
papali littera coram omnibus , ceffit totaliter 
officio magiftratus , & ibidem in confpcdu 
omnium figillum officii fecit frangi , & prx- 
fetx ordinationi & mandato fummi ponti- 
ficis fuum prxbens affenfum, eam cum la- 
crymis acceptavit. Frater Raymundus Hu- 
naudi,tunc prior provincialisProvincix.affi- 
due fuit fecum, & qui vidit & audivit tefti- 
monium perhibuit veritati. Poftmodum ex 
cardinali in fummum pontificem eft levatus, 
& Benedictus XI. appellatas*, de quo plura 
fuperius funt notata, ubi ponuntur Romani 
pontifices affumti de ordine Praedicatorum. 
Hic obiit apud Perufium nonis Julii, feria 
tertia, hora quafi nona, annoDomini mccciv. 
fcpultus die Mercurii confequenti , fcilicet 
viti, idus Julii in ecclefia fratrum Prxdica- 
toruni Perufii, ubi multis miraculis claret, 
& fpecialitcr in dxmoniacis fanandis & dae- 
monibus expellendis , quorum quaedam fu- 
perius litterarum memoriae funt mandata. 

Decimus magifter ordinis fucceffor fratris 
Nicolai fuit frater ?£ lbertu 5 Januenfis , bac- 
calaureus in theologia Parifius , vir magnx 
religionis & obfervantiae regularis, fador ope- 
ris non fermonis. Hic fuit eledus in magi- 
ftrum in capitulo generali Maffilix celebrato, 
anno Domini mccc. fabbato fando Pentc- 
coftes , fcilicet v. cal. Junii, in fine menfis 
Maii, quarta dic, ubi inclufis, ut moris eft, 
clcdoribus in conclavi , numero viginti no- 
vem in univerfo , inter quos erant novem 
priores provinciales , fcilicet frater Guiller- 
mus Francix, frater B. de Juzico Provincix, 
frater Hugo Lombardix, frater /Egidius alias' 
Stanifiaus Polonix , frater Thomas magifter 
in theologia Anglix, frater Oliverius Dacix 
& Grxcix ac regni Sicilix. Infero* ferutinio 
viginti quatuor eledores in ipfum fratrem 
Albertum tunc temporis ledorem conven- 
tus Montis-peffulani , qui unus de eledori- 
bus prxfens erat, vota fua direxerunt ,& ip- 
fum rite & canonice in magiftrum ordinis 
elegerunt, aliis omnibus confentientibus in 
eumdem. Qui inde capitulo celebrato ver- 
fus Romanam curiam arripiens iter fuum , 
cum effet Anagnix in conventu fratrum po- 
litus, infirmatus in fine menfis Augufti quinta 
die qux fuit fabbatum, fcilicet in vigilia vel 
in dic B. Auguftini traditus eft ecclefiafticx 
.fepulturx. Tribus mentibus tantum prxfuit 
ordini ; fabbato fando eladus ad laborem 
magifterii , fabbato quoque a laboribus in 
, Domino requievit anno magnx indulgentix 
Domini prxtaxato mccc. 

Undecimus magifter ordinis fucceffor fra- 
tris Alberti fuit frater Bernardus de Juzico, 
de villa qux appellatur Landarco , Vafatenfis 
dioecefis oriundus, de prxdicatione conven- 
tus Burdegalenfis , vir litteratus & diferetus. 


GUIDONIS -4ii 

A Hic fuit eledus in magiftrum ordinis in ca- 
pitulo generali Colonienfi anno Domini 
mccci. fabbato fando Pentccoftes, fcilicet 
xni. cal. Junii per viam ferutinii. Cum cf- 
fent viginti novem numero eledores, ab 
ododecim eledoribus nominatus , ccterifque 
omnibus confentientibus in eumdem , fadus 
eft magifter concorditer & in pace. Erat au- 
tem tunc prior provincialis Provincix , fue- 
ratque prius ledor & prior Burdegalenfis 
jam femel & iterum, & prior Tolofanus. 

Hic prxfuit magifterio annis duobus , men- 
fibus quatuor, obiitque in conventu Trevi- 
renfi provincix Teutonix xv. cal. Odobris, 

B in fefto S. La*mberti , in die Martis , fuitque 
fepultus in craftino anno Domini mccciii. 

Duodecimus magifter ordinis fucceffor 
fratris Bernardi fuit frater Aymjericus Pla- 
centinus, natione Lombardus- Hic fuit cle- 
dus ad magifterium in capitulo generali To- 
lofx fabbato fando Pentccoftes , fcilicet xvn. 
cal. Junii anno Domini mccciv. Cum enim 
effent triginta fex numero eledores, a ma- 
jori parte medietate eligentium in tertio 
ferutinio nominatur, ceteris confentientibus 
in eumdem , eledus eft in pace & canonice 
in magiftrum. Erat autem tunc led 6 r con- 
ventus Bononienfis & clgdus in priorem 
^ provincialem Grxcia^, non tamen cledor 
magiftri 3 fed prxfens aderat in conversu 
Tolofano , habens tunc in ordine triginta 
feptem annos , quia puer adolefcehtulus eft 
ingreffus. (a) Hic legerat in ordine tam in [4] 
theologia quam in philofophia viginti qua- 
tuor annis , fueratque prior Bononix. Hic 
prxfuit in magifterio annis feptem 5 ceffit au- 
tem officio magifterii , St ejus ceflio fuit ad- 
miffa a diffinitoribus in capitulo generali 
apud Neapolim celebrato anno Domini 

MCCCXI. 

Tertiusdecimus magifter ordinis fuitfra- 
D ter Bereng arius de Landorra, magifter in 
theologia , oriundus de dioeccfi Ruthenenfi, 
de provincia Tolofana , qui fucccffit memo- 
rato fratri Aymerico, fuitque eledus in ge- 
nerali capitulo Carcaffonx in vigilia Pcnte- 
coftes tertio idus Maii anno Domini mcccxii. 
.Congregatis fiquidem ex more eledoribus 
& inclufis , inter quos erant feptcmdecib 
priores provinciales , cum effent quadraginta 
quinque numero eledores , in primo feruti- 
nio triginta fex ipfum in magiftrum ordinis 
^ hominarunt , cetcrifque omnibus accedenti- 
bus & confentientibus in eumdem , eledus 
qft unanimiter & concorditecd in pace. Erae 
autem tunc prior provincialis provincix To- 
lofanx, & vicarius ordinis generalis, com- 
plevcratquc triginta annos in ordine, Sc 
prxcedcnti tertia die eledionis fux inchoa- 
verat trigefimum primum annum , quia To- 
lofx in adolefcentia clfc ingreffus fub anna 

(4) Anqo Domini mccixtii. pridie cal. Aug. fiononi*. 


Digitized by 


Google 


LIBELLUS DE MAGISTRIS ORDINIS PRA-DIC. 414 

Domini McclxxxiI. menfc Maii>in fefto fan- A anno Domitii mcCcxxxi. Illo autem inno 
&orum Gordiani & Epimachi martyrum, non fuit capitulum celebratum , fed feciin- 
Hic prarfuit in magiftcrio ordinis annis quin- dum conftitutioncs ufque ad alium annum 
que, menfibus quali tribus, fuitque fa&us in fefto Pentecoftes prolongatum. (£) J 

archiepifcopus Compoftellanus per provifio- Sextus decimus magifter ordinis fuit fra- 
nem domini JohaNnis papae XXII. cui provi- ter Hugo de Faifamati , natione Gallicus \c) [ e ] 

(ioni confenfum prxbuit in conventu Pari- ac magifter in theologia de provincia Fraii- 
ficnfi,xiv calendas Odtobris, anno Domini cix : fucceflit prxdi<fto fratri Barnabae, fuit- 
que eleftus in capitulo generali apud Divid- 
nem celebrato anno Dommi mcCcxxxii. (d) 
in vigilia Pentecoftes. Erat autem tunc prior 


Mcccxvtn. & fic fuit a magifterio abfolutus. 
Capitulum vero generale iequens quod alfi- 
gnatum fuerat apud Viennam in provincia 


Tcutonix celebrandum, idem papa tranftulic provincialis provincix Francix. Hic praefuit 

& decrevit ut fieret in provincia Francix in officio magifterii (e) 

in Lugduno. Decimus feptimus magifter Drdinis fuit 

Quartus decimus magifter ordinis fuit fra- B fraterGeraldus de Daumaro magifter in theo- 
ter Herveus, magifter in theologia Parilius , lqgia Tolofx , natione Lemovicenlis , & de 
natione Brito, de Monte-Rclaxi , dioecefis conventu Brivcnfi. Hicafiu legebat fenten- 
Trecorenfis , de provincia Francix 5 fuitque tias Parilius , necdum erarformatus bacalau- 

in capitulo generali Lugduni in vigilia Pen- reus , quando in vigilia Pentecoftes ele&us 


tecoftes , vigilia S. Barnabx apoftoli concur- 
rente , 1 v. idus Junii anno Domini Mcccxvtti. 
ab omnibus & lingulis elc&oribus ex more 
conftitutionis in conclavi inclulis , in primo 
ferutinio nominatus pariter & ele&us. Erat 
autem tunc prior provincialis Francix & vi- 
carius ex vigore conftitutionis ordinis genc- 
ralis'i ab ingreflu ordinis anno quadrageli- 
mo fecundo jam completo : quem ordinem 


fuit abfens a capitulo generali, celebrato apud 
Carcaflfonam anno Domini mcccxlii. do- 
minus autem- papa Clemens fcxtiis , cujus 
prxdiclus frater Geraldus erat conlangui- 
neus, audita ele&ionc iplius mandavit im- 
mediate per bullam cancellario Parilienli , 
ut prxdi&um fratrem Geraldum magiftrum 
ordinis licentiarct ad magifterium in theo- 
logia, nonobftante quod curfum fuum non- 


ravit in fefto B. Petri martyris anno Do- ^ dum terminaflet •, & fic ante feftum Johan- 


mrra 

ijBj mcclxxvi. Hic prxfuit in officio magi 
fterii annis quinque & menfibus quali tribus. 
Obiit autem in conventu Narbonenfi pro- 
vincix Provincix anno Domini mcccxxhi. 
odava die menfis Augufti. In ifto claruit 
eminenter feientia & intclligentia veritatis , 
in quibus fuit folidus & profundus , ut pro- 
bant dogmata clara , ftudiofaque pretiofa 
qux in feriptis fuis pofterioribus dereliquit. 
Vir fuit fimplicitatis & innocentix colum- 
binx , celebris fama & opinione fuper omnes 
fuos coxtaneos in feientia & dodtrina. 


Domini mcccxxiv. in vigilia Pentecoftes, 
ubi ab omnibus cleftoribus ex more inclulis 
^t % elcftus concorditer & in pace. Erat au- 
tem tunc prior provincialis Lombardix fu- 
perioris. Hic prxfuit in officio magifterii an- 
nis feptem cum dimidio. Obiit autem in 
conventu Parilienli in fefto B. Pauli eremitx. 


vvurviiiu ji niuivuu xka ivuv wiviuik») gxuviiv uiiv w. mvtuiuuj uwvviu aa t 

& ibidem in choro honorifice tumulatus £ diebus minus. Migravit autem Parilius pri- 


( a ) Altet codex addit : Vir utique pulcher d' prudens , fue- 
ratque bis prior provincialis Lembardie fupefioris. 

{b) Codex alius, addit: Perpejfus autem fuit multas tribu- 
lationes d aiverfitates , aceufatus coram papa f oh anne XXII. 
per multos magnos de ordini quamquam ipft ficut vir conflant 
talibus aduerfitatibus minime frangeretur. 

( c ) al ..Natione Campanus , magifter in theologia , vir ma- 
gna frudentia & experientia, fama d' opinione ubique praela- 
rus, omnibus notus in optimis, inflinBu quoque prudentia na- 
turalis conditiones mirabiliter dif cernebat, (d) al. xxxm. 

(e) Al. addit : vi 1 1. annis d* ultra , quantum eft a fefto 
Pentecoftes ufque feftum S. Dominici, peft multes autem labo* 


to 


nis Baptiftx fattus eft magifter in theologia, 
& in fefto Pentecoftes immediate prxcedcn- 
te , fa&us erat magifter ordinis , ut eft didum. 
Poft feftum autem Johartnis de Parifius aj ud 
Avinionem, ubi erat papa convenit, & in 
fcquentibus jejuniis quatuor temporum .fci- 
licet iv. calendas O&obris anno Domini 
mcccxl 1 1. dominus papa Clemens alfumfit 
eum in prelbyterum cardinalem. Hic fuit 
vir innocens, gratus & humilis , pallidus fa- 
cie , & totus mortificatus in membris. 
Decimus o&avus magifter ordinis fuit fra- 


Quintus decimus magifter ordinis fuit fra- ^ ter Petrus de Palma , magifter in theologia 
ter Barnabas natione Lombardus de Ver- deprovinciaFrancix,nationeBurgundus,dc 
[a] cellisrfd) de provincia Lombardix fuperioris. conventu Bifuntino. Hic pluribus annis prx- 
Succeffit prxdi&o fratri Hcrveo , fuitque cie- fuit in officio provincialatus. Ele&us autem 

£Ius in capitulo generali Burdegalenfi anno fuit concorditer in magiftrum ordinis pet 


omnes elc&orcs , in capitulo generali cele- 
brato Parifius anno Domini mcccxlii j. exce- 
pto fratre Parifio tunc provinciali Provincix, 
qui votftm fuum direxit in fratrem Garinum 
provincialem Francix , libere tamen & Ipon- 
te acceffit ad alium. Prxfuit autem in ma.- 
gifterio anno uno & menfibus decem xiv. 


res , quos quatuor annis continuis in Avenione , ubi tunc erat 
turia, fuflinutrat , occafione immutationis multarum novita- 
tum . quas papa Benediftus XII. motu proprio contra volunta- 
tem ordinis volebat in ordine introducere, Stcumla die Augufti 
incepit graviter infirmari de febre acuta, {j* »« craftinum B. 
Dominici , fcilicet vm. idus Augufti, receptis prius devotiflt- 
me ecclefiafticis /aeramentis , debitum mortalitatis exfelvens , 
impollutum fpiritum tradidit Creatoti. vn. autem die Au- 
gufti, fcilicet in craftinum obitus fui , convenientibus omnibui 
cardinalibus de mane , & aliis prolatis cur ia, & populo mira- 
bili confluente , cum magna cleri do rtligie forum frequentiajd* 
pultus fuit in ecclefia ante majus altare. 


Digitized by 


Google 


4 i5 B E R N A R D I 

ma dic Martii , anno Domini mcccxlv. & ob A 
hoc anno illo non fuit celebratum capitu- 
lum generale. Fuerat autem eledus fabbato 
fando Pcntecoftes, fcilicet idibus Maii,xv. 
dic ipfius mcnfis. i . 

• Decimus nonus magifter ordinis fucce^- 
for magiftri Petri de Palma fuit fraper Ga* 
rinus de Giaco , de provincia Franci* , natio- 
ne Campanus, de conventu Autiffiodorenli, 
magifter in theologia. Hic erat provincialis 
Franci* , quando eledus fuit in magiftrum 
per viam fcrutinii in capitulo celebrato Eri- 
va? , in provincia Tolofaha , anno Domini g 
mcccxlvi. cum elfent enim numero xliv. 
cledores inclufi , ut moris eft , fabbato fando 
Pentecoftcs.tertio nonas Jun.in primo Icruti- 
nio xxv.eledoresvota fua direxerunt in cum, 

& rede ac canouice ipfum magiftrum or- 
dinis elegerunt , omnibus aliis eledoribus 
accedentibus & confentientibus in cum. Al- 
tera manu additur : Hic obiit in conventu 
S. Miliani poft capitulum generale celebra- 
tum Lugduni , anno Domini mcccxlviii. in 
provincia Franci*. 

Vigcfimus magifter ordinis fuit frater Jo- ^ 
hannes de Molendinis magifter in theolo- 
gia , de provincia Tolofana, natione Lcmo- 
vicenfis , ac magifter facri palatii in curia , 
eledus concorditer ab omnibus eledoribus 
inclufis, ut moris eft, in conclavi > in capitu- 
lo generali celebrato Barchinonac, in provin- 
cia Arragoni*, fabbato fando Pcntecoftes, 
per viam ferutinii anno mcccxlix. anno in- 
tegro & ultra , quantum eft & fefto Pente- 
coftes ad feftum Nativitatis Domini , & tunc 
in jejuniis quatuor temporum adunatus fuit 
in Avinione, ubi erat curia Romana, per 
dominum papam Clementem VLinprefby- D 
terium cardinalem titulo S. Sabin* , & illo 
anno fuperfedit ordo a capitulo generali 
celebrando in conventu Caftrenfi provinciae 
Tolofanx. • 

In codice mf. conventus Carcafionenfts 
fequentia habentur. 

Decimus quartus magifter ordinis frater 
Hervcius, magifter in theologia Parifienf. qui 
fuit nobilior clericus temporibus fuis totius 
mundi, eledus ad magifterium in capitulo 
Lugdunenfi unanimiter mcccxviii. Prx- 
fuit annis quinque. Qui cum rediret c capi- £ 
tulo generali apud Barchinonam celebrato 
mcccxx in. poft nimios labores, eundo ad 
curiam Romanam , in conventu Narbonenfi 
in magna devotione poft magnam infirmi- 
tatem fpiritum Deo reddidit , przfentibus 
multis magiftris in theologia. 

Decimus quintus frater Barnabas Vcrcel- 
ienfis , Lombardus natione , qui fuit eledus 
in magiftrum in capitulo Burdigalenfi anno 
mcccxxiv. fepultus Parilius anno mcccxxxi. 
Extat alibi de ejus obitu egregia epiftola. 
Praefuit annis feptem. 


GUIDONIS 416 

Decimus fextus frater Hugo de Vurfamxn » 
eledus Divione mcccxxx 1 1.& obiit Avinione, 
ubi erat ex folemnioribus FF. ordinis refor- 
mantibus ordinem.Ipfe erat magifter in theo- 
logia folemnis, vir magnz diferetionis, ficuc 
apparuit in reformatione przdida. Nam papa 
Benedictus, qui aliqua circa noftrum ordi- 
nem voluit immutare , minime obtinere po- 
tuit. Praefuit annis novem. 

Decimus feptimus frater Ger.ar.dus de 
Daumar., conventus Brivenfis , eledus Car- 
caffon* in vigilia Pcntecoftes mcccxli i . Iftc 
fuit vir magn* devotionis. Non fuit prxfcns 
in capitulo, fed erat tunc Parilius, ubi lege- 
bat fententias , & in fequenti fefto S. Johan- 
nis Baptiftz fadus fuit magifter in theologia i 
Sc in fequenti fefto Michaelis alfumtus fuit 
ad cardinalatum, & anno revoluto migravit 
ad Dominum, Sc credo quod alfumtus eft 
ad coelum. Non praefuit in magifterio per 
annum, ut ex prsdidis apparet. Sepultus eft 
in conventu Brivenfi. 

Decimus odavus frater Petrus de Palma, 
magifter in theologia Parilius , ibidem ele- 
dus. Przfuit tribus annis , Sc migravit ad Do- 
minum. 

Decimus nonus frater GARiNusde Giaco, 
magifter in theologia , de provincia Franci*, 
eledus apud Brivam provinciae Tolofanx 
mcccxlvi. Ifte fuit valde gratiofus, mfmus 
clericus & egregius pr*dicator. Prxfuit annis 
tribus , Sc migravit ad Dominum. 

Vigefimus frater Johannes de Molendi- 
nis de conventu Brivenfi, magifter in theo- 
logia , eledus Barchinon* provincix Ara- 
goni* anno mcccxlix. Non fuit in capitulo, 
fed erat Avinioni magifter (acri palatii. Ipfe 
fuerat inquifitor Toiofanus. Poft dum ma- 
gifterio fungeretur & vifitaret provinciam 
Franci*, alfumtus eft ad cardinalatum. Iftc 
fuit magnus clericus Sc egregius prxdicator, 
nobilis genere, fed nobilior moribus. Prae- 
fuerat magifterio per annum cum dimidio 
quando alfumtus eft ad cardinalatum , Sc fuc- 
celfus fuit in capitulo generali. 

. Vigefimus primus frater Simon de Lin- 
gonis eledus in conventu Caftrenfi provin- 
cix TolofanxMCccLii. Ifte erat magifter in 
theologia, prior provincialis Franci*. JBc 
fuit ftientia prxditus Sc conlilio proviaus , 
papx ac cardinalibus ac domino imperatori 
cctcrifquc principibus mirabiliter acceptus. 
Hic legatus per dominum papam fadus pro 
pace reformanda inter dominps reges Fran- 
ci* Sc Anglix , Spiritu fando cooperante 
inter cos pacem reftituit. Hic epifeopatum 
Nivernenfcm per dominum Innocentium 
papam ftbi collatum, recipere humilitatis cau- 
fa rcciflavit. Hic fere totum ordinem vifita- 
vit. Hic anno mccclxvii. magifterii vero fui 
anno xiv. in hebdomada per odavas Pafch* 
in conventu Parilienfi magifterio ceflit, obe- 
diens fadus domino Urbano papx , qui eum 

epifeopum 


Digitized by 


Google 


4! 7 LIBELLUS DE MAGISTRIS ORDINIS PRAEDIC. 4» 8 


cpifcopum Nannetcnfera ia Britannia fecit, A 
& ut epifeopatum acceptaret ei mandavit. 

Vigefimus fecundus frater Elias Ray- 
mundi, de conventu Brageriacenfi provinciz 
Tolofan*, eledus in conventu Avinioncnfi 
anno mccclxvii. Ide prius faerx theologi* 
profeflor&poenitentiarius domini papx.fa- 
&us fuit per dominum Urbanum papam or- 
dinis vicarius generalis , deinde unanimiter 
in magiftrum ordinis eledus. Hic magiderii 
fui anno primo caufam coepit ducere in mo- 
nachos albos fuper recuperatione corporis 
S.Thomx, & infra annum ad I|nem pet du- 
xit. Nam de mandato Urbani jiapx V. cor- ® 
pus fandum una cum capita ordini fuit rc- 
fritutum , & in magna folemnitate in con- 
ventu Tolofano collocatum mccclxviii. in 
fefto Agnctis fecundo. 

i ' 

SEQUITUR DE SECUNDO GRADU, 
fcilicet de prioribus provincialibus. 


runt ante nt>s, partim ab antiquioribus qui 
viderunt vel audierunt s partim autem re- 
collegi quxdam ab aliis , quafi in memoria- 
libus praenotata , & quxdam ex Vitis fratrum 
Sc gedis B. Dominici , & ex adis capitulo- 
rum aliqua. De his vero qux noftris tempo- 
ribus evenerunt , plura potui ego feire qux 
vidi -vel audivi ab anno Domini mcclxxiX. Nom 
quo Prxdicatorum ordinem intravi , ufquc audoii». 
ad annum Domini mcccxi. quo hxc fcripfi : 
plura quoque ab aliis inquifivi Sc didici , & 
ifta maluuutcumque femiplene feribi a me 
quam a nemine. Sunt etiam nonnulla dc pri- 
mitivis qux nunc feire defiderO , nec inve- 
nire valeo a quo poflim expetere veritatem, 
quia primitivi mortui funt qui viderunt i Sc 
propter lapfum temporis a quorumdam fe- 
morum , qui nunc fuperfunt , memoria exci- 
derunt , aut quafi per folam. veiut fomnii 
nebulam recordantur. Incepi autem ad hoc 
maxime ftudium applicare anno magnx in- 
dulgenti* Domini Jefu Chrifti mccc. paulo 


Praambulum ad fcquentia. 

A Nno Domini mccxix. vel mccxx. coepit 
ordo Prxdicatorum habere priores pro- 
vinciales. Priotcs autem provinciales in C 
provincia Provincix non divifa , & in pro- 
vincia Tolofana , ac in provincia jam di- 
vifa > priores quoque convcntuales Tolo- 
fanx provincix quos potui reperire infe- 
rius continentur : ea vero qua: defunt, fup- 
pleri, & fi qua minus bene pofita funt, emen- 
dari poterunt locis fuis ab his qui noverint 
plenius & certius veritatem , prxeipue circa 
priores conventuum antiquorum vel a me 
diftantium , dc quorum aliquibus nondum 
potui plene ficut volui invenire certitudinem 
veritatis. Hoc autem feire & in fingulis con- 
ventibus habere non erit inutile » fed infpeda 
veritate in multis expediens Sc devotum , ut 
filii qui nafcentur pro patribus Sc exurgent 
in viros perfedos in provincia Tolofana , 
non ignorent primordia & progreffus fui 
datus , fuorumque conventuum Sc locorum, 
&'fub quibus redoribus Sc prioribus profece- 
runt) vivatque memoria jufrorum>cuni lau- 
dibus in terris , qui dum hic viverent in Do- 
mino , vitam perpetuam in czlcdibus me- 
ruerunt. Quod fi inter i ftos.cafus alitus oc- 
currerit ,( nam dc angelorum ordinibus ali- 
qui ceciderunt,) non fit in lapidem offen- £ 
fionis & petram fcandali , fed timorem po- 
tius generet Sc cautelam, ut qui fiat videat 
ne cadat pro fui confcrvatione , gratias agens 
de prxterito,& fibi prxeavens in futurum. 
Sunt etiam nonnulla zterna memoria digna, 
qux nullo illorum qui fciverunt fuperftite , 
nullaque feriptura tefre , dabuntur oblivioni 
perpetuz,curfu temporis prxlabente ; Sc tunc 
fruftra feire defiderabunt poderi , cum nullus 
fit qui cis valeat enarrare. Inquifivi autem 
veritatem dc prxteritis & antiquis qux fuc- 
Vet. Script. & Mon. ampl. CoUcft. Tom. FL 


ante. 

Priores provinciales in provincia Provincia 
ordinis P radicat orum non divifa. 

Primus prior provincialis in provincia Pro- 
vincix fuit frater Bcrtrandus (a) de Garriga, a [ a 3 
villa feu loco fux originis prope Aledum in 
Provincia fic cognominatus. Hic fuit a beato 
Dominico inditutus , cujus fuit focius & co- 
mes fxpius itineris Sc laboris. Hic fuit vit 
magnx fanditatis Sc rigoris, circa feipfuna 
inexorabilis, camifque fux mortificator acer- 
rimus ac imitator prxeipuus beati patris fui 
Dominici , in vigiliis, jejuniis , difciplinis , . 
aliifque rhultis formam fanditatis ejus fibi 
imprimens Sc imbibens. Unde legitur in Vi- 
tis fratrum libro. 1 1 . cap. xix. quod attendens 
B. Dominicus quod frater Bcrtrandus pro 
peccatis fuis fe nimis -affligebat, eique com- 
patiens, interdixit aliquando ne fuas a mo- 
do, fed aliorum culpas dederet ; & tantx 
virtutis verba fuerunt , quod ex tunc pro aliis 
abundanter fleret, pro fe autem flere non 
pollet. In eodem libro quinto capitulo vn» 
legitur de eodem fratre Bertrando, quod qua- 
libet die fere miflam pro peccatis dicebar. 

Cum igitur in conventu Montis-Pcflfulani fra- 
ter Benedidus vir bonus & prudens hoc ad- 
vertiflet, quxfivit ab eo cur raro pro defun- 
dis, & pro peccatis fxpius celebrabat. Qui 
rcfpondit , quia defundi pro quibus orat ec- 
clelia in tuto funt , Sc certum ed, quod per- 
venient ad falutem : nos autem peccatores 
in multiplici periculo & pendulo converfac 
mur. Cui frater ait : Dicatis mihi, prior carit 
fime , fi hic edent duo medici zqualiter pau- 
peres, fed alter omnia membra corporis falva 
haberet, alter vero omnibus careret, cui prius 

( a ) Frater BertranJets erat prior provincialis amo Domini 
IX; /itat inveni in pandam littera Pnsliani, ut dicit in hnar- 
gine Bernardus Guidoais, qui laudat cum tamquam viru/u 
mine abftintnti*. 

Dd 


i 

z 


i 

'.i 




i 


« 




* 


Digitized by 


Google 


/ 





* 


4 ip BERNARDI GUIDONIS, 420 

<ub veniretis? Qui refpondit ei: Qui minus ju- A cum pateretur dolorem dentium , ^ltera die 
vare fe poffet Tunc frater Bcnedi&us ait: aecefiit ad ejus fepulcrum,& fauces cum terra 

^Sic funt defundi , tjui nec os habent ad con- fepulcri ejus fcicavit , & ftatim fuit a dolore 

fitendum, nec aures ad audiendum, nec ocu- dentium liberatus , qui audientibus multis 
los ad flendum , nec manus ad operandum* fuis fcholaribus hoc narravit, 
nec pedes ad peregrinandum , fed noftra fo- Pracmifladuo feripta funt in Vitis fratrum 

lum expetunt fuffragia & expedant : peccato- . lib. vi. cap. ix. Hic quievit in Domino in con- 
res autem praeter noftra fuftragia praedidis ventu Burdegaienft , ut didum eft , x. cal. Ju- 
omnibus juvare fe poflunt. Cum autem, ne fic nii , anno Domini mccxxxvi 1 1, 

acquicfccrct prior , fequenti node quidam Quartus prior provincialis fuit frater Ray- 
tcrribilis defundus ei apparuit , cum tumulo mundus (b) de Falgario , de Miromontc ca- 
ligneo eum graviter premens , qui plufquam B ftro > dioecefts Tolofanz , vir fenfatus & in 
decies eum in illa node excitavit , & terruit, verbo Don^M gratiofus , qui de ofticio pro- 


de vexavit 5 unde in aurora didum fratrem 
Benedidum vocans , & ad altare cum lacry- 
mis accedens devote , ex tunc pro mortuis 
fxpius celebravit. 

Hic, ut in eodem libro fecundo cap. vi. 

N legitur, erat focius & comes itineris B. Do- 
minici de Tolofa proficifeentis Parifius, quan- 
do Theutonicos peregrinos obvios & comi- 
tes itineris , & provifores in neccflariis de 
Rupe-amatoris ufque Aurelianis habuerunt, 
& fufa ad Deum oratione flexis genibus, ut 
intclledum linguae iplorum pariter & lo- 
, quelam Deus eis tribueret , ut eis poflent 
annuntiare Jesum Christum , & fpiritualia 
pro temporalibus jam ftifceptis fubfldiis mi- 
niftrare ,dono Dei intelhgibiliter ftupentibus 
illis Theutonicc funt locuti. Hujus corpus 
fandum, quod fepultum fuit in domo fan- 
dimonialiurti dei Bofquet , ubi & obiit prope 
Auraftcam in Provincia , poft viginti tres 
annos levatum , integrum & incorruptum eft 
repertum, & ibidem cum honore & devo- 
tione congrua cuftoditur , ubi multi confe- 
cuti funt remedia fanitatum : conveniens 
Dei donum incorruptioncm quam fcrvavit 
’ & praedicavit vivus, confcrvat 5 c praedicat 
jam defundus, multifque miraculis ibi claret. 

Secundus prior provincialis fuit frater Ray- 
]*^j mundus (d) de Convenis Vafco , vir admo- 
dum mitis & pius. Hic fuit pofltus in ofticio 
a capitulo generali, quievitque in ofticio, 
fepuitus apud fratres Baioncnfes anno Do- 
mini 

Tertius prior provincialis fuit frater Guil- 
lelmus de Syflac de Burdigaiis oriundus, vir 
religiofus & verax & affluens vifceribus pie- 
tatis. Hic cum apud Burdegalam in Domino 
quieviflet , & corpus ejus fepeliretur , quae- 
dam religiofsr feminae familiares fratrum, 
qua: de ejus morte multum dolebant , lu- 
minaria viderunt defeendentia fuper fof- 
lam , & ex hoc multum confolatae , fratribus 
retulerunt. 

Magiftcr quoque Petrus , qui erat redor 
fcholarum Burdcgalis, audita morte viri Dei, 
Sc confidens de ejus fandirate, quam noverat. 


vincialatus 4 ffumtus fuit ad epifeopatum To- 
lofanum , eiedus in epifeopum in fefto beati 
Benedidi abbatis, anno Domini mccxxxi. Hic 
multa bona fecit fratribus , & redditus epi£ 
copales multum auxit. Migravit ad Chriftum 
xv. cal. Novembris media node , Dominica 
in craftino S. Lucae, anno Domini mcclxx. 
epifeopatus vero fui anno xxxix. fepuitus eft 
in conventu fratrum Tolofae.in fine chori, 
in cujus tumulo infculpti verfus habenthr. 

; Profui R.iy mundus jocet hic quem flet modo 
mundus , 

Cujus erat fundus Mirus-mons , hinc oriundus , 
Verbis facundus , paucis probitate fecundus : 
tattis fecundus magnis ,Jenfuque profundus. 
Ordo facit fratrem fratrum Provincia patrem. 
Mons- P (Julianus ipfum de fratre prior at , 
Sed Tolofanus cathedralis clerus honorat. 
Virgo Maria Dei pr&fentet eum faciei i 
Ut fle fiat ei , dic miferere mei. 

Quintus prior provincialis fuit frater Ro- 
meus (c) Catalanus natione , fed caeleftis 
converfatione, oriundus de Lcvya caftro pro- 
pe Podium-Cerdanum. Succcflit fratri Ray- 
* mundo de Falgario memorato , anno Do- 
mini mccxxxi 1. per provifionem magiftri 
ordinis , ut audivi referri a quodam de fenio- 
ribus. Praefuit in provinciaiatu annis iv. (d) 
vir inter devotos devotior, inter mites mi- 
tior, qui vivens & moriens miraculis coruf 
cavit. Hujus viri fuit flmplex habitus, fupplex 
vultus , graeiofu‘s afpedus , fermo mellifluus, 
pius ad Deum & homines affedus , fpecialis 
ad B. Virginem Mariam devotio , cujus falu- 
tatione dulciflima non poterat fatiari, quam 
lingulis diebus milledes falutabat. Myftcrium 
divina: Incarnationis jugiter in corde gere- 
bat , ore promebat , & omnem fuura fc r mo- 
ne m ex~ipfo condiebat in principio vel in 
medio, vel in fine vel in toto: humilitatem 
cordis & corporis pio venerabatur affedu. 
Ad illud vcrficulum pfalmi: Cum dederit dU 
lettis fuis fomnum , ecce hereditas Domini filii 
merces fruttus ventris , tanta devotione fere- 
batur, tantoque cordis jubilo jocundabatur 


f a ) Inifit enituit patientia Meis & ssmstbilis , inquit in 
margine Bcrnardus G icionis. 

( t ) Jn ifto fit ruit facunda elotftsenti a & gratis ftrmonis , 
Ut in margine addit Bemardiis Guidonis. 

(t) in ifto exar fit fervor devotionis ad Matrem Dei Vir* 


finem & Jefsem prolem , ait in margine Bcrnardus Guidonis. 

(d) Anno Domini ii)f. erat prior provincialis frater R. 
fic at inveni in primo libro mjuifitionis Tolofa , inquit ia mar- 
gine Bcrnardus Guidonis. 


Digitized by 


Google 


I 


411- LIBELLUS DE MAGITRIS ORDINIS PRJEDIC. 41» 

in eo, ut ipfum fempcr in ore vellet habere, A. Hac funt in fojja fratris venerabilis ofia 

Urtde contigit ci faepe ^uod de ore fui loci i, Dicli Romai qui fuit arca Dei. 

cum quo divinum dicebat officium, fpccia- Hic 'jtfumqtti piam diltxit valde Mariam. 
liter verfus de beata Virgine, ipfum verficu-. Sextus prior provincialis fuit frater Pon- 
l«m rapiebat , fi fotfitan contigilfct quod adi * pus de Spatra Burdegalcnfis dioecefis , Vafco 
partem fuam vcrficulus ille non veniflct j natione, leo virtute, agnus manfuetudinc. 
quod tamen diligentius obfifrVabac , & duk Succcflit fratri Romeo anno Domini m. cC, 
ciflime ipfo quali fruebaturin ore , & multo xxkvn. Fuit abtciii abfolutus in capitulo gc- 
profundius in corde. Hic cum Lugduni Sc ncrali Bononiae, anno Domini mccxlii. ficut 


Bardigalis prior conventualis , & iu p:ovin« 
cia Provinciae prior provincialis fuiflfet , St 
multo tempore Domino in ordine defervifi- 
Ut in mira cordis munditia , odorem fandi- 


Sc omnes alii , qui in abfolutioncm magiftri 
ordinis fratris Ray mundi dc Pennaforti con* 
feriferanc } fcd immediate fuit rectedus irfc 
capitulo provinciali MontifpefTulani , anno 


tatis & famse fuar, ubicumque effet , Deo B Domini mccxlii. Hic ficut alter Judas Ma-. 
volente, longe latcquc diffundens, tandem chabaeus, fimilis fadus efi ledni in operibul 
apud Carcaflonam decumbens, in mirabili tuis. Hic fiquidem in diebus fuis non perti-. 
patientia infirmitatem fuftinens , St cum gra* muit principes, in favorem haereticalium con- 

tia fervitia fratrum fufeipiens , puerum Je- _ tra ipfum & contra inquifitores pravitatis 
sum & dominam Mariam ejus matrem Sc haereticae infurgentes. Hunc nor\ 1'uperave- 


Virginem ruminans Sc fratribus inculcans > 
obdormivit in Domino, cordulamcum no* 
dulis quibus mille Ave Maria in die nume- 
rare folitus cra; firmiter manu tenens, anna 
rg-t Domini mcclxii calendas Decembris, (m) 

Eadcmque hora defundionis ejus frater 


runt verba fubdola praelatorum quorumdam, 
qui Tolofano pripeipi applaudebant, inter 
conflantes conftantiffime imperterritus i feni*, 
per flans infatigabiliter verbis St fadis , pa- 
lam & publice : etiam quofdam qui videbant 
tur effe columnae ccclcfiar, rationibus inrefra*. 


Guillermus de Grazanis, conventus Carcaflb: £ gabdibus reftangebat. Cum hac cordis con* 


nenfis , vir religiofus & verax, audivit in dor* 
mitorio claram vocem refonantem (b) & di- 
centem praefatum VcrfiCulum pfalmi , Cuni 
dederit dilettis fuis fomitum , etee hereditas Do* 
mini filii merces fruttus ventris , & flatim di* 
xit in cordc fuo, quod diledus Deo Sc ho* 
minibus frater Romeus fomnum mortis ca- • 
piem, ad hereditatem Domini poffidehdaui 
intrabat, & frudum ventris B. MariA fert>< 
per Virginis, quam totiens dplciffime faliita- 
ver4t , revelata facie jam vifurus & dc labo* 
ribus tam Utilibus merccdem, tam fcliccin ^ 
quam fertilem, perceptu rus abjbat. Statimqud 


flantia lacrymis in praedicationibus & ora- 
tionibus affluebat, & valde mifcricors mi* 
feris St pius erat. Provincialis extitit annis 
duodecim i fuit autem abfolutus a provin* 
eialatu in capitulo generali apud Treverim 
eelebrato, anno Domini MCcxtDf. Tandem 
fradus laboribus & aerate , apud Burdcgalarxt 
obdormiens in Domino refurredionem et*- 
pedat v.cal. Martii , anno domini MccLitf. 

• Septimus prior providcialis fuit frater Stc»-, 
phanus. ( c ) didus dc /llvernhatx. ,-qui fiiC». 
ccflit fratri Pontio de Sparra , cledus in priov 
rem proviqcialem in capitulo provinciali To« 


praefatus frater Guillcrmus confurgcris , Sc q lofano, anno Domini taeexux. Erat. tunc-le» 

I • z? • * J. Z* . . !•* _ . /' a. xi • /L ' /tr 1 : fi. Af - * 1 _ mi. _ 


ad infirmitorium cUrrens , ficut audiverat fio 
invenit. Multa quoque alia laude & memo- 
ria digna , & praeflamiora perfedionis opera 
viderunt in viro Dei Romeo , qui ejus me- 
ruerqht dulci confortio frui. Hujus viri cor* 
pus fandum ,' cum plufquam viginti annis 
fub terra jacuiffct humatum , & fub -divo 


dor Monrifpcflulani St abfens a capitulo ilk>j 
fbqucns vero provinciale capitulum ipfc te- 
nuit in Narbona anno Domini mccl. Inde 
vero poft terminationem capiruli vcnlinS 
Carcaflonam, dum eflet in loco qui dicitur 
Ejialas , inopinato cafu cecidit , & fuit laefut 
graviter in brachio & in crure i ideo tranf» 


in praefato conventu CarcafTonenfi ad ho- mifit fratrem Petrum Hifpani cum fratre Ste» 
norabiliorem locum , ficut dignum erat, fci- t phano Bcnedidi ad magiflrum ordinis fra* 
licet ante altare B. MaRijE Virginis, digno * trem Johanneni Theutonicum, qui in par* 
cum ltonore rranflatum , inventum fuit in- tibus Theutoniae tunc agebat , pro abfolu* 
tegrum St penitus incorruptum circa annum tionc ( d ) a prdvincialatus labore 6t ontrO 
Domini mcClXxxv. ficut compertum eft per ' obtinenda ; fuitque abfolutus per litteram ' 
illos qui pr*fentes interfuerunt > perfpexc- ante capitulum generale. Praefuit anno uno- 
xuntoculis,& manibus contredaverunt: inter & dimidio. Hic fuit vir fandus Sc humiUi» 


quos fubprior qui adfuit, viva voce mihifir- 
pius enarravit. Alia quoque multa devotio- 
ne plena, de eodem fando amico audivi ro-' 
ferri faepius a plcrifque.* 

( » ) Jn calendario vero domus de Glanderio ordinis Cartujtd, 
itrvtni tntitulatum ejus obitum x. eal. bionttmbrit , addit m 
jOnrgifie Bernardus Quidnnts. • 

(b) Non onim audiverat finitum tabui*, cum «//it, ut addit 
In margine Bcrnardbs Guidopis. 

Vet. Script. & Mon. ampl. Colle tt. Tom. VI. 


mus. Vocatus enim Parifius & diutius et* 
pedatus St quflefitus,ut cathedram afeende* 
ret magiflralem > renuit ex fil4' hqpiilitate *■ 
St abfeondit fe, & latuit, illa die. Hic cumr 

(c) De quo liernardtis Gurdonis in margine : it ifto pra . 
ftdfit litteratura facYi canonis, vera- humilitas tordis, miri» 
vmOeenti* operis. 

{ d ) Vide codicem «apitulotum jp torincialium. ‘ 

r . • ' 

Ddij 


Digitized by 


423 BERNARDI GU1DONIS 4*4 

piufquam quadraginta annis in divcrfis con- A undecumque e fient , pro viribus in ftudiis 
ventibus dc fblemnibus locis utiliter & ho- generalibus nutriebr^ , eifque quantum po- 
norabiliter docuifiet in lege divina , virfim- terat in necefiariis providebat, quos poftea 
plicitatis redx dt innocentiae columbinae , tra&oS ad ordinem quanta follicitudincpro- 
. reverentiae ac opinionis praeclarae , dormivit; * moverit non pollet de facili explicari. Hic 
in conventu Biterrenfi , ubi quiefeit in ccclc- multos magnos viros ad ordinem recepit ; 
fia, anno Domini. .... hic pro fide & fidei inquifitionis negotio 

Odavus prior provincialis fuit frater Ge- conftanter fictit coram principibus & prae* 
[4] raldus (a) dc Fracheto, Lcmoviccnlis dia* latis. Tunica una contentus fuit hieme & 
cefis , de Ciftro Luceti prope Letnovicatn >*ftate, ab omni pitancia multo tempore ab- 
oriundas, qui fucccfiit fratri Stephano Ai- fiinens. Provinciam optime rexit dc di texit 
. verno , eledus in capitulo provinciali in Po- n annis quatuor : tandem cum piufquam tri- 


dio B. Mariae celebraro anno Domini mccli. 
erat tunc prior Maiiilienfis. Hic in pace dc 
equitate rexit Provinciam annis odo ; fuit 
autem abfolutus in capitulo generali Va- 
lencenenh , anno Domini m c c l i x. Hic fuit 
homo diledus Deo & hominibus , praedica- 
tor ad clerum dc populum gratiofus, facun- 
dus & facundus , & in omnibus que religio- 
nis funt ad plenum inftru^us , & a primaevis 
annis jugiter enutritus : gratia, facundia, ge- 
nere & opinione praeclarus^ verbo adifica- 
tionis femper dc ubique affluens ; gefta quo- 
que fandorum & virorum illiiftrium < 5 c anti- 
quitates memorabiles gerens in pedore, dc < 
promens in tempore opportuno 5 vii* ubique 
in optimis notus. Hic librum qui Vitas fra- 
trum irffcribitur , dc mandato venerabilis pa- 
, tris fratris Hymberti magiftri ordinis com- 
pilavit , in quo fu» religionis viventem ima- 
ginem legentibus polleris dereliquit. Dormi- 
vit autem cum patribus fuis in conventu Le- 
moviccnti 1 v. nonas Odobrrs , in fello beati 
Franci fci ,anno Domini mcclxxi. cujus cor- . 
pus Ornat & honorat clauftrum fratrum Le- 
movicenfium prope pftmm ecclcfix , Unde 
verfus illi ibidem habemur infculpti. 

- Frater Geralde de Fracheto , pie valde , 

< Tertius hU a te capitur locus immediate. \ 
. Ordo > genus , vita , dijeretio , lingua polita , 
Fama , pudor , pietas , te laudant > pax , amor> 
at is. 

i Nonus prior provincialis fuit frater Pon- 
tius (£) de S. dtgidio > fic -cognominatus , 
qui fuccefiit fratri Geraldo de Fracheto , ele- 
dusin priorem provincialem in capitulo pro- 
vinciali Montifpefluiani anno Domini m. cc. 
xix. Erat autem prior Tolofanus. Hic fuit 
vir longe lateque in optimis notus principi- 
bus Sc prxlatis , domino Clementi papa: IV. 
Ac gloriofo principi fando Ludovico Fran- 
corum regi , quibus gratia magna , favore j 
' ac notitia familiari jundus fuit ex fux me- 
ritis probitatis. Hic li non fuit fcientia praee- 
minens, fuit tamen virtute animi deonver- 
fationis fervore praecellens , communis boni 
ac comnqpitaris amator , magnus Sc arden- 
ttfiimus aemulator. Juvenes aptos & dociles, 

( » ) Quem in codicis margine £c laudat Bcrnardus Guidon is. 
ia 0e vimavit htnignitasmanfsstttsdinis , largitas fnitatisnit, 
timnfstaviUst* mnvtrfsstimk fr dulctMm fer manis. 

( i) ln 0» ftrbnit sulsss rtligienis & pramatta amor 


ginta annis in multis officiis 'ordinis Deo & 
fratribus humiliter Sc utiliter deferviffet , a- 
pud Brivam , Lemoviccnfis diaccfis villam , 
ad quam vifitaturus fratres , qui de novo ibi 
erant , advenerat , quorum tunc prior pro- 
vincialis erat, confcdus fenio, laboribus dc. 
vigiliis Sc jejuniis multis attritus , in mirabili 
fervore fpiritus Deo & hominibus gratus 
diem claufit extremum xv. calendas Julii, 
anno Domini mcclxhi. locumque pcrvellum 
fratrum fuo fando corpore dedicavit : ad 
cujus tumulum multa fiunt miracula, & prae- 
dantur beneficia falutis devote pofcentibus, 
virtute Dei , meritis fandi amici Sc diledi 
fui i quorum quardam alibi funt notata. 

Decimus prior provincialis fuit frater Pe- 
trus dc Valctica Vafco , bis > prima vice fuc- 
ceffit fratri Pontio memorato, eledus hac 
vicc in capitulo provinciali Tolofae anno Do- 
mini mcclxiii. Prarfait illa vice annis tri- 
bus, fuitque abfolutus in capitulo generali 
Trcvitis celebrato anno Domini mcclxvi; 
de quo adhuc. 

Undecimus prior provincialis fuit frater 
Bcrnardus Geraldi de Monte- Albano , dia- 
ccfis Caturccnfis, tribus vicibus. Prima vicc 
fuccefiit fratri Petro de Valctica , eledus itk 
capitulo provinciali Lemovicenfi , in nativi 
tatc-B. Maria Virginis celebrato, anno Do-t 
mini mcclxvi. fuitque ibidem antequam de 
capitulo fratres difcederent confirmatus per 
litteram magiflri ordinis fratris Johannis 
Vercellenfis , tunc in Burdigala exi%ntis* 
Prxfuit autem hac vice annis tribus , fuitque 
abfolutus in capitulo generali Parifius anno 
Domini mcclx ix. & ledor Montis-pcffiilani 
ibidem a fil gnatus. De illo adhuc infra. 

Frater Petrus (c) de Valctica prxfetus fe- 
cunda vice fucccfiit fratri Bcrnardo G&akii,. 
fuitque eledus in capitulo provinciali Bitcr-. 
renfi anno Domini MCCLxix.d confirmatus, 
ibidem a tribus antiquioribus elcdoribus , ex< 
conceffione Sc commiflionc magillri ordini& 
fpCciali , prx fuitque hac ultima vice annis 
feptem, dc fic in univerfo prxfmt annis de-, 
cem. Fuit autem abfolutus hac vicc per lit». 
teram magiflri ordiais, quamipfcmct, fkut 

immunitatis, inquit Bcrnardus Guidonis in margine. 

{c j m 0' viguit virtus difcretisnis in magnis <$» arsisti 't 
pxteiput. £x eodem auftoic. 


Digitized by 


Gc ogle 


) 


LIBELLUS DE MAGISTRIS cOkDINIS PRJE 0 IC.' 4*6 

audivi referri, fecit legi in capitulo fratribus A 1'epultus in eeclefia ante altare B. Donimici 
convocatis in conventu Pctragoricenfi (ab- anno Domini mccxcvi, 


bato fando Pentccoftes, ad tertam ibidem 
ieda littera humiliter fc profternens , anno 
Domini mcclxxvi . Hic fuit vir modedus at- 
que fen fatus , confilio providus dc promtus i 
brevis daturae , fed virtutis magna; > lucerna 
‘montium Vafconi* in confinio praedicatio- 
nis conventus Morlancnfis dc S. Severi» ar- 
dens devptionis ad Deum , ut protendunt 
tua didamtna dc carmina devota , in quibus 
non tam praemeditata cecinit, quam faporata 
primitus & guttata > lucenfquc praeclaro in- 


Frater Bernardus (c) Gcraldi praefatus ter- 
tia St ultima vice fuiccffit fiatti Bcrengarip 
Otarii memorato, elc&u? in capitulo pro- 
vinciali Condomii , in fello S. Dionyfii cele- k 
brato anno Domini Mcclxxxv. dc a magidro 
ordinis confirmatus. Praefuit hac vice annis 
fex , dc fic in univerfo praefuit annis fere qua- 
tuordecim* Hic fuit vir magni cpnftlii , ma- 
gnae expcricqtiae , expertae prudenti* , relir 
gionis probatae. Non libenter monebat fub- 
-ditos (acere cum iple non (aceret cum cif- 


0 ) 


genio intcUcdus , uc declarat inter cetera « dem, : plcnufquc dierum dc operibus ac la- 

: _ L _ J • ^ ® I *L ■ r . o _ 1 _ • . 


promtuarium ab ipfo editum , dc tradatus 
quidam ejufdem devotus dc brevis de gra- 
dibus contemplationis, qui incipit : Natam 
fac mihi viam ia qua Ambulem , &c. Hic fenex 
dc plenus dierum dormivit & quiefeit in con- 
ventu Burdcgalenfi , in fello S. Luci* , anno 
Domini mcclxxviii. 

Frater Bernardus Gcraldi praefatus fecunda 
vice fuccefiit fratri Petro dc Valetka ante- 
d.do. Fuit autem cledus.in capitulo provin- 
ciali Agcnncnfi anno Domini mcclxxvi 


boribus bonis in fenedute bona quievit in 
officio provincialatus > ingreffus in abundan- 
tia lcpukrum in conventu Tolofano , in fsdo 
Dominicae annuntiationis odavo cal. Aprilis, 
inchoante anno Domini mccxci. qua difc 
ordinem intraverat Praedicatorum , intrafle 
creditur chorum dc ordinem angelorum» 
Scpultus eft in medio chori fratrum. 

Tertius decimus prioc fuit frater Bernar- 
dus (d) dc Trilia Ncnuufcnfis , qui fuccefiit £ 
fratri Bcrnardp Gcraldi , clcdus in conventu 
Biterrenfi , in die ad eligendum cledoribqf 


confirmatufquc ibidem a tribus antiquiori- 
[*«] fius clcdoribus (a) cx conccffionc magiftri q afiignata, circa quindenam Paich<r,anno 

ordinis fpecialis eratautcmtunc ledorTo- mini mccxci i. fuitque confirmatus a magi- 

lofanus, Pr*fqit hac vice annis quinque » liro ordinis fratre Munione iqfequentici- 

fiiit autem abfolutus in capitulo generali pitulo generali Palcntix , terminata diffini- 

Florenti* celebrato anno Dqmini mcclxxxi. tione immediate in coqfpedu omnium ibi- 

quo abfoluto , vacavit provincialatus anno dem, ubi erat ipfc pro provincia diffinitor, 

uno integro, quia»ip(c bis fuit ceelcdus in- Praefuit aucent anno uno integro , ffikqii? 

anno illo, dc bis q4fya,eiedjo a magiftro j abfolutus iq fequenti capitulo generali && 

primo fiquidem fuit reeledus in capitulo 
provinciali Mafiiliae anno Domini mcclxxxi» 
dc mifia cledio ad magiftrum ordinis dc caf- 
fara. Secundo vero fuit reeledus eodem an- 
no, affigoata dic ad fligendum feria quarta 


mano anno Domini mccxci i. Hic fuit »va r 
gifter in theologia folidus 6c famoftts , vir 
fenfatus , naturali prudentia proditus, inge- 
nio przpollcns , darus intclledu ad inte^fe 
gentiam fublimium dc fubtilium veritatum» 


ante fefturo purificationis B. Mar, i»e incou- D elautus labiis , animo circumfpedus , dogma- 


ventu Bitexrenfi , anno Domini pr* taxato, 
dc mifia per fratres cl*&io ad fcqvens capir 
• tulyai: generale apud Vienna rp in Teutooia 
ad n>ag$rum?, dc ab.oodem magiftro cafiata 
oano Domini mcclxxxii. De ifto adhuc 
jtifra. . . ■ 1 v * . . ; 

Duodecimus prior, provincialis fuit fratet 
£ b ] Berengarius (b) Otarii Arelatenfis ,. magificr 
in theologia Paribus* Succcftk fratri Bcc- 
nardo Gcraldi , ei edus in capitulo provin- 


ris n edar e ac dodrinx frairjs Thom* exccir 
Icmer imbutus, qui in facris litteris pfgeer 
miuCns dcprxcellens prxdcccfiores fuos (m- 
gulos praeceflitin cifdcm. Hic dogmata <dira 
(ludiofifque pretiofa in (criptis (uccefibrih^i 
poderis dereliquit, feicnt|a , fama ac petfoq^ 
inlignis & celebris in toto ordine i ejng dul- 
cis memoria cum laudibus, vivit dc praeco»- 
niis gloriolis. Hic cum rediret de prxfatQ 
Romano capitulo generali, in conventu Ay& 


ciali Garcafibocnfi , aqno Domini mcclxxxii. nionenfi decumbens, feliciter dc imperepp* 
Praefuit annis trjbusj.foitque abfoliAus in p tibiliter in Domino ob^gfpivit in vjgilia 
capiufip generali Bouonix. anno Domini 
XoqipHWr- Hic ffid vir bonfle dc magn* ap- 
parend*o bene perfcmarus, prxdicator gra- 
fiofus» Diu fervivic in officio legionis j legit 
ctiffia theologiam annis triginta quinque , 

/nultumqpc coaff^uil» Obiit vero in con,- 
vfiatn Momis-pefihlan* tertio nonas Julii, 

(•) kmr.wU&ru maiqmietfitit *ms frmtw Sttfba- 
**i 4* Sf&nhsto , tjmi emfirmstitmm frtnm y 

tl/tvtt.Zx Bemardo Gaiaoiifs. 1 

• {4Q fajait sratii pT*4u*H*As . ... 


R Dominici,annoDominl|£cxcti , Scpuhus 
fuit ibidem , (ed podmodum apud Ncmaq* 
fum civitatem nStiviutis fu* cranflatum eft 
corpus ejus. i. 

Frater Bxkna&dvs jacet hic , cui Trito* 
na/nen . 

flaminis qft amem qwifigmt *t&W nwku 

(#) tn ifto frufilfit tutmflsr religionis £ normo roSitm» 
dinis in jsUtcHt. 

[d) In ifto eUroit emisunjor /Un U ,t. & int f IJig mt io u md o 
t otii. 

X>4ii| 


Digitized by 


Google 


4*7 BERNARDU 

*■ Nitens anciore , f ragrans virtutis odore ; A 
Conflans ac humilis , cum nemini nulla filii lis. 
‘ifle pater patria fuu hujus & Urta fvphia. 
'Munda fuit vita , mens caelica , lingua polita. 
Doftor , lux veri, vox xotli, regula cleri , 

- J&trni regis reftravit dogmata legis. 

. ' Quartus decimus prior provincialis fuit 

£<i] -frater Petrus (*) de -Mukconc Lemovicenfis 
diocccfis , qui fticccffit fratri Bernardo de 
TrHia> clerus in -capitulo provinciali Bri- 
Venfi , in afiumtione B. Mariae fempet Vifgi- 
tfis , anno Domini mccxci i . Erat autem tunc 
inquilitof Tolofanus hxrcticx -pravitatis. B 
Hunc abfolvit a provincialacu per litteram 
frater Stephanus Bifuntinus magrfter ordinis 
pridie quam obiret, anno £>omim toccxciv. 
fed reeledus fuit unanimiter mfequentifefto 
beati Matthix apoftoli , in conventu Carcaf- 
tbrietifi ad eligendum aflignato elcdoribns . s 
convocatis, & ibidem fuit a tribu^antiquio 1 - 
ribtis eledoribus confirmatus , cum ordo tria- 
giftrum non haberet; qui fuerunt frater Bc- 
rengarius Ckarii magifter ih theolog : a .frater 
[ > j Galterus prior Valentinus, frater Helias de 

Briva Lemovicenfis dioecefis. Hic fuit vit 'C 
biiiltcdine pietatis & gratix plenus , miferis 
& peCcatoribus-benignus& pius; nobilis ge- 
mete; fcd nobilior profunda humilitate •& 
•grariflimi converfationis focietate. Prtefuit 
aniiis fere tribus , priorque- provincialis exi- 
ftens obiit in conventu Montis-Albani Vi ! . 
■calendas Augufti , in fefto B. Marthx , annO 
J>o viini mccxcv. ubi primo fcpultus jacuit i 
deinde ad conventum Brivenfcm tranflatum 
fok corpus ejus in capitulo provinciali Ca- . 
turccnii, anno Domini mccxcviii. 

Quintus decimus prior provincialis fuit D 
#arer Raymuncfus(£) Hunaudi de Lantario 
■Tolofanus , qui (hcccffit fratri Petro de Muh 
-eeone , eledus in conventu Nfcrboncnfi , in ' 
iefto S. Martini ad eligendum convocatis 
dedioribus affignato , anno Domini mcCxcV. 

& ibidem fuit a tribus antiquioribus eledd- 
fibuS Confirmatus , quia ordo magiftrum nori 
4iibebat ; qui fuerunt frater Helias de Briva*, 
^quinquagenarius in ordine & amplius ; frater 
-Sefnardus Gauteri Tolofanus quinquagena- 
rius, & frater Johannes dteVeyreriis Catur- 
‘cen/is fimiliter quinquagenarius: Erat autem 
•tunc prior BurdCgaleniis , unde fuit ad pro* 
-vlncialatum affumtus. Hic ex monacho Eld- E 
AdeftfV fadus c Medicator bonus , vir magnx - 
conftantix , granmmx converfationis & fo- 
-cietatis; tantae quoque d^ertetionis & pruj- 
dentiar , quod optime novit difeernere, 
fecundum juftirix xquitatem reddere 
«Ium merita » cui honorem honorem ; ‘cui 
tributum tributum obedientix & corredio- 
Ais^e defeitxdifcipUna^, fuperioribus quiderq 
■ fuis cum multa reverentia obediens; in rc- 

-« i »• . 

(a) Hanc fibi vindicavit mulcedc dulcis fiet otis <$> cento 
■fufitnito erga mife&s*& *(fkB*s. • * * 

(*) In ifto refalfit i*mrha curialitatis <5* reverenti*. ' '- * 



GUIfiONIS 418 

gimine Vero fubditorum oculatu^ , vigil & ^ 
follkkusvcoqftans in arduis, amator bono- 
rum, caftigator infolentium; fo!a poeniterc- 
tis humilitate , & fpe corrcdionis ad indui- I 
gentiana venix fl edebatur. Prxlaros & ma- 
gnates -optime noverat revereri, amicis 53 
familiaribus ordinis regratfari prudenter 5t 
gratiofe, 8e recolligat dulciter & decenter. 

Humiles humilem valde , elati vero fubl?- 
ttiem experiebantur.-^ratus fuit ad fociet^ 
tem, a moris tafn optimi quam finceri; fidus 
amicus orrtni tempore. Nobiljs ipfe gcncrc , 
incultum tamen venerabatur monachum > 
curiofu-mi vero & faftuofum dcteftabatur rcr 
ligiofutn. Prxfiiit ih pacte provincix & vir- 
tute magna ahhk tjWdmor & dimidio, prior- 
que prpVihirialis exiftchs , ac totius pfdinis 
vidarius generalis, obiit iri devotione & rc-. 
bollcdione mirabili -St devota in conventu 
Tolofano , «bi Optaverat , tertio idus Maii, 
feria quarta poft feftum S. Johannis ante poe- 
tam Latih&ta ) anriODOmini mccxcix. fepul- 
tufquecft in medio chori fratrum poft fra 1 
ttem Bdmaidum Gerildi ‘ - ; . ” 

• ^Sextus -decimusp^ior pfot^ricfalts fuit- fra- 
ter Ber nardus de J uztco dioeeefi> B-^atenfis , 

■de pfxditeatiohte Burdegilenfis» •' 

qui fucceflicfratri Riipm%hdo Huniudi , ele- 
dus iri capitulO provihcialf Pcrpiniarii , xV. 
cal. Auguftt , fabbafo poft odavas apoftolo- 
rum Petri 54 Pauli; anhb Domini Mtcxcix. 
fuitque ibidem a tribus anriquioriBris eledoi 1 
Hbus confirnlatusyqtjia Ordo magiftro : Ctrci 
bat, qui fuerunt rfti^Jtfiter -Rayhauridhi Sd- 
veri , haberis iri ordmd^hinquagihk 'n matri 
annum; frater Johaririift-deGcnertfttaPii^iittl 
quagcnariiis iil Ordiriey^fVare^ Jobahnti 
Vigoroli -prior - iS.^Maximirti , 'haberts in or-t 
dine quadraginta n Ove rft r -ariift>s. H ijff tes per^- 
tinebant-ad prardtearioriem conventus Mon- 
ris-peflularii.i fuit autArft^ prior pTovirioialis 
annis fere; du6bus > &!'dc provinciali^ifaf- 
fumtus eft ad magift^iWtr ordiri»- ViJe toau 4- 
tulo generali Golonieifli^pfoDotriS^HMPcei; Aneedoc. p. 
Hic ki'fdb0r4 magifteriPde(udanS;8bftt hl ti7 *‘ 
provincia Teutonix in conventu Trc vireri!*, 
in feftd S. liambCrti ria%#tyfis i arino Dhmini 
Mcccm. - ■ • A v , L J 

Decimas J feptimSs pn?10t proViriclifiS; fuit 
frater Guillcrmus Petfi-dteGodmo Baibrienfis, 
qui fuccteflit fratri- Bernardo de Juzico , ele-i 
dus in oapiluloproVindi^i Agennenfi, in vJ» 
gilia B.> M^ik Magdalenx , anno Domini 
mccc i . fultquea maglftrd>Ordmis fratrOBel^ 
nardo pfxdeceflbre fOOiH provincialatudotv- 
firmatus paulo poft fcft&im S. Michaeiis. Fuit 
autteifi -prior-’ provincialis hac vice arini^fere 
duobus. Fuit abfblutWla <' CipitUl^ «ttdraU 
Biftmtirioriflno DOrhirif Kiccc 1 1 1 . mft pro- 
vincia tunc in duas provincias , & fadus ibi- 
dem iwstdis' cjuftlcai capituli vi cariori n pro- 
Vindia Tolofana : erat autem baccal^ureus 
io theologia. Hic fuit ultimus ps*o*provin- 


Digitized by 


Google 


j 


4i9 . LIBELLUS DE MAGISTRIS ORDINIS PRAEDIC. 


430 


ciaiis in provincia Provinciae nondum di- 
vifa > de quo adhuc infra. 

Praambulum ad /eluentia. 

Anno Domini Mcccin.in generali capi- 
tulo Bifunrino , fuit divifa provincia Provin- 
ciae ordinis Praedicatorum in duas provin- 
cias. Inferiori vero parti provinciae impoli- 
tum eft nomen novum , & vocata eft Pro- 
vincia Tolofana ; &in finiftro choro ratione 
antiquitatis majoris, primum locum retinuit 
ficut, prius , quia in ea ordo Praedicatorum 
originem nofeitur acccpifle ; ordo enim exor- 
dium habuit in Tolofa. Pars vero fuperior 
provincia Provinciae retinuit vetus nomen , 
& Agilium cum angelo, quod & prius ra- 
tione inferipti nominis in eodem, & in dex- 
tro choro poft provinciam Aragoniat ex or- 
dinatione capituli, praevia ratione , fortita 
eft locum fuum. 

Priores provinciales in provincia Tolofana 
ordinis Pradicatorum. 

Primus prior in provincia Tolofana fuit 
frater Guillermus Petri de Godino Baioncn- 
lis , baccalaureus theologiae. Hic fuit eledus 
in capitulo provinciali in Montc-Albano > in 
vigilia S. Michaelis, anno Domini mccciii. 
& confirmatus ibidem a fratre Arnoldojo- 
hannis Caturccnfi, priore Pruliani , audori- 
tate confirmandi a magiftro ordinis com- 
xniiTa libi per litteram in hac parte. Erat au- 
tem tunc vicarius provinciae Tolofanae in adis 
praecedentis capituli generalis inftitutus. Hic 
ficut praemilTum eft fupra , fuit novillimus 
prior in provincia Provinciae non divifa , & 
primus in provincia Tolofana. Ptaefuit hac 
vice in provincia Tolofana a fefto S. Michae- 
lis ufquc ad fecjucns feftum Trinitatis, fuit- 
que ablolutus in fequenti generali capitulo 
Tolofano in craftino Trinitatis, fcilicet vili, 
calendas Junii , in fefto S. Urbani papae, anno 
Domini mccciv. &milfus inde fuit Parilius 
paulo poft capitulum generale , pro magi- 
sterio theologiae praefentatus. Hic poftmo- 
dum fadus fuit tituli S. Cecilix prelbytcr 
cardinalis, fabbato in jejuniis quatuor tem- 
porum adventus , anno Domini mcccxii. 

& ejus corpus requiefeit in conventu To- 
lofano. 

Secundus prior provincialis frater Ber- 
trandus de Claro-montc ( Biageriaccnfis,Pe- 
tragoricenfis dioecelis , fucceflit fratri Guil- 
lerrno Petri de Godino , cledus concorditer 
& in pace a capitulo provinciali # Tolofano 
poft generale ibidem immediate; fuitque 
confirmatus ipfa die clcdionis fuae a magiftro 
ordinis fratre Aytncrico, qui ibidem prae- 
fens erat, videlicet vi i . calendas Junii ; mox- 
que ibidem incoepir fuum provinciale capi- 
tulum celebrare. Erat autem tunc prior 
Carcaflbnenfis, & ibidem fuerat eledor ma- 
giftri ordinis, & generalis capituli diffinitor. 


A anno Domini mccciv. Praefuit in provin- 
cialatu annis duobus, menfibus fere duobus. 
Fuit autem abfolutus per litteram magtftri 
ordinis , quam ipfemet in confpedu fratrum 
qui ad provinciale capitulum Figiaci con- 
venerant , in capitulo fecit legi , ibidem ad 
Aram humiliter fc profternens , in fefto B. 
Margarita: xm. calendas Augufti , anno Do- 
mini mcccvi. Hic obiit in fenedute bona in 
conventu Brageriaci , Dominica infra oda- 
vas omnium Sandorum , nonis Novembris, 
anno Domini mcccxii. ab ingrelfu vero or- 
dinis anno lvi. 

B Xertius prior provincialis frater Bcrenga- 
rius de Landorra dioecelis Ruthenenlis , fuc- 
ccffit fratri Bertrando prarfato , cledus a ca- 
pitulo provinciali in vigilia B. Mariae Magda- 
lenae in Figiaco congregato, & in fequenti 
menfe Augufti a magiftro ordinis fratre Ay-. 
mcrico confirmatus. Erat autem bacalaurcus 
in theologia , in conventu Parifienfi tunc po-> 
litus exiftens, ubi recepit litteram fux con- 
firmationis fequenti menfe Septembris anno 
Domini mcccvi. Prior provincialis fuic an- 
„ nis qpali duobus , fuitque abfolutus propter 
“! magifterium theologiae in generali capitulo 
Paduano, in fefto SS. Primi &* Fcliciani v. 
nonas Junii anno Domini mcccviii. 

Quartus prior provincialis frater Guillcr- 
mus de Anhanis, dioecefis Tolofanae, fucccflic 
fratri Berengario memorato , eledus in ca- 
pitulo provinciali Rivenfi, in vigilia Mag- 
dalenae in Dominica dic ; litteram vero con- 
firmationis recepit in fefto B. Bernardi in 
monafterio Pruliani, anno Domini Mcccvnt. 
Erat aurem tunc prior Tololanus & vicarius 
provinciae Tololanae ; prior provincialis fuic 
annis duobus integris: fuit autem ablolutus 
j per litteram magiftri ordinis fratris Ayme- 
1 rici in capitulo provinciali Appamienfi , in 
fefto B. Mariae Magdaicnae celebrato , leda 
fibi littera abfolutionis ultima die capituli , 
fcilicet in odavis B. Mariae Magdalense anno 
Domini mcccx. 

Frater Bcrengarius de Landorra praefatus 
fecunda vice fucceflit fratri Guillermo dc 
Anhanis praedido, eledus in capitulo pro- 
vinciali Appamienfi praedido ultima dic ca- 
pituli , fcilicet in odavis B. Mariae Magda- 
icnae, anno Domini mcccx. Prior provincia- 
lis fuit hac vice annis fere duobus. Fuit au- 
tem affuimus de provincialatq in magiftrum 
; ordinis in vigilia Pentecoftcs , tertio idu$ 
Maii, anno Domini mcccxii. 

Frater Guillermus de Anhanis prardiduf 
fecunda vice fucceflit fratri Berengario me- 
morato , cledus in capitulo provinciali Car- 
cajQToncnfi , poft generale ibidem : fuitque 
confirmatus ibidem per magiftrum ordinis 
fratrem Berengarium ipfa die elcdiojiis fuae, 
fcilicet in vigilia tranflationis S. Dominici, 
x. calendas Junii, anno Domini mcccxii.. 
Prior provincialis fuit hac vice annis duo-t - 


Digitized by v^ooQie 


, 43* BERN ARDI 

bus, fuitque abfolutus ia capitulo generali 
Xondoniis celebrato anno Domini mcccxiv. 
Hic obiit in monafterio Pruliani iv. idus 
Junii m vigilia S. Barnabz ; fepultus vero 
fuit in felio cjufdem anno Domini mcccxv. 

Quintus prior provincialis frater Johanncs 
de Falbeto Condomenfis , fucceffit 
Guiflermo de Anhams , clerus in capitulo 
provinciali in Altovillarieelebrato in vigilia 
B. Mariae Magdalenx in Dominica die , fuit- 
que confirmatus a magiftro ordinis fratre 
Bercngario , recepta confirmationis littera 
Tolofae , tertio idus Augufti in Dominica die, 
anno Dpmini mcccxiv. Prior provincialis 
fuit annis tribus; fuit autem abfolutus in ca- 
pitulo generali Pampiloniz celebrato anno 
Domint mcccxv n. 

Sextus prior provincialis frater Berenga- 
xius de Maloduno de Terminis conventus 
Brivenfis , fucceffit fratri Johanni de Falbeto , 
eledus in capitulo provinciali Bragcriaci ce- 
lebrato anno Domini mcccxvii. Erat autem 
tunc ledor Lemovicenfis , priorque provin- 
cialis exiftens , fuit vocatusad Romanam cu- 
riam ,& fidus poenitentiarius domini p|pae. 
Inprovincialatu vero praefuit anno quaii uno, 
fuirque propter officium poenitentiae abfolu- 
tus ob officio prioratus per magiflrum ordi- 
nis .poft , generale capitulum Lugduni cele- 
bratum , anno Domini mcccxvi i u & ibidem 
paulo poft infirmatus, migravit ad Domi- 
num , fuitque fepultus in cCclcfia fratrum 
exteriori v. calendas Junii. 

Septimus prior provincialis frater Hugo 
deMarciaco dioecefis Albienfis ; fucceffit fra- 
* f. Bcreoga- tri * Bernardo przdido , fuitque cledus in 
capitulo provinciali Brivar celebrato vi 1 1, 
idus Julii, anno Domini mcccxviii. Erat au- 
tem ledor Tolofanus. Prior fuit annis quafi 
tribus, fuitque abfolutus in capitulo gene- 
rali Florenti* celebrato, anno Dni mcccxxi. 
& ad legendum fententias Parilius affignatus. 
Hic fadus magifter in theologia , & repofitus 
ad honorandam lediotiem & cathedram To- 
lolanam , tandem migravit ad Dominum an- 
no Domini mcccxxvu. Vir fuit magnz veri- 
tatis & laudabilis (implicitatis. 

Odavus prior provincialis frater Guillcl- 
mus Dulcini , de villa & conventu Montis- 
Albani ; fucceffit przdido fratri Hugoni , 
cledus in capitulo provinciali S. Gcrontii,an- 
no Domini mcccxxi. Erat autem tunc prior 
Burdegalcnfis & vicarius provinci* per pro- 
vifionem capituli generalis ; fuitque confir- 
matus per magiftrum ordinis fratrem Her- 
veum. Provincialis fuit cum vicariatu annis 
tribus, fuitque abfolutus in capitulo generali 
Burdegalenfi anno Domini mcccxxiv. & pau- 
lo poft fadus procurator totius ordinis in 
curia Romana, tandem legatus milfus ad par- 
tes Tufciz per dominum papam, pereum- 
dem in Lucanum epifeopum eft affuimus. 

' Nonus prior provincialis frater Hclias 


no, 


G U I D O N I S / 432 

A de Ferrcriis de Salanhaco , conventus Ca- 
turccnfis , fucceffit przdido fratri Guillcr- 
tno, eledus in capitulo provinciali Burdcga- 
lenfi , poft capitulum generale ibidem ; fuit- 
que confirmatus ibidem per magiftrum or- 
dinis fratrem Bamabam , qui in eodem ca- 
pitulo generali cledus fuerat in magiftrum. 
Erat autem tunc przdidus frater Helias le- 
dor Caturccnfis. Prior fuit provincialis quin- 
decim annis continuis; tandem abfolutus 
per litteram anno Domini mcccxxxvi. fadus 
eft prior Pruliani, ubi obiit in anno morta- 
litatis, quz fuit anno Domini mcccxlviii. 

B Decimus prior provincialis frater Petrus 
Guidonis conventus Lcm.ovienfis , oriundus 
de loco qui dicitur Rohcria , qui cum effet 
prior CarcafToncnfis , eledus eft in conventu 
Montis-Albani circa medium Qua dragefimar, 
anno Domini mcccxxxvu. confirmatus fuit 
per magiftrum Hugonem de Bnyfamant , re- 
xitque provinciam quafi feptem annis, & 
tandem abfolutus per litteram , & fadus in- 
quifitor Tolofanus , migravit ad Dominum. 

Undecimus prior provincialis frater Ray- 
xnundus de Duroforti conventus Tolofani, 
oriundus de Villari de Savairico juxta Pru- 

C lianum, qui cum effet inquilicor Majorica- 
rum, eledus eft in capitulo provinciali Al- 
bi* celebrato , anno Domini mcccxluj. fuit- 
que confirmatus per fratrem Petrum de Pal- 
ma magiftrum ordinis. Rexit provinciam 
fere quinque annis , & tandem abfolutus in 
capitulo generali Lugdunenfi anno Domini 
McccxLViii. poft modicum tempus fadus eft 
prior Pruliani, & confequenter magifter in 
theologia , ubi poft aliquos annos emptis red- 
ditibus pro capitulo provinciali in manfo 
fandarum puellarum & circa, datis fibi qua- 
tuor miffis perpetuis fuper quemlibet fratrem 

U facerdotem provinciz in lingulis capitulis, 
obiit in dido monafterio , & fepultus eft 
ibidem. 

Duodecimus prior provincialis eledus & 
non confirmatus frater Bcrtrandus Nigr^alias 
de S. Michaele , conventus Toidfani , oriun- 
dus de S. Michaele de Lanefio , qui fuit ele- 
dus unanimiter in capitulo provinciali ce- 
lebrato in fando Gaudentio, anno Domini 
mcccxlviii. ubi durante capitulo poft tres 
vel quatuor dies migravit ad Dominum & 
fepultus eft in medio chori. 

p Tertius decimus prior provincialis frater 
Guillermus Sudre,con ventus Brivenfis.oriun- 
dus de Laguena, qui cum effet ledor Car- 
caffonz , etedus eft in eodem capirulo fandi 
Gaudentii anno quo fupra,fcilicet mcccxlviii. 
infra odavasapoftolorum Petri & Pauli. Fuit 
confirmatus per fratrem Johanncm de Mo- 
lendinis magiftrum , rexitque provinciam 
duobus annis , poft quos abfolutus per lit- 
teram , fadus magifter facri palatii, ubi legit 
ad honorem Dei & ordinis multis annis ; Sc 
tandem cum effet epifeopus Maffilienfis , per 

dominum 


Digitized by LiOOQle 


433 LIBELLUS DE MAGISTRIS ORDINIS PRODIC. 45+ 

dominum papam Urbinum V. aflumtus eft A Decimus odavus prior provincialis fuit 
in prcfbyicrum cardinalem tituli SS. Johan- frater Stephanus de Cumba , conventus Bcl- 

nis & Pauli , deinde promotus eft in epif- lundz, magjftcr in theologia, oriundus de 

copum Oftienfcm & Velletrenfcm. Dunniocaftro de Vigna rupe, prope Rcllum- 

Quartus decimus prior provincialis frater videre, de manlb vocato Lacumba 5 eledus 
Petrus de Maricalmo , conventus Ruthcnen- in dido capitulo generali Carcaflbnx , anno- 
fis , oriundus de Cammafio , quod dicitur Domini mccclxxviu. unanimiter & in pace. 
Maricalmum, in pertinentiam Cambolafii; Hic idem fuerat procurator ordinis in Ro- 


qui cum e flet bacalaurcus Parificnfis , eledus 
cft in capitulo provinciali in Rivis , celebrato 
Dominica infra odavas apoftolorum Petri 
Sc Pauli, anno Domini mcccl. confirmatus 
per fratrem Johannem de Molendinis ma- 
giftrum ordinis > Tcxitque provinciam qua- 
tuordecim annis , ex quibus duobus annis 
Sc ultra fuit fimul provincialis & inquifitor 
. Tolofanus. Tandem abfolutus in capitulo 
generali Magdeburgenfi, celebrato anno Do- 
mi ni mccclxi 11. nondum audiris rumoribus 
de capitulo, circa feftum apoftolorum Petri 
& Pauli migravit ad Dominum: fepultuscft 
in conventu fuo in capitulo. 

Quintus decimus prior provincialis frater 
Sancius de Ficola, conventus Marciaci, oriun- 
dus de Salvatcrra , dioecefis Tarbienfis ; qui 
cum eflet confeflor illuftris principis domini 
comitis Armaniaci , Sc aflignatus pro anno 


mana curia , refidente in Roma Sc in Avi* 
nione, illud officium procuratori* regens 
per annos feptem. Fuit ifte idem frater Ste- 
phanus, dum eflet procurator ordinis, eledus 
unanimiter in priorem provincialem pro- 
g vinciar Romana; , & confirmatus ; & provin- 
cialatum &c procuratoriam ordinis, quia erat 
in eadem provincia , tenuit , fcilicct per an- 
num cum dimidio. Hic idem' frater Stepha- 
nus fuit fadus vicarius , & mifliis ad provin-- 
ciam Lombardiae inferioris audoritate apo- 
ftolica, per dominum cardinalem Albanen- 
fem,tunc vicarium apoftolicum, ad refor- 
mandum didam provinciam > & in eadem 
provincia idem fadus eft vicarius magiftri 
ordinis. Qui didus frater Stephanus didam 
provinciam, exiftens procurator ordinis Sc vi- 
carius jure duplici, ut praefertur, vifitavit , 
incipiens in Bononiam ; & demum provin- 


fcquenti ad legendum fententias Parifius per C cialem didz provinciz ablolvit, quiafibiin 


ada capituli Ferrcricnfis, eledus eft in capi- 
tulo S. Severi, Dominica poft feftum B. Ma- 
ria; Magdalenz , anno Domini m c c c l x i i i. 
Confirmatus fuit per magiftrum Simonem 
de Lingoniis > & tandem fadus magifter in 
theologia. Rexit provinciam quafi fex an- 
nis , & fuit abfolutus in capitulo Brugenfi 
anno Domini mccclxix. & occafio fuit ^uod 
appellaverat cum multis aliis a magiftro or- 
dinis & ejus vicario: fed -appellationis caufa 
per dominum papam Urbanum V. fuit com- 
mifla capitulo generali , & judicatum injufte 


reformatione Sc corredionibus obfiftobat i 
& multas corrcdiones & reformationes tam 
in conventibus quam in monafteriis fecit in 
eadem. Et poftmodum pro eledione pro- 
vincialis facienda totam provinciam congre- 
gavit in civitate Ravennas , in menfe Fe- 
bruarii anno Domini mccclxx. & quamquam 
multos propter corrediones & punitiones 
offendiflet , ficut mos eft delinquentium cum 
tanguntur ; tamen didus frater Stephanus 
procurator ordinis exiftens & vicarius , adu 
vifitans przfatam provinciam Lombardiz in- 


appellafle; & ideo Sc ipfe & alii graviter ^ ferioris, eledus eft unanimiter Sc in pace in 
/- o j ,, magno gaudio ab omnibus cledoribus j 5 c 

prioribus Sc, przdicatoribus generalibus di- 
dz provinciz in priorem provincialem ; & 
decretum miffum cft ad magiftrum ordinis 
didum magiftrum Heliam Raymundi , qui 
tunc in Romana curia refidebat. Sed ipfe ma- 
gifter ordinis videns multa ardua negotia in 
Romana curia agitari , didum fratrem Src- 
phanum procuratorem ordinis a dido vica- 
riatu revocavit , Sc ad curiam feftinare man- 
davit, de nutu Gregorii papz XI. & eledio 
przfata ceflavit > Sc didus magifter ordinis 
ex commiflione domini papz de priore pro- 
vinciali fine nova eledione providit didz 
provinciz, dido fratre Stephano in procu- 
ratoris ordinis officio remanente in Romana 
Cbria fzpedida. 

Decimus nonus prior provincialis fuit fra* 
ter Petrus Aldcberti , magifter in theologia 
conventus Ruthenz , qui poftea fuit prior 


puniti fuerunt. Sed pepertum fuit appellan- 
tibus quam incurrerant propter or- 

dinationem quz currebat anno illo. 

Sextus decimus prior provincialis frater 
Hugo de Vctduno conventus Figiaci , ma- 
gifter in theologia , eledus anno Domini 
mccclxix. Fuit provincialis per unum 
annum. 

Decimus feptimus fuit frater Bartholo- 
mzus de Riparia, conventus Baionenfis , ma- 
gifter in theologia , eledus in capitulo pro- 
vincialiCarcaflbnenfi,annoDomini mccclxx, £ 
circa feftum omnium Sandorum. Fuit pro- 
vincialis per feptem annos cum dimidio, 
abfolutus in capitulo generali Carcaflonz 
anno Domini mccclxxvih. Hic poftmodum 
tempore fchifmatis dimifla fide Sc unione 
omnium dominorum cardinalium Sc magi- 
ftri ordinis Sc provinciz Tolofanz , errore 
fchifmatis irretitus, ad urbem Romam accef- 


fit femicxcus , Sc poft aliquos annos rediit Pruliani, deinde confeflor domini Bernardi 
ab antipapa Baionenfis epifeopus ordinatus, comitis Armaniaci. Iftc fuit excellens prz- 
Vtt. Scrift. & Mon. «mfl. Tm. VI. Ee 


$35 BERN AR D I 

•dicator & gratiofus : iftc conapofuit Termo- 
nes folemnes, dominicates St fandoraies : 
•ifte multa aedificia fecit fieri in conventu Ru- 
thenar, 1k inibi in pace praideterminavit dies 
Tuos. 

. Vigefimus fuit frater Johanncs de Me- 
Tula , fpeda bilis perfona & zelator rcligio- 
nis/de-con ventu Petragoricenfi. V erum quia 
erat exrirpator vitiorum , habuit aemulos » & 
habuit competitorem magiftrum Petrum de 
Larofla ; qui in profccutione provincialatus 
mortuus cft Parifius , & inibi terminavit dies 
fuos. 

Vigefimus primus fuit frater Petrus do 
Mommafio de conventu Morlancnfi , valens 
magifter in theologia , qui fuit provincialis 
per quatuor annos , St in pace rexit provin- 
ciam. Erat valde devotus Virgini Mari,*:, 

Vigefimus fecundus fuit magifter Johan- 
ncs Dignati, de conventu Rivenfi , magifter 
in theologia ; & fuit fadus provincialis anno 
Domini mccccxvii. Tolofae, & fuit provin- 
cialis per quatuordecim annos > & fuit ab- 
folutus ab officio per magiftrum Bartholo- 
maeum Texerum magiftrum generalem or- 
dinis, 

Vigefimus tertius fuit frater Raymundus 
de Tilljo, magifter egregius in theologia, 
de conventu Carcaflfoncnfi , qui fuit fadus 
provincialis Tolofse anno Domini mccccxxxi* 
Fuit provincialis per novem annos, St ad 
fui requifitionem fuit abfolutus per pradi- 
dum magiftrum ordinis , Sc fuit fadus prior 
monafterii Pruliani : deinde fadus eft epi- 
fcopus Bazatenfis. Fuit etiam inquifitorCar- 
caftona» , deinde Tolofanus , fed dimifit. 

Vigefimus quartus fuit frater Johanncs 
Vayjfcric , magifter egregius , de Capella ec- 
clefiac novat dkxcefis Ruthencnfis , vir fandus 
St in verbo Domini gratiofus , conventus 
Ruthena* : & fuit eledus in capitulo Revelli, 
in fefto B. Mariae Magdalcnar ,anno Domini 
mccccxl. St texit provinciam per triginta & 


UIDONISk 4 )* 

unum annum , quod non reperitdf de quo- 
cumque alio. Hic rexit provinciam in pace» 
& valde laboravit ne conventus gravaren- 
tur in expenfis , & contradicentibus fratri- 
bus , ad fui preces importunas impetravit ab- 
folutionem fuam , quam reverendiffimus 
magifter ordinis Martialis Auribelli voluk 
concedere : fed quia erat amicus fuus > noluit 
fibi difpUcere , & tandem concdfit cani ad 
fui nutum , ut fi vellet eam legere , quod le- 
geret , St fi non > quod dimittetet. 

Vigefimus quintus prior provincialis fuit 
frater Guillermus de Abbatia /conventus 
Morlanis , eledus via Sandi-Spiritus in con- 
ventu Condomicnfi anno mcccc . . * . 

Vigefimus fextus fuit frater Petrus de Bro*< 
cario conventus S. Severi , eledus a tota 
provincia concorditer in capitulo provinciali 
in conventu Hortefii celebrato, anno Domini 
mcccc lxx ix. Dominica infra odavas apofto- 
lorum Petri & Pauli. Hic monafterium Pru- 
liani , quod ad magnam devenerar pauper- 
tatem , fua induftria relevavit , provinciam- 
qne per annos circiter quindecim cum ma- 
gna manfuetudine rexit. Ab hac luce in 
monafterio Montis- Albani migravit anno 
mcccc 

Vigefimus feptimus prior provincialis fuit 
frater Antonius de Cleda, conventus Tolofae, 
in conventu Agenrii a rota provincia una- 
himiter eledus, anno Domini mccccxcii. 
in die S. Martini epifeopi. Hic ratione con- 
gregationis Obfervantinorum , fuo tempore 
introdudae in ifta provincia, labores & mo- 
leftias graves pertulit; St tandem in generali 
capitulo Mediolani celebrato anno Domini 
Mi>v*in fefto Pentecoftcs , non obftanre quod 
a provincia retineretur , una cum ceteris pro- 
vincialibus totius ordinis , qui annos quatuor 
tunc temporis in provincialatu, compleve- 
rant, fuit abfolutus, St fic fuit in provincialatu 
per tredecim annos fere. 





D.igitized by 


Google 




f 


f OOOOOOOOGOOOOOOOOOOOOO 


;ii 

l OOO&V/*bT^« 


HISTORIA 


FUNDATIONUM CONVENTUUM 

ORt)INIS PRAEDICATORUM 

TOLOS ANiE ET PROVINCIA PROVINCIARUM 

' / 

AUCTORE BERNARDO GUIDONIS EJUSDEM ORDINIS. 

/ 

Ex mf bibliotheca regia quod fuit olitn Stephani Bduzju 



FUNDATIO MONASTERII 
Pridiani. 

Nso Domini mccvi. beatus 
Dominicus, opitulante fibi vi- 
co Dei Didaco epifeopo Qxo- 
menfi, eo fcilicet tempore 
quali biennio quo in partibus 
manferat Tolofanis , necnon 
patrocinante viro per omnia memorando, 
domino Fulcone epifeopo Tolofano, cujus g 
ope & patrocinio in hac parte, praecipue in 
fu a dioecefi , opus erat * monafterium quod- 
dam inftituitquod dicitur Prulianum, ficum 
inter Fanum-Jovis & Montem-Rcgalem , in 
dioecefi Toiolarta , ad fufccptionem quarum- 
dam nobilium feminarum, quas parentes 
carum ratione paupertatis egcftate compulfi 
tradebant hfcreticis , qUi illo in tempore in 
eifdem partibus & locis circumvicinis pluri- 
mi habitabant, erudiendas & nutriendas ab ^ 
eis , imo & revera erroribus potius deluen- 
das & in anima perimendas , ficut de tem- 
pore & de caufa inftitutionis fatis colligitur 
& habetur ex libello venerabilis patris fratris 
Jordanis magiftri ordinis , quem fecit & in- 
ritulavit : De principio ordinis Pradtcatorum. 
Partim quoque probantur & extrahuntur 
quaedam ex quibufdam litteris & chartis an- 
tiquis & privilegiis multis ejufdem mona- 
ilerii ab apoftolica fede conceffis» Habeat 
aurem S. Dominicus ad fui fuorumque fu- D 
ftentationem ccclcfiam Fani-Jovis& S. Mar- 
tini de Limofo , & quaedam alia, caftrum 
quoque infigne quod dicitur Caflanis.in dioe- 
ccfi Agennenfi , fibi a domino Simone co- * 
mite Montisfortis collatum > cujus comitis 
erga ipfum fervebat diledio fpecialis > non- 
dum enim ordo Praedicatorum fuerat infti- 
tutus : quae vero de eifdem fibi poterant fub- 
trihere , impendebant fororibus monafterii 
Fct. Scrift. & Mon. ampl. ColU it. Tom. Fi. 


Pruliani > cujus in principio redditus it pro* 
ventus fuerunt tenues, aedificia vero non 
multa , 5c ipfa humilia. Deus 'autem incre- 
mentum dqfiit , beato femper Dominico fun- 
datore meritis & precibus adjuvante , coo* 
perante quoque induftria & fideli difpenfa- 
tione & cuftodia miniftrorum ejus, necnon* 
gratia & meritis habitantium & laudantium 
Deum ibidem node ac die i ubi ufque in 
hodiernum diem ancillar Chrifti fub obfer- 
vantiis mirabilibus, fub ardo filentio, fub 
claufura perpetua , contra otii defidiam pro- 
priis manibus laborantes >& operantes falu-' 
tem fuam , grata exhibent fuo creatori fer- 
Vitia in magno fahditatis Vigore , curti con- 
fcientiarum puritate prarclaram vitam agen- 
tes, falutarem fibi, hominibus exemplarem* 
jocundam angelis , gratam Deo. Quae cum 
numero & merito creverunt, in immenfunt 
odorem fuum longe lateque diffundentes » 
multas Deo devotas ad imitationem fui fan- 
dam feminas provocarunt ad fimilia coeno- 
bia conftruenda. 

• 

I. Eectrfia S. May tini dt Limofo per dominunt 

Berengarium arthiepifeopum Narbtnenfem 
xonfertnr fororibus Pruliani. 

Anno Domini Mccvn. xv. calendas Maii 
dominus Bercngarius Narboncnfis archiepi- 
fcopus.de confenfu & voluntate canonico- 
rum fuorum dedit & libere conceffit pro Ic 
& fuccdforibus fuis , prioriffae & monialibus 
noviter convcrfis , monitis & exemplis fra- 
tris Dominici Oxomenfis fociorumquci^usj 
habitantibus & in perpetuum habitaturis in 
caftro de Fano-Jovis , & in ecclefia B. Ma- 
riae de Pruliano Tolofana: dioecefis,- eccle* 
fiam B. Martini de Limofo,Narbonenfi$ dioe- 
cefis.in Redefio, cum omnibus decimis & 
primitiis territorii B. Martini de Limofo , & 
territorii de Taxo eidetri contigui , cum obla^ 
tioiiibus 5c cum omnibus juribus fuis & pet« 

fe e ij 


Digitized by LjOOQie 



439 BERN ARDI 

tfncntiis , juteperpctuo integre poffidemiam, 
$c nomine ipfarum fratrem Dominicum & 
fratrem Guillermum Ciarcti cum traditione 
inftrumenciin pofleffionem introduxit 8c mi- 
fit, falvo jure epifeopaii in cathedratico, in 
procurationibus 5c vffirationibus,& in com- 
miffione curae animarum ilii facerdoti , qui a 
didis monialibus , vel aliquo fratre loco ca- 
rum , fibi & fuis fucceflbribus fuerit praefenta- 
tus. Actum fuit hoc anno & die quibus fupra, 
Carcallonar in domo epifeopi. Extat inde 
littera prxfad domini archiepifcopi figillata. 

I I. Poffeffio ditfa ecclefi a de Limofo traditur 

Jbror.ibus memoratis Pruliani. 

Anno Domini mccviii. feria quinta , xiv. 
cah Aprilis, rege Philippo regnante, Yiar- 
nus dcAragone., mandato & audoritatedo- 
mjni Berengarii archiepifcopi Narbonenfis, 
tradidit prioriflae & monialibus converfis , 
monitis & exemplis fratris Dominici focio- 
rumque ejus, commorantibus & in perpe- 
tuum commoraturis in caftro Fani-Jovis& 
in ccclclia B. Maria: de Pruliano .Tolofanse 
dioeccfis, ccclcfiam S. Martini <de Limofo, 
Narbonenfis dioecefis, qua: eft in Redefio , 
cum ommbus juribus & perrinentiis luis ac 
*dcciniis , primitiis totius territorii B. Martini 
de Litnolb , & territorii de Taxo eidem con- 
tigui, & oblationibus , & omnibus obven- 
tionibus. Et nomine didarum monialium , 
fratrem Guillermum Ciarcti in corporalem 
pofleffionem mifit, ut didam ecclcfiam ha- 
beant & poflideant in perpetuum. Adum 
fuit hoc anno & die quibus fupra , in praefen- 
tia cftmini Ber.nar.di Raymundi cledi fe- 
dis ecclefiae fandi Nazarii Carcaflbnenfis, & 
Arnaldi capellani de villa Florano,& Ray- 
mundi Scguini, & Bernardi de Pulchro-fado , 
& Guillermi Fcrreoli , & Bertrandi Gayraldi, 
6c Raymundi Arnaldi, & Raymundi clerici 
in Redefio archiprelbyteri , &Raymundide 
Calhavo notarii publici Carcaflbnenfis, qui 
chartam & ffiftrumentum inde rec?pit, quod 
fuit figillo magiftri Yfarni de Conchis , qui 
praeiens interfuit, figillatum, de voluntate 
praefati Ylarni de Aragone, quifigillum fuum 
non habebat. 

III. Commijjio Jit domino Bernardo Carcaffo- 

nenfi epifeopo , ab.archieptfcopo Narbonenfi. 

Anno Domini Mccxvm. vi. cal. Decem- 
bris , frarer A. Narbonenfis archiepifcopus, 
feribendo mandavit & commifit domino 
Bernardo CarcalTonenfi epifeopo , ad que- 
relam fadam per fratrem Guillermum Cla- 
reri, priorem monafterii Pruliani, quatinus 
ad locum fcu ccclcfiam de Limofo accede- 
ret i & convocatis abbate & monachis fandi 
Hilarii Carcaflbnenfis dioeccfis , & pra:faco 
fratre Guillertno Clareri priore Pruliani, ve- 
ritatem inquireret dc hoc quod prior con- 
querendo monftravit , videlicet quod cum 


GUIDONI S 440 

A priorifla & moniales de Pruliano effent in 
pofleffione ecclefia: B. Martini de Limofo, •’ 
praefati abbas & monachi praedidam ecclc- 
fiam violenter invaferunt,& fratres qui prae- 
didam ecclcfiam nbminc praedidarum prio- 
rifla: & monialium tenebant & poffidebant , 
per violentiam dc eadem ecclefia expule- 
runt : & fi ita inveniret, praefatis prioriflae & 
monialibus pofleffionem didae ecclefiae -re- 
ftituerct. Extat inde littera archiepifcopi fi- -» 
gillata, data Mafliliae. 

IV. Refiitntio poffejfionis ecclefia B.: Martini 
® de Limofo , facta for Qr ibus Pruliani. 

1 

‘Anno Domini mccxix. idus Aprilis, prae- 
fatus dominus Bernardus Carcaflbnenfis epi- 
fcopus , dc mandato & audoritate praefati 
domini A. archiepifcopi Narbonenfis , refti- 
tuit ecclefiam B. Martini de Limofo cum 
omnibus juribus fuis, fratri Guillermo Clareri, 
priori & procuratori monafterii B. Mariae de 
Pruliano Tolofana: dioecefis, nomine prae- 
didae priorifla: & conventus ejufdem mona- 
fterii : quam pofleffionem dominus Alboynus 
abbas & monachi monafterii memorati S. 
Hilarii per violentiam occupaverant, & fra- 
tres qui nbminc didarum prioriflae & con- 
ventus didam ecclefiam poffidebant , de ea- 
dem per violentiam expulerant. Adum fuit 
in villa de Limofo in capella , anno & dic 
ut fupra, in prarfentia praefati abbatis Alboyni 
& domini Yfarni de Aragone archidiaconi 
Carcaflbnenfis, & domini Ylarni de Conchis 
archidiaconi Narbonenfis in Redefio , Ber- 
. nardi de Flacciano , Peregrini de Flacciano , 
Arnaldi Sancii de Lauraco , Guillermi Gri- 
maudi de Fano-Jovis. Extat fuper hoc lic- 
D tera figillata praefati domini epifeopi Car- 
caflbnenfis. 

V. Iterum refiituitur pof effio ecclefia B. Martini 
de Limofo for oribus Pruliani , per di finiti- 
vam fententiam domini Amelii archiepifcopi 
jtarbonenfis. ' 

Anno Domini mccxxh. pridie nonas 
Odobris , dominus A. archiepifcopus Narbo- 
nenfis diffinitivam tulit fententiam in caufa 
quae coram ipfo ventilabatur, per fratrem 
Guillermum Clareti , priorem monafterii B, 
Mariae dc Pruliano Tolofanae dioeccfis, no- 
g mine priorifla: & conventus praefati mona- 
fterii cx una parte, & per abbatem & con- 
ventum monafterii S. Hilarii Carcaflbnenfis 
dioecefis ex altera , fuper ecclefia B. Martini 
de Limofo , & domibus & rebus ejufdem 
ecclefia: s quas cum priorifla & moniales prar- 
didae pacifice poffiderent, praefari abbas 6c 
* monachi monafterii S. Hilarii violenter in- 
vaferant , & dc pofleffione didarum ecclefiae 
& domorum & fupelledilium praefatas prio- 
riffam & moniales temere fpoliarunt, non 
fine juris injuria in praejudicium praedida- 
rum : quam pofleffionem praefatus frater 


Digitized by 


Google 


44i HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRODIC. 441 

GuillermusClareti prior , norriine didarum A priorem fratrum Praedicatorum in Provincia, 


prioriflae & monialium libi reftitui petebat , 
& cum .initantia fupplicabat. Verum abbas 
praedidus monaiterii.S. Hilarii, procurator 
ejufdem conventus conftitutus ad caufam 
praedidam ex adverfo dicebat , quod cum 
praedidum , monafterium S. Hilarii in dida- 
rum ecclefiae & domorum & rerum poflfef- 
fione fuiffet, quando hoftium incuriione & 
haereticorum & inimicorum fidei & pacis 
fuit diilipatum, & dida eccleiia S. Martini 
de Limofo ad ipfum monafterium de jure 
pertineat, fibi nomine monafterii S. Hilarii 
. reftitutio potius, vel ipfa pofleffio de jure 
adjudicari debeat. Quibus omnibus & aliis 
quae pars utraque propofuit auditis & in- 
teiledis, juris ordine obfervato, fada coh- 
c.lufione juris & fadi , praehabito prudentum 
virorum conlllio, praefatus frater A. archie- 
pifeopus Narbonenfis, cum fibiconftaret ad 
plenum per confeffionem didi abbatis mor 
nafterii S. Hilarii , praefatum fratrem Guiller- 
mum Clareti priorem & procuratorem mo- 
nafterii B. Maria: de Pruliano,didas eccleliam 
B. Martini de Limofo , &• domos & res ejuf- 
dem tunc nomine prioriflae & conventus 
didi monafterii B. Mariae de Pruliano pofle-' 
diflfe, quando a didis abbate & conventu 
S. Hilarii fuerat fpoliatus,reftitutionem om- 
nium praemifforum , de quibus adum fuit 
coram ipfo , per diffinitivam fententiam pro- 
nuntiavit faciendam prsefaco fratri Guiller- 
mo Clareti priori , nomine praedidat um prio- 
riflae & conventus 5 didis abbati.& conventui 
monafterii S. Hilarii fuper praeriiiftis omnibus 
filentium imponens. Lata fuit haec fententia 
apud Limofum anno & dic quibus fupra , in 
ecclefia S. Martini , in praefentia abbatis fandi 


B 


audoritate legationis fu»confirmavit,&di>. 
dam ecclefiam didis monialibus in perpe* 
tuum poffidendam integre conccflit ; teno- 
rem & litteram donationis ipfius domini 
Berengarii archiepifcopi Narbonenfis in fuis 
infertum litterte figilli fui munimine robo- 
ravit. Adum fuit Biterris in aula domini 
epifeopi anno & die ut fupra. 

VII. Finalis cr univerfalis determinatio qua- 
ftionum cr controverfiarum inter monafte - 
rium S. Hilarii & monafterium Pruliani fer 
viam compromifft. 

Anno Domini mccxxiv. vi. cal. Aprilis, 
cum controverfiae effient inrer dominum Al* 
boynum abbatem & conventum monafterii 
•S. Hilarii Carcaffonenfisdiqecefis cx una par- 
te , & fratrem Guillcrmum Clareti priorem , 
& B. prioriflam & conventum monafterii de 
Pruliano dioecefis Tolofanx ex altera , tam 
fuper monafterio S. Hilarii & membris ejus , 
quam fuper ecclefia de Limofo & decimis 
ejufdem , quam etiam fuper omnibus quac- 
ftionibus & querelis quar inter partes eafdcrn 
motae funt vel moveri poffient ufque in prx- 
fentem diem > de omnibus compromifcrunt 
didat partes in dominum R. abbatem fandi 
Polycarpi Nai bonenfis dioecefis , & Yfarnum 
deAragone archidiaconum Carcaflonenfem, 
tenentem locum domini archiepifcopi Nar- 
bonenfis in Redefio ; promittentes fub poena 
centum marcarum argenti, fe tenere & fer- 
vare quidquid per eos ordinatum vel con- 
cordatum fuerit quocumque modo. Prarfati 
vero domini R. abbas S. Polycarpi & Yfar- 
nus de Aragone archidiaconus memoratus , 
vifis, auditis & intelledis petitionibus, refpon- 


Pauli Narbonenfis, domini Yfarni de Con- r, fionibus , juribus & rationibus utriufque par- 


chis archidiaconi in Redefio , domini Yfarni 
dc Aragone archidiaconi Carcaflbncnfis , 
Bernardi de Flacciano, Yfarni de Taxo , Petri 
dc Taxo, Raymundi de Calhavo norarii pu- 
blici , qui de praemiffis inftrumentUm rece- 
pit. Extat inde littera ipfius A. archiepifcopi - 
figilli munimine roborata ; in qua etiam ipfe 
confirmat prxdidam donationem didae ec- 
clefiae B. Martini , quam memoratus prarde- 
ceflbr fuus dominus Bcrengarius archiepiLo- 
pus , fecerat praefatis prioriflae & monialibus 
Pruliani jure perpetuo poffidendam. 

VI. Dominus Coriradus legatus donationem ec- 
clefia B. Martini de Limofo faSlam 
fororibus Pruliani confirmat. 

Anno Domini mccxxiii. v. cal. Aprilis 
dominus Conradus Portuenfis & S. Rufinae 
epifeopus cardinalis, apoftolicae ledis legatus, 
prxfatam donationem ecclefiae B. Martini 
de Limofo, faciam a domino Berengario ar- 
chiepilcopo Narbonenfi prioriflar & monia- 
libus Pruliani , prout fuperius plenius conti- 
netur , praefentatam per fratrem Bertrandum 


tis , praedidas controvcrfias terminarunt hoc 
modo. In primis de voluntate & confenfu 
utriufque partis ordinantes & diffinientes, 
quod didus Alboynus abbas & conventus 
didi monafterii S. Hilarii , tam ipfi quam fuc- 
cefTore§ fui habeant in perpetuum monafte- 
rium S. Hilarii cum pertinentiis fuis. Item 
ordinaverunt de voluntate & confenfu utriufc 
que partis , quod didus frater Guillermus 
Clareti prior & procurator & B. prioriffia & 
conventus monafterii de Pruliano, tam ipfe 
£ quam fucccflbres earumdem, habeant ecclc- 
fiam S. Martini de Limofo cum omnibus 
pertinentiis fuis in perpetuum : ita quod dein- 
ceps praedidae partes fuper praemiffis nullam 
altera alteri moveat quarftionem 5 fed fopitis 
omnibus quaiftionibus & querelis, quae ufque 
in hodiernum diem oriri pofient ,, praefens 
compoiitio & ordinatio, perpetuam obtineat 
firmitatem. Adum fuit hoc in villa dc Li- 
mofo , in capella B. Martini , in praefentia 
domini Y farni de Conchis archidiaconi Nar- 
bonenfis in Redefio, Bernardi de Flacciano, 
Yfaini de Taxo , Peregrini de Flacciano * 

Ee iij 


Digitized by 


Google 


i 


5(43 • B E R N A R D I 

Petri de “Capella, Pagani Corona , Bernardi 
Maniella,Guillern}i Grimaudide Fanotjovis, 
Arnaldi dc Juliano notarii publici Fani-Jo- 
vis , qui inde initrumentum recepit & fcriplit 
annode die ut fupra' : & praefati duo arbitri 
figillis fuis roboraverunt. 

VIII. Dominus Romanus 'cardinalis legatus 
confirmat donationem ecclejia S. Martini 
de Limofo fororibus Pruliani. 

Anno Domini mccxxix. pridie cal. De- 
cembris dominus Romanus fandi Angeli 
diaconus cardinalis, apoftoiies fedis legatus, 
•donationem & litteram domini Berengarii 
archiepifcopiNarbonenfis de ccclefia S. Mar- 
tini dc Limofo memorata , prxfentatam libi 
per fratrem Raymundum priorem monafte- 
■rii monialium B. M. de Pruliano Tolofan*- 
dioecefis, audoritate legationis fu® confir- 
mavit , & ecclefiam conceffit eilHcm in per- 
petuum integre poflidendam. Adum fuit hoc 
in prxfentia venerabilium patrum Petri Nar- 
■bonenfis archiepifcopi , Sq Clarini epifeopi, 
& Guillcrmi archidiaconi majoris, & Ber- 
nardi arehidiaconi minoris Carcaffoncnfis, 
anno & die quibus fupra. Extat inde littera 
legati , figilli fui munimine roborata. 

<JX. Gregor ius papa confirmat compofit tonem 
fatlam inter monaflerium S. Hilarii 
(fi monajlerium Pruliani. 

G r i g o r i us epifeopus fervas fervorum 
Dei , diledis in Chrifto filiabus priorifl* & 
conventui monafterii de Pruliano , ordinis 
S. Auguftini Tolofan* dioeccfis , falutem & 
apoftolicam benedidionem. Exhibita no- 
bis ve (Ira petitio continebat, quod cum in- 
ter vos exparte una , & abbatem & conven- 
tum S. Hilarii ordinis S. Benedidi Carcaffo- 
nenfis dioecefis ex altera , fuper ccclefia dc 
Limofo Narbonenfis dioeccfis fuborta fuiffec 
maceria quxftionis : tandem, mediantibus 
bonis viris , amicabilis inter partes compo- 
fitio intervenit : quare fuit ex parte vcftra 
nobis humiliter fupjplicatum , ut eaqi apo- 
ftolico curaremus munimine roborare. Nos 
igitur vcftris devotis precibus inclinati , com- 
pofitionem prtefatam,ficut fine pravitate pro- 
vide fada cft , & ab utraque parte fponte 
lecepta & hadenus pacifice obferyata , au- 
doritate apoftolica confirmamus , & prac- 
ientis feripti patrocinio communifaus. Nulli 
ergo omnino hominum liceat hanc pagi- 
nam noftr* confirmationis infringere , vel ei 
aufu temerario contraire. Si quis autem, &c. 
Datum Lateranis vixi. cal. Junii , pontifi- 
catus noftri anno v. 

X. Dominus P. Amelii archiepifcopus Narbo- 
nenfis confirmavit donationem ecclejia de 
Limofo fatlam prius a domino Berengario 
pradecefore fuo fororibus Pruliani. 

Anno Domini mccxxxi. v. calendas Maii 


GUIDONIS 444 

A frater P. de Alcfto, prior monialium beat* 
Mari* dePruliano,pr*fentavitdomino Petro 
Amelii archicpifcopo Narbonenfi , litteras 
domini Berengarii archiepifcopiNarbonenfis 
prxdccefforis ejuldem , continentes dona- 
tionem fadam ab eodem domino Berengario 
de ccclefia B. Martini de Limofo, priorifl* 
& monialibus Pruliani , ficut fuperius con- 
tinetur : quam donationem memoratus do- 
minus Petrus archiepifcopus gratam & ra- 
tam habens, libere confirmavit, & p'rzfatani 
ecclefiam cum fuis juribus , ficut in dona- 
tione ipfa plenius continetur, concedit prae- 
B fatis monialibus in perpetuum integre poffi- 
dendam. Adum fuit Carcaffonx in domo 
domini epifeopi anno & die ut fupra. Extat 
inde littera figillata. 

XI. Dominus G. 'archiepifcopus Narbonenfis ; 
confirmavit donationem (fi confirmationes 
omnes procedentes fati as de ecclefia de Limofo 
per fradecefiores fuos , vel etiam per legatos , 
fororibus Pruliani ; (fi t filatur fe vidifle lit- 
teras omnium bonas (fi integras . 

Anno Domini 'mcclii. xi. cal. Julii do- 
minus G. archiepifcopus Narbonenfis Icripfic 
C priorifl* & conventui monafterii B. Mari* 
de Pruliano /ordinis S. Auguftini (a) dioecefis 
Tolofan*, fc vidifle bonas & integras litte- 
ras prxfentatas ex parte ipfarum domini Petri 
& domini Berengarii, prxdecefforum fuorum, 
dc donatione & confirmatione prxfat* cc- 
clefi* B. Martini de Limofo cum omnibus 
juribus fuis , fada cifdem priorifl* 5c monia- 
libus. Item fc rccepiffe & vidifle fimiliter 
litteras domini C. Portucnfis & S. Rufin* 
epifeopi cardinalis & apoftolic* fedis legati 
fuper eodem. Item litteras domini Romani 
fandi Angeli diaconi cardinalis & apofto- 
D licx fedis legati fuper eodem. Item litteras 
domini A. bon* memori* archiepifcopi 
^Narbonenfis prxdecefloris fui fuper eodem , 
non vitiatas, non cancellata*; quibus in ferip- 
tis donationes & conceffiones ac confirma- 
tiones fadas tam a pr*decefloribus quam 
etiam a dominis legatis gratas habens & 
ratas, pariter confirmavit ,& fui figilli mu- 
nimine roboravit , prout in eifdem litteris 
plenius continetur. Adum fuit Narbonx in 
palatio domini archiepifcopi anno & die uc 
fupra. 1 

£ XII. Dominus Raymundtis epifeopus Dolofanus (fi 
dominus Guillermus epifeopus Carcaffoncnfis 
teflantur fe vidiffe litteras omnium proditio- 
rum bonas (fi integras fub figillis fuis exem- 
platas. 

Anno Domini millefimo ducentefisno fc- 
xagefimo, quarto calendas Aprilis dominus 
Raymukdus epifcopusTolofanus,& dominus 

f *) Ordinis S. Auguftini dicuntur propter B. Auguftini 
regulam quam fetrau dc profitentur ficut St fiatresPwedicM 
torct. 


Digitized by 


Google 



44* HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRiEDIC. 44* 


GuillermuS cpifcopus Carcaflonenfis omnes A 
litteras fuperius contentas viderunt integras, 
non vitiatas nec cancellatas, & fub figillis 
fuis fecerunt exemplari , a quibus extra&a, 
fuerunt omnia praemifla per modum abbrc- 
viationis & compilationis compendiofae di- 
ligenter & ftudiofe anno Domini Mcccviik 
pridie calendas Aprilis in Pruliano. 

XIII. Alexander papa indulget privilegium & 
gratiam fororibus Pruliani , quod capellam 
de Limofo non teneantur certam portionem 
de proventibus ecclejia ajjignare. 

Alexander epifcogps, lervus fervorum ® 
Dei, dilc&is in Chrifto filiabus prioribus & 
conventui monafterii monialium inclutarum 
B. Mariae de Pruliano,ordinisS. Auguftini, fe- 
cundum inftituta & etiam fub cura fratrum 
ordinis Praedicatorum viventibus , Tolofanae 
dioecefis , falutem & apoftolicam benedi&io- 
ncm. Meritis vcftrae religionis inducimur, 
ut vos favore benivolo profequamur , fcd 
in his praecipue quae vos & monafterium vc- 
ftrum poffint a difpendio praefervare. Leda 
fiquidem coram nobis veftra petitio conti- 
• nebat , quod in ccclcfia parrochiali S. Mar- 
. tini de Limofo, quam legitime in ufuspro- C 
prios obtinetis , & pet quadraginta annos & 
amplius po(Tediftis,capellanus habetur, qui 
licet dioecefano prarfentatus-a vobis, gerat 
curam animarum annexam ccclefiae memo- 


XIV San&ns Dominicus & ejus focii injli - 
tuuntur pr adit at ores in Tolofano , & de ne- 
ceflariis in decimis per Falconem epifeopum 
eis providetur . 

Anno Verbi incarnati Mccxv. in nomine 
Domini noftri Jesu Christi. Notum fit om- 
nibus praefentibus & futuris, quod nos FulcO 
Dei gratia Tolofanae ccclefiae minifter humi- 
lis, ad extirpandam haereticam pravitatem,# 
& vitia expellenda , & fidei regulam edocen- 
dam , & homines (anis moribus imbuendos, 
inftituimus praedicatores in epifeopatu no- 
ftro fratrem Dominicum & focios ejus , qui 
in paupertate cvangclica pedites rcligiofe 
propofuerunt incedere , & veritatis evange- 
licae verbum praedicare. Et quia dignus eft 
operarius mercede fua , & os bovis trituran- 
tis non eft obturandum , i mino qui evan* 
gelium praedicat de evangelio debet vivere: 
volumus ut cum praedicando inceflerint , de 
epifeopatu habeant neccfiaria,&dcconfen- 
fh capituli ccclcfia: B. Stephani , & cleri To- 
lofitnar dioecefis, affignamus in perpetuum 
praedidis praedicatoribus, & aliis quos telus 
Domini & amor falutis animarum eodem 
modo ad idem praedicationis officium accin- 
xerit , medietatem tertiae partis decima, 
quae affignata eft ornamentis & fabricae cc- 
clefiarum , omnium parochialium ecclefia- 
rum> quae in noftrapoteftatc funt, ad indu- 


ratae, nulla tamen certa portio dc proventi- menta & cetera neccflaria in infirmitatibus 
bus feu bonis ejus fuit ei medio tempore fuis , & cum quiefeere aliquando voluerint, 

affignata 5 quia femper vos fibi decenter & Si quid vero poft annum fuperfucrit , vo- 

congruc in vitae neccflariisprovidiftis. Quare lumus & (latuimus , ut ad cafdem parochia- 
humilitcr petebatu* a nobis , ut quieti veftrae les ecclcfias refundatur adornandas, & ad 
in hac parte confulerc paterna follicitudine ufus pauperum , fecundum quod cpifcopus' 

curaremus. Nos itaque obtentu dile&i filii .viderit expedire. Cum enim jure cautum fit, 

noftri Hugonis tituli S.Sabinarprelbytcricat 1 - ^ quod aliquanta pars decimarum debeat fem* 
dinalis, qui pro vobis fuper hoc apoftolicam per pauperibus affignari & erogari , conftat 

gratiam imploravit , veftris fupplicationibus illis pauperibus nos teneri partem aliquam 

annuentes , ut capeliano , qui pro tempore decimarum potius affignare , qui pro Chrifto 
fuerit in praedida ccclcfia , non teneamini dc cvangclicam paupertatem eligentes , univefr 
proventibus feu quibufeumque bonis iplius fos &; fingulos exemplo & dodrina , donis 
ccclefiae certam & determinatam portionem, caelcftibus nituntur & elaborant ditare , Sc 
contra confuetudinem fuper hoc hadenus a quibus nos metimus temporalia, per nos 
obfervatam,ufque ad noftrum beneplacitum & per alios poffimus congruenter & oppor- 
affignare; nec ad id per dioecefanum loci tune fpiritualia feminare. Datum anno Verbi 
vel quemcumque alium compelli poffitis,vo- incarnati.... regnante Philippo rege Franco- 
bis audoritate praefentium indulgemus. £en- rum, & Simone comite Montis-fortis prin- 
tentias vero fufpenfionis vel interdidi aut ex- cipatum Tololae tenente , & eodem Fulconx 
communicationis, fi quas in vos vel ineam- * Tolofano epifeopo. 
dem ecclefiam propter hoc promulgari con- 
tigerit, decernimus irritas & inanes. Ita ta- 
men quod capeliano praefato de hujufmodi 
ncccffariis providere decenter more folito 
Audeatis. Nulli ergo hominum liceat hanc Anno Verbi Incarnati mccxvii. cum inter 
paginam noftrz conceffionis & confirmatio* nuncios reverendi patris Fulconis Dei gra- 
nis infringere. Datum Anagniae xn i. cal. Ju- tia Tolofani epifeopi & fratrum Praedicato- 

nii , pontificatus noftri anno v. Verbi autem rum controverfia moveretur fuper fexta por- 
incarnati anno mcclix. tdone decimarum ab eodem domino ejpifco- 

, po fratribus Praedicatoribus collata in eccle- 
* fiis quae ad ipfum fpedarc videntur in dioecefi 


V. guaftio decimorum cito fuboriturfed per 
Fulconem epifeopum & Dominicum , viros 
pacis , citius terminatur. 





447 B E R N A R D I 

Tolofana , dicentibus nunciis fratrum Prx- 
dicatorum didam fextam portionem ipfos 
fratres debere percipere in omnibus ccclefiis 
pirochialibus dioecefis praenotat* , licet non 
haberent nili feptem parochianos : nunciis 
autem domini epifeopi reclamantibus , & 
dicentibus nullam cccleliam debere paro- 
chialem appellari feu intclligi , nili ad minus 
haberet decem parochianos. Quaftionc hu- 
jufmodi ad aure? domini epifeopi &. fratris 
Dominici demum relata , placuit domino 
epifeopo & fratri Dominico eam in hunc 
modum, prxfentibus archidiaconis Lezatenfi 
& Villamurenfi , & confcnfum prxftantibus, 
amicabilitcr tcrthinari.Placuit eis in omnibus 
<eccle(iis ad dominum .epifeopum fpcclan- 
tibus, in quibus decem domus parochiano- 
rum fuerint vel amplius , modo & in pofte- 
rum , qux divina ibidem percipiant facra- 
menta, licet etiam alibi domicilium habue- 
riftt , fratres Praedicatores fextam partem per- 
cipere decimarum, in quibus decem domus 
parochianorum fuerint, ut . fuperius cft no- 
tatum. Si aliqua ccclelia propter infufficien- 
tiam* alii ecclefiz adjunda fuerit , qua* ca- 
pellanum habeat , in qua etiam divina per- 
cipiant facramenta > in aliis vero nullam 
prorfus percipiant portionem. Placuit etiam 
eis ad cautelam, ut omnis via calumniae in 
pofterum praecludatur & materia altercatio- 
nis , pro ut cft poflibile , amputetur, ut fi forte 
fuper dida fexta portione circa hunc vel 
alium articulum aliquam intercos vel eorum 
procuratores quaeftionem deinceps contige- 
rit exoriri , per arbitrium Petri de Parlevivi 
Lezatenfis archidiaconi , & Petri Donati 
caufidici , & Arnaldi Saucii capellani deci- 
datur , omni dilatione penitus amputata. Si 
autem unus eorum vel omnes adefie non 
poterunt, vel noluerint, vel forte decdfe- 
riut , ad cognitionem utriufque partis & elec- 
tionem aliae tres perfonae idoneae illico fubro- 
gentur.Ut autem haec inconcufla permaneant, 
nos Fulco Dei gratia Tolofanus epifeopus 
& frater Dominicus figillorum noftrorum ea 
munimine confirmamus. Fadum fuit hoc in 
Caftro-novo tertio idus Septembris, & feria 
fecunda anno Domini praetaxato. 

Extat inde littera amborum per alphabetum 
partita, cujus ego ipfum originale vidi & tenui, 
& ex ea de verbo ad verbum extraxi , tamen 
amota erant inde figilla, ipforum locis in qui- 
bus appcnfa fuerant , apparentibus manifefie, 
dnno Domini mccxxi. menfe Julii. 

XVI. Ecclefia Fani-Jovis datur S. Dominico & 

ejus ordini , (jr ab eodem decima Tolofano , 
epifeopo refignantur . 

Anno Domini mccxxi. indidione ix. xv. 
calendas Maii. In nomine Domini. Notum 
fit omnibus prxfentem paginam infpeduris, 
quod \ios Fulco TolofanZ ecclefiz gratia 
Dei epifeopus donamus, & libere concedi- 


G U I D O N I S 448 

A mus per nos & per fucceflorcs noftros in 
remiffionem animx noftrx, &ob tuitionem 
fidei catholicae , & ad utilitatem totius dioe- 
cefis Tolofanae , tibi dii edo noftro Dominico 
magiftro Praedicationis , & per te tuis fucccfr 
foribus & fratribus ejufdem ordinis,ccclcfiam 
B. Mariae 'Fani-Jovis , quam eidem ordini 
Przdicationis cum decimis , five ad nos , five 
ad fabricam ecclefiz , five ad capellanum 
ibidem inftituendum , quondam pertinenti- 
bus, primitiis, oblationibus , & cum omnibus 
g juribus fuis pertinentibus , jure perpetuo & 
polfidendam integre aflignamus.te&perte 
fratres ejufdem ordinis cum traditione prx- 
fentis cartx-in pofleluonem inducente*, falvo 
tamen jure epifcopali nobis & fuccefibribus. 
aoftris tam in cathedratico , quam in pro- 
curationibus & vifitationibus , & in coramif- 
fione curae animarum illi facerdoti , qui a 
magiftro & priore in dida ccclefia a dido 
magiftro inftituto , vel a fratribus jam didi 
ordinis nobis vel noftris fuccefloribus fuerit 
prxfentatus. Et nos fupradidus magifter Prx- 
dicationis per nos & fucceffores & fratres 
ipfius ordinis vobis, domine Fulco epifeope, 
C veftrifque fuccefibribus fextam partem dcci- 
. marum ecclefiarum parochialium totius To- 
lofanx dioecefis , quam nobis & ordini prx- 
dido de confenfu canonicorum S. Stephani 
Tolofani retroadis temporibus libere con- 
ce&ftis , ficut in inftrumento publico plenius 
continetur , fo Ivimus & defamparamus in 
perpetuum : ita quod didum inftrumentum 
fit penitus irritum & inane : renuntiantes- 
omni legum & canonum auxilio , quod no- 
bis & ordini antedido ,ex donatione ve- 
ftra , vel alio modo fuper prxdida parte de- 
D cimarum poflet competere vel valere. Ut 
autem omnia fupradida omni firmitate fub- 
nixa permaneant, figillorum noftri & Do- 
minici magiftri Przdicationis przfati muni- 
mine fecimus roborari. Adum in urbe Ro- 
mz anno & die prxtaxatis , przfentibus ad 
hoc vocatis Aymerico & Petro monachis 
Ciftercienfis ordinis , & fratre Bertrando ejuf- 
dem ordinis, & magiftro Arnaldo de Com- 
pragnano , & Guillelmo Calveto, & mc Guil- 
lelmo Gayraudo , qui hzc rogatus fcripfi , 
domino Antico ArelatenQ archidiacono di- 
dante. 

XVII. Ecclefa Fani-Jovis jam prius collatu 
® foror ibus ab ordine , confequenter per domi- 
num Fulconem Tolofanum epifeopum confir- 
matur. ' 

Anno grarix Chrifti mccxxvi i . menfe Sep- 
tembris. Noverint univerfi prxfcntcs litteras 
infpeduri, quod nos Fulco Dei gratia To- 
lofanx fcdis epifeopus , confiderantcs necef- 
fitatem indigentiam fandrmonialium mo- 
nafterii nomine Pruliani orcinis Prxdicato- 
rum , fiti’ juxta caftrum Fani-Jovis noftrx 
dioeccfis , illam collationem ecclefiz Fani- 

Joyis 


'Djgitized by 


Google 


rr 


w 


44P HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRODIC. 450 

Jovis, quam cis ftagres Praedicatores de com- A lis cft : Noverint univerfi prxfcntes litteras 
muni ordinis & mafjjiftrorum fuorum fece- infpeduri, quod nos Fulco Dei gratia Tolo- 

rantconfilio & aflenfu, volumus & conce- fanx fcdis epifeopus, confiderantes neceffi- 
dimus , & prxfenti pagina confirmamus, tatem,&c. ut fupra. Igitur nos firater Ray- 
iicut ipfi a nobis per commutationem fextx mundus epifeopus antedidus , confiderantes 
partis decimarum , quam coliatam fibi a no- # donationem antedidfm rite & canonice eflfe 
bis prius, poftmodum rciignarunt , didam Fadams attendentes nihilominus quodpr*- 


ecclefiam habuerunt. Uf autem fupradida 
confirmatio robur perennis & incommuta- 
bilis firmitatis obtineat , prxfentes, litteras 
cum figillo noftro duximus eidem mona- 
fterio concedendas. Adiun cft hoc anno & 

menfe ut fupra. 

« 

XVI II. Profata, ecclefia Fanijovis alio do- 
nationis jure & genere a memorato Fulcone 
epifeopo Tolofano conceditur monaflerio Pru- 
liani. 

Anno Domini mccxxx. menfe Decembris, 
noverint univerfi prxfcntes litteras infpedu- 
ri , quod nos Fulco Dei gratia Tolofanx fe- 
dis epifeopus , confiderantes neceifitatem & 
indigentiam monialium*monaftcrii nomine 
Pruliani , quod a nobis aedificatum fuit (a) 
& conftrudum , eidem monafterio & mo- 
nialibus ibidem commorantibus de parte pro- 


didat moniales prxdidam ecclefiamr B. Ma- 
ria: de Fano-Jovis cum juribus ad eam Fpef- 
dantibus , juxta donationem prardidam qua* 
draginta annis & amplius poflfederunt paci- 
fice & quiete > volentes infuper didi prxde- 
ceftoris noftri piis veftigiis inhaerere, dona- 
® tionem prxdidam & pofleffionem diu , ut 
didum eft, obtentam , ratam & firmam ha- 
bentes , audoritate prxfcntium approbamus* 
ratificamus & etiam acceptamus. In cujus 
rei teftimonium prxfcntes litteras figilli no- 
ftri munimine roboramus. Datum Tolofie 

yi. nonas Odobris anno Domini mcclxi. 

• 

X X. Honorius papa ecclefiam Fani -'pavis colli- 
tam primo fratribus & ordini a Falconi 
epifeopo Tolofano , confrmat eifdem. 

Honori us epifeopus fervus fervorum’ 
Dei diledis filiis magiftro & fratribus ordi- 


ventuum ad menfam noftram pertinentium , ^ nis Prxdicatorum , falutem & apoftolicam 

benedidionem. Cum a nobis petitur quod 
juftum eft &• honeftum , tam vigor xquita- 
tis quam ordo exigit rationis , ut id per fol- 
licitudinem officii noftri ad debitum perdu- 
catur effedum. Eaprppter diledi in Domino 
filii veftris juftis precibus inclinati, ecclefiam 
S.Marix Fani- Jovis cum omnibus pertinen- 
tiis fuis , quam venerabilis frater nofter epi- 
feopus Tolofanus pia vobis liberalitate do- 
navit , ficut eam jufte & pacifice poffideris, 
audoritate vobis apoftolica confirmamus , 


quam jura & ftatuta canonum concedunt 
epifeopis poffc dare monafteriis ab eifdem 
epifeopis aedificatis , paululum conceffimus 
in perpetuum poffidendum : videlicet cc- 
clefiam B. Mari* Fani- Jovis, qu* fita. cft in 
-noftra dioecefi , & quafi junda monafterio 
memorato > ita fcilicet ut eamdem ccdc- 
fiam cum fuis decimis , primitiis , oblatio- 
nibus & aliis obventionibus ad ipfam perti- 
nentibus, in perpetuum paaificc poffidednt 
& quiete , jure cpifcopali nobis fervato , quod 


in cathedratico & vifitationibus confiftit. Ut n & prxfentis feripti patrocinio communimus. 

autem fupradida donatio five conccffio-ro- VT " 1 3 1 ' 

bur perennis & incommutabilis firmitatis ob- 
tineat , prxfcntes litteras cum figillo noftro 
duximus eidem monafterio concedendas. 

Adum eft hoc anno & menfe, ut fupra. 

XIX. Prefrta ecclefia Fani-Jovis a Domino 
Raymundo epifeopo Tolofano ,fuccejfare memo- 
rati D. Falconis, cum approbatione donationis 
prima for oribus Pruliani amplius & gr at io- 
fius confirmatur. 

Anno Domini mcclxi. v i . nonas Odobris, 
noverint univerfi prxfcntes litteras infpeduri, E 
quod nos frater Raymundus permiffionc di- 


Nulli ergo hominum liceat hanc paginam 
noftrx confirmationis infringere , vel ei aufu 
temerario contraire. Si quis autem hoc at- 
tentare prxfumfcrit, indignationem omni- 
potentis Dei & beatorum Petri & Pauli apo- 
ftolorum ejus fe noverit incurftuum. Datum 
Laterani iv. cal. Maii , pontificatus noftri 
anno v. 

XXI. Gregor ius papa confirmat ecclefiam Fani- 
Jovis , datam a Fulcone epifeopo Tolofano 
foror ibus Pruliani. 

Gb.egor.ius epifeopus fervus fervorum 
Dei diledis in Chrifto filiabus prioriffx & 
conventui monafterii, S. Marix de IJruliano 


vina Tolofanus epifeopus , vidimus & infpe- 
ximus litteram infra feriptam , figilli re ve- falutemfc apoftolicam benedidionem. Inter 

rendi patris in Chrifto domini Fulconis alia qux Chrifto prxftantur obfequia, illud 
.fandx memorix prxdeccfforis noftri, quon- eft prxeipue commendandum , cum mulie- 
dam epifeopi Tolofani, munimine robora- res fragilitatem fuam in ftabilitatem perpe- 
tam, non vitiatam, non cancellatam, nec tuam voluntarie convertentes, mundanas 
in aliqua pdrte fui abolitam , cujus tenor ta- fpernunt illecebras , & ut cum perenni fponfo 


{4) Jiet fune inteUigendum eft ita ; fcilieet prehende ajfen- 
fum , opemque ac patroCinisem inferendo B. Dominice primo 
precipuo fundatori ipfius monafterii Pruliani , quia ajfenf» 

Vet. Script. & Mon. ampl. Collett. Tom. VI. 


epifeopi in hoc & ad hoc in fua dioecefi, neenon & patrocinio 
opus er at, & ipfi libenter impendebat, quia bonus (£> fpiritua * 
lis vir erat. Ita io margine fiernardus Guidonis. 

Ef 


Digitized by 


Google 


t 


4ji BHRNARDI GUIDONIS 4J* 

vivant <perenait$r , habitaculum ipfi dignum A tum Laterani xii. cal. .Aprilis , pontificatus 


corpora fu a parant* Sc acccnfis lampadibus noftri anno m. Verbi autem incarnati an- 
«idem obviam exire feftinant > ac pro hoc no mcclvii. 
merito gratis funt attolendx favoribus , & vvtIT _ „ * . r A 

congruis praefidiis muniend*, ut eo devo- XXI 1 1 'fTT r 

tius quo quietius Domfho famulantes, Cbi peg f m “ s GmlUrmm C.r- 

vit* meritum «e aliis proficiant per erem- *"‘ W mK,s W " 

pium. Hinc eft quod Mefitis precibus beni- ?"*“> > * ‘"f* 

gnum impirtientes affenfum f ecclefum B. ft#» f™ >xmfUr, fiurmt. 

Mariae Fani- Jovis* quam venerabilis frater Anno Domini millefimo ducentefimo fc- 
uofter Fulco cpifcopus Tolofanus * utpote xagdimo quarto calendas Aprilis dominus 
ad menfam fuam fpedantem , monafterio Raymundus cpifcopus Tolofanus & domi- 
vcftro quod ipfe conftruxcrat pia & provida nus Guillcrmus cpifcopus CarcaiTonenfisJit- 

liberalitate conccffit * prout fuper hoc con- 0 teras omnes contentas fuperius viderunt in- 
fcdum publicum indicat inftrumcntum , & tegras*, non vitiatas , non cancellatas , & ab 
in ejufdem epifeopi litteris infpeximus ple- ipfis originalibus litteris exemplari fecerunt 
nius contineri, vobis & per vos ipfi mona- fub figillis fuis, a quibus exemplaribus ex- 
iterio audoricatc apoftolica confirmamus * trada fuerunt ifta anno Domini mcccvii. 
Acprarfcntis feripti patrocinio communimus. pridie calendas Aprilis in Pruliano * excepto 
Nulli qrgo hominum liceat hanc paginam dumtaxat illo inftrumento feu ili?, littera 
noftrx confirmationis infringere, vel ei aufil quae de contrbvcrfia decimarum fuborta , 

temerario contraire. Si quis autem hoc at- & per dominum Fulconem Sc S. Doipini- 

tentarp praefumferit * indignationem omni- cum terminata expreflam continet mentio- 
potentis Dei & beatorum Petri & Pauli apo- nem * quia ipfam alibi Sc ex fuo originali 
• dolorum ejus fe noverit incurfurum. extraxi. 

Sequitur ejufdem tenoris bulla Innoccntii IV. Sequitur feries prioruth ex quia fingularia 


teras omnes contentas fuperius viderunt in- 
tegras*, non vitiatas , non cancellatas * & ab 
ipfis originalibus litteris exemplari fecerunt 
fub figiliis fuis , a quibus exemplaribus ex- 
trada fuerunt ifta anno Domini mcccvii. 
pridie calendas Aprilis in Pruliano ; excepto 
dumtaxat illo inftrumento feu ili? littera 
quae de contrbvcrfia decimarum fuborta, 
& per dominum Fulconem Sc S. Doipini- 
cum terminata exprefiam continet mentio- 
nem * quia ipfam alibi Sc ex fuo originali 
extraxi. 

Sequitur feries prioruth ex quia fingularia 


flata Lugduni idibus oftobris , pontificatus fui p quadam tantum excerpjimus. 

\ ... . ^ t% • • J • 


4nno vi n. 

XXII. Alexander papa eonfrmat eamdem 
tctleftxm Fani-Jovis for oribus Pruliani. 

Alexander, cpifcopus* fervus fervorum 
Dei * diledis in Chrifto filiabus prioriflae Sc 
conventui monafterii S. Mariae de Pruliano* 
ordinis S. Auguftini Tolo fanar dioecefis , fa- 
lutem & apoftolicam benedidionem. Inter 
alias perfonas quae fe Chrifti obfequiis dedi- 
carunt * mulieres Deo devotae, quae fragili- 
tatem fuam ftabili religionis propofito fui- 


Primus prior tempore, dignitate & ordi- 
ne, utpote inftitutor, fundator & guberna- 
tor monafterii fororum B. Marle de Pru- 
liano , fuit B. Dominicus natione Hifpanus , 
nunc Ic femper ante Deum fororum & loci 
defenfor Sc patronus. Hic monafterium rexit 
direxit ( a ) ab exordio ut principalis per 
feipfum annis aliquibus, quamvis noti ibi a fi 
fiduc refidens, fed ad diverfas partes pro 
multorum faluee difeurrens , & ob hanc cau- 
fam alios inftituit loco fui , fcilicet fratrem 
Natalem & fratrem Guillelmum Clareti. A 


V I I 

cientes, mundanas fpcrnunc illecebras, fan- ^ confirmatione vero ordinis, coepit non Pru- 


dificando in corporibus mundam S. Spiritui 
manfionem , apoftolici funt favoris praefidio 
muniendae. Ex parte fiquidem vcftra fuit 
propofitum coram nobis, quod bonae memo- 
riae Fulco epifcopusToiofanus,ecclefiamS. 
Mari* Fani- Jovis tunc ad menfam fuam fpe- 
dantem monafterio veftro , quod ipfe con- 
ftruxerat pia & provida liberalitate concef- 
fit , prout in fuis litteris inde confcdis ple- 
nius dicitur contineri : & felicis recordatio- 


liani , fed S. Romani prior & magifter ordi- 
nis appellari , & per priores alios fub ipfo 
tamen monafterium gubernari. De ordine 
vero priorum qui poft beatum Dominicum 
fucccflcrunt , non totalem Sc j^enam certi- 
tudinem quam ad primitivos potui invenire. 
Quar autem inveni inferius annotantur , &c. 

Frater Guillelmus Clareti Apamienfis erat 
prior Pruliani anno Domini mccxviii. Item 
mccxix. item mccxxii. item mccxxiv. item 


nis Gregorius papa przdeceffor nofter vobis .. mccxxix. ficut patet in quibufdam litteris ip< 
ccclcfiam hujufmodi confirmavit, guam fi- fiu$ monafterii, in quibus nominatur & feri 
cut proponitis fine lite & pacifice poffidc- bitur prior. Hictranftulit feipfum admona- 
tis. Nps igitur vcftris fupplicationibus incli- chos albos Ciftcrcienfis ordinis in abbatia de 
nati* quod per eumdem epifcopupi in hac Borbona ( b ) Apamienfis dioecefis* ut audivi 
parte provide fadum eft, ratum ac gratum dici, Sc ad eos transferre monafterium vo- 

habentes , illud ,nonobftante quod in his ca- luit, fed nolente Deo, minime valuit. De 

pituli Tolofani non intervenit aflenfus , au- quo fratre Guillclmo habetur etiam fupra 
doritate apoftolica confirmamus. St prarfen- 

tis ferimi natrocinio communimur Nulli l 4 ) mar 8' nc m ^* l** c kripfic Bernirdus Guidonis ? 
IIS lcripu pacrocimo communimus. 1>UUI Armg Dtmini MCCvn . S . Dominicus voc*b*tur frior Pruliani. 

CrgO omnino hominum liceat hanc paginam Sic tnim inveni eum naminmtum in qutdum sntiquo fublis» 

iioftrx confirmationis infringere , vel ei aufu rruiuni. 

temerario conttairc. Si quis autem, &c, Da- miwtu Fuxcofi. 


C • :ized by 


453 


HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PJLEDIG 


454 


inter fratres qui cum B. Dominico regulam A Pruliani fratribus congregatis , ubi ipfe pra- 


elegerunt , inter quos fuit unus. 

Sextus prior frater Ray mundus Caralani, 
qui erat prior anno mccxxix. & e. Hic foro- 
res prius inclufas inclufit amplius & ardius, 
praefuit & profuit monafterio annis circiter 
xxxii. Fuit autem abfolutus propter fenedu- 
tem fuam per fratrem Geraldum de Fracheto 
priorem provincialem paulo poft capitulum 
generale Tolofanum , ibidem Tolofa: anno 
Domini mcclviu. Hic fuit vir venerabilis fan- 
ditate & virtute , diferetus & devotus , qui 
vum quadraginta annis & amplius in ordine 


fens aderat , anno Domini mccxcVi. Hic fuit 
vir magnae devotionis & fanditatis ac fer- 
voris in Deum , zelator magnus pro falute 
hominum , maxime grandium peccatorum , 
praedicator maxime gratiofus fitfamofus, 6c 
multo amplius fruduofus, virtutibus & Deo 
plenus. Hic procuravit & obtinuit tempore 
fui prioratus a domino rege Philippo uni- 
verfalem & plenariam amortizationem om- 
nium bonorum temporaliUm acquifitorum 
ufquc tunc monafterii Pruliani , fcilicet anno 
Domini mccxcviii. confuramavitquc clau- 


Domino delcrviffct , in fanda confcflionc B furam infignem de muro lapideo ufque ad 


defceflie in monafterio Pruliani xvn. calend 
Februarii , anno Domini m c c l x i i i. tumu- 
latus nunc jacet \n ecclefia ante feneftram 
fororum , quia prius fuit alibi tumulatus , 
cujus offa & fratris Natalis fimul collcda ibi- 
dem infra vas unum lapideum continentur. 
Nota de fratre Raymundo Catalani mira 


portam majorem cxclufivc. Hic Dei amicus 
cum triginta fex annis in ordine Domino 
deferviffet in laboribus plurimis, in jcjunii 9 
multis, in vigiliis abundantius, in puritate 
mentis & corporis, in fervore diledionis 
Dei & proximi , tranfivit ex hoc mundo ad 
Patrem , cui fervierat in fpiritu & veritate. 


cula & opera laude digna in Vitis fratrum feliciter ac confidenter valde, ficutipfe no- 


dn fine. 

Nonus prior frater Arnaldus Segucrii Ap- 
pamicnfis,fucccffic fratri Petro Regis, infti- 


bis , qui ibidem aderamus, patris exitum ex- 
pedantes , aperuit in extremis , pleno fcnfu 
fuo , & ratione utens , ita inquiens. Cum 


tutus per priorem provincialem fratrem Ber- C enim facram euchariftiam hora matutinali. 


nardum Geraldi , paulo poft provirciale ca- 
pitulum Carcaffonenfe , ubi fuerat a prioratu 
Narboncnfi abfolutus annoDomini mcclxvii. 


prout ipfemet ordinaverat, coram politis fra- 
tribus & orantibus , in fanda confeffionc de- 
votilfimc fufcepiflet,interrogatufquc ex more 


Hic in diebus fuis aedificavit infignem eccle- . de fide facramenti Dominici Corporis, pe 


liam fororum. Anno fiquidem Domini m. 
ccLxvn. in craftino B. Francifci , m. nonas 
Odobris , fuit in monafterio B. Mariae de 
Pruliano incepta ecclefia, & Iapis primarius 
pofitus in eadem ad honorem gloriofae Vir- 
ginis matris Dei , per ipfum fratrem Arnal- 


dorc pleno fide, clara voce confcffus eft, 
quod nihil verius , nihil certius in hac vita 
credebat. Et poft pauca fubjunxit : En , in- 
quit, cariffimi fratres, pulfatus fum , ut ali- 
qua vobis loquar , & ha:c erunt noviffima 
verba mea : quamvis , inquit , ad illorum 


dum Scguerii priorem, & per nobilem vi- n cclfitudinem & glori* fublimitatem , dc qui- 

J r r D i a i i r. - .„■/ v-r 


rum dominum Guidoncm dc Levis ,mzrcC- 
callum Mirapicis. Poft haec divina gratia af- 
fiftcnte , meritis' ejufdem Virginis gloriofae , 
& B. Dominici patris noftri , profecutum eft 
opus & ufquc ad finem completum & per- 
adum per cusndem priorem & frarres anno 
Domini mcclxxxv. in fefto Epiphaniae , quo 
die fefto praenominatus prior in eadem cc- 
clefia in majori altari primam miffam folcm- 
siter celebravit. /Edifieavit quoque capel- 
lam fratrum S. Martini. Hic reditus mona- 
fterii adauxit plurimum. Claufuram etiam 
monafterii de muro lapideo inchoaverat , 
quam fucceffor ejus quali complevit. In gran- 
giis quoque aedificia multa fecit. Prafuit mo- 
nafterio annis xxix. priorque exiftens fenex 
& plenus dierum obiit in Pruliano xv. cal. 
Maii,anno Domini mccxcvi. Scpultuseftin 
ecclefia ante feneftram fratrum in eodem 
tumulo cum fratre Raymundo Catalani. 

Decimus prior frater Bcrnardus deTurnis 
dioecefis Nemaufenfis, de pradicatione con- 
ventus Amiliani, fucceffit fratri Arnaldo Se- 
querii pradido , inftitutus per priorem pro- 
vincialem fratrem Raymundum Hunaudi 
paulo ante feftum S.Michaelis, in capitulo 

Vet . Script. Mon. ampl. CoHetf. Tom. VI, 


bus feribitur Apocalypfis vn. Er tribu N. 
vel tali N. &c. duodecim millia Jignati , mea 
parvitas & paupertas meritorum minime per- 
tingere mereatur, fccurus tamen & cohfi- 
denter expedo , '& de mifcricordia Domini 
noftri Jesu Christi , cui fervivi, non du- 
bito quin iftum pauperem Chriftianum fal- 
vum faciat , & fufeipiat in collegio faltenex 
illorum , de quibus ibidem feribitur : Vidi 
turbam magnam quam dinumerare nemo pote- 
rat , &c. Haec verba dulciffime & fapidiffime 
ingeminans , modoque ineffabili nobis ex- 
primens & imprimens piiflimo vultu, voce 
lacrymofa , complofis & ad Deum utcumque 
poterat manibus elevatis , ex facundia oris 
fui , & gratia in labiis ejus diffufa , de fonte 
fidei cordis fui , devotionis rivulos uberius 
emanantes effundebat , fontemque ipfum 
nobis amplius aperiens , ait voce fonora , 
humili & devota: Nec dubitetis , fratres mei 
cariffimi , quin apud Deum vobis & loco 
huic teneam bonum locum. Et deinceps pau- 
ca vobis loquar, commendanfque nos gra- 
tiae Dei, Prafuit profuit mo- 

nafterio annis tribus & amplius. Dormivit 
autem in Domino in fefto B. Francifci , illu,- 

Ff ij 



4jj BERNARDI GUIDONIS 456 

cefccnte aurora diei Dominicae anno Domini A lapidea pro dormitorio & infirmitorio foro- 
mccxcix. Cujus corpus fandum ego frater rum valde pulchra , quas confummata fuit 
Bernardus Gu i donis tunc prior Carcaffon* anno Domini mcccxv. Item fa&a fuit domus 
indignus minifter , eodem dic tradidi ecclc- , furni lapidea cum ipfo furno , fub anno 
fiaftic*fepultur*, non fine fratrum & foro- mcccxv. 

rum gemitu & ploratu , fepultufque cft in . . 

ecclcfia fororum ante feneftram , in proprio FUNDATIO CONVENTUS TOLOSANI. 
tumulo prope praedeceffores fuos , de quo 

mentionem in feriptis feci alibi latiorem. Qlcut in libello feutra&atu venerabilis pa- 
Super tumbam ejus lapideam funt hi verfus : »3 tris fratris Jordanis magiftri ordinis, quem 

Frater Bernardus de Turnis , myfiica nardus , fecit de principio ordinis Praedicatorum, 
Arfit amore- Dei vivens , carnisjque nitore partim quoque ex quibufdam aliis geftis beati 

Canduit , & docuit fic vivere Jicque nitere. B Dominici, colligitur evidenter, a tempore 

Anno Domini mcccv. dominus Clemens obitus dignae memorias domini Dldaci epi- 
papa V. prius di&us dominus Bertrandus fcopi Oximenfis , qui obiit anno Domini 

DelGot de Burdigala, unde arChiepifcopus mccvii. ufque ad Lateranenfc concilium, 

exiftens affumtus & creatus fuerat in papam quod celebratum eft ab Innocentio papa III. 
in vigilia Pentecoften praecedenti , fcihcet Romx anno Domini mccxv. in Novembri , 
nonis Junii, verfus Lugdunum dirigens gref- fluxerunt fere anni decem, quo decennio 

fusfuoSjtranfivit per monafterium PrUliani , B. Dominicus qui folus permanfit , jugiter 
ubi hofpitatus eft fumtibus monafterii cum infiftens officio prxdicationis verbi Dei in 
comitiva fua, & uno cardinali, fcilicet do- partibus Tolofanis , Albigenfibus & Carcafc 

* mino Petro Hispano epifeopo Sabinenfi, fonenfibus, annuntians Dominum Jesum* 

fecunda die Odobris in fabbato. Sequenti Christum, confundens hxreticos &catho- 
vero die Dominica mane intravit clauftrum ^ licos erudiens & confirmans , Domino coo- 
& capitulum fororum, fufeeptus proceffio- perante & fermonem confirmante fequen- 
naliter ab cifdem , cum praefato cardinali & tibus fignis & miraculis gloriolis, cum ali- 

domino Bertrando epifeopo Agcnnenfi quibus paucis fequacibus fuis, qui ei tam- 

avunculo ipfius papas, & domino Raymundo quam focii , nondum tamen per aliquam obe- 

Del Got nepote fuo , & abbate S. Crucis Bur- dientiam fubditi , adhaerebant propter fu* 

digalcnfis, & domino Guillelmo Arrufati, merita fanditatis. Ex his autem fuis fcqua- 

quos tres in fequenti adventu fecit cardina- cibus erant quidam Guillelmus Clareti, & 

les, & cum priore provinciali fratre Ber- frater quidam Dominicus Hifpanus, qui poft- 

trando, cum aliquibus fratribus ; & colla- modum in Hifpania prior extitit in Madrito. 

tionc verbi Dei praemiffa , petivit orationum Ingruente autem tempore quo ad Latc- 
xnunera ab cifdem humiliter & devote : qui- rancnfe concilium Romam adire coeperunt 
bus conceffit & ipfc quod confeflores ipfa- D epifeopi , videlicet circa annum Domini 
rum poflent eas abfolvere au&oritate fua ab mccx i v. obtulerunt fe S. Dominico duo probi 

omnibus , quantum fe extendit auftoritas viri de Tolofa , quorum unus fuit frater Pe- 
B.Petri vicarii domini Jesu Christi. trusCellani, qui fuit poftmodum primus prior 

Tempore prioratus fratris Arnaldi praedi&i Lemo viccnfls , alter vero frater Thomas , vir 

confummata claufura monafterii lapidea , admodum gratiofus & fermone facundus. 

• fadum fuit magnum illud portale cum turri Horum primus nobiles & infignes , quas To- 

defuper camerata apno Domini mccci. lof* circa caftrum Narboncnfc domos pof^ 
Itemque fada fuit magna illa domus lapi- federat , obtulit & dedit S. Dominico &cjus i 

dea ex parte ecclefi* fororum , in qua funt fociis ; a quo tempore coeperunt primum 

fuperius dormitorium cum cellis pro fratri- apud Tolofam in -cifdem domibus pariter 
bus hofpitibus & converfis, inferius vero ma- commorari, atque ex tunc omnes qui cum 
gnum cellarium cum teftudine & torcular, ipfo aderant, magis ac magis ad humilita- 
cujus domus ex parte orientali fuit aedificium tem defccndcrc , & religioforum moribus fc 

inchoatum anno Domini mccci i. inaeftatc, ^ conformare : in quibus domibus poftmodum 
& ad finem ufque perdudum anno Domini inquifitores haereticorum habitaverunt & ha- 
mcccvii. Item anno mcccviii. quarto cal. bitant ufque in praefens. 

Februarii die Mercurii , dominus Clemens At vero felicis & Deo dign* memori* 
papa V. vadens apud Avenionem , locum dominus Fulco epifeopus Tolofanus , qui 
curi* deftinatum , fecunda vice fuit in mo- B. Dominicum dile&um Deo & hominibus 
nafterio Pruliani, & fequenti die Jovis in- tenerrime diligebat, videns eorumdem fra- 
travit clauftrum & capitulum fororum cum trum religionem & gratiam , atque in prxdi- 
quinque cardinalibus, inter quos erat do- catione fervorem, de confenfu totius fui ca- 

minus frater Nicolaus de Prato epifeopus pituli contulit eis fu* dioecefis fextam par- 
Oftienfls,item archiepifcopusRothomagenfis tem decimarum , cujus emolumenti fubfidio 
& epifeopus Tolofanus ,ambo nepotes pap*. fibi & fuis ad libros atque ad fuftentationem 
[Tempore prxfati prioris fuit fa&a domus neceflaria providerent. 


Digitized by 


Google 


457 HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRAEDIC; . . 458 

Poft praefatum vero Lateranenfc conci- A Raymundi Squivolli qui fuit, & totum illudi 
lium epifeopus memoratus cum confcnfu medium arpentum maiolis cum terra qu* 

capituli aflignavit eis tres ecclcfias , unam eft , & plus fi ibi eft, quod eft inter maiolem 

fcilicet infra terminos civitatis } aliam in villa comitalcm & maiolem de Guifres, & tenet 

Appamienfi, quae eo tempore ad Tolofanam de maiole Guiljclmi Bruneti ufquc ad pla- 

dioeccfim pertinebat» tertiam vero inter So- team publicam, ad omnem eorum volunta- 

ricinium Sc Podium-Laurentii , fcilicet ec- tem faciendam fine ulla retentione. Hujus 

clefiam S. Maria? de la Efcura , in quarum rei teftes fuerunt frater Guillelmus de Leza- 

qualibet conventus efle debebat. to , &c. Et Petrus Raymundi notarius , qui 

Anno Domini mccxvi. aeftatis tempore inde fcripfit cartam. Extat adhuc inftru- 

data eft fratribus prima ecclcfia in civitate mentum. 

Tolofana , qua: in honorem beati Romani Anno Domini mccxvi. quarta die exitus 
martyris eft fundata. In reliquis autem dua- Odobris, feria vi. regnante Philippo rege 

bus ecclefiis nullum umquam fratrum con- Francorum, Simone Tolofano comite, Sc 

tigit habitare. At vero in prxdida ecclefia ® Fulcone epifeopo , Vitalis Autardus cum 
• fandi Romani protinus aedificatum eft clau- confenfu & voluntate Magna: uxoris fu*, 
ftrum , cellas habens ad ftudendum & dor- vendidit & abfolvit domno fratri Dominico 


miendum defuper fatis aptas. Erant autem 
tunc fratres numero circiter fexdccim , quo- 
rum nomina qu* potui reperire breviter hic 
perftrinxi , quia alibi fuperius diffufius funt 
confcripta. Frater Matthaeus Gallicus, vir 
dodus & ad docendum paratus , qui fuit 
poftmodum primus & noviffimus in ordine 
noftro abbas. Frater Bertrandus de Garriga 
prope Aleftum oriundus , qui fuit poftmo- 
dum primus prior provincialis hujus provin- 
ci*. Fratet Petrus Ccllani , qui fuit primus ^ 
prior Lcmoviccnfis. Frater Thomas Tolo- 
fanus , vir admodum gratiofus & fermone 
facundus. Frater Mames Hifpanus , carnalis 
frater S. Dominici , & fanditatis ejus puriffi- 
mus imitator. Frater Michael Hifpanus , vir 
contemplativus. Frater Dominicus Hifpanus, 
alius a S. Dominico , vir humilitatis eximi* , 
parvus quidem fcientia , fed virtute magni- 
ficus. Frater Johanncs de Navarra , de villa 
S. Johannis de Pede-portus dioecefis Baio- 
nenfis. Frater Laurentius Anglicus. Frater 
Stephanus Metenfis , carnis fu* rigidus ma- 
cerator. Frater Odorius converfus Norman- 
nus. Frater Guillelmus Clareti Appamicnfis. I 
Frater 'Petrus Madritum. Frater Gometius. 
Frater Michael de Uzeco , alius a pr*dido 
Michaelc. De iftis tribus ultimis plenam cer- 
titudinem non inveni , fed habeo opinionem 
verifimilem ex his qu* circa hoc legi. 

Anno Domini mccxvi. nona dic exitus 
menfis Odobris feria prima, regnante Phi- ' 
lippo Francorum rege, & Simone comite 
Tolofano , & Fulcone epifeopo , frater Ray- 
mundus Vitalis & domina Brunqueldis uxor 
ejus, fua fpontanea voluntate, amore Dei * 
& intuitu pietatis, dederunt Deo & beat* 
Virgini Marle , & domno Dominico & fra- 
tri Bertrando, priori domus & ecclcfi* fandi 
^Romani, qui hoc donum recepit pro eodem 
Dominico & omnibus habitatoribus didx 
domus prxfentibus & futuris , omnem illam 
domum & honorem , cum omnibus xdificiis 
& baftimentis ibidem exiftentibus vel perti- 
nentibus , qu* inter domum Petri Viralis 
fratris didi Raymundi Vitalis , & domum 


& fratri Bertrando priori domus & ecclcfi* 
S. Romani , & omnibus habitatoribus eju£ 
dem domus prxfentibus & futuris , omnem 
illam domum & cafalem , & alias domos 
cum omnibus xdificiis & baftimentis ibi exi- 
ftentibus & pertinentibus , quod eft totum 
ex una parte inter domum Arnaldi Petri dc 
Dcvcfa, & domum Vitalis Autardi majoris, 
& domum Raymundi Arnaldi de Pozanis » 
& ex altera parte inter alium honorem ip- 
, forum cmtorum, & honorem Guilielmi Mcr- 
' ccrii ,. & domum Raymundi Trenerii , Sc 
tenet ufque ad carreriam publicam , ad om- 
nem eorum voluntatem inde faciendam li> 
bere fine omni cenfu & ufu & fervido. Hu- 
jus rei teftes fuerunt frater Guillelmus de 
Lczato , & Arnaldus de Ranavilla , & Petrus 
Raymundi notarius , qui cartam inde fcripfit. 
Extat adhuc inftrumentum. > 

Anno Domini mccxvi. eadem quarta die 
exitus menfis Odobris, feria vi. regnante 
Phi lippo Francorum rege, & Simone Tolo- 
fano comite, & Fulcone epifeopo, prxfa- 
tus frater Bertrandus prior domus & ecclefi* 

* S. Romani , vendidit Vitali Autardi prxdido 
illum maiolem , quem Raymundus Vitali^ 
filius Petri Vitalis eis dederat , qui eft in con- 
damina , & odavam partem unius molen- 
dini terreni, qui eft in capitio B. Mari 
Deauratx, quam Thomas de inter ambabus 
aquis eis dederat. Teftes fuerunt proxime 
nominati. Hxc vendido videtur fuiflc fada 
in rccbmpenfationcm feu in folutionem prx- 

• fato Vitali Autardi pro prxdidis ab eo emtis. 

Anno Domini mccxvi. fequenti menfe 
Decembri, fcilicet xi. calendas Januarii ia 
craftino S. Thomx apoftoli, Rornx apud fan- 
dum Petrum confirmatus eft ordo Prxdi- 
catorum ab Honorio papa III. pontificatus 
ipfius anno primo , ipfi B. Dominico tunc 
prxfenu fub nomine prioris S. Romani cc- 
clefix prxlibatx & ejus fuccefToribus & fra- 
tribus , cum pofleffionibus & decimis Sc re- 
ditibus univerfis datis a prxfatis domino 
Fulcone epifeopo Tolofano & capitulo Sc 
magnifico principe domino Simone comite. 

F f ii j 



Digitized by 


Google 


» 

* 


459 ‘ B E R N A R D I 

Montis-fortis & quibufdam aliis , ficut in 
privilegio confirmationis ejufdem plenius 
continetur , quibus poiTeflionibus Ac rediti- 
bus gratis poftmodum refignarunt , retentis 
-quibufdam pro fororibus monaftem Pru- 
liani. 

In prxfata ecciefia S. Romani Tolofani 
manferunt fratres convcntualiter annis cir- 
citer xv. Poftmodum autem propter loci 
arditudinem & dilatandi'-quafi impoflibili- 
tatem , quia carreriis publicis cingitur hinc 
inde , tranftulerunt fe fratres ad locum quem 
nunc inhabitant : praefatam ccclefiam pa- 
tri noftro gratis collatam Ac confirmatam 
filii improvide penitus deferentes anno Do- 
mini MCCXXX. 

Anno fiquidem Domini mccxxix. cmtus 
cft hortus qui dicebatur de Garrigiis , mille 
ducentis folidis Tolofanis pro conventu inibi, 
transferendo > in quo horto nunc cft ecciefia 
fratrum ex parte clauftri Ac totum clauftrum 
At facriftia , & capitulum , & magna pars dor- 
mitorii ex parte clauftri quafi in quadro , for- 
titer id agente fratre Raymurtdo de Miro- 
monte priore provinciali tunc , cum fratre 
Johanne de Johannia priore conventuali : 
quem hortum At locum dominus Pontius 
de Capite denario deTolofa emit Acfolvic, 
& dedit fratribus tamquam patronus loci Ac 
fratrum cum conjuge fua domina Auriman- 
<la , Ac filia fua domina Stephana anno Do- 
mini mccxxix. in Septembri. Emit etiam 
idem quaedam alia , qua: pariter dedit fra- 
tribus ut patronus. Dominium vero horti 
cum obliis dederunt fratribus Bertrandus de 
Garigiis Ac fratres ejus Johanncs , Bernardus 
-Ac Brunus. 

Jdic quoque notandum cft , quod felicis 
recordationis dominus Fulco epifeopus To- 
lofanus, inero-duxit fratres in locum iftum.qui 
dicebatur antea Hortus de Garrigiis juxta 
planum dc Breton eriisin parochia Deaurat*, 
& ipfc benedixit fratribus cimicerium , & in 
capita ecclcfix ptini.* primarium lapidem 
manibus fuis pofuit, mui*is aftantibus cleri- 
cis &laicis, Ac ipfeidem in oratorio primo 
fratrum primam miflara pr imus celebravit , 
& eodem die populo qui convenerat prx- 
dicavit , priore conventuali Jtunc exiftente 
fratre Johanne de Johannia. Ad iftumvero 
locum mutaverunt fe fratres de Romano 
Dominica dic in natali Domini annO mccxxx. 
Ac fequenti anfio mccxxx i. in die natali Do- 
mini obiit Fulco epifeopus Tolofanut , fe- 
pultus fuit in monafterio Grandis-Silva*. 

Dominus quoque frater Raymundus de 
Miromonte tunc prior provincialis , qui fuc/- 
ceflit in epifeopatu przfato Fulconi , quot Sc 

(*) Eo in quaterno hxc leguntur : Ad perpetuam rei me- 
maritem nefeont filii qui na/centur & ex/urgent in conventu 
Tela/ane , quod dominus fr teter Raymundus de Miromonte epi • 
fcoyusTolcf anus, frater illo qua Juperius /cripta fttnt, adipe a- 
vit in doma ijlo fratribus capitulum , quod canfiitit 
/olidas Talefanet, Ittm, clanfirum quod canfiitit quotuor mil * 


G U I D O N I, S 460 

A -quanta bona conventui Ac fratribus fecerit, 
Ac quanto ftudio Ac folicitudine locum pro- 
moverit. Ac quam largiter manum porrexe- 
rit adjutricem , prxeipue in emtione domo- 
rum Ac locorum ad dilatationem conventus 
Ac in aedificatione ipfius , longum eflet hic por 
fingula enarrare, fed in quodam quaterno,(4) 
quem dc ipfius loci acquifitione Ac promo- 
tione frater Guillelmus PeliJJo confcripfic , 
ficut videbat Ac audierat , plurima legi , Ac 
multa alia fecit quz ibi feripta non fuerunt. 
Hic obiit Tolofx in conventu fratrum xiv.' 
calendas Novembris media node Dominica, 
jj in craftinoS. Lucx, anno Domini mcclxx. 
epifeopatus vcroxxxix. fcpultus eftin eode* 
fia fratrum. 

Locum iftum fecundum acquifiverunt 
fucceflivc per partes, cooperantc Deo qui 
incrementum dedit, primitivi priores ; fu- 
pra quos omnes abundantius egit frater 
Raymundus deMiramontc provincialis, de- 
inde epifeopus Tolofanus, Ac cum ejus ope 
Ac virtute frater Johannes dc Johannia pri- 
mus , dehinc frater Pontius dc S. yEgidio, 
frater Raymundus de Fuxo , frater Stephanus 
*dc Salanhaco , frater Guillelmus Bernardi , 
p unufquifquc in diebus fui regiminis plurima 
addiderunt, qux feripta Ac confignata funt 
in prxfato quaterno per fratrem Guilldmum 
Pelifio , qui multum utiliter laboravit Ac ap- 
pefuit partem fuam. 

Sequitur feries fr iorum , ubi de Pontio 
S. JEgidio huc leguntur. 

Frater Pontius dc S. ACgidio bis , prima 
vice fucccffit fratri Petro de Alefto, erat prioc 
anno mccxxxiii. quo canonizatus eft S. Do- 
minicus. Itetn erae prior eo tempore quo 
fratres Prxdicatores de Tolofa edido publi- 
co principis Ac confulum funr expulfi anno 
Domini mccxxx v. nonis Novembris vel oda- 
D vo idus Novembris. Anno fiquidem Domini 
prxtaxato nonis Novembris, Petrus de Tolo- 
fa vicarius Raymundi comicis Tolofani dc 
mandato ipfius comitis, Ac confules Tolofic 
qui tunc erant, fcilicct Bernardus de Mira- 
monte , Arnaldus Barravi , Grifus de Roaxio, 
Arnaldus GuiHelmi de S. Barcio , Curvus dc 
Turre, Pontius de Sioilh , Bernardus Signa-; 
rii , Raymundus Rotgerii , Raymundus Bo- 
relli , Audricus Maurandi , Maurandus dc 
Bello-podio juvenis , ejecerunt de Tolofa fra- 
trem Guillelmum Arnaldi de ordine Prx- 
dicatorum, inqujfitorem hxrcticx pravitatis 
£ audoritate apoftolica deputatum , quia co- 
ram fe Tolofx quofdam credentes hxrcri- 
corum ipfe citaverat , Ac quia inquifitionis 
officium in Tolofa contra hxreticos exer- 
cebat. Idcirco prxfatus inquifitor deTolofa 

lio & quadringentas /olidas Telo/onas. Item . dormitorium ($> 
Sellas fimul , quod canfiitit quotuor milii* quadringentas /olida» 
IPlafanas. Item , dabat qualibet anne pannos pro aa. tunicit 
fratrum ad minus, ltam , pro opera ecciefia dedit quotuor mil * 
lia /elidas Tale/ anes in emiver/a . prater eleemo/jnas pani» 
vim , ($• prteuratienum & pittantiarum frequenter, 


Digitized by 


4<5 i HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRODIC. 461 

expulfus abiit Carcaflbnam , & inde citatos A fubditos facere quod ipfc prius ftott facerpe 


peremtorie excom m unica vit eos omnes prae - 
didos , tamquam fautores & defenfores hae- 
reticorum lata fententia tv. idus Novembris, 
ficut in libro inquifitionis vidi plenius con- 
tineri. In diebus illis memoratus inquifitor 
citaverat quofdam credentes haereticorum 
per priorem S. Stephani , fcilicet Vitalem 
Atfreoli ScGuillelmum Vaquerii, & per ca- 
pellanos parochiales , ut certa die compa-. 
rerent coram ipfo Carcaffonae, refponfuri de 
fide : qui comparere noluerunt , & ob hoc 
didi confules omnes citatores ejecerunt de 


cum eifdem , litteratus multum famolus in 
toto ordine. Hic confedus fenio & labori- 
bus ordinis, t#rtio in provincialatu dcfcrvfcns* 
in conventu Tolofano, ubi optaverat, po- 
litus & decumbens in fefto Dominica; A» 
nunciationis die videlicet qua intraverat or- 
dinem Praedicatorum , pie creditur introfla 
chorum & ordinem angelorum, intrante jam 
anno Dominicae Incarnationis mccxcx. ubi 
in medio fratrum cum juftis tefurredionem 
expedat. 

Frater Raymundus Hunaudi fucccflxt prae- 


villaTolofae violenter, comminantes, quod B fato fratri Bcrnardo Gcraldi , tranfiatus de 


fi fcquentem citationem aliquis faceret, non 
tantum ejiceretur , quin immo interficeretur, 
quicumque ille cflfeL Tunc didqs inquifitor 
citavit' cos peremtorie per fratres ordinis 
Praedicatorum , fcilicet Raymundum de Fu* 
xo , Guidoncm Navarra Lemoviccnfcm > 
JoKanncm de S. Michaele , Guillelmum Pe- 
lijfo. Fecerant enim jam ante didi confules 
& vicarius tubicinari per villam fub poena 
rerum & corporum , ne aliquod commer- 
cium aliquis haberet cum fratribus, nec eis 
aliquid venderet neque daret, &ad omnes 


prioratu Appamienfi ad prioratum Tolofa- 
num anno Domini mcclxxxv. paulo ante 
natale, ubi praefuit annis odo & amplius, 
ubi tempore prioratus fuit caput ecclefiae 
confummatum cum columnis de lapidibus 
molaribus tam decorum , & prima mifla fuit 
ibidem in altari B. Maria Virginis folcm- 
niter celebrata per venferabilem virum ab- 
batem Moyfiaccnfcm dominum Birtran- 
dum de Monte- Acuto , in fefto Purificationis 
B. Mariae anno Domini mccxci. Tempore 
quoque fui prioratus fuit originaliter inchoa- 


portas domus fratrum politi funt cuftodes C ta illa magna domus multicamerata cum ca- 


de die ac node per tres fere hebdomadas, 
ne vidualium aliquid inferretur , nec etiam 
aquam de Garona aliquis audebat eis intus 
deferre. Verumtamen multi dolentes de eis, 
& compatientes, multa bona plus folito da- 
bant eis, occulte tamen per hortum , propter 
metum credentium haereticorum , panes & 
cafeos per parietes intus projicientes: quod 
intelligentes didi confules , ejecerunt omnes 
fratres de doqpo & de villa Tolofae , cum 
magna multitudine,, publice eos trahentes. 


pella & hofpitio defubtus cum aliis annexis. 
Hic fuit zelator bonus & amator magnus 
veritatis religionis , finccrus amicus amico-; 
rum Dei , optimi amoris , & gratiffimae focic- 
taris , nobilis & humilis. Fuit autem abfolutus 
in capitulo generali Montis-Pcflulani anno 
Domini mccxciv. ubi fuit ipfe provinciae de- 
finitor. Paulo poft fadus fiiit prior Burde-; 
galenfis, & inde afluimus eft adprovincia- 
latum , priorque provincialis exiftens , ac 
totius ordinis , cum ordo magiftro careret. 


Verum aliqui cum aliqua reverentia tantam D vicarius generalis obiit valde devote in con- 


irreverentiam laciebant j cumquc omnes fra- 
tres confcffi ad martyrium pro fide & obe- 
dientia ecclefiae Romana; paratos fc offerrent, 
& jam cum multo defiderio expedarent, 
praecepto principis de civitate exire compulfi 
funt omnes. Ibant ergo gaudentes a conf- 
pedu concilii, digni pro fide Chrifti con- 
tumeliam pati. Proceffionaliter autem bini 
& bini exeuntem alta voce Credo in unum 
Deum, dehinc Solve regino devotiflime de- 
cantabant. Adum eft hoc , ut praemiflum eft 


Ventu Tolofano , ubi & optaverat, dum vi- 
vebat 111. idus Maii anno Domini mccxcix. 
fepultus in choro fratrum juxta fratrem Bcr- 
nardum Gcraldi. \ 

Frater Bcrnardus de Juzico de Landar- 
ro dioecefis . Bafatcnfis fucccfllt fratri Ray- 
mundo Hunaudi , praefuit annis, i v. Fuit au- 
tem abfolutus per litteram magiftri ordinis, 
quam ipfcmet procuravit, & legit coram 
omnibus , data definitione in capitulo pro- 
vinciali Caturcenfi anno Domini mccxcvui. 


fupra , anno Domini mccxxxv. nonis No- ^ Tempore fui prioratus fuit confummatum 
verobris-vel fequenti die, fcilicet vai. idus „ atque perfedum aedificium illius magnae do- 


Novembris. 

Frater Bernardus Geraldi de Monte- Al- 
bano fucceflit fratri Ra^— ando Manfi, api 
prior Tolofanus exi 0 , . infra annum clc- 
dus eft & affumtus ad p.ovincialatum tertia 
vice in capitulo provinciali Condomcnfi in 
fefto B. Dionyfii celebrato annq Domini 
mcclxxxv. Hic fuit vir magnarum virtutum, 
praelatus multum religiofus , religionifquc 
cuftos, fenfatus in verbis &fadis, juftus ju- 
dex,, fador operis. Non libenter monebat 


mus epifcopalis , de qua fada eft mentio , 
cum annexis; pro cujus conftrudione do- 
minus Hugo de Mafcharo epifcoptts Tolo- 
fanus contulit mille libras Turonenfcs. Item, 
fuit pinnaculum quantum eft fupra parietem 
ecclefiae praeeminens elevatum & pariter 
confummatum. Item , fada fuit illa magna, 
campana pro univerfitate ftudii Tolofani. 
Item , una pats novi dormitorii fada fuit. 
Hic poftmodum fuit prior provincialis hu- 
jus provincias , & de provincialatu ad ma- 


Digitized by 


Goc ^le 


4 6 ? Bt R N A R D I 

giftcrlum eft affumtus iri capitulo generali 
Coloniae anno Domini m c c ci . decimo ter- 
tio calendas Junii , magifterque ordini^ 
exiftens obiit in conventu Trcfirenfi in pro- 
vincia Teutoniae xv. calendas Odobris anno 
domini mccchi. 

Frater Arnaldus de Prato .dc praedica do- 
ne Condomienfi , fucceffit fratri Bcrnardo 
de Juzico. Tempore fui prioratus fada fuit 
illa pars novi dormitorii , quae a meridie pro- 
tenditur vcrfu^aquilonem.fcilicet brachium 
unum crucis ex parte fcholarum : praefuit 
anno i. Fuit autem abfolutus in capitulo 
provinciali Perpiniani anno Domini mccxcix. 
Hic fuit ledor Tolofanus annis xiv.Sc tam 
inTolofa quam in Monte-Peffulano , quam 
etiam in multis aliis conventibus , plufquam 
xxx. annis in theologia exercuit officium le- 
ctionis , didator & inventor carrriinum val- 
de bonus. Hic officium fandi Ludovici regis 
nodurnum diurnum didav# & compo- 
fuit eleganter , quod in curia regis Philippi 
;prx, omnibus aliis prxcledum extitit , pari- 
ter & acceptum. Hic fadus fuit inquifiror 
Tolofanus haereticae pravitatis anno Domini 
mccciv. in principio menfis Martii. Hic in- 
quifitor exiftens prope Burdigalam , ubi in 
curia ratione & caufa fummi Pontificis do- 
mini Clementis V. papae , cui notus & ac- 
ceptus erat plurimum , tunc temporis mQ- 
rabatur. Obiit apud Cadilacum feria vi. in 
fefto B. Euphemix virginis , x v i . calendas 
Odobris anno Domini mcccvi. ab ingreffu 
vero ordinis li. portatus fuit apud Condo- 
mium , & fepultifs in ecclcfia fi^trum. 


FUNDATIO CONVENTUS LEM0V1CENS1S. 

A Nno Domini mccxix. paulo ante qua- 
dragefimam , venit primo frater Petrus 
Cellani Tolofanus apud Lemovicas , de Pari- 
fius cum fociis fibi datis miflus a B. Domi- 
nico , ut acciperet ibi domum , fuitque pa- 
terne & benigne receptus a venerabili epi- 
fcopo Lemovicenfi Bernardo dje Savena & 
a capitulo ejufdem ccclcfix fedis Lemovi- 
ccnfis. Paulo poft didus frater rediit Pari- 
lius, & interim locus idoneus pro fratribus 
iquxrcbatur & difponebatur. Hunc locum 
quxfitum & inveqtum , fcificet extra villam 
ultra Vigennam fluvium , juxta pontem qui 
dicitur S. Martialis, emit pro fratribus & de- 
dit patronus vir venerabilis dominus Guido 
de Claufello archidiaconus in ecclefia me- 
morata * poftmodum vero epifeopus in 
eadem. 

Anno Domini mccxx. pjxfatus frater Pe- 
trus Cellani adjundis fibi fociis rediit de 
Parifius Lemovicas , loeumque prxfatum 
paulo poft Natale Domini acceptavit , in quo 
loco fundata fuit ecclefia in honore fandx 
Dei genitricis Mariae , de voluntate & a C- 
fenfu prxfati Bcrnardi epifcopiLemovicenfis, 


Q U I D O N I S 464 

V & prxfatus dominus Gu 1 no patronas prima- 
rium lapidem pofuit in eadem, prxfente clero 
& populo multo , in fequenti fefto annuntia- 
tionis, inchoante jam anno Domini mccxxi. 
Interim vero fratres manebant in domo S. 
Geraldi in una domo ad partem , & in loco 
prxfato ad habitandum xdificia parabantur. 

Anno Domini mccxxi. in fefto nativitatis 
B, Mar i m perpetux Virginis , mutaverunt fc 
fratres de domo prxdida S. Geraldi ad lo- 
cum fuum novum ultra pontem S. Martialis, 
quem tunc primitus inhabitare coeperunt. 
In (equenti autem fefto epiphanix, conftrudo 

1 jam capite ecclefix , celebrata fuit mifla fo- 
lemniter a prxfato domino archidiacono & 
patrono. In hoc autem primo loco manfe- 
runt fratres^ annis xx. nec plus nec minus 
amplius una die. 

Poftmodum namque propter mu tam 
ineptitudinem & inconvenientiam didi loci , 
quia notabiliter ab utraque villa remotus & 
diftans , & iri (eipfo nimis eredus erat , &. 
ad fermones & ad alia (alutis confilia po- • 
pulus confluere non valeret} difpofuerunt fe 
fratres , Deo pro eis melius difponente , mu- 
tare ad locum fccunflum, in quo nunc ha- 

2 bitant; de cujus lociemtione, & miraculofa 
folutione , qux tunc impoffibilis fratribus vi- 
debatur, neenon & de multis aliis contin- 
gentibus circa ipfum , de primo quoque loco 
plenius & diffufius eft notatum in libello de 
fundatione conventus Lemovicenfis , qui 
ibidem habetur. 

Anno Domini mccxl. in craftino beati 
Bartholomxi apoftoli, in ifto fecundo loco 
fuit benedidum cimitcrium liberum & abf- 
que omni conditione , a venerabili patre do- 
mino Philippo Bituriccnfi archicpifcopo , 
de mandato domini Peneftrini cardinalis, 

) tunc apoftolicx fedis legati in Francia , in 
prxfentia citri & populi, vacante tunc fede 
Lemovicenfi. 

Anno Domini mccxli. iv. nonas Aprilis 
fuit fundata ecclefia fratrum in ifto fecundo 
loco a domino Durando Lemovicenfi epi- 
fcopo, tunc noviter prxfulante. 

. Anno Domini mccxli. in fefto nativitatis 
B. Dei genitricis Maria ^mutaverunt fe . 
fratres de primo loco ad fccuAdum , folem- 
niter & devote proceflionalitcr incedentes , 
cum toto provinciali capitulo , quod ibidem 
; tunc extitit celebratum , comitante flero & 
populo multo , neenon & rcligiofis viris , 
cum canticis & laudibus, ficut in prxfato 
libello continetur. 

Primus prior in conventu fratrum Prxdi- 
catorum Lemovicenfiluit frater Petrus Cel- 
lani prxfatus , qui poft B. Dominicum fuit 
primus frater ordinis Prxdicatorum, ficut 
notatum inveni a ftatre Stephano de Salan- 
haco viro antiquo , qui ibidem in ejus ma- 
nibus eft profeftiis. Hunc fratrem Petrum 
Cellani B. Dominicus fufeepit ad ordinem 

in 


/ 


Digitized by LjOOQie 


4 < 5 j hist. fundat, conventuum prodic. 

in forium & in fratrem. Ipfc vero fufcepit A 


466 


B. Dominicum & totum ,qui tunc in uno in- 
cipiebat , ordinem, Prxdicatorum , fecum in 
hofpitio proprio Tolofae , in quo hofpitio 
fratres primitus habitarunt. Cumque beatus 
pater Dominicus poft .obitum gloriofi prin- 
cipis domini Simonis comitis Montis-fortis, 
fratres pro dilatatione ordinis dilpcrgcret, 
hunc fratrem Petrum Cellani Lcmovicas, 
ut locum & conventum ibidem, ficut prx- 
tadum eft , acciperet , deftinavit. Cum vero 
ignorantiam & librorum penuriam allegaret, 
( nam unum Colum quaternum de homeliis 
B. Gregorii tantum habebat) Vade, inquit, 
fili , & confidenter vade, omni die bis ha- 
b.bo tc coram Deo, & ne dubites, multos 
acquires Deo, & afferes multum frudum , 
crefces & multiplicaberis , & Dominus erit 
tecum. Et ficut poftmodum familiaribus fuis 
fxpius enarravit, cum intus & extra anguftia 
ardabatur, invocabat domnum Dominicum , 
reducens ad memoriam promiflfum fuum , 
& omnia profpere fucccdebant. Hic frater 
Petrus multis habitum fandum dedit, $c in 
tetra ficut unus de prophetis antiquis, apud 
clerum & populum in magna reverentia & 
honore confenuit optime perfonatus, con- 
flans &redus. Prior fuit Lemoviccnfis annis 
xiii. Circa finem vero dierum fuorum rediit 
Tolofam , unde extitit oriundus , ubi primus 
cum fratre Guillclmo Arnaldi viro conftan- 
tiffimo, deputatus fuit ad inquifitionis offi- 
cium contra pravitatem haereticam coercen- 
dam in partibus Tolofanis , & per totam ter- 
ram comitis Tolofani , anno mccxxxii 1. ficut 
habetur & legitur in chronica magiftriGuil- 
lelmi de Podio Laurentii. Hic tandem poft 
multos bonos labores, in conventu Tolofano 


provincialis hujus provinciae odavus. Li- 
brum quoque , qui Vitas fratrum infcribicur, 
ipfe compilavit & ftudiofe recollegit, quin- 
que libellis ipfum diftinguens , ad manda- 
tum venerabilis patris fratris Hymberti ma- 
giftri ordinis. Tandem plenus dierum &; ope- 
ribus «bonis in fenedute bona migravit ad 
Dominum in comventu Lemovicenfi , in fc- 
fto B. Francifci, rv. nonas Odobris, anno 
Domini mcclxxi. artatis fux anno lxvi. ab 
ingteflu vero ordinis ai>no xlvi. quem in- 
travit Parilius, in fefto B. Martini anno Do- 
li mini mccxxv. fub fratre Matthao priore , 
& in fcquenti fefto Annunciationis Domi- 
nica:, in manu magiftfi Jordanis profeffionem 
fecit , ficut feriptum inveni de manu fua in 
quodam libro fuo. ScpUltus eft in ciauftro 
prope oftium ccdefix, ubi habentur fculptt 
in lapide fequentes verfus. 

Frater Geralde dt Fracheto pie valde. 

Tertius hic a te capitur locus immediate 
Ordo , genus , vita , diferetio , lingua polita , 
Fama, pudor, pictas te laudant , pax , amor, 
atas. 

Tertius prior frater Hugo de Mala-morte 
Lemoviccnfis dioecefis, fucccffit fratri Gc-r 
G raldo de Fracheto anno Domini mccxlv. 
vel xlvi. prxfuitque annis quinque. Hic fuit 
nobilis genere & animi virtute, vir magni 
rigoris & bonx diferetionis. Fuit etiam prior 
Burdigalcnlis , ubi fuit in archicpifcopum no- 
minatus opinionis & famz prxclarx. Hic 
ofi^in conventu Lemovicenfi iv. cal. Ja- 
nuarii anno Domini mcclxui. Tandem poft 
aliquet annos ad inftantiam venerabilis viri 
domini Elix de Mala-morte decani Lemo- 
viccnfis ,& aliorum parentum fuorum nobi- 
lium, tranfiatum eft corpus ejus ad fratres Bri- 


fande in Domino diem extremum claufit, D venfes, ubi avunculus & nepos in Domino 

r • ' 0. • . tn • . _ ^ - ; _ r 


frudus quietis & pacis xternx a Domino 
percepturus, vm. cal. Martii anno Domini 
mcclvii. ut xftimo de anno ex auditis. 

Secundus prior frater Gerardus de Fra- 
cheto , de caftro Luccti Lemoviccnfis dioe- 
cefis , fucccffit fratri Petro Cellani anno Do- 
mini mccxxxi 1 1 . Prxfuit autem annis xii. 
gratiofus Deo & hominibus, perfona eundis 
fpedabilis , prxdicator facundus & foecundus. 
Hic locum primum confultedimifit, incom- 
moda plura &* ineptitudines ejus prudenter 
conlidcrans & attendens , & locum fecun- 
dum ubi habitamus diferete & follicitc emit, 
& beata Vygo Maria cum Filio fuo,immo 
filius meritis & precibus pix matris fux per 
fervum fuum dominum Atmiricum Pal- 
mutz. canonicum Dauratenfem miraculofe 
pcrfolvit. De hoc habetur in Vitis fratrum 
lib. i. cap.vi. Cum fratres Lemovicenfes , &c. 
de quo loco fuerat vifio caelitus prxmon- 
ftrata, ficut habetur in eodem lib. l.cap. iv. 
Narravit ' mihi quidam honeftus civii Lemovi- 
cenfis, &c. Hunc locum & Ordinem honora- 
vit multipliciter & promovit. Hic fuit prior 

Vet. Seript. & Mon.ampl. ColleCl. Tom. VI. 


rcquiefcunr. 

Quartus prior Stephanus de Salanhaco 
Lemoviccnfis dioecefis bis, prima vice fuc- 
ceffit fratri Hugoni de Mala-morte anno Do- 
mini mccl. fuitque inde tranfiatus in prio- 
rem Tolofanum anno Domini mCclix. Hic 
frater Stephanus fuit in omni flatu & gcftu 
fuo religionis fpeculum afpicientibus, gratia 
prxdicationis & fermonis benedidus in ver- 
bo audientibus , prudentia & fapientia prae- 
ditus in regimine, jfacundia & eloquenda 
redimitus, experientia multa edodus, in nis 
qux religionis funt optime inftrudus, enar- 
rator gcftorum & antiquitatum , ac exem- 
plorum notabilium gratiofus & copiofus * 
morum ac gcftuum maturitate compofitus, 
fampfus in tota patria , de quo adhuc infra. 

Quintus frater Elias Navarra , Lemovicehr 
fis dioecefis, fucceffit fratri Stephano , prae- 
fuitque anno 1. Hic fuit vir fandus & de- 
votus, verx religionis fpeculum & imago, 
veneranda valde perfona , fervens & gratio- 
fus prxdicator , in corrcdione redus & con- 
flans , zelo fidutis aliorum , velut alter Elias 

Gg 



4$7 BERNARDI 

Tuccenfus. Hic fuit fubpriot Tolofanus,.dc i 
prior Naiboncnfis & CarcafTonenfis & Figia- 
xcnfis. Tandem in fene&ute bona obiit in 
■conventu Brivenfi in calendis Septembris 
-anno Domini mcclxx. Sepultus jacet in clau- 
ftro , prope oftium capituli ad laevam in- 
troeuntibus. 

Sextus prior frater Geraldus deS.Valcrico, 
Lcmovkcnfis dioecefis , fuce effit fratri Elix 
Navarra anno Domini mcccx. prior fiit an- 
nis v. Fuit aurem abfolutus in capinrlo^e- 
neraliMontis-PeflulaniaonoDominiMcctxv. 
Hic de monacho S. Martialis fa&us eft Prae- 
dicator devotus & fru&uofus , gratus, & lae- j 
tus dc largus , dc perfona venerabibilis , tan- 
dem in fene&ute bona in conventu Lcmo- 
viccnfi, in dic Natalis qua Chriftus natus eft 
inundo , natus eft ipfe, ut pie creditur , in 
coelo : illuccfcentc fiquidem aurora illius 
diei fandi , voluit dc petiit , ut fratres fervi- 
tores qui ei infirmo affiftcbant , coram fc 
tfibi dicerent officium miffie matutinalis , quae 
dicitur in aurora , fcilicct , Lux fulgebit ho - 
diefuper nos, &c. quo devote < 5 t attente au- 
dito & expleto , gratias agens Deo , ait : Ca- 
ridum fratres, officium miffie majoris, fcili- 
cet , Puer tfktus eft nobis , &c. audiam in coe- ( 
Io cum angelis. £t poft paululum in Do- 
mino obdormivit, dc in miffa conventuali 
corpus ejus fuit in choro fratrum anno ejuf- 
dem Domini benedidi mcclxxx. Sepultus eft 
in clauftro ante limen ccclctix , ubi enitar 
phium ejus fequentes continet verfus. W 
Hic fi tus efi fient er Gerdius de S. Vtlerice , 

- Subvenias mater chrifii pietatis amici. 
Gratus , amans , hilaris , Chrifio florem ju- 
venilis 

s Obtulit Matis , fufeeptus in ordine gratit. 
in matutino , medio placuit quoque trino 
Ac uni Domino tempore ferotino. 

' Sic ubi complevit annos ter in ordine quinos 
Et decies trinos , moriens in pace quievit. 
Frater Stephanus de Salanhaco przdidus 
fecunda vicc fucccflit fratri Geraldo de fan- 
do Valericoanno Domini mcclxv. Tempo- 
tfe prioratus fui hac ultima vice , intravit or- 
dinem & fufccpit habitum de manu ipfiuS 
in conventu Lemovicenfi venerabilis pater 
dominus Petrus de S. Asterio epifeopus 
P^gacoricenfis anno mcclxvii. qui annis tri- 
ginta tribus epifeopatum digne & laudabili- 
ter gubernant. In ordine vero, annis odo , 
{flentibus quatuor cum dimidio vixit Lcmo- 
yicis laudabiliter & honorabiliter , obiitque 
feliciter pridie idus Julii , Dominica die , an- 
no Domini mcclxxv. Sepultus eft in medio 
chori fratrum. Tempore quoque prioratus 
fratris Stephani hac fecunda vice annet Do- 
mini Mcctxix. fuit inchoatum & fundatum 
dormitorium cx parte inferiori verfus hor- 
tum, dc memoratus dominusPETRUs Petrago- 
ricentis epifeopus primarium lapidem poluit 
in eodem ,• de cujul bonis tam in vita ipfius. 


GUIDONIS 4 4 &* 

quam poft mortem, fuit quafi perfedum dc 
confummatum. Hic frater Stephanus inch >a- 
vk tradarum brevem & devotum devotis dc * 
quatuor in quibus peus Praedicatorum ordi- 
nem infignivit : quem ego in nptulis ferip- 
tum de manu fua femi-imperfedum repe- 
riens diligentius recollegi , ipfum compin- 
gens noviter reformavi , pleraque fuperad- 
didi in locis fuis fecundum exigentiam ma- 
terie, quam inveneram in eodem. Prior fuit 
Lemovicis tam prima quam fecunda vice , in 
univerfo annis xvi. fuitque abfolutus hac vice 
in capitulo generali Montis-PefTulani anno 
Domini MCCLxxi. Hic fuit prior Podicnfi§& 
Tolofanus. Tandem plenus dierum quali fe- 
xagenarius in ordine obiit Lemovicis vi. idus 
Januarii, anno Domini mccxc. fepultus in 
clauftro ante oftium ccclefiar. 

Septimus prior frater Nicolaus de Monte 
Maurilii , (tic cognominatus cratj Lemovi- 
centis dioecefis origine, fucceffic fratri Ste- 
phano de Salanhaco, vir fuavis moribus , dc 
optime litteratus. Fuit prior anno quafi di- 
midio. Fuit autem abfolutus ibidem a priore 
provinciali fratre Petro dc Valctica anno 
Domini mcclxxi. poft natale Domini. Hic 
. multis annis rexit & tenuit ftudium gcnc- 
’ rale in Monte-Peflulano, ac ftudium Tolo- 
fanum folemnitcr & honorabiliter utrobique, 
& in Burdegalis. In conventu vero Lcmo- 
viccnfi legit & docuit plufquam quindecim 
annis. Tandem legens canonicis in fede ca- 
thedralis ccclefise Narbpncnfis , in cathedra 
more doloris fedens , dc cum mirabili fer- 
vore & devotione exponens illud Eccli. xxm. 
J$uafi cedrus exaltata fum in Libant , &c. dc 
Capientia increara dc de natura humana in 
Chrifto , dc de Virgine beata, dulciter & quafi 
impcrceptibiliter , cunftis aftantibus tibi , fc- 
liciter in Domino obdormivit feria vi. ante 
' afccntionem Domini de mane , quod fuit 
111. idusMaii, annoDofnini mcclxxix. Et tic 
aflumtit eum Deus in officio in quo placue- 
rat ei , ficut faepe audivi a plerifque , & fpe- 
cialiter a fratre Hugone de Rotiniaco de 
conventu Briventi , qui focius ejus erat , dc 
vidit dc audivit. Sepultus eft Narbonx in 
clauftro fratrum ante oftium capituli. 

Decimus nonus prior omnium mininius 
fucceffi ego frater Bernardus Guidonis fratri 
Stephano Laurelli in vigilia B. Bartholomaci 
apoftoli , Burdigalis confirmatus , anno Do- 
mini mcccv. In fcquenti vero tcftipore Pa C- 
chali, anno Domini mcccvi. in fefto B. Gcor- 
gii martyris, quod fuit in fabbato , dominus 
Clemens papa V. cum odo cardinalibus ve- 
nit Lemovicam , dc ad domum fratrum Prae- 
dicatorum declinavit , fine diverticulo ad ma- 
nendum , ubi conceffit priori prsefenti, agenti 
gratias dc petenti , quod confcflbr quem tibi 
eligeret dc ipfe prior fuper fratres , dc con- 
feffores quos ipfe prior fratribus deputaret , 
pro una vicc camdcm dc tantam haberent 


f 


Digitized by 


Google 


4*9 ' H1ST.' FUNDAT. CONVENTUUM PRJEDIC. '476 


in omnibus poteftatcm in foro poenicenuali j 
&abfolvcndi & difpenfandi ab omnibus cul- 
pis Sc poenis citra purgatorium , quantam ipfe * 
papa. In craftino vero in quo fuit dies Do- 
minica > littera dominicali B. idem papa vifi- 
fato prius corpore S. Martialis , & benedi- 
ftione data , populo congregato in platea S. 
Geraldi, recellit apud Solcmniacum verfus 
Burdigalam dirigens greflus fuos. Hoc eo- 
dem anno Domini mcccvi. fada fuit libra- 
ria pretio centum librarum & amplius/Prior 
fui anno uno & dimidio. Fui autem abfolu- 
tus per litteram magiftri ordinis, & fadus 
inquifitorTolofanus per litteram prioris pro- 
vincialis Franciae, receptis inde litteris utriuf* 3 
' que Lcmovlcis in fefto beati Marcelli papx 
xvu. calendas Februarii anno Domini M. 
cccvi. 


FUNDATIO CONVENTUS BATONENSIS . 

A Nno Domini mccxxi. vel xxn. incoepit 
fundari conventus fratrum Praedicato- 
rum in Bayona. Conventum Bayonenfem 
rdfcepit frater Pontius de Samatano , qui fuit 
de primitivis fratribus ficfociis B. Dominici , 
ut audivi feriofe referri a quodam feniore 
fratre illarum partium , fcilicet fratre Petro 
de Fabrica. Hunc xftimo fuiffc primum 
priorem ibidem , fed aliter non inveni. 

Frater Geraldus Bermundi Petragoriccnfis 
dicecelis, fucceffit fratri Johanni de Palagrua. 
Tempqrc fui prioratus contigit illud ma- 
gnum incendium in Bayona, quo totus fere 
conventus nofter igne devorante confum- 
tus cft , anno Domini mccxc. Hic autem ad 
* confolationem 65 xdificationem legentium 
notandum eft & feribendum miraculum , 
quod ibidem apparuit, nulla oblivione de- 
lendum. Siquidem Corpus Chrifti in hoftia 
confecrata, quod in quadam parvula cap- 
fula lignea dc Ebeno , & infra capfulam iri 
vafe argenteo fervabatur , fuit tunc in quo- 
dam armario lapideo infra facriftiam tranfi 
politum & repofitum cum calicibus & aliis 
vafis argenteis pretiofis & reliquiis facrofan- 
ivs, ubi credebatur pofle ab ignis inbendio 
prxiervari i fed circum flagrantibus flammis , 
& igne invalefeente , nedum ecclefia, fed 
tota *ctiam facriftia lapidea & teftudinaia 
confumta eft, & quacumque erant fn illo 
armario aut redada fuerunt in favillam & 
cinerem , aut liquefada penitus quar erant in 
* materia metallorum , & ipfa etiam capfula 
memorata , praeter Corpus Chrifti , quod re- 
~ manflt fua fbla virtute penitus incombuftum, 
- quod poftera die inter cineres ipflus incen- 
dii inventum eft integralitcr confervatum , 
tam mirabiliter quam potenter. Panni vero 
. qui intra vafculum argenteum erant ex more, 
redadi fuerant in cinerem circumquaque, 
praeter illas partes , quae confecratac hoftiae 
Tubrus & fupra immediatus adhagrebant, quae 
Vet. Scnpt. & Mon. ampl. Colleft. Tom. VL 


conferVatX fuerunt , quantum rotunditas 
hoftiae capiebat > ut fic Veritas facramenti 
divinitatis virtus ibi manifeftius mortftra- 
rctur. Solus autem color hoftix exterior 
fuit iit rufum paululum immutatus , ut eflet 
indicium manifeftum , quod ignis affuerat , , 
fed non potuerat amplius agere , prohibente 
creatore domino Jfcstf Christo, qui in fa- 
cramento Euchariftix realiter & veracitct 
continetur. Aliter enim infpcda fideliter ve- 
ritate, fuit impofllbile illam factam hoftiam 
in tali articulo fic confervari illxfam. Qui 
vidit oculis & manibus contrcdavit, fingula 
mihi feriofius enarravit, & perhibuit tcfti- 
monium veritati , frater Guillclmus Petri 
cedis fidelis & verax, poftmodum cardinalis 
epifeopus Sabinenfis. Prior fuit annis tribus, 
fiuitque abfolutus in capitulo provinciali Bi- 
tcrrcnfi anno Domini Mccxcu. Hic fratef 
Geraldiis obiit in conventu Pctragoriccnfi , 
anno Domini mcccix. circa feftum fandi 
Martini. 


FUNDATIO CONVENTUS CATURCENSIS. , 

Nno Domini Mccxxvi. fratres ordinis vide Crucen 
Pra-dicatorum Petrus CellaniTolofanus, 
prior tunc in conventu Lemoviccnfi , & Pon- pa g. *j. 
tius de Montibus, vocati a venerabilibus pa- 
tribus domino Guillermo epifeopo Catur- 
ccnfi , & *Pontio tunc facrifta , poftea vero 
epifeopo Caturccnfi , ad recipiendum locum 
in civitate Caturccnfi, ubi fratres Prxdida* 
tores manerent , ibidem Domino fervituri. 
Raymundus vero Bcnedidi burgenfis de Ca- 
turco, infirmus corpore & morti propin- 
quus, dc medici fui. Videlicet magiftri Ar- 
naldi de Scgis confilio, didos fratres, tunc , 
in domo domina de Conconi refidentes', 
eo quod adhuc ordo fratrum Prxdicatorum 
locum non' habebat proprium in Caturco , 
fecit vocari de node : qui ad didum vene-> 
rabilem facriftam confeftim accedentes, ad 
didum infirmum una cum domino facrifta 
& medico fupradidis venerunt, & donatio* 
nem horti fui, quem habebat juxta ccCle- 
fiara S.Defldcrii in carreria, qux vulgariter 
dicitur LaFerda»a,ab eodem infirmo rece- 
perunt : quam fcilicet donationem dominus 
Guillelmus de Gordonio , tunc prior ecclefisC 
cathcdralis Caturci , totumque capitulum 
didx ecclefix approbaverunt liberaliter aC 
etiam conccflerunt , quia erat in feodo ipfo- 
rnm didq^ horjus. Et recepit fratres vene- 
rabilis pater prarfatus dominus Guillelmus 
»e Cardalhaco cpilcopus Caturcenfis , de 
totius fui capituli & cleri confilio & aflenfu. 
Intraveruntque memorati fratres in poflfef- 
fionem didi horti per manum dominliPontii 
de Autejano facrifta , in vigilia S. Thomsp 
apoftoli anno prxtaxato, & dominus Amal- 
winus de Cabrsretz, archidiaconusFigiacenfis, 
qui tunc tenebat ccclcfiam prxdidam fandi ' 

Ggij 



Digitized by 



47« BERNARDI GUI D ONIS 

Defiderii^tradidit fratribus didam ecdefiam A ficarc. Manferunt autem fraces ia primo 
. & domos ecclefiz ad manendum ibi donec loco veteri annis circitet xxxvi. Anno vero 
zdificaffcnt m loco fibi dato , ibiquc poflent Domini mcclxiv. in fcfto cathedrar S. Petri , 
fe mutare, Sc fuerant fratres fere per annuat quod fuit in Dominica prima quadragefimz 
in ecclcfia memorata. Poftmodum veroanno illo anno, mutaverunt fe fratres de primo 

Domini mccxxv i i, fratres tranftulcrunt fc ad loco veteri ad illum fecundum , & apporta* 

locum qui fuerat eisdatus, ubi fecerunt ali* verunt olfa fratrum & aliorum fepultorum 

quot adificia ad manendum , ubi longo in primo loco. 

poft tempore fuit conventus fratrum , «di- - 

ficata ibi ecclefia teftudmata, & capella pro jvNnATlO CONVENTUS BURDIG ALENS IS. 
infirmis , xdificatoque dauftro , dormitorio > 

infirmitorio , & omnibus aliis officiis $ fuc- \ Nno Domini mccxxx. paulo ante archi- 
runtque ibi fratres ufque ad tempus domini /Yprarfule Burdegalenfi exiftente viro vene- 
Arnaldi Beralli , qui ex affedione fpcciali B rabili in Chrillo patre domino Giraldo de 
motus, quam habebat ad ordinem, ipfos Mala- morte Lemovicenfis dioecefis, ma* 
videns extra muros civitatis folitarios com- gno fratrum & ordinis amatorfc & promo- 
morantes ; nam tunc temporis pauc* domus tore , dominus Amantius Columbi Burde- 

extra muros habebantur, ipfos fratres arbi* galenfis civis infignis & famofus , ftudiofe & 
trans ibi indecenter commorari , rogavit eos , afte&uofe cum multo defiderio optabat & 
ut ad locum honelliorem & villae proximum laborabat , quod fratres Praedicatores apud 
fe mutarent, deditque eis terram quam ha-j Burdcgalam advenirent, A conventum ibi- 
bebat ultra fluvium, prope ecdefiam S; Petri' dem acciperent & haberent. Verum paulo 

de U Oru , & ccqtum libras T uronenfes , cum ante quam completum effet defiderium boni 

quibus fua aedificia inchoarent. Ipfe quoque viri , morte media fubtra&us cft ab hac luce : 

dominus Arnaldus Beralli poftmodum fe- ideoque fepeliri elegit apud S. Andrsam, (jt) r 4 -j 

pultus eft in loco przdi&o anno Domini conventu Praedicatorum nondum polito in L 

mcclxi. antequam fratres fe mutarent delo* ^ Burdegala civitate : renuntians prius omni- 
co -antiquo ad iftum per tres annos , capicu- bus quz habebat, in manibus przfati archic- 

lumquc fnper eum fecit zdificari Arnaldus pifeopi , in quibus pofuit fe & fua , ut pro 

Beralli , heres prxdi&i domini Arnaldi , Sc ad ipfo falubritcr ordinaret , tam de anima ficut 

inftantiam domini Philippi archiepifcopi pater fpiritualis , quam de rebus tamquam 

Bituricenfis , dominus Bart h o lomaus epi- difpenlator fidelis & prudens : bonus quippe 

lcopus Caturcenfis dedit monialibus Deau* vir erat : qui de bonis ipfius domini Ajnantii 

' ratae, dcconfenfu domini archiepifcopi prae- magna ex parte, ut creditur, aut fuis pro- 

di<5ti Sc totius capituli Caturcenfis , ecdefiam priis fecit fratrum ecdefiam fabricari , & fc- 

S. Georgii fupra Caturcum ad duas leucas ciflct cum teftudine lapidea , fi fratres illius 

in ripa Olti, pro rccompcnfatione redituum , temporis voiuiflfent 5 fecit qtiam refedorium 

. quos habebant di&z moniales in hortis & infirmitorii cum camera fibi adhzrente. 

terris prope ecdefiam S. Petri de U.Qru, Memoratus vero dominus archicpifcopus 

quos reditus & ecdefiam S. Petri de U Orta U obiit anno Domini mcclxi. vel lxii. Sc- 
cumfuo cirpiterio & reditibus omnibus pultus eft in monafterio de Corona (£) En- ^ 

quos habebant diftz moniales in przdi&o golifmenfis dioecefis , cujus anniverfaria dies 

cimiterio , prout vadit via de* Caturco ver- a fratribus Burdigalenfibus recolitur v*»i. 

fus Blenetes ex una parte , ufque ad crucem idus Februarii annuatim. Cui fucceflit per 

quz vocatur de BUnotes ; & ex alia parte provifionem domini papz venerabilis dom- 

prout vadit via ab ecclefia S. Petri verfus po- nus Petrus Vafculus natione , domino rege 

Jjlium de Mtule , Sc infra illos terminos nihil Navarrz, cujus erat clericus, id fieri pro- 

penitus retinuerunt , exceptis decimis fuis. curante. 

Domina vero prioriffa Deauratz de volun- Dominus vero Gahaldus Columbi , filius 
ta.te & affenfu conventus , domino Bartho- & heres przfati Amantii loco patris ipfius 

lom^o epifeopo Caturccnfi dederunt , prout fequens vcftigta in amdrc , fratribus fc exhi- 

per inftrumcnta fuper hoc confeda, & fi- £ buit in patronum, qui loco & fratribus plu- 
gillis prioriflzdc conventus figillata apparet*: rima bona fecit, & facit ejus pofteritas con- 

quam ecdefiam przdi&us epifeopps Bartho- fequenter. Hic vero obiit quinto idus Janua- * 

lomzus ,*dc aficnfu domini Philippi archie- rii anno Domini mcclxxviii. Sepultus eft in 

pifeopi Bituricenfis , ac affenfu fui capituli ecclefia in loco ubi miniftri altiris relident 

Caturcenfis, priori & conventui fratrum Prz- ad dextram , Sc juxta ipfum condita jacet fi- 

dicatorum dedit modo & forma quibus fupra. delis & devota conjux fua nobilis domina 

Per prioriflam Sc conventum monialium B. TremcaUm , magna fratrum domina & amica, 

Mariz Deauratz Caturci fibi epifeopo fue- quz obiit pridie calendas Septembris anno . 

runt data, ut fratres pollent fe dilatare circa 

locum, quem dominus Arnaldus Beralli eis Ecdefiam fcilicet eaihedralem.qu* <an£o Andre* &- 

riederat J & CX tunc coeperunt fratres ibi xdi- (i) Canonicorum regularium ordinis S. Auguftini. 



Digitized by 


Google 


7 


475 HIST. FUNDAT. CONVENTUUM pRMJIG 474 

Domini millcfimo duocntcfimo feptuagefi* A Os tertius» ubi poftmodum obiit iv. calen- 


mo o&avo. 

Anno Domini mccxxx. dominus Grego* 
rius papa IX. praecipiendo mandavit archic* 
pifeopo Burdigalcnfi , ut benediceret cimi- 
terium fratribus Praedicatoribus in parochia 
5. Sevcrini Burdigalenfis s quod niti fieret » 
mandabat epifeopo Convenarum quod ipfe 
benediceret. Exeat inde littera bullata in dc* 
polito, pontificatus ipfius anno iv. 

Anno Domini mcclxiii. vel iv. fuiteon* 
fccrata ecclcfia fratrum Praedicatorum Bur- 
digalenfis per venerabilem virum dominum 


das Januarii anno Domini mcclxiii. Tranf* 
latus inde quiefeit in conventu Brivcnfi. 

FUNDATI O CONVENTUS 
PetrAgorieenJis . 

Icut colligere potui ex auditu unius po= 


tiffime fenioris temporis primitivi, anno 
Domini mccxli. vel circa fratres Prxdinato* 
res venerunt apud Pctragoram civitatcp; > 
ut ibidem locum & domum acciperenp ad 
manendum : inter quos fuit unus frater Jo* 
Petrum archiepifcopum Burdegalenfem na* » hannes Baliftarii Lemovicenfis , prxfulante 


tione Vafculum memoratum, qui fuit bo- 
nus amicus & beneficus fratrum. Hic obiit 
anno Domini mcclxx. Sepultus jacet in ea- 
dem ecclcfia in medio chori fratrum. 

Nobilis vir dominus Simon dc Monte* 
forti fecit fieri propriis fumtibus dormito^ 
rium infirmitorii valde pulchrum i cujus una 
filia parvula condita jacet in capella S. Petri 
afoftoli , ad finiftram. 

Dominus Guillelmus Columbi miles ma* 
gnificus , fecit fieri refedorium fratrum & 
capellam infirmitorii fuis fumtibus. Hic jacet 
in ccclefia prope introitum facriftix. 


inibi tunc temporis viro dignar femper me* 
morix domino Petro de $. Asterio , a quo 
fratres paterne & benigne fuerunt recolledi. 
Hic enim cum fuo capitulo canonicorum, 
in quo plures perfonx reverendx & magnae 
probitatis florebant , dedit fratribus & locum 
& ecdcfiam S. Martini extra moenia villx, 
cum fuis pertinentiis & xdificiis , ubi erat eo 
in tempore prioratus quidsyn pertinens ad 
monafterium canonicorum S. Johannis dc 
Cola , & unus canonicus fub nuncupatione 
prioris inibi morabatur , data prius ab ipfo 
epifeopo & capitulo recompcnfationc con- 


Frater Julianus fuit prior Burdcgalenfis , C digna monafierio & canonicis memoratis. 


vir. fandius & bonus, de quo legitur in Vitis 
fratrum, quod cum iturus eflet ad capitu- 
lum generale in Angliam apud Londonias » 
pro provincia diffinitor, multis honeftis per* 
fonis obitum fuum prxdixit , falutans eas 
quafi amplius non vifurus. Cum igitur in 
conventu Bdvacenfi provincix Francix infir- 
mus ad mortem veniffet, vifum cft eadem 
die cuidam religiofx perfonx oranti in ec- 
clefia fratrum PrxdicatorumBurdigalenfium, 
qu* diftat per duodecim dixtas a Bclvaco , 
quod appareret ei in nube lucida elevari a 
terra folus ; cumque quxreret ab eo quo p cunix 
iret, & quare folus erat, refpondit : Ego 
vado ad Dominum. Non timeas autem quia 
folus fum , quia in brevi integrum conven- 
tum adducam mecum. Perfona autem qux 
hoc viderat, fubpriori domus, viro valde rc- 
ligiofo, cum multa fletu didam retulit vifio- 
nem , & obitum prioris prxdixit , qui diem 
& horam notans , invenit eadem die & hora 
didum priorem migrafle , videlicet v. nonas 
Maii anno Domini mccl. Vifionem autem 
rei poftmodum comprobavit eventus. Nam 
infra illam xftatem ledor & undecim fra- ^ 
tres obierunt in conventu Burdigalenfi. 

Frater Hugo de Malamorte Lemovicenfis 
dipecefis , fucceilit fratri Romxo , fuitque ab- 
folutas in capitulo provinciali Narbonenfi 
anno Domini mcclx i i. Hic eo tempore quo 
erat prior Burdigalenfis fuit eledus in archie- 
pifcopum ab una & majori parte capituli, 
non tamen acceptavit, fcd nec intromittere 


Primo fiquidem habuerunt canonici in re- 
compenfatipncm ab epifeopo ecclefiam Dea~ 
tslon , qua ecclcfia poftmodum dimifla , ha- 
buerunt &: Jubent ufque hodie loco ejus pa- 
cifice & quiete ecclefiam S. Martini , qux 
cft infra villam. De prxfata vero ccclefia 
S. Martini, quam fratres Prxdicatores ac- 
ceperunt , fecerunt ipfi fratres dirui caput 
quod rotundum erat , & refiduum ecclefix 
quod remanfit, cft ufque hodie capella in- 
firmitorii. Dedit etiam fratribus dominus 
epifeopus memoratus bonam fummam pc- 
. pro fratrum xdificiis conftruendis, 
& aliam fummam canonicis S.$ohxnnisde . 
Cola memoratis, pro antiquis xdificiis, qux 
in loco fratribus remanferunt. Unde non 
immerito ipfe dominus epifeopus fuit con- 
ventus & fratrum Prxdicatorum in Petra- 
gora vere pater & patronus , tandemque in 
ordine in conventu I^piovicenfi verus fra- 
ter , ubi fufcepjt habitum ordinis , epifeopa- 
tusfui anno xxxm. feliciter &ftrcnuecon* 
fummato, anno Domini mcclxvii. in quo 
quidem ordine laudabiliter & honorabiliter 
vixit annis vin. menfibusiv. & dimidio, fic- 
que ibidem feliciter diem claufit extremum 
pridie idus Julii Dominica die, anno Do-, 
mini mcclxx v. 

Notandum autem quod ficut fidelis tra- . 
dit antiquitas & narratio leniorum, in prx- 
fato loco, qui nunc cft Prxdicatorum , fuic 
abbatia in qua S. Eparchius de nobili profa- 
pia comitum Petragorx trahens originem. 


fe voluit. Hic fuit vir nobilis genere & ani- monachus & pater extitit monachorum , qux 
mi virtute. Fuerat autem prior Lcmoviccn- ut fertur, dcftru&a & defolatafuit, quando 

egi* ‘* 


Digitized by 


Google 


475 B E R. NARDI 

Pctragoricetifis fuic civitas devaftata circa 
annum Domini dcccxl. 


FUNDATIO CONVENTUS 
Carcaffonenjis. 

A Nno Domini mccxlvi i . mcnfe Septem- 
bri piiffimus rex Francorum S. Ludo- 
vicus mandavit per fuas litterasfjj fcnefcallo 
fuo Carcaflbnenfi, quatenus in burgo novo 
Carcaflbnenfi aflignaret fratribus Praedica- 
toribus plateam unam , in qua poflfent aedi- 
ficare fibi congruam manfionem , quod & 
fadum extitit in primo loco in quo primi- 
tus habitarunt annis circiter quinque , non- 
dum tamen cum priore, (ed cum vicario, 
ficut moris eft ordinis in locis novis fieri , ad 
loci ipfius promotionem & difpofitionem. 

Anno Domini mcclii. in adis capituli 
provincialis Montis-Pdlulani fuit conventus 
inCarcalfona regulariter pofitus & receptus. 
Et primus prior inftitutus frater Ferrarius 
Catalanus , & primus ledor affignatus fra- 
ter Petrus Regis de Fano-Jovis , & fuerunt 
afiignati fratres Lucas Figiacenfis didus ( 
Amans-Deum, Johannes de Carcaflona, fic 
didus, erat tamen Gallicus natione , nepof- 
que domini Clarini epifeopi Carcaflbncnfis, ; 
Petrus de Lodova, Ferrarius de Podio Ri- 
chardi , R aymundus dc Oliva , Raymundus 
de Hcrtio , Raymundus de Malo -leone, 
Raymundus Sicredi Carcaflonenps,Gcraldus 
de Podio Sutor , Geraldus de Agrifolio , Pe- 
trus de Labatut. 

Anno Domini mcclv. ii. die' Odobris 
memoratus rex dominus Ludovicus inter 
cetera beneficia regi* pietatis, quae prius con- 
tulerat fratribus didi loci , contulit & pro- 
vidit, ut pius patronus, regia munificentia 
ampliori quindecim folidos Turonenfcspro 
pittantia lingulis fepnmanis, & duodecim 
. libras Turdkenfes, pro habendis tunicis an- 
. nuatrm , quam eleemofynam ex tunc & 
deinceps ufque in prxfentem diem fratres 
liberaliter percipiunt , completis” jam circiter 
fexaginta annis , calendis Odobris , quo hxc 
Icripfi anno Domini mccxv. 

Anno Dni mcclv.^i fefto apoftolorum Si- 
monis &Judx,Arace fluvio nimium inun- 
dante, & proprii alvei ripas excunte ,hunc 
locum primum aqua fluminis totaliter oc- 
cupavit: ideoque fratres locum primum di- 
mittere funt compulfi , & exierunt inde in 
fefto SS. omnium fubfequenti , & in civi- 
tate fuperius if» domo epifcopali a domino 
Guillelmo Radulphi tunc temporis prxfu- 
lante fuerunt caritative fulcepri , ubi anno 
uno integro revoluto & amplius, quantum 
eft a fefto omnium Sandorum ufque ad pri- . 

(4) En regis litterae ex fchetHs Baluzii 
Ludovicus , Dei grati» Trancorumrex , 'dilido (fi. fideli fuo 
J. dc Scurd fene/cjlto Carcaflbnenfi , Jalutem (fi benedictio- 
nem. Mandamus vobis quatenus fratribus Pridie atoribus la- 
uribus prif entium , fine dilatione affigiutis in novo burgo ar- 


GUI D ONIS 476 

mani Dominicam Quadragefimx fubfequen- 
tis permanferunt. Erat tunc prior frater Ray- 
mundus de Foro -Julio. Manferunt autem 
fratres in primo loco annis circiter odo. 

Notandum incidenter quod conventus Car- 
caffonenfis & Agcnncnfis fuerunt in uno co- 
demque provinciali capitulo in Monte-Pef- 
fulano celebrato regulariter inftituti , ficut 
patet infra. Tamen quia fratres prius fuerunt 
in Carcaflona quam in Agenno, ut patet 
infra, & quia conventas Carcaflonenfis in 
adis ejufdem capituli prius fuit pronunciatus 
& ordpatus quam' Agennenfis, ficut in Adis 
ejufdem capituli vidi plenius contineri i ideo,, 
conventus CarcalTonenfis locum & gradum 
prioritatis in ordine jure meruit obtinere. 
'Simile habetur de provinciis divifisin capi- 
tulo generali Colonienfi anno Domini mccci. 
Item , in capitulo generali Bifuntino anno 
Domini mccciii. 

Anno Domini mcclv i. vi i. calchdas Fe- 
bruarii venerabilis pater memoratus domi- 
nus Guillelmus Radulphi Carcaffoncntis 
epifeopus, de aflcnfu & voluntate capituli 
; S.Nazarii, voluit & conccflit fratri Ferrario 
& fratri Guillelmo Raymundi priori fratrum 
Prxdicatorum tunc temporis in Narbona , &c 
fratri Garino praefentibus volentibus & pe- 
tentibus pro ordine , locum habere in terri- 
torio nuncupato de Aquis- mortuis*, quod 
tunc erat dc jurifdidione & dominio epif- 
eopi & capftuli memorati, in quo poffent 
fratres aedificare manfiones , horium , ecde- 
fiam , quantum necefle foret conventui con- 
ftruendo , fub pado & conventione , quod 
fratres darent & penitus aflignarcnt alibi do» 

^ mino epifeopo recompenlationem condi- 
gnam , pinguiorem & utiliorem pro omnibus 
qux idem epifeopus in dido loco pleno ju- 
re tamquam dominus poffidebat: quod pro 
fratribus fandus Ludovicus pius rex Francix, 
ipforum fratrum, in Carcaflona ab initio fpe- 
cialis dominus &patronu$ , infra annum pe- 
nitus adrthplevit. 

Anno Domini mcclvii. prxfatus rex Sc 
dominus Ludovicus emit & redemit pro 
fratribus hunc locum fecundum, in quo nunc 
habitant Carcaflonx , qui de Aquis-mortuis 
nuncupatur, a domino Carcaflbnenfi epifeo- 
po , ad cujus jurifdidionem & dominium 
i pertinebat , dato ab eodem domino rege 
prxfatis epifeopo & capitulo excambio pin- 
guiori tam in ccnlibus & reditibus , quam 
in aliis juribus quibufeumque , cum pleno 
dominio apud Corbonacum , Sobroaucia- 
cum, & Mouzanum , &in terminis eorum- 
dem , prout in cartamentis & litteris inde 
confedis plenius continetur. Hunc locum fic 
emtum & redemtum rex pius , dominus dc 

ff jfom quamdam plateam inter alias plateas quas eivibstt 
ejitfdem ville, vobis commifimus ajfignandas , in qua pojfint fibi 
edi fic are congruam manfionem. Actum apud Vicenas anno Do- 
mini MCCxivji. menfe Septembri. 


Digitized by 


Google 


/ 


# 




477 HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PEUEDIC. 47» 


patronus dedit fratribus & ordini , & amplius 
ducentas librasTuronenfes pro aedificiis con- 
ftruendis. Hunc locum intraverunt primi» 
tus fratres ad habitandum conventualiter 
Dominica prima Quadragefimae , anno Do- 
mini MCCtXVl. 

De eleemofynd conventus. 

Dominus rex Franciae dat conventui fra- 
trum Praedicatorum CarcaflTonenli eleemo- 
fynam annualem quinquaginta unius libra- 
rum , dcccm folidos Turonenfcs , quam reci- 
piunt fratres a thefaurario Carcaflbnenfi 
«Limini regis annuatim liberaliter 6c depla- 
no, in fclloS. JohannisBaptiftae annus incipit 
compuiari. Solebant autem olim multo tem- 
pore recipere in Salino Carcaflbnenfi do- 
num regis lolutioncm didar eleemofynat, 
viginti folidos qualibet hebdomada , fcd 
poftea Jic fuit mutatum. Incoepit autem ifta 
clecmolyna dari a S. Ludovico, ficut fu- 
perius eft exprefluin , & ex tunc femper 
continuatum extitit amore Dei a regia pie- 
tate. 

Venerabile quoque capitulum ccclcfiae 
caihcdralis S. Nazarii Carcaflonenfis cibum 
Sc potum , fcilicet panem Sc vinum conven- 
tui porrigit una die fingulis feptimanis. So- 
lebant autem fratres recipere panem finenu- 
fnero, & vinum fine menfura, prout & quan- 
* tum neccfle erat omnibus fratribus , quot 
fuiflent in conventu ad fufficicntiam una 
die qualibet feptimana » fed poft modum 
extitit ordinatum , quod pro una dic unum 
plenum barale vini, quod fex migerias con- 
tinet, & fexaginta panes minores vel triginta 
magnos arquivalentes fratres reciperenf in 
cellario S. Nazarii , ficut ipfi canonici come- 1 
dunt valde bonos. , 

Dominus vero epifeopus Carcaflonenfis 
fimilem clcemofynam in pane Sc vino dat 
conventui duobus diebus fingulis feptima- 
nis , ficque fecerunt ab exordio prarcedentes 
epifeopi fucccffi ve, etiam fede vacante, hoc 
idem procuratore capituli pro epifeopo fa- 
ciente. Retribuat eis Deus. 

Ad marginem codicis legitur : Summa in 
blado quatuor modii tritici & undecim fex- 
taria. In vino' autem feptem modii cum di- 
midio, id eft triginta faumatse vini pro epiC- 
copo tantum. j 

Quartus decimus prior frater Odo de Cau- 
fentiaco,&c. 

Notandum hic pofteris incidenter, quod 
tempore prioratus fratris Odonis anno Do- 
mini mccxcv. Guillelmus Garrici , & Guil- 
lclmus Bruncti legum profeflores de Car- 
caflona , & quidam alii confelfi prius de hae- 
refi Sc convidi, cum fuis complicibus infur- 
gentes contra officium inquifitionis & con- 
tra fratres, contumaciter & procaciter rebel- 
larunt , & fed itionem magnam in populo 
concitaverunt, & multa mala officio inqui- 


L fitionis & fratribus & amicis intnlefunt, & 
multiplicata funt mala in terra ab eis* Si 
plures additi funt ad eos, quod non eft fa- 
cile nec fas feribere per fingula. Finis autem- 
illorum confufio & ignominia , & fententi* 
condemnationis ad murum , juftitia exi- 
gente. 

Quintus decimus prior nomine, fed prae- 
cedentibus pofterior meritis & virtute fuc- 
ceffi fratri & patri Odoni de Caufentiaco 
memorato, ego frater, B ernakjdus GuiDONif 
Lemovicenfis diopeefis. Fui autem tranflatus 
de prioratu Albienfi.in quo quartum tunc age- 
bam annum , ad prioratum CarcafToncnfcm 
fabbato poft feftum B. Dionyfii , confirmatus 
in monafterioPrulianianno Dni mccxcvii. 
pervivi autem in Carcaflbna iv. annis, a cu- 
jus poena , utinam magis a culpa fui abfo- 
lutus in capitulo provinciali Agenncnfi , in 
fefto beatae Mariae Magdalcnae celebrato , 
data definitione in fefto SS. Felicis & Adaudi 
martyrum anno DominiMCCCi. quo praemiflk 
collegi & confcripfi. 

Notandum hic pofteris incidenter, quod 
etiam tempore meo rabies Carcaflonenfis 
adhuc graviter faetficbat : mala vero quas fa- 
ciebant Sc inferebant inquifitioni & fratribus 
& amicis melius puto hic reticere , quam lin- 
gula feribere, propter honorem multitudi- 
nis, quae tamen omnino non poterat excu- 
fari , licet*in ea fuerint aliqui qui non con- 
fentiebant adibus malignantium contra fra- 
tres : qui fratres verbis & fignis diridebantur 
& deshoneftabantur faepiffime Sc verberibus 
interdum , Sc tamquam excommunicatos ip- 
fos fratres a fua communione Sc partipatio- 
ne penitus effecerant alienos , alia pudet di* 
cere. Tandem poftquam in utraque curia, 
fcilicet R.omana Sc Franciat decidiflcnt , ex-i 
penfis prius non parvis pecuniis Sc thefaurisv 
venerunt ad obedientiam inquifitoris fratria 
Nicolai de Abbatis-villa , & congregata uni- 
verfitate CarcaflonenfiVocc praeconia coram 
ipfo inquifitore , die ad hoc affignata , in 
publico fermone, in da uftro fratrum Praedi- 
catorum Carcaffbnar,praefentc fenefcallo cum: 
curia regali & terrariis, recognoverunt rea- 
tum fuum, Sc petierunt abfolvi ab inquifi- 
tore Sc reconciliari, Sc obtinuerunt ibidem*. 
juraMes elevatis ad librum evangelioram . 
mamous fingulorum , fueruntque condcm- 
nati per inquifitorem ad faciendam capel- 
lam unam in Ijonorc S. Ludovici in cou- 
ventu fratrum Prardicatosum Carcaflbn*. 
Adum fuit anno Domini mccxcix. menfe 
Octobri , capella vero fuit conftruda anno* 
fequenti mccc. pro qua facienda Sc ornanda, 
folvit villa Carcaflonenfis nonaginta libras 
Turonenfes* t : 

Sextus decimus prior fucceffit mihi , qui 
me praecedebat aetate, gratia & fapientia fra-*. 
ter Bertrandu? de Claromontc, &c. Notan- 
dum hic iifcidcatcr quod tempore priora- 



Digitized by 


Google 


4 79 . fcERNARDI GUIDONIS 4 S 0 

tus (iii rabies Carcaflonenfis , quae olim diu A bulisdc novo & folcqanitcr eredis juxta viam 
fxvierat contra officium inquifitionis & fra- publicam, juftitia exigente, in vigiliaS. Mi- 
tres,ut przcadutn eft,& tunc cxtinda,vcl chaelis, anno Domini mcccv. Et qui prius 
falrem fqpita videbatur & credebatur , fuit infimiendo contra fratres Prxdicatorcs vocc 
kerum excitata fub Johanne de Pinquonio corvina crocitabant, corvis fuerunt expofiti 
viccdomino Ambiancnfi , confoederatis in crocitandi. Nam poftea in patibulo corvi 
malum Albicnfibus & Corduenfibus cum vifi fuerunt picantes & crocitantes in cervi- 
Carcaffonenfibus, incentore malorum fr. Ber- cibus eorumdem , ficut teftati funt qui vi- 

nardo Detitiofi dc ordine Minorum , duce & deruat , plurefque alii (imiles in culpa fuifi- 

vexillario iniqui exercitus contra fratres & fent ad poenam fimilem condemnati, rii(i 

officium inquifitionis Elia Patricii de Car- -domini Cl ement ispap*V. apud regem cle- 

caffona, qui regulus Carcafibncnfis videba- B mentia & compaffio intervenifier. Aymeri- 
tur , proditore veri regis. In tantumque af- -cus vero Caftclli fugx przfidio evadens , tan- 
cendit fuperbia & dcfxvit malitia prxdido- dem captus fuit in Petra Buferia Lemovi- 
cum, quod hxrcticales & eorum compli- cenfis dioecefis , & diu in carcere regis ten- 

ces fratribus Prxdicatoribus in perfonis & tus, procibufquc multorum & pecunia multa 

rebus ipforum verbis & verberibus plures -ereptus a mortis fupplicio. Pius autem res 

injurias irrogarunt , & damna plurima in- Philippos interventu papae pepercit multitu* 

tulerunt, & domos ac hofpitia plurium ho- -dini a morte & exilio, non tamen a mul- 

minumde burgo Carcafibnx ufque ad quin- -da : unde communitas Carcaflon* privata 

decim in odium inquifitionis dc fratrum, fuit confulatu , & condemnata in maxima 

■quibus iplbs adhzrerc credi bant , diruerunt, pecunia quantitate. 

& fpoliavcrunt publice & de die , turba coa- Decimus nonus prior frater Stephanus 
vdunata irruentes & clamantes ad proditores Laurclli Lemoviccnfis dioecefis , fucccflit fra- 

ifnafcaratos in fefto fandi Laurentii, quod C tri GeraldodcBlumaco, confirmatus in prio- 
fuit in fabbato anno Domini mccchi. fed rem infra odavas afliimtionis B. Maria:./ 

* ultore Deo tandem non tulerunt impune. Anno Domini mcccviii. dominica in quin- 

. Decimus feptimus prior frater Pontius de quagefima, v. idus Februarii, frater Gari- 

Xorellis , &c. nus Cenomancnfis natione , epifeopus Sago- 

Notandum hic incidenter , quod anno nenfis in Corfica, confecravit tria altaria in 
^Domini mccciv. in vigilia S. Andre* fue- ccclcfia-iratrum Pr*dicatorum Carcaflon* > • 

runt fufpenfi Carcaflon* quadraginta horni- fcilicct altare B. Virginis Mari*,& altareS. 
nes de Limofo, propter proditionem in quam Ann* matris cjufdem Virginis benedidx 

confenferant contra regem Franci*,, ut ter- & altareS. Ludovici confefforis. Item fe- 
xam redderent regi alteri , & alii plurimi quenti feria iv. in die cinerum, pridie idus 
- aufugerunt , & pofimodum fuit villa Limofi Februarii , confecravit altare S. Martini in ca- 
r condemnata in magna pecuni* quantitate, pcllt facrifti*. Item anno Domini mcccx. 
privata confulatu. “ fuit confummata illa pars clauftri & capi- 

.... JDccimus odavus frater Geraldus de Blu- D tuli converforum in ingreflu conventus. An- 
wffco fucccflit fratri Pontio przdido. Hoc no vero Domini mcccxi. fuit ftda altera 
tempore ?fuit coopertura illius pulchr* por- pars clauftri, qu* eft ex parte dormitorii 
ticus ante ingtefliim ecclefi* Pafchali tem- antiqui. Przfatus frater Stephanus fuit prior 
porc confummata , 'cujus opus lapideum tribus annis. Fuit autem abfolutus in capi- 
prius fuerat inchoatum, & ufque adeooper- tulo provinciali Burdegalenfi , in fefto at 
turam perdudum , anno Do.mini mccc. Ber- fumtionis beat* Mari* , celebrato anno Do- 
nardus Manifacerii folvit «u/orem partem mini mcccxi. 

«penfarum ab inkio. Prior fuit annis duo- Trigefimus prior frater Petrus Guidonis 
bus Oc dimidio, fuit autem abfolutus in ca- Lemovicenfis dioecefis, trabflatus^c prioratu 4 

•pitulo Rivenfi anno Mcccvm. E Petragoricenfi , ubi fecundum agebat an- 

Notandum ad perpetuam rei memq^m. num. Fuit confirmatus in priorem Carcat 
quod anno mcccv. revelata fuit proditio & fonenfem circa feftum B. Michaelis anno Do* 
iniquitas proditorum dc Garcaflona contra mjni mcccxxxv. Tempore hujus fuit emen- 
regemFranci* > cujus complex & confcius 6c data prima camera de camino in rctroca- 
tradator fuit frate» Bcrnardis Delitiofi dc or- mcrsL Hic etiam fecit feribi de bonis con- 
dinc Minorum , & Elias Patricii , & Aymc- ventus in duobus voluminibus Vitas Sando* 

. ricus Caftclli cum pluribus aliisdc Carcaffo- rum , a domino Lodovenfi patruo fuocom- 
na, dc Limofo, & detedo proditionis tra- pilatas. Hic etiam obtinuit a domino rege 
datu, & veritate comperta per inquifitio- Philippo fub anno eodem cum tranfiflet per 
nem curi* , comprchcnfi fuerunt in -malis Carcaflbnaru , in fefto videlicet Purificatio* 
fuis proditores plures in vigilia B. Barthplo- nis , mediante & promovente fratre Henrico 
m*i apoftoii , didufqur Elias Patricii & qua- de Chamayo inquifitorc tunc Carcaffonenfi, 
tuordccim alii proditores fimul tradi per quod in molendino regio, quod eft juxta ci- 
villam & fufpenfi fuerunt ad folCtai in pati- vitatem in fluvio Atacis, perpetuis tempori- 


Digitized by 



» 


4*1 HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRi£DIC. 48 > • 

bus molatur totum bladum pro fratribus & A lignc miraculum, divinx non immerito pro- 
familia ipforum neceflarium libere & ablquc videntia: adferibimus 5c virtuti,qui per xxvili. 

quacumque rediventia live cuftu. Et de hoc annos , & , ut dicunt, amplius , voluit fic fer* 

exuu iutcra regia cum figillo viridi, quae in vare integrum corpufcutum fandi viri, ma- 
majori depolito confervatur. xime eum prxdidorum duorum virorum 

- ■ corpora , nulla ea prxfervan te virtute, brevi , 

TUNDAT 10 CONVENTUS AGENENSIS. * n tempore corruptioni folnae lint fubjeda i 

lea mirum in modum mox ut exhumatum 

A Nno Domini mccxlix. circa feftum eft corpus, & in loco collocatum decenti , 

S. Catharinae venerunt primitus fratres fadus eft repente concurfus adeo vehemens 

apud Agenum , ut ibidem acciperent libi lo- & intolerabilis populorum , quodfratres ali-' 

cum , ficut ibidem didici & audivi a fratre qui cuftodientes corpus , vix poterant con- 

Giullelmo Fabri Agcnena , qui illo anno fluentem populi multitudinem fuftincre : 

Tolofx intraverat ordinem in principio qua* # indetandtem gravati prx laffitudinc, preflfu- 

dragefimx prxcedentis. B ram irruentium abrumpentes , fine conventu 

Anno Domini mcclii. in adis capituli & abfque folemnitate debita corpus ad cccle- 

provincialis Montifpeffulani fuit in civitate liam tranftulerunt, ubi etiam fere pondus fe 
Ageni conventus fratrum ordinis Prxdicato- ingerentium non valentes fuftincre, corpus 
rum ex more regulariter politus & receptus, in facriftiam tranftulerunt. Idcoque populus . 

& primus prior inftitutus Guillclmus de Bla- ex fubrrado libi corpore concitatus in verba 
via , & primus ledor alEgnatus frater Gal- in ordinata offenfam animorum oftendentia 

t hardus Dorfaut vel de Urli-faltu. prorumpebat, fic quod corpus eft in crafti- 

Fratcr Bcrnardus dc Caucio inquifitor & num cum veneratione debita conlervatum. 
pcrfecutor ac malleus hxreticoram , vir fan- Nos vero interim , ne vanitatis vel cupidita- 

dus &Dco plenus, fuit fundator prxeipuus tis polfcmus notam incurrere , deliberatione 
& ptomotor conventus Agcnenfis dum vi- provida decrevimus confulcre fapientes , 
vebat, ipfumquc locum fuo corpore dedi- utrum oftendendum corpus populo , an fub- 
cavit, qui poft xxvi. annos Sc amplius ele- trahendum eorum afpcdibus foret. Quocirca 

vatum a terra , & in ecclcfiam ubi nunc jacet ^ fado mane , venerabilis prior S. Caprafii 
tranftatum , totum integrum eft inventum & officialis locum tenens domini epifeopi 

divino munere fpccialis gratix tanto tem- Agcnenfis, & dominus Raymundus<& Gran- 

pore confervatum. Cujus tranllationis feries hoL magifter in decretis , plerique alii fapien- 

& ordo & tempus in tenore fequentis lit- tes dc utroque capitulo (a) Agenenfi, nec- [4] ' 

terx plenius continetur, quam fcripfit ille non & quidam proceres de confulibusvillx 

qui prxfens fuit & vidit lingula feriatim, in noftro capitulo pariter convenerunt, ibi- 

eujus tenor talis eft : que recitatis quibufdam miraculis qux geflit , 

In Chrifto libi cariffimo patri & fratri N. dum adhuc viveret , Sc vita ejus multiplici- 

frater Ber nardus Guidonis lincerx caritatis ter commendata , diverfas lentendas profe- 

pienitudinem cum falute. rebant. Quidam namque dicebant fatisfa- 

Pius zelus quem habetis pro ordine , & ciendum populo, qui multus aderat, & quali 

ea diledio quam ad conventum Agenenfcm continue veniebat. Alii autem dicebant ip- 

hadenus habuiftis , & antiqua nec interrupta D funi potius occultandum. Ceterum cum in 
amicitia, qux adhuc inter tlos inviolabili* his immoramur diutius, & hinc & inde in 

pcrfeverat,me inftingant tranllationem vene- fententia vacillarent , voluntas finalis & fta- 

rabilium patrum fratris Bcrnardi dc Caucio, bilis fuit fratrum, uc in milTa qux debe- 

& fratris Bcrtrandi de Bello-Caftro, & do- bat a venerabili domino priore S. Caprafii 

mini Arnaldi Bclcngarii vobis fub brevis ftili folemftiter celebrari, palam oftenderetur po- 

officio intimare. Igitur anno Domini m. cc. pulo , qui multus utriufque fexus in clauftro 

lxxxi. in craftino S. Marci evangeliftx , fra- & ccclcfia expedabant. Sane tandem depu- 

- ter Raymundus Chriftiani & frater Nicolaus tati funt fratres cuftodes , nihilominus ad- 
de Feodis, qui huic venerandx tranflationi hibiti fxcularcs, qui dati, ut videtur mihi, 

jamdudum defidera verant interefle, fpeciali erant nobis a bajulo & confulibhs, qui & 

devotione fandorum virorum exhumationi * corpori in miffa affifterent , & cum virgis 
& tranflationi dabant operam efficacem. & baculis interdum populum abigerent con- 

Cumquc dilcooperto fratris Bertrandi dc fluentem. Veniebant quippe homines hoc 

Bello-Caftro corpore, invenilfent, exceptis ftupendum miraculum cernere cupientes , 

folummodo oflibus, torum corpus confum- veniebant etiam mulieres, ad hoc, biennes 

tum , & corpus domini Arnaldi Belengarii & triennes parvulos adducentes, ftuporenim 

modo fimilireperilTent, corpus reverendi ac . immenfus circumdederat omnes, quia fan- 
fandiflimi patris fratris Bernardi de Caucio, dum corpus tamdiu intfcgrum fuerat fi% 
quod exhumaverunt ultimo, abfque totius compertum. Facies quoque integra erat , cx- 
rxhalatione fetoris integrum repercrunt., 

Et hoc quidem ftupendum fadum, hoc in- {s) Ecdefi* cathcdralis fcilicet&Sf. Caprafii. 

' Vet. Script. & Mon. ampl. Collcft. Tom. II. / Hh 


L 


Digitized by AjOOQle 


483 B E R N A R D I GUID 6 N IS '4U 

cepto quod in nafo in principio erat valde A — ? ... . ■ i ..i* ■ . .n. . 

modicum diminutus. Frons autem & men- FUNDATIO CONVENTUS ORTHESIENSIS. 
tum & os cum dentibus in fua integritate 

manebant. Caput '•ero per collum medium \ Nno Domini mccl. in adis capituli pro* 
fine interruptione ipfi corpori inhzrebat. /Vvincialis Narbonae celebrati fuit recep- 
Collum quidem ita groffum erat , & guttur tus locus fratrum Praedicatorum apud Or- 
fub mento , fic etiam prominebat , quod non thefium. 

videbatur a dic qua fcpultus fuerat diminu- Anno Domini mccliii. in adis capituli 
tionem aliquam reccpiffe , pedus* brachia, provincialis Lemovicis in nativitate B. Ma- 
manus , ventrem & latera mira integritas riae femper Virginis celebrati , fuit in vjlla 
confervabat. Pellis enim integra per totum Ortheficnfi conventus fratrumPrzdicatorura 
mirabiliter fcilicct fuarum fitum partiam regulariter pofitus & receptus. Et primus 
contegebat omnia fupradida. Undc unguc£ , prior inftitutus frater Raymundus Defparros. 

dc rugz ita diftinde in pelle manifum appaTi jy 

rebant , ftcut apparebant in eo ipfa die qua-. F v N D A T I 0 CONVENTUS 
fuerat ccclcfiafticz traditus fcpul.ti^ae : fcd > Montis- Albani. 

non minus mirabile cft, quia viriliaJbmnino’ 

integra erant , ficut dicebant , qui haec cu- \ Nno Domini m c c l i. venerunt fratres 
riofius infpexcrunt. Unus tamen pesfolutus Przdicatores apud Montem- Albanum, 

inventus fuit a tibia. Et hoc,ut videbatur,con- Caturcenfis dioecclis , primitus ad manen* 

tigit propter tumuli brevitatem. Sic quoque dum, & elegerunt fibi locum juxta Tefco- 

omnipotens Deus, cujus judicia incompre- nem, in illa parte quz eft in dioecefiTolo- * 

henfibilia, cujus inveftigabiles viz, cujus con- fana. 

filia non mutantuj: , non folum antiquis tem- Anno Domini MCCLm. in adis capituli pro- 
poribus ad errores a cordibus, fidelium ex- vincialis Lemo vicen lis in nativitate B. Mariae 

ftirpandos , & fidem in mentibus radican- , femper Virginis celebrati , fuit in villa Mon- 

dam voluit in fandis fuis fe mirabilem ex- C tis- Albani conventus fratrum regulariter po- 

hibere ; fed & noftris quidem temporibus fitus & receptus. Et primus prior infiitutus 

ad fpem proficientium fublevandam , ad fi- frater Pontius de Montibus Tolofanus , qui 

dem catholicam roborandam , ad dodrinam fuit focius domini Raymundi epifeopi To- 

evangelicam & apoftolicam approbandam lofani. Primus ledor fuit frater Bernardus 

in fando ifto, qui & mirabilis iri vita, mi- Geraldi de Monte Albano, qui prius fuerat 

rabilis in dodrina , mirabilis in pravitate hae- ledor Caturci annis duobus, 
retica exftirpanda , difpofuit poft ipfius feli- Odavus prior frater Ermengaudus Leu- 

ccm obitum mirabilis apparere , eo quod a tcrii de przdicationc Caftrenfi , bis , prima 

ceterorum communi corporum incincratio- vice fucccffit fratri Raymundo de Caubofio. 

ne corpus ejus tam mirabiliter quam po- Tempore fui prioratus hac vice inundavit 

tenter integrum perfeveravit. Unde extol- Tarnus fluvius in tantum , quod fratres dc 

lcndus przconiis & laudibus venerandus , & loco fuo , qui erat jujfta Tefconem , exire 

gratiarum adione multiplici jugiter rccolen- D fuerunt compulfi anno Domini mcclxxu. 
dus. Denique autem divino officio expleto, cal. Decembris , & tunc tradaverunt de loco 

circa reliquias facrofandas fratrem Bertran- alio habendo, ad quem fe mutaverunt. Et 

dum de Bcllo-Caftro & dominum Arnaldum emerunt locum alium , qui dicitur dc FofTa- 

Belcngarii , in przparatis fibi infra ccclefiam to , fratre Ermengaudo przdido tunc priore 

cumulis pofuerunt. Sed fratrem Bernardum prudenter & viriliter id agente. In quo lo- 

de Caucio non valuerunt in loco fuo repo- co, fcilicct de Foffato, celebraverunt primam 

nere , populo irruente , donec populus pe- miflam pridie nonas Februarii anno Domini 

nitus dc ccclefia receflifTct. Et tunc poft re- mcclxxu. Nondum tamen munvit fe con- 

ceffiim populi fuit traditus fepulturz. Fuit au- ventus tunc de primo loco ad fecundum , 

tem frater Bertrandus,de Bello- Caftro pofi- donec fecundus locus fuit melius , ficut opor- 

tus in tumulo fuperiori ad orientem verfus tuit , przparatus. Prior fuit hac vice annis 

caprit ccclcfiz. Dominus vero ArnaldusBe- tribus, fuitque abfolutus in capitulo pro- 

lcngarii fuit pofitus in inferiori ad occiden- 11 vinciali Tolofano anno Domini mcclxxiv. 
tem verfus Garumnam. Sed fan&z memo- Decimus prior frater Bernardus Stephani 
riz reverendus pater frater Bernardus de fucceffit fratri Raymundo dc Caubofio. Tem- 

Caucio fuit in medio przdidorum duorum pore prioratus fui fuit fundata ccclefia fta- 

vcnerabilitcr collocatus, qui obiit in craftino trum, in fecundo loco appellato vulgariter 

ian&z Catharinz, vi. calendas Decembris, de Foffato, in qua primarium lapidem po- 

anno Dpmini mcclii. Memoratus dominus fuit nobilis vir dominus Bertrandus vice- 

^rnaldusBelenga*ii zdificavit ecclcfiam fra- . comes Bruniquelli, feria m. poft feftum 

tribus in Agenno, & plura bona alia fecit B. Mathiz apoftoli , anno Domini mcclxxvju. 

fratribus dum vivebat. Prior fuit annis tribus , fuitque abfolutus in 

capitulo provinciali Maffilienfi anno Domini 


Digitized by 


Google 




■4«} HIST» FUNDAT, CONVENTUUM PRiEDlG 43 4 

mcclxxxi. Hic fcnex & plenus dierum obiit A tus in, dida ecdefia fibi & Aiis fucoe floribus 
Caturei iri capitulo provinciali ibidem ede* refervato» falva etiam reverentia epifeopaii, 
brato, feria vi. hora quali vi. anno Domini Ipecialiter dc fententiis fuis <3c curiae Albien- 
mccxcvhi. ut peropta verat. fis dcnunciandis ibidem populo pro tempore 

. ' . . congregando per capellanum dida villae de 

TVNbATlO CONTENTUS E 1 C 1 ACENSIS. ^ tois ’ P^um dc mandato epifcopi, 

lalvis tamen m omnibus comututiombus 

A Nno Domini mccli. vel tu. venerunt ordinis fratrum Praedicatorum, St ptivile* 
fratresPraedicatoresapud Figi acum diae* giis & indulgentiis a fede apoftolica ordini 
cefis Caturcenfis, ut acciperent ibi locum conceffis &in pofterum concedendis. Hanc 
ordinis ad manendum , fueruntque fratres donationem fecit epifeopus memoratus dc 
ibidem ad loci difpofitionem & praparatiq- g voluntate & aflenfu canonicorum ipforum 
nem cum vicario , ficut moris eft , annis duo- dida- ecclefiae , qui tunc pauci valde fuperfti-' 

bus aut tribus ab exordio computando. fies erant , St in fccicfaac quidem epifcopi 
Primus vicarius in conventu Figiaccnfi St commanebant, nec tamen ipfi canonici, (ed 
promotor loci illius follicitus , fuit frater Jo- monachi S. Bcncdidi tunc temporis de fado 

hannes dc Johannia, ut audivi a fenioribus ecclefiam poffidebanr. Inter quos canonicos 


enarrari. ’ Hic fuit Figiacenfis «x origine pa- 
rentali, fed dc Monte-Peffulano ex origine 
fuse nativitatis.' 

Anno Domini mccliv. in capitulo provin- 
ciali Tolofano , in nativitate B. Maria; Vir- 
ginis celebrato , fuit in villa Figiaci conven- 
tus fratrum Pradicatorum cx more regula- 
riter pofitus & receptus, & primus prior in- 
ftitutus frater Johannes de Johannia prae- 
fatus. 


FUNDATIO CONVENTUS CASTRENSIS. 

ptnnes de \ Nno Domini mcclviii. in adis capituli. 

A* generalis Tolofe celebrati, fuit iconcef- 
vngnt, i*g. Ius locus feu conventus fratrum P radicat o- 
*7i* ram S. Vincentii in Caftris , diacccfis Al- 
bienfis, ad preCes & inftantiam nobilis ac * 
praeclari viri domini Philippi di Monte- - 
Forti junioris, qui fuit filius Philippi 'dc 
Monte-Forti fenioris domini terrae Albigdii 
&Tyri& Deltoro ultra mare. Hic Philippus 
junior fuit fratrum & loci ibidem bonus do- £ 
minus & patronus , cujus dcemofyna annua- 
lis quotidie ibidem percipitur &r habetor, 
vide tom. 4- Anno Domini mcclvi i 1. v. cal. Jnnii fcli- 
iTvy° U P * c * s recordationis venerabilis patet dominus 
Bernardus de Combreto epifeopus Albien- 
fis dedit & concedit perpetuo fratribus Prae- 
dicatoribus, ptaefente & recipiente prA -or- 
dine fratre Guillelmo Ray mundi Burdcga- 
lenfi, ad hoc fpecialiter deftinato , ecclefiam 
S. Vincentii de Caftris, cum corpore ejuf- 
dem martyris gloriofi , quod ibidem a tem- 
pore Caroli-magni princiajs allatum de Va- 
lentia requiefeir , proutTn hiftoria de hoc £ 
feripta famofa & authentica habetur plenius 
& feriofius eft defcriptiim ; & cum ominibus 
reliquiis fandorum , & libris omnibus & or- 
. «amentis ipfius- ecciefiar , necnon cum cimi- 
tcrio, plateis, hortis ad camderh ecclefiam 
pertinentibus, & cum omnibus aliis juribus 
& 4 pertinenriis infra villam dc Caftris exiften- 
- tibus, prout melius olim canonici faculares 
ibidem inftituri renuerunt & poflederunt , feu 
tenere & poffidere debuerunt , jure patrona- 
' ^Vet. Script. & Mon. tanpl. Cotictf. Tom. VI. 


erat dominus Ray mundus de Rocozello „ 
qui fuit poftmodum epifeopus Lodovcnfis-. 
Membratus autem dominus epifcppus AI- 
bienfis in corporalem pofleflionem mifit 8c 
pofuit, & cum fuo epifeopaii annulo inve- 
ftivit praefatum fratrem Guillelmum Rai- 
mundi, in prafentia didorutn canonicorum ’ 
fociorum fuorum , nccnon & plurium alio- 
rum virorum teftium vocatorum. Erant etiam 
prxfcntcs St recipientes cum eodom fratre 
Guillelmo Raymundi alii fratres noftri , fci- 
licct frater Petrus Parvi , five Petit fic didus, 
frater Bernardus de Rocozello , quifuic fra- 
ter prafati domini Raymundi de Rocozello, 

St frater Pcttus de Villa-magna. A da fuerunt 
hac Albiain camera epifeopaii domini epi- 
fcopi fupradidi , anno & die ut fupra. Extat 
inde publicum ihftrumcntum per* manum 
Ifarni Garcngarti publici notarii Aibienfis , 
qui fuit poftmodum frater nofter , cum fi ; 
gillo pendenti ejufdem domini epifcopi Ai- 
bienfis. 

Anno Domini mcclvi i i. tertio nonas Ju- 
nii dominus Guillermvs de Biterris vene- 
rabilis abbas monafrerii S; Vincentii deCa- 
ftris pro fc & monafterio fuo Caftrcnfi, ad 
inftantiam & preces nobilis viri domini Phi- 
lippi de Monte-Forti dedit «Sc contulit 
in perpetuum ordini fratnim P radicatorum 
& memorato fratri Petro Parvi feu Petiti , 
prafenti & recipienti vice & nomine ordi- 
nis antedidi, totum jus quod habebat, vel 
habere debebat in ecclcfia B. Vincentii me- 
morata cum cimitcrio St cum oblationibus 
ad didam ecclefiam pertinentibus , aliqui- 
bus conditionibus refervatis , videlicet quod 
fi aliquo cafu contingeret didos fratres Pra- 
dicatores deferere prxdidam ecclefiam, & 
ab ea recedere , illud jus & illa pofleffio quam 
habebant monachi eo tempore, quo fratres 
audoritate epifcopi Aibienfis intraverunt 
poffelEonem ecclcfia memorat* , ad mona- 
fterium redeat monachorum , St fit eis falva 
pofleffio quam habebant. Item retinuit pro 
fe & monafterio , quod fratres occafidhe do- 
nationis fibi fad* ab epifeopo Albienfi yei 

Hhij . , 



. Digitized by 


Google 


487 BERNARDI 

quacumque fttia ratione non exigant , nec . 
petant, nec poffint petere' umquam reditus 
aliquos ad didam ccdcfiam jfpedantes , nifi 
hoC folum quod fuperius eftexprcflfum. Item, 
retinuit didus abbas quod ipic & fucceflo- 
res fui ac monachi praefati monafterii in tri- 
bus anni feftivitatibus, videlicet in duobus 
feftis B. Vincentii & in fljfto purificationis 
B. MarijE femper Virginis, poffint venire pro- 
ceffionaliter ad ipfam ccclcfiam , & ibidem 
ipfe abbas & fucccffores fui miflas celebrare, 
& in prxdido fefto Purificationis candelas 
benedicere , fi fibi vifum fuerit expedire. 
Item, retinuit quod de illis quae relinquerent 
cur fratribus ab illis qui de villa Caftrenfi& 
de villa God$r in oimiterio fratrum cluerent 
fepulturam , monafterium prxdidum quar- 
tam partem haberet ratione canonicae por- 
tionis, exceptis illis qux relinquerentur fa- 
bricar corporis ecclcfiae & in ornamentis & 
In luminaribus & in aliis de quibus non de- 
ducitur canonica portio fecundum canoni- 
cas farvdiones , & cum hoc licitum cflet cui- 
. ' libet de praedidis in dido cimitcrio fratrum 

digero fepulturam , omnes vero alii extra 
duas parochias poffint in eodem cimiterio 
abfque canonica portione eligere fepulturam. 
Item retinuit pro monafterioftioveftes&lc- 
dos fecundum morem folitum defundorum 
praedictarum duarum parochiarum , fcilicec 
villae de Caftris & de villa Gtdor , ubicqm- 
que five in cimiterio fratrum , five alibi ei i-' 
gerent fepulturam. Item , retinuit fibi & mo- 
nade rio duos cereos de quatuor cereis de- 
fundorum, qui in cimiterio fratrum fefa-t 
cerent fepeliri. Alii vero duo cerei fratribus - 
rfcmanerent pacifice & quiete. Proimfit in-; 
fuper bona fide fc fadurum & curaturum, 
quod donationi hujufmodi conventus fui 
monafterii confcncirent. Prxfatus vero frater 
Petrus Parvi recedit vice & nomine ordinis ^ 
a praefato abbate , fub forma fuperius expref 
fata , omnia fupradida , donationem fcilicet 
ecclefix fupr&didx, & omnium prardidOrum, 
promittens fe fadutum & curaturum pro 
ptofTc fuo, quod magifter ordinis vel prior 
provincialis fupradida omnia acceptaret , 
approbaret & confirmaret. Ada fuerunt haec 
apud Cafiras in cimiterio ecclefix fupradi- 
cfoe , anno & die immediate fuperius expref- 
(ktis, in praefentia & teftimonio prxfati viri 
npbilis domini P hilippi nx Monte -Forti, 
& fratris Bernardi de Capitc-fragni de or-: 
dinc Prxdicatorum , & magiftri SicardiSab- 
baterii , archidiaconi Laqteranenfis in diae- 
qefi Tolofana , qui«poftmodum in fine ha- 
bitum ordinis induit & recepit, & fepuitus efk 
iU capitulo fratrum x. cal Martii , anno Do- 
mini mcclxxiv. & Petri Bertrandi de Caftris 
judicis domini Philippi , qui fuit poftmo- 
dum frater nofter. Extac inde publicum in- 
llrumeAuntl per manum AmeliiSicardi no- 
tarii publici vili* de Caftris. 


GUIDONIS 488 

Alexander papa IV. ad p^titioneip & 
fupplicationcm prioris provincialis & fra- 
trum, pmcipue ad inftantiam & preces fup- 
pliccs viri domini Philippi de Monteforti, 
quj ad fumtnum pontificem procuratorem 
fpecialcm fratrum Petrum Bertrandi de Ca- 
ftris jurifperitum cum fuis litteris fupplica- 
toriis celeriter fuper hoc deftinavit , fuis fum- 
tibus &. expeofis , implorans & obfccrans , 
ut praefatam S. Vincentii ecclefiam , cum 
fando cjufdem corpore, pro fratribus Praedi- 
catoribus fibi daret, in recompcnfationem 
totius effufi (anguinis Montiforti* , pro Rp- 
; manae ecclcfiae obedientia & honore. Qji o» 
verbo audito &- altius intclledo , fummus 
antiftes praefatam collationem & donationem 
fratribus Praedicatoribus fadam ab epifeopo 
Altlicnfi Sc abbate Caftrcofi audoritate apo- 
ftolica ratificans confirmavit , fupplcns dc 
plenitudine apoftolicx potcftdtis defedum* 
qui ex eo in his affuit , quod, ad hoc afien- 
fus capituli Albienfis A conventus prxfati 
monafterii Caftrcnfis non acccffit. Id noh 
ohftante quod inter cofdem epifeopum & 
abbatem- quxft io fuper dida ccclcfia tunc 
temporis vcrtebatur.Nonobftantc etiam con- 
, tradidione monachorum prxfati monafterii, 

' quam fuper prxmiffis inter pofuifte diecbanr 
tur. Datum Viterbii vm. idus Augufti pon- 
tificatus ipfius Alexandri anno iv. Verbi au- 
tem -incarnati anno Domini mcclvii i. 

Alexander papa prxfatus in voto ge« 
rens , ut de collatione fcu donatione prxdida 
didorum epifeopi & abbatis, ac fupplicatio- 
•nc & confirmatione fua apoftolica fubfecuto 
frudus proveniret fratribus , per apoftolica 
feripta praecipiendo mandavit epifeopo Ani- 
denfi , qui tunc erat dominus Guido Fv&- 
cod ii , qui fuit poftmodum Clemens IV, 
quatinus fratres Prxdicatores in corporalem 
pofieffionem prxdidx ecclefix & omnium 
prxdidorum per fe vel per alium , audori- 
tate apoftolica induceret, & indudos defen- • 
deret , contradidorcs per cenfuram ecclc- 
fiafticam , appellatione poftpofita , compcf- 
cendo, invocato ad hoc , fi neccfle fuerit,, 
auxilio brachii («cularis. Datum Viterbii xii* 
calendas Septembris pontificatus anno iv. 

Verbi autem incarnati anno mcclviii. 

Anno Domini mcclvii i. xvm. calenda^ vide tom. 4, 
Odobris dominus Guido Fulcocdii memo~ A,lcctlot - P* 
ratus venerabilis Anicienfis epifeopus juxta I7t4 * 
mandatum apoftolicum fibi* fadum , praeci- 
piendo mandavit domino Guillelmo majori 
archidiacono ecclefix Narbonenfis, & do- 
mino Guillelmo capellano de Pippionibus» 
vel alteri corumdem , altero impedito fota, 
nolente exequi aut non valente , in bujuf- 
modi exeeutione negotii interefTe , vel alia* 
abfente minime expedato , quatenus ad vil- 
lam de Caftris pcrfonaliter accedentes, fra- 
tres Prxdicatores , quos ad recipiendum de- 
putata* invenirent, ia- pofieffionem corpa? 




j : 


4»9 HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRitDIC, 490 

talem ecclefix lupradidateum domibus fic A tingeret, fi flidam ecclefiam dclcretiint, hon 

horto inducerent ) St contradidores aut re- potient per fxculares clericos vel religiofos 

belles , in quos ex tunc in feriptis excommo» alterius ordinis prxdidam ecclefiam retinere* 

nicationis fententiam ferebat, cxcommuni- vel etiam poffidere ; prxdido modo eccle- 

catos publice nuntiarent , fic lingulis diebus fiam cum cimiterio donaverunt ; promitten- 

Dominicis fit fcftivis facerent in civitatibus tes >• quod contra donationem hujufmodi 

fic dioecefibus Narbonenfi & Albienfi publi- per fc vel per aliam perforiam non venirent) 

ce nuntiari, pulfatis campanis, fic extindis quamdiu fratres formam /modum Sc con- 

candelis , expreflis nominibus Angulorum > fit ventiones appofitas obfervarenc j prdmifc-* 

fi qui forte contcmtis ccdelix clavibus, in fua runt infuper bona fide in manu prxdidi ab 4 » 

rebellione pcrfiftercrtt , nobilium virorum batis fui , omnia St fingula fuperius expfel* 

fcncfcalli Carcafionenfis Sc domini Philippi fata , fic iji inftrumento confedo fuper donat 

DI Montkforti , quibus fuper hoc fpcciales tione abbatis contenta , rata Sc illibata' ha* 

fcripfit litteras , auxilium invocarent» Datum g bcre , Sc in Contrarium non venire. Appro- * 

apud Montem-Peflulanum ut fupra» bantes nihilominus Sc redificantes donatio- 

Anno & die Domini immediatius prxta- nem fadam prius ab eodem abbate fuo de 

ttatis , idem dominus Guino fcripfit nobili- predidis ccclefia Sc cimijerio j necnon & 

bus viris fenefcallo Carcaffoncnfi , Sc domino confirmationem Sc fnpplctionem de eifdem 

Philippo de Montefbrti , requirens Sc rogans a fede apoftolica fubfecutam. Didus quoque 

eofdcm audoritate apoftolica oblectando, abbas ibidem approbavit fic laudavit dona- 

quatenus hujufmodi , fi qui forent , prsefum- tionem hujufmodi fadam per monachas da 

tuofam audaciam militari manu Sc brachii fui conventum» necnon confirmationem Sc fup- 

poteatia compcfcerent , Sc eofdem FF. Prae* pletionem a fede apoftolica memoratam* 

dicatores facerent poffeffione pacifica con* Ada fuerunt hxc apud Caftrasin capitulo 

gauderc.Datum in Monte-Pefiulano,ut fupra. monafterii anttdidi anno & die fupra, in 
Anno Domini mcclviu. vi i. idutfDe- £ prarfentia <5c teftimonio domini Johannis de 
cembris monachi prxfati monafterii S. Be* Burlato , domini Johannis de ManUCuria 
nedidi Caftrcnfis numero x i x. videlicet Ber- militum, Petri Bertrandi de Caftris jurifpcrici 

nardus de Podio Soriguerio prior clauftra* judicis domini Philippi , qui fiiic poftmodum 

lis, Etmengaudus de Florenciacp' camera- frater nofter, domini Hugonis capellani de 
rius , Jarcobus facrifta, Guillelmus Nigri prior Alfoalc , Sc plurium aliorum teftium voca* 
dc Muraflano , Ray mundus Berengarii prior torum. Sicardus Magoti publicus villx Ca- 
de Ganubrio , Raymundus dc fando Privato firenfis notarius recepit & confecit dc praS* 
prior S. Pauli , Bernardus de fando Privato miliis publicurri inftrutnentum. 
prior de Burlato, Raymundus de Pdhairols Anno Doinini Mcctvm. Vit» Idus De* 
prior de Guitatcnis , Guillelmus Johannis cembris prxfatus vir nobilis dominus Pnit 
prior de Aflbale, Ermcngaudus dc Olargio, hvpos de MontiForti junior filius fenio* 
magifter Gautcrius , Gregorius dcNogarcto, D ris , pius Sc bonus dominus 8c pktronus, 
Petrus Vairati, Guillelmus Delgati , Pontius pietatis & anioris fratrum intuitu , quos plu* 

de Gordonc, Petrus Nigri , Guillelmus de rimum diligebat, ut pacem cum monachia 
Albia Sc de Quiteriis , & Jordanus 3e Gui- compararet fratribus ncccflariam & oblatam, 
deriis- pro fc & fuccefforibus fuis, ac toto in recompenfationem oblationum Sc pro-» 
conventu fuo de voluntate Sc- atienfu prx- ventuum ad ecclefiam S. Vincendi fpedan- 
fati domini Guillilmi abbatis fui , ad inftan- tium , quas abbas Sc conventusmonachoram 

tiam Sc preces memorati nobilis viri domini Caftrcnfis ad ipfius preces Sc inftantiam* 

Philippi nt MoktkForti dederunt, Sccon- prout plenius tadum cft, fratribus Prxdica* 

ccflerunt donatione inter vivos , 'ecclefiam -tori bus contulerat, dedit Sc conceffit abbati 
fandi Vincentii memoratam , cum cimiterio ’ Sc 'conventui monafterii fxpedidffic fucccf- 
ad eam fpedante , fratribus Prxdicatoribus foribus cofumdem, decem libras Melgorien* 

St eorum ordini , fub modo & forma & con- £ fes vel Turonenfcs in' reditibus annuatim ^ 
ventionibus quibus 'prxdidus abbas eifdem quas affignavit eifdem in duobus molendi* 
fratribus primitus contulerat & donarat , nis politis in flumine de Durantia , cum juri- 
prout in inftrumento inde confedo eifdem bus, proventibus & reditibus & pertinendis 
monachis ledo & expreflo plenius contine- in aquis & paxeriis eorum dem. Promifirqud 

tur* Retento quod fratres vel alii nomine prxfatus vir nobilis* bona fide abbati Sc con* 
eorumdem corpus S. Vincendi a didaeccle- ventui antedidis, quod conventiones, for* 

fla non extraherent aut mutarent , nec qux- mas , fit modos politas Sc contentas in in* 
rerent ubi jam in dida ecciefia quiefeebat ftrumentis confedi* fuper donationibus dc 
fine prxfcmia eorumdcm.Retinueruntetiam ecclefi» S. Vincentii per ipfuni abbatem fiC 
libros qui in eadem ecciefia habebantur.Reti# conventum, pro poffe fuo a fratribus Prxdica- j 

nucrunt etiam quod poftquam FF. Praedicato- toribus in perpetuum 'faceret obferVari, fiC 
res in Villa de Caftris veniflent , fit conventus quod a magiftro ordinis fic diffinitoribus evi 

Ibidem exifteret deputatus, fi ipfos abefle con* patuli generalis , cum primum ipfum contini 

Hh ii| 


1 



Digitized by LjOOQie 


49 1 'BF.RNARDI 

geret celebrari, prxdi6ta faceret approbari A 
& ratificari , qux videlicet Praedicatorum or- 
dinem contingebant. Ad arbitrium& cogni- 
.tionem domini abbatis Galiiaceniis dc ma- 
giftri Sicardi Sabbaterii Gaftrenfis , dc Petri 
Bertrandi judicis fui prxfati, aliquis praedictos 
fratres non manu teneret contra praedictum 
monafterium in fado memoratae ecclefix. 
Promifit infuper , uc magis ipfos mona- 
chos alliceret ad amorem fratrum , quod 
di&um monafterium 'tam in capite quam in 
tnembris in jure fu® detfenderet St juvarer. 
Abbas vero dc conventus praefati acceptave- 
runt ab eodem domino Philippo omnia B 
fisprad&a. Ada fuerunt haec apud Caftras 
in capitulo monachorum monafterii ante- 
didi, anno dc c^e quibus fupra, prxfenti- 
bus domino Philippo abbate & conventu, 
in prxfentia & teftimonio domini Johannis 
de Burlato , domini Johannis de Manucuria 
militum , Petri Bertrandi praefati judicis do- 
mini Philippi , domini Hugonis capellani de 
■Ajfoale, dc plurium aliorum teftium vocato- 
rum. SicardusMagoti publicus notarius villae 
de Caftris recepit dc confecit inde publicum 
inftrumentum , cui appenderunt tigilla fua ♦ 
praefati dominns abbas & convcntusui tefti- C 
xnonium & munimen. j 

Anno Domini mcclviii.iv. calendas Fc- " 
bruarii dominus Guillelmus de Biterris, 
praefatus abbas Caftrenfis monafterii memo- 
rati ordinis S. Benedidi , dc conventus ejuti 
dent 'monafterii , videlicet monachi infra 
feripti : Guillclmus Nigri priotdc Muraffonc, 
Ray mundus Berengarii prior dc Ganubrio, 
Raymundusdc S. Privato, prior fandi Pauli, 
magifter Galterius, Ermeugaudus de Olar- 
gio,-dc Ermcngaudus de Florentiaco came- 
rarius , Raymundus de Palha.irols , Jacobus D 
ftcrifta*, Bernardus Dclgoti, Petrus Nigri, 
Arnaldus Olut, Pontius de Guillclmus 
dc Albia , dc de Guideriis^ Gregorius , Pe- 
trus Vairati , Bernardus Fortis , dc Jordauus 
de Guideriis pro fe&fuGceflbribus fuis prx- 
fcntibus & futuris ad inftantiam dc preces 
nobilis viri Philippi de MonteforIi praefati, 
dederunt dc concefferunf donatione inrer • 
vivos in perpetuum valitura , fratribus Prae- * 
dicatoribus <5t eorum ordini cimiterium , 
quod adhaeret ecclcfix B. Vincenti! memo- 
ratae , habendum in perpetuum » prout con- £ 
frontatum hodie ab eifdem fratribus poffi- 
detur, cum juribus , reditibus* & proventi- 
bus ad ipfum fpedamibus i quod cimiterium 
fejungitur dc dividitur a cimitcrio quod rc- 
manfit monachis de confenfu fratrum , ut 
pacem libi acquirerent, dehaberetur via me- 
dia, qua itut verfusAgotum fluvium, & utram- 
que cimiterium parietibus cingitur hinc inde. 
Retinuerunt tamen, quod nullam perfonatn 
ftatres fcpel irent in eodem, nifi tibi etige- 
rent fcpulturam : veftes quoque defundo- 
rum de viUa Caftrcnfi , more folito , (icat 


G U I*D O N.I S 

prius in donatione prima , qui fe ibi face- 
rent fepeliri. Dederunt infuper ac remifi> 
tunc fratribus illam canonicam penfionem 
& cereos & ledos , quam dc quos didum 
monafterium recipere debebat de relidis dc 
legatis illorum qui in dido cimitcrio fratrum 
fcpulturam digerent , quocumque jure con- 
fuctudinario vel communi, feu pado , dc 
conventionibus quibufeumque praedida com- 
peterent monafterio memorato. Ifta nam- 
que prius (ibi retinuerant abbas dc .conven- 
tus in prima donatione fada fratribus per 
eofdem , ficuc in ea plenius continetur. Me- 
moratus autem vir nobilis dominus Philip- 
pus , qui ibidem prxfens aderat , bona fide 
fua promifit abbati dc monachis , quod fu- 
per hoc faceret fracrcsPraedicatores dc eorum 
ordinem remanere dc effc contentos jam di- 
da ecclefia dc cimiterio fuperius confronta- 
to dc aliis fuperius expreftatis , dc quod prae- 
didi fratres, dc ordo eorum a modo nec in 
domibus , nec in hortis , nec in aliis extra cc- 
clcflam exiftencibus ad cccicfiam S. Vincen- 
•tii fpedantibus , vel ad cimiterium antedi-^ 
dum contra praefatum monafterium non mo- 
verint quxftionem in prxfcnti vel edam in 
futurq , nifi de his in praefenti inftrumento 
dc in/aliis i nftru mentis contentis ; dc quod 
prxfens inftrumentum cum aliis inftrumen- 
tis inter mpnachos ipfosdc didos fratres Prae- 
dicatores confcdis , dc omnia in eis contenta 
confirmari diceret a magiftro ordinis in pri- 
mo quod celebraretur capitulo generali. Ada 
fuerunt apud' Caftras in 'capitulo monacho- 
rum monafterii antedidi , anno dc dic uc 
fupra, in prxfentia dc teftimonio domini 
GuillclmiPeluti, domini Johannis de Pafti- 
cio , alias de Burlato militum, dc Petri Ber- 
trandi jurifperiti , judicis domini.P h i l i p p i, 
qui fuit , ficut tadum eft , poftmodum dater 
nofter,’dc multorum aliorum teftium voca- 
torum. Amelius Sicardi pilbbcus villae Ca- 
ftrenfis notarius, de mandato domini Philippi 
dc abbatis dc conventus Caftrenfis monafte- 
rii prxdidorum ■, recepit dc confecit de prx-» 
miflis publicum inftrumentum , quod fuit ti- 
gillis i p fotum D. Philippi, abbatis, dc conven- 
tus tigillatum ad majoris roboris firmitatem. 

Fratres vero prxmiffis omnibus cpnfenfc- 
rnnt, ut in pace cum monachis poflent vi- 
vere dc quiete , a quibus antea fuerant de 
loco fcmel exdufi, dc pluries in pluribus m- 
fcftati , dc infcftari amplius formidabant , niti 
in manu forti generis Montis-fortis forti pra> 
fidio mererentur. 

Anno Domini mcclix: frater Pontius de 
S. i€gidio prior provincialis , dc frarcr Ray- 
mundus 1 ropseen prior. Montis-peflulani , 
frater Bernardus de Eflartis prior Petragori- 
ccnfis, frater Raymundus de Vcnafca,dc 
frater Bertrandus dc Caftro-novo Caturccn- 
fis, quatuor definitores capituli provincialis 
de Monte-pefiulano in fefto B. Dominici ec- 


Digitized by 


Google 



493 HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRODIC. -494 

lcbrati, donationes prxdidas, compofido- A majori audoritate vel feriptura tefte' fulcitur. 


M 


nes & conventiones & pada in ipfis inftru- 
irfentis contenta expreflis & defignatis figil- 
Jatim & fpecialiter inrtrumenrisad inftantiam 
domini Philippi & omnium fratrum in dido 
loco de Caftris tunc cxiftcntlum ex parte 
fratrum ordinis, & audoritate fibi in hac 
parte commifla a venerabili patre fratre Hym- 
berto magiftro ordinis approbaverunt, Se 
ratificantes omnia acceptaverunt, & per lit- 
teram cum figillis propriis munierunt. Da- 
tum in Monte- peflulano, anno Domini prx- 
taxato mcnfe Septembri , poft provinciale 
capitulum memoratum. 

Frater Bernardus de Bociacis, vir religio- 
fus St bonus , fuit vicarius fratrum St loci 
Caftrenfis, datus antequam eflet ibi conventus, 
ex more regulariter inftitutus , ficut ab ore ip- 
fiqs farpius St a pluribus aliis didici St audivi. 

Sequitur hifioria de inventione facri corporis 
B. Vincent ii martyris & levita , in ecclefia 
frajj^m P radie alorum de Cajirts. 

Tempore quo fratres Prxdicatores, Deo 
difponentc , nobili viro domino Philippo de 
Monte-fortj fortiter procurante & agente, 
ecclcliam B. Vincemii Ievitx & martyris, 
ficut praemitium eft , primitus habuerunt , 
ignotum erat omnibus incolis hujus rerrx 
ubinam iacrofandum corpus almi martyris 
in eadem ecclefia requiefccret : omnibus ta- 
men fideliter certum erat, quod indidaec- 
clefia alicubi quideebar, allatum de Valentia 
apud* Caftras a tempore Caroli Magni (a) 
principis St gloriofi regis, ficut fidelis Sc ve- 
rax tradit hiftoria , clamant patrata miracula , 
& reflatur inlignis ccclcfia illic a fidelibus 
popul.sub honorem martyris fabricata. Hoc 
autem divina providentia fadum efle reor. 


eademque facilitate non recipitur qUa nar- 
ratur. 

Fuerat autem prxfata ecclefia aliquando 
fub manu & regimine canonicorum fxcula- 
rium , qui inibi aliquo rempofe fuerunt cum 
praebendis duodecim deputati , ficut aftruit * 
evidenter antiqua feriptura publica fenio- 
rum, fama fidelis Sc certa afTertio quorum- 
dam ex eildem , qui tempore quo fratres 
eam habuerunt fuperfti#es erant. Aliquando 
vero fuit fub cuftodia monachorum ordinis 
S. Benedidi , qui e vicino in fua abbatia com- 
B morantur, & illo in. tempore de fado , non 
tamen cum pace epifeopi Albienfis poflGdc- 
bant. Fuit etiam parochiahs ecckfia appel- 
lata, ficut mulra ligna & infignia protcftan- 
tur , qux caufa brevitatis obmitto. Exrat 
etiam una antiqua valde littera (a) domini 
Guillflmi Petri de Serenes quondam epi- 
feopi Albicnlis, qux de parovhiaS. Vincemii 
de Caftris expreflam continet mentionem. 
Hoc etiam proteftantur ufque hodie plura 
dida fidelium feniorum , quod longum eflet 
per fingula enarrare, & tam jftorum quam 
illorum erat incuria Sc negligentia circa cu- 
ftodiam (acrorum pignorum nimis magna, 
^ ficut rerum prxdidarum illo in tempore evi- 
dentia probat, & reflantur adhuc plurimi 
feniores, Sc in promtu eft exemplum St ir- 
reparabile nobis damnum de facro capita 
martyris Vincentii perdito Sc fublaro. 

Cumque fratres Prxdicarores in prxdida 
ecckfia ad ferviendun? Deo Sc fando mar- 
tyri collocati jam fuitient , poft unam exs- 
puitionem Sc multiplicem monachorum in- 
feftationcm confirmati in loco virtute ex 
alto, quxftione monachorum terminata, 
pace data anno Domini mcclix. tempore 


ur incognitus eflet locus, ut in eo thefaurus D quo adhuc prxfatus frater Bernardus de Bo- 


incognitus vel abfeonditus feivaretur in po- 
ftcrum, ne inde tolleretur , Sc auferretur 
propter guerrarum diferimina , Sc perfido- 
rum hxreticorum pericula , qux omnia in 
partibus iftis prxteritis temporibus , peccatis 
hominum exigentibus , abundabant , ficut 
fidelis St verax , laudeque ac memoria di- 
gnus xterna prx eundis generationis hujus 
magifier Guillelmus redor ecclefix de Podio 
Laurentii , origine tamen civis Tolofanus, 
in fuis chronicis profequitur luculenter, St 


ciacis vicariam fratrum St loci regebat, fol> 
licitari coeperunt , vehementius fcire cupien- 
tes, ubi corpus fandum abfeonditum (erra- 
batur, ut certi fierent de thefauro, St eo de- 
votius ipfum colerent jam inventum, quo 
oculata fide fcirent , ubi eidem martyri re- 
verentix cultum dignum St debitum exhi- 
berent, colloquentcs Sc conquirentes fxpius 
ad invicem quid potient aut deberem agere 
fuper iftis. Dilpofitio autem loci in quo fan- 
dum corpus repofitum fervabatur, talis exi- 


in geftis infignibus domini S t monis comitis £ flebat. In capite namque majoris ecclefias 


Montis fortis plenius eft deferiptum. A non- 
nullis tamen fertur , quod locus pauciffimis 
quibufdam monachis notus erat , qui virtute 
juramenti conftridi pandere non audebant, 
& cum quis ex cis morti propinquus fieret, 
ille alteri monacho ex fecretiflimis eledo , 
& fic deinceps fucccflfive fi.b eadem jura- 
menti conftridione pandebat , fed hoc nulla 

(«) Non fub Carolo Magno , fcd tempore Caroli Calvi 
amioDCCCLv. fatfta eft corporis S. Vincentii tranflatio , cujus 
•fila habes apud Mabillonium feculo lr.Bcnedidmotom. x. 


conftruda erat per modum tcftudinis tribuna 
quxdam , fic dida juxta vulgare loci , ficquc 
difpoiita & aptata, quod fubtus eam libero 
tranfire & fupra ipfam fpatiofe ftare , federc , 
St dcanabulare poterant qui volebant, ficut 
adhuc tranfeunt fubtus corpus fandum parto 
illa, qux remanfit, cujus fornax & fimilitu- 
dinis erat pars alia , qux dirqta fuit a fratri- 

( b) De hac in mf. margine h*c lego : Utttram honchaimi 
A domino "Johonnt bltlintri archipresbyttro '.aftrtvfifr in ma- 
jori dtp o Jit o pofmi conforvandam Amo Domini MCCCU. xu.oat. 
OBebris. 


w 


Digitized by 


Google 


'49* BERNARDI GUIDONIS 49*5 

tus ad difpcmcndum locum in melrus, ficut A que multitudo copiofa plebis utriufque fexus 
hodie cernitur, protendebatur dida tribuna in ecclelia S. Vincenti i, congaudentes ac rri- 
teftudinata ufquc ad chorum fratrum, qui pudiantes, thefaurum inventum certatim vi- 
‘nunc eft, & ibi ubi terminabatur, inferius dere cupientes : ita quod expediens fuit ar- 
ante ipfam , u£i nunc cft chorus , erat alrare matos curiz ftatucre & aftare , qui concur- 

. imaiusecclcfizin honore S. Salvii confeflbris. fum ingentem populorum & impetum fubi- 
Supra vero ipfam inalto erat aliud altare in tum cohiberent. Tunc przfatus frater Ber- 
honore fandz Trinitatis parvum quantitate, nardus de Bociacis vir fidelis & verax , reli- 
"& adhzrens parieti capiti ipfius ecclefiz. Ih giofus & timens Deum , qui fratrum Sc loci 
'circuitu autem illius altaris fuperioris a dex- ex more ordinis , ut przmiffiim eft , vicarius 
tris a finiftris, &^mtc ipfum erat (parium exiftebat , quia prior nondum fuerat aliquis 
'aliquod fatis conveniens ad recipiendum inftitutus, cum przfaro domino Philippo Sc 
■plures perfonas , ad quem locum afeende- paucis ex nobilibus fuis , & memorato ab- 
fcatur per fcalares gradus lapideos a dextris * bate cum paucis monachis, & cum aliqui- 
& a finiftris inferioris altaris. bus fratribus noftris, ceteris omnibus clc- 

Fratrcs autem volentes coaptare fibi lo- ricis Sc laicis inferius remanentibus, ad lo- 
cum & augmentare fpatium pro choro prout cum przfati tumuli fuperius afeenderunt , 
^poterant, diruerunt altate inferius, & ma- ipfoquc difeooperto , corpus S. Vincendi 
gnam partem przfatz tribunz teftudinatz , manifeftis fignis & indiciis cognofcentqs » 
& cum in diruendo appropinquaftent quafi intuentes’ diligentius clara lucearfuras cor- 
ad altart quod erat fuperius, animadverte- poris Sc coftarum diftinde confpcxeront, & 
•runt diruentes , lapidem tumuli cfle fubtus devote adoraverunt, feriptamque cedulam 
ipfum altare : habito confilio fubftiterunt, teftificantcm de corpore & temp^b ,& Au- 
ftudiofiufque explorantes, cognito extrinfe- daldo monacho portitore, ut reor, quam 
cus quod tumulus ibi erat, fignificaverunt , Sc cum perlegi potuit, repertam ibidem re- 
hoc ipfum Philippo be Monte-forti prin- p liquerunt. Ipfe vero frater Bcmardus de Bo- 
cipi terrz, & patrono fratrum & Joci, qui '"ciacis, qui ofTa & membra martyris dinu- 
tunc ibi przfcns non erat, fed in remoris- merans Sc contredans in confpedu & in prz* 
agebat , ut venire ac videte deberet & otn- (entia przdidorum , oculis fuis vidit Sc ma- 
nibus intereffit. Statuto itaque tempore op- njbus palpavit , Sc ipfas arfuras corporis & 
portuno , diruerunt ipfum altare, & invene- coftarum ftudiofius de propinquo coafpexir, 
runt unum tumulum lapideum , feu vas uno devotione exinde fenfibili generata , quafi 
lapide coopertum , a quo levantes lapidem virtus quzdam fenfibilis fpiritualibus fenfi- 
ipfum vacuum invenerunt , amotoque illo bus infunderetur, quz ex facro corpore ema- 
primo tumulo feu vale , fubtus ipfum imme- nabat , mihi fratri Bernardo Guidonis , ficut 
dia te invenerunt alium tumulum lapideum, & pluribus aliis facere folitus erat fzpius,Y 
feu vas m quo in capfa quzdam lignea vc tu- lingula quz circa corpus maxime vifa funt, 

ftiffima , & prz nimia antiquitate temporis & fuperius pofita ■, mihi retulit deuote, Sc 

quafi penitus putrefada , invenerunt repo- p mecum contulit pluries de eifdem , cum in 
fitum corpus fandum findonc munda fed conventu Albienfi pariter maneremus. Ip- 
vetuftiffima involutum. Clavi autem ferrei fiimque audivi pluries publice Sc ferventer 
ipfius prz antiquitate fic confumti & corrofi przmiffa populo przdicantem , Sc fideliter 
rubigine apparebant, quod levi motu faci- conteftantcm , quod corpus S. Vincentii 
liter cum digitis extrahi de locis fuis pote- martyris, ut przmittirur , veraciter tenuerat, 
rant & moveri, ficut mihi ipfe Bemardus contreda verat , Sc confpe^rat diligenter , a 
frater retulit qui probavit. Ab his autem qui quo plenius pro majori parte quz fuperius 
ad hoc clcdi fuerunt viris autenticis& pro- feripta funt didici Sc audivi ; partim quoque 

batis fecrete condidum fuerat ad invicem ab aliis fide dignis, qui adhuc fuperftites funt, 

’& firmatum , ut ipfi prius efficerentur certi qui viderunt Sc audierunt, ftudiofius inqui- 
dc veritate rei antequam panderetur populo, fivi , & cx omnibus ut fidelius fcivi & potui 
Et ut fecretius ac quietius fine tumultu fie- recollegi Sc feripturz mandavi. Fadum eft; 
ret , node quadam media * dum medium E autem in diebus illis gaudium magnum Sc 
filcntium tenerent omnia , convenerunt qui exuitatio ac tripudium populorumode reper- 
ad hoc explorandum Sc fciendum fuerant tione facri corporis, ardentibus cereis & iu- . 
elcdi , Scvcritatccomperta , gavifi funt gau- minaribus , multis circumflantibus armatis 
dio magno valde, reponcntefque lapidem & obfervantibus cuftodibus deputatis, ne quid 

eum cuftodibus , ibidem tumulum conciufc- de facro corpore tolleretur, & in eodem 

xunrufque ad claram & perfedam diem. loco repofitum eft facrum corpus, Sc fupe- 
Dic autem fratuta 'affuit przfatus vir no* rius , prout hodie cernitur, fuit tumulus de 

bilis dominus Philippus cum fuis nobilibus , fedis Sc czmento conjundis lapidibus coo* 

& domnus Guillelmvs de Biterris abbas pertus, donec in capfa argentea pretiofa, 
monafterii Caftrenfis, ordinis S. Bencdidi prout przfatus vir magnificus dominus Pm- 
cum cledis ad hoc paucis viris, convenit- lippus optaverat Sc mente conceperat, Ic-, 

* . varctur *, 



497 HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRODIC. 4 p 8 

varctur; fcd arduis & qua fi continuis diftra- A dum iftius tcftudinata erat, quae , ut pn e- 
dus negotiis, & tandem motee in exercitu miflum eft, ex caufis praelibatis diruta fuit. 
Chriftiano contra Sarracenos apud Tunicium Claruit autem in przdida ecciefia mira- 

przvcntus , non potuit quod dilpofuerat culis gloriofis martyr admirabilis, non tan- 
adimplcre. tum dum apportabatur de Valentia apud 

Caput autem martyris almi non eft in* Caftras, ficut hiftoria de hoc profequitur 

ventum cum corpore , quod , ut fidelis tradit luculenter ; verum etiam poftmodum dc- 

antiquitas, olim antequam fratres Przdica- vote & fideliter fe invocantibus opitulari non 
tores haberent ecclefiam memoratam ceflat , quorum quamplurima , quz feripra 

modo ipfam canonici , modo vero monachi non fuerunt per incuriam & negligentiam 
poffiderent , caput in theca argentea ferva- miniftrorum , ab humana memoria excido* 
batur.&dicbus praecipuis & feftivis ex more runt; pauca vero quzrcperi, prout ad meant 
adorandum oftendebatur populis Chriftianis. notitiam pervenerunt , rudi fcd fideli ftito 

Et vidi ego & audivi quemdam antiquum B fcripturz tradidi ad memoriam pofterorum , 
plus quam odogenarium feniorem de villa quz alibi funt notata. 

Caftrenfi conftanter afleverantem , facunde- Anno Domini mccexx. iv. cal. Odobris vid. tom. * 
que ac devote mihi & aliis duobus probis fzpe memoratus, femper autem memoran- Anecdot.p. 
fratribus in die fefto fando Pafchz diflereri- dus Przdicatoribus , przclarz memoriz Phi- * 714 ’ 

tem, fe a patre fuo fzpius audivifle ipfum lippus de Monte-forti junior, filius Pki- 

caput in dida ecciefia in vafc argenteo po- lippi fenioris, fiosmilitiz, & totius fignifer 

iitum vidiffe fzpius & adoraffc, ficut facrz probitatis , devotus ac munificus patronus 

fandorum teliquiz adorantur; ipfum caput loci & conventus Przdicatorum Caftren* 

crifpum fuifle afferebat , & plures alii fe illos fium , ac przcipuus totius ordinis noftri ze- 

qui viderint vidiffc & audiffc tcftantur. lator , obiit in caftris exercitus Chriftiani 

Quid autem fadum fuerit de capite, quo ante Tunicium, qui carnibus fuis honorifice 

devenerit, velubinam habeatur & fit , apud prius fcpultis ibidem, mandavit, dum adhuc 

nos nefeitur, apud omnes communiter du- C viveret, de oflibusfuis ac corde, ut huc do- 

bitatur, licet varii varia affeverent; quidam ferrentur ad fratres Caftrenfcs, fepelienda ab 

namque quod apud Claratn-vallem Cifter- ipfis. Fuerunt inde allata pOr dominum Ger- 

cienfis ordinis abbatiam per quemdam car- mundum de Burlato , anno Domini mcclx*l 

dinalem ejuldem ordinis in partibus iftis le- & eodem die quo allata , videlicet in crafiino 

gatum, fuerit deportatum : quidam autem nativitatis. B. Maria’ D ei genitricis femper 

quod a monachis S. Benedidi de Caftris fuit Virginis , In przfentia dominz Johanwa 

impignoratum : quidam vero quod non ip- quondam uxoris fuz ac fere omnium nobi* 

fum verum caput tradiderunt , fcd loco ejus lium terrz fuerunt valde honorifice & fo* 

aliud iimulatum. Alii autem quod adhuc lemniter tumulata in ecciefia B. VinCcntii 

in ipfa ecciefia fua, tamquam in aula pro- memorata, ubi condita jacent proprio tu* 

pria,fit alicubi abfeonditum afieverant. Ve- mulo ad lzvarh martyris almi, ex parte vi- 

ritas autem hujus rei nota eft ipfi infallibili delicet facriftiz. 

Veritati. p In c ce lum recipi de Torti Monte Philippi 

Supra ipfum autem altare fub quo corpus Fac Animam , Chrijle. Flts militia fitit ifit » 
fandum , quemadmodum didum eft , olim Largus , formo fus , humilis ,fapicns , animo fut» 

conditum fervabatur in capite ccdefiz , in Militia rctfor Carolina pugnat ut Hettor. 

circuitu interiori erant , ficut & adhuc funt, Ordinis inventus fundator & adifeator 

columnz rotundz lapidcz quinque parieti Hujus conventus non efi ita verus amator. 
adhzrentes , quz fuerunt pofitz , quando Tunicii moritur ,folemniter hic fepelitur. 
fuit ecciefia fabricata ,& in capirellis colum- Continet hac fofja tanti domini cor & offa. 

narum funtinfculptz quinque hiftoriz mar- Anno Domini mcclxxv. ix. cal. Februarii 

tyrii ipfius B. Vincendi fubtiliter & diftinde , obiit dominus Simon de Monte-forti miles, 

& in circulo unius ipfarum fequens verfus filius przfati domini Philippi patroni noftri 

litteris lapideis eft inferiptus, quafi direde in partibus Apuliz, qui inde per ftatrem 

refpiciens verfus corpus: Cofiitiis ferri ma- E Bernardum de Bociacis allatus fuit, & in ea- 

Hantur membra Beati. Sunt autem fupra dem ecciefia S. Vincendi ad pedes genitoris 

iftam hiftoriam columnz hujus angeli duo fui in proprio tumulo requiefeit. 
lapidei parvi infculpti , quorum unus often- Anno Domini mcclxxxiv. i i i. calendas 
dit digito fuo verfus corpus fuum inferius Junii obiit nobilis & magnifica domina 
cfle cernendum , quafi digito loquatur , di- Johanna, uxor quondam przfati domini 
cens ibi efle corpus fandum ubi & reper- Ph i lippi, & mater ejufdem domini Simonis, 

tum fuit. ’ quz fuit filia domini Mirapicis. Hzc con- 

Et ficut hodie fubtus (aerum corpus almi dita jacet in ecciefia e regione viri fui, in 
martyris & levitz eft tranfitus liber , ita erat proprio tumulo , in fine chori dextri. 

& tunc, quia ifta pars przfata tribunz tcftu- Anno magnz indulgcntiz Domini mCcc. 

dinatz penitus remanfic, & alia pars admo- calendis Decembris, obiit przclarz memoriae 
Vet. Script. & Mon. ampl. Colle tf. Tom. VI. i H 



Dic ized by 


Google 



4 99 BERNARDI 

Hift. ai Na-dominos Joh ANNES DE MONTE- FORTI COtllCS 
poli dei Sum- Squillaci & Montis-caveofi ac camerarium 
monte. Siciliat , dominus terrae Albigefii, qua 

•fc extendit dominium Montis-fortis. Hic ele- 
git in eadem S. Vinccntii ecclefia fcpeliri , 
ad pedes praefatae dominae Johannz fuae no- 
bilis genitricis. Fuit autem allatum corpus 
•ejus integrum de Fogia , ubi obierat , & fe- 
4>ultum fuerat in ecclefia Fogitana , quod 
inde levatum anno a fuo obitu , incorrup- 
tum & integrum eft repertum , & apporta- 
tum per .fratres illuc ad hoc fpecialker de- 
flinatos , anno Domini mccciv. depofitum- 
que fuit ad cuftodiendum ad tempus in mo- 
nafterio Pruliani ex caufa , ut fcilicct inte- 
tius exequialis folemnitas pararetur circa fe- 
ftum Omnium-fandorum. Unde poftmo- 
, dum allatum eft ad conventum Caftrcnfcra 
in fefto apoftolorum Petri & Pauli in cre- 
pufculo nodis, & in capella fandae Trinitatis 
illa node a fratribus pernodatum , & in cra- 
ftino apoftolorum nonis Julii in die Mer- 
curii proceflionaUter cum conventu noftro 
dc fratrum noftrorum, & monachorum fandjti 
Benedidi Caftrcnfium , & monachorum al- 
borum Candelii & Adorclli Ciftercienfis or- 
dinis , & aliis religiofis multis, & cum toto 
clero , & nobilibus totius terrz , & domino 
Mtmoira d*-marefcallo de Mirapice cum conjuge fua 
^ om ^ na Conflantia , filia quondam comitis 
Fuxi , cum fratribus fuis confanguineis ger- 
manis ipfius domini 'Johannis de Montc- 
fom , deportatum eft corpus integrum Sc 
incorruptum ad ecclefiam S. Vinccntii fra- 
trum Przdicatorum , & ibidem in medio 
chori folemniter ac honorifice tumulatum , 
donec tumulus nobilior przparatus eflet ad 
, pedes fuz nobilis genitricis. In omnibus iftis 
przfens fuit in Caftris nobilis domina He- 
1 ,yqnorda de Montc-forti , inclyta comitifla 
indocinenfis , cum tribus filiis fuis, foror 
heres przfati domini Johannis , quz cor- 
pus ipfum fccreto videre voluit ipla node. 
Quo vifo, flarim in facie ipfum agnovit, 
& cicatricem quam in facie habuerat a pue- 
ritia, manifefte & diftinde digito demon- 
ftravit, nec dubium fuit alicui, qui ipfum 
vivum viderit, ipfum fore. Adum dic quo 
ftipra, anno Domini mcccv. 

- Ejl hic donatus j. dc Monfort requiri , 
Defenfor fidei , vir ip armis valde probatus, 
< fufium plange virum , largum , fenfuque 
profundum , 

Jn vita mundum , probat hoc unum bene 
virum. 

Corpus quod jacuit annis multis tumulatum , 
jtbfque faetore fuit f olidum , non incinere - 
tum , 

Cafiris tranfiatum jacet hic in honore lo- 
catum 

Ad plantas matris , e regione patris t 
Anno Domini mcclx. in capitulo provin- 
ciali Jdafliliz in fefto B. M, Magdalcnz cc- 


G U I D O N I S soo 

A lebrato fuit in villa Caftrcnfi , dioecefis Al- 
bienfis , conventus fratrum Przdicatorum 
regulariter pofitus & receptus , & primus 
prior ibidem inftitutus frater Petrus Hifpani, 
de villa Lcmovicenfi oriundus , & ex more 
ordinis fuerunt ledor & alii fratres afli- 
gnati. 

Conventus vero cum przfato priore no- 
viter inftituto, fuit valde honorabilitcr cum 
proceflione folemni receptus a venerabili 
patre domino Bernardo de Combreto epi*- 
fcopo Albienfi , & nobili viro domino Phi- 
lippo de Monteforti,cum multis nobilibus 
® terrz & clero ac populo copiOfo Caftrenfi , 
in craftino S. Auguftini epifeopi & dodoris, 
anno Domini prztaxato. 

Poft aliquantum vero temporis a conven- 
tu fic recepto zterna dignus memoria domi- 
nus Guido Fulcodii de S. JLgidio, tunc 
archiepifcopusNarbonenfis, qui paulo apte 
fuerat epifeopus Anicienfis , alias Podienfis, 
poftmodum epifeopus Sabincnlis & ad ulti- 
mum papa Clemens, de licentia domini 
Bernardi de Combreto , epifeopi Albienfis, 
plateam illam in qua modo eft clauftrum dc 
capitulum in cimiterium confecravit. 

C Clemens (a) memoratus papa IV. ad pe- [4] 
titionem & fupplicationem prioris provin- 
cialis & fratrum , audoritate apoftolica rati- 
ficavit& confirmavit przfatam collationem 
feu donationem fadam ab epifeopo Albienfi 
& abbate Caftrenfi, de majoris partis mo- 
nachorum monafterii aflenfu , de ecclefia S. 
Vincentii memorata, cum aliis expreflatis, 
id non obftante , quod tunc temporis inter 
eofdem epifeopum & abbatem fuper dida 
ecclefia quzftio vertebatur , fupplcns defe- 
dum, fi quis ex eo in his extitit, quod ad 
_ id affenfus capituli ccclcfiz Albienfis & mi- 
J noris partis monachorum didi monafterii 
non acceffit, de plenitudine apoftolicz po- 
tcftatis. Datum Perufiz x. calend. Februarii, 
pontificatus fui anno 1. Verbi autem Incar- 
nati anno mcclxv. 

Decimus odavus nomine prior fucceffi 
ego frater Bernardus Guidonis Lemovicen- 
fis dioecefis , fratri Pontio de Caercino prz- 
dido , confirmatus in priorem in craftino 
alfumtionis B. Marle femper Virginis , anno 
Domini mccci. qui przmilfa confcripfi ia 
conventu Caftrenfi. Tempore quoque ifto 
1 fadz fuerunt capellz duz in ecclefia B. Vin- 
centii , in latere dextro a parte meridiei , qua- 
rum primam in honore B. Dominici patris 
noftri Berengarius Ambiardi de Caftris , fe- 
cundam vero in honore B. Petri martyris 
fratris noftri domina Fina foror fua devota, 
fratrum amica, ex devotione conftruerc ac 

( a) In mil margine legitor : Notandum incidenttr fue£ 
deminui Guidt Fulcodii , eenfiliariut regii Frunde , fuBut eft 
urchiepifcepui Fedienfit un ne Demini nj g. inde fe&ue efl er~ 
chlepifcopui Narbonenfii , peftmedum curdinulii Sabinenfit a 
pupe 'urbane , anne Demini ixiu tui fuccejftt in pupum 
anne uti. 



Digitized by 


Google 


HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRODIC. 


perficere fuis fumtibus elegerunt. Anno fi- 
quidem Domini mccciu. prima dic Julii 
menfis , feria i l apertum cft fundamentum 
pro tmaque, dc fequenti feria vi. m . nonas 
Julii, filu Berengarii Amblardi, Amblardus 
fcilicec de Petrus , pueri innocentes pofuc- 
runt duos primarios lapides pro cifdcm. Fi- 
naliter in capella B. Petri martyris fuit po- 
lita clavis teftudinis in vigilia cjufdcm mar- 
tyris, de tam illius capella: quam alterius fuit 
tcftudinatio confumta in crafiino tranfla- 
tionis B. Dominici patris nofiri, anno Do- 
mini mcccv. quo hsec fcripfi. In conventu Ca- 
ftrenfi fervivi annis quali iv. Fui autem ab- 
folutus in capitulo provinciali Lemovicis in 
fefto beatz Maria: Magdalcnz anno Domini 

MCCCV. 


FUNDATIO CONVENTUS CONDOMENSIS. 

A Nno Domini mcclxi. venerunt primi- 
tus fratres quidam apud Condomium 
accipere fibi locum de domum ad habitan- 
dum : quo invento de accepto, fuit prima 
milfa ibidem folcmntter celebrata Dominica 
in lcxagcfima lubfcquenti per venerabilem 
patrem dominum Guillelmum epifeopum < 
Agencnfem , qui fuit poftmodum patriar- 
cha Jerofolymitanus , qui erat Sandonenfis 
natione. Hic fuit vir mifcricordiae , magnus 
cleemofynarius , pater pauperum , de amicus 
Dei de fratrum. 

Primus vicarius loci de fratrum frater Ray- 
mundusGuillelmi de Altovillari. Manferunt 
autem ibi cum vicario , ut cft moris , per an- 
num de dimidium , locum dc aedificia praepa- 
rantes. 

Bona patrona dc matrona fratrum de loci 
extitit domina Viana , qusr ut fibi foli ven- 
dicaret nomen dc jus patronatus , totum lo- ] 
cum ipfa fola pro fratribus emit de dedit. ' 
Haec quoque xdificavit fratribus ecclefiam 
valde pulchram , facriftiam , dc capitulum , dc 
domum fuper utraque. Item , clauftrum de- 
corum de quzdam alia zdificia bene utilia 
in conventu. Hzc obiit in conventu in do- 
mo qtfem fibi ibidem xdificavcrat ad manen- 
dum, ix. cal. Martii, anno Domini m. cc. 
lxxx. Hzc condita jacet in capite ecclefis 
interius , in decenti tumulo una cum patre 
fuo. 

Anno Domini mcclxi rt. in capitulo pro- 
vinciali Tolofz in fefto B. Dominici cele- ] 
brato , fuit conventus fratrum Prxdicatb- 
rum in Condomio regulariter politus de re- 
ceptus, dc primus prior inftitiitus fuit frater 
Raymundus Guillelmi przfatus, delector dc 
fratres alii afiignati. 


FUNDATIO CONVENTUS BRIVENS1S. 

A Nno Domini mcclxi. Dominica i. ad- 
ventus Domini , advenerant primitus 
Vet. Script. & Mon. tmpl. Collttt. % m. VI. 


1 fratres Przdicatores apud Brivim Lemovi- 
cenfis dioecefis villam, ut ibidem locum de 
domum fibi acciperent ad manendum * for* 
titer id agente dc procurante fij^re Hugone 
deMalamorte , viro nobili dc potente in terra 
ilia, qui ad hoc ‘diu ante totis conatibus an- 
helaret, ncc tamen, ntultis fratribus id no- 
lentibus de retardantibus, potuerat hoc fe- 
cille. Manferunt autem fratres in villa ini 
domo de U Raynaudta , dc in domo abbatis 
Tutelenlis multis diebus, interim dc loco 
apto dc idoneo trattantes dc procurantes » 
celebrabant in villa in ecclefiis alienis. 

5 Anno Domini mcclxu. in adis capituli 
provincialis Narbonx celebrati > reperitur lo- 
cus Brivenfis annumeratus inter alia loCa» 

* per vifitarores cx more ordinis vifitanda. 

Anno Domini mcclxi n. xv. calend. Julii» 
celebratae fuerunt dux primz miffz in loco 
fratrum Prxdicatorum Brivenfi in tentoriis» 
quia ibidem alia zdificia nondum erant i 
quarum primam celebravit frater Hugo dc 

* Malamortc dc beata Virgine Maki a , fecun- 
dam vero celebravit dominus Ge&aldus ab- 
bas Obazinz de mortuis, ficut officium fa- 
neris exigebat. Defunctus enim cft ibi tunc 

2 venerabilis pater frater Pontius de S. dBgidio 
prior provincialis , qui illuc ad vifitandum 
locum dc fratres advenerat , dc ibidem in 
horto fub tentorio fuit honorifice tumula- 
tus , de exnunc fratres a loco illo , quem prius 
elegerant minime difcefferunt , more filio- 
rum Ifrael in tabernaculis habitantes , dc in- 
terim zdificia prxparabant. Deus autem in- 
crementum dedit*tcmpore fucccdente. 

Anno Domini mcclxi ii. in adis capituli, 
provincialis Tolofz in fefto B. Dominici ce- 
lebrati, fuit affignatus loco Brivenfi frater 
Bernardus de Cella , & cura fratrum dc loci 

D fuit fibi tamquam vicario commifla ex more 
ordinis, fueruntque illuc affignad fratres, dcc. 

Anno Domini Mcclxiv. in adis capituli 
provincialis in Avinionc in fefto B. Mari* 
Magdalenz celebrati , fuit in prxfata villa 
Brivenfi conventus fratrum Przdicatorutn 
regulariter politus de receptus , dc primus 

1 prior inftitutus frater Petrus dc Planis , Le- 
movicenfis dioecefis , dc ledor affignatus fra- 
ter Johannes de Monte-acuto , qui tamen 
non venit , ncc legit , dc fuerunt affignati 
infraferipti, frater Johannes Rigaudi de Rayn- 
haco, Guillelmus Golferii , Guillelmus de 

E Pianis , Gcraldus de Montibus , Galhardus , 
Pontius de Mclgorio , Galterus , Guillelmus 
Galhardi , Petrus Bcrtrandi, Petrus dc S. A- 
*mando, Johannes de Traynhaco, Bernar- 
dus Labella dcS. Amando, converfi fratres 
Bernardus de Colongis , Johannes de Vem- 
holio de Anexonio, Aymericus de Amba- 
faco , Stephanus Carpentarii , Hclias de Ri- 
paria , qui fuerat Tcmplarius Petragoricenfis 
dioecefis. 

Notandum , quod licet conventus Brivcn» 

Iiij 


Digitized by L.OOQ ie 



5o} B E R N A R p I 

fis Sc Brageriacenfis fuerint in eodem pro- A 
vinciali capitulo Avinionenfi , ficut patet hic 
& inferius, regulariter inftituti : tamen quia 
conventus 0ivenfis in adis ejufdcm capituli 
prius fuit pronunciatus & inftitutus, quam 
Brageriacenfis , ficut in ipfis adis evidentius 
continetur, ideo locum & gradum priorita- 
tis in ordine jure meruit obtinere. Simile 
habetur & fervatur de provinciis divifis in 
capitulo generali Colonienfi anno Domini 
mccci. Item in capitulo generali Bifuntino 

MCCC11I. 

Hic quoque praemittere libet , quod circa 
ipfius loci primordia primitiva anno incar- g 
nati Verbi mcclxv. vel lxvi. prxoftcnfum 
c(te fertur jocundum tale fignum & prxfa- 
gium futurorum. Dum enim prima major- 
que domus in dormitorium fuperius & re- 
fcdorium inferius cum pluribus aliis offici- 
nis fiib eodem tedo & aedificio pariter cpn- 
neduntur, ipfo in loco fundari deberet, in 
capite domus quod partem refpicit occiden- 
tis , die ad hoc ftatuta advenerunt rogati * 
& vocati fratrum familiares , benefici & ami- . 
ci , prxeipui & majores , aliique quam plurcs 
pariter cum eifdem , ut viderent & fratri- 
bus congauderent , juvarent etiam devotis ^ 
donariis & beneficiis opportunis : inter quos 
ceteris praeeminebant vir religiofus domnus 
Geraldus de Cardailhaco abbas Obazinae 
Ciftcrcicnfis ordinis , magnus fratrtim ama- 
tor, ac venerabilis decanus Lcmoviccnfis do- 
minus Elias de Mala-morte , qui cum fuo 
magno & nobili genere fuit loci ejufdem 
magnus beneficus Sc promotor , & prima- 
. rium lapidem pofiiit ut patronus , multi quo- 
que nobiles de illa vicinia ac Burgenfes, cum 
plebis utriufque fexus multitudine copiofa, 
ad videndum &• mirandum tam jocundum 
principium , tam devotum. Affuit Sc convcn- ^ 
tus totus proceffionaliter cum cruce & mi- 
niftris facris, indutis veftibus , laetis Sc devotis 
cantibus laudans Deum. Cumque fic effent 
omnes in unum in Dei nomine congregati, 
& a praefatis primoribus viris in fundamento 
primitus praeparato' primarii lapides jaceren- 
tur, ccce fubito, videntibus ac mirantibus 
eundis qui aderant, defuper examen apum 
dcfcendens.dulcitcr amicabiliterqne ac focia- 
Hrer afiantibus fe conjungens, depofitis acu- 
leis , vel oblitis , nullum lxdcns , quar intre- 
pide abfque ullo timore , tamquam domefti- 
car inhxrcbant , nunc manibus , nunc capiti- 
bus , aliifque partibus corporis i (lorum Sc il- 
iorum afiantium & operantium in eodem,, 
quafi Sc ipfx congaudentibus congauderent , 
praecipue ipfum primarium lapidem circum- 
dantes, & collocantes eumdem manibus, ap- 
plaudentes , aculeus , ut didum eft , nullus 
ibi fentiebatur , quia ad mulcendum vene- 
nant, non pungendum , craccm quoque, 
quam ibi frater tenebat elevatam , circum* 
dantes , in eadem aliquanto tiempoce pari- 


G U I D ON IS 504 

ter quieverunt. Tandem fuo prxfagio ac offi- 
cio jam perado , ficut cum venientibus ad- 
venerant , fic quoque cum difcedentibus dif- 
cefferunt, Sc quo abierunt folus ille plane 
novit qui eas creavit & mific. Erat autem 
hoc verno tempore in Aprili in fefto beati 
Petri martyris , quo nufquam alias naturali 
cur fu Sc ordine confueto apum examina vifa. 
funt difeurrere nec oriri. Nondum Equidem 
examinandi tempus advenerat, quod domi- 
nus temporis jam prxvenit. Erant apes o|j- 
longx aliquantulum amplius ceteris in figu- , 
ra, mites & manfuetx, depofito pundionis 
aculeo in natura. Sic mihi eas defcripfit, 
qui eas vidit & p radens fuit, frater Johannes 
de Villa-nova Lemoviccnfis dioecefis. Mul- 
titudinem etiam hominum, quam apes com- 
muniter & naturali inftindu fugiunt, non vc- 
rentes , non infeftx cuicumque , fed officiofx 
potius & jocofx. Prxmiffa didici Sc collegi 
qx ore fratrum plurium narrantium , qui 
p radentes affuerunt , & eas vifibiliter fuis ocu- 
lis confpexcrunt , vel ex eis qui affuerant au- 
dierunt: fpecialius tamen & feriofius a prae- 
fato fratre Johanne de Villa-nova , qui prx- 
fens affuit, & poftmodum fxpius enarravit. 

' In quo figno prarcer fpecicm quam fenfibus 
* ingerebat , quamvis pulcre & apte multiplex 
poffit alia fpiritualis intelligentia figurari, 
milii tamen videtur non incongrue defigna- 
ri , falvo in hoc altiori alterius intelledu Sc 
judicio meliori, ut apis argumentofa, cujus 
frudus favus cum meile , tefte ferip tura, dul- 
coris habet initium , fundationi habitaculi . 
fratrum , fervorum & miniftrorum Dei fc- 
dule affuerit Sc devote , qui de favorum cel- ; 
Iulis feripturarum fandarum mella dulce- 
dinis cum devotionis fapore in praedicatio- 
ne verbi Dei debebant populis eliquare, 

^ ipfofque favos in cibum (alutis frangere Sc 
partiri, odoris fandae opinionis Sc famae fra- 
grantia comitante , & tamquam alterum exa- 
men apum fpiritualium congregatum melli- ; 
ficando in tota patria ferre frudus uberes & 
falubre?. Suntque nonnulla alia fapida Sc 
devota fub fpirituali figura claufa Sc (ignara, 
quar tam rerum experientia apertius docet 
Sc aperit, quam devota perferutatio Sc (lu- 
diofa meditatio dulcius fugit , fi tamen fedu- 
lum Sc devotum habuerint interpretem , qui 
pie noverit fugere mei de petra. 

Nec filendum hic arbitror , quod nequa- 
quam debet in conventu Brivcnfi oblivio 
fepelire 5 in clauffro fcilicet fratrum juxta 
oftium facriftiar introeuntibus ad finiftram , 
fub lapide humili thefaurus conditur pre- 
tiofus, corpus dignx femper memorix do- 
minx Hugux de Caftris , qux femina Deo 
devota extitit, intenta clcemofynis & ope- 
ribus pietatis, cujus cor ardens erat in amo- 
re Dei , & vita afpicientibus lumjnofa , fra- 
trum Prxdicatorum devota hofpita , magna 
benefica, & amica, in cujus tranfitu ex hoc 


\ 


Digitized by 


Google 


V 


$o$ h;st. FUNDAT. CONVENTUUM PRODIC. je« 


mundo circa illam horam in qua fanda ejus A 
anima erat de corpore egreflura , globus 
igneus & claritas luminis apparuit fuper do- 
mum illam , in qua jacebat. Erat autem nox, 
cujus nodis tenebras immenfa claritas illu- 
ftravit , quam plurcs qui ibidem vigiles affi- 
ftebanc , corporalibus oculis diutius confpc- 
xcrunt , videbaturque afpicientibus in coe- 
lum paulatim illa claritas elevari , ficquc 
anima ejus de praefenti vita egreditur , ut pie 
credendum eft, ad patriam claricatis acter- 
nse procedens cum jocundo figno luminis 
prxeunte. Unus ex illis qui affuerunt adhuc g 
hodie fupervi vitjfciiicct anno Domini mcccv. 
mcnfc Januarii quo haec fcripfi , annis pluri- 
bus ab ejus tranfitu j*m elapfis » teftis fidelis,. 
Virque tam religionis canonicus , quam mo- 
rum gravitate & antiquitate temporis jam 
grandaevus, omni procul dubio dignus fide. 
Hic mihi devote retulit, & lingula feriofius 
afferuit ie vidiflfe, & a pluribus aliis faepius 
audieram diu, ante quod eriam in diebus illis 
vulgatum fuit , & publice pratdidum , & per 
totam illam viciniam vox infonuit tantae & 
infolitae novitatis.' Obiit autem anno Do- 
miniMcclxvi. in fefto undecim millium Vir- ^ 
ginum in fando Bonito , & corpus ejus por- 
tatum eft apud Brivam in conventum fra- 
trum Praedicatorum, ficut optaverat & elege- 
rat adhuc vivens. 

Tertius prior frater Elias de Briva didus 
de U Piftori *, fucceffit fratri Aymcrico de 
Barrio : prior fuit annis quatuor , fuitque 
abfolutus in capitulo provinciali Caturci an- 
no mcclxx i v. Tempore prioris fratris Eliae 
fuit inchoatum refedorium & dormitorium, 
quod eft fupra ipfum & totum refiduum , 
prout protenditur verfus infirmitorium ad D 
orientem , antequam iter arriperet ad pro- 
vinciale capitulum Ciftercienfe uujomcclxx. 

& profperatum eft opus in mamr fratris Ar- 
naldi de Caneto , tunc ledoris , quem pro fe 
vicarium dereliquit, qui non fegniter agens, 
opus profecutus eft diligenter, implens illud 
proverbiorum 6. Difcurre , f eft in* , fufetta 
amitum tuum. Untfc adore Deo cooperanti- 
bu v amicis domnoGERALDo de Cardalhaco 
abbate Gbazinae’, & domino Aymerico ca- 
pellano Douzeniaci , & quibufdam aliis de- 
votis perfonis, infra breve tempus fuerunt 
tam magni parietes non mediocriter elevati. £ 
Mortuo vero Aymerico Lemovicenfi epif- 
copo anno Domini mcclxxij. qui legavit 
fratribus quatuor millia folidorum , fuit ex- 
indequafi totum aedificium , quod magnum 
eft , epopertum. Hi#frater Elias fenex & ple- 
nus dierruk-& operibus bonis, plufquam quin- 
quagenarius in ordine obiit in conventu 
Montis- Albani , circa feftum apoftolorum Si- 
monis & Judae anno Domini mccxcvi. Fuit 
inde tranflatum corpus ejus Brivam. 

Quintus prior fuit Johannes de Chaftane 
Lcmovkcnfis dioecefis , fucceffit fratri Ade- 


maro Seguini. Prior fuit anno i. fuitque ab* 
folutus in capitulo provinciali Narboncnd, 
anno Domini mccLxxx. Tempore prioratu? 
fui fuit fundata magna illa domus infirrai- 
torii, quafi in principio fui regiminis anno 
Domini mcclxxix. Item, eodem anno fuic 
inchoata ecclefia & fundata , & in capite 
ipfius ecclefiae pofitus primus lapis per do- 
minum Petrum deMala-morte cum D. Ber- 
tranda fua nobili genitrice, jure & devotione 
patronatus. Hic fuit vir devotus & laetus, fic 
promtus admodum praedicator. Senex gratus, 
vigilator Sc orator indefeflus , fubprior Le- 
movicenfis exiftens obiit apud Haentum in 
praedicationis officio, in Qjadragefima iv. ca- 
lend. Aprilis, inchoaro an. Domini mcclxxxi. 
fepultus eft ia clauftro Lemovicenfi. 


FUNDATIO CONVENTUS 
Brageriacenfis 

A Nno Domini mcclx. vel circa venerunt 
primitus fratres Praedicatores apud Bra- 
genacum Petragoricenfisdioecefis,ad haben- 
dum & praeparandum & difponcndum fibi 
locum , inter quos frater Bernatdus de Por- 
cheriis fuit promotor magnus & follicitus, 
Manferunt autem fratres mulro tempore in 
villa, in hofpitio de Foleran , & locus fratrum 
interim parabatur. Dominus Elias Bruned 
Burgenfis fuit patronus fratrum, qui locum 
pro fratribus £mit & eis dedit , & dormito- 
rium eis aedifioavit, Sc multa bona fecit. Ge- 
raldus Rotgerii aedificavit capitulum fratrum# 
in quo fratres primitus miflam celebrave- 
runt. 

Anno Domini MccLx li. in adis capituli 
provincialis Narbonae in fefto B. Mariae Mag- 
dalcnae affignati,fuit receptus locus apud Bra- 
gcriacum , & vicarius pofitus frater Bernar- 
dus de Garriga Pctragoricenfis, fiieruntquc 
fratres xii. affignati. 

Anno Domini mcclxiv. in .adis capituli 
provincialis in Avcnionc in fefto B. Mariae 
Magdalenae celebrati , fuit in praefata villa 
Brageriacenfi conventus fratrum regulariter 
pofitus & receptus , & primus prior inftitu- 
tus frater Guillelmus de S. Aftcrio Petrago- 
ricenfis dioecefis , &c. 


FUNDATIO CONVENTUS S. EM1LIAN1. 

A Nno Domini mcclx n. in adis capituli 
provincialis Narbonae in fefto B. Mari* 
Magdalenae affignati, fuit receptus locus apud 
S. Emilianum Burdigalenfis dioecefis , & vi- 
carius affignatus. . 

Anno Domini mccLxv. in adis capituli 
provincialis in Montc-PefTulano poft gene-' 
rale ibidem immediate celebrati , fuit in villa 
S. Emiliani conventus fratrum Praedicatorum 
regulariter pofitus & receptus, & primus 
prior inftitutus frater Geraldus Darfts , Stc. 




Digitized by 


Google 


.FUNDATIO CONVENTUS APPAMIENS1S. 

A Nno Domini mcclxix. inadis capituli 
provincialis Biterris die ante feftum B. 
Mariae Magdalenae celebrati, fuerunt affignati 
'frater Peregrinus & frater Guillclmus Blan- 
chi loco Appamienfi providendo , qui ope- 
rarentur & procederent in ipfius loci pro- 
motione de prioris Tolofani confilio & af- 
fenfu. De aliis autem fratribus ncccflariis 
priorprovincialis provideret , vel faceret pro- „ 
'Videri. 

Anno Domini praetaxato mcclxix. in fe- 
fto omnium Sandorum dominus frater Ray- 
mundus epifeopus Tolofanus in praefato loco 
fratrum Appamienfi miftam folemniter ce- 
lebravit, & cimiterium fratribus benedixit, ' 
3c praedicavit clero & populo convocato; 

& ex tunc coeperunt fratres ibidem divinum 
officium folemniter peragere & pariter ha- 
bitare. Frater Bernardus Gauterius Tolofa- 
nus fuit vicarius inftitutui. 

Anno Domini mcclxx. in adis capituli 
Siftarici in fefto apoftolorum Petri & Pauli 
celebrato, fuit in villa Appamienfi , quae tunc 
erat dioecefis Tolofanae, conventus fratrum 
Praedicatorum regulariter pofitus & receptus, 
fit primus prior inflitutuS frater Guillclmus 
Garini de Fano- Jovis, &c 


FUNDATIO CONVENTUS RIVENS1S. 

A Nno Domini mcclxx i i. in adis capituli 
provincialis Narbonae in fefto B. Domi- 
nici celebrati , fuit affignatus& vicarius pofi- 
tus ad promovendum locum de Rivis f .Ray- 
mundus de Ponte , & fuerunt affignati fra- 
tres Raymundus Amclii, Bernardus de Bofco, 
Vitalis de Fabrica , Petrus Lemovicenfis , 
Petrus dc Tilbonc. 

Anno Domini mcclxx i ii . in adis capituli 
provincialis Caturci celebrati fuerunt, depu- 
tati & miffi prior Anicienfis, & prior Pruliani, 
frater Arnaldus Sequerii ad inquirendum de 
loco Rivenfi & Vallis*caprariz , & de con- 
ditionibus ipforum locorum , & ut dc prae* 
miflis diligenter inquirerent & viderent, cum 
poteftate quod pollent alterum locum di- 
mittere , fi eis expediens videretur , & de re- 
tinendo altero fpem donare. 

Anno Domini mcclxx rv. in adis capituli 
provincialis Tolofae in fefto B. Mariae Mag- 
dalenae celebrati , fuit pro loco Rivenfi dioe- 
cefis Tolofanae conventus fratrum Prxdica- 
C rum regulariter pofitus & receptus, fit pri- 
mus prior inftitutus frater Raymundus de 
Ponte Tolofanus, & ledor affignatus frater 
Raymundus Hunaudi , & fuerunt affignati 
fratres. 


FUNDATIO CONVENTUS MORLANENSIS. FUNDATIO CONVENTUS ALTOVILLARIS. 

* 

A Nno Domini mcclxvi i i. in adis capituli A Nno Domini mcclxxv. in adis capituli 
generalis apud Viterbium celebrati, fuit provincialis Pcrpiniani in fefto B. Do- 

concefTa domus ponenda in Morlanis , fi minici celebrati , fuit receptus primus locus 
priori provinciali & diffinitoribus expediens in Altovillari dioecefis Agenenfis. Fuit quo- 
videretur. D que fimul conventus ibidem regulariter po- 


Anno Domini mcclxix in adis capituli 
provincialis Biterris Dominica ante feftum 
B. Mariae Magdalcnz celebrati , fuit in Mor- 
lanis locus pofitus & receptus , & vicarius 
inftitutus. 

. Anno Domini mcclxx r. in adis capituli 
provincialis Narbonenfis in fefto B. Domi- 
nici celebrati , fuit ordinatum quod prior 
Orthefii teneret continuo duos fratres in lo- 
co de Morlanis, & mutarer cos per vices 
de quindena in quindenam , & illi manerent 
fine briga cum monachis , fcd fervarent 
poflcffioncm loci, donec prior provincialis 
aliter ordinaret. Fratres vero dc Morlanis fuc- p 
runt affignati conventui Ortheficnfi quibuf- 
dam exceptis , qui fuerunt nominarim aliis 
conventibus affignati. 

Anno Domini mcclxx ii. m adis capituli 
provincialis Caturci celebrati, fuit in villa 
dc Morlanis conventus fratrum Praedicato- 
rum regulariter pofitus & receptus , & pri- 
mus prior inftitutus frater Bernardus dc 
Villa, &c. 


fitus & receptus , & primus prior inftitutus 
frater Arnaddus de Pontiaco Condomienfis 
& ledor aw|natus frater Raymundus Guil- 
lermi de Villa-Franca & fuerunt affignati 
fratres. 


FUNDATIO CONVECTUS ALBIENSIS . 

A Nno Domini mcclxxv. in adis capituli 
provincialis Perpiniani in fefto B. Do- 
minici celebrari , ad promovendum locum 
Albienfem fuerunt deputati & affignati fra- 
tres Guillelmus Vitalis , qui fuit vicarius ibi- 
dem , Hugo de Marciaco , Guillelmus de 
Coya , Guillelmus de Ampiaco , Ifarnus Ga- 
rengavi , Johannes Gaventi Albienfis , Ber- 
nardus Mileti, convcrfi vero Petrus dc Cur- 
valfaa & Germanus. + 

Anno Domini mcclxxvi. in adis&pitufi ge- 
neralis Parifius celebrati, fuit conccfla do- 
mus nominarim ponenda in civitate Al- 
bienfi , fi priori provindali & diffinitoribus 
expediens videretur. 

Anno Domini mcclxxvi. in adis capituli 
provincialis in Ageno , in fefto afiumrionis 


Digitized by LjOoq ie 


JOJ HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRODIC. j i» 

B. Maria celebrati , fuit in civitate Albienfi A audivi a fodis fuis, qui ibidem cum ipfo 
conventus fratrum Przdicatorum regulariter fuerunt convcrfati , quos ego poftmodum 
politus & receptus, & primus prior inftitu- vidi, qui fibi perhibebant teftimonium fan- 
tus frater Bernardus de Bociacis, &c.Tem- ditatis. De Conftantinopoli vero tranfivit 

pore prioratus fui fuit inchoatum & magna ultra in villam quz vocatur Pera , ubi finai— 

ex parte confummatum dormitorium bo- liter locum habuit ad habitandum cum fra- 
num. Prior fuit annis iv. fuitque abfolutus tribus duodecim conventualiter verbum Do- 
in capitulo provinciali Narbonenfi anno Do- mini prardicans , & diiputans contra errores 
mini mcclxxx. Hic fuit parvae ftaturxfic vir- Grxcorum, & in aliis falutis operibus jugi- 
tutis magnae, vir bonus, devotus & ftudio- ter Ic exercens. Arripuit autem iter verfus 

fus, otium femper vitans, & ad prxdican- Romam de Tolofa, anno Domini mccxcvih. 

dum verbum Dei fpontaneus. Vixit autem paulo poft feftum fandi Michaclis : de Roma 
diu in fehedute bona & honorabili. Hic fuit vero in Graeciam anno fequenti profedus eft. 

prior Caftrcnfis & Figiaccnfis. Obiit autem g Hic fuit prior Montis- Albani & Ruthencnfis, 


in conventu Albienfi in fefto vel craftino 
S. Martini anno Domini mccxcvii. ab ingreflii 
vero ordinis anno xlix. completo. 

Sextus prior Guiilelmus Bernardi Gallia- 
cenfis fucceflit fratri Raymundo Rotgcrii. 
Tempore priorarus fui fuit fundata ccclcfia 
fratrum , anno mccxciii. Dominica infra 
odavas apoftolorum Petri & Pauli , qua die 
Dominica venerabilis pater dominus Ber- 
nardus de Castaneto epifeopus Albicnfis 
indutus pontificalibus , cum miniftris indutis 
facris , proccffionalitcr accclfit ad caput quod 
nunc eft ecclcfiae , cum conventu fratrum , 
[4] cum canonicis multis utriufquc ccclcfix (4) 
Albicnfis, ac multitudine copiofa plebis, 
cum officio folemni pfalmorum, & cantus, 
fecundum rubricam ordinarii epifeoporum, 
ibtquc devote flexis genibus in terra , pofuic 
in fundamento primarium lapidem politum 
prius & confignatum ; ipfum lapidem ipfc 
fituans & cementans , manu artificis diri- 
gente. Ego frater Bernardus Guidonis ledor 
eo tempore in conventu , & diaconus in ipfo 
officio facris indutus, qui vidi & aftiti , prx- 
mifla fcripfi , ut qui non viderunt pofteri qui 
futuri funt, ita credant. Epifeopus memo- 
ratus tunc nihil obtulit, fed tempore fuc- 
cedcnte in pofterum dedit pro opere ipfius 
ccclcfix partem bonorum fibi incurforum , 
[*] qux ad epifeopum pertinebat, duorum (£) 
civium de Albia, qui fuerunt pro crimine 
, hxrefis fententialiter condemnati , jam de- 
fundi ,ad valorem mille' librarum Turoncn- 
fium & amplius. Przdidus frater Guiilelmus 
Bernardi fuit prior annis quafi duobus. Fuit 
autem abfolutus in capitulo generali Montis- 
peflulani, anno Domini mccxciv. Hic fra- 
ter Guiilelmus , vir magnx aufteritatis 5 c ab- 
. ftinentix in vidu extitit, zeloque prxdica- 
tionis evangelii Domini Jesu Christi, & 
defiderio falutis gqptium fucccnfus per- 
tranfiit inGrxciam, pervenitque cum fociis 
Conftantinopolim , ubi locum ad habitan- 
dum accepit , profecitquc fic in lingua Grx- 
ca, quod eam plane feivit, & libros Lati- 
nos fratris Thomx in Grxcum tranftulit > ficut 

( *) Cathedralis fciiicet S. Cecili* & collcgiat* S. Salvii. 
. \b) Ia margine legitor : ifti dm fuerunt Guilltltmt Aj- 

vi triti, fehunntt dt Gufiunttt, 


& ledor in multis conventibus. 

Septimus nomine prior, minor' omnium 
fuccefii ego frater Bernardus Guidonis Lc- 
moviccnfis , fratri Guillelmo Bernardi. Fui 
autem confirmatus in priorem in craftino 
B. Marix Magdalenx anno Domini mccxciv. 
Hoc in tempore fada fuit magna campana 
ccclefix , & murus latericius horti ex parte 
foffati. Fueram autem ibidem prius in officio 
ledoris annis duobus prxcedcntibus, & fub 
nuncupatione prioris fequentibus annis tri- 
bus, & In quarto anno qui tunc agebatur, 
fui inde tranflatus ad prioratum Carcaflb- 
nenfem , fabbato poft feftum S. Dionyfii , 
confirmatus anno mccxcvii. qui prxmiffit 
omnia recollegi & fcripfi. • 

Decimus prior frater Falco de S. Georgio 
fucceflit fratri Bono mancipio. Tempore 
prioratus fui fuit fada illa magna domus, 
qux eft inter capitulum & dormitorium, 
cum libraria teftudinata, qux eft de fubtus, 
fuitque capitulum inalbatum , & facriftia pul- 
chra valde confummata , prxter ornatum 
interiorem, qux tamen prius fuerat inchoata $ 
pro qua facriftia legaverat Johannes de So» 
lcmniaco civis Albix centum libras , fuitque 
paries ccclcfix ex parte clauftri . elevatus ut 
que ad tedum clauftri fere,& pars illa clauftri, 
qux eft ex parte capituli fuit fada ; fuerunt- 
que in Albia per epifeopum & inquilirores 
plures pro crimine hxrefis condemnati , ut 
que ad viginti quinque. Prior fuit anno uno 
& menfibus tribus , priorque exiftens fadus 
fuit inquifitor Tolofanus circa feftum fandi 
Michaclis anno Domini mccc. Fuit autem 
abfolutus a prioratu Albienfi paulo poft fe- 
quens Natale Domini in Tolofa. Hic obiit 
Carcaflbnx die Mercurii infra odavas epi- 
phanix quarto idus Januarii anno Domini 
mcccvil 

Undecimus prior frater Guiilelmus de 
Moreriis Tolofanus, de fubprioratu Tolo* 
fano aflum tus, fucceflit fratri Falconi in prio- 
ratu Albienfi paulo poft epiphaniam Domini, 
fadus prior anno Domini mccc. Prior fuit 
anno uno & dimidio , fuitque inde prior exi- 
ftens fadus inquifitor Tolofanus Paulius , ubi 
erat anno Domini mccc 11. in fefto B. Petri 
martytis , fratre Falcone ab inquifitionis offi- 


L. 




L 


5ii BERN ARDI 

■cio abfolnto. Fuitque abfolutus a prioratu 
Albicnfi in fequenti provinciali capitulo Car- 
caffonenfi anno Domini mcccii. Hic inqui- 
fitor exiftcns obiit apud Perufium in curia , 
ubi agebat pro officio & negotio inquifitio- 
nis contra vice-dominum Ambiancnfem, 
■Sc alios qui fe opponebant inquifitoribus , 
iv. nonas Julii anno Domini mccciv. 

Notandum autem eft hic prxfcntibus & 
Jjofteris incidcnter , ne abhorrefeant propter 
«dverfos cafus , quod temporibus Sc annis 
iftis insurrexerunt multi hxreticales, aut de 
;genere hxreticalium de Albia & de Cordua, 
^confoederari cum Carcaffonenfibus in ma- 
lum. Conveneruntque in unum contra offi- 
cium inquifitionis & contra inquifitores hx- 
reticx pravitatis , necnon contra dominum 
Bir.nar.ihjm de Castaneto epifeopum Al- 
bienfem , occatione & caufa , quia condem- 
naverant quofdam de Albia & de Cordua , 
& de quibufdam locis aliis dioecefis Albienfis 
pro crimine hxrcfis , de quo confeffi fuerant 
Sc eo n vidi calumniantes Sc impugnantes 
multipliciter Sententias & judicium eorum* 
.elern , opponenteSque difficultates & obfta- 
cula , ne procederent amplius contra quof- 
. dam alios de didis locis , qui reflabant , & 
erant accufati Sc fufpedi de hxrefi : vehemen- 
ter totis conatibus inhiantes , ut proceffus 
inquifitorum & epifeopi inficiarcnt & diffa- 
marent , totamque patriam contra ipfos in- 
quifitores Sc epifeopum cum multis falfis Sug- 
geftionibus & diffamationibus concitarunt» 
quofdamque falfos rotulos nomine inquifi- 
torum Sc epifeopi confidos divulgaverunt 
4) er villas Sc caftella , in quibus dicebantur 
multorum vivorum aedefundorum nomina 
contineri , qui erant innocentes Sc innoxii 
in multitudine incredibili, Sc alias inaudita, 
Utfic corda plurium concitarunt, fecerunt- 
que in populo Seditionem maximam , cona- 
tique fuerunt dominum regem Francix ac 
fcginam , totumque regis confilium ac ejus 
curiam concitare. Sub Specie pietatis, prx- 
jtendentes iniquitatem inquifitorum Sc epi- 
Scqpi , ac proceffuum eorumdem : condem- 
natos vero juflificantes Sc catholicos afferen- 
tes > Sed mentita eft iniquitas fibi , Sc veritas 
non defecit in finem , miflxquc fuerunt a do- 
.mino Philippo rege Francix, ad procura- 
tionem ipforum, ad partes iftas cum regia 
‘pot effate dominus Johannes DEPiNquoNio 
vicedoroinus Ambiancnfis miles Picardus, 
& Richardus Nepotis 'Normannus , archi- 
'diaconus Algix in ccclcfia Lcxovienfi , qui 
reformatores patrix in fuis litteris fe dicc- 
Jbant : fub quibus multiplicata funt mala in 
terra contra officium inquifitionis , Sc inqui- 
fitores Sc epifeopum* & plures additi funt 
ad eos , & ipfi fadi funt illis firmamentum 
malitix Sc nequitix, coeperuntquc ex tunc 
hxreticales cornua erigere ac fxvire gravius 
■Sc amplius infanire, fuitquc ab eis inquifi- 


GUI DONIS jiz 

A tionis officium multipliciter perturbatum Sc 
impeditum , fueruntque capti aliqui miniftri 
inquifitionis de mandato vicedomini , Sc 
carceres inquifitorum invafi per cum. Fue- 
runt etiam plures comminationes ac minx 
multiplices inquifitoribus ac miniffris inqui- 
fitionis & amicis & epifeopo Albienfi fxpius 
intentatx in partibus 'Albicnfibus Sc Carcaffo- 
nenfibus & etiam Tolofanis, clamabantquc 
contra eos , Ad proditores , ad proditores. 
Bona quoque temporalia epifeopi , procu- 
rantibus hxrcticalibus, fuerunt occupata , Sc 
decimx per quofdam , qui fe dicebant nobir 
jj les, ufurpatx , & contra epifeopum memo- 
ratum, dcTolofa, quo iverat hac de caufa, 
redeuntem ad fuam fedem Albienfem , cum 
appropinquaret civitatem , exiverunt de ci- 
vitate homines & mulieres , turba coadu- 
nata Sc colligata in malum , clamantes ad 
cum : Ad mortem , ad mortem » moriatur 
proditor, moriatur i fuitque invafus ab eis, 
& ignominiofe verbis & vituperiis faturatus. 
Quibus c contrario paftor bonus’ benedice- 
bat more epifeopaii , exemplo Salvatoris , 
qui cum malediceretur non maledicebat; 
cum pateretur , non comminabatur , parieti- 
terque ac conftanter omnia toleravit, nullius 
C poftmodum ultionem aut vindi&am requi- 
rens , fed magis ipforum errori compatiens 
& condolens cx animo clementer indulfit , 
fciens quod beati funt qui pcrfccutionem 
patiuntur propter juftitiam. Prius autem fuos 
qui in fua comitiva erant, animaverat ad pa- 
tientiam fermonibus valde bonis , & eis in- 
hibuerat fub poena fui amoris Sc anathema- 
tis , ne ipfum in cafu illo defenderent vi ar- 
morum aut vindicarent , aut alias alicui vim 
inferrent , fed cum eum interfici aut truci- 
dari cernerent , ad Deum clamarent : Te 
Utum laudamus , afferens fe fpontaneum mori 
D pro juftitia fidei quam tenebat > feceratque 
omnes domicellos deponere enfes Sc gladios 
coram ipfo ante ipfum introitum civitatis., 
cratque videre hinc gaudium , hinc lamen- 
tum. A&um eft hoc anno Domini mccci. 
tertio idus Februarii. Inter qux mala appo- 
fuerunt adverfarios & fratres Prxdicatores 
eadem de caufa ubique perfequi & mole- 
ftare , & vituperiis ac. injuriis laceffere. ac 
publice diffamare , & verbum Domini in ore 
ipforum impedire, in tantum quod. in ipfa 
F civitate Albix fratres Prxdicatores , qui ive- 
11 rant quadam die Dominica prima in ad- 
ventu Domini anno mcccii. ad ccclefiam 
S. Salvii & S. Martianx Sc alibi , ad prxdi- 
candum verbum Domini , fuerunt eje&i tur- 
piter Sc publice de ecclefiis Sc de locis ia 
quibus ad proponendum verbum Dei fe prae- 
parabant , depofiti Sc dimiffi : Sc quidam ip- 
forum qui adu prxdicabat, fuit violenter 
tra&us , & impulfus , & ejedus dc ccclefia 
Caftri-vcteris. Frater Dominicus Lautcrii & 
focius ejus novirius per iniquos omnino ex- 
traneos 


Digitized by 


Google 


5X3 HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PILEDIC. 514 

trancos fibi tcntatus ad exitum ordinis, qui A inquifitionis officium , gravius impugnabant, 
ex hoc fpiritus fervore concepto, non con- Petrus Probi de Caftris, jurifperitus , advo- 
fenfk miniftris fatanx, verum iplos viriliter catus pro eifdem , ubique contra inquifitores 
repulit Se confudit, & in ordine conftantior & epifeopum fcipfum exhibuit defenforem, 
eft eftedus. Clamabaturquc contra cos: Ad non veritus mentiri contra veritatem Seju- 
prodirores, ad proditores j moriantur & mo- ftitiam impudenter. Frater Bernardus Deb- 
riantur; & ita cum vituperiis & contumeliis tiofi de Montc-pcffulano de ordine fratrum 
vix permiffi fuerunt ad conventum redire : Minorum, ftipendiarius Carcaffonenfium Se 

nec ex tunc permiffi fuerunt in ccdcfiisper Albienfium & Corducnfium in hac caufa, 
quinque aut fex annos verbum Domini prx- pro eifdem publice Se privatim fe oppofuit 


dicare, nec fratres bene audebant ire per 
civitatem , quia maledida & vituperia contra 
fe audiebant. Subtraxeruntque Albienfes fra- 
tribus Prxdicatoribus omnes eleemofvnas 


inquifitoribus & epifeopo Albienfi Se procef- 
fibus eorumdem , ubique difeurrens per pa- 
triam Se in Franciam perfequens inquifitores 
& epifeopum , & concitans populos in pu- 


Sc fcpulturas, & alia beneficia & obfequia B blicis prxdicationibus contra eos, condcm- 
pietatis & fubfidia caritatis , nec veniebant . natos pro hxrcfi defendens , cofquc afferens 
ad ecclefiam fratrum ad videndum etiam catholicos & devotos. Taceo de nominibus 

Corpus Chrifti. Ad hxc ad fux dementix plurium alioyum religionis ejufdcm , propter 

cumulum ampliorem , & noram caufx fux religionis honorem, qui in plurimis nocue- 
perfidix quam defendebant , fecerunt lacri- runt, & male fe habuerunt, Se plures per- 
legi deleri imagines & lcripturam S. Domi- fonas contra inquifitionis officium concita- 
nici confefforis, Se S. Petri martyris a latere runt, & corda gentium commoverunt. Sub 


imaginis crucifixi de portali civitatis Albix, 
quod eft juxta fratres, feccruntque ibidem 
loco ipforum fandorum depingi imagines 
& nomina fuperferibi prxfati viccdomini Se 
archidiaconi mortalium peccatorum , cum 
duobus hinc inde peccatoribus advocaitis. 


hac pcrfccutione inquifitorum & perturba- 
tione pfficii convenerunt hxretici plures, Se 
multiplicari coeperunt Se hxrefcs pullulare. 
Se infecerunt plures in diaeceli Apptmicnfi, 
& Carcaffonenfi , Se Tolofana , Se in confinio 
Albigefii , ficut per inquifirioncpi legitimam 


— f ^ ' p e-» - 1 1 w 

fcilicet Petro Probi de Caftris. Se Arnaldo ^ & deprehenfionem ipforum hxrcti eorum & 

r* l ait* • r r» ^ • J 1 J n . . •. • 


Garfia de Albia : in quo fado evidenter eun- 
dorum afpicicndum oculis fuatn infaniam 
demonftrarunt, reprobantes fandos per fan- 
dam ecclefiam approbatos , & approbantes 
& autenticantes inanes Se devios peccatores. 
Sed tandem ftarc non permifit veritas falfas 
imagines Sc.fcripturas; fuerunt namque poft 


credentium eorumdem poftea patuit evi- 
denter, talcmque frudum talia femina pro- 
tulerunt. Coeperunt autem prxdida mala 
publice apparere anno Domini mccci. pro- 
feceruntquc in pejus per feptem vel odo fere 
annos continuos fubfcqucntes , quibus per- 
fccutio perduravit; finis vero perfecutorum 
aliquot annos inde abolitx Se delctx, Sere- confufio & ignominia fuit. Nam vicedo- 
parari coegit xquitatis audoritas & cenfura minus Ambianenfis prxfatus eadem die qua 
fandorum imagines, quorum nomina in excommunicationis fententia contra ipfum 
libro vitx indelebiliter funt confcripta. Con- fuerat publicata anno revoluto , fic petculfus 
ventum quoque fratrum pluries invaferunt, anathemate, tamquam officii notorius im- 
& hortos intraverunt & fpoliavcrunt , & mul- ^ peditor, interiit in terra aliena, fcilicet iri 
tas moleftias §c damna fratribus intulerunt , Abrucio in regno Sicilix, * fine clerico Se line * in proedDt 

Se vituperiis affecerunt, qux longum effet facerdotc, Se fine perceptione facramcnto- ^ 
hic per lingula enarrare, & alibi latius funt rumecdelix, anno Domini mccci v. in fefto mortuus in 

fandi Michaelis. Archidiaconus poftmodum cutia 


notata. Sed fratres egentes Se anguftiati & 
afflidi cum multa patientia, qux ipfis ne- 
ccffaria valde fuit , xquanimiter portave- 
runt, nec eis defuit, qui dceffe non poteft 
Deus adjutor in opportunitatibus in tribula- 
tione qux fupervenit eis nimis. Fuerunt au- 
tem ititer adores malorum , incentores Se 
cooperatores, & complfccs prxdidorum prx- 
cipufiSc majores in publico, Arnaldus Garfix, 
Johannes Donadteu jurifperitus , Raymundus 
Bauderii junior cives Albienfes ; Galhardus 
Stephani de Cordua , jurifperitus Se judex 
tunc Albix , Guillelmus de Pclinchis habi- 
tator de Monte-Guifeardo , vicarius Albix , 
& Petrus Nicolai fubvicarius. Ifti tres ultimi 
qui compefcere poterant Se debebant , am- 
plius incendebant. Se qui ex incumbenti 
officio publico tenebantur defendere Se tueri 
Vet. Script. (fr Mon . ampl. Colleff. Tom. VI. 


fadus epifeopus Biterrenfis , lepra percuffus 
ut Giezi, cum tali opprobrio obiit fic le- 
profus, anno Domini mcccix. ante Pente- 
coften. Frater Bernardus Delitiofi confcn- 
tiens Se tradator proditionis contra regem 
Francix, poftmodum per inquifitionem re- 
galis curix Carcaffonx inventus eft Se pu- 
nitus , fed non plene. Rotulos vero de qui- 
bus fida eft mentio fupra , dicitur confin- 
xiffe Ramundus Bauderii monachus de Can- 
defio , dioecefis Albienfis, qui finaliter dua- 
bus vicibus laqueo fe fufpendit. Se ultima 
vice cum Juda proditore interiit delperatus 
in hebdomada Palchx. Finis vero & con- 
fummatio afffidorum pro defenlione fidei 
Domini Jesu Christi , laus Se honor Se vidQ- 
tia cum corona. 

Kk 


Digitized by LjOOQie 


I 


jiy- B ER NAR DI 


FUNDATIO CONVENTUS S. SEVERL 

ANno Domini mcclxxvui. priore pro- 
•^'vinciale exiftenre fratre Bcmardo Ge- 
raldi, fuerunt miffi fratres ad inquirendum 
dc loco S. Severi, & de conditionibus ejus 
pro ordine , videlicet frater Guillelmus de 
Prato, Stephmus Vitalis Agencnfis, Pontius 
de Moreriis Tolofanus,& quidam alius qui 
fuit fubprior Rivenfis > ad quorum laudabile 
teftimonium fada relatione, confcquenter 
mifli funt illuc fratres ad manendum : qui 1 
manferunt primitus in quadam domo, fci- 
licet Bemardi de Pares. Vicarius fratrum & 
loci fuit frater ArnaldusNavarri Ortheficnfis, 

, qui ibidem poftea mortuus cft & fepultus. 

Abbas vero S. Severi , qui primo cum fua 
littera aflenfum prabuerat , poftmodum cum 
fuis monachis fc oppofuit fratribus multi- 
pliciter & in multis, & fpecialiter ratione 
fcpulturarum : led adore Deo volentibus & 
Inftanter petentibus burgenfibus & aliis pro- 
bis viris cjufdem villae , favente domino 
Edoardo rege Angliae , qui ex utraque parte * 
fuit interpellatus, fratres inibi remanferunt, 
quorum patronus fuit dominus Bidomius * 
qui dedit magnam partem loci, & ducentas 
libras Morlanenfes , pro ecclefia conftruen- 
da. Procellit vero temporis fratres compo- 
fuerunt cum monachis, domina regina de- 
vota fratrum amica feciente.quxfedule in- 
terpofuit partes fuas , ficut in littera inde ' 
confeda plenius continetur. 

Anno Domini mcclxxxii. in adis capituli 
Carcaffbnae in fefto S. Jacobi , affignatus fuit 
in villa S. Severi conventus fratrum Praedi 1 * ] 
catorum regulariter pofitus & receptus. Et 
primus prior inftitutus frater Petrus dc Sal- 
vaterra Ortheficnfis , & ledor affignatus fra- 
ter Odo de S. Martino. 


FUNDATIO C0NVEN7US RUTHENENS1S. 

A Nno Domini mcclxxxii. venerunt pri- 
mitus fratres apud Ruthenam pro loco . 
ordinis ibidem habendo, ad praeparandum 
& difponendum quonam modo melius pof- 
let & citius expediri. Inter quos praecipuus 
promotor & ferventior apparebat frater Ber- 
nardus de Jaollo dc Amiliano , qui ad hoc 1 
multo defiderio ferebatur. 

Anno Domini mcclxxxiii. in adis capituli 
provincialis Montis-Peflulani poft generale, 
ibidem immediate fuit pro loco Ruthenenfi 
vicarius affignatus frater Bernardus de Turre 
Aleftenfis , & fuerunt alfignati fratres Bernar- 
dus de Jaollo praefatus, Bernardus Magiftri de 
Monte-PelTulano , & alii ufque ad fex , quos 
prior provincialis frater Berengarius Notarii 
duceret affignandos,qui in adis non fuerunt 
aliter nominati. 

Anno Domini mcclxxxiv. in adis capi-. 


G U I D O N I S 516 

tuli provincialis Perpiniani celebrati , fuit in 
civitate Ruthenenfi conventus fratrum Prae- 
dicatorum regulariter pofitus & receptus , & 
primus prior inftitutus frater Johannes dc 
Veyreriis Caturcenfis , & ledor affignatus 
frater Guillelmus Aymerici Tolofanus , qui 
parum remanfit ibi , quia ante Natale Do- 
mini iter inde arripuit verfus Parilius ad ftu- 
dendum , &c. 

Primus prior in conventu fratrum Praedi- 
catorum Ruthcncnfium fuit frater de Vey- 
reriis Caturcenfis inftitutus in capitulo pro- 
vinciali Perpiniani anno Domini mcclxxxiv. 
Prior fuit annis v. Fuit autem abfolutus in 
capitulo provinciali Narbonenfi anno Do- 
mini mcclxxxix. Hic fuit vir fandus & de- 
votus, luminare clarum in monte illo, ple- 
nufque dierum & operibus bonis in fervore 
fpir itus fer viens Deo, plufquam quinquage- 
narius in ordine ingreflus eft in abundantia 
fcpulcrum in conventu Ruthenenfi, in dic 
Annunciationis Dominicae inchoante jam 
anno mccci. In hora autem ejus tranfitus , 
quxdam^fanda & nobilis doinina , nomine 
domina Longabruna de Calvo-monte, quae 
poft facrar Euchariftiac fufeeptionem per tres 
vel quatuor horas in extali & infenfibilis ef- 
feda continue rapiebatur , in raptu polita 
vidit ejus fpiritum per angelos ad coelum de- 
ferri , ac inter dodores eumdem fituari : quae 
eadem hora advocans quamdam aliam do- 
minam fuam confociam , indicavit ei quod 
frater Johannes praefatus migralTet ex hoc 
mundo, eidem referens quomodo vidilfec 
in fpiritu conftituta,prxfatum fratrem Johan- 
nem in paradifo inter dodores collocatum, 
i Dubitante autem praefata focia & dicente , 
quod ejus infirmitas nondum erat audita , 
milfo nuncio ad conventum fratrum , qui di- 
ftabat a caftro illo per duas leucas, reper- 
tum eft quod exequiebattjr corpus ejus in ec- 
clcfia , & quod eadem hora qua domina illa 
dixerat, fanda anima illa trapficrat ex hac 
vita. Hic frater Johannes vocatus fcmel per 
dominum Henricuj^ comitem Ruthenen- 
fem, qui tertianis febribus graviffime Vexa- 
batur .infirmo conquerenti de gravitate ac- 
ccffionis , & cum fide & devotione ejus fuf- 
fragium imploranti compatiens , in nomine 
Domini anathematizando imperavit febri, 
ut eumdem comitem dc cetero non vexaret , 
ficque fadum eft, ut ab eadem die & hora 
in antea omnino reliquerit cum febris : fi- 
quidem & iftud in tantum vulgatum cft, ut 
per incolas illius nationis ubique ad digitum 
oftenderetur: Hic eft frater qui excommu- 
nicavit febrem comitis , &c. 

Tertius prior frater Guillelmus Bernardi 
Galliacenfis , Albienfis dioecefis , fucceffic 
fratri Durando prxdido. Prior fuit annis 
quali duobus. Fuit autem abfolutus in capi- 
tulo provinciali Narbonenfi , anno Domini 
mccxcvi. Hic tranfivit in Graeciam , & per- 


Digitized t . 


Google 


' -*7 


J 17 HIST. FUNDAT. CONVENTUUM K0ED1C. ji g 

venit Oonftantinopolim , abi domum acce- A multipliciter annis decem. Prior fuit tribus 
pit ad praedicandum gentibus verbum crucis: annis completis, Fuit autem abfolutus , con- 

paulo poli felium S. Michaelis verfus Ro- ■ccfla ablblutionis littera in craftino 5. Lucx 
raam iter arripuit de Tolofa , anno Domini Toiofx, qua leda in conventu Ledorenft 
mccxcvih. clfet penitus abfolutus>anno Domini mcccvii*. 


FUNDA T 10 CONVENTUS LEC TORENSIS. 

A Nnp' Domini mcclxxvi. frater Arnal- 
dus de Pontiaco prior Altivillaris, acce- 
pit locum in Ledora altare erexit & tenuit 
ibi fratres : quia tamen line audoritate capi* 
tuli fratrum fecerat inconfulte > ideo in fe- 
quenti provinciali capitulo Agcnenfi in fello 
B. Dominici celebrato extitit revocatum , & 
ipfe fuit punitus , & in poenam a prioratus 
officio abfolutus anno Domini mcclxxvi. 

Anno Domini mcclxxxv. in adis capituli 
provincialis Condomii , in fello B. Dionylii 
celebrati, fuerunt deputati frater Bcrtrandus 
de Caftro-novo Caturccnlis & frater Petrus 
Raymundi Baranlio Tolofanus , ut ad lo- 
cum accederent Lcdorenfcm , & inquire- 
rent diligenter , li ingrclfus polfet haberi pa- 
cificus, & locus pro fratribus & ordine op- 
portunus ; & fi polfent haberi beneficia , per 
qux fecundum exigentiam Illatus noflri fra- 
tres poffent ibi locum conftruere, vivere & 
manere : quod li ita invenirent , locum ibi 
reciperent , & ex tunc prior provincialis vel 
ejus vicarius de -fratribus mittendis idoneis 
providerent, ad loci promotionem, ut ell 
moris i quod & fadum extitit per omnia 
confcquenter. 

Anno Domini mcclxxxvji, in adis capi- 
tuli provincialis Burdigalis celebrati poli ge- 
nerale ibidem immediate celebratum, fuit 
in Ledora conventus fratrum Praedicatorum 
regulariter politus & receptus, & primus 
prior inllitutus frater Petrus dcTapiaAgen- 
nenfis , &c. 

Quintus ptior frater Arnaldus de Morlanis 
fucceffit fratri Nicolao praedicto, prior fuit fcX 
annis. Hic mutavit primum locum , &pofuit 
conventum infra villam nimis in ardo anno 
Domini mccxcvi. Fuit autem abfolutus in ca- 
pitulo provinciali CaturcenliannoMccxcvm. 
Hic fuit tam ledor quam prior vicilfim in 
ordine plufquam xxx. annis, fleut audivi ab 
eodem. Tandem Cenex plufquam 'quinqua- 
genarius in ordine obiit in Monte- Martiano, 
in domo Minoriflarum, circa principium qua- * 
dragefim* anno Domini mcccii i. inde por- 
tatus fuit & fepuitus in Morlanis. 

Nonus prior frater Raymundus Bernardi 
4e Rofcto Caturcenlis fucccffic fratri Eflo in 
feHo B. Bartholomxi Burdigalis confirmatus. 
Tempore prioratus fui redierunt fratres cum 
conventu de fecundo loco ad primum, Do- 
minica in Ramis Palmarum , quae, contigit 
vi. calendas Aprilis , inchoato jam anno 
Dominicae Incarnationis mcccvi. Fuerant 
enim in illo fecundo loco ardati & infdlati 
Vct. Script . & Men. ampl. Colletf. Tm. VI» 


FUNDATIO CONVENTUS 
S. C Audent ii. 

A Nno Domini mccxc. xllatis tempore VC- 
**■*■ nerunt primitus fratres apud S. Gaudcn- 
, tium dioecefis Convenarum , ut acciperent 
g ibi domum , ibique prxvcnicntcs liccnfiam 
&audoritatem capituli confuctam, erexerunt 
altare & celebraverunt fub ratihabitione & 
confidentia bonae mentis •: inter quos fratet 
Ademarius de S. Paulo promotor ferventior 
Videbatur , qui inde fuit in fequenti provin- 
ciali capitulo Appamienli a vicario provin- 
cix fratre Bernardo de Trilia coram omni- 
bus duriter redargutus, Rcmanferunt tamen 
fratres ibidem pro loci promotione pluri- 
mum laborantes a paucis adjuti , & ab ali- 
quibus maxime a canonicis S. Gaudentii im- 
pediti. Fuit tamen Deus cum eis, 

Anno Domini mccxci. in capitulo pro- 
^ vinciali Brivx in fello afliimtionis B. Mariae 
S. Virginis celebrato, frater Bernardus de Tri- 
lia memoratus , jam prior provincialis effe- 
dus* concedit de novo litteram & licentiam 
ampliorem fratribus remanendi ibidem ad 
loci promotionem. 

Anno Domini mccxci i. in adis capituli 
provincialis Brivx in fefto afliimtionis beatx 
Mariae femper Virginis celebrati , fuit re- 
ceptus locus pro ordine in vilia S. Gauden- 
tii , & vicarius aflignatus frater Arnaldus de 
Morlanis , & fuerunt affignati fratres Ade- 
p marius de S. Paulo memoratus , Bernardus 
Guillelmi , Bonus homo, Petrus de Lertio , 
Johannes Deodati , Vitalis de Abbatia, 
Anno Domini Mccxci 1 1 . in adis provin- 
cialis capituli Carcaflonx in fello beatx Ma- 
rix Magdalenae celebrati , fuit in vilia S. Gau- 
dentii conventus fratrum Prxdicatorum re- 
gulariter politus & receptus , & primus prior 
inllitutus frater Bernardus de Campo -Ber- 
nardi Tolofanus, & c. 

FUNDATIO CQMVENTUS 
E S. *junU*i. 

A tfno Domini mccxc. fuit tradatus habi* 
■^■tus Sc conatus, quod conventus fratrum 
Prxdicatorum reciperetur, & eflet in villa 
S. Juniani Lemovicenfis dioecefis , quem 
tradatum pariter & conatum frater Petrus 
Virolis Ac frater Jordanis Paute , ambo de 
Rupe Cavardi, promovebant & prxeipue fa- 
ciebant : fed fratres alii non pauci de con- 
ventu Lemovicenfi conantes in .contrarium 
rclillebant & impediebant, prxtendentcs ma- 
xime quod conventum Lcmovicenfem , ab 

Kk ij 


Digitized by 


ji$ B E R N ARDI 

antiquo venerabilem & famofum in fratribus 
& perfonis , oporteret tunc diminui Sc artari : 
quorum aliqui poftmodum finaliter d.cftitc- 
runt refiftere, Sc poenituerunt Ce reftitKfe, 
Prxfati vero duo fratfes procuraverunt in- 
tcrim litteras mitti ad fequens provinciale 
capitulum , qux fequuntur. 

Littera canonicorum S. Juniani. 

Rcligiofis viris & in Dei filio cariflimis 
priori provinciali Provincias & diffinitoribus 
capituli provincialis apud Biterrim celebran- 
di, Bartholomxus capellanus , Petrus Scguini, 
Bernardus de Monte Pefiulano , Petrus Gar- 
rati, Petrus Grilli, GuillelmusSeguini,Ber- 
nardus de Auriaco , Aymcricus chaynes & 
Junianus chaynes ejus frater , Elias Baorelli, 
Petrus de Monte-Pcffulano , Petrus de Au- 
riaco , Johannes de Vayraco, Johannes Bo- 
niti,Ycerius Capreoli, Guillelmusdc Azao, 
Sc Geraldus Galteri canonici ccclefix S. Ju- 
niani , Lemovicenfis dioecefis , volentes vo- 
bis fuper his complacere, falutem cum rc- 
commendationc humili Sc devota. 

Certis indiciis cognovimus, quod civita- 
tes & villas ad quas vcffcri gratia pro inhabi- 
tando ibidem feliciter declinaftis, mcliora- 
trfunt vifibiliter, tam in fpiritualibus quam 
in temporalibus» tamquam a viris pacem 
portantibus, illuminantibus patriam & libe- 
rantibus Dei populum de vinculis peccato- 
rum i propter quod veflirarum orationum Sc 
aiiorum bonorum vcftrorum volentes fami- 
liarius elfe participes , yifum eft nobis & 
Utile, ut fupplicemus veftrx. prudentias & 
etiam caritati , ut dum tempus pro vobis ha- 
betis , & noftra devotio hoc requirit, ad vil- 
lam S. Juniani prxdi&x dioecefis, devotiffi- 
mam vcftro ordini & beneficam , vobis pla^ 
ceat declinare , quia cum gaudio & laetitia 
. nos & populus & clerus , ut confiat nobis , 
vos recipiet & honore afficiet. Nam fi dif- 
ferre volueritis , nocivas erit vobis dilatio , 
ut credimus, & damnofa. Nam frequenter 
di&um eft, quod qui facere noluerit, dum 
potuerit , cum voluerit adimplere nequibit i 
Sc cum fratres ordinis S. Auguftini de novo 
Lemovicis venerint, Sc villa noftra noftro 
judicio prxvaleat aliis villis di&z dioecefis , 
ut poteritis audire., cum reverendo patre 
fratre Petro de Mulceone quondam priore 
Lemovicenfi , ne didi fratres vel alii vos 
prxveniant,caveatis. Terra autem circum ad- 
jacens bona eft & fertilis, in vidualibus fci- 
licet & frumento , vino & oleo, Sc populus 
humilis Sc devotus. Hoc etiam eft timen- 
. dum , ne per veftram negligentiam iftud ne- 
gotium quamplurimum fruduofum , impe- 
dimentum habeat, fi per aliquorum negii- 
gentiam , vel per aliquorum de veftris opi- 
nionem indifcrctam , tantum bonum Sc tam 
utile differatur ; Sc ut prxdidum negotium 
bonum finem habeat, nos bona fide in fe- 


G U I DO N IS 510 

A creto Sc palam promittimus illud noftris vi- 
ribus juvaturos , fi in przdido capitulo op- 
tata gratia concedatur. £>atum & figillis no- 
ftris appofitis dic Veheris ance feftum beata; 
Marix Magdalcnx,apud S. Junianum in tcfti- 
nionium prxmiftorum, anno Domini mccxci. 

Littera benef datorum in ecdefia S. Juniani. 

Religiofis viris Sc in Dei filio carifliqpfis 
priori provinciali Sc diffinitoribus capituli 
provincialis apud Biterrim celebrandi Petrus 
Vezelay , Petrus Seguini, Elias de Barrcto , 
Petrus Paffoti , Michael Fabri , Johannes de 
B Bello-loco, vicccapellanus ecclefix S. Petri- 
de S. Juniano , Michael de Montibus, Gau- 
fridus dc Clauftro , Aymericus de Clauftro, 
Guillelmus Guntcri , capellanus de Britannia, 
Petrus Lobijfene , Johannes Tornerii , Petrus 
Larva, Johannes Sutoris, Elias Prati, Pe- 
trus Darra , Bartholomxus Portapica , Bar-. 
tholomxus chaynes , Geraldus Pidavini , Pe-- 
trus Groffi , Petrus Podio , Bartholomxus- 
Almcoti, beneficiati in ecdefia S. Juniani, 
Lemovicenfis dioecefis , falutem , cum rc- 
commcndatione humili Sc devota. 

Certis indiciis cognovimus , Sc c. ut fupra , 
C datum anno , die , loco quibus fupra. 

Sequitur epiftola prabendar iorum & qmrum ~- 
dam aliorum numero o£to ejufdem tenoris. Tum 
littera burgenfium & quorumdam aliorum nu- 
mero 24. ejufdem etiam tenoris. 

Prxdids littcrx fuerunt prxfcntatx per 
fratrem Raymundum Extranei Brivenfem 
priorem , provinciali fratri BcrnardodeTril- 
lia, & diffinitoribus capituli provincialis Bi- 
terrenfis, qui fuerunt frater Bercngarius No» 
tarii , magifter in theologia , frater Petrus de 
Mulceone , inquifitor Tolofanus , frater Ber- 
D nardus de Juzico, le&or Burdigalenfis, Sc 

frater in capitulo provinciali Bitcrrenfi 

in fefto affu mtionis B. Marix celebrato, anno 
Domini mccxci. Quibus intellcdis , volue- 
runt Sc concordaverunt prior provincialis Sc 
diffinitores prxfati , fuitque inter ipfos quafi . 
conclufum, locum recipere in villa prxdida 
S. Juniani. Sed finaliter incidit eis ibidem 
confilium , quod ufquc ad fequens provin- 
ciale capitulum, quod ipfi aflignaverunt in 
conventu Brivenfi celebrandum , receptionis 
hujufmodi negotium differretur. Fuitque 
g tunc receptio fic dilata. Interim vero fratef 
Vitalis & frater Jordanus Paute prxfati cum 
domino Aymerico Roderii , qui erat hofpes 
fratrum in S. Juniano, & multum hoc opta- 
bat y Sc promovebat quantum poterat , faga- 
citer procuraverunt fieri donationem ordini 
dc domibus Johannis& Ytcrii Comtarau fra-r 
trum de S. Juniano, ubi pro tompore reci- 
peretur conventus fratrum Prxdicatorum Sc 
effeti cujus donationis tenor & forma fequi- 
tur in jfixe verba : 

Sequitur littera donationis loci pro conventu 
in S. Juniano. 


Digitized by 


Google 


521 HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRODIC. 522. 

Univcrfis prxfcntcs litteras infpcduris,offi- A aliqua prxmiflbrum per fe vel per alium 

cialis Lemoviccniis falutem in Domino. No- non venient tacite vel expreflfe. Et protniiic 

verint univerii , quod in noftra prxfentia idem diaconus ic fadurum & curaturum 

conftitutis in jure Johanne Comtarau de S. quod didus frater fuus prxmifla racificet <5c 

Juniano diacono ex una parte ;& Petro Bovis approbet cum effedu, & ad prxmiflbrum 

procuratore religioforum virorum fratrum obfervantiam per nos voluit fe compelli} 

Prxdicatorum , quoad fubfcqucntia au- ad qux obfervanda nos ipfum diaconum vo 

dienda .& recipienda ex altera , didus dia- lentem , initante didoprocuratorc didor um 

conus pro fe & nomine procuratorio Ythcrii donatariorum , in feriptis fcntentialiter con- 

Comtarau fratris fui , a quo afleruit quoad demnamus. In cujus rei tcftimonium figil- 

fubfequentia facienda * fide data , habuifle lum Lemoviceniis curix duximus apponen- 

fpeciale mandatum gratis & fcienter, pen- dum. Datum vili, calendas Novembris, 

fatis meritis ipforum fratrum Prxdicatorum , anno Domini millcfimo ducentciimo nona- 

& falubri devotione, & affedu diledionis, ® gefimo fecundo. 

quam idem diaconus & ejus frater habent AnnQ Domini mccxcui. dic tertia menfis 


erga ipfos fratres Prxdicatores & ordinem 
fuum , donatione pura & fimplici & irrevo- 
cabili habita inter vivos pro fe & dido fratre 
fuo & heredibus fuis , donavit in perpetuhm , 
conccffit , irtevocabilitcrquc quittavit Deo 
& didis fratribus Prxdicatoribus & ordini 
fuo domos fuas, fitas apud S. Junianum , in 
barrio five vico de Salem, cum viridariis & 
villaribus ficis trans didas domos, & cum 
omnibus juribus & pertinendis prxmiflbrum, 

' exceptis torculari , & cuvis , & doliis , & aliis 
lignis , qux in didis domibus non funt in- 
fixa , Zc quidquid juris , dominii , poffeflionis, 
& proprietatis ipfi‘ diaconus & ejus frater 
habebant & habere poterant quoquo modo 
in prxmiflis donatis, &de prxmiflis donatis 
idem diaconus pro fe & dido fratre fuo & 

. heredibus fuis fe deveftivit in jure , & didum 
procuratorem fratrum Prxdicatorum nomi- 
ne & ad opus ipforum & ordinis fui prx- 
didi inveftivit perpetuo de cifdcm : promit- 
tens pro fe & pro dido fratre fuo ic here- 
dibus fuis , quod didos fratres Prxdicatores 
poneret & induceret in corporalem , liberam 
& vacuam poffeflionem dc prxmiflis dona- 
tis. Volens nihilominus & conccdenS, quod 
ipfi audoritate propria pofleffionem prx- 
miflorum nancifcantur & apprehendant , 
con-ftiruens fe & didum fratrem fuum prx- 
mifla donata ipforum donatoriorum nomine, 
ex nunc in antea poflidere , donec ipfi do- 
natarii pofleffionem nadi fuerjnt corpora- 
lem , & ei dem cdlfc & tranftulit pleno jure 
omnes adiones & jura libi competentes in 
prxmiflis donatis , & ratione ipforum contra 
quafcumque perfonas^ Retinuit tamen idem 
diaconus ad opus fui & didi fratris fui, & 
parentum fuorum in prxmiflis donatis fe- 
pulturamfuam in loco competenti. Et licet 
donator de evidione non teneatur, idem 
diaconus pro fe & dido fratre fuo & here- 
dibus fuis promilit, quod ipfis donarariis. 
fuis prxmifla donata garentient & defen- 
dent , 6r quieta dr libera ad pacem tenebunt 
ab omni evidione & ab omni homine in 
judicio & extra judicium , ut jus erit , &*quod 
contenta omnia & lingula in litteris iftis te- 
nebunt & attendent, & contra prxmifla vel 


Novcmbris,poft capitulum provinciale, quod 
fuit in conventu Brivenfiillo anno, in fello 
Affumtionis B. Mar i a Virginis celebratum , 
frater Gerardus Paute prxdidus, dc licen.ia 
& audoritate fratris Raymundi Extranei 
prioris fratrum Prxdicatorum conventus Bri- 
venfis , ac vicarii tunc provincix , acccflit 
ad villam S. Juniani , & celebravit miflfam. 
in domo prxdida, & ldcum ibidem quan-, 
tum in iplo fuit, pro ordine acceptavit, 
i Sequitur injlrumenhtm publicum de celebra- 
tione prima mijfa. 

In nomine Domini. Amen. Anno cjufc 
dem mccxcii. apoftolica fede penes nos va- 
cante, indidione fexta , menfis Novembris 
dic tertia, in prxfentia mei Aymerici infra- 
feripti notarii & teftium fubfcriptorum ad 
hoc *voc atorum fpecialiter & rogatorum , . 
religioius vir frater Jordanus Pauca ordinis 
fratrum Prxdicatorum , celebravit miflam de 
B. Virgine Maria apud S. Junianum Lemo- 
viceniis dioecefis, in domo qux quondam 
fifit Johannis Comtarau diaconi extra por- 
tam villx , in vico qui vulgariter appellatur 
de Salem , prxfcnte fratre Geraldo Guillelmi 
Cjuldem ordinis , de conventu Petragori- 
cenfi ; qui , inquam , diaconus dedit didam 
domum fuam curri hortis & aliis pertinen- 
dis ad didam domum, prout in quibufdam 
litteris figillatis (Igilio curix Lemoviceniis 
plenius continetur j Deo & bearx Marix & 
bearo .Dominico $ & ordini fratrum Prxdi- 
catorum , adxdificandum ibidem oratorium 
aut cccltliam , & cetera xdificia & officinas, - 
ficut ordo requirit, ad conventum ibidem 
recipiendum, & Deo Sc ejus bcatiflimx Ge- 
nitrici & B. Dominico primo patri ordinis 
prxdidi" perpetuo ferviendum. Hxc autem 
omnia de voluntate & aflfenlu capituli & 
canonicorum & prxbendariorum ecclcfix S. 
Juniani fada funt , prout in litteris figillis eo- 
rum figillatis plenius continetur } & etiam 
de voluntate burgenfium, cleri & populi ejuf- 
dem villx , ut ipli aflferuerunt , & prima facie 
apparebat. Adum apud S. Junianum , anno , 
did , menlc , & indidione prxdidis , prxfen- 
tibus 5f audientibus dido diacono , 5c Ay« 
merico Ejlanhae clerico, Arnaldo Lo Gafco # 

K k ii} 


Digitized by 




513 BEHNAH DI 

& Blancha Tlors ejus uxore, Johanne Com~ . 
tartu, & Beatricc Pozcra laicis ad hoc vo- 
catis teftibus fpecialiter & rogatis. Et ego 
Aymericus BJpdcrii de villa S. Juniani Lc- 

* movicenfis dioccefis , audoritate apoftolica 
publicus notarius , qui prxmiflis una cum 
didis teftibus prxfcns interfui, ea prout iu- 
perius leguntur fideliter fcripfi , & in publi- 
cam formam redegi, & meo figno fignavi 
rogatus. 

Sequitur littera tefiimonialis de tomejfiom 
licentia recipiendi locum. 

Univerfis prsefentcs litteras infpcduris, 
frater Raymundus Extranei ordinis Praedi- i 
catorum, falutem in Domino. Notum fit 
omnibus , quod olim tempore quo 'fuit ul- 
timo celebratum provinciale capitulum ia 
conventu Brivenfi fratrum noftrorum, me- 
«xiftentc priore in dido conventu & vicario 
ejufdcm provinciae, de voluntate & aflcnfa 
diffinitorum prxdidi capituli, dedi & conccffi 
licentiam & audoritatem quibufdam fratri- 
bus recipiendi & acceptandi locum pro or- 
dine m villa S. Juniani de praedicatione Lc- 
movicenfi , & in eodem loco miflas & alia 
divina officia tamquam in loco ordinis ce- { 
lebrandi. Et haec omnibus quorum intereft 
vel interefle poteft , fignifico per prxfcntcs 
litteras figillo meo figillatas. Datum Brivae 
die Mercurii infra odavas Afiumtionis beatae 
Ma&de, anno mcccviii. 

Praemtffis fic peradis , fuit per aliquot an- » 
nos a fratribus nofttis , quibus tunc temporis 
non placebat , didi loci receptio & promotio , 
retardata , fic quod promotio ejus ulterior 
non parvo tempore dormitavit, videlicet 
annis xv 1 1 i-. 

Anno Domini Mcccvm. in adis capituli 
provincialis in Rivis celebrati in fefto beatae 
Mariae Magdalcnae, fuit de iocO S. Juniani 
per priorem provincialem & diffinitores ta- 
liter ordinatum: « Committimus fratri Bef- 
» nardo inquifitori Tolofano, quod de loco 

* S. Juniani, quem fratres noftri olim dicun- 
» tur rccepifle , & divina officia cclcbrafle ibi- 
» dem , diligenter inquirat ; & fi invenerit quod 

* ad reponendum ibi fratres aliquid canoni- 
*» cum non obfiftat , eidem concedimus audo- 
» ritatem in praedido loco fratres > ut & unde 
» expedire viderit , & vicarium affignandi. 

Ego vero praefatus frater Guidonis qui harc 
fcripfi , non potui vacare circa praemiffa , tam 
in inquifitione & inveftigationc hxrcticorum 
& credentium eorumdem , quam in puni- 
tione ipforum in partibus Tolofanis totaliter 
occupatus ; ideo per me circa praedidaui com- 
miffionem nihil adum eft illo anno. 

Anno Domini mcccix. in adis capituli 
provincialis Petragoris in fefto S. Barnabs 
celebrati , fuit de praedido loco S. Juniani 
per priorem provincialem 5t diffinitores ra- 
litcr ordinatum : « Volumus & imponimus 

* fratribus Guidoni Elix, & Hugoni de Mon- 


GUIDONIS 5«4 

l cerant , quod ad locum S. Juniani tine dila- « 
tione accedant & inquirant an fratres noftri « 
ibi locum receperint , & divina celebravc- * 
erat, & quod circa hoc invenerint , priori <* 
provinciali denuntient , cui committimus, « 
quod fi ita cfte invenerit, fratres ibidem « 
ponat idoneos, qui do loco praedido ordi- « 
nent & difponant. « 

Confcquenter vero praefati duo fratres 
Guido Eli* •& Hugo de Monuerant inquift- 
verunt, & fiout invenerunt , priori provin- 
ciali fratri Guillelmode Anhanis retulerunt > 
qui relatione audita, & invento cum jurif- 
! peritis quod przdida receptio , qu* fuerat 
-ante conftkutionem domini Bonifacii papae 
VIII. de locis novis non recipiendis a nobis 
nec a fratribus Minoribus fine fedis apofto- 
licae licentia fpcciali , tenebat & valebat de 
jure , vicarium inftituit in di&o loco fandi 
Juniani, & de fratribus ibidem ponendis pro- 
vidit & ordinavit. 

Sequitur lit ter a de injlitutione vicarii fanfti 
Juniani. 

In Dei filio fibi cariflimo fratri Hugoni 
( de Monuerant ordinis fratrum Prcdicato- 
* rum > frater Guillelmus fratrum ejufdcm or- 
dinis in provincia Tolofana fcrvus indignus , 
falutem & augmentum continuum ccelc- 
ftium gratiarum. Cum in villa S. Juniani du- 
dum pro ordine noftro locus receptus fuerit » 
ficut conftat per dida plurium , & fidem fa- 
ciunt publica inftrumenta » & in noftro pro- 
vinciali capitulo Petragoris proxime cele- . 
brato extiterit ordinatum , quod fi contin- 
geret ita efle , ibidem de vicario & fratribus 
idoneis providerem. Vos de cujus religione 
ac difcrctione certam gero fiduciam , in di- 
do loco vicarium pono & inftituo per prae- 
fentes, curam ejufdem loci & fratrum, qui 
1 eidem fuerint deputati, vobis in fpirituali- 
bus &, temporalibus committendo. Volo 
autem & in remiflionem peccatorum vobis 
injungo, quatinus ad prxfatum locum vos 
quam citius conferatis , & intendatis pro- 
motioni ejufdem cura pervigili & ftudio di- 
ligenti , taliter fuper his vos habentes , quod 
laudetur Altiflimus , zdificetur proximus , 
honoretur etiam nofter ftarus , & conventus 
ibi ponendus fuo tempore profperetur , ex 
veftro veftrorumquc fubditorum novo ad- 
ventu pariter & pro 

Primus prior frater Hugo de Monuerant 
prxdidUs, inftitutusin capitulo provinciali 
Appamienfi , in fefto S. Mari* Magdalenac 
•celebrato anno mcccx. 

Primus fubprior fuit frater Petrus de Vi- 
ridario de Axia. Venerabilis pater dominus 
Regii* aldus Lcmpvicenfis epifeopus intro- 
duxit conventum in locufll fuum conven- 
tualiter cum folcmnitate qua decuit & de- 
votione, cum procclfionc canonicorum <5c 
fratrum Minorum, prxfenitc clero & po- 
pulo in multitudine copiofa , & ibidem fo- 


Digitized by v^ooQie 



525 HIST. FUNDAT. CONVENTUUM PRJEDIC. 526 

lemnit^r celebravit, & coram fe praedicare A villam S. Geruntii, & comperto quod fum- 
fecit verbum Chrifti Dominica infra p&avas mus pontifex Clemens papa V. cum fu* 
S. Martini, videlicet xvn. calendas Decem- littera bullata licentiam conceflerat fpecia- 
bris, anno Domini praetaxato mcccx. de- lem, quod fratres Praedicatores poflent ibi 

ditque fratribus quinquaginta libras Turo- locum recipere & habere > acceptavit locum 
t nenfes. oblatum pro ordine in villa praedi&a S. Ge- 

1 v runtii Cofcranenfis dioecefis cum folemni- 

FUNDATIO CONFENTUS S. GERUNTII. t3tC ^ lU d f.^ UIt ’ m VIglha S> a P^ fto11 

& evangehftas, quae contigit in labbato qua- 

A Nno Domini mcccvi. in adis capituli tuor temporum in Septembri anno Domini 

provincialis Figiaci in fefto B. Mariae praetaxato mcccix. Prxfatus vero prior Pru- 

Magdalenac celebrati, fuit per vicarium pro- B liani celebravit tunc in loco reccpco primam. 


vinciae fratrem Guillelmum Aurelie priorem 
Figiacenfem , & per diffinitores de loco re- 
cipiendo ih villa S. Geruntii Cofcranenfis 
diaecefis, ad inftantiam nobilis viri domini 
Arnaldi deYspania, qui cunrinftantia & 
devotione convefuum fratrum ibi habere 
petebat & -volebat , prout fetjuitur ordina- 
tum : « Committimus fratri Guillelmo de 
“ Anhanis & fratri Arnaldo Guillelmi de Lor- 
“dato, quod ipfi ad villam S. Geruntii acce- 

* dant , inquirant , & videant , & infpiciant 
«diligenter locum oblatum ordini, & alia 

* quae dominus Arnaldus de Yfpania duxit & 
» duxerit offerenda, & ipfi juxta tenorem lit- 

* terarum reverendi patris magiftri ordinis', 
» fuppofita licentia fummi pontificis recipiendi 
«locum ibidem, & fratres. ad hoc utiles de 

* aliis conventibus advocandi & compellendi , 
“ audoritate noftra habeant poteftatcm. 

Praedidi frater Guillelmus de Anhanis & 
Arnaldus Guillelmi de Lordato poft prarfo- 
tum provinciale capitulum juxta commif- 
fionem fibi fadam ad villam S. Geruntii ac- 
ccfferunt , loeumque & alia viderunt, confi- 
deraverunt & infpcxerunt > ad recipiendum 
locum ibidem tunc minime procefTerunt. 
Nondum enim licentia fedis apoftolicas ha- 
bita fuerat fcu conceffa. Ad quam procu- 
randam & habendam praefatus dominus Ar- 
naldus promifit fe daturum opem & ope- 
ram efficacem , ficut poftmodutn adimple- 
vit , '& ipfe a domino papa C leme nte V. 
petiit & obtinuit licentiam antedidam. 

Anno Domini mcccix. in adis capituli 
provincialis Pctragoris in fefto B. Barnabas 
celebrati, circa receptionem praedidi loci de 
S. Geruntio fuit per priorem provincialem 
& diffinitores prout fequitut ordinatum : Vo- 
» lumus quod prior provincialis ad locum 
»S. Geruntii accedat, & diligenter inquirat, 
*fi fu m mus pontifex dedit licentiam rcci- 
» piendi locum ibidem. Quod fi fibi de hoc 
“fada fuerit plena fides, & fibi vifiirn fuerit 
«ordini expedire, committimus eidem quod 
» locum ibidem recipiat , & fratres idoneos 
» ponat ad loci promotioneffi , cum ad hoc 
»data fuerit per generale capitulum conceflio 
«fpecialis. Poft prardidum ^provinciale capi- 
tulum Petragoricenfe prior provincialis fra- 
ter Guillelmus de Anhanis cum fratre Ar- 
naldo Johannis priore Pruliani acceffit ad 


mifiam de B. Maria Vitgine, fueruntque 
prxfentcs praefatus dominus Arnaldus cum 
fua nobili conjuge domina Phili ppa fo- 
rore comitds tunc Fuxenfis, cum fua nobili 
comitiva , nccnon cum multitudine populi 
copiofa. Memoratus vero dominus Arnaldus 
emit totum locum pro conventu fratrum 
juxta juxta aquam quingentis libris Turonen- 
fibus , & dedit eifdcm ficut dominus & pa- 
tronus; elegitque ibidem fuatn , cum de 
ipfo contingeret humanitus, fcpulturam;& 
ad aedificia facienda, ac ad alias fratrum nc- 
ceffitatcs juvit in pofterum larga manu. Prior 
autem provincialis inftituit ibidem vicarium 
fratrem Petrum Arnaldi Tolofanum , qui 
praefens ibidem aderat, afligiiavitque fratres 
Guillelmum dc Cera , Arnaldum Barravi 
ejufdcm Praedicationis , & Bernardum de Fa- 
gia ad loci promotionem ibidem , coeperunt- 
que ibidem ex tunc fratres fecundum mo- 
rem ordinis habitare. 

Anno Domini praetaxato mcccix. xi. ca- 
lendas Decembris in vigiliaS. Ceciliae , fena 
vi. Fcverendus pater dominus Boso epifeopus 
Convenarum dc confenfu vicariorum epif- 
copi Coferanenfis , in praefato locq fratrum 
S. Geruntii cimiterium cum folemnitate qua 
decuit benedixit. 

Anno Domini mcccx. in aciis capituli pro- 
vincialis Appamienfis in fefto B. Mariae Mag- 
doknae celebrati , fuit in villa fandi Geruntii 
Coferanenfis dioecefis , ad inftantiam nobilis 
& potentis viri domini Arnaldi de Flifpania 
vicccomitis Coferanenfis, conventus fratrum 
Praedicatorum regulariter pofitus & receptus, 

& primus prior inftitutus frater Petrus Ar- 
naldi Tolofanus, &c. 

FUNDATIO MONASTERII SORORUM 
Pontis-viridis. 

\ NnoDni mcclxxx. paulo ante coepit locus 
■**lcu monafterium lororutn Pontis-viridis 
juxtaCondomiuni conftrui & fundari a nobili 
domina Biana (a) magna amica ordinis fra- £4] 
trum Praedicatorum , multumque benefica 
& devota , quae inter cetera magna loca 
quas fecit, pro falutc animas fiias, locum con- 
ftruxit pro fororibus ordinis memoratum , 

(«) De ea vide fupra in fundatione conventui Condo- 
mienns. ■ 




517 BERNARDI GUIDONIS p8 

ubi fempcr Deum colerent & laudarent, A liani, & eflet ibi monafterium fororum fub 


fundavitque ac dotavit ipfum reditibus , & 
obtulit & contulit ipfurn ordini pro mona- 
fterio fororum , fub cura & regimine ordinis, 
fecundum morem & confuetudincm mo- 
naftcrii Pruliani, & hoc fecit dum adhuc vi- 
veret : fed antequam forores fuiflent ibi po- 
iitae^ipla fubtrada fuit morte media ab hac 
luce. Obiit vero in conventu fratrum Con- 
-domienfi , ubi in domo quam xdificavcrat 
morabatur ix. calendas Martii anno Domini 

MCCLXXX. 

Anno Domini mcclxxxiii. circa feftum 


cura & regimine ordinis fratrum Prxdica- 
torum , fecundum modum & ritum & con- 
fuetudines monafterii Pruliani , & locum 
ipfum conftrudum & aedificatum & rediti- 
bus dotatum cum pleno & alto dominio vil-. 
lae S. Pardulfi , quam ad hoc emerat, uteflfet 
fororum , ipfis fororibus & ordini pro eifdcm 
contulit & obtulit Parifius, coram illuftri 
domino rege Francix Philippo, prxfentc 
& recipiente pro fororibus & ordine ibidem 
fratre Guillelmo Aurelie cum focio fuo fra- 
tre BernardoBertrandianno Domini mccxci. 


S. Michaelis poft mortem prxfatx dominx g circa feftum S. Agnetis virginis & martyris; 


Vianae , fuerunt addu&ae forores xm. de 
monafterio Pruliani pro inftituendo mona- 
fterio Pontis-viridis memorato, & introduttx 
in, eodem au&oritate & confcnfu magiftri 
-ordinis fratris Johannis de Verzellis,quiin 
Provincia praefens erat , & obiit ipfo anno. 
Frater Bcrcngarius Notarii magifter in theo- 
logia erat prior provincialis, qui primitus 
inftituerat fratrem Petrum Baulenes Condo- 
mienfem , ut prxdfct loco & fororibus , fed 
antequam forores eflent addu&ac & introdu- 
dx laboravit & obtinuit quod abfolveretur, 
prout ab ipfo didici & audivi. Nomina au- 
tem fororum xi 1 1 . quae fuerunt addu&ae de 
Pruliano funt haec : Soror Blancha de Bur- 
digalis quae fuit priorifla , foror Peirona Teu- 
lyera , foror Agnes Aymeriga , foror Stepha- 
*ia de Ulmo Vienncnfis, foror Valenfa Bc- 
quiyera, foror Alcmbort de Labranda , fo- 
. -ror Serena de Scayrac , Caturcenfis , foror 
Johanna Troifeta, foror Rofa Troffcta , foror 
Arnalda Dorftut , foror Guiranda de S. Se- 
vero , foror Flos filia ejufdcm, foror Azemara 
Fromcijta de Martello. 

TUNDAT 10 SORORUM MONASTERII 
S. Pardulfi. 

^VT Obiliflima domina Margar.eta viccco- 
JlN mitifla Lemovidcnfis, filia ducis Burgun- 
dix, relida nobilis viri domini Guidonis 
vicccomitis Lemoviccnfis, fecit conftrui& 
xdificari fuis fumtibus & expenfis locum S. 
Pardulfi in Petragoriccnfi dioeccfi , in confi- 
nio Lcmovicenfi, ut elfct monafterium fan- 
dmionialium feminarum. 

Magifter veroGeraldus.de Malo-montc.dc 
Caftro-Lucii oriundus , vir totius prudentix 


& tunc fuit conceflum & datum a prxfato 
domino Philippo privilegium fpeciale bo- 
num prxdi&o loco & monafterio, didante 
& ordinante ipfum magiftro Geraldo. Prx- 
di&a autem ^collatio didi loci fandi Par- 
dulfi fuit acceptata & approbata in fequenti 
provinciali capitulo Brivenfi in fefto alfutn- 
tionis B. Mari^ celebrato per vicarium pro- 
vincix fratrem Raymundum Extranei prio- 
rem Brivenfem, provincia tunc vacante, & 
per quatuor diflinitores capituli provincialis, 
qui fuerunt frater Raymundus Hunaldi prior 
Tololanus , & fratet Odo de Caufencio prior 
Montis-Peftulani , & frater Guirannus prior 
Maflilicnfis , & frater Johannes Vigorofi , 
quantum in eis erat & ad ipfos pertinebat 
anno Domini mccxcii. fuper quo con- 
feda fuit littera vicarii & diffinitorum , 
& ut in pofterum eflet firmior , & in nullo 
dida collocatio & acceptatio claudicaret, 
ad majoris roboris firmitatem przfatam do- 
nationem didi loci innovavit , ac denuo fe- 
cit prxfatus magifter Gcraidus , qui potefta- 
tem habebat ex tenore & claufula fpcciali 
teftamen ti prxfatx dominx Margarita, 
magiftro ordinis fratre Stephano Bifuntino 
1 recipienti & acceptanti pro ordine & foro- 
ribus didum locum S. Pardulfi Dominica in 
Ramis Palmarum , inchoante anno Domini 
mccxcii. in domo fratrum Prxdicatorum 
Parifius, in prxfentia plurium fratrum, inteje 
quos erant quinque magiftri in theologia & 
& bacalaurei novem , alii quoque fratres 
ciedi non pauci : aderant etiam tunc prxfcn- 
tes Parifius frater Guillclmus Aurelie prxfa- 
tus, & frater Geraldus Bremundi de con- 
ventu Petragoricenfi, qui illuc iverant hac dc 
caufa , ut didum negotium cum prxfato 
magiftro ordinis & aliis promoverenr. Et 


naturalis, in diebus fuis potens in opere & 
fermone , qui fuit redor & gubernator ’ip- E tunc ibidem prxfatus magifter ordinis de vp- 
fius dominx Margaritae ac totius vicecomi- luntate & confilio omnium prxdidorum , 
tatus Lemoviccnfis multo tempore pro ea- inftante & inquirente opportune & importu- 


<dcm, quamdiu fcilicet ipfa vixit, & non 
> modico tempore poft mortem ejus ,& tefta- 
menti prxfatx dominx major & prxeipuus 
exeeutor , poft mortem ipfius dominx or- 
dinavit & difpofuit , ac ftudiofe procuravit 
& promovit , necnon penitus ipfe fecit , ut 
* ponerentur ibi forores de monafterio Pru- 


ne praefato magiftro Geraldo , voluit & ordi- 
navit atque mandavit, quod forores mitte- 
rentur de Pruliano pro inftituendo monafte- 
rio S. Pardulfi , ex qua ordinatione & man- 
dato addudx fuerunt de Pruliano forores fex, 
& pofitx & introdudx in monafterium S. 
Pardulfi in fequenti fefto T rinitatis , cum quo 

concurrit 


Digitized by v^ooQie 


B 


cum ibidem acceperunt ad manendum* 
quam in Monte-Peffulano , fcd permittente 
Deo , quadam fstviente rabie hominum im- 
piorum ad tempus expulfi funt de Narbona, 
& tandem accepto tempore gratiae redite 
runt» & fic propter moram temporis quo 
a Narbona abfentes fuerunr , fratres Montis 
PeflUlani gradum prioritatis fibimet atrri- 
buerunt > & Narboncnfcs ita pro modico 
perdiderunt. De annis autem Dominicae In- 
carnationis tunc currentibus nondum potui 
plenam certitudinem invenire. 

Anno Domini mccxx. ficut exiftimo ex 
auditis , fuit receptus lucus fratrum Praedica- 
torum in Narbona. 


J19 HlST. FUNDAT. CONVENTUUM PRAEDIC. 536 

concut*rit ilio anno feftum tranflationis fandi A venerunt & fuerunt prius in Narbofia , & lo- 
Dominici, fcilicct ix. cal. Junii , anno Do- 
mini Mccxcni. multum folemniter & devo- 
te, praefente ibidem migiftro Geraldo, & 
flente ubertim prae gaudio , cum multitudine 
copiofa virorum nobilium totius patriae , & 
religioforum ac plebis » cum canticis & lau- 
dibus & jubilo multo, quarum fororum no- 
mina funt hxc : Soror Fina de Aragone , quae 
fuit prima ibi prioriffa, foror Agnes deAr- 
novilla, foror Elihbcth de Saves* foror AgneS 
de Bechevena, foror Beatrix de Bethefi, foror 
Clara Davina, quae inde poftmoaum rediit 
JPrulianum. 

Poftmodum vero ut merito & numeris 
augerentur ad Dei cultum & fervitium ex- 
hibendum affumte fuerunt & perdudae aliae 
forores quatuor de praefato monafterio Pru- 
liani , necnon duae aliae de monafterio PontiS- 
Viridis, qust edam primitus fuerant educatae 
in religione probata monafterii Pruliani,qua- 
rum nomina funt haec, de Pruliano quidem 
foror Margarita Dardina , foror Elizabeth Vc- 
zina , foror Agnes de Bethejt, foror Bertranda 
Defcayrac. Poftmodum vero fuerunt addudaf 
duae de Ponte- viridi, ut ta&um eft , fcilicet 
foror Serena Defcsyrac amita di&ae Bcrtrandae* 
quae fuit ibidem poftea prioriffa, foror Aze- 
ma Fromenta de Martcllo. 

Notandum incidenter quod magifter Ge- 
raldus de Malo-monte de Caftro-Lucii , ea 
dic qua obiit dominus didi caftri, elegit fc- 
peliri in monafterio fororum fandi Pardulfi. 

Obiit autem in caftro Luceti anno Domini 
mccxcix. in vigilia nativitatis B. Mariae, & 
delatum eft inde corpus ejus ad praefatum 
monafterium, & fepultum ibidem honori- 
fice die tertia fubfequente» 

Magifter Elias Germanus frater ipfius, de- 


FUNDATIO CONVENTUS CISTAR1CENSIS L 

A Nho Domini Mccxlvii. menfc Augufti* 
nobilis & aetermi merhoria ac laude di- 
gna domina Beatrix, filia comitis Sabaudhe 
& comitiffa ac marchioniffa Provinciae , & 
comitiffa Forcalquerii , dedit fratribus Praedi- 
catoribus in Ciftarico tamquam domina 6c 
patrona locum & ambitum magnum &fpa- 
tiofum fubths caftrum appellatum de Balma, 
fuper Durentiam fluvium , ad faciendum ibi- 
dem conventum ficut eft hodie; eft autem di- 
dus locus & conventus in dioeccfi Vapincenfi* 
quia ibidem terminantur Ciftaricenlis&Va- 
pincenfis dioeccfes fupra pontem. 

In fequenti vero feftoS. Andrcar apoftoli* 
venerabilis vir dominus Robertus epifeopus 
Vapincenfis accedens ad memoratum locum 
fratrum , confocravit cifdem ibidem cimitc^ 
rium, & tamquam dioecefanus primarium. 
Iapidem pofuic in fundamento ad ccclefiam» 


in honore beatae Mariae femper Virginis & 
canus S. Arcdii , obierat Parifius anteipfum D Dominici conftruendam. Fuerant autem fri- 
feria tertia vel quarta ante Ramos Palma- 'tres modico tempore in Ciftarico in locO 


rum , anno Domini mccxciv. quem fecit 
idem magifter Geraldus fepeliri in domo fra- 
trum noftrorum Parifius in ecclefia , ut inde 
fuo tempore portarentur ejus offa ad mona- 
fterium' S. Pardulfi. 


MONASTERIA 

PROVINCIAE PROVINCIA- 

<-■ ..... 

. FUNDATIO CO NVE NTU S 
Montis-PejfuUni . 

A Nflo Domini Mccxx. cospit fundari lo- 
•^■ cus & conventus fratrum Praedicatorum 
in villa Montis- Pcffulani. 

■ , , ... . I, ■ ■ U j J 

FUNDATIO CONVENTUS NARBONENSIS* 

N Otandum qtiod , ficut a fenioribus di- 
dici & audivi, fratres Prardicatorcs per- 
Vct.Stript. & Mon. tunfl. Cvllctt. Tom. Fi, 


alio minus apto. 

Praefatus autem dominus Robertus Va*- 
pincenfis epifeopus, obiit in habitiArdihis, 
in fefto B. Valentini ■, anno Domini mccli. 

Memorata vero domina & patrona fra- 
trum Ciftaricenfium valde magnifica & de- 
vora , miniftravit fumtus & Cxpenfas hilariter 
& abunde , ad conftruendam ecclefiam Sc 
alias officinas , tempore quoad vixit, & dona 
plurima contulit in vafis pretiofis & pannis 
fcricis , ad cultum Dei ibidem reverentius 
peragendum; & fi obiret in Provincia , ibi- 
dem elcgit& voluit fepeliri. Obiit autem alibi 
quam in Provincia > faitque alibi tumulata. 

Notandum hic incidenter, quod pr*fata 
domina Beatrix fufeepie quatuor filias a 
nobili viro fuo domino Raymuhdo Beren- 
tSARii comite Provincia: , viro per Omnia 
magnifico , qua: poftmodum fueruht qua- 
tuor regibus defponfatat , fcilicet domino 
Ludovigo regi Franci* domiria Margarita* 
& domino Calolo regi Siciliae, fratri prae- 
li 


Digitized by 


Google 


53t BERNAUDI GUIDONIS 'j?, 

faci Ludovici, domina Beatrix ultimo ge- A Crucis in Appamiis celebratum, petens Sc 
nita, quae remanfit heres comitatus Provin- inflans, ut duo conventus noftri ordinis rc- 

ciae, mortuo patre fuo. Aliae vero duae, una ciperentur in terra fua in Catalania, unus 

domino regi Angliar Odoardo , fcilicct do- apud Cauquumliberum , alter vero apud Cer- 

mina Elyonor » altera ‘vero , fcilicct do- danum , fuit per vicarium prioris provincia* 
mina Sanch ia regi TeutoniaeRiCHARDO,fra- lis fratrem BemardumdeTrilia, priori pro- 

tri regis Angliae , vivente adhuc praefato vincialfabfente in Romana curia tunc agente, 
domino Raymundo patre ipfarum. , & per difHnitores capituli provincialis pro 

Anno Domini mccl ii. in feflp B. Mariae reverentia regia protinus exauditus fupec 
femper Virginis, frater Hymbertus ordinis rcceptioncconventusCauquiliberi,nullodi- 
noflri Lugdunenfis , epifeopus Ciftariccnfis , lationis obflaculo concurrente. Dominus 
celebravit primam mittam in ecclcfia fra- vero Gu^elmus Poyt Dorfila burgenfis ma- 
trum Praedicatorum Ciftar icenfi, capite ipfius gnificus & folemnis in Cauquolibero , patro- 

ecclcfiae jam perfero. g num fratrum & loci fe obtulit , & domos 

, . Anno Domini mcclxx. fuit dedicata prae- fuas infignes flatim contulit , quas fratres ac- 
dida ecclefia in capitulo provinciali ibidem ceperunt , & libi habilitaverunt , domino re- 
celebrato. gc ferente auxilium, & memorato patrono 

: opportunum patrocinium impendente : un- 

JUNDATIO CONTENTUS BITERRENSIS. de in adis ipfius capituli memorati fuit con- 

^ ventus fratrum Praedicatorum in villa Cau- 

C lrca annum Domini mccxlvii. incoepit quiliberi regulariter pofitus & recepjbs , & 
fundari conventus fratrum Praedicatorum primus prior inflitutus praefatus frater Petrus 
in Bitcrri , ficut colligere potui ex auditis a MifTae, &c. 

fenioribus temporis illius. . . 


EU ND ATIO CONVENTUS AM1LIANI. 

• ' I 

A Nno Domini mcclxxix. in adis capituli 
provincialis in Caftris S. Vincendi , Do- 
minica infra odavas apoflolorum Petri & 
Pauli celebrati , fuit receptus locus pro or- 
dine fratrum Praedicatorum apud Amilia- 
p.um , diqeccfis Ruthenenfis , & vicarius loci 
& fratrum inflitutus frater Guillelmus de 
Rupe de Montc-Peflulano , qui tunc erat 
fupprior Montis-Peflulani , & propter hoc 
fuit a fupprioratus officio abfolutus. Et fuit 
ibi attignatus ad legendum frater Petrus de 
Fraifleneto. 

Praevenerant autem aliqui fratres aliquan- 
to tempore prius apud Amilianum , ad pro- 
motionem &. difpofitionem loci , ut eft 
moris. 

Andfc Domini mcclxxx. in adis capituli 
provincialis Narbonae celebrati , in feflo exal- 
tationis S. Crucis , fuit affignatus pro vicario 
in loco Amiliani frater Bernardus Garini 
Narbonenfis , & pro ledore frater Petrus de 
Veyraco Alcflenfis. 

Anno Domini mcclxxxii. in adis capitnli 
provincialis Carcaflonae in feflo S. Jacobi ce- 
lebrati, fuit conventus fratrum Praedicato- 
rum regulariter pofitus & receptus in prae- 
fata villa Amiliani , & primus prior inflitu- 
tus frater Bernardus Garini Narbonenfis, &c. 


EU ND ATIO CONVENTUS CAUgUlLlBERI. 

A Nno Domini mccxc. dominus Jacobus 
rex Majoricarum .mifit fratrem Petrum 
Miflae, & fratrem Petrum de Arulis Catala- 
nos, cum fuis litteris regiis ad provinciale 
capitulum , quod fuit in feflo exaltationis S. 


TUNDAT 10 CONVENTUS PODII CERDANI, 

A Nno Domini mccxc. dominus Japobus 
rex Majoricarum mifit fratrem Petrum 
Miflae, &c .utfupraufque ad illa verba, unus 
apud Cauquumliberum , alter vero apud Po- 
dium-Ccrdanum. Super receptione vero loci 
Podii-Cerdani unius anni dilatio interceffit» 
donec habita fuiflet audoritas magiflri or- 
dinis & diffinitorum capituli generalis, quia 
an vilia Podii-Cerdani ad terminos hujus 
provinciae pertineret, & an per vicarium & 
diffinitores ipfius provincialis capituli hoc 
fieri poflet, ex caufa rationabili in dubium 
vertebatur, fueruntque fuper hoc mittar lit- 
terae a vicario fratre Bernardo de Tilia & a 
diffinitoribus , & per fratres delatz ad fequens 
generale capitulum Palentinum , fuitque fu- 
per hoc petitio exaudita , & de recipiendo 
locum habita audoritas & conccfla. 

Anno Domini mccxc i . in adis provincia- 
lis capituli Biterris in feflo aflumtioiiis beatae 
Mariae celebrati , fuit conventus fratrum Prae- 
dicatorum regulariter pofitus & receptus in 
villa Podii-Cerdani, dioecefis Urgellenfis , 
& primus prior inflitutus frater Bernardus 
Guillelmi de Villafranca, &c. 


TUNDAT 10 CONVENTUS S. MAXIMINI . 

A Nno Domini mccxcv. circa Pafcha, pro- 
curante & agente devoto & orthodoxo 
domino Carolo rege Siciliar , dominus Bo- 
nifacius papa VIII. pontificatus fui anno u 
dedit contulit de plenitudine apoftolicae 
poteflatis ordini fratrum Praedicatorum lo- 
cum S. Maximini indioecefi Aqucnfi,cum 
facrofandis reliquiis omnibus fandorum ibi 
exiflentium , fcilicct divae Magdalcnae, quae 




Digitized by 


Google 


5 n HIST. FUNDAT.- CONVENTUUM PRODIC. $$4 

ibi non tantum fuiflc , fcd & nunc cflfc ve- A ut prxmiflum «ft , inftitutus. Hic tamen non 

racitcr dignofcitur , fic fignis & prodigiisat- pervenit ad locum , fed antequam recederet 

que evidentibus miraculis declaratur , fic glo* de Romana curia fuit abfolutus , fic alius fub- 

riofi confefioris procoprxfulis Aquenfis S. ftitutus , dimidio anno circiter jam elapfo a 

Maximini , difcipuli Domini noftri J e s u- tempore fu* inftitutionis. Intcrim vero ipfo 

Christi, & Sidonii cvangclici c*ci nati, fratre Guillelmo abfoluto , frater Radulphus 

6 Marcellx ancili* S. Marthaa, fit aliorum de Fonte fenior Ciftaricenfis , fuit loco prio- 

plurimorum fandorum , quorum .nomina ris* vicarius fubftitutus, donec de priore im 

non fuerunt inventa; fcd in libro vitx con- ftituendo confenfus regius haberetur , fine 

(cripta fervantur. Dedit etiam pariter locum quo prior inftitui non poterat ex ordinatio- 

de Balma beat* Mari* Magdalcn*, ad tres ne fumnii pontificis memorati. Prxfatus fra- 

leucas inde fic vulgariter a terr* incolis a d- g ter Guillclmus multis dotibus & gratiis a Deo 

pellatum. Hxc eft illa devota fpelunca , fub fuerat jam dotatus. Hic fenex & debilis fit 

excelfa rupe, in qua eadem fanda Magda- decrepit* jam xtatis.obiit in conventu Ma fi 


lena triginta annis fit amplius incognita la- 
tuit huic mundo , locus , fi fas efi dicere , 
in terra coeleitis, ubi ad Cultum Dei per- 
agendum , fit tam fandum & devotum lo- 
cum illibate fic devote cuftodiendum qua- 
tuor fratres manent. Prxfatus autem locus. 

S. Maximini erat prioratus monachorum ni- 
grorum S. Vidoris Maffilienfis , ordinis S. 
Benedidi , ubi , ficut prxfatus pius rex voluit 
& petiit ab eodem fummo pontifice. , pofi- 
tus eft conventus fratrum Prxdicatorum > fic 
per eumdem fummum pontificem primus C 
prior inftitutus ibidem frater Guillelmus de 
Tjnenes , dioecefis Agenncnfis, qui tunc in 
Romana curia prxfens erat; adjecitquc fum- 
tnus pontifex in fuis litteris , ut in potte- 
rum nullus prior fine confenfu regis pollet 
ibidem poni feu inftitui, nec politus amo-' 
veri. Mandavit autem & commifit venera- 
bili epifeopo Ciftaricenfi fratri Petro de 
Alamannone de ordine Prxdicatorum j ut 
de fubpriore idoneo fic de eledis & bonis 
fratribus audoritate fretus apoftolica eidem 
loco in fufficienti numero provideret: quod j) 
ipfe cum deliberatione provida fic folerti ha- 
bita cum diferetis follicite ftuduit adimpldre. f 
De prxmiffis rumores certos per litteras fic 
nuntium accepimus, cum effemus pariter 
congregati in capitulo provinciali in Caftris 
S. Vinccntii, in fefto S. Johannis-Baptift* 
celebrato, anno Domini prztaxato mccxcv. 
Sane in przfato loco S. Maximini memoratus 
rex dominus fic patronus ex munificentia 
regia ordinavit provideri annuatim de fdm- 
tibus regiis tria millia librarum pro xdificiis 
conftruendis , prxter magnifica jocalia in 
pannis aureis fit fcricis, fic vafis argenteis & 
aureis, cum lapidibus pretiofis, & ornamen- £ 
tis ecclefiafticis , qu* omnia multa & magna 
munere regio ultro obtulit & contulit dido 
loco. Infuper nolens ipfe fratres inibi mo- 
rantes propter loci fic terrx penuriam pu- 
blice mendicari fore fubjedos, de regio pe- 
culio , fecit provideri pro fratre quolibet 
decem libras, videlicet quingentas infimul 
annuatim. 

Primus prior in conventu fratrum Prx- 
dicatorum S. Maximini, fuit frater Guillelmus 
Tonenes memoratus per fummum pontificem, 

Vpt. Script. & Mon. Atnpl. Colit ft, Tom. VI, 


filienfi anno Domini mccxc i x. Prxfatus vero 
frater Radulphus de Fonte, Przdicator gra-* 
tiofus fic famofus in patria prior Maffilienfis 
effedus, obiit in Ciftarico , anno Dni mccxcv. 
in Quadragefima. 


FUNDATIO CONVENTUS DE GENOLHACO . 

C irca annifm mccxcviii. coepit primor- 
dialiter promoveri locus fratrum Prx- 
dicatorum de Gcnolhaco in dioecefiUticenfi^ 
cujus fundator extititfic patronus vir nobilis 
dominus Guillclmus de Randone- Hic fiqui- 
dem a fummo pontifice domino Bonifacio 
papa VIII. licentiam recipiendi fic ponendi 
locum pro fratribus Prardicatoribus pcrfoqa- 
liter impetravit & obtinuit fuis- fumtibus &L 
cjspfnfis anno magnx indulgenti* Domini’ 
mqcc. quam licentiam felicis recordationis' 
dominus Benedictus papa XI.fucceffbrBd-' 
nifacii memorati pariter confirmavit, dc am- 
plius roboravit anno Domini mccciv. 

Anno Domini Mccciv. in adis capituli 
provincialis in Aquis , Dominica poft feftum 
B. Mari* Magdalenx celebrati ; fr. Johanncs 
Ardentii Valentinus,fuit abfolutus a prioratu 
Narbonenfi , fie fadus vicarius fic promotor 
loci de Genoljbaco , fic. frater Fulco de Ma- 
rologio coadjutor in promotione datus , fic 
politus pariter cum : eodem , fucruntque fra- 
tres alii pauci ad promotionem loci miffi T - 
5c pofiti , ut eft moris. I*rxfatusfhttcr Johan- 
nes Ardentii fuit ab initio didi loci promo- 
tor primus fic prxeipuus fic ardentior pro- 
curator. Fuerunt tamen fratres aliqualiter 
per epifeopum fic canonicos Uticenfis ecclc- 
fix aliquanto tempore nori modicum re- 
tardati/ fic locum ad tempus de fado, non 
tamen animo. dimiferunt, donec opportu- 
nitate temporis optata fic oblata , ad eumdem 
quantocius redierunt, id agente ferventius 
diligentia fic inflantia przfati viri nobilis do- 
mini fic patroni. 

Anno Domini mcccv. obiit memoratus 
vir nobilis Guillelmus dominus de Randone, 
fuitque fcpultus honorifice in choro fratrum 
Prxdicatorum de Genolhaco , ficut elegerat, 
tamquam loci dominus fic patronus , pri- 
mitiae . dormientium in eodem , nondum ibi- 

Llij 


j3.j ' BERNARDI G U*I 0 O N IS f}6 

ideracimkcrioJbcacdido. Et ex tunc fuerunt A fratres Bernardus Aycelini, & Petras Revelli, 


fratres magis inibi confirmati. Hic dominus 
& patronus przfatum iocum , dum adhuc 
viveret , & fcipfum in morte , cuna aliis 
multis bonis dedit ordini , quae poderi qui 
calcentur & exurgent in viros perfedos iri 
conventu de Genolhaco enarrabunt Aliis fuis, 
ipfi quoque fentient & percipient in futurum 
temporibus opportunis , ut. ejus memoria 
apua fratres perpetuo vivar, & vitam bea- 
tam obtineat cum clcdis , fiquidem annua- 
tim per decennium centum libras , item qua- 
draginta folidos in perpetuum lingulis fepri- 
manis. 

Anno Domini mcccv. in adis capituli 
provincialis Marologii Dominica poft oda- 
vas apoftolorum Petri & Pauli celebrati , fuit 
conventus fratrum Prxdicatorum regulari- 
ter politus & receptus in ptzfata vilia de 
Genolhaco, & primus prior inditurus frater 
Fulco de Marologio fupradidus , qui St ipfe 
prius pod memoratum fratrem Johannem 
Ardcntii vicariusfiierat in eodem. Primus le- 
&or a dignatus fuit frater Johannes de Maffi- 
laco Podienlis. 

'FUNDATIO CONVENTUS 
Draguiniaxi. 

A Nno Domini mcclxxxv. in adis capi- 
tuli provincialis Condoruii in fcdo B. 
Dionylii celebrati , fuit' ordinatum quod 
frater Radulphus de Fonte Ciftarcicnfis,prior 
Montis-Pefiulani,& prior Arelatcnfis,& prior 
Grafienfis accederent ad locum Draguiniani, 
& cum domino epifeopo Forojulicnfi vide- 
rent & tradarent fi locum Saccatorum pof- 
femus habere pacifice & quiete , & alix con- 
ditiones exiderent , quz edent pro hcfncfta- 
te ordinis opportunae ; & fi ita invenirent , 


B 


commifia fuit eis audoritas & potedas reci- 
piendi locurii ibidem, & ex tunc prior pro- D Praedicatorum in villa de Buxo Vazionenfis 


cooperatore ftrenuo & ferventi pro fratribus 
domino J ac obo, tunc epifeopo Foroju- 
licnli. 

Anno Domini mcccv. in adis capituli 
provincialis Marologii celebrati Dominica 
pod odavas apoftolorum Petri & Pauli , fuit 
conventus fratrum Prxdicatorum regulari- 
ter politus & receptus apud Draguinianum, 
in loeo qui fuerat Saccatorum , & primus- 
prior inditurus prxfatus frater Bernardus A y- 
celini Auraficenlis , flcc. 

- - ■ - - - - — 

/ 

FUNDATIO CONVENTUS DE BUXO. 

A Nno Domini mccxc iv. in capitulo pro- 
vinciali Montis-Pedulani celebrato pod 
generale ibidem , extitit ordinatum per prio- 
rem provincialem fratrem Petrum de Mul- 
ccone & diffinitores , ad indantiam domini 
fratris Raymundi de Medullione archiepi- 
fcopi Ebredunenfis > & Raymundi domini de 
Medullione domicelli nepotis lui , quod mit- 
terentur fratres apud Buxum , ad recipien- 
dum locum ibidem pro ordine $ & poftmo- 
dum confequcnter fuerunt mifli fratres Jo- 
hannes dc Genefto de Monte- Peffulano, & 
frater Radulfus de Fonte fenior Cidariccnfis i 
vcncruntque ad locum cum aliis fratribus 
fibi fociatis, & deterunt ibi in domo Ray- 
mundi domini de Medullione domicelli prz- 
fati fratres, aliquanto tempore tradaotes de 
loco recipiendo ibidem j fed tunc non fuit 
confummatum , & fratres podmodum ad 
propria redierunt: verumtamen ibi reman- 
ferunt & deterunt diu frater Bertrandus de 
Autana , & frater Guillelmus Relhonis de 
Buxo cum lociis fuis. 

Anno Domini mcccx. Dominica in Paffio- 
ne Domini , quz contigit nonis Aprilis , fuit 
receptus iocus & politus conventus fratrum 


vincialis vel ejus vicarius ad promotionem 
loci d« fratribus idoneis providerer. Non fiiit 
autem proceflum ad receptionem loci tunc 
quomodolihct contingente. 

• Anno Domini- mccciv. in adis capituli 
provinciale Aquis Dominica pod fedum 
B. Marix Magdalenz celebrati , fiiit (ac ordi- 
„ natum : Cum ftn&iflimus pater dominus Bs- 
y > nedictus papa XI. ad indantiam fereniffimi 
» principis Caroli II. domini regis Sicilix , 
„ Gonceflerit eidem duo loca , quz fuerunt 
» fratrum de Poenitentia Saccatorum , vide- 
licet iocum dc Draguiniano & iocum de 
«Tolono, pro conventibus ordinis nodri inibi 
» ponendis , ponimus vicarium in loco de Dra- 
» guiniano fratrem Bemardum Aycelini Au- 
«raficenlis, & affignamus ibi fratres Petrum 
» Rovcllii , Pontiam Mattam , Rodagnum de 
,>Cellone. Ad quem locnni poflidendum ve- 
nerunt & primitus intraverunt in primo fab- 
bato Quadragcfimx fubfcqucntis .proe&ti duo 


dioecefis , cum priore & ledo re , ut moris 
ed in ordine , audoritate & licentia conccfia 
fttb bulla Clementis papxV. procurante id 
& agente prxfato domino Raimundo domi- 
no de Medullione, domino didx villx de 
Buxo, qui fuit patronus fratrum & loci, qui 
a multis retro jam annis hoe ab ordine pe- 
tierat & opearat, locumque etnit pro fratri- 
bus, & dedit & aedificavit , & multa bona 
contulit eifdcm. 

FUNDATIO MONASTERII SORORUM 
de Aquis. 

ANno Domini mcclxxxvi. vel vii. coepit 
locus piro fororibus ordinis Prxdicato- 
rum in Maffilia primitus promoveri, ubi 
dominus Hugo Bony Lombardus cum con- 
juge fua domina Aurimunda emit & dedit 
locum pro fororibus juxta fratres > fuitque ibi 
patronus fororum , fucruntque illuc addudas’ 


Digitized by 


Google 


I 


J37 HET. FUNDAT. CONVENTUUM PRjEQIC. jjj 

forores qua tuor de monaftcrio Pruliani, fci- A dimidio. Hic obiit ia conventu Atelatenfi 
licet foror Mathcadis de Folcalqucrio , quae anno ; Domini Mcccx. in fine menda Fc- 
fuit prima ibidem priorifia , foror Nicolaa bruarii. . ' 

Gafca , foror Maria Maudarda, foror Maria Secundus prior frater Berengarius Ab 

de S. Hilario, ubi annis aliquibus humiliter phandi de Tarafcone fucccflit fratri Pontio 
in paupertate pcrpumferunr. Frater Raimun- de Aquetia , inditurus ibidem auctoritate 
dus Botini fuit ibidem rcdor Sc gubernator magiftri ordinis fratris Stepha ni Bifuntini , 

earum. procurante rege anno mccxc m. Tempore 

Deinde dominus Carolvs II. rex Sicili* , vero prioratus fratris Bcrengarii , adore 

comefquc Provinciae , poftquam a captione , Deo , & memorato rege Carolo faciente > 

qua a Siculis tentus fuerat , expeditus, rediens per ipfius prioris follicitudinem & induftriam 

de Aragonia , tranfivit per monafterium Pru- 3 diligentem , aedificatum fuit monafterium & 
liani anno Domini.Mccxc. pafchali tempore, profperatum valde , tam in aedificiis infigni- 
ubi audito & percepto 'altius, quam devote bus & claufura, quam in reditibus Sc pro- 
& quam fande forores ibidem Chrifto Do- ventibus acquirendis, 
mino famulantur fub regularibus inftiruds , Anno Domini Mccxcvu,die feptima Sep- 

alledus rex pius carum fanditatis odore , tembris , fcilicct in fefto nativitatis B. Mari* 
moxconccepit& decrevit in Provincia terra Virginis, memoratus rex Caroivs cum 
fua fundare fororum monafterium Sc dotare, fumma humilitate , devotione , ac reverentia 
Et veniens in Provinciam, locum dcDuranna peditando de palatio fuo Aquenfi, ftipatus 
prope Aquis fororibus procuravit & donavit, venerabilibus patribus Rostagno Aquenfi, 

& eas de MalClia illuc transferri fecit , & ipfe & Jacobo Ydruntino archiepifcopis , ac Du* 

rex przfentialiter & pcrfonaliter in. locum rando Maffilicnfi, Petro Vencienfi, Hugone 
dc Duranna introduxit paulo ante feftum Digncnfi, & Petro Rcgenfi epifeopis, ac 
S. Andrcar anno Domini mccxc. rcligiofo viro fratre Guillelmo de Villa- 

Dcmum memoratus rex pro fororibus C reto magiftro Hofpitalis S. Johannis Hiero- 
amplius follicitus , ut melius locarentur , caf folymitani , ac proccfConibus clericorum fu* 

dem transferri fecit de loco Duramfe in capcll*, ac venerabilis capituli S. Salvatoris, 
Aquis Provinci* civitate , ubi extra , fcd & omnium aliorum reli^ioforum in dida 

prope civitatem , eifdcm locum» valde bo- civitate commorantium , & univerfirate mi- 
num obtinuit & contulit, qui oiim fuerat litum ac civium Aquenfium , ac plurium 

fratrum Saccatorum, quem tunc abbas Maffi- aliorum, facrofandas reliquias quas habe- 

Irenfis , qui prius emerat, poffidebat , Sc in bat, ad prxdiduui monafterium apportavit, 

9 illum locum rex ipfe forores perfonaliter Sc & ipfas in loco ad hoc difpofito fecit omni- 

folemniter introduxit, prxfcnte archiepifco- bus prxfentari, St tandem intra chorum fo- 
po Aquenfi, $c epifeopo Ciftaricenfi fratre rorum eas cum multa reverentia collocari. - 
Petro de Al amannone * cum comitiva re- Ob quarum devotionem obtulit poftmodum 
gali , xx. die menfis Julii , in fefto S. Marga- & dedit cruccm auream Sc calicem aureum , 

xitae Virginis St martyris , fcilicet x 1 1 1 . cal. pannos pretiofbs in magna copia , tam dc * 

Augufti , anno Domini mccxc 11. ibidem in- j) ferico quam de auro capellas etiam pre* 
ftituens monafterium fororum B.Marl* de tiofas diverforum colorum prominiftranti- 
Nazareth de Aquis ordinis Przdicatorum , bus in altari donavit, 
eifdcm fororibus hoc nomen Sc titulum im- Anno Domini mccxcvjii. diex.Novcm- 
ponendo, ipfafquc ac moaaftcrium donis bris, venerabilis pater dominus Rost agnus 
magnificis decorando, gratiis Sc privilegiis Dei gratia Aquenfis archiepifcopus , cimitc- 
muniendo, Sc centenum numerum ibidem rium prxditti monafterii , prxfentibus vene- 
inftituendo , de quibus decem effe conver* rabili patre domino fratre Petro Ciftari- . 
fas voluit pro fervitio earum dem , ac elee- cenfi epifeopo , fratre Berengario Alphantl 
mofynam ibidem omni die perpetuo facien- priore prxdi&i monafterii , cum fuis fratjri- 
dam omnibus pauperibus advenientibus or- bus Sc multitudine cleri, militum ^civium 
dinavit : quod licet antea temporibus ali- di&z civitatis , benedixit Sc confecravit. 
quibus ficret in Duranna , interdum tamen Hic frater Berengarius Alphanti prior obiit 
interrumpebatur, Sc quafi totaliter dimitte-* in monafterio 111. nonas Maii, feria fexta, 
batur , propter patri* egeftatem, Sc tenen- 11 anno mcccxvxii. prioratus fui xxvi. ab in- 
tium locum paupertatem. Nunc autem fa- greffu vero ordinis Lvt.vir virtutis, nomi* 

vpnte Deo Sc regiis beneficiis, perpetuo ob- nis Sc valoris, cujus tempore Sc induftrU 

fervatur : cumque pius rex forores ancillas profperatum eft monafterium. 

Chrifti in Chrifto Domino dilcxiffet, in fi- 
nem d.lexit eas , Sc ibidem elegit tumulua- 

tiam fepulturam. • f$W|* 

Primus prior fororum de Aquis fuit frater *|® 

Pontius de Aquetia de Tarafcone, inftitutus 
anno mccxc 11. prior fuit ibidem anno quafi 

UUj 




Digitized by 


Google 


539 


MONASTERIA MONI ALIUM 540 

A quod per incrementa lente procedendo pro- . 

FUNDA! 10 MONASTE R1I SORORUM telatum eft negotium annis multis. 

FruLUni Montis-PejJuUni. Anno Domini mccxciii . in adis capituU 

provincialis Carcaffonar in fefto 3- Mari* 
A Nno Domini MCCLxxxvm. coepit locus Magdaien* celebrati, frater Bernardus Gran- 

monaltcrii fororum Pruliani Montis- dis przfatus fuit abfolutus a prioratu fratrem 

Peflfulani primitus promoveri in capitulo Caturccnfi , & conventui > Montis-Peffulani . 

provinciali Avenioncnfi , in fefto B. Mari* aflignatus ad promovendum prxfatum' lo- 

Magdalenx celebrato: ad cuius promotio- cum Pruliani Montis Peflulani , & in difpo- 

nem frater Bernardus Grandis Caturccnlis B fitionc loci Sc xdifidorum fuit procdTum 
fuit politas & inftitutus procurator , per fra- amplius, ut forores ponerentur, 
trem Bernardum Gcraldi priorem provincia- Anno Domini mccxcv. Dominica infra 
lem, ollaborayeruntque cum eodem fratre odavas Afcenfionis Domini, fuerunt foro- 

Bernardo Grandis frater Deodatus Fabri, & res xi. addudx de rriajori monafterio Pru- . 

frater Gaiterius Agulo de Monte Pelfulano , liani,& adPrulianum Montis-Pelfulani per- 

emtufque eft loqus in territorio prope fra- dudx , & in monafterium primitus inrro- 

tres, ccepcruntque emi aliqui pauci reditus dudx, & frater Bernardus Grandis przfatus 

proeodem, necnon ibidem xdificia inchoari inftitutus primus prior per priorem provin- 

de pecunia .majoris alterius Pruliani , fic cialcm fratrem Petrum de Mulceone. 


* & & & 4 b & & & & &’& & & & & & & 9 , & & *• A A & & & 8 , S, A 





m 


si? •«?*£'«' sf s 




NUMERUS 

MONASTERIORUM MONIALIUM 

ORDINIS FRATRUM PRAEDICATORUM- 


Ex mf. bAltothecu Regu. 


In provincia Folofantu 

M Onafterium Pruliani in dioeccfi Tolo- 
fana, quod incoepit fundari a B. Domi- 
nico anno Domini Mccvt. 

Monafterium Pontis-viridi? in Condomio, 
dioecelis Agennenlis , quod incoepit fundari 
primitus anno Domini mcclxxx. forores ve- 
ro xiii. de monafterio Pruliano fuerunt illuc 
addudx £c pofitz anno Domini mcclxxxiu. 
circa feftum fandi Michaelis. Prima ibidem 
priorilfa fuit foror Blanca de Burdigalis. Pa- 
trona S^fundatrix monafterii fuit domina 
Viana. 

Monafterium S. Pardulfi in dioeceli Pc- 
tragoricenli , cujus locus zdificatur prius , ut 
poneretur & clfet ibi conventus fandimo- 
nialium feminarum de bonis dominx Mar- 
6arit.* vicecomitiflx Lemoviccnlis, filix du- 
cis Burgundix, datus Fuit pro fororibus Pru- 
liani, adore magiftro Geraldo de Malomontc 
annoDni mccxc i . ab exordio computando. 
Sorores vero vi. de monafterio Pruliano fue- 
runt illuc addudx & pofitxin fefto tranfla- 
tionis S. Dominici , quod illo anno fimul in 
eodem die concurrit cum fefto Trinitatis, 


C anno Domini mccxciii. Prima ibidem prio- 
rifla fuit foror Fina de Aragone. 

Monafterium de AquiS Provincix civita- 
te, quod olim primo fuit in Maffil ia prope 
fratres, & illuc primo fuerunt perdudx fo- 
rores quatuor de monafterio Pruliani circa 
annum mcclxxxvii. & annis paucis perman- 
ferunr. Deinde in Duranna prope Aquis an- 
no quali uno. Demum dominus Carolus 
D rex Sicilix inde tranftulit eas in melius in 
Aquis , in loco qui fuerat Saccatorum , anno 
Domini mccxc ii. ubi fundavit , xdificavit 
& dotavit regaliter. Prima iftarum fororum 
priorilfa, dum adhuc erant in Maflilia , tiiit 
foror Machendis de Folcalquier. 

In Montc-Pelfulano eft alterum , fcd lon- 
• ge diflimile monafterium Pruliani , ubi coe- 
pit locus primitus promoveri in capitulo pro- 
£ vinciali Avinionenfi , in fefto B.Marix Mag- 
dalehx celebrato, anno Domini mcclxxxviii. 
forores autem xi. de majori Pruliano fue- 
runt illuc addudx Sc pofitz anno Domini 
mccxcv, infra odavam Afcenfionis Domini, 
Sc frater Bernardus Grandis fuit per fratrem 
P. de Mulceone priorem provincialem prior 
inftitutus. Prima ibidem priorifla foror Pros 
Renardina. 


Digitized by LjOOQLC 




54* ORDINIS P R £ 

Aliud monaftcrium eft in eadem provin- A 
cia juxta Avinionem quod vocatur S. Pra- 
xcdis , cujus fundator fuit Petrus cardinalis 
Hifpanix.^ 

In provincia Hifpanix. 

Monafterium fororum apud Majoricum, 
ubi fuit a principio locus fratrum per B. Do- 
minicum reftitutus, ficut ex gcftis.cjus col- 
ligitur evidenter. 

Monaftcrium fororum apud Calarogam 
in loco nativitatis S. Dominici patris om- 
nium. 

Monafterium apud Achellas. B 

Monafterium apud Uliibonam. 

Monafterium Zdanoram. 

Monafterium apud Segobiam. 

Monafterium $an& • Spiritus in civitate 
Taurenfi. 

Monafterium de Alveita fandi Alfonfi, 

Monafterium S. Cypriani dioecelis Legio- 
nenfis. 

In provincia Ar agonia. 

Monafterium apud Valentiam. 

Monaftcriiim apud Cxfar-auguftam,quod 
domina Blanca regina Aragonix, filia Ca- 
roli regis Sicilia:, ibi effc voluit & fundavit, £ 
& in ecclcfia primarium lapidem pofuit. Do- 
mina vero S a n c i a Petri de Aguilar no- 
bilis baronifta , dedit omnia, fua magna & 
multa pro monafterio fororum conftruendo 
& fundando. Haec fepulta jacet apud fratres 
Cxfar-auguftx. Sorores vero fex de Pruliano 
antiquo fuerunt illuc perdu&ae & pofitx , in 
in fefto Aflumtionis beatae femper. Virginis 
Marix, & a praefata regina fufceptx anno 
Domini mccc. prima fuit ibidem priorifla ex 
prxdi&is fex, foror Johanna deSinhasTa- 
rafconcnfis. 

Monafterium apud Bajchinonam. n 


In provincia Francia. 

Monaftcrium de Monte- Argivo juxta Se- 
nonas. 

Monaftcrium landi Matthxi juxta Rotho- 
magum. 

Monafterium Mechim. 

Monaftcrium apudVivarium juxta Sarborc. 

Monaftcrium apud Infulam. 

Monafterium apud Laufannam. 

Monaftcrium de Pyffiaco prope F^arifius , 
quod incoepit fundari in honore gloriofiffimi 
confefforis B. Ludovici regis piiffimi quon- p 
dam regis Francorum , a domino rege Phi- 
lippo , tam infigniter quam regaliter & po- 
tenter, anno Domini mccxcvii. audita ca- 
nonizatione S. Ludovici piiffimi regis Fran- 
corum quondam avi fui, qui apud Pyffia- 
cum natus eft in hoc mundo, & facrum 
baptifma fufeepit. Natus eft vero in fefto B. 
Marci evangcliftx anno Domini mccxiv. 
Coronatus autem fuit in regem Dominica 
prima adventus, anno Domini mccxxvi. 


DICATORUM. J 42 

xtatis vero fux anno xm. quem comple- 
turus erat in fcqucnti fefto S. Marci evangc- 
liftx. Crucem autem afTumfit pro primo 
paflagio tranfmarino anno Domini mccxliv. 
xtatis v.yp fux anno xxx. jam completo. 
Transfrlffvit autem prima vice an do Do- 
mini McexLvm. cum jam xxxiv. annum atti- 
giflet xtatis. Rediit autem inde exa&o jam 
feptennio inter moras anno Domitii mccliv. 
transfretavit autem fecunda vice anno Domi- 
ni MccLxx.ubi & pertranfiit mareprxfentis fx- 
culi in exercitu Domini,in caftris apud Tuni- 
cium vi n. calendas Septembris, anno Dni 
prxtaxato, xtatis vero fux anno lvh. Fuit 
autem canonizatus & fandiorum confeffo- 
rum catalogo arinotatus per Bonifacium pa- 
pam VIII. ia. idus Augufti, dido dic, in 
Urbe-veteri , pontificatus fui anno fecundo, 
anno Domini mccxcvii. 

Philippus Dei gratia Francorum rex , di- 
le&o nobis in Chrifto fratri Guillelmo priori 
provinciali in Francia , ac totius ordinis vi- 
carie generali , falutem. 

Cum nos in honore gloriofiffimi confef- 
foris B. Ludovici avi noftri regis Francorum, 
quoddam monafterium fororum inclufarum 
ordinis veftri apud Pyffiacum conftrui fa- 
ciamus, bonis regalibus fundandum juxta 
munificentiam regiam & dotandum , cujus 
monafterii curam venerabilis pater frater 
Nicolaus tunc magifter ordinis, nunc vero 
facrofan&x Romanx ccclefix prefbytcr car- 
dinalis , de confilio & confenfu definitorum 
ac totius capituli generalis anno Domini 
mccxcvii i. Metis celebrati, precibus noftris 
humiliter annuens devote fufeepit , eo modo 
quo alia monafteria talium fororum veftro 
ordini funt annexa. Et cum oporteat, maxi- 
me in principio , tales eligere perfonas , quae 
fciant legere & cantare , & qux talem ha- 
beant corporis valitudinem , quod poffinC 
onera religionis portare, ac fervarc obfer- 
vantias confuctas, & qux inpofterum reci- 
piendas in moribus & fcientia & , debito re- 
ligionis verbo & exemplo efficaciter doceant 
& informent. Et quia prxdi&x perfonx de 
facili haberi non pollent, nili inquifitjone 
prxhabita diligenti ac probatione fequenti 
quod non credimus melius nec convenien- 
tius fieri , quam per fratres ordinis , qui ad 
hoc debent fpecialiter adhibere diligentiam 
efficacem ; diferetionem vcftram requirimus 
& rogamus attente , quatenus ad inquiren- 
dum perfonas prxdi&o modo idoneas cen- 
tum vel circa, infra claufuram competentem 
probandas per annum in habitu fxculari, 
de diferetorum fratrum confilio fratres ma- 
turos religiofos &difcretos perobedientiam 
deputetis , & illas quas invenerint idoneas 
redigant in feriptis, & nobis & vobis afpor- 
tare curent, cunj certitudine relaturi de con- 
ditionibus perfonarum. Datum Poncifarx, 
die Dominica in ctaftino B. Johannis, anno 


)igitized by 


Google 



) 


543 MON AST ER I A 

Domini millcfimo duccntcfimo nonagcfimo A 
nono. 

Prxdi&us autem modus non fuit taliter 
obfetvatus , fcd ad aedificia ibidem regaliter 
ac magnifice conftruenda 3c promovenda 
intcrim eft proccffum. ^ 

Anno Domini mccciv. fuerunt fororcs 
-de aliis monaftcriis Francis noftri ordinis 
aftumtz , & illuc addu&x & pofitar , ac in- 
clufx de mandato magiftri ordinis fratris 
Aymerici , ad inftantiam devotam przfati 
domini regis Philippi ,qui magifiro ac ge- 
nerali capitulo Tolofano fpecialcs fuper hoc 
litteras deftinavit. Primus prior fororum fuit 
pofitus fracer Rcginaldus de Albiniaco paulo 
poft generale capit&lum Tolofanum , anno 
Domini praetaxato. 


MON I ALIUM' 544 

ipfius regis , & magis ac principaliter fuppli- 
cantis , anno Domini mccc. ubi rex & regina 
pofuerunt fororem Elizabeth germanam ip- 
fius reginx , filiamque regis Hunmriae , qux 
alias fuerat foror in monafterio df Infula fo- 
rorum ordinis in Hungaria. - 

Monaftcrium S. Lucix de Barulo in Apu- 
lia in dioecefi Tranenfi. 

Monaftcrium fan&x Marix Magdalenx de 
Mufcufo in terminis conventus Aquilani. 

Monafterium S. Marix Annunciatx in ipfa 
civitate Aquilx. 

Monafterium S. Catharinx inSulmona. 

Monafterium S. Catharinx in Panormo. 

Monafterium S. Euchariftix in Aquila. 

In provincia Lombardia inferioris. 


In provincia Romana. 

Monafterium S. Sixti Romx fundatum a 
B. Dominico , ubi prius fuit conventus fra- 
trum , ficut patet in geftis S. Dominici. 

Monafterium de FofTa Baudi in civitate 
Pifana. 

Monaftcrium S. Marix de Angelis in Luca ^ 
civitate. 

Monafterium de Ripolis in Florentia. 

Monaftcrium S. Dominici , ibidem Flo- 
rentis. 

Monafterium S. Marix de Virginibus in 
Perufio. . 

Monafterium S. Georgii in Perufio. 

Monafterium S. Petri apoftoli in Urbe* 
Vcterk 

Monafterium S. Papii apoftoli ibidem in 
Urbe- veteri, ubi fuerunt olim monialesfub 
cura monachorum ordinis S.Bcnedi<fti,a qui- 
bus rtffilierunt, & habitum S. Dominici fub £ 
regimine fratrum efle elegerunt tempore do- 
mini fr. Latini cardinalis , quod poftmodum 
extitit confirmatum per Benedictum papam 
XI. cum omnibus privilegiis conceflis foro- 
ribus anno Domini mccciii. 

Monafterium S. Agnctis in Reate. 

Monaftcrium de Fulgineo in ducatu Spo- 
letano. 

Monaftcrium S. Dominici in Benevento. 

Monafterium S. Silveftri in civitate Pi- 
fana. 

Monafterium S. Nicolai de Prato. 

Monafterium S. Dominici de Narnia. 

Monafterium S. Catharinx de Senis. 

In provincia regni Sicilia. 

Monafterium S. Annx Interamnis con- 
ventus de Salerno in terra Laboris, quod 
■ quafi in nemore pofitum eft. 

Monafterium S. Petri apoftoli ad caftel- 
lum in civitate Neapoli , in monafterio ubi 
erant prius monachi nigri , quibus inde dc- 
pulfis , fundatum extitit & dotatum a do- 
mino Carolo rege Sicilix’confenfu & au- 
ftoritate Bonifacii papae VIII. ad inftantiam 

I 


Monafterium fan<ftx Agnctis in Bononia , 
quod prius fuit in loco alio a B. Dominico 
inftitutum. 

Monafterium S. Dominici de Ymola. 

Monafterium S. Marix de Caritate ibi- 
dem. 

Ex his duobus monafteriis eft fa&um unum 
monaftcrium S.. Dominici de Caritate de 
Ymola. 

Monafterium S. Dominici de Vincentia. 

Monafterium S. Annx de Padua. 

Monafterium S. Marix de Cella in civi- 
tate. 

Monafterium S. Dominici in Parma. 

Monafterium S. Pauli de Trivifio. 

Monaftcrium S. Petri martyris de Regio. 

Monafterium S. Dominici de Forlivio. 

Monafterium S. Mauri de Fano. 

Monafterium S. Catharinx de Ferraria. 

In provintia Lombardia fuper ior is. 

Monafterium in dvirate Januenfi. 

Monafterium S. Marix de Nazareth iri 
civitate Papienfi , in loco quo fratres Prxdi- 
catores primo ibidem habitaverant. 

Monafterium S. Marix de Renella , fub 
conventu Samlianenfi fundatum, & dotatum 
a nobili viro domino Thoma marchioncSa- 
"luciarum , in quo quatuor filias nobiles Chri- 
fto Domino defponfavit , ubi coeperunt efle 
primo forores , anno Domini mccxc. 

Monafterium S. Catharinx in Alba^ civi- 
tate fundatum & dotatum a domino Boni- 
i facio epifeopo Albanenfi , ubi fuerunt in- 
trodu&x fororcs anno Domini mcccv. in ad- 
ventu Domini. 

In Mediolano civitate funt ix. monafte- 
ria mulierum , qux fub Auguftini regula Sc 
conftitutionibus fororum ordinis S. Domi- 
nici vivunt inciufz , & fe regunt ac dirigun- 
tur fratrum prxdi&orum confilio , qui ea- 
rum confefiiones audiunt , & celebrant cis 
miffas , non tamen funt incorporatx ordini 
quoad obedientiam & regimen earumdem, 
quin immo Mediolanenfi archiepifcopo funt 
fubjeftx, quarum nomina funt hxc. 

Monafterium. 


Digitized by 


Google 


0 


j4 $ OlD I N IS P R i 

Monafterium de Vinea prope fratres, in 
hofiore S. Petri apoftoli , cujus monaftcrii 
difpofitor fle inftirutor fuit a principio iui 
& Petrus martyr de ordiric Praedicatorum , 
dum adhod viveret , cujus capfa lignea ip 
qua corpus ejus facrum primo fuit recondi- 
tum, habetur ia drcio monafterio , fle fupra 
quoddam altare cum devotione congrue ca- 
ftoditur. 

Monafterium de Veteribus. 

Monafterium dc Virginibus. 

Monafterium de Supra-muro in honore 
B- Mariae. 

Monafterium S. Dominici. 

Monafterium S. Petri martyris. 

Monafterium S. Auguftini. 

Monafterium S. Agnetis. ^ 

Monafterium S. Mariae -no vae. 

In provincia Hungaria. 

Memfterium apnd Infulam ftmdatum n 
rege Hungariae , dbi pro thdauro habetur 
pretio fa (oror Marcarata virgo elc&a , & 
fanda filia regis Hungariae , nomine 
in vita fisa virtutibus fle miraculis multis ef- ^ 
fulfit, & poft mortem vivere cum Deo mi- 
raculis dcmoaftranir. 

Monafterium apudVcprinum in valle in 
honore S. Catharinar. 

Monafterium apud Jadra. 

• * ■ 

1» pr minei* Polonia. 

Monafterium Pofiianicnfe ia Pofrva civi- 


•DICATORUM. 74-S 

1 nis conventus Crcmenfis , quod vocatur 
Umba. ♦ 

Monafterium Tulrcfifir. 

Monafterium S. Crucis in Ratifpona. 
Monafterium Beundarf, id eft vilia Ora- 
tionum. 

Monafterium apud Vulctp in termin i j con- 
ventus Laudeiudcaifis. 

Monafterium apud Mobenobra ih terminis 
conventus cjufdcm. 

Monafterium S. Catbarinc.lh Aagufta furit 
duo monafteria, prrdidum & fcquens mona- 
fterium S. Margaritae. 

In terminis conventus Auguftse funt fluo 
monafteria icquentia. 

Monafterium in Meding. 

Monafterium Medling. 

Monafterium Ulmeim^ 

Monafterium apud interminis 

ejufdem conventus Uimcrtfrs. 

Monafterium apud LeoPtal , id cft Vallis- 
Lconis , in terminis Conftanriae. 

Monafterium apud Ticzrnhovez, m termi- 
nis ejufdem conventus Gonftantienfis. 

-• Monafterium in etmbach . 

Monafterium apud Tuez.e in terminis cora» 
ventus Tnriccafis. 

Monafterium apud Pvvix, in terminis cjafi- 
dem conventus Turicorf». 

In terminis conventus 'Ezdingtfifis funt ftx 
mon/fteria ferentia, 

Monafterium S. Crucis. 


«ate. 

Monafterium Wratiflavknfein Wratflfl*- 
via civitate. 

Monafterium Artiborknfe ia Aftibor. 1 
ln provincia Bohemia. 

0 

Monafterium Brivenfc ad beatam Virgi- 
nem. 

Monafterium Gradicenfc. 

Monafterium Olonicenfe. 

Monafterium in Praga civitate. 
Monafterium Saluciccnfe. 

Monafterium Brunenfe ad S. Annam. " 

In provincia Daci*. . 

Monafterium Roskindenfe. 

Monafterium Skemungenlc. 


■ Monafterium in Vitier jo^m agno. 

• Monafterim in Staynheym. . 'a: 

Monafterium in Buricheym. 

Monafterium Oj/ftnbufen. 

Monafterium 

Monafterium apud Kirikirperch , id eft in 
monte ecclefiz , in terminis conv,entus Roc- 
villenfis. 

Monafterium apud 

Monafterium ‘in Bafilca Nichilugendal. 
Item ad Lapides monafterium apud Gevvilr. 

Jn civi tote Vribnrgenfi funt tria monafteria 
fequentia. 

Monafterium Adelhufen. 

2 Monafterium S. Agnetis. 

Monafterium S; Catharinar. 


ln provincia Thcutoni a. 

Monafterium apud Lucnz, in terminis con- 
ventus Frizaccnfis. 

Monafterium apud Mervibert in terminis 
ejufdem conventus Frizaccnfis. 

Monafterium apud Studuns in terminis 
conventus Bothonienfis. 

Monafterium in nova civitate ad Spiram 
in claufura. 

Monafterium in Vienna ad S. Lauren- 
tium. 

Monafterium in Ripa amoris in termi- 

Vet. Script. & Mon. ampl. Collett. Tom. VU 


In Columbaria funt tria monafteria fequentia. 

Monafterium fub Tilia magnum fle opu- 
lentum. 

Monafterium Amerfivilr. 

Monafterium 

Monafterium in civitate Slecceadcnfi , 
quod vocatur jn Syl. 

In circuitu civitatis Argentinepfts funt feptem 
' monafteria fequentia. 

Monafterium S. Nicolai. 

Monafterium S. Elizabeth» 

Mm 




Digitized by 


Google 


547 MONASTERIA MONIALIUM ORDINIS PRODIC. 5 48 


Monafterium S. Marci cvangeliftae. A 
Monafterium #. Johannis cvangeliftae , 
ubi etiam funt quamplurcs filiae S. Johannis 
liberae, quae fanda quadam aemulatione ip- 
-fum ut patronum fuum devotius & jocundius 
in Domino venerantur. 

Monafterium S. Agnetiss 
Monafterium S. Catharinae. 

Monafterium S. Margaritae. 

■>Jn civitate Wormatienfi funt duo monaficria ® 
fcquentia. 


In civit ate Wircburgenft funt duo monaficria 
fcquentia. 

Monafterium In Engddal , ideft Vallis An- 
glorum. * 

Monafterium in Vrach. 

Monaftcrium Unipenenle in Lauffcn , id 
eft in Curfu. 

In villa Piborgcnenfi funt duo monaficria . 

Mon. 

Mon. . 


Monafterium in Hocbeins. 

Monafterium in Columbario. 

Jn civitats Trevircnfi funt duo monaficria 
fcquentia . 

Monafterium S. Catharinse. 

Monafterium S. Barbarae. - 

Monafterium apud Vallem S. Mariae in 
terminis conventus LuczemburgenGs. 

Monafterium in Confluentia. 

Monafterium fandae Gcrtrudis in Co- 
lonia. 

Monafterium in Valle-Ducis in terminis 
•conventus Lovanienfls. 

Monafterium apud Herbipolim. 

Monafterium , . . . . . in terminis con- 
ventus ejufdem Herbipolenfis. 

Monafterium in civitate Spircnfl in Za* 
fcnphucl. 

Monafterium apud S. Lambertum in ter- 
minis conventus Spirenfls. 

Monafterium apud Rotenburch in terminis 
conventus Mergentcnucnfis. 


In frovincia Saxoni a funt monafteria 
fcquentia. 

Monafterium apud Corbie , in terminis 
con ven tus^lagdeburgcnfis. 

Monafterium Halberftadenfe in civitate Hd- 
berftat . 

Monafterium Wcderfiede in terminis con- 
ventus Halberftadenfls , ubi funt forores com- 
muniter plufquam centum. 

Monafterium Lodt in terminis conventus 
Mindenfis. 

Monafterium quod dicitur Paradifus juxta 
Sozacum civitatem. 

in civitate Plavvcnfi funt duo monfteria 
fcquentia. 

Monafterium. 

’ Monafterium. 

Monafterium quod vocatur Redc prope 
Set, tamen extra civitatem Vincenieniem. 

Monafterium Blankeborch , in terminis 
conventus Bremenfis. 

In Famagufta provinciae Terrae-fan&e mo» 
nafterium fandiffimae Trinitatis. 



Digitized by 


Google 


4 


©0= 0 0 00 0 v © 0©0 


© iO': iv('Avt" 


-ci> **% inr* *&'■**•+**■* n» n* *****%*** <ri> *** wr* «» »«■ »»» w»? *** »an» »r* »*» w%* w** ww* +x+ 

©o^.^00©'- ^ 'T'^ T '•' '•• r r. r. r. '. r. f r. c>fi nrr>.Q 


BREVIS HISTORIA 

CONVENTUS PAR ISIENSIS 

FRATRUM PRAEDICATORUM. 

Ex mf. [anfti Vittoris. 


CHRONOGRAPHI A DE FVNDATIONE 
conventus Pariftenfts. 

P Oft confirmationem ordinis fratrum Prar- 
dicatorum , fidelis difpenfator& prudens 
beatus Dominicus fpiritu Dei afflatus, dif- 
perfit fratres'fuos per mundum , velut quae- 
dam femina falutis , animarum frudus uber- 
rimos produ&ura , St anno Domini Mccxvt i . 
mifit aliquos Parifius,& fratres primo rece- 
perunt domum ad manendum inter domum 
epifeopi & domum Dei. Et eodem anno 
data eft eis domus S. Jacobi , St modicum 
poft venit B. Dominicus Parifius , St ibidem 
fere xxx. fratres invenit. Et illis domum re- 
gularem difpofuir, ordinando clauftrum , 
dormitorium , rcfc&orium , cellafque ad (lu- 
dendum. Iftum autem conventum , quem 
fandius pater fundavit , inter omnes conven- 
tus ordinis fpeciali amore St affedlu dilexit. 
Spiritu divino praevidens, quales & quantos 
fratres in futurum nutriret St educaret , qui 
vita& dodlrina totam illuminarent ecclefiam. 
Nam quando receffit de Parfius , & ivit 
Bononiam, (latim mifit conventui Parifienfi 
probatiffimum fratrem Rlgi naldum , qui 
poft beatum Dominicum in vita & dodlrina 
fecund.us habebatur , & rexerat Parifius in 
jure canonico annis quinque. Qui fandius 
pater, in ifto conventu diem claufit extre- 
muok Fuit autem in conventu prior longo 
tcmP>re frater Matthaeus, qui canonice in 
ordine Praedicatorum clcdtus eft in abbatem , 
fuitque primus St noviffimus abbas vocatus, 
& fepultus eft in capite chori dextri iftius 
conventus prope fedes inferiores. 

fguod in ifto conventu habuit ortum quod 

cantaretur Salve regina poft completorium. 

• 

Bonorum aemulus diabolus , qui univerfo- 
rum Dominum non timuit aggredi, in ifto 
conventu Parificnfi , ubi cum fratres maxi- 
me impugnabant , ipfos ab initio ordinis per 
fc St per fuos fatellites eft aggreflus. Nam 
huic formam ardentem fuper fc cadentem 
Fiet. Script. & Mon. ampl. Colle tf. Tom. FI. 


A monftrabat ; illi formam delicatae mulieri! 
ampledlentis fe praetendebat. Huic afinum 
cornutum, illi ferpenccm ignitum efferebat. 
Aliis alia ludibria St verbera inferebat : ia 
tantum ut propter nodlium phantafmata , & 
daemonum illufiones vieffim cogerentur fra- 
tres cuftodirc vigilias nodlis fuper alios quiefi- 
centcs. Infupcr aliqui in frenefim cadebant Sc 
multis aliis modis horribiliter vexabantur. 
Ad lingularem igitur fpem , Mariam vide- 
licet , & potentiffimam , & piiffimam con- 
fugientes fratres iftius conventus Parificnfis, 
B. ut feribitur in libro 2. de Apibus cap. xi.& 
in Vitis fratrum Prardicatorum , part i. cap. 
vn. ordinaverunt , ut poft completorium 
omni die cum proceffione St folemnitate 
cereorum Salve regina mifericordia in initio 
flexis genibus in laudem & honorem glo- 
riofiffimae matris Dei fundatricis & confer- 
vatricis ordinis Przdicatorum cantaretur. 
Quo didlo,ftatim fuere fugata phantafmata, 
& qui prius vexabantur, curati funt. Unde 
quidam frater filius regis qui in ifto con- 
ventu erat infanus , caufa pratdi&a liberatus 
^ eft plcniffime , & ex tunc omnia ordini prof- 
perc fuccefferunt. Nam multi viderunt, fra- 
tribus ad altare Virginis egredientibus, ipfam 
Virginem cum multicqdine civium fuper- 
norum , a fummo coeli progredi , & dum ad 
iftud verbum , o dulcis Maria inclinarent, ip- 
fam illis benedicentem pariter inclinare , Sc 
ipfis regredientibus ipfam ad coelum reverti. 
Vifum etiam fuit alii , ut fratres dicebant. 
Spes noftra falve , ipfam Reginam mifcricor- 
D diae ipfos dulciter rcfalutantem. Et ut dixe- 
runt , Eia ergo advocata noftra , ipfam ante 
filium pro fratribus procidentem & exoran- 
tem. Et cum fubjunxerunt. Illos tuos mife - 
r icor des oculos ad nos converte i ipfa larto ac 
columbino vultu & intuitu fratres rcfpicicn.- 
tem. Et ut cantaverunt , Et Jesum benediftum 
frudum ventris tui nobis poft hoc exilium 
oftende , ipfam in aetate tenera filium geftan- 
tem, & ipfum omnibus & fingulis cum multo 
gaudio. protendentem. Vifum eft etiam fre- 
qucntcrglo bum lucidiffimae caritatis de coelo 

Mmij 


Digitized by AjOOQie 


55 * 


HISTORIA CON VENTUS PARISIENSIS 


55 * 


A iftius conventus, in node Cirqumcifionis 
Dominicae , in matutinis nonam legeret le- 
di onem , eidem beara Maria cum angelis 
aftitit, & ipfum legentem intentiffime ref- 
piciebat. In clauftro iftius conventus frater 
Johannes Teutonicus magifter ordinis Prae- 
dicatorum in curru igneo fplcndidiffimus vi- 
fus cft & apparuit. 

In.fefto Purificationis B. Virginis cum fra- 
tres in ifto conventu, in matunis inciperent 
invitatorium Ecce < ye^/'/,bcatiffima mater Dei 
procellit cum filio ad altare, ubi fuper thro- 
num paratum feditdulciffimc, rclpiciensfra- 
B tres ad altare juxta morem converfos , cum 
autem ad Gloria Patri inclinarent, ipfa ap- 
prehenfa filii dextra , eos & totum chorum 
fignavit. 

Anno ab incarnatione Domini mccxxvh i. 
convenerunt in ifto conventu omnes prio- 
res provinciales ordinis praedidi , una cum 
fando patre fratre Jordano magiftro ordi- 
nis , finguli cum duobus diffinitoribus , (ibi 
a capitulis provincialibus deputatis , in quos 
omnes priores fiia vota unanimiter tranftu- 
lcrunt, eifdem plenariam pocclftatem conce- 
dentes , ut quicquid ab eis fieret de cetero» 
C perfirmum & ftabile permaneret. Qui Spi- 
ritus fandi gratia invocata , conftitutiones 
ad honcftatcm & vitam ordinis fratrum Prae- 
dicatorum pertinentes unanimiter & concor- 
diter ediderunt. 

Jgupd in ijlo conventu compoftta funt 
concordantia. 

In ifto etiam conventu concordanti* fu- 
per totam bibliam completae funt , quas to- 
rus ordo Praedicatorum , quia breves erant 
dilatavit poftea , & hic uno volumine rede- 


fuper capita fratrum defccndcrc , quod & 
devotiflimae perfonae,cum ad ecclcfiam caufa 
audiendi completorium adveniflet , & fratres 
Salve regina cantarent , Regina coeli vifibi- 
liter apparuit , monens ut ab ejus pedibus 
non recederet. Vidit ipfam utramque partem 
chori luftrantem , fingulis inclinare cantan- 
tibus , & juxta acolythos & cerofcrarios ufque 
ad finem orationis ftare. Vidit & pro ip- 
lius ordinis prardidi dilatatione, conferva- 
tione devotiffime fupplicantcm : ideo ordi- 
natum «ft in quodam capitulo generali, ut 
pro corifervatione & profperitate ordinis, 
ifta laudabilis proccffio in conventu ifto 
incoepta per totum ordinem fieret , ad quam 
fratres omnes cum devotione infimul con- 
venirent; & in hoc poftea multi imitati funt 
fratres , Salve regina eorum modo cantantes. 

In tertio capitulo generali celebrato, in 
ifto conventu , fuit eledus in magiftrum 
■Ordinis Praedicatorum landus pater , frater 
Jordakus , licet nondum in ordine com- 
pleffet duos annos & dimidium. Hic fuit 
Teutonicus de Saxonia , villa quae dicitur 
torgerge , in dioeccfi qua? dicitur Maguntia 
oriundus , qui cum jam cflfet bacalaureus 
in theologia Parifius, receptus, eft adordi- 
nem in ifto conventu a bonar memoriae fra- 
tre RtgijVaLOo ; in cujus felici obitu vifio 
mirabilis cuidam rehgtofo viro apparuit. Vi- 
debat enim in formnis in clauftro S. Jacobi 
fontem limpidiffimum fubito arefieri , & 
poft unum rivum magnum in eodem loco 
oriri , qui difeurrens per praelaturas urbis & 
inde per totam patriam lavabat , potabat » 

& laetificabat omnes , & femper crefcens uf- 
que ad mare currebat. Revera poft obitum 
B. RteiNALDi didus pater furrexit, qui pri- 
mo fratribus Parifius legendo , & poft prae- D git , fratribus infimul congregatis in quo- 


dicando difeurrens per orbem fere xx. annis 
citra mare & ultra annuncians Jesum Chri- 
stum, plufquam mille fratres ad ordinem tra- 
xit. Sub eo introduda eft confuetudo can- 
tandi Salve regina poft completorium. Sub 
eo fuerunt prius licentiati fratres Praedicato- 
res ad legendum fententias Parifius , & ha- 
buerunt duas fcholas , in quibus primo le- 
gerunt frater Rollandus Creinonenfis Ceno- 
manenfis , & frater Elias Gallicus , frater Al- 
bertus Teutonicus, qui poftea propter fuam 
incomparabilem fapientiam cognominatus 
eft Magnus. Ipfe etiam eft qui induxit con- 
fuetudinem de faciendis collationibus Pari- 
fius fcholaribus. Sub eo etiam intraverunt 
Parifius ordinem Praedicatorum tot magiftri 
in theologia , dodores in jure , baqalaurei & 
magiftri in artibus , & alii innumerabiles, 
quod propter eorum gratiam praedicationis, 
& alia miranda qux faciebant, totus mun- 
dus ex auditu ftupebar. Confueverat enim 
de duabus quadragefimis,unam Parifius te- 
nere, qui conventus eo prxfente apum al- 
veare videbatur. Hic pater cum in choro 


dam capitulo generali , & ideo vocantur 
concordanti* fandi Jacobi , ut ponitur in 
prologo concordandarum. Eft autem con- 
ventus Barifienfis in toto ordine Praedica- 
torum fecundus , ficut Tolofanus primus, 
fcd dignitate honoris & eminentia in toto 
ordine primatum tenet atque principatum , 
nec enim eft alius aut fuit in toto orbe con- 
ventus aut domus, qux tales ac tantos vi- 
ros in virtutibus & dodrina emincqtfjs 8c 
corufcantes produxit, ficut venerabilis <romus 
ifta , in quo plurima fandorum Praedicato- 
rum corpora in pace Sc fpe futurx refurre- 
dionis requiefeunt. 

Explicit de conventu Parijienji. 

De fantto Thoma Aquinate. 

Beatus Thomas de Aquino ordinis fra- 
trum Praedicatorum egregius , totius cccle- 
fix lumen prxfulgidum , alm* univerfi- 
tatis Parificnfis fpeculum clariffimum , de 
illuftri profapia comitum Aquinorum in con- 
finibus Campani* regni Sicili* , claram dui- 
cens originem , priufquam nafceretur ex utc- 


Digitized by 


Goc ^le 


553 FRATRUM PRAEDICATORUM* 354 


ro prxmonftratus divinitus, anno anatis fua 
xiv. in conventu Neapolitano Praedicato- 
rum ordiner» eft ingreffus. Naturalis autem 
difpofitio corporis B. Thomar erat talis» Fuit 
fiquidem magnus in corpore procer* & cc- 
£1* datur*, qu* reditudini animz respon- 
deret, coloris attemperat* comple- 

xionis indicium magnum , caput habens fi- 
cut perfediones virtutum animalium qu* ra- 
tioni deferviunt, organa perfeda requirunt, 
fuitque aliquantulum calvus, tenerrim* com- 
plexionis in carne ad indicium aptitudinis 
intelligentix ejus in mente , fuitque virilis ro- 
bore, cum aliquos adus virtutis corpore* 
exerceret , ut videtur Deus tam nobile cor- 
pus & organum prxparade , quo ad adus vir- 
tutum deferviret obedi ens, quod numquam 
rationis judicio edet contradicens. 

Anno autem ztatis fu* xxva.ad perfua- 
fionem magidri fui Alberti magni ruidus ed 
Paridus ad legendum fententias in ido lau- 
dabili conventu anno Domini mcclii. paulo 
plus minufve. Cumque coepidet legendo dif- 
fundere , qu* tacendo prius abunde colle- 
gerat, tantam fibi Deus indidit gratiam in 
doctrina , ut omnes homines ipfum audien- 
tes adduceret in duporem. Unde & beatif 
(imus rex Frahcorum Ludovicus frequentif- 
iime eum audiebat , multi etiam viri litte- 
rati de remotis partibus, audita fama fapien- 
ti* fu*, ad ejus aodrinam mirabilem capien- 
dam declinabant. Quotiefcumque autem le- 
gere ,'fcriberc, difputare aut didare voluit, 
prius orationis fecrctum accedit , & inde Tur- 
gens fic inveniebat in promtu quod didaret, 
ac (i in libro aliquo didicidet. -Nam ut focio 
fratri Rcginaldo revelavit , fcientiam fuam 
non tam humano naturalique ingenio ac 
ftudfo divinitus impetravit. In contemplan- 
do autem tanto ejus mens replebatur gau- 
dio , quod pluries , dum oraret , vifus cd dare 
elevatus a terra , nullo prorfus innixus cor- 
poreo fulcimento , ut lic liber in Deum ele- 
vatione mentis confcenderet , quafi nullum 
pondus carnis contrarium fudineret. Tanta 
autem inrelledus & ingenii fubtilitate polle- 
bat , ut numquam librum legeret , quem ad 
plenum non intelligeret , & ad 'profundum 
libri feripti myderium non veniret. Cujus 
ingenii fubtilitate & acumine intelligcnti* 
ac reditudine judicii evidenter oftenditur 
multitudo librorum quos edidit , & fenten- 
tiarum novitas quas adinvenit, fenfuique 
feripturarum abfeonditi quos iri lucem pro- 
duxit. Fuit qriOque idem dodor tanta me- 
mori* capacitate & retentione , ut hoc quod 
femel legendo caperet, perpetuo retineret, 
ut videtur in ejus anima continue fieri ha- 
bitus fcientiz, quem fic coli edum habebat 
in animo, quafi exemplatum haberet in li- 
bro : quod evidenter patuit in primo opere 
mirabili , quod ad praeceptum domini Ur- 
bani pap* fuper quatuor cvangclia dc fan- 


A dorum didis compofuit & contexuit , qu* 
ipfe perlegens in diverforum monaderiorum 
libris, ita memori* commendavit, quafi do- 
dorum dida haberet pr* oculis, qu* prius le- 
gerat in libris. In fignum autem cvidcns,quod , 
idem dodor in thefauro memori* quafi coi- 
ledam fcientiam pofliderct , de diverfisma- * 
teriis tribus feriptoribus , interdum quatuor i 
. fmiul eodem tempore didabat : aliquando 
etiam > cum feflfus fc pro labore didandi rc- 
paufationis gratia poneret ad quietem , dor- 
miendo didabat : de cujus ote dormientis 
feriptor qu* audiebat redigebat in feriptii 
B continuando materiam , de qua antea ferip- 
ferat, cum vigilando didabat, ut videretuf 
Deus fimul ejus infundere intelledui diver- 
fas virtutes , quas fimul poftet non abfque 
(pedalis grati* dono pluribus referarc , ut 
non videretur ignota difeurrendo perquire- 
re , fed quafi collcda in memoria , de (den- 
ti* thalamo , & dormiens modo mirabili 
effundendo didare. 

Anno autem Domini mccl i v. «tatis vero 
fu* xxx. anno inchoante , cum ad theologi* 
magifterium Parifius deberet aftbrni , Deo fe 
C in oratione humiliter recommendans, appa- 
ruit fibi in ifto conventu frater quidam or* 
dinis Praedicatorum canitie venerandus, di- 
xitque ei : Ne formides , frater Thoma , onus 
magifterii fufeipere , quia Deus tccum erit * 

& hoc in collatione pro themate propones , 
Rigans mmtts de fuferioribus fttis , de fruB* 
«ferum tuernm furiabitur terra. Quo dido» 
Cenex ille difparuit : quod & dodor fandus 
fecit. De divinis enim & fuperioribus fibi 
immiffionibus , montes , videlicet futurorum 
d odorum ingenia irrigavit 5 de frudibus vero 
operum fuorum terr* plenitudinem fcecun- 
davit. Nec enim ullus inhxfit (criptur* ejus 
D dodus , qui non fuerit fcientiz & fapienti* 
ejus frudibus fatiatus. Per ejus fiquidem do- 
drinam dodus quilibet quafi coelefti irrigatus 
imbre , dodior redditur , & minus dodus 
coeli pabulo fatiatur. Vixit autem , poft* . 
quam ad magifterium theologi* aftumtus 
fuit, annos circiter xx. in quibus quantum 
utilis ecclefix Dei & admirabilis fuerit , ejus 
fcientia & dodrina & opera ejus in tam bre- 
viflimo confcda tempore , tcftimonium per- 
hibent veritati. Ejus namque dodrina , quam 
totus orbis ampleditur & miratur , quafi lux 
fplendens procedit & crefcit ufque ad per- 
£ fedum diem. Quos enim ftudiofos non do- 
cuit ? quos protervos non corripuit ? quos de- 
vios non direxit! Sic enim divina docuit ut 
humana dcccntiffime , quantum fuit expe- 
diens ad falutem hominum, fufficientiffimc 
pertradavit. Ec ideo dodor communis fle* 
rediflime nominatur. Nam ejus* dodrina eft 
fal condiens feripturam aliam qualcmcum* 
que , qu* ficut myfteriis fapientes exercet , 
fic in fuperficie fimplices refovet. Habet 
enim in publico unde parvulos nutriat 4C 

Mmiy 


Digitized by 


Google 


J5J HISTORIA CONVENTUS PARISIENSIS j 5 6 

fcrviat, in fecreto unde mentes fublimium A fublatum fuiflfe creditur, & ideo non fuit 
in ammirationc fufpendat. In ipfa enim funt multiplicatum. 


brevis ftilus , grata facundia , firma , clara , 
celfaque fententia. Unde quafi alter Moyfes 
congrue & merito dici poteft, qui fub du- 
plici columna nubis & ignis fideles de ^Egypti 
tenebris duplicis fcientiae luce dodus eduxit , 
ut in columna nubea , quae de terra oritur , 
fcientia faecularium fcientiarum intelligatur , 
humanis fenfibus acquifira. In columna vero 
ignis lex illa ignea defignatur, quam ex 
dextera fedentis fuper thronum, Deo fibi 


De Summa theologia. 

Scripfit & admirabilem Summam totius 
theologiae , quam pluribus materiis , & articu- 
lis ampliavit, & aliter quam in feriptis fuis fe- 
cundum exigentiam materiar prioribus miro 
& convenienti ordine per quaeftiones & ar- 
ticulos diftinxit, fubtilioribus rationibus ipfos 
determinans & declarans , quos fandorum 
dodorum audoritatibus roboravit ,& philo- 
fophorum didis ornavit, fundavit & com- 


infpirantc, fufeepit , toti mundo referavit. B munivit. In quo opere eundis theologiam 


Hic cft alter Thomas,non Didymus, alius du- 
bius, fed in omni fcibili firmus & certus, 
qui didus cft abyffus propter profunditatem 
ingenii, qui ad ipfum Chrifti latus invitatus 
ingreditur, & ad divinorum fccreta feru- 
tanda admiflus , tam certa notitia infpirata 
fcripfit in libris, quafi manu ipfa contingeret, 
quae intelligentiae digito indicantur. Obiit 
fandus dodor nonis Martii in anno Domini 
cmcclxxiv. aetatis vero fuae anno xlix. ter- 
minante, & quafi quinquagefimo inchoante. 


ad plenum fcire defiderantibus fic utiliter la- 
boravit , quod viam fciendi & comprehen- 
dendi facilem , modumque compendtofum 
prius ignotum adinvenit & tradidit, non 
abfquc infufionc doni gratiae fpecialis. Sum- 
mam autem prardidam in tres partes diftin- 
xit, fcilicet in naturalem , moralem & fa- 
cramentalcm. In prima agit & definit de 
naturis rerum ; primo de divinis, fecundo 
autem de rebus creatis , & intitulatur Prima 
pars Summa. Secundam autem partem mo- 


ab ingreffu fuo in ordine Praedicatorum quafi ^ ralcm divifit in duo volumina , in quorum 

primo agit & diffinit de virtutibus & vitiis 
& aliis ad moralem materiam pertinentibus 
in communi, & intitulatur Prima fecunda. 
In fecundo vero volumine defeendit ad ma- 
terias virtutum & vitiorum , & diverforum 
hominum ftatum , & intitulatur Secunda Se- 
cunda refpedu ejufdem materiae. Tertia au- 
tem pars Summae cft quartum volumen ejuf- 
dem , quae ideo Sacramentalis vocatur , quia 
in ea agitur de facramcntis Chrifti & ccclcfiae, 
& de toto myftcrio Incarnationis Filii Dei, 


xxxv l. magifterii fui anno x*. & canoniza- 
tus eft per dominum Johannem papam XXII. 
«pud Avenionem , pontificatus. fui annovn. 
xv. cal. Augufti, anno Domini mcccxxiii. 
% felici verotranfitu ejufdem dodorisde hac 
Vita anno quinquagefimo decurrente. 

Sequitur numerus omnium librorum quos 
$. Inornas compofuit & dittavtt de diverfls 
fcientiis , divinis [cilicet fy humanis. 

Donum autem feientiae & intelligentiae 
collatum divinitus S. Thomx evidentius de- 


claratur in multiplici opere feripturarum , D & intitulatur Ultima pars Summa , quia finis 


qui ut feriba dodiffimus , de thefauro cordis 
fui protulit nova & vetera , de novo fcilicet & 
veteri teftamento,&abfcondita produxit inlu- 
ccm diverfarum feripturaru. Numerus autem 
.& nomina librorum quos ad Dei laudem & 
ficjei dilatationem , cruditioncmquc ftuden- 
tium rpfc confcripfit in fequentibus confcri- 
buntur. 

Scripfit enim fuper quatuor libros Scn- 


cft aliarum, & ultimo fada fuit. Quam cum 
feriberet in conventu Neapolitano , &4n ca- 
pella S. Nicolai ejufdem conventus oraret, 
frater Dominicus facrifta vidit ipfum in ora- 
tione poficum quafi duobus a terra cubitis 
in aere elevatum. Super quo frater ille diu 
admirans , fubito audivit ab imagine cruci- 
fixi, ad quam converfus fandus dodor ora- 
bat, prolatam clarius iftam vocem : Bene 


tentiarum quatuor volumina , opus fiquidem frtpflfli de me , 'ihoma, quam ergo recipies pro 

rt 'I 1 • . II A /» 1 . • f / I . /, . ^ i 


•ftilo difertum , intelledu profundum , intel- 
ligcntia clarum , & novis articulis dilatatum. 


tuo labore * mercedem. Scripferat enim dc 
Chrifti. Incarnatione , Nativitate , Paflionc , 
Primum incipit ,Egofapientia effudi flumina. Rcfurrcdione & Afcenfione. Et refpondit 

Secundum incipit : Spiritus ejus ornavit Thomas : Non aliam mercedem accipiam nifi 

teipfum. Et quia a Domino fada cft de mer- 
cede quxftio, dabatur intelligi dc propinquo 
labore fuo fore terminum imponendum. 
Nam revera poftea pauca fcripfit, & feri- 
bendi & vitat fuar cito finem fecit. Ideo prae- 
ventus morte didam tertiam partem incom- 
pletam reliquit. Unde certe vera&fide digna 
dodoris hujus approbata dodrina , quae di- 
vina revelatione fufeipitur, & veritatis ver- 
bo approbatur. 

Prima pars Summae incipit : fluta cttho - 
lita veritatis dottor. 


talos , 

Tertium incipit : Ad locum unde exeunt 
flumina revertentur. 

Quartum incipit : Miftt verbum fuum 
fanavit eos. 

Cumque poft tres annos fui magifterii 
rediiffet in Italiam , exiftens Romae fcripfit 
iterum fuper primum fcnlentiarum , ficut 
teftatur in chronica, fua frater Bartholomaeus 
. epifeopus Corfulanus , qui . diutius auditor 
ejus fuit, afferens fe vidifle. in conventu Lu- 
cano , quod nunc non invenitur , quia clam 


Digiti I by v^ooQie 


557 FRATRUM P R M D I C A T O R U M. jjS 


Prima Secundae incipit ; gula fient dicit 
Damafeenus. 

Secunda Secundae incipit : Pefi communem 
confiderationem. 

Ultima pars incipit : Jshtia Salvator nofier. 

Ve Summa contra gentiles. 

Scripfit etiam Summam quae inrttulatur 
Contra gentiles, in qua fle harrcticorum er- 
rores fCripturarum fua falce' acut illima cx- 
fiirpavit , fic contra paganorum & gentilium 
flultitiam arcu $ gladio dodrina? fuae prae- 
valuit, quod de tali conflidu libi hadenus 
nullus fuit limilis. Gelli t enim typum luci- 
‘ feri fplendcns in coetu nubium plus quam 
dodores ceteri , purgans dogma gentilium. 
£11 autem opus illud Hilo difertiflimo & ra- 
tionum novitate & fubtilitate profundiffimo. 
In quo praecipue opere cum ipfum feriberet , 
frequenter detentus efi, a fenfibus exteriori- 
bus fic abfiradus , ut videretur totaliter di- 
. vinis intentus. Unde invitatus Parifius a bea- 
tiffimo rege Francorum Ludovico , .rece- 
denfquc de Audio fuo, cum imaginatione 
quam contra hxrefim Manichaei praeconce- 
perat , quam tunc temporis impugnabat , fe- 
denfque in mcnfa regis juxta eum , fubito 
virtute libi .divinitus infpirata , fuper mcnfa 
manu percutiens dixit : Modo conclufum efi 
contra harefim Manichai , vocanfquc focium 
fuum ex nomine ait : Surge & feribe , quali 
clfet in Audio cellae fuae. Prior autem ifiius 
conventus , qui ipfum fociaverat , tangens 
eum manu , dixit : Animadvertatis , magifier , 
quia nunc efiis in regis Francia mcnfa , & non 
in cella ; qui ad fc rediens , Sc advertens ubi 
erat , inclinans fe ad regem humiliter ait : 
Far catis mihi , domine mi rex , quia credebam 
me ejje in (ludio , u9l contra Manichai harefim 
inc ceperam cogitare. De quo fandus rex fuit 
plurimum admiratus Sc aedificatus, quod in 
homine fieret tantus per Spiritum raptus 
mentis, quem non impediret in aliquo fen- 
fus carnis. Tunc fandus rex, vocato ferip- 
tore, mandavit ei quod Aatim feriberet quae 
dodori fando fuerant divinitus revelata. 
Ifiam autem Summam in quatuor libros di- 
ffinxit qui incipiunt : 

Primus liber , Veritatem meditabitur. 

Secundus , Meditatus fum in omnibus ope- 
jibus tuis. 

Tertius , Deus magnus Dominus. 

Quartus, Ecce hac ex parte diEia fiunt. 

Ve quajlionibus difpuiatis. 

Scripfit ftiam idem dodor non parva vo- 
lumina quzAionum theologicarum de di- 
yerfis materiis, per divcrlos articulos difiin- 
guens & profequens Sc elucidans veritatem , 
quas in leptem partes difiinxit , Sc vocantur 
(Quarfiiones difputatz , fcilicet : 

QuarAiones de potentia Dei. 

QuarAiones de unione Verbi Incarnati* 


<\ QuacAiones de veritate. 

QuarAiones de malo. 

QuarAiones de fpiritualibus creaturis., 

QuacAiones de anima. 

. QuarAiones de virtutibus. 

Item fcripfit xi. quolibeta. 

De facramento Corporis Chrifii. 

Item , ad mandatum Domini Urbani papz 
didavit & ordinavit totum officium cccle- 
fiafticum de f<? Ao Sc odavis Corporis Chri Ai. 

Item, fcripfit librum de lacramento Eu- 
charifiiae, & dimenfionibus & accidentibus 
fine fubjedo exifientibus, ad rogatum ma- 
B gifirorum Parificnfium* Cum autem de Cor- 
pore Chrifii fcripfit quar libi divinus Spiritus 
. revelavit, in ecclefia ifiius conventus , cum 
quaterno ad altare oraturus acceffit fuper 
altare coram Chrifto , tamquam fummo ma- 
gifiro, quaterno ipfo appofito, flexis ge- 
nibus oravit : mira res ! mox ibidem Chrifius 
vifibiliter apparens , a focio fandi dodoris Sc 
aliquibus aliis fratribus ipfum devotionis 
gratia obfervantibus , fuper quaternum Aans 
in altari confpicitur, taliter alloquens fan- 
dum fuum : Bene de hoc Corporis mei fiacra - 
mento fcripfifii , 7 horna, & determinafii , fic ut 
n ab homine in mortali vita degente potefi in- 
" telligi ’ & humanitus definiri. Quo diutius in 
oratione per fident e, vifus efi dodor prardi- 
dus , quali per unum cubitum a terra in aere 
elevatus. Ad quod prodigium intuendum ' 
priof conventus & alii plures fratres convo- 
cati venientes , corporalibus oculis alpe- 
xcrunt. 

De libris Biblia. 

Scripfit & ad mandatum Urbani papae 
fuper quatuor evangclia opus infigne , miro 
contextum ordine ex didis & audoritatibus 
fandorum , in quibus fic uniufcujufque evan- 
} gelidarum quatuor efi continuata hifioria, 
quali unius dodoris videatur cfle ledura. 

Opus fuper Matthxum incipit : Santfijp- 
mo ac reverendi (fimo domino. 

Super Marcum : Reverendo in Chrifto patri 
domino Ambaldo. 

Super Lucam : Inter cetera Incarnationis 
mjfitria. 

Super Johannem : Diem vifionis fubtili- 
tate illufiratus. 

Item fcripfit PoAillam fuper Johannem. 

. Incipit: Vidi Dominum (edentem, Sc hoc per 
* modum ledurae. 

. Item fcripfit PoAillam fuper Matthxum 
eodem modo. 

Item Expolitionem fuper evangelia totius 
anni. 

Item fcripfit fuper cpifiolas Pauli ad Ro- 
manos , ad Corinthios , ad Galatas , ad Ephe- . 
fios, ad Phiiippenfes, ad Coloffcnfes , ad 
Theflaloniccnfcs , ad Timotheum , ad Titum, 
ad Philemon em , ad Hebraeos. 


-DMized by v^ooQie 


SW HISTORIA CONVENTUS PARISIENSIS y<So 

Super quas epi dolas cum Parilius feribe- A latcnus vocaret quicquid in ipfij videretur. 

a ■ - C : 


rct, & quippiam libi oblcurius occurrebat , 
cmiflis lcriptoribus, in oratione fc profter- 
nebat, & tunc elatum ilii erat quod oblcu- 
rum antea fuerat. Frater Paulus de Aquila 
vidit S. Thomam in feriptis legentem & Pau- 
lum apoftolum ad eum venientem , & fcho- 
las ejus intrantem : cui cum S. Thomas de 
cathedra defeendens ei vellet occurrere, 
■Paulus mandavit , quod legeret & profeque- 
xctur quam incoepecat ledionem. Quem S. 
Thomas rogavit , ur ei diceret, an in epifto- 
iis fuis verum habuilfct intdie&um. Cui Pau> 
lus refpondic ; Plenum habaifti de illis in- 
tellc&utu , licuit poteft quis vivens in cor- 
pore habere. 

Item fcripfit fu per Job ad litteram , in 
quem nullus dedor ante cum iitteralitcr , fic 
ficut ipfc exponere arteutavit. 

Item incocpit feribere fu per Pfalterium j 
Se fcripfit fuper tres primos noduroos , & 
praeventus morte opus remanfit incomple- 
tum. Incipit: In omni opere fuo dedit confefjio- 


Simile de ipfo Parifius faepius vifum cft. Erat 
enim mirabile videre hominem fenfibus 
utentem, & cumfenfibilibusconvetfantcm, 
fubito rapi , & mente abftrahi , & quali ab 
hominibus feparari & ad coeleftia elevari , 
quali non elTct ubi corporaliter fillcret, fcd 
ubi mentaliter inhaereret. 

De aliquibus aliis expofttionibus. 

.Item , fcripfit fuper Salutationem Angeli- 
cam, fcilicet Ave Maria, Incipit : In tfta fi- 
lutat io ne tria continemur. 

Item, fcripfit Expolitionem orationis Do- . 
minies , fcilicet Pater nofter, Incipit : Inter 
alias orat i/me s Dominica oratio principaliter 
invenitur . 

Item , fcripfit fuper primam decretalem* 
de Summa Trinitate , firmiter tenemus . Inci- 
pit : Salvator nofter. 

Item , fcripfit luper decretalem Damna- 
mus & reprobamus. Incipit : Bxpofita forma ca- 
tholica fidei. 


nem fando. 

Item fcripfit fuper Ifaiam prophetam , & 
cum feribetet prophetiae ejus myfteria expo- 
nendo, pervenit ad quemdam libri textum 
iibi difficilem : quem cum non pollet intel- 
ligere , nec profunditatem lenfus feriptur* 
propheticae penetrare, orationi fe contulit, 
& fandis apoftolis Petro & Paulo rccom- 
mendavit : qui eidem vifibiliter apparentes , 
de textu dubio picnifluiue inftruxerunr. O 
vere felix dodor 1 cui divinae feripturat coeli 
clavicularius aperuit oftium , & afcenfor coeli 
Paulus dodor ille mirabilis docuit in veri- 
tate fecretum. O felix dodor ! hofpes mundi 
& civis coeli * qui cum coeleftibus civibus lo- 
quitur , dum adhuc in corpore peregrinatur. 

Item fcripfit fuper Jeremiam. 

Item fcripfit fuper librum Thxenorum. 

Item fuper Cantica Canticorum. 

De expefitione aliquorum firiptorttm. 

Item , fuper librum Dionyfii de Coclefti 
Hicrarchia. 

Item , de Ecdefiallica Hierarchia. 

item , de Divinis nominibus. 

Item, de Myftica theologia. 

Item, fuper omnes cpiftolas ejufdetw. 

Item , fcripfit fuper librum Boetii de Heb- 
domadibus, Incipit : Pracurrit prior in do- 
mum tuam. 

Item , fcripfit fuper librum Boetii de ve- 
ritate & incipit : Ah initio nativitatis mea in- 
veftigabo. Cumque librum illum exponeret, 
candelam accenfam in manu tenens , fic in 
contemplatione eft abftradus, quod candela 
ardens confumta cft ufque ad digitos nianus 
ejus , quibus ignem candelae diutius inhae- 
rentem non fenfit. Sed ipfum fine aliquo 
motu digitorum fullinuit, donec defecit. In- 
hibuerat enim feripeori fuo, ut ipfum nul- 


De aliquihus aliis libris. 

Item, fcripfit librum qui in titulatur Com- 
pendium theologi a ad fratrem Reginaldum , 
qui incipit : JEterni Patris Filius. Et qaia 
morte praeventus cft , opus remanfit incom- 
pletum. 

Item , librum de perfectione religionis 
Chriftianar. Incipit : chrifttana religionis pro- 
pofitum. 

Item , librum de perfedione vitae fpiri* 
tualis. Incipit : Jguoniam quidam perfodiant $ 
ignari. 

Item , libram de praeceptis & neceffitatc 
legis amoris. Incipit : Tria funt neteffaria. 

Item , librum contra impugnantes religio* 
fos. Incipit : Ecce inimici tui fonuerunt. 

Item , librum contra errores Graecorum ad 
Urbanum papam. Incipit: Libellum ah exccU 
lentia veftra modo exhibitum. 

Irem , de articulis fidei & ccclcfiae (aera- 
mentis ad archiepifcopum Parnomitanum. 
Incipit : Poftulavit a me veftra dileUio ,ut de 
articulis fidei & tccltfia foer amentis. 

Item , librum de articulis fidei contra 
Graecos, Armenos & Saracenos, ad Canto- 
rem Antiochenum. Incipit : Beatus Petrus 
apoftolus. 

.Item , librum de forma abfblutionis facra- 
mentaiis ad magiftrum ordinis Praedicato- 
rum. Incipit : Per ledo libello. 

Item , librum quadraginta trium quaeftio-^ 
num ad lc&orcm Venetum. Incipit : Ledis 
Utteris veftris inveni. 

Item , librum ubi continetur refponfio ad' 
multos articulos , ad fratrem Gerardum lc-. 
dorem Bifuotinupa. Incipit: Cariffimo fibi in 
Chrifto. 

Item , librum de fubftantiis leparatis , fci- 
licct angelis , ad fratrem Raynaldum. Inci- 
pit ; 


Digitized by 


Google 


\ 


\ 


561 FRATRUM PR£DIC AT ORUM» 562 

pit : Quia furis angelorum folemniis. A Item , librum dc fato. Incipit : Quantur 

Item , librum de regimine principum ad de f at0 <l ut d fi** > 

regem Cypri. Incipit : Cogitanti mihi quid Item , librum de adionibus & operatio- 

ojferre regia celfitudini dignum. nibus occultis naturae ad quemdam militem. 

Item, librum dc regimine Judxorum ad Incipit: Quoniam in quibufdam naturalibus. 
duciffam Brabantiar. Incipit: Excedentia ve- Iiftm, librum de motu cordis ad magi- 
fira recepi litteras. ftnim Philippum dc Caftiscoeli : Incipit : 

Item , librum de origine & perpetuitate Quoniam omne quod movetur. 
mundi. Incipit: Suppoft te fecundum fidem. Item, librum de Verbo. Incipit: Ad intfl- 

Itetn , librum de Sortibus , ubi fcilicet illis lettum hujus nominis quod dicitur Verbum. 
utendum , ad dominum Jacobum de Burgo. Item , librum de natura verbi Intclledus. 
Incipit : Pofiulavit a me veftra dilectio. • Incipit : Quoniam circa naturam intellectus . 
Et cum ab eodem divino intelledu omhium Item , librum contra Averroiftas , de uni- 
. feientiarum fecreta prodeant , a quo divinae B tatc intelledus. Incipit : Omnes homines natu- 
fapientiae veritates emanant, cui omnes fcien- r aliter fcire defiderant, 

tiae jure fubferviunt , ut ancillae, fandus do- Item, de mixtione elementorum in mix- 


dor fcripfit muka de fcientiis philofophicis 
dc habemus videlicet. 

De Logica t Philofophia & Met aphy fica. 

Super librum Perihermenias. 

Item, fuper librum Pofteriorum. 

Item , fuper odo libros Phyficorum. 

Item , fuper tres libros de coelo & mun- 
do , quia morte praeventus non fcripfit fuper 
quartum. 

Item , fuper duos libros dc generatione & 
corruptione. 

Item > fuper duos libros meteorum Co- 
lum , quia morte praeventus non fcripfit fu- 
per tertium & quartum. 

Item , fuper tres libros dc anima. 

Item , fuper librum de fenfu & fenfato. 

Item , fuper librum de memoria & remi- 
nifcentia. 

Item , fuper librum dc fomno '& vigilia. 

Item, librum de mortC'& vita, & fuper 
alia parva naturalia. 

Item , fuper xn. libros Mathematicae. 

Item, fuper Iihrum caufarum. 

Item , libros quatuor Ethico’rum. 

Item, fuper libros Politicorum quatuor, 
quia praeventus eft morte & alios non com- 
plevit. 

In exponendo autem litteraliter Ariftotc-, 
lem non habuit aequalem, unde a phifofo- 
phis Expofitor per excellentiam nominatur. 

Item , fcripfit librum de quatuor oppo- 
fitis, qui incipit: Quatuor funt oppofitiones. 

Item , librum de modalibus propofitioni- 
bus, indpitque: Propofitio modalis. 

Item , de fallaciis ad quofdam arti fias , 
indpitque 'Logica eft rationalis fcientia. 

Item, de demonftratione. Incipit: Ad ha- 
bendam cognitionem. 

Item , librum de principiis naturae ad fra- 
trem Silveftrum. Incipit : Quia aliud potefi 
ejfe , nec fit. 

Item , librum de natura materiae. Incipit : 
Quoniam de principiis fermo habitus eft. 

Item , librum dc natura infiantis. Inci- 
pit : Quoniam omnem durationem comitatur 
inflans. . 

Vet.Script.dr Mon.ampl.Colleft.Tom.Vl. 


to ad magiftrum Philippum. Incipit : Libium 
apud multos ejje folet. 

Item , librum de Judiciis aftrorum ad fra- 
trem Raynaldum. Incipit : Quia petifli ut tibi 
feriberem. 

Item , librum de principio individuatio- 
nis. Incipit: Quoniam qua funt potentia co- 
gnoflitiva in homine. 

Item, 'librum dc quidditate entium , ficut 
de e(Te & cflentia. Incipit : Quoniam parvus 
error in principio. 

Aliqua alia opera appropriantur fando 
dodori , quae ipfe non fecit. Sed aliqui do- 
dores fui fequaces ex ejus didis , & ideo •, 
beati Thomae opera nominantur. 

Sequuntur Jpeciales orationes nimis devota a 
B. Thoma compofita & dictata , quas certis / 

temporibus Deo offerebat. 

• • 

Quandocumque celebrabat, antequam in- 
dueretur orabat. 

Omnipotens & mifericors Deus ,• ecce accedo 
ad Sacramentum Filii tui Domini noftri J es u 
Christi , accedo , inquam, infirmus ad me- 
dicum vita , immundus ad fontem mifer icor dia, 
cacus ad lumen claritatis aterna , egenus ad 
Dominum coeli & terra , nudus ad regem glo- 
ria. Rogo ergoimmenfa largitatis tua abundan- 
tiam , quatenus meam digneris fanare infirmi* 
tat em , lavare foeditatem , ut panem Angelo- 
rum , Regem regum , (jr Dominum dominan- 
tium , tanta reverentia & tremore , tanta fuf- 
cipiam contritione & amore , tanta fide & pu- 
ritate , tali propofito & humilitate ficut expe- 
dit faluti anima mea. Da mihi , quafo , illius 
Dominici corporis non folum fufeipere Sacra- 
mentum , fed & virtutem Sacramenti. 0 mi- 
tijfime Deus , da mihi fufeipere corpus unigeniti 
Filii tui Domini noftri Jesu Christi quod tra- 
xit de Virgine 'Maria , ut merear corpori fuo 
myftico incorporari , ac inter ejus membra falu- t 

briter numerari. 0 pater amantijfime , concede 
mihi dilettum Filium tuum , quem nunc vela- 
tum afpicio, fufeipere in via, revelata tandem 
facie in patria contemplari , qui tecum vivit & * 
regnat Deus per omnia facula foculorum. Arnen, 

Ante communionem cum Corpus Chrifti 

Na 


t 



Digitized by 


Google 


$ 


563 HISTORIA CONVENTUS PARISIENSIS 56 4 

dum celebrabat tenebat in manibus , fic A verfi difpofuifii. Tu , inquam > qui verus fons 


«rabat. 

Adoro te digne latens Deitas, qua fub his 
figuris vere latitas , &c. 

Quando audiebat mifiam , in elevatione 
Corporis Chrifti orabat. 


fucis dr fapientia diceris , atque fupereminens 
principium , infundere digneris fuper intelledus 
mei tenebras tua radium claritatis , duplicem 
in qua natus fum removens privationem dr te- 
nebram \ peccatum fcilicet dr ignorantiam, gui 


Tu rex gloria Chrijte , tu Patris fempiter- . linguas infantium facis di fertas , linguam meam 


ttus es Filius , & cetera ufque in finem. 

In fecrcta contemplatione flexis genibus 
fic orabat. 

Concede mihi , mifericors Deas , qua tibi 
funt placita ardenter concupifcere , prudenter 


erudias , atque in labiis gratiam tua benedictio- 
nis infundas. Da mihi intelligendi acumen , 
retinendi capacitatem , interpretandi fubtilita- 
tem , abjiciendi facilitatem , loquendi gratiam 
copiofam ; ingreffum inftruas , progrefum diri- 

(T • . i « • 


inveftigarc , veraciter agnofeere , cr perfeCte g gas , egreffum compleas. fpui cum Patre dr Spi - , 
implere ad gloriam dr. laudem nominis tui. Or- ~ ~ ! 

dina flatum meum , dr quod a me requiris ut 
Jaciam, tribue ut fciam, dr da exequi ut opor- 
tet faexpedit f alati anima mea. Via mihi ad te 
tuta fit , reda, grata, dr confirmata, non de- 
ficiens inter pr offer a dr adverfa : ut dr in pro- 
Jferis tibi gratias referam, & in adverfis tibi 
fervem patientiam , ut in illis non extollar , dr 
in iftis non deprimar ; de nullo gaudeam aut 
doleam , nifi quod promoveat ad te , vel abdu- 
cat a te. Nulli placere appetam , nec difplicere 
timeam , nifi tibi. Vilefiant mihi omnia tranfi- 
toria propter te , Domine ; dr cara mihi fint 
omnia tua , dr tu Domine > plufquam omnia. 

Tadeat gaudii quod efl fine te, nec cupiam ali- 
quid quod fit extra te. DeleClet me labor qui 
efi pro te,tadiofafit mihi omnis quies qua non 
efl in te. Frequenter da cor meum ad te dirigere, 
dr in defeClione mea cum emendationis propo- 
fito dolendopenftre. Fac me , Domine Deus meus, 
humilem fine fi Ilione, hilarem fine diffolutione , 

, tr flem fine dejellione , maturum fine gravitate, 

-agilem fine levitate , veracem fine duplicitate , 
te timentem fine defperatione , in te fperantem 


ritu f anCto vivis dr regnas Deus laudabilis dr 
gloriofus ,(jr benedidus in infinita facula Jacu- 
lorum. Arnen. 

Contra corufcationcs tempeftates , & to- 
nitrua fic dicebat. In terroribus autem aeris . 
& tonitrui & tempcftatis, quafi pro fcuto, 
fc muniens figno Crucis , dicebat : Deus in 
carne venit , Deus pro nobis mortuus efi (f 
refurrexit. 

Littera quam mifit Univerfitas Parifien- 
fis capitulo generali frarrum Praedicatorum 
de obitu B. Thomae de Aquino, ubi pedt 
corpus fuum & aliquos libro$ ejufdem do- 
ftoris. 

Venerabilibus in Chrijlo patribus , magifiris 
dr provincialibus ordinis fratrum , P radicato- 
rum , ac univerfts fratribus aggregatis i» ca- 
pitulo generali Lugduni , reClor Univerfitatis 
Parifienfis , dr procuratores ceterique magifiri 
Parifius aClu regentes in artibus , falutem in 
eo qui falubriter univerfa difponit , dr fapienter 
toti providet univerfo. 

Singultuofo clamore totius ecclefia univerfale 
difpendium , necnon dr Parifienfis /ludii mani- 
fejlam defolationem lacrymabiliter deplangimus. 


fine prafumtione , proximum corrigere fine fi- 
mulationc , ipfum adificare verbo dr exemplo ^ & his diebus praelegimus in communi non im- 
fine elevatione , obedi entem fine contradid ione , merito deplorare. Heu ! heu ! quis det nobis ut 

patientem fine murmuratione . Da mihi , dul - reprafentare 'poffimus Jeremia lamentum , qui 

ciffime Deus , cor pervigil , quod nulla a te ab- fupra folitum modum in mentes deinceps fingu- 

ducat curiofa cogitatio. Da nobile , quod nulla lorum inauditam extafim caufans dr inafiima - 

trahat deorfum indigna affeCtio. Da reClum , bilem ftuporem adducens , demum vifcerutn no- 

quod nulla feorfum obliquet finifira intentio. Da firorum interiora transfodit , dr quafi leth aliter 

firmum , quod nulla frangat tribulatio. Da li- cor dium intima penetravit ? Fatemur , vix va- 

berum , quod nulla fibi vindicet violenta affe- lemus exprimere , amor nofter trahit , fid do- 

Clio. Largire mihi , Domine Deus meus , intel- lor dr vehemens angufiia dicere nos compeUit 


leCtum tecognofcentem , diligentiam te quar en- 
tem , fapientiam te invenientem , converfatio 


ex communi relatu & certo rumore multorum 
nos fcire doClorem venerabilem fratrem Tho- 


nem tibi placentem , perfeverantiam fidenter te r mam de AquiNo ab hoc fieculo fuifje vocatum. 

* - f-y J. . /* f • . r i’ . 1 /7 ■ » • • # 


expeClantem , & fiduciam te finaliter ample - 
dentem ; tuis panis hic affigi per poenitentiam, 
tuis beneficiis invia uti per gratiam , tuis gau- 
diis inprimis in patria perfruiper gloriam , qui 
vivis cr regnas Deus per omnia facula foculo- 
rum. Arnen. 

Antequam praedicaret, Auderet, legeret, 
vel di&arct , fic orabat. 

Creator ineffabilis , qui de thef auris ftpien - 


Jguis pofiet aftimare divinam providentiam 
permififfe ftellam matutinam praeminentem in 
mundo , jubar in lucem f acuti , immo , ut ve- 
rius dicamus , luminare majus , quod praerat 
diei ,fuos radios retraxiffe ? Plane non inuti- 
liter, judicamus folem fuum r evoe affe fulgorem 
dr paffum fuifie umbro fam ectipfim , dum toti 
ecclefia tanti fp tendoris radius efi fubtradus. 
Et licet non ignoramus conditorem nofirum ip- 


' tia tua novem angelorum hier ar chias advo- fum toti mundo ad tempus /pedali privilegio 
cafti , dr eas fuper coelum empy reum miro or- conceffiffe : nihilo minus fi antiquorum philofo- 
dine collocafii, atque elegantjjime partes uni- phorum auctoritatibus vellemus inniti , eum 


Digitized by 


Google 



j 6 j F*R A T R U M 'p R 

videbatur fimpljciter pofuijje 'asfr ipjius ac- 
culta elucidanda. Et $ur frufira nfinc verbis 
talibus immoremur ? Cum eum a vefiro collegio 
[ 4 ] generali capitulo veftro Florentia (a) celebrato , 
licet requijitum infi antius, proh dotor! non potui- 
mus obtinere ; tum ad tanti clerici , tanti patris , 
tanti doti oris perfonam non exift entes ingrati , 
devotum habentes affectum , quem vivum non 
potuimus retrahere , ipjius jam defunlh offa a 
vobis humiliter pro maximo munere pojlula- 
mus. Jjtupniam omnino ejl indecens dr indi- 
gnum, ut altera natio aut locus , quam omnium 
fiudiof um nohilijjtma Pariftenfis civitas , qua 
ipfum prius educavit , rtutrivit dy fovit , dr 
fojlmodum ab eo doctrina documenta dr ineffa- 
bilia fomenta fufeepit , ojja inhumata habeat dr 
fepulta. Si enim merito etiam offa dr reliquias 
fanliorum honorat , nobis non fine caufa vide- 
tur honefium dr f anitum tanti doltoris corpus 
in perpetuum penes nos haberi in honorem , ut 
cujus famam apud nosferipta perpetuant, ejuf- 
dem perfeverans memoria fepultura ipforum in 
cordibus fuccefforum hofirorum ftabiliat fine fine. 
Ceterum Jper antes quod obtemperetis nobis cum 
effectu in petitione devota, humiliter fupplica- 
mus , ut cum quadam feripta ad fhilojophiam 
(pectant ia Parifius inchoata ab eo in fuo receffu 
reliquerit imperfetla , & ipfum credamus ubi 
tranjlatus fuerat complevijje , nobis benivolen- 
tia vefira cito communicari procuretis , dr jpe- 
c taliter fuper librum Simp licii , fuper librum de 
Cado & Mundo dr expofitiongm Timui Pla- 
tonis dr de Aquarum condultibus , & ingeniis 
r*] rigendis , (b) d( quibus nobis mittendis (pedali 
promi fftone fecerat mentionem. Si qua Jimtliter 
ad logicam pertinentia compofuit ,ficut quando 
rtcejfit a nobis humiliter petivimus ab eodem > 
vefira benignitas nofiro communicare collegio 
dignetur , & ftcut melius vefira diferetio novit , 
in hoc nequam faculo periculis multis fumus ex- 
pofiti , fraternaliter precibus devotis expofei- 
mus , ut in hoc vefiro capitulo fpeciali affeltu , 
nos orationum vefirarum fuffragio fuppor letis. 
Hanc autem litteram figillis rettoris dr procu- 
' ratorum volumus figillari. Datum parifius anno 
Domini mcclxxiv. die Mercurii ante inventio- 
nem S. Crucis. 

ifia funt nomina fratrum primo legentium 
fententias Parifius in duabus fcholis thtolo- 
gia ordini pr adiit o conceffis , qui dv pofi 
fuerunt in theologia doltores folemnes dr ma- 
gtfiri , dr legerunt ordine fubjeripto. 

Frater Rolandus Cremoncnfis. 

Frater Helias, Gallicus. 

Frater Albertus > Teutonicus , qui propter 
* incomparabilem fui fapientiam , poftea co- 
gnominatus eft Magnus. 

♦ 

(«) Celebratum fuit hoc generale capitulum anno 1x71. 
"biennio antequam e rivis excederet S. Thomas. 

(b) Ex his libris foli comparent hodie libri 4 e coelo & 
mundo , at nibii prorfus de opere fuper librum Simplicii , 
de oxp?fuione Timsci Platonis , de Aquatdu&ibus 3 e ingenii* 
erigendis. 

Vct. Script. dr Mon. ampl. Collelt. ftm. VI. 


Ai D i C A. T O R V M. 16$ 

A Frater Ganfridus de Blanello, Gallicas. 

Frater Hugo, Metcnfis. 

Frater Johannes Pungens-afinum , Pari 
fienfis. 

Frater Stephanusde Barnefa, Autiffiodo*- 
renfis. 

Frater %onus-Homo, Brito. 

Frater Gucrricus, Picardus. 

. Frater Hugo de S. Carro, Burgundus. 

Frater Florentius de Hedino. 

Frater Thomas de Aquino, Apulus, San« 
6his. 

^ Frater Guillelmus- de ^Itona , Anglicus. 

Frater Bambaldus, Roi|-ianus. 

Frater Baldewinus die Alaflis, Picardus. v 

Frater Petrus de Tarcntafia papa. 

Frater Bartholotpaeus , Turonenfis. 

Frater Guillelmus de Stampis. 

Frater Petrus de (Confleto, Burgundus. 

Frater Guillelmus dc Qplntiano. 

Frater Johannes deAilodio,Aurcliancnfis. 

Frater Johannes dc Vcrziaco, Autiffiodo- 
renfis. 

Frater Ferrarius , Arragonenfis. 

Frater Guillelmus de Tornaco, Picardus. 

^ Frater Johannes de Turno , Normatjnus. 

Frater Berengarius, provinciae Tolpfanae. 

Frater Guillelmus de Hodon , Anglicus. 

i Frater Guillelmus de Lexovio, Burgundus. 

Frater Guillelmus de' Magno Salu , Brito. 

Frater Thomas dc Lucido , dc Montc- 
Cathino. 

Frater Hugo de Bilionio , Alvernus. 

Frater Gillebcrtus de Honis, Flammingus. 

Frater Bernardus dc Tralia,Vermanfenhs. 

Frater Dominicus, Hifpanus. 

Frater Thcodericus , Teutonicus. 

D Frater Bertrandus de S. Floro. 

A Frater Stephanus de Bifuntio. 

Frater Oliverius, Trecorienfis Brito. 

Frater Remundus Qutlle de Terafconia. 

Frater Romanus de Roma. 

In codice S. Vilioris , unde hac defer ipfimus, 
f equitur vita Alberti- Magni , tum.libellus de 
fer ipt oribus ordinis fratrum Pradicatorum , ex 
quibus pratermiffi ab erudito viro jacobo Ef- 
chardi in bibliotheca fratrum Pradicatorum me- 
morantur Amb aldus Romanus cardinalis , & 
Latinus cardinalis epifeopus Ofticnfis , ferip- 
fiffe in fententias. TUm ad calcem hac leguntur : 

E Compilatum eft hoc opus per fratrem 
Ludovicum de Vallc-Olcti , regni Caftcll* 
provinciae Hifpaniae , & fcripfit haec frater 
Petrus Girardi , Flammingus. Codex efi an- 


norum etretter 300 . 




Nnij 


Digitized by 


Google 


I 



PAULI FLORENTINI 


DIALOGUS 

DE ORIGINE ORDINISSERVITARUM- 


v Eruit Mabillonius ex bibliotheca Laurentiana. 


ADMONITIO M A BILLON II 

IN DIALOGUM SEQUENTEM- 

a 

r 

R D I IK 1 S Servorum beata Maria , quos Servitas 
vulgus appellat i primordia dejcribit, atque ad annum 
mccxxvui. revocat Paulus ejujdem ordinis ; in Dialogo 
fequente , quem Petro Mediceo , Cofmi fenioris filio , in- 
fer ip fit. Jmerlocutores Petrus ipje , atque Marianus ex 
prafeAo canobii , quod ab Annuntiata Florentini vocant , 
e pijcopus Cortonenfis ab anno mcccclv. Ordinis pradtdi 
cunabula per Philippum Bentttum in eadem ade fuere , cujus nova bafilica 
ab ipfomet Petro Mediceo eleganti opere condita efi. Caput ordinis nihilo mi- 
nus in Se naro feu Senario monte, decimo a Florentia rmlliari, ubi haftenus 
viget illa religio. In &de Annuntiata celebratur imago beatiffima Virginis, qua 
a jBartholomao pifiore incoepta, angelica manu perfeci a dicitur a Paulo hu- 
jufce Dialogi feriptore. Johannem pitforem vocat Johannes alter ordtnis 
Pradicatorum , qui tres libros de vita Deipara , quartum de Florentinis ec- 
clefiis eidem nuncupatis metrice fer ip fit. Ex quarto libro ea fubjiciemus hoc 
loco, qua tum ad commendandam Annuntiata celebrem bafilicam , tum ad 
illuflranda Servorum beata Maria primordia pofifunt conducere. Gianius 
fcripfit Servitarum Annales , quos lettor confulere potefl. 



DIALOGUS FRATRIS PAULI 
Florentini de origine ordinis Ser- 
vorum ad Petrum Cofmae , in- 
cipit. 

C Um ad Petrum Coftqse, virum quippe 
afpe&u jucundum , & multarum rerum 
periculo gravem, Marianus anjiftes fama& 
gloria celebris , aliquando venitiet , cjulque 


comitandi caufa Leonardus eodem perve- 
niflet» inauditam inufitatamque omnium re- 
rum cognitionem , & denique incredibilem 
ac pene divinam ejufdem Cortonenfis epi- 
fcopi fapientiam Tuis auribus intonatie ex- 
plorata: fcientia: eft , ut nullius ingenii tan- 
tum fit officium, nulla dicendi aut lcribcndi 
au&orijps , quae pro rei hominumque digni- 
tate laudem dignam exornare potiet. Mutua 
enim in diva Virgine quadam Petrus caritate 


Digitized by LiOOQle 




j €9 DE ORIGINE ORDINIS SERVORUM. 570 

flagrans' prior Marianum affari coepit. Quae A que. Verum nil adhuc comperturi! *ft,cut 
non humana , fed divina ultro cicroque pro- vos ceteros eodem obedientix jugo detea- 
tulerunt, narrando digeram. At prxeeptor tos antecellatis. Animadverti enim reliquos 
nofter Leonardus rediens , Sc talium verbo- Dei cultores fingularc quoddam refugium , 
rum dulcedine captus, hxc admiratione di- 
gniffima commemorans, ait ; Vellefne, 6 
Paule» id litteris mandare, quod maximum 
religionis noftrae decus Sc jubar immortale 
fit 5 Ego vero te docebo omnia hxc, quae 
a clariifimis viris effufa fuere. Gum vero 
infinita in me ofHcia contulerit , ut redditam 


morum , virtutum & fandimonix exemplum 
habuilTe , velut firmiffimani columnam , Sc 
totius ordinis fundamentum : quo plerum- 
que magnificari , Sc ad fidera ufque tolli 
folent ob praeclaram rerum gcftarum me- 
moriam, laudemque indicibilcm confecu- 
tam. Vobis autem cfhi fandorum virorum 


haud umquam gratiam putem : ei plane re- p celeberrimus adfit , penitus ignoro 

i 1 I T L* O it II' • J W ' • 


(iftete inhumanitatis apparebat. In his ipfis 
qux relata funt, par rebus ingenium mihi 
dari vellem, ; cujus gratia cantorum virorum 
dodrinam mortalibus cognofceryiam erade- 
rem. Quase humanarum divinarumque re- 
rum audor,.paritcrque mortalium omnium 
Genitrix , ferte opem : non ut lingula di- 
vinum ingenium exigentia narrem ; fed in- 
credibilium partem confequi poflim, tum 
praeceptori Leonardo obtemperandi gratia , 
tum vel maxime divae Virgini fui viduita- 
tem geftantes extollendo morem geram. 
Rem igitur .dilucidam ante oculos ponere 


M. Hic arridens Marianus : Quid narras, 
inquit ? Nam fi ira eft, cur mortales longe 
majora a diva Virgine quam ab alio quovis 
fandorum exorarunt ? Cur gratix Sc pietatis 
fons merito nuncupatur, ad quam omnes vc- 
lut ad fingularc folatium & coelcftis vita* 
fruendx defiderium affedantJ cujus nbs cui* 
tores eledi non fecus aliorum rcliduum an- 
teimus, atque fandorum choris ipfa Geni- 
trix Dei fuperfit. Sed vulgus nequaquam mi- 
rum eft fi decipiatur, cum vos fapientes itl 
hoc plerumque errare admircr. Ego plane 
dodus experientia rerum , hoc tibi affirmare 


v ^ * 

feftino, fi unum illud admonuero, ob no- C poflum , qui Virginis fervore St caritate tc 

pidi funt , eum vitx curfum tenuiffe ,titnum* 
quam ad felicem patriam abfque purgatione 
pervenire valeant. In hoc enim , ut mihi vi* 
detur, ceteris maxime prxfumus, quod hu* 
manarum divinarumque rerum & immor- 
talis Dei Genitrice parentis loco fruimur , 
nobis celeberrimi fan&itate viri favenr, ex 
quibus eunda miraculorum genera effufa 
funt. Ac proinde eorum gratia infignia tem- 
pla , magnifiexque xdes , non parva cum 
religioforum corona , ea infuper potentia , ut 


varum prxclariflimarumquc rerum varieta- 
tem. Rem jam ut aggrediar, hoc iterum 
iterumque legendum. * 

Libri principium. 

M. Efflagita fti cx me. fxpenumero , Petre , 
quod noftri ordinis exordium, qux dignitas 
Sc approbatio fit , cum ceteris longe inferio- 
res effe cenfeamur. Quare non parva dili- 
gentia, & vetuftarum rerum eximia cura,, 
fi quid antiquitatis ordinis reperi , tibi notum 


facere curo. Quod poftquam intcllexi,tamctfi £) facile flagitiofos fubvertere, Sc bonis-prodefle 


.antea fponte mea fatis accurate ftudio vi 
fendi eunda luftraverim : tamen cognito dc- 
fiderio tuo , omnia perferutatus fum , Sc 
quam diligentiffime potui , fingoja quxque 
profpcxi , ut tux quam accumulatiffime fa- 
tisfacercm voluntati. Ideo nunc refpondcn- 
dum videtur. Nam ambo ociofi hic* cum 
tranquillitate verfamur, fi eadem apud tc 
fententia manet. 

P. Nihil , inquit ille , acceptius aut gra- 
tius accidere poterat > quam eorum laudes 
accipere, quos me non modo dilexifte, ve- 
rum Sc amafte confiat. Tanta eft enim ma- 
gnitudo gaudii Sc defiderii , ut fingula jam £ 
audifle peroptarem : hucufque fruendx Ix- 
titix voluntate vehementer ardeo. 

M. Tunc Marianus fic loqui coepit : Mihi 
quidem perfpicue videtur , 6 Petre , ordinem 
noftrum celeberrimum conflare divx Virgi- 
nis «lumine , fandorum virorum laude , Sc 
rerum gcftarum ab antiquis fplendote. 

P. Ad hoc refpondens Petrus : Et quidem. 


poffimus. 

P. Hxc cum audiflct Petrus, probe mihi 
videris , inquit , 6 Mariane , ifta coramcmp- 
ralfe. Nam nulla perfedior, nullavc falu* 
brior gratia eft , quam qux ex emanante offi- 
ciorum fpntc procedit. Ea quippe aperiens , 
arcana , omnium rerum audorem ad mor- 
talium vetyam provocat. Ideo animi eft, 
quod afferis , Sc unum illud obfecro , ut ta- . 
lium virorum egregiam vitam Sc fandimo* 
niam aperire velis , ut u qux in oculis tc- 
nebrx fuere, deleantur quippe qui eorum 
jam amore & ingenti caritate fhgro. 

M. Tunc Marianus. Principio virginum Servitarum 
Virgo fux viduitatis memoriam defcrcre no- l *P}* 
lens, feptem mirx fanditatis viros Sc toti- dux*” 01 “* 
dem Spiritus- fandi donis repletos , tamquam 
fidera per univerfum terrarum orbem , vir- 
tutum Sc fandimonix radium effundentia , 
ex omni civitate Florentia elegit , a quibus 
prxclaram Sc egregiam originem ducimus } 
quorum memoria , vita , fpiendor , & fau- 


inquit , 6 Mariane , nil aliud repexiri pofle dicatis laus , uti fingulare ab omnibus exem- 
puto, prxter quod a te commemoratum eft, pium imitandum rclida funt i qui religionem 

unde magis ordines augeantur roborentur- hanc ita celebrem, ita decoram nobis vin- 

N n iij 


Digitized by 


Google 


57* PAULI FLORENTINI DIALOGUS 572 

dicarunt , qui hunc ordinem futuris nobis A non parva cordisanxictatc angebat», ejus 
miro amore, mira providentia fervaverunr , vita dudores repente deferuiffe. 
qui tantam ordinis gloriam in patrimonium P. Ex Florcaciane oriundi , inquit. Petrus,, 
reliquerunt, a quibus nondum.nati, nondum fuerunt hi viri? 

vifi, nondum creati unic^ diledi fumus. M. Immo haud ex obfcuro loco.refpon- 

P. Fueruntne , inquit Petrus , hi feptem dit iUc. His enim ©b variarum & prxdarifi 
viri ante religionis ingreflum tanta reve- limarum rerum cognitionem , fandique.Spi- 


rentia & celebratione digni , ut. tam vehe- 
menter accendaris. Intueor enim talium ver- 
borum perfuafionc, dulcedine, atque defi- 
derio ante oculos meosaftare fulgcntiffimam 
feptem luminum coronam , non modo vc- 
ftrura celeberrimum ordinem iiluftrantcm , 


ritus cffulionem nOn parva adhibcbamritdos. 
Idcirco eximia fandimonia mortales freti di- 
ligenter cos inquirebant. Denique uc im* 
mortali Deo vifum eft , quantum invenien- 
tibus fuperabundaverit gaudii , tibi , 6 Petre, 
excogitandum relinquo. Nam quanta deicr 


fed univerfum fere terrarum circuitum ob- g datio fit, re inveftigata potiri, tibi opinor 


umbrantem. Videor , inquam , ejus fandi- 
tatis radiis obrui, ut mei ipfius nefeius fiam. 

M. In hoc quidem , inquit Marianus , te- 
cuna, 6 Petre, facillime fentio, quod prae 
nimio' gaudio , & narrantis aviditate , quae 
dicuntur nonnumquam apud percipientium 
confpedum aftarc videntur. Aut ex ipforum 
yirorum fanditate , cum cos in memoriam 
reducimus , hoc procreatur , quoniam non 
humana , fed divina laude digni comperti 
funt > aut ex audientium defiderio. Hi ira- 
que feptem vixi tanta in diva Virgine reve- 
rentia, ceremoniis, morum modeftia, vir- 


Florcncian 


notum efie, quippe qui talium rerum peri- 
culum crebro feceris. Sed ad eos. ut rever- . 

w . - . - dclcrcndain 

tamur, cum cognitus edet Jocus., ubi vcjru- C enib..t&aJ 
rentur, tam frequens virorum ac mulierum Moi,tcm 
multitudo erat, quod prae nimio hominum d tr - moncn . 
fermonc atque impetu, orandi locus mini- turaB-Yu- 
me daretur , ceterofque astate primus alio- g,uc * 
quitur : « Gratiarum & pietatis fons uberri- 
mus exorandus eft , fi quid falute dignum 
Virginique gratum peragere volumus, ca- 
riffimi fratres. Equidem videre videor haud 
locum hunc acquirendae faluti congruum 
fore. Huic funima rerum omnium optUen- 


tutum fplendore, & finccritate ornati fue- C tia eft dulciffima & tranquilla, ut foedetur 


runt , quod totius civitatis firmiffimas co- 
lumnas mortales arbitrarentur. Hi ante 
Mar.ue Matris in animae & corporis falute 
aflumtam viduitatem, cujufdam divae Vir- 
ginis confecratx domus duces erant, a qui- 
bus ducenti viri & eo plus in celeberrima 
focietate, admirandaqac caritate redam vi- 
vendi formam capere folifi erant , quo feftis 
diebus major civium pars convenerat , ob- 
jurgatifque ibidem culpis delidorumquifque 
fuorum atrox punitor efficiebatur , coeleftis 
vitx defiderio dudi. 


paupertas. Neque tamen pauperum numero 
conglutinandi funt, qui fine injuria fuxne- 
cefficati ire obviam poffiint. Non aedes , non 
agros , non equos , non ulterius mancipium 
cupiamus, qux adipifei difficilius & pericu- 
lolius eft , quam animam prctkjfiffimam re- 
rum omnium gemmam , ea mortalium fa- 
luti obnoxia , continuam ruiftam minari vi- 
dentur. Hxc divitibus relinquenda : ample- 
denda eft tutiffima paupertas, totifque viri- 
bus confervanda : hominum confufioncm 
deferamus. Non hic falutis exordium. .Opere 


P. Ac profedo vera efie cenfeo, qux, 6 p pretium eft antra deferri ad falutem facien 


Mariane profers , ubi prxfertim per divinam 
fpirationem loqui videaris. Sed qua volun- 
* tate ordinem iftum exordiri decreverunt 
fcire animo eft, quippequi hujus admirandx 
rei gratia a fomno & cibo defiftprem. 

<5ui ad tem- JM. Cui refpondit Marianus : Nonne ce- 

plumS. Petti . . • , ... 

de cafagio leberrunum hoc omnium auribus intonuit , 

\ «aiunt. gloriofam Dei Genitricem ordinis noftri 
principium, mc^jum quoque extitiffe & fi- 
nem fore, atque cjuS voluntate commemo- 


tia diligenter quamprimum adire. Illic enim 
pax & quies xterna : illic coeleftis vitx frucn- 
dx defideriuni aderit , & omne bonum pro 
voluntate effundetur. Denique humanarum 
Yoluptatifque fertilium rerum nos habebit 
oblivio, i» Ac paulo poft fpcciofiffima coeli 
regina eis in fomnis affuit , quam intueri pro 
claritate vultus minime dabatur : ficquc ma» 
gnopere quefti fune. Heu miferum calami» 
tofumque mundum , aiunt! Flagitia.pro adi- 


tanda quxquc gefta fuific? Dcrtium hxcfcp- _ pifcendis voluptatibus fedabamur , quod ex- 

- I 1 ’ i ^ ■ I • t 1 : i * 1« r.A. ] 1 i n 


tem fidera , nunc huc ob populi multitudi- 
nem & impetum, nunc illuc migrabant. De- 
nique ad templum S. Petri in Cafagio, quod 
paraverat cis Virgo, devenerunt , ubi & nunc 
celeberrimum altare Annuntiatx collocatum 
eft, quod plurimum tua ope, tuaque indu- 
ftria extulifti. At paulo poft, cum fama di- 
vulgaretur , Florentinam civitatem feptem 
prxclariffimos cives amifific , cum prxfertim 
major hominum pars eorum confilio & rc- 
ru n geftarum proba a udor itat e tegeretur. 


pedit relinqucndo.fedandoquod obcft.Quos 
tanto moerore & anxietate Virgo vexatos 
animadvertens , fic allocuta eft : Qux caufa 
afflidiOnis eft , cultores mei ? Vcftri enim 
confulendi gratia huc adventavi : quos ob 
mex futurx viduitatis memoriam diligo, 
dilexi , diligamque femper, atque indice * Se- *u una s*. 
narum montem oftendens , illic quietis & n * r ’ 
beatitudiois locus eft , evanefeens inquit. 

P. Volo etiam, 6 Mariane , fi illic umquam 
venatus es , loci amoenitatem narres , jam 


Digitized by booQie 



573 DE ORIGINE ORDINIS SERVORUM. 574 

enim jucundiorem nullum ad acquirendum A ni multitudine Mariae templum tanta bene* 
cceleftis regni iter arbitror. ficcntia , & admirandis rebus cledus ornavit ? 

Montis Se- M. Eft mons, 6 Petre, a Florentina urbe Etenim fzpe accidit, ut magna alicujus rei 
narumfitus. 0 &o millia pafluum diftans , in cacumine ignorantia quippiyn nos facere cogat , quod 
planiciem in gyrum habens , unde fons pul- , alioquin minus feaffemus.Nam fane, 6 Petrea 
cherrimus oritur, ex quo non parvam vo- quorum benevolentia magis accendimur, 
luptatem caperes.. Illuc igitur feftinantes poft quam eorum qui ordinem noftrum illuftrcm, 
debitam Virgini gratiarum asionem, bea- & fplcndidum redderent? Hoc templum, 6 

titudinis defiderio addudi , nullum corporis Petre , numine matris Dei latas per oras ce- 

. aut animi laborem fugiunt, nullum pcricu- lebre, opera tua plurimum extulidi. Neque 
lum fubire rccufant; & tugurium quoddam enim major benevolentia eft, quam ineam 
fuis manibus erexerunt : ubi cibo & fomno partem manum adjutricem convertere, quae 
parci, nonnumquam ad ipfa arcana contcm- digna (it, & indigere videatur, przmium- 

planda fpiritus accendebantur : illic coele- g que afferre poftit. Quare piiffimz Matri non 
ilium rerum dulcedine fruebantur. modo moleftam civitatem hanc, fed fum- 


P. Vellem, 6 Mariane, mihi habitus af- 
fumtionem narrari , an a Virgine , an a femet 
receperint. Videntur enim omnia, quar a te 
commemorata fuere , nutu quodam divino 
gefta fuiffe. Hoc quoque Matris Maria 
przcepto perfedum arbitror. 

Habitas for- M. Cum immortali Deo , 6 Petre , ejufque 
ma a Deipara Qenitrici vifum eft, hi feptem viri FlorCn- 
accipionc. t j am rc dicrunt, crcbrifque vigiliis , jejuniis , 
& orationibus operam navant, fui corporis 
habirum , vitae modum &iregulam peropran- 
tcs. Quibus Virgo Dei, vclut fidus aureum 
omnes illuminans, apparuit, & fuaviflimum 
fomni foporem infundens : Demum perop- 
tata , inquit , attuli , cledi filii. Duo fcilicet , 
6 Petre , munera : alterum fuz viduitatis ha- 
bitum > alterum litteris aureis in (iniftra im- 
ponendum nomen feriptum. 

P. Idemne , ait Petrus , quo nunc Virginis 
fervi vocamini ? 

EtrcgniaraS. M. Id ipfum , refpondit Marianus. Et an- 
Auguiiim. g C ] orum a i ter ac j dexteram dudoris noftri 
almi Auguftini ad patriam, regulam aperiens. 
Ante omnia , inquit , fratres cariffimi , Deus 
diligendus eft » ex cujus Spiritus- fandi fervore 
cetera ad falutem facientia comparantur. ■ 
Alter ad fnuftram vidricem contra humani . 
generis hoftem palmam erigebat. Denique 
Virgo, Accipite, inquit, hujus inftar habi- 
tum, & divi Auguftini regulam imitandam 
percipite , ut fervorum meorum nomine 
nuncupati , reipfa hanc vitz zternz palmam 
, confcquamini. Qui lingula ferie in memo- 
riam redigentes, in beatz Virginis laudem 
miffam celebrari fecerunt : in przceptamque 
formam pannis redadis , exultantes Maria 
viduitatem affumferunt, anno a falutifera 
Chrifti Incarnatione mccxxxi i 1 . (a ) Gregorii 
noni pontificatus anno xiv. 

P. Tum Petrus: Excellentior, 6 Mariane, 
ordinis veftti origo eft, atque jubari quare 
Virginis numen tanta mentis mez obfcuri- 
tate iratum vereor. 

M. Abiit hoc, o Petre, quis enim ex orn- 

(W)Curn Grcgorius IX. anno 1117. creata* fi» fummus Ponti- 
fex , annus itj j. cum anno decimo quarto pontificatuscjus 
copulari non poceft , led aanus 1 140. I11 alterutro itaque ip- 
fotum numero mendum irrrpfifie fatendum eft. 


me jucundam extitifle cenfeo : ut ex tene- 
bris in lucem ereptus, ardentior caritate in 
celeberrimum ordinem noftrum accendaris. 

Ceterum , 6 Petre , quam ex dicendis rebus 
admirationem capies , cum hac 'tantula rc 
ingenti moerore & anxietate agiteris: 

P. Ad hzc refpond ens Petrus, fic inquit : 

Mihi quidem , 6 Mariane , tuo ladeo fermo- 
ne triftitia in gaudium converfa eft. Sed ali- 
quid veftrorum patrum narres velim , quo- 
rum fuba, & przdicator fieri cupio, ne eo- 
dem ceteri teneantur errore. Hi namque pu- 
tandi funt veri honores, beatique illi dicendi, 
qui ob przclara facinora in hominum ora 
volent i neque filentio , aut taciturnitate fub- 
jacere fas eft, quorum tute, beateque vita 
agitur. 

M. Hzc cum audiffet Marianus : Tuz , in- De Philippo 
quit, cupio morem gerere voluntati, 6 Petre- i “ ter ^ r J i “ s 
Almus Philippus ad Servorum ordinem il-™ 01 
luftrandum a diva Virgine eledus, eadem 
hora, dic, menfc, & anno Florentiz ortus 
eft, in quo illa feptem fidera Mariz vidui- 
tatem [honorandam] fumferunr. Dominicus 
Bononiam , Francifcus Afifium > hic quoque 
Florentiam illuminavit. Mater vero ejus cum 
jubar quoddam in quiete parere videretur, 
hunc protinus enixa eft. Et in adolefcentia 
litterarum ftudiis traditus, maximam fibi fi- 
dem comparavit : jamque divinitatis parti- 
cipem quibufdam (ignis extrinfecus hunc in 
Dei , Matrifquc confpedu gratum fore ap- 
parebat. Itaque , ut paucis multa compledar, 
m proveda ztate , ad idem Annuntiatz al- 
tare , quod tantopere ornafti , profedus eft ; 
in terramque proftratus admirandum plau- 
ftrum intuetur, in quo Virgo undique an-, 
gelis orgata eminebat. Cujus ovis & leo in 
manfuetudinis fortitudinifque fignum dudo- 
res erant , quod columba fimplicitatem a£ 
ferens ambiebat. Tum angelus clamans , Phi- 
lippe , inquit , accede , & adjunge te ad cur- 
rum iftum. Raptufque eft fpiritus ejus , & 
iterum eadem vox fuis auribus 4ntonuit. 

Vidit dololam ferpentium , aliorumque ge- 
neri humano obnoxiorum animalium fen- , 
tum , coenique viam plenam , mundi hujus 
vanam, fallacem., teterrimamque eam for- 






575 


PAULI FLORENTINI DIALOGUS 


57 « 


tunam aperientem ,& quid denique mundus A bus, 6 Mariane, merito decorari fentio. Ille 


De Bonofi 
lio. 


/ fit , propalantem. Contra vitia rigidiflimus 
punitor , honeftar vitae & fandimoniar erat. 
Ero quo accerfendo ctyria Romana ufque 
ad extrema terrae mifit, ut fummo facerdo- 
tio fungeretur. Hic cft eo tempore quiBeni- 
tiorum genus ad fidera ufque tulit. 

P. Intueor > inquit Petrus , & admiror An- 
gularem virum eundis extitifle virtutibus , & 
miraculis redimitum; immo quod maximum 
duxi beatiflima cum Deo neceffitudinc fuiflc 
copulatum. 

M. Hoc , Petre , ex rei veritate & maxima 
procreatur ohfervantia. Nam eorum vitam 
diligenter imitari cogimur , quos moribus & 
fanditatis fignis decoratos cognovimus. Sed 
longe magis obtupefeeres , fi adolefcentis 
Pauli opufculum quoddam in hujus viri lau- 
des legeres , ubi vduti cx mare flumina quae- 
que originem trahunt, ita ex viro Dei om- 
ne miraculorum genus oritur , & in propriam 
fui laudem revertitur. 

P. Mihi quidem videri folct , 6 Mariane , 
quamdam divinitus adjundam effc gratiam 
hujuftnodi viris, ut eis adio idemque per- 
fedio fit , cum tot generi humano gratias 
donare, &. tot beneficia conferre pofllnt. - 

M. Ita eft, 6 Petre, ut putas, inquit Ma- 
rianus. Hic etiam nonnullos ex mortis fau- 
cibus evocavit. Sed jam majora parantur , 
neque unico -viro ilhiftratum intelligas or- 
dinem noftrum. Nunc tibi oftendam', quale 
illud feptem virorum decus fuerit , 6 Petre, 
qui tamquam nihil habentes & omnia pofi 
fidentes, fummam cum tranquillitate picem 
adepti, coelorum regnis maxima cum avidi- 
tare fruuntur. 

P/Utinam dies hic annus efficiatur , & Maria- 
ne. Quadraginta annos natus , non tantum cx 
quapiam re gaudii cxcerpfi ; quippe qui prae D 
nimia dulcedine Sc fuavitate deficere videor} 
jam jam celerius , atque animus cupiat , te fi- 
nem aggredi , cernere videor. Perge inquam 
Mariane mi obfecro, 

M. Quod Marianus tacitus defiderium per- 
cipiens, Mene 6 Petre oras, inquit, fcilicet 
ut priceptionis locus haud relidus ob no- 


namque laudandus , qui haeretico inflans, 
pretiofiflimam rerum omnium animam fuo 
creatori reddidit. Neque , ut opinor , elec- 
mofynae , vigiliae, aut orationes immortali 
Deo fine fide jucundae funt, non ipfa deni- 
que facrificia tantam divinitatem fcandunt. 

M. Nec fecus, 6 Petre , integer BARTHO- DcBirtholo . 
Mv£us vitam vixit, qui fanditatis meritis non mxo. 
mediocriter effulfit , cujus ingenium faciliter 
cognofccre pofles, fi prolixius narrandi tem- 
pus daretur* Ad hunc febribus laborantes 
accedunt , quem claudi cupiunt , luminibus 
® privati affedant ; ex quo aegrotantium quod 
vis genus optatum exorat , Sc quid admire- 
ris hoc eft, Rufticus quidam odavum agens 
aetatis annum , in Senarii montis planitie fon- 
tem ambiens, fitienfquc aquam, prxeeps 
labirar. Cumque ex fibilaritium ventorum 
fbrritu illius clamantis vox minime audire- 
tur, ultimum vitat diem obiit. At hic clarif- 
fimus Dei cultor aquam turbulentam hau- 
riens , neque mirari definit : quem exanimem 
ubi primutn confpicit, ipfe quoque fefc pre- 
cipitcm in fontem mifit illius extrahendi 
caufa. Demum , d Petre , tantam eum laery- 
marum vim cftiidifle cerneres , quod neque 
majoris fuam quam illius mortem fecifle ar- 
bitror. Tum omnipotentem Deum , & Geni- 
tricem ejus ardenti quodam animo obtefta- 
tur. Neque orationem abfolverat , quando 
puer cxultans , 6 Dei cultor , inquit - , vidi 
orationes & lacrymas tuas in Virginis conf- 
pedum afeendifle, eamque cx Filio, & na- 
tum ex Patre priftinam mei vitam exo- 
rafle. 

P. Ita ne eft , 6 Mariane , inquit Petrus , vi- 
rum Dei Bartholomxum tam gratum, tam- 
que jucundum Virgini extitifle i 
M. Nequaquam mirum eft , 6 Petre , quo- Dc 
niam majora quidem, & excellentiora fuper- 
funt. Aliud ordinis noftri fundamentum , & 
decus immortale oftendam , cui Johanhes 
nomen adeft. Hic Spiritus fandi gratia vir 
fumma laude dignus habetur , ut nequidem 
hucufque apud quemquam ignotus exiftat. 

Primo virtutum peritia, facro Chrifti lumine 


ftram amicitiam fitf Primus itaque verbis , illuftratus, pro noftro plurimum ordine la- 
& rebus Bonusfilius adeft, vir fanc rerum boravit: Sc rerum fidelium flagravit Audio, 
Omnium laude, Florentinus, qui feriptura- fui patrimonium nihil penfi habens, pauper 
rum ingenio in altum volans, in ordinis Virginis viduitatem inchoavit. Quare fand* 
decus & argumentum eledus, latrantiumque E vitx celebrandae arde ntiffi mus , Sc caritatis 


Objediones confringere fatagit. Is adverfus 
quemdam fidei fedatorem quxftioncfn valde 
infignem habuit , ut fua fapientia haereticum 
in tenebris , generifquc humani teterrimi 
hoftis laqueis conftitutum , in lucem claram 
redigeret } idcirco hoc ceterifque fanditatis 
fignis m Aito decorandum cenfeas. Nam fat 
laude decorandum exiftimo eum qui relidis 
opibus atque nobilitatis genere depofito, fefc 
Deo, & Genitrici dedicavit. 

P. Cui Petrus : Perpetuis hunc fplendori- 


dulcedine ebrius fadus, valida corporistor- 
menta haud horrebat. Taceant itaque qui 
fervis Dei detrahunt } neque femper religio- 
nem fandam vilipendant. Erat civis quidam 
Florentinus , ob volantem divitiarum fa- 
mam nobilis , qui Antonius nomine voca* 
batur. Is quadam die ad johannem deambu- 
lationis gratia venit, de egregia viri virtute 
certior fieri cupiens. Cujus fententiam Jo- 
hannes a longe intelligcns : Heu , inquit, mi- 
ferum corpus , divitiarumque catenis invo- 
lutum , 

r,x. . 


Digitized . / 


Google 


57? . DE ORIGINE ORDINIS SERVORUM. 578 

lutum, pauperum labores arripis, alteri ne- A magno fletu affines nepotem claudum per* 


ccm , alteri vero pro volunjtate falutem 
tribuens. Non fic. Coelorum regnum vira 
patitur, & violenti diripiunt illud. Quod 
civis auribus intonans, in maximum timo- 
rem territps incidit , ne egregia viri fama 
Vulgus in fpem erigeret , quo jucundiffima 
mortalibus vita haud umquam frucretun 
Quod& fadum eft ut illum veneno necare 
(latuerit, & vinum infufum ei per ancillam 
quamdam tradidit fub clccmoiynx fpccic. 

At Johannes Sando Spiritu erudiente , quod 
mihi paras poculum bibe , inquit. Quae prae 
verecundia , & timore , fa&i nefeia libare vo- B 
lens a viro retenta eft. Et quidnam pater hoc 
poculi eft , inquit J cui Johannes refpondit. 
Illi qui te mihi hauftum lethale impendere 
juffic , edixeris me poculum haufiffe omne. 
Tecum ei pro me moriendum eft. Etflgno 
crucis adhibito, vinum audader fumfit. Mi- 
ra res eadem hora Antonius abfens repenti 
lapfu moritur. Johannes fofpes fervatuf. Et 
fi mortiferum quid biberint, non eis noce- 
bit, evangelium praedicat. Quamobrcm quan- 
tis extiterit meritis , quantxquc virtutis , am- 
plius elaborandum fermo non exigit. 


P. Et Petrus, bene herde, inquit, 46 Ma- G grabar. 


mutum afferunt , (i ejus virtute & fan&itatq 
illum reddere poffet incolumem poftulantes. 

Nunc Deus, inquit, cariflimi , votum vefttum, 
abfolvet , ex quo eunda quaevis bona proce- 
dunt. Tunc- paratus ad miffam > facrificium 
Deo offerrens, & ea abfoluta manibus infir-j 
mum adducens, rede pedibus fuftulit libe- 
ratum. Ac perinde corpus Domini ori «in-» 
fundens exada communione, loquendi tri- 
buit facultatem. Quamobrem nimia admira- 
tione, gaudio, & timore repletus populus 
exultavit. 

P. Miralanc,6 Mariane, narras. Tanta enim, 
in Bcnedidi laudem dixifti , ut nil majus , 
vel excellentius in ceteris fupercffe ctecftru. 

M. Hd mihi quid, 6 Petre, narras ! Ge- De Gerat- 
rardinus ante oculos .meos ardentiffimus dlno * 
Virginis editor aftarc videtur , qui genere 
clarus , virtute & fanditate clarior , litteris 
non mediocriter valuit. Inter cetera fuis prx- 
dicationibus complures hxreticos , qui eo 
tempore hic abundabant , ad Chrifti fidem 
reduxit. Hic clarus , potens , & excellens con- 
filio , & dodrina apud quemquam gloriofus 
erat , & femper in pulpito divino amore fla- 


riane , videris narraffe : fed tamen haud taci- 
turnitate ceteri praetereundi videntur. Unum 
in (eptem corporibus verfatum animum con- 
fpicto. 

^De Btnedi- M. Nec aliter , 6 Petre , duplici Benkdi- 
6 ctus merito inter hos viros aggregatur J Nam 

litteris floruit , & fandimonia claruit , qui 
unus ex feptem hunc ordinem inchoantium 
exiftit , qui femel immortalitatem animx, 
xternamque mundi famam confecutus eft; 
Dignum , 6 Petre , cenfeas tanti viri memo- 
riam agere , quod mortalibus gratus , ordini 
gratior , & Deo gratiffimus fuerit. 

P. Equidem , 6 Mariane , inquit Petrus , 
quamvis non ea facundia fim , vellem tamen 
ab immortali Deo mihi datum , ut tecum 
tantorum virorum gefta divina cognitione 
confcqui quirem. Verum cum fanditati con- 
digna merita reddere haud valeam , uberri- 
mam faltem , ac maximam prxfto volun- 
tatem. 

M. Hic vir clariffimus , inquit Marianus , 
cadeftis patriae defiderio raptus , hominum 
confufioneni horrens , Senarii montis accola 
* . effedus eft , atque illic apoftolorum morem 


P. Qbfccro , Mariane mi , unicum > St 
faltem Gerardini miraculum in cognitionem 
noftram veniat , & nihil audientem r?more- 
tur : dumtaxat admirabilis rerum dulcedo, 
& voluptatis in hifce rebus amor me habeat ,: 
& qua foles facundia viri gefta profequere v 
cujus fada omni ratione prxftantia clegan* 
tem, perpolitumquc calamum exigunt. 

' M. Id optas, 6 Petre, narrati, quod in 
lacrymas utrumque prorumpere faciet, Ab- 
folvatn tamen animi tui ardorem, tum oh 
aufterrimam in miraculis vitam , ob dulciffi« 
D mamque patrix memoriam , tum vel maxi-> 
me ut divini humanis faltem memoria prae-> 
ftent. Iseum jam quatuor&fcxaginta annos 
natus effer maxima aviditate , & non parva 
lacrymarum effufionc mortem orat. Cui duo 
vifibiliter cantantes angeli affuerunt, quii 
Gerardine, aiilht , cariffimam -creatori ani-r 
mam reddas. Accipiebant , 6 Petre, glorior 
fiffimam illam gemmam , alter ad dexteram* 
alter vero ad finiftram , in divae Virginis 
confpcdum portantes. Etcccc fextus patrum 
noftrorum ordinem incipientium , nomine 


Ricovervs , in eodem .loco jacens, illud' 1 ! _ 
tenens, manus imponens, aegrotos quamvis £ que animadvertens, clara voce inquit : Ge-;rcro, 
arduos liberabat. rardine, Gerardine, me inquam, obfecro, 

P. In montenc, 6 Mariane, ifta fieri con- mancas. Cujus ftatim animam angelorum) 
fueverunt! alter accepit, quoniam & hic gratiffimus in< 

Virginis confpe&u extiterat. 

P. Stupenda quidem , 6 Mariane , narras. 

Sed quid ceteri fratres illa corpora exanima}: 
invenientes rati funt 1 \» 

M. Nulli dubium, perfc&os viros rei VC» 
ritatem quamprimum cognofcerc. Sed ut in-i 
telligas Ricoveri doctrinam > hic Florentino* 

Oo 


De fcitt». 


M. fit illic, o Petre, omnem ferpentium 
ferocitatem crucis figno adhibito perimere 
confucvit. Homo quidem mirx fimplitatis, 
claris mortalibus emicuit fignisj qui totus Dei 
deditus obfequio , herbis plerumque fubften- 
tabatur , cui merito dici poteft : 'Jatfa. cor 
tuum i» Domino , &ipfe te enutriet. Ad hune 
Vet. Seript. & Mon. *mpl. Collctf . 7om. VI. 


L 


Digitized by 


Google 


1 


579 PAULI FLORENTINI DIALOGUS 580 

rum lucifer , theologisque lucerna , ad quam A Sanae* aegrotos , claudos erigere , Se mente 


mortalia vix afeendant pedora vel ingenia, 
pulchro Termone , aureoque ore univcrfalo- 
. cutus cft > & Tane egreg*ia viri opera an abor- 
tiva defiliant nefeimus. Incaffum nihilomi- 
nus elaboraflc conftat, ubi nihil foni reddi- 
derit inftrumentum. 

P. Tum Petrus , 6 felicem me hodie 1 At 
cedo atiudne fidus fu per cft ad feptenarium 
numerum abfolvendum? 

De Alono. M. Alexi us, 6 Petre, eft, qui fanditatis 
exemplum animam Deo reddidit immorta- 
lem. Is propter decem & centum annos 


captos refiiruere , & denique, ad lucept pri- 
ftinara ipfos mortuos revocare. Joachini 
nunc , o Petre , fanditatem . enarrare haud 
animo eft, quem appd Senenfes veluti cla? 
riffimum fpeculum hominumque decus ce- 
leberrimum inveni, cujus ipfe vitam, ut mare 
quoddam videre pbteris , quam tus domi- 
nationis fe.rvus noftrsque congregationis 
frater Paulus feribens, tanta rerum gcfta- 
rum Tua vitate tenebatur , ut- hzc ex ejus ore 
verba inter cetera cmanarint. Et plane cum 
tants virtutis fuiffc mccum ipfc confidero, 


quietem appetere debuerat fed omnia cor- B non ab reputeih providentia divina natum, 


pori obnoxia diligenter inveftigabat , herba- 
runf eibos capere, ledumque non infirmitati 
& membrorum gravitati congruum qus- 
rere, at ne beftiis quidem & feris atrociffi- 
mis. Nam fuper humum & nudas affides 
jacere, non' in vks longitudinem, fed pri- 
vationem vertitur. 

P. Quid igitur caufie cft ,-6 Mariane, hunc 
prs ceteris tantum fupervixifle 'i 
. M. Idcirco 6 Petre, ut ordinis originem 
fociorumque fada alicui feribenti narraret , 
ne tanti facinoris memoria «beflet. Cum 


ut eftet qui eam ztatera conditiffimis virtu- 
tum meritis, & fingulari facundia iiluftrarct. 

P. Ambiguus profedo , p Mariane, fum 
ob tantarumdt variarum rerum cognitionem, 
quam lentendam in medium afferam , cum 
nonnifi divinum ingenium in hifce rebus N 
exigatur. Sequere , inquam , neque noftrum 
judicium exigas ; quoniam pro tali cogita- 
tione finaul cum admiratione , neque mons, 
neque judicium fatis officium fuutn facit. 

M. Turri Marianus : Ardentiffimus Chrifti DeFranaTco. 
fedator Franci scus celeberrimam vits fa- 


vero ad extremum vits diem deveniffet , an- C mam^ihique reliquit illuftrem : cui Virgo 


gelos inftar pulcherrimarum avium contra 
fc volantes intuitus eft , Chriftumquc in fpc- 
ctoftffimi pueri formam earum medium te- 
nentem , qui ei coronam in capite pulcher- 
rimam florumque fertilem ponebat. Hunc , 
o Petre , maximum ordinis noftri decus fpiffc 
putandum eft. 

P. Tanto, Mariane, gaudio affedus fum 
ex talium virorum cognitione , quod totum 
me Istitiam confpicias. Gaudeo fi quidum- 
quam in ordinem veftrum contuli. Augetur 
animus , vires crefcunt ob amorem erga prz- 


opem ferre folita fen\per erat. Quod in ejus 
hiftoria idem Paulus ad Pium pontificem II, 
probe in lucem reddidit. 

* P. Quid hic ,o Mariane , egregia oftendis ? 

M. Vifum eft fspius, refpondit, in falu- 
tiferis ejus ad populum prsrdicationibus ab 
angelorum manibus ante ejus oculos codi- 
cem apertum teneri , quae omnia is , uti 
feripta erant , fpiritu fervens fumma cum 
caritate & virtute efferebat. Innumerabilia 
ab eo aegrotantium genera curata accipio, 
hfoc ( taciturnitate ut alia omittam ) neque 


dida lumina meum. Nunc vos felices video, q praeterire poftum , cum quatuor exanimes 


quia numina ifta apud Virginem interce 
dentia. Virginem apud Filium, Fiiiumque 
apud Patrem, quo nil dignius, nil melius, 
nil propitius , aut exorabilius eft. Dcfino , 
inquam , mirari tantum vos ex diva Virgine 
benevolentiae Se caritatis coftiparaffe. Haec 
capfa veftrz felicitatis cft i hinc Annuntiatz 
miracula orta , hinc univerfus mundus ad vos 
properat , hinc omne denique bonuip pro- 
. cedit. 1 . 

De Joachi- M. At profedo , inquit Marianus , nihil 


pueros ad dariorem lucem rcduxilfct. De- 
mum ne diu laudibus viri immorer , hzc 
commemorans , illico ejus vitae gloriam fan- 
diffimo calce claudere propero. Nam primo 
Virgo Mater huic cum Filio in finu appa- 
rens : Quam , dixit , Francifee , gratiam re- 
feram , cum me tam vehementer dilexeris i 
Dignum eft , Filius refpondit , ut qui nos 
dilexit , nobifeum fuperna in patria verfetur. 
Et in eamdem Mater & Filius, Veni, veni, 
vocem proruperunt : ac ftatim alma confcf- 


qo. adhuc admiratione, dignum compertum ha- £ foris anima migravit ad aftra. 


bes : quoniam ab his non tamquam a dignio- 
ribus principium dicendi fumfi; fed ut per- 
cepto ordinis exordio finis admiratu dignif- 
fimus fit. Nam & Sentnfc decus Joachinus 
adeft , qui ab illuftriffima Pelachanorum pro- 
fapia originem traxit , celebris ordinis noftri 
gloria, morum jubar, & rerum fandarum 
ditiffimus, virtutumque fulgore prz cederis 
ornatior. Hic fumma omnes beneficentia & 
caritate ampledebaeur ; adeo ut aegrotantium 
nullum co tempore incuratum omiferit ; 


P. Coelefti hic , 6 Mariane , merito gloria 
decoratur, facrifque aggregatur agminibus 
fandorum fplendoribus effulgens. 

M. Dum hzc tibi , Petre, narro, vene- Dc Pera- 
randum Forlivienfe jubar Peregrinum me n0 - 
objurgare vifum eft, quem fi unico virtutis 
merito fingularivc experimento inter cete- 
ros enumerandum putem , redargui vereor , 
quam egregiz beatitudinis hzc przclara ex- 
titere. Quare ut celeriter ortum cum fine 
claudam , omnibus hunc viris Itali* fandi- 


• «i ' 


Digitized by 


Google 1 




j*f DE ORIGINE ORDINIS SERVORUM. 581 

monia nominatis xquandum cenfcas. Quid A mulieris defiderium cogrtofcens, apparuit, 
moror, 6 Petr«, vellem fimulque nollent Oftcnde, inquit, foror «propter quod tanto* 
ampliffimum laudum campum ingredi; fed pere doles. Et fuara filiorumque ilico fani* 
hoc- tibi polliceor , ejus alibi & in majori ' tatem reddidit. Hi funt quos habuimus in 
ocio narranda gefta refervari. At nunc tibi derifum & in limilitudinem improperii, quo- 
plura fub brevitatis ferie haec folverc placet. rum vitam exiftimabamus infaniam, qui tam 

Horrenda namqtte pro immortali Deo per* grati , ramque accepti in Virginis confpcdu 
totit. Quod fi in ejus perpetuam laudem fuere ? 
verfer , centnm haud ora fufhcerent, cui hu*. 


manarum divinarumque audor. rerum con- 
digna merita retulit , ut eadem Chrifti dif- 


P. Tqm Petrus , jam cum Gregorio loquar, 
inquit. Illic animus meus cupit affiftcre , ubi 
fe cum his viris fperat fine fine gaudere: & 


ctpulis, & Peregrino potcftas daretur. Nam g doleo cur non tanta obfervantia digni viri 
poeter ingentia miraculorum figna , nonnul- noftra aetate reperiantur , quorum ardchtif- 

los jocunda & amoena Vita privatos in eum- (imus imitator e dem. 


dem datum retulit. 

P. Ingens me hodie , Matiane , voluptas 
habet, nec quicquam per hoc tempus ama- 
bilius, aut defiderabilius & falubrius acci- 
dere poterat , quam ex tuo lac & mei ema- 
nanti ore hoc. audi vifle. Per hoc enim longe 
majora feciffe infpicere poffum. 

Imroo, Petre, ex unico frumenti grano, 
pauperum domicilio horrea adimplebat , vi- 
numque ex nihilo in abundantiam redige- 
bat. Quid jam plura loquar 5 Ea huic defuper 


M. Hac quoque, 6 Petre, tempeftate co- De Ub*) 4 o. 
lendi viri reperiuntur, ad quos cum perve- 
nero , mirandi dabitur facultas. At nunc da- 
riffimtun Virginitatis fpeculuni Ubaldus 
anteferendus efr , ex burgo fandi Sepulcri 
claram originem ducens , qni humanitatis» 
philofophix & theologis radiis illuftratus , 
celeberrimam morum , virtutum , & fandi- 
monix famam dereliquit : cujus gefta tradere 
cupiens, perftrepit calamus, in ftupore dudus - 

animus hxc feriberc contrcmifcit , nihil con- 


gratia datur , ut pauri admodum eam con- C difcnus tantique viri idoneum prorumpere 


Car salli 
Serriue in 
lanftonun 


fccuti fint. 

P. Hoc unum, Mariane , miror , hos ca- 
nonizandx vitx viros non effe fxculorum me- 
mori* datos , ubi multi inferiores anteierint. 

M. Ad hoc lacrymis irrigatus refpondere, 
6 Petre, cogor. Heu, heu, noftris tempori- 
aii» fant rc- bus eunda venalia , & ipfa demum fanditas 
lati * apud nos venditur. Nimia ordinis paupertas 
hos omni laude dignos viros ab hominum 
memoria retraxit. At unum illud me totum 
reficit, & recreat, quod apud immortalem 
Deum nobiles funt. Sed ad noftrum propo- 
fitum revertamur obfccro. Nam maxima pu 


poffe credo , fed paucis tamen ejus apud tc 
cognitionem aperiam. Is a teneris anni» 
religio fam vitam coluit : dumque adolefcens 
& juvenis effet, civili ocio cedere , & litteris 
operam navare fecum inftituit , demum re- 
ligionem hanc fecundum divx Virginis pre- 
ceptum fe obfequio fandorum virorum tra- 
dens ingreditur. < 

P. Cedo , Mariane, qux corporis habitudo, 
& qui cultus erat huic ? * 

M. Dicamfane,o Petre, hic corpore for* 
mofo , ftaturx grandis , pauci admodum 
fomni immenfiquc laberis, hic in idu tem- 


doris , modeftix & fanditatis obfervantia £) poris quemvis xgrotantium liberabat. Quod 

plerumque nonnulli invidi diabolica arte fieri 
rati funt. Si quando fratribus panis, vel ob- 
fonium defuiflfet, orationem faciebat,& orna- 
ram divinitus menfam confpiciebant , ex qua, 
mira fuavitas in vefcendo oriebatur. 

P. Talem fehic mortalibus, 6 Mariane, 
przbuit , ut non fugiant , aut horreant : fed 
tota mente , toto animo, totifque viribus 
imitentur. 

M. Cum autem Marianus eum ardentio- 
rem fieri animadvertit, ex paucis, inquit, 
licet , ad magna me transferam. Divus Hik- 


nuncin mentem venit : is Bax.tholom.eus 
eft tot pro Chrifti amore labores perpeffus, 
ut non modo pelle, fed nervis fefe fpolia- 
verit. 

P. Noftranc , Matiane , patria hunc vicum 
. genuit? 

DeBanholo- M. Nequaquam , inquit Marianus , quo- 
niam natura non unicx civitati eunda con- 
ceffit.Vcnit Bartholomxus in hunc mundum, 
ut Cxfcnx patriam illuftrarct : Venit , ut ma- 
lorum impetus comprimeret: Venit ut bo- 
nis ab immortali Deo merito exorarer. Hu- 


jus plerumque animum in pulpito eredum £ -ronymus ille eft , qui ob miraculorum fer 


videas, ab angelifque in finu audoris de 
portatum. Mirantur omnes fermonis abfb- 
lutionem exoptantes: hunc extollunt, hunc 
prxdicant. Hinc , 6 Petre, fanditatis fama 
orta eft, & ad noftrx civitatis aures velocif 
fima pervenit. Audit hoc mulier ob atrocif- 
fimum morbum cum duobus filiis in extre- 
mis laborans , maxima devotione Bartholo- 
mxum videre affedans. At in fomnis Bar- 
tholomxus inftindu quodam prophetix hoc 
Vet. Seript. & Mon. ampl, CtUtft. Tom. VI. 


tilitatem celebre nomen burgo fandi Se- 
pulcri dedit. Hic fpiritu rapiebatur in coe- 
lum. Porro quia priufquam clara fine invi- 
dia fama fuit, quidam ei fratrum detrahens, 
ftatim in terram labens, ultimum vitx diem 
ingrefius eft. In quem Hieronymus miferi- 
cordia provocatus, in priftinam vitam re- 
dire fecit. Quare ab omnibus veneratum 
accipias : non tamen co ordine, quo fui de 
verbo ad yerbum feriptitant, impendam': nc 

O o i j 


D gitized by 


Gc ogle 


58? PAULI FLORENTINI DIALOGUS 584 

nimia verborum prolixitate a primordio no- A nomen tuum ufque ad aftra ferent: animam 


ftro decedam , ceteris dicendis locum occu- 
pem , aut tibi , 6 Petre , taedium pariam. 

P. Probe, 6 Mariane, fadum eft, in his 
Termonibus medullitus enucleatam fubftan- 
tiam depromere. 

M. Ego quoque in eamdem fentcntiam 
devenio » fed ad rem noftram , rcfpondit Ma- 
rianus : ita ejus oppidum tomm gaudii re- 
pletum exultaffe fcias.. Sed quid remoror 
horum in deferiptione, ludibrium quae hu- 
manarum mentium, leviffimarumque gen- 
x tium blandimenta funt? Summa hic omnes 
caritate tfmpleditur, omnibus morum , & 
continentiae exemplar eft , ciborumque par- 
citas. Quid plura loquor? 

P. Omnibus , ut video, inquit Petrus, 
fandi tat is jubar. 

M. Maturo tandem aevo fumma populi 
moeftitia , celeberrimam vitae diem dauftr. 

P. Ad haec Petrus, fic inquit : Silentium 
rumpere non audeo, & quafi mutus obftu- 
pefco : incoeptum cupienti narra. 

DcAufoea. M. Aliud eadem patria fidus aethereum 
genuit Andream, virum quidem egregium, 
inter fublimes ordinis cardines copulandum. 
Hic vivens morienfque beatae vitae cupiendum 
nomen deftituit. Dumque corpus dormiret 
in pace, trium dierum nodiumque fpatium 
per fe campanae fonarunt , quod omnium 
animos, cordaque erexit. Demum pulcher- 
rimum cum palma lilium fuper ejus fepul- 
crum oritur : & frater quidam poftquam li- 
lium legere cum palma voluit, ftatim eva- 
nuerunt. 

P. Equidem , hoc idem , Mariane , cenfeo , 
haud fas % cffe divina ab humanis tangi. 

M. Quid demum Chrifti miles Bonaven- 
tura ? Nec immerito a bonitate fibi grande 
nomen fumfit. Hic contra acerrimum & 
acutiffimum hoftem vidor gloria decoratur. 
Genus ex Piftorio ducens non infimum , 
nec maximum. Nam medium tenuere beati, 
& medio tutiflimus itur. Is corporis , animi- 
que viribus non parum valuit, in vigiliis to- 
lerandis aptus , virtuteque peritiilimus fuir. 
Neque fanditas laborunique relatio abfuit. 
Nam in ejus obitu a quibufdam Angeli can- 
tantes auditi funt : Veni dilede , veni. Et 
animam illam abfque macula in Dei , Vir- 
ginifque confpedum deportarunt. Talia au- 
dientes veloci pede currebant , & fruftrati 
exanime corpus invenerunt. 

P. Hoc, 6 Mariane, aflerere audeo, nifi 
amor a veritate fenfum auferat , omnium re- 
ligionem veram fcliciffimam fore. Nam ego 


DeBdnaren- 

tura. 


vero tuam in finum Abrahqp patriarchae an- 
geli deportabunt immortaliter coelefti fede 
fruituram. Redigitur, 6 Petre, mente volu- 
tanti ex * Urbe-vetcri infignisin memoriam* chiu- Jt . 
Thomas , qui Mariae zelo raptus , cocleftif - cLu - 
que fedis aftedatione laetus, ordinis noftri 
cultor efficitur, mirabili Matris Dei fapicjv- 
tia educatus. Quidam ob patrata furta ad 
necem, deputatus , pio Thomsr vovit i & no- 
de cuftodibus fu perna fomni flagrantia dor- 
mientibus , incolumis fugam arripuit ,, pau- 
cifque poft diebus , eo quod votum non ab- 
g fplverat, in idem crimen incurrit , Thomae 
fe recommendans , iterumque meritum vitat 
recipiens , omnia ad unguem exfolvit. 

P. Non parvus , 6 Mariane , admiratio- 
nis locus relinquitur , nullum intadum ab 
his viris miraculi genus : ncc ab re prae ce- 
teris vos elegos intclligo. 

M. Mira res, 6 Petre , eft Antonius e* Dc Antonio. 
Viterbio , vir praeftans , apud omnipotentem 
Deum magnopere cxcclluit* Node quidam 
phreneticus magnis admodum clamoribus 
ceteros vexabat ; & Antonius abfens lan- 
guentis pietate concitus , ad phrenetici cu- 
C biculum confolandi gratia perrexit, manum 
capiti imponens, ftatim defuit infcftatio : 
deinde pro ejus falute preces effundens, mente 
fanum, refedumque , ac falubri potitum fa- 
nitate reddidit. 

P. Mutus faqc, Mariane mi, pro laudan» 
dis viris , & rerum fertilitate efficiar. Volenti 
namque de unico gratulari, omnes una in 
linguae velocitatem currere videntur, 

M. Ita eft, 6 Petre , nam infiniti memo- DcGabticle. 
ria digni adeffent. Sed felix inter alios Ga- 
sriel- commemorandus eft , qui gentium 
ftrepitum horrens , Senarum montem fum- 
^ ma fanditate coluit ; Florcntiamque haud 
placere palam praedicat , quippe quae exer- 
cendae fanditati obnoxia fit. Cumque ibique 
peftis adeffet , propinquus fe morti profpi-* 
ciens , hilaris femper Virginem orabat. Quare 
adum eft , ut binas dormiens , & aureas vi- 
deret fcalas , in quibus fex cum dimidio mo- 
rituros fratres accipit. Dumque praedidam 
vifionem aperit , ecce ad januam una cum 
filiis parentes, illum videre peroptantes.Quod 
fas cum minime' fit mulieres Dei cultorum 
fedes ingredi ; felix ita Gabriel foras aegro- 
3 tans abiit j lugetifiie me, inquit? hos potius 
in mundo calamitatum , miferiarumque fer- 
tili, & diaboli laqueorum , catenarumque 
plenos ? Et in quietem rediens, unius ex pro- 
phetatis fratribus exultantem animam fuper 


talium virorum laude prae nimio amore ia fcalas aureas confpicit : ac fummo clamore , 


fpem eredus , nulli rei laborem ineffc pu- 
tabo : fed tamquam dux incoeptum profe- 
quar , ut ardentiori animo tepidi efficiantur. 
jDtThoma. M. Quem hilari admodum facie, & fe- 
reno vultu Marianus ob verborum amoeni- 
tatem intuens , fic affatur. Duxeris, & haec 


Cur, inquit, care frater , non me manes i 
Cujus continuo anima evanuit. Sex itaque 
fratres univerfae carnis viam ingreffi funt : 
primum autem pro dimidio femimortuum 
habuerunt. Quos omnes vidimus , & allocuti 
fumus. Hi fex fratres non pauca obfervantia 


Digitized by 


Google 


j8j DE ORIGINE ORDINIS SERVORUM. . js<5 

digni fuere , tum Virtutum fplcndorc /tum A 'M- Petrus ex civitate noftra Pforentix 

etiam eorum ab immortali Deo dote. Quo- exordium trahens , innata quadam divini» 
rum nihil in prxfentiarum nefeius admira- tate virtutumque decore ante creatarum re* 
bilium rerum attingam. Sed eorum fit fatis rum principem pro quodam morum fle fan* 
animas fuper fcalas aureas cxultare. Sed quid, ditatis jubare fublimatus , non quidem im- 
6 Petre , agis ? Quid mente volutas ? Quid merito laudandus eft : qui cum ea honcftatis 
tantum cogitas t Fierinc pofle ambigis quae effigie A fapictttia effet, ut mortales immor- 

tanta brevitate commemoravi aa majora talcfque caritate complederemr , Virginis 

fle adjicienda his miraris , tei veritatem ric- viduitatem portandam elegit , ex quo far pe 
dum perfuafus ? pietatis fontem Mariam videre meruit. Tum. 

P. Ego , mi Maridne , fermonem nunc vellem , inquit , diva Mater , a corpore folvi, 

tuum audivi, fcd nequaquam intellexi. Tanta fle cum beatis iftis angelis Copulari. Jpfe 

enim erat dulcedo alienati fpiritus a corpore, tempus eligas , rcfpondit Virgo. 

& cum his , quos paulo ante commemorafti , B P* Ubi haec , 6 Mariane , extiterc. Apudne 
benevolentia conjundi , adeo connexi, ut eumdem montem virorum memoria ccle* 
eadeth bcatitudine jam illis me crederem brem 1 

confortem. Tenebar fane quodam fermonis M. Tum Marianus : Si in eo loco fre- 
lcpore, quadam vitae fuavitate, coelcftilquc quentatam fanditatem narrare poflem , nui* 
regni frirendi defiderio, omnino a terrenis lum fanc commodiorem ad animae itnmor- 
rebus alienus , caduca vilipendens , humilia talitatem acquirendam diceres. Praedicat ipfo 

abjiciens : ut cum eis tandem poflem immor- futuro vcfpcre fibi moriendum fore , quo- 
talitate connedi , quibus vidi , intellexi fle rum omnino mentes a tali rc alienatae erant, 
quidem nullum adefle crimen , nullam ani- Et ecce paulo poft dulciffima cantantium 
mae maculam , cum coelefti corona frueren*' vox fub tegmine cafae adftare auditur. Vo- 
tur, & cis perfedam gloriam immortalifque c-cm quidem audientes , neminem autem 
Dei praemium abfolutum irifpexi. Quippe praeter binas aves viderunt. Interim alma 
qui ante Virginem, ut claritatis fidera, ut ^ Petri anima , fuaviffimum odorem fragrans, 
luminum mortalibus lucernae reducendo- nemine hoc animadvertente , evanuit, 
rum in patria malorum vefligia , vix erran- P. Quod Petrus tacitus cogitans , Divina 
tium, falutemque optantium portus , virtu- haec potius quam humana ope fiunt, in- 
tum itinera: morum, modeftix, fandiratif- quit. 

que ubique exempla prxclariffimos radios M. Claruit, 6 Pet te, etiam temporibus DeNicoU# 
effundentia. noftris vir multa obfervantia dignus, Nico- Arctino * 

M. Gratia quoque , 6 Petre , cognofeen- laus Arctinus , facr* theologia dodor , ec- 
dus eft yhic mitis , dcmcntifquc naturx fuit. defiarumque obfequio deditus , qui moriens 
Nec etiam immerito ex nomine rem fibi fum- haud tacenda fanditatis figna oftendit. Et 
Et, cum non parvam ab immortali Deo ex fane quantum in rebus gerendis regia impe- 
proba vita gratiam fibi comparaverit. Et pri- ratrix ei affuerit, cxccllentiflimum tft. Mu- 
mo Senarium montem coluit 5 ut more no- D lier quxdam ob urgentes corporis labores:, 
ftro fuperflua rcfccans, media tantum car- non diu vivere cogitur: quare afliduis fcpre* 
pere laboro. Huic non pauca defuper gratia cibus Virgini commendat, eiquein fomnis 

& laus data eft , cum ad excelfa Divinitatis adefle vifa eft , Perge , inquiens , ad virum 

faftigia traheretur: cujus hiftorix culmen perfedum Nicolaum Aretinum, clarum or- 

attingere , paucifque explicare non poflum. dinis Servorum fidus , addeque preces , ut te 

P. Inter frondes , ait Petrus ; multiplicef* liberet. Exfurgens illa pro viribus , quifnam 

que ramos miraculorum frudus tantum elige. fit Nicolaus Aretinus flagitat. Tibi, inquit. 

Nam ledorum exhaurientium mentibus hic Virgo Marja mc fanandam tradidit. Si ab ea 

fatisfieri curabo. mitteris, rcfpondit Nicolaus, fu rgeficrevcr- 

M. Prxtcr alia , rcfpondit ille , In vitx tere in domicilium tuum. Qux ereda fani* 

calce cuturnicem appetiffc compcrio , & tatis voro potitur. Datur & huic virginitatis 

repente ante ejus confpedum apparuit , £ pretiofiifimum lilium, 
camque coquendam dixit. Quod fadum. P. Gaudeo civitatem illam Aretinam non 
Cum in duabus effet partibus divifa , invicem litteris modo , fed falubcrrima omnium fan- 

cOnjunxit , anhelitumquc in eam infundens, ditate non mediocriter excelluifle , fle fco ma* 

ait : Hei mihi ! ob moriendum corpufculum gis quod huic vcftrx nonnihil decoris fleor* 

hoc fragile creaturam Dei peremeram ! Ite- namenti affert, fle quia nobifeum benevo- 

rumque volare fecit. Ipfc autem moriens , lentia fle amicitia atque caritate conjunda 

multa reliquit fanditatis figna , qux ob tem- eft : ac prxfertim idcirco ledor animadver* 

poris levitatem tacenda duxj. tens quos diligo , omni virtutum decore , 

P. Ita , 6 Mariane , eft , quod totam (an- fle fandimonix ornamento refulgere, 
ditatis machinam uno confedam horpinc M. Dominicus inter ceteros urbis noftrx 0,- Domini* 
breviter explicare non poffumus : fed alium viros fortaffc fanditate quam progenie fubli- c0> 

jam aggredere. mior numeratur , cujus proprium caftitatis 

O o iii 


k 


Digitized by LjOOQie 


M PAULI FLORENTINI DIALOGUS 588 

decus fujt , femper paradifi januam ofteri- A his angelorum militiam cum fuis agminibus 


dens : ex cujus quotidiano fernoone plurima 
fanditatis vcftigia recepi , Sc probae vitae te» 
gendar documenta , ipfiufque ladeo (er mone 
tantopere afficiebar , ut diem plerumque ejus 
confuetudine firuens horam putarim. 

P. Beatum me hodie , inquit Petrus , 6 
Mariane fccifti, admirandis his omniumque 
memoris eradendis rebus. Sed illud fcire 
animus magnopere cupit , fi quid in foerni- 
neo genere tertii ordinis palam fanditatis 
eft, id ipfum in noftram cognitionem redi- 
gas. Nam hadenus infinitam vobis fando- 
rum coronam adeflfe perfpcxi. 

Dc Juliam. M. Genuit hxc noftra civitas Julianam 

virginitatis fpeculum, & mulierum memo- 
rabile decus : qux mira fanditate refulgens 
celebris fada cft ; non quidem vanis ornata 
fplendoribus , non mortalium erepta fuafio- 
bc, neque illuftri genere fpccieque decora» 
fatie virtutis praemio, in qua verum decus, 
triumphique gloria reddet, aftidue refultat» 
quae fandarum praedicationum fcditrix, gc- 
ftorum teftimonio comprobatur. Inter cetera' 
divae Matris viduitatem affumens , immor- 
talem fibi in Coelo fedem comparavit , Vir- 
gin i fque in lalutem amidum geftavir. 

P. Et ccce alma (inc fidionc mulier. 

Dcjohannsu M. Eft & alia fandiflima mulier, oPerec, 
Johanna Cremonenfis, qux ab Vifeflis 
quondam originem traxit, celebris miracu- 
lorum gloria , virtutumque fulgore ornatif- 
fima omnium , qua etiam Virginis amidum 
geftavit» & inter notanda, ubi vita; fuae cal- 
cem praefcivit , quindecim dies dumtaxat 
Chrifti Corpus in cibum , & Sanguinem in 
potum fumOt. Tot hinc inde nobiles pro- 
genie viri hanc uxorem exigentes ftuftrati 
funt , Sc ufque ad exitum tantam virginitatis 


obviam, venifTe, eofque ingenti lumine cir- 
cum fulfifle ufque ad thronum olim eis etiam 
conftitutum cum canticis fpiritualibiis per» 
luxifle 5 ea infuper potentia, ut vobis in de- 
cus , Sc nobis in favorem «terna luce Eruan- 
tur. O felicem me ! hodie non polTum non 
exultare , canta affatim laetitia me habet , 
quod ambiguum cft vitae an mortis optatior 
fim. Altera cum mortalibus agitur i altera 
cum immortalibus , ut gauderem. Nam quid 
honor i quid opes ? quid vc magiftratus , ad 
comparandum coeleftis regni iter? Hi pau- 
| peres fimul Sc divites fuere : hi honores , hi 
magiftratus , t i quidquid optandum cft pro 
voluntate poffcd erunt. His amiciffimus om- 
nium Deus affuit, apud quem Virginem in- 
tcrcefforem habuerunt. 

M. Additur, o Petre , Sc nunc; admiratio- 
nis locus. Cedo quid illud effe teris > quid 
in tantam horum fidem adeo vehementem 
te prorumpere faciat, niti ipforum ardens 
caritatis flamma , qux ad ipforum divinam, 
cogitationem mortalium corda non modo 
agitat Sc impellit , verum inflammat Sc ac- 
cendit 5 

C P. Aliud mihi , o Mariane, jucundiffinjum 
narrare velis , obfecro , quo omnia fimul ho- 
dierna die in laetitiam vertantur » quomodo 
apud univerfum terrarum orbem ifta veftra 
Annuntiatae devotio creverit > qua caufa , 
quave ratione in tantam celebritatem de- 
venit. 

M. Eft , o Petre , amoenitatis plena haec 
tua petitio. Quare hoc fcias velim, nihil 
umquam gratius poftulatum* Neque ab re. 
Omnia namque praeclara in unum deveniunt. 
Benefactoris interrogatio , narrantis aviditas , 
cultaeque Virginis meritum , qux quidem 


laudem confcrvavit 5 cui in dies miracula ^ maximi facundia funt. 


velut flumen quoddam xftuans effundunt. 

P. Ad hxc refpondens Petrus : Mira , in- 
quit, narrafti, 6 Mariane, qux omnia non 
modo cenfeo , fed jam ante oculos meos 
videre videor. Nec ab re Hieronymum ad 
Euftochium legimus, ubi quam fxpead fu- 
nera, Sc ad fepuituras quorumlibet fando- 
rum angelos adveniffe afferit, Sc ad exequias 
eorum obfequia prxftitiffe, necnon & ani- 
mas eledorum ufque ad cados cum hym- 
nis , canticis atque laudibus dctulifle , ubi 


P. Non minori admiratione rerum gcfta- 
rum, quam ex tuo narrantis lepore deten- 
tus fum , quippe omnia noviffc videris : ad- 
doque hoc te ad illuftrandum Servorum 
ordinem prx eundis mortalibus eledum. Ne- 
queo idcirco non mirari. 

M. Dicam profedo quod optas. Ac illud 
in primis te non prxtereat. Divinitus qux- 
cumque egregia 8c bene gefta , quxve male 
humanitus , quxvis prxclara facinora ab im- 
mortali Deo originem traxerunt. Quxdam 


utriufque fexus commemorantur frequenter r Virginis precibus, quxdam vero ceterorum 

• ^ » .... i 


laudes ceciniflc , interea mulco nonnum 
quam lumine refplcnduifle > infuper adhuc 
viventes in carne ibidem miri odoris fra- 
grantia diutius perpenfifle. Quod fi ad re- 
creandam fpern , mi Mariane , ad corrobo- 
randam fidem interdum aftantium , Salvator 
nofter ob fuorum merita amplius compro- 
banda talia & tanta exhibere per fuos coeli 
‘ miniftros circa defundos dignatus cft $ quan- 
to magis in ordinem vcftrum , quem ferti- 
liffimum fandorum intellexi , credendum eft 


fandorum meritis , alia ex eorum devotione , 
alia vero ex cultu : per qux nil tam arduum , 
nil tam gtave aut difficile licet exaudiri di- 
gnum fit , quod humanum genus non con- 
fcquatur. Quare hoc omnium prxclarifE- 
mum non terrena, fed coelefti ope fadum 
cenfeas. Erant una nodium ad celebrandum 
fimul matutinum fratres ; cumque abfolvif- 
fent , fuaviflimus orandi fapor eos invafit , 
ut prx nimia devotione fpiritus a corpore 
evanuiffe putes. Demum in maximum fer- 


Digitized by LjOOQie 


DE ORIGINE ORDINIS SERVORUM. ' jjo 

vocifqpe vehementiam addudi : A tam reverentiam habebantur, ut omoei una 


5*9 

vorem 

Ecce,, inquiunt, omnes ingens multitudo, 
univerfum vulgus, ex longinquis partibus na- 
tiones ad nos properant. Denique ab ora* 
tione furgunt, fui ipfius omnes mirantes, 
illud fore infaniam arbitrati. At ubi mane 
templum aperuerunt , magno ftatim impetu 
mortalium repletum eft, qui non parva An- 
nuntiatam hanc veneratione colentes , rei 
primordium invenerunt. Fama volat , ac 
deinde homines undique effundi videbantur. 

. P. Tuam profer, o Mariane, fententiam 
in hac ipft re. 

M. Ego profedo , inquit Marianus , a (Te- 
rerem divam Virginem in perpetuam fui vi- 
duitatem geftantium memoriam hxc often- 
difle, iftque ad fui cultum prx ceteris nos 
clegifle conftarct. Nam & longe majora or- 
dinem inchoantibus demonftravit. 

P. Quid illa pidoris fama diu in homi- 
num ora evagata? 

M. Ad hoc, inquit ille, ut mos fcrcom- 
niumeft pidorum , huic Barthoiomxus no- 
men erat, -qui morum modeftia, vitx inte- 
gritate & fandimonia in divx Virginis con 


animarum paftores , tutores , falutifque re* 
medium eos prxdicarcnt * ut fuperius de- 
claratum eft. 

P. Jocundi tatis , inquit ille , plenUs cx- 
titit dies. 

r M. Ego vero , refpondit Marianus * ut jam 
domum redeam , divx Virginis voluntatem 
in hoc ducem crederem. ’ 

. EX LIBRO IV. 

B DOMINICI JOHANNIS ORD. PR/EDIC 

De bafilieis Florentinis divx Genitrici 
confecrxtis. 

Fragmentum. 

A Tria Contemplor Dominx felicia noftrx, ; 

Libera cui fervit relligiofa manus. 
Hxc fervile libi capiens ab origine nomen , ' 
Obfequiis tantx dedita matris erat.. 

Qux prius ancillam Domini fe fponte vo- 
cavit, 

Dum regem Chriffum mox paritura foret: 


lpedu gratiofus extitit. Cui maximx laudi ^ Cum fibi de fupera Gabriel ftatiorte falutem 


preriofiffimum virginitatis lilium dabatur. 
Qui cum Virginis imaginem pingere vellet, 
affidue jejuniis & orationi inftabat, nodef- 
qdc plurimum infomnes crebrafque vigilias 
nuda humo jacens faciebat , ficque eam fx- 
pius obreftabaeur, ut propriam fcmcl faciem 
pro nimio ardore defignare poffet : cujus 
cxaliditas preces aiunt. Et 'mane ad opus 
fuum rediens, abfolutum cum capite corpus 
invenit , quod nulli dubium videri poteft , 
cum illud per angelorum manus fkbrica- 
tum fit. 

P. Mira fanc, o Mariane, narras. 

M. Audi, quxfoy cum extra moenia eo' 
tempore divina Virginis Annuntiatx imago 
e flet, & illuc univerfus populus adFefulanas 
devotiones tranfirct, templum illud ob de- 
votionem ingrediebatur : iit jam alter deam- 
bulationis gratia , alter vero devotionis illuc 
proficifceretur , ubi fefii requiem , xgri falu- 
tem , umbra mque xftuantes recipere folc- 
bant. 

P. Sicque , ut arbitror , inquit Petrus , pau- 
latim locus ille in devotionem adus eft. 

M. Necdum perfedam rei fcriem tenes, 
Martinus papa cum Florentiam civitatem 


Attulit, ut clare littera fanda monet. 
Prxcipuo cujus veneramur honore figuram* 
Dummanet ante fuos angelus ipfe pedes. 
More falutantis niveo velatus amidu , 

Pidus in effigie, qua fibi dixit, Ave. 
Talis in hoc templo mirx virtutis imago 
Digna fedet, multis inclyta prodigii». . 
Hanc urbp noftra colens, & quxlibct extera 
tellus. 

Orat prxfidio tutior efie luo. 

Cujus ope a variis fanantur corpora morbis,; 
Et bene curatur vulneris omne gcnUs : . 
n Ut figmenta probant fub multis cerea formis»; 
u Fadus & incolumis fexus uterque docet. 
Per quam lanati reges , dominique potentc&~ 
Infignes ftatuas hic pofuere fuas. 

Afpera fxpe duces bello diferimina pafR', 
Servati valida Virginis hujus ope : 

Se (e cum propriis illi vovere caballis, 
Pulcra fibi dantes munera milieix. 

Hi funt belligeri dudores agminis omnes. 
Quos fuper immanes ftare videmus equos. 
Grandxvi , proceres etiam , natuque minore» 
Hic relident , iitmm plebe tenente gra- 
dum. 

Urbis habet fpeciem , fidis habitati colonis 


qb quafdam caufas interdixiffet , folum hoc fi Hxc xdes , hominum tot Gmulacra tc* 
divx Matri altare confecratum refervavit, 
ad quod tunc omnes veluti ad unicum ani- 
marum felatium falutifque remedium con- 
fugiebant , atque illuc maxima devotio 
orta eft. 

P. Videntur qux a te commemorata funt 
adeo verifimilia , ut ea oculos cernere , Sc 
animum cenfere credas. 

M. Non minorem , o Petre , devotionem 
ptobes ex cultorum meritis , qui tunc in tan- 


nens. 

Et ficut in vero ftruitur certamine pugna , 
Ordine fi redo debeat illa geri : 

Sic pariter denfis acies ornata maniplis 
Parte fub alterutra cernitur cccfefix. 

In cujus vacuo pendentes aere puppes 
Mater ab xquoreis diva redemit aquis. 
Nam mire componens cella rutilantior ar- 
tho 

Implorati vagas dirigit ipfa rates. 


1. :l 


l 


Digitized by 


Google 


* 


'59i ' PAULI FLORENTINI DIALOGUS 

Quas hic inftrudus adeo perpendimus , ac fi A Ac dulci Dantes ore poeta canit. 


Vera forent alto bella gerenda mari. 

-Nam quxeunaque folent terra pelagovc no- 
cere , 

Amovet auxilio fanda figura fuo. 

■Ut mala fufpenfi teftantur vincula ferri, 

Quxquc fimul pendent intus & arma 
foris. 

Flic exempla patent miferos fignantia cafus , 

A quibus humanum proregit illa genus. 

Sed licet a populo foret hxc celebrata fre- 
quenti 

Pulcra falutatae Matris imago dear : 

Attamen illius veteris ftrudura facelR 

Tam magnae plebis non erat ante capax. 

'Quod Petrus advertens , Cofmi certiifimus 
heres, • 

Et fobolis Medicae cura nitorque fux , 

Mox illam merita cupiens in fede locare, \ 

Hoc dignum tanta Virgine fecit opus. 

-Nam bene df niveo conflatum marmore 
totum. 

Et pretio reliquas vincit & arte domos. 

'Quattuor ara novas inter manet una co- 
lumnas. 

Et tegitur plano fornice tota fuper. 


Floruit & multis etiam virtutibus idem. 
Ingenio mitis , relligione probus. 

Nunc data prae reliquis merito pido ibus 
illi 

Gratia fingendae virginis una fuit : 

Ut docet cjufdem manibus deferipta Johafi- 
nis 

Saepe falutatae forma venufta deae. 

Hic nova relligio Servorum dida Maris 
Ex tenui coepit furgere principio. 

Cujus parva brevi per mundum gloria crevit. 
Maxima divinz fada Parentis ope. 
g Benitius mira pollens virtute Philippus 
Inclitus hac olim vixit in aede pater. 
Offa- modo cujus fita funt veneranda Tu- 
derti, • * • 

Mortua portentis vivificata novis. 

Nunc dignus celfo praefui Marianus ho- 
nore 

Tanti vera falus & pater ipfe loci , 

Hoc probitate fua templum confervat & 
auget , 

Dum placido mentes admovet ore pias. 
Corripit audaci populos fermone potentes, 
Ven loquens, nullo territus ille metu. 


Quam feriptura vetus radio deferipta re- f. Sed quibus ifta domus meritis prxluxerit 

^ _ i • 


centi 

Ornat , & auratis contegit ipfa comis. 
Multa fuper viridi candent ubi lilia thyrfo , 
Signa domus Medica: mitia poma ru- 
- . bent. 

■Angelica fufpehfa manu micat alta corona, 
Quam dea fublimi fronte Marja tener. 
jLampade multiplici, coeli rutilantis ad inftar. 
Node dicquc nitet Virginis ara pix: 
Cujus in altari ne jugis de foret ignis, > 
Petrus oliviferos fponte coemit agros*. 
Eulgeat ut cuneis hxc nobilis ara diebus 
Splendida luciferi fada liquoris ope. _ 
Et crater media fitus, eft pulcherrimus xdc, ^ 
Qui lymphas poculo continet ore facras. 
Cui lapis ornatum paragonius addit. St in- 
gens ■ ■ 

Dat fpem de fufco marmore fada decus. 
Quattuor hoc orbe fuftentant rite minores 
Mtcz Baptiftx formula complet opus. 
Percipit inde frequens optata piamina coetus. 
Purior ut tadis inde recedat aquis. * 1 
Cetera virginei parco memorare facelli: 

Quid Petrus ampla fibi munera fzpe 
dedit. 

Et nova pro gazis facraria fecit opimis, £ 
In quibus oblatx fponte locantur opes. 
Quas reges , clariqUe duces, fortefquc tyranni 
Ponere pro votis hic voluere fuis. 

Sunt ubi , cum variis argentea vafa figuris * 
Quz tegit interius pida tabella foris. m 
Angelicus piftor quam finxerat ante Jo- 

HANNES, 

Nomine noh Jotro , nonCimabovc mi- 
nor : 

Quotum fama fuit Tyrrhenas data per utbes, 


olim , 

Clara probant fandi martyris ada Petri, 
Qui noftram purgare volens erroribus ut- 
bcm, 

Hofpes in hac fidei perftitit xde pugil. 
Stans ubi tunc herefim cupiens abolere ne- 
ftndam, * 

Didis mollibat pedora dura fuis. 

* Sed quos; non poterat verbo curare falubri. 
Jure coercendos viribus effe ratus : 
Fortunata dedit populo vexilla fideli, 

Et cruce lignatos mifit in arma duces : 
n Cum quibus in bello cives proftravit ini- 
^ quos,. 

Prxfumpfere piam qui violare fidem : 
Dum fibi polluta finxerunt dogmata mente. 
Spargentes hetefis femina peftifcrx. 

Id manifefta docent geminz monimenta 
columnx. 

Fluminis ex omni nunc quoque pacte 
fita. 

Altera trans Arnum domui vicina cohxret, 
Qux juftx titulum Felicitatis habet. < 
Pars ibi nam fidei Petro fub Martyre vidrix 
Accepit pugnx digna trophxa pix. 

£ Altera cis fluvium veteri contermina pago 
Exftat , cui Trivium, nobile nomen ineft» 
Hoc pidura monet Mariani nota Bigalli, 

Et vexilla crucis candida purpurex : 

Qux modo condigne feraqturin xde No- 
vella , 

Ne pereat tantae fama vetufta rei. 

Inde patet quanto fidei flagraverit igne 
Militix dudor maximus ifte Dei , 

Cujus amore calefis memoratu digna per* 
egit 

Plurima; 


Digitized by 


593 


i i de origine ordinis servorum. 1 


594 


Plurima , dum tanta traxit in *de mO- A 

• • • • ram. • v ' 

Quam fimul ittuftrat noftris conftruda fub 

' • anni$ 1 ' 

' 'Proxima fub figtio Virginis ampla do- 
'mos. ' - ' 

Hzc fovet expofitos , tamquam pia mater ; 
alumnos , * * 

*s. Mari» de Rite trahens pueris nomen ab * Innocuis 

Ionocetibus. Quam foris afpeftu latiflima porticus ambit , 

• ; Redditur unde factae femita grata vi* : ; 
Tramite quae redto geminam perdudt ad 

' aram, ' 

' Semper ubi Chrifti prxfidet alma Parens. 
Vir locuples multo cui Beatius ore Jo* 

" hannes, " 


Obtulit infignem rclligione locum : 

Quem nunc Murat* fandiflima turba foro- j. Mati* dc 
res Muutit* 

Vitae florentes integritate colunt. 

Inde Salutat* titulo fulgere Mari* 

Promeruit noftro tempore cafta domus? 

Semper ubi tant* retonans praeconia Matris, 

Profert angelicas pura caterva notas. 

Haric amat ingenuam coeli Regina cohofci 
tem 

Ultro quam miflis educat* illa cibis! ! 

Salve fandiorum cuftos veneranda iocorunt: 
Supplicibufque tuis fer pia Mater opem. 

Cui bona tot celfas pofuit Florentia fedes 
Quot mea defcripfit nuftc operofa ma- 
‘ nus. 



HISTORIA 

fundationis monasterii 


CjELESTINORUM SUESSIONENSIUM- 

\ * ' • '* 


. Ex mf. codict Cdbertwo 156$, 

t: TN nomine fandi* & individu* Trini- B bus illuftris corrieS Sueffionis & dominusdq 
' X tatis Patris, & Filii & Spiritus -fandki , tducj > vir vere catholicus , ii t fuorum exhi- 
amen. Ut priftinorum permaneat memoria Bitiohc geftorum comprobatur , qui ob di- 
gcftorum in fecula 5 congruum eft ilk com- Vini ampliationem obfequii qupndam digna 
mendare per feriptuf* memorialia. Et ideo, • i motus devotione , ad patris noftri fandiffimi 
ipfo auxiliante Domino , hoc in volumine Petri* Cxleftini religionem propagandam^ 
propofUi pandere ortum hujus motiaflerii ac in 'gloriam fairidiiffim* Trinitatis , honori- 
fana* Trinitatis CxleftinbtUm Vill*-nbvx fice fundavit hoc Cxleftinorum Vilix-noyas 
circiter Sueflionem , fbndationes ejufdeni prope Sueffiones monaftenum , ut patebit 
& bona, lurifdidtiOnes ,feuda , cCnfus , vi- c primo per fuam litteram ejus figillo muni- 
nagiav reditus, vineas, tertas , ptata, infu- tam, qu* verbatim hic fequitur. ’ . 
lis , & nemora ipfi monafterio pertinehtia : * Enguerrxm Jire de Coucy , conte 'de Soijfons 

quin immo per quas perfodas' Fuerunt do- & Ber de Male , Javoir faifons x tous prefens , 
nata, five a quibus , quoVifmddo aliO funt & a venir , que nous confiderans que le pelc- 
adquifita : quodincipit) menft Augoftd anno rinage & lesbiens iemporels & mondains 

Domini millefimo quatercentCUo quinqua- cefte vie tranfitoire font ordonnez, a un cha- 
gefimo quinto, impulfus fiqUidem h*c feri- cun , qui bien en veult & fiet ufir , a edifier 
bcrepropria non mfca ingCftione i immo no- ' & faire trefor envers Dieu , qui teus biens x 
ftri patris reverendi provincialis ex injundta prefiez : meus far vraje devotion,en honneur 
COmmiffidne,; ob obedifiriti* reverentiam , D de Dieu le Per e , leFil & le Saint-Efperit , ung 

Dieu vraye & fxinte Tr inite , de Uglorieuje 
y terge Majue, de tous les Saints & Saintes 
de Pxradis , & pour xvoir frieres perfctuelcs 
four nous , nos devanciers , & fuccejjeurs , fie 
nojlre ires' chier "e & arnec compaigne Is ab ei. 
de LorraIne! kprefent nodre femme,; 
four tous les chevxlliers & dxmes , les efiuytrs 
$ demoifilles , qui ont ejle , fint , & firpnt 
de nojlre "orire di Ix couronne J pour lx Jingu- 

PP. 


libens quippc hanc fumenS fardnam,'& ut 
breviem pofterorum laborem V inftitutorUm 
noviter priorum , procuratbrum & depofl- 
tariorum ; qui per hujus ledturam poflirit 
celerius cognofcere monafterii fubftantiam, 
& ut negotiorum adtuS tutius dirigantur. 

. . Tuulus primi\ Fundator is. 

•' 2; 'Fehcismcm5fiX'domitHi$ ENGtrERRAif- 
Vet. Script. & Mon. xmpl. Collett. Tom. VI. 


Digitized by 


Google 


1. 


5P5 HISTORIA FUNDATIONIS MONASTERII 59$ 

iiert amour dr ajfcSlion que nous avens envers A devant dittts convenablement , fans empircr 
ia devote & fainte ordre des Ceieftins , dr ne amenrir. Et ejl a ffavoir , que fi les villes, 

: Pacer oiffement dr augtnentation du fervice di- terres dr poffeffions devant dates ne valoient 

vin , pour eenfaerer le Corps de noftre Seigneur jufqu a la extimation & valeur des quatre etns 
au faint Ster ement de l Aut e l , que ilpar fa livres de terre dcjfufditfcs , nous feur au em - 

jgrace ordo tina k faire en la rcmeribrance creom- plirotts & par fer ons au pius pres d eulx & k 

memor ation de iuy , de fa fainte dr digne mort Uur tnenre domaige. Et tous yceulx heritaiges 


fU paffion , quii voulfi foujfrir pour tous Cri 
Jiiefrs , dr pour eftre acompaignies a tous les 
wenfaits de charite , de prieres dr devotions , 
qui ojtt efte ,fpnt , dr feront faits par lefdits 
religieux de ladi t te ordre > avons ordonne . dr 


par nous donne z dr offis , dr auffy tous ceulx 
que iis pour ront acquiefcer tant en fief eoae 
autr ement en nous terres & feignouries par 
quelque maniere dr tiltre que ce foit , jufqu a la 
fbmme de coc. livres de terre oultre ladita 


difpofe 1 dr voalons dr ordonnons a taide de fondation de cccc. livres tournois, nous vou - 
Dieu une bglife , rmmaftere dr hab it ation efun^ lons dr greons que yceulx religieux , dr ceulx 


tonvenrdc dostze religieux a» mains dudit or- 
dre des Ceieftins eftre foit , eortftruit , edifie dr 
it abiit au lieu dr en la place de noftre maifon 
de Ville-neuve empr es Soifions. Lequel lieu avec 
les cy-apres dcclairccs nous avons donne dr don- 
rtons '4 Dieu, dr t fainte eglife, dr i laditte 
religion , pour eftre par yceulx religieux tenus 
dr poffides perpetuellement - comme admortis , 
pour eulx habiter , demourer , faire le fervice 
de noftre Seigneur ,* dr pour la fuftent ation dr 
vivre de yceulx religieux leur avons donne qua - • 
tre cens livres tournois de rente annuelle dr 


qui apros eulx venrons , tiengnent dr poffident 
paifiblement ,/ans eftre de ce contrains par nous 
ou par nous fucceffeurs de les admortir , mettre 
hors de leur mains , ou payer aucune finance pour 
ceftecaufe , retem dr referve la juftice moyenne 
dr baulte , la fouverainete dr la garde, come 
dit eft ,fattf dr referve aufdits religieux toutes 
Us aniandes de foixante foit parifts dr aultrei 
audeffoubs , dr tous les proufis des fiefs come 
dejfus eft-declare : dr s’il ejl befomg iceulx i (te- 
-r it ages par nous donnez admortir envers auh 
tres , nous leur promettons admortir dr fitire 


perpes, utile «■ Imorties , a prendre, lever ; roce- G admortir de tous ceulx a qui il appartiendri 


voir dr percewinenfur toutet nous r entes , 
revenues , heritaiges , drois dr poffeffions , que 
nous avons -dr povons avoir en laditte ville de 
ViUal-ntuve, dr ks ville s d Amigny df de Bai- 
gneux , & en toutet les appartenances dr ap 


a nous propres couls & defpens , & toutes les 
chofes defius di£lcs feront accorder dr confentir 
far noftre tresxhiere dr-amee compaigne par - 
avant.ditfe . Et eft .affavttir que fur -noftre vo- 
lente dr devotion ditte nous avons parle dr 


petulantes d' ktUes , en quelque maniere tyue te foit parier au prtiVincial dr religieux dudit vr- 
foitvu puift eftre. LcfqucUes ville s , r entes , re- dre, qui amiablcment nous ont accompaigne a 

-ve nues , juftice , feignourie , terres dr poffeffions leurs fervices dr bienfaiss , -accepte noftre don 

nous 'avons baille dr baillons par ces prefentes & promis jue C eglife dr / abit at ion faite au 

audit s religieux , dr leur procureur en avons lieu deffufdit , tant que iis puiffent habiter drU 

mis , dr psr noftre bailliffait mettre en faifine fervice faire propicement , dr felon leur ordre, 

dr en pofieffion de fait come de leur propre he- ^ ili mettrons dr eftablirons dr feront tenus de 
titaige , en tout droit pourfitable , dr de manter, mettre, cftablir dr ordonner douze religieux 


dr en toutdroit de juftice , pour laprifce de qua- 
trexetts 'livrcstournois des terres deffufdit tes , 
fans rien retenir e» iceulx , fors la moyenne dr 
haute-juftice , le reffort de la fouverainete par 
devers nous, fans moyen,fauf dr referve au- 
dits religieux toutes tes amendes de foixante 
fols parifts dr autres audefious , dr tous les 


au mains pour le fervice de Noftre Seigneur 
bien faire, & devotement , perpetuellement dr 
1 toutjours, dont iis nous ont baille Ut tres : dr 
les chofes parfaites dr confommees au plaifir de 
Dieu, iis entreront oudit lieu, dr uur ont les 
fruits de yceulx heritaiges , dr commenecrdnt 
dr continuer ont a faire le fervice audit lieu , dr 


prouffis des fiefs qui y font , qpnt en reliefs , en fe feront lettres d une partte dr d autr e par con- 

quindeniers , rachas , fervices, come autres drois feil commun , felon ce quii fera bon a faire. Et 

de feignourie feodal. Et s'il advenoit que par uujfy leur avons donne dr donnons par ces pre - 

confifcation aucuns fiefs venifi a nous ou a nous fentes la fomme de milU frans pour tourner dr 

fucceffeurs feigneurs de Coucy ou contes de Soif ^ convertir en livres dr cn autres efeoremens 
fons, en leur bailUroit dr feroit tenus de bail- appart enans a £ eglife dr au fervice de Dieu , 


ler vaffd pour ufer de Uur droit dr feignourie 
feodal, pourveu que tes fruis , proufis dr emo- 
lumens defUites terres feront par nous commis 
dr deputez , mis dr convertis es edifie es de te- 


avec une Bible en deux volumes , que nous avons 
ordonne a y mettre. Et avec nous Uur avons 
ottroye dr concede par ces prefentes , Uur ot* 
troyons & conccdons , que eulx , Uurs fuccef 


glifc, monaftere dr h abit ation devant dits , juf- feurs , dr tous Uurs biens perpetuelement pour 


qua ce quii foit accompti dr mis en tel eftat 
que yceulx religieux y puiffent convenablement 
habiter , faire le fervice de Noftre Seigneur , dr 
propicement eftre felonc tordre,dr cnr et enant 
Jes maifbns , bdifices dr heriuges des trois villes 


leur vivres dr neceffitez fans marchandife de- 
mourront quit tes dr exemps de tous nous pea- 
ges , chauchees dr autres devoirs prefens dr uve- 
nir, dr pourront alUr dr pafier par toutes nous 
torres dr puftuiges franchement & quittement 


Digitized by 



, 597 C/ELESTINORUM 

Jafspuyer Aucunnchofe quelque elle /iit. Et rien- 
tendens foint marchandife ce qui Jeroit achete 
fons enteution de revendrc, mais pour ufer dr 
difpeufer enleur hqfiel , ne uujjy uuroientnor- 
ry dr it fcijjt"* "tener en enteneionde vendre. 

■ Et pour plus feure fendaeien uvens ottroye dr 
Accorde eufdits religieux , & per cts prefentes 
ettroyens dr uccordons, que eulx dr leurs fue- 
cefieurs j & ttus leurs bigis, herituiges drpof- 
fsjfions demeurent perpetuelement en nofirepro- 
teftien dr furve -gurde , dr de teus nens fuccef- 
feur , dr que en toutes leurs- eutfes , querelles 
dr befoignes , quils pourrent uveir a faire , sis 
durent le confel > confert dr nide de nous dr de 
nous officiers en jufiice , dr de nous confeillers 
dr ferviteurs > come en nous propres querelles 
dr befoignes. Promettens en bonne foy dr fur 
6 obligat ton de tous nous biens , dr des biens 
de nous hoirs , meubles dr immeubles t prefens 
drfuturs i toutes les chofes devutt di 61 es ainfy 
come elle font efcriptes tenir , gurdcr , fitire & 
Accomplir per nous dr par nous fucceffeurs per- 
petue lement dr pour U temps advenir fur Ia mu- 
niere ,forme dr condicions , que cy-dejjus efi de- 
clasri , dr non fure ne venir au contraire per 
nous ou par uutre eu temps futur 'per quelque* 
muniere que ce foit. Ou tefmoignaige defquelles 
chofes dr pour ycdlc efirefermes & efi abies, nous 
uvons fuit mettre nofire fcel i ces lettres , qui 
furent /cites dr donnees en ne/lre hoftel i Paris 
le xxvi. jour du meis dAvril 6 an de gruce 
Nofire Seigneur mccc. quutrevins dix. 
ConftraituF 3 . Cujus littcrx paulo poft datam , cx or- 
moaaltenu. dj nat j one ejufdcm domini Enguerrandi 
fumtibufque fuis fuit aatc omnia demolita 
comitalis domus antiqua. Inde in Dei no- 
mine conftrudio didi monafterii incoepta a 
primis ipfius murorum fundamentis , prae* 
fentibus quibufdam noftri ordinis patribus 
fignanter fratre Galehero de Villers &• Jo- 
hanne de 1'Ourme , receptore didi domini in 
villa fua Sueffionenli i qui duo ufque ad fi- 
nem ccclefix , capituli , dauftri , refedorii , 
dormitorii, & totjug quadraturae monafterii 
sedificiorum fuerunt vifitatores operum , Sc 
opificibus diftributorcs denariorum , ipfa in 
conftfudione impenforum. 

Fundationi 4 • Ipfaque continuata conftrudione ufque 

adduiitun>o.fupra terrae faciem ad tres lapidum jundu- 
v reditu». fas ^ fafe ul£fa tantilliam , prudens fundator 
profpicieiis tenuem nimis prxmiflam redi- 
tuum donationem ad tantum onus compor- 
tandum j duodecim fellicct fratrum , obla- 
torum <& hofpitum mlleHtationem , inftau- 
randamque veterafcendornm didi mona- 
ftcri^ aedificiorum ruinam Sc reparandam , 
nobis donavit alias centum libras Turonen- 
fes annuas & perpetuas, caufa augmenti prx- 
tadae fundationis admortizatas , fituandas & 
cxigendas fnpcr fuls dominiis, pari penitus 
conditione, ut fuflt ceterae cccc. librx per 
ipfam fundationis litteram exprefix. Infupcr 
Contulit nobis unam amplam domUm per- 
Vet. Script. dr Mon. umpl. Colle 61. Tom. VI. 


suessionensujm:- s9 t 

A petue poffidendam intra fepta Sueffionis fuis 
emendam denariis , in qua fratres poffinc 
etiam guerrx tempore , omnifque eorum fa- 
milia cohabitare , atque fanda officia can- 
tare. Et haec ultra voluit nobis emi in terri- 
torio deBucy vel circiter Villam-novam , vi- 
neas bonas tot quot ex carum frudu ipfc 
conventus & familiares poffent per annum 
totum potu miniftrari neceflario. Ex quarum 
centum libris domus & vinearum donatione 
licet non ftet publica carta , ob praeped itio- 
nem fui rcccffus in Hungariam , tamen ipfa 
fic donatio fada non robore viget minore, 

® quam fi hoc authentica feciflct littera : cum 
vero id egit atque promifit in multorum no- 
bilium prefentia & aliorum dignorum cre- 
dentia virorum , fua fuper his exhibentium 
veri teftimonia in inquefta pro nobis ad do* 
minos de Parlameqto Parifienfi fada contra 
fuccefToresdidi domini donatoris noftri , do- 
nationem atque totam fundationem implere, 
ut przdidus fundator devote ftatuerat , re- 
nuentes in animas fuas. Qua de re proceffus 
adhuc ufque in prxfentem annum mcccclv. 
pendet in dida Parifius curia indecifus. De 
quo denuo infra fiet fermo. 
r 5. Perrexit deinceps prxmiffis fic geftis Enguerannu* 
U ftrenuus comes & praepotens bellator in Hun- ^advetiu»* 
gariam adverfus paganos in vaftationem fan- in* 

d» religionis Chrittianx credos , accindus Hungaiiam. 
fidei potentia , proprio rpagnx devotionis 
motu , non quovis imperantis prxeepto , fefe 
fpcrncns,Chrifto ut placeret, propriam non 
etubcfcens mortem a rugientibus barbaris 
ipfis ei paratam , immo formidine omni con- * 
temta, Jesu Chr.isti imitator perfedus fc 
totum Deo pro fidelibus tuendis hoftiam ob- 
tulit devotam, carx conjugis Isabellis de 
Lotharingia demulcentis amplexus Sc obfe- 
D quia ultro propellens, dulci quoque fuarum 
trium genitarum eonfolationedimifla fpon- 
; tc, paterno immemor amore , civitatum , 
villarumque copiam ac caftrorum tam mul- 
. tam & xdificiorum eorttmdcm pulchritudi- 
nem pro nihMo gerens , ufum deferuit , lafci- 
vaque venandi Cura five otiofe vacandi vira 
fe privavit , & epulofa. mcnfa confuctis ho- 
noribus & fanfiiia pompofa fic deftituit : fcp- 
tus tamen mmierofa militum & nobilium 
prxliatorum deginti comitiva fic fic proce- 
dens in viam, multa per fbfndalofa Itinera 
Sc procellofa ttansfretans maria , fluminaque 
vadavit impetuofa , ac per Alpes & marcco- 
fas valles lxtus ibar > fe Domino fedulius com- 
mendabat, diverfarum per' nationes lingua- 
rum Sc climata tranfiens pcrluftraVit. Sed ut 
potuit melius ante proptix egreflum patrix 
fuos aflfcdc oneravit , ut fua fiindationisor- 
dinatio totalis celerem cohfequeretur per- 
fcdioncm ; fuath fignanter, in qua merito 
Sc ceteris confidebat magis ,'uxorem prxdi- 
dlm, cui mandavit ut monafterium iftud 
fuis prx omnibus aliis per eum dimiflfs nc- 

Pp ij 


1 

L 


Digitized by 


Google 



I 



599 HISTORIA FUNDATIONIS MONASTERII , 6 cq 

goriis compleret. Quod fe faduram polii- A ac alia.di&o conventui fic «cctefiae nece^« 
cendo , ipia anus»flumlit : fcd tamen, ut pa- riaad dtvina officia fic fer vitia celebranda. « 
tebit , totum nitens in contrarium alias egit ; - Item , magis promif» , ac etiam teneor eis fic « 
Ahl ah ! mi domine Engucrrandcbonc, tua debeo facere fieri de aedificari & confinii « 
fuifii frufiratus promiffipnis fiducia in tua didam ccclefiam 4 habitationem , in qua « 
uxore fperara. Ergo vz qui fidit in muliere-, didixn. tcligiofi habitabunt & habitare po- <* 
Codicillo < 6 - In ipfo.fic pofitus itinere a fua jam terunt una curo fervitoribus ipfis neoeflarus , « 

confirmat patria longe, prope meridianum mare ia juxta & fecundum quod decet fic pertinet o 
SrtTonan. Un * I 000 Portus- Veneris fic dido, cura multum tali ordini, de ad fipatlrtudincm de formam,* 
affedus follicita, ut fuum quod adhuc in ac modum habitationis S. Crucis ffibtusEffe- « 

• propria exiftens terra condiderat tcftimo- montem „aut melius expenfis meis.Ifcitur ad* 

* l ‘ tcft * men ‘ nium * deduceretur ad perferum , in cofpc- hzc de pizfenti-ipfas ordinationem , difpo- « 

cialius quod ordinaverat d$ hujufmodi fun- fitionem , ac pronsiffionem , ut prxdidum « 

datione monafterii , formidans ne malitia cft , per me fadas in modum de formam prz- « 

fuorum vel incuria omitteretur completio i ® didis racificofic approhode confirmo, & ha ■ * 
ut quoque fuos heredes magis ligaret obii- fieri volo fic ordino atque mando , quod « 

gatione ad illius perfedionem , codkillando ipfz ordinario fic prono iifio fuum fortiantur 


corroboravit prifii.nam inftuutioncm fuam 
in modum qui fcquitur , per qlaufulam ipfius 
codicilli cernentem materiam przfentem. 

* * Ego Ehgve&andus dominus de Coacy 
9 fanus mente , fice. Item motus pietate, re- 
9 cordanfque fic ad memoriam reducens bcoc- 

* ficia, bona, gratias, honores mihi a Deo coi* 

* latos , cum upper ordinaverim fic difpofuc- 
9 rim fieri fic zdificari in domo nuncupata 
9 Viila-nova propc Sueffionem , onum mona- 
9 fterium fic cqclcfiam pro habendo, morant» ( 

* do , fic habitando unum conventum religio- 
9 forum Cael cftinorum ufque ad numerum xm 

* ad minus, pro ferviendo Deo fic B. Mtriz. 

* Virgini ejus Matri, fic omnibus aliis fandis, 

9 in divinis officiis celebrando fic Deum ro-> 

9 gando affidue pro me , pr^decefforibus meis 

. 9 defundis, fucccfforibus meis, pro cariffima ' 
9 confonc mea Isaee tu de Lqtharingia , fic, 

9 pro omnibus militibus , fcuriferis , domina- 
9 bus fic domicefiis, qui funt, foetunt fic erunc 
9 de ordin$ meo de corona, fic .pto omnibus, 

9 aliis parentibus meis fic amicis vivis fic de-. 

9 fundis , fic pro Cuftentationc , alimentis , fic 
9 aliis neceflariis didis duodecim rohgiofisC*- j 
9 leffinis dedi fic donavi , -fic etiam affignavi 
9 ipfis duodecim rcligiofis , videlicet quatuor: 

9 centum libras Turoncnfes rerrx capiendas, 

9 habendas , levandas, exigendas fic reeupe- 
9 randas per ipfos reljgiofos, in fic fuper villas, 

9 meas de Amigtq , de $stgne»x , fic dc Villa- 
9 nova przdida , fic fuper pertineo tias fic dc- 
» pendendas ex cifdcjn. Et ia cafu quo red- 
9 ditus mei ipforum locorum npp tantum va- 
» lercnt , vel non afcenderpnt ad didam (um- 
» mam didarum quatuor ccfttaxum libratum j 
9 Tmoncnlium annualium , prpmifi cis ipfas. 1 
9 complere fic perficere , compleri fic perfici: 

9 facere in fic fuper aliis terris fic poflefliQni- 
9 bus meis cis propinquioribus ufque ad in*. 

•> tegrum valorcm didaxum cqcc. librarum Tu- 
» ronenhum annualium. Item * fic£. Cum hoc , 
-promifi cis dare fic deliberare fcu deliberari 
» facere , videlicet mille Francos auri femet 
» tantum habendos per ipfos , pro habendo , 

9 e tuendo fic acquirendo librqs fic orpamema 


effedum. Et ounedeprefemi, finece0cfit,« 
przdida, ficut fupra ordinata fic difpofita „ 
funt, heri volo fic jubeo atque mando pet. 
exeeotores meos infraferiptos , ac per ipfos « 
volo , ordino, przcipio atque mando didas « 
ordinationem , difpo fitionem, ac pcomiffio- i 
nes meas, in modum fic formam quibus fupra « 
narratum cft, ad integram perfedionem fa- « 
cere deduci, fic pro omnibus fic fingulis in* 
dida ordinatione moa contentis fic declara-* 

. tis, ficridjs , complendis fic perficiendis, .&« 

' etiam pro omdibus aliis legaria fic reiidts K 
fupra per me fadis fic infra fiendis, volo, „ 
ordino, jubeo, atque mando, quod, omnia, 
acquifita mea quccumquc,fic fpecia liter Vd-.k 
Iz-novar fic Seuhoriz, de Hem , de Doatltfy» * 
de Pinen , d Or*g*j em Thcreffe y fic domus « 
mea Parifius fint fic remancanc ufque ad isr « 
tegram pQrfedioncin , folutjoncm fic £»tis£a-.« 
dionem omnium fic ftngulorum ptzdido- « 
rura onerata , tam pta fundatione , dotatione « 
fic completione ipfius oonventus fic ceclefiz , . 
quam etiam pro di&ix legatis mcis fupra,, 
fadis fic infra faciendis , ac delidis fic fore-^, 
j fadis meis folvcndis fic. fatisfiuciendis ,. cafu „ 
quo tantum valere poterunt, fic Cafu quo ,, 
non effient tanti valoris fic tantum valere « 
non poffieoe quantum accendunt omtf* didi « 
mei teftamcnti, quod refiduum capiatur in « 
fic fuper aliis bonis meis , fic de eis ipfum.« 
refiduom fplvatur , fic quod ip& bona, ven- <t 
dantur , fic in denariis convertantur ufque „ 
ad complementum fupta fic infra ordinator « 
rum fic iegator un». Ad» fuerunt hzc in Por- « 
tu- Veneris prope mare, przfcntibos nobili- <* 

. bus viris dominis Johannc de Rtje , Johanne « 

’ de Fontanis, PeccevaUo dc $ure%>4> Petro , 
dc Lihiil t. wib(tibus , fic ploiibus aliis , fitc. « 
anno a Nativitate Domini wil Ifi&mo ttc- . 
centefjmo nooagefimo fic. dic prima Julii. « 

7. Ptwcre» fendz recordationis domi- E . 
nqs nofter papa domnua Cleme ns Vlixicmcns p*. 
qjabo^ante ad’ hoc domino przfrto. fuoda-,^ 
tore nofoio fic ipfius favore , contulit ecclefizf bb ^m Tn 
nofficz pm fuas paMPtes bullas abbatiam , dtaccfi i Am- 
qu» tqoc» Utautumo , vacabat fiippofitis ob. b, ““ 



Digitized by 


Google 


I 


.&>* c^lestinorum suEssioNENsim m 

guertar defolstiooem „ nuncupatam Vifeno- A munibus diebus fcment , Ac quartuttt fulci-,, 
lium> otitim* S. Augoftini, prope Ambia- tum pro diacono, fubdiacono Ac prelbyccfo,, 


pro feftis folcmntbus. fit ut ifta voluntas fea« 
ordinatio noftta ultima fuum , ut ordinavi- « 
mus, fortiatur cftedum , domino noftro regi « 
requirimus * quod terram noftram de- Cou- „ 
ciaco & comitatum Sudfioneafcm , qooad,, 
fria caftellana in manus luas pooat, ac te-« 
near, Ac proventus & reditus pnedidarutU « 
noftrarum terrarum tradi At deliberari faciat,, 
_ monafterii foria tim elucidabo, Ipfe» pwtdidis exeeutoribus nofteis , dcc. Afta in. „ 
quo commutatio fuit* contradata anno Do* Burgia xv i . die menfis Februarii armo Do- « 
ntiuj millcfimo quaterccntcfimo trigetimo mini mccc. nooagcfimo foptimo , prarfcntf-„ 
fexto, die xvi . Aprilis , ut patet per litteram g bus , &c, 


num litam > cum fuis juxibus & pertinentiis 
omnibus i quam cum cifdcm juribus cum 
fratribus uoftris de Ambianis , quod ets pro- 
pinquior Ac dcccntior erat quam nq£m, com- 
mutavimus pro certis vincis, terris > pratis, 
& infidis ia & circa ViUam-novam fitis , Ac 
quadam prope Btigntmx , quorum declara- 
tionem omnium cum egero, infra de here- 


' quam in depolito habemus repofuam. 
Engneranntu *- Rutini ad provinciam tendens dcG.- 
deratam pervenit, Ac ad locum certaminis» 
EU 1 '.ubi In conflidu, ut reor, princeps illuftris 
* afdcofique bellator non fugiens, fed m fe- 
rales illos forti animo perfidens, cum tem- 
poribus luis virorum quifvis in armis non 
cft inventus fi milis illt. Sua fed denique parte 
devida > ab ipfit eft raptus barbaris atque 
captivatus} feo lapio quodam temporis inter- 
vallo -i annuente Domino , qui fperantium in 
fe nqq obiivifeitur , in fino eft redemtus , non 
permifius eadem divina provifione in eorum 


io. Anno autem editionis codicilli pro- Fundatori* 
xime tadi Ac menfis Februarii die xvuud«fc aon * 
pinus ipfe memoratus grandsevv anatis St 
laborum tantorum onere deprefius , corpore 
infirmus , fed firmus fide , ab eo, cujusob hen 
Boremjaboravit libens, condignam fufccp- 
turus mcrccdem , eft ad gloriae arternte Pc* 
quiem vocatus. Sicque migrato catholice in 
co quo fupra > fcilicer Burgia , loco, ejus cor- 
pus tuorum comparium more eft aromati- 
bus conditum , Ac fui ex ordinatione tefta- 
menti dehinc delatum ad monafterium fan- 
dae Dei Genitricis dc Nogento- (a) Sueffio- 


mori dicione* nc videlicet tam dignum ejus C ncnfisdioecefis , appofitumque honorifice ia 


M 


corporis pignus pofltderec tairi profana gens , 

Ac m non gloriarentur proinde dicentes: 
Manu noftra eacelfa fortia h*c fecimus om- 
nia, ubi eft DcusChriftianorumi Inde vero 
cxiUcot , in Burgia degebat civitate, civita- 
tum totius regni Hungarorum tenente me- 
tropofetum : ubi confirmavit iterum pro* 
piilfa fua donaria 5 fed augmencavk peram- 
plius & alia , ut clarat per fuum codicillum 
illic confedum, cuius parj fcquuur que tan- 
git meum propofitum. 

9. In nomine Patris & Filii At Spiricus- 
£m°^S > ii * Arnen. Nos Enccriunikjs dominus D 
ad primam» de Cuciaco , Aie. fanus mente» Atc. codicil- 
lando volumus Ac ordinamus Ac etiam obii* 
gamtis omnia jocaUa ccteraque bona mobi- 
lia noftra , inorno etiam terras noftras do 
Cuciacq, Ac comitatum SueffionenTem , Ac 


Altrieco-, 


fundatio- 


fepulcro fuorum patrum. Verum quia ubi 
thefaurus fui fuerat amoris , voluit in tignum, 
efle tumulum fui cordis, fcilicet in noftra; 
prsfcnti ccclefia , cujus fundator cxtitic , ad 
quam fuit illud apportatum , cftquc in petrae 
foramine reconditum de latere factiftiar in 
pariete, fecus- locum ubi accenduntur cerei: 
ip decantatione eyangelii , ofc cujus hoao* 
rem Ac memoriam notiorem debent verfiis 
quidam poni in filice fculpti , fi hanefte ju- 
dico: quoniam tale pignus poffidere non effc 
modicum noftrae dedas ecelefiae. 

1 1. Volui fic prasmifia- domni £ n q v 
xahiu fundatoris noftri gefta de pluribus 
aliqua taliter qualiter enarrate , ut in pofte- 
sum non ignoremus tarq afffedtm erga noa 


voluntatem bonam Ac impentinn beneficium» 
ue qui pro ejus fitiute attentius divinum de- 
principaliter praedirum comitatum, aliafquc vote rependamus obfequium, ne ingratitun 
» pOfiefeooes noftras, ubicumque fiut. Ac ta- dinis gravemur propter vitium.- ! 

• liter quod nullus heredum aofttorum au» ia. Defundo co, fuperftitem Isabill»}^ o{)eante , 0# 
» caufam noftram - habentium cifdeu poifit foam reliquit uxorem, Ac ea ea procreatam nm«u«r. 
» gaudere quovis modo, donec monafterutm macris nomine Isabellem adhuc infoncut 

• fanfifo Trinitatis prope civitatem Sucflio- _ lam » tutcl* ipfius matris Ac regimini com-* 

• ncafcm pe» nos fondawm , focri» perfede 11 mMam : qu» ad pubertatis annos perventa « « 

puptui cft tradita domino Nivcrrienfx co-i 
miti : cui ex eodem Nivcrncnfi feit nata 
filia tantum una, quae diebus odo feritie vixit* 

Ejufquc mater ipfe Isabeleis poft menfium; 
fex fpatium pariter decedit, fit fic ex hac li* 
nca a dido domino de cosrp generatio nqm 


completum» fient jam pridem in tcftamcnto 

> noftro latius ordinavimus, item volumus 
» quod pet ordinationem exeeutorum noftro* 
• ruua fiat in eodana monafterio una nobilis 
® crux de argenta pondais quadraginta mat- 

> carum Paiificntiom , ttnum thuribulum do 
» argento , bqretas duas pro vino&aqua cum 

> pelvi ad lavandas manus , cum uno pulcro 
» cxtiace: argtiiti deauraao, Aq quatnor orna- 
» menta ad cdchrandiim , quotum tria com* 


( m ) Ordinis S. Bcnedifti, congregationis S. Mturi, prope 
Codicisuom, ubi haAeuus rifitur ejus ramulus. Hinc eniuw 
dabis novant urbis Codiciaci hifioriam , cujus audbor Tuda*> 
nus Plefljeus exi (limae Eneuenanni cadaver eo in Joco, qup 
virere defiix, fitpuiuua Mdcw 

Pp iij 


Dic -ized by 


Google 


«6$ HISTORIA FUNDATIONIS MONASTERII 604. 

fubfiftit. Sed immo ex linea alia uxoris pri- A ftcrii noftri conftrudiooerqaas libthsccrtTs 
m*, Isabrjllis etiam nuncupat* , quae filia' rccepimusterminis,& ur arbitrar , inOpuSip- 
fuit Emard i Angi i* regis. Hatc aurem ex fem, ut juflcrat , impendimus. < i; i • 
ipfo domino de Coucy peperit duas filias, *$. Viduata fiquidem viro dida Maria .LudoYicodu- 
Mariam videlicet & Ph«.h»pam : quae Phi- & parvulum ex ipfo Robertum filium fe- r!?clduco. 
lippa uxorata fuit domino Idandi* duci, pcrhabcn%, illa confiderans fui fexus inep>aicucu. && 
fcd poftea fine ventris proprii fruduexpira- uni ad fuos oppugnandos inimicos poten- 
vit. Mariam autem aliam filiam conjunxk po-% tiam , qui fine paternae fucceflionistemnv 
tenti domanO Henrico ®e Bar : qui genue- nitebantur circumquaque invadere, qu fit pro- 
fimt poftmodum Robertum de Bar. Hic vido «ft tffa confilio pro incolarunV pace Sc 

Vero Robertus comes d Aum&lt didus, cepit totius TCgni utilitate, Sc pugili ft tenuo qui 

matrimonio dominam Johannam de Be- _ valeret vdletque ipfos propugnarClnimicos, 

TtriTUn rM r TT v n • JnmiMA T r v o /ama 


tHune comitiffam dc Linty. Ex quibus pro- 
cedit filia una nomine Johanna, quae hodie 
& anno Domini mcccciv. vivit uxor do- 
mini Lubovici de Lucembo urg comitis 


domino videlicet Lvdovico principi fere- 
niffimo regis domini npftri filio Aurelia- 
nenfi duci vendidit fuo & fuar forOris Phi- 
tippat nomine baronatum de Coucy , L& Ferre 


S- Pauli. Et haec Johanna heres eft: & fola Jur Aifue ,-dr Mario , fimulque omnes eorum 


pofteritas generis fiepedidi domini de Coucy 
fundatoris noftri. 

Qu* pii* riri 13- Supra fxpc nominata Isabellisbi Lor- 
fui rous qua- RAINE rc lida domini de Coucy , poft eiufdcm 
donum viri fin acccfliim viribus innifa eft 
omnibus , ut incompletum fineretur hoc 
monafterium , fui fallax promiffi fuo viro 
fadi pro completione hujufmodi , {pernens 


«urn potuit 
oblticic. 


pertinendas pretio quater centum millium 
librarum. Hoc adum anno Domini mcccc. * 
dic xv. Novembris. 

i< 5 . Exorta exhinc pro pane didi Robertt E t jasTaun» 
illius Mari* filii litigatione contra ipfumdo- 
minum Aurelianmlem ducem ob vendi - Aoacufi. 
tionh prxtadx caufam > fcd tandem eft per- 
uentum inter partes ad accordum , ficque 


fuaeipfiusfalutcm animae, cui indulgeat Deus. C praefata Maria, jam Phi lippa prardida fo- 

t» _ j /r_ . . • _ _ j • . r j ./»_ r» . . _ /j • j a . 


Repente quidem ad fe apportari mandavit , 
& fadum eft ita , jocalia didi domini fun- 
datoris tam pulchra, fed ptetiofa ultra xvm. 
millia librarum Parificnfium valentia , quae 
ab eodem erant depolita gardiae apud Vc- 
netias Itali* , Sc illa idem dominus ordina-, 
verat ftudiofe ibi refervari pro noftra: -fun - 1 
dationis perfedione. Tenuit quoque virago 
illa tamen inique ferti manu fiia partem fiic-i 
ceifionis didi domini noftri fundatoris, tam 
titulo adminiftrationis tutelae fuae praedidat 


rore fua defenda , venumdedit eidem Atti 
reliancnfi domino jus fuum quod habebat in 
villa comitatu Suefiioncofi Sc multis aliit 
terris Sc dominiis triginta mille fcutis auri , 
cum aliis padis quamplurimis & quittantils 
hinc iqdc confedis. Specialiter cum onere 
per didum dominum' ducem fufeepto mo- 
naftcrium iftud perficiendi, in quantuhi illa 
juxta fui patris inftitutionem fundatoris tene- 
batur. Ipfeque dux debebat illam ex hoc 
reddere erga quofiibet quitram. Et fupcrhaec 


filiae» quam etiam fe ae caufa dotis, fignan- littcYa fuit confcriptaartno mcccciv. die 
ttr terram noftram d Amigny in magnum 
noftri detrimentum , Sc hoc ufquc ad fuum 
miferum obitum > qux poft didum fuum 
virum xl. annis five ulterius manfit in hu-* 
manis , femper noxia nobis , niti quod nobis , 

Ut dicitur , dedit unum calicem argenteum 
sudi opere fadum fecundum veterem mo- 
dftm , quem patres noftri, perurgente guer- 
rarum neceflitate & famis tempore cum duo- 
bus urceolis ex argentb fadis alienaverunt ,' 
preciis pro fu* vit* fubveniendo expenfis. 


xxiii. in Maio. 

1 7. Prxmifforum aceordi & Venditionum 

litterarum, ilad noftri juris 1 probationem ori- 
ginalia cupis , invenies ea Farifius in paT la- 
menti regiftris fub datis & locis> aptii. Sunt 
etiam intus monafterium iftud earum copi* 
Omnium in papireo quatemo feript*- fide- 
liter manu venerabilis patris F. G. Romani 
Olim prioris noftri. - ; 

18. Praeterea jam fatis r heredibus funda- 
tionis ordinationem Sc ceteras donationes , 


.Mana En- 1 4. Maria autem pr*fata pro fe & forore ut pr*mittitut, nobis^>cr didum dominum, 

prima" uxore ^ ua P H1LlpPA > carum genitoris domini deCoucy de Coucy i adas implcrc-rccufantibas&i^t- 

nata funda- ordinationi confcnfit, & laudans fponte ap- jg vere, cfontrx eofdcm bene confelti dentire , 

lionem an- non obftancibus qu* intus- fecit di^nfi do- 

tninus dux operibus, ese fepradido pd^ewm 
onere fufeepto , incephnut proceffenpParii • 
fius in curiaparlamdntilwnoOominiMcCoc.,. 
in quo petivimus ea qotrti&demand*, quam 
ipfi curiae propofuimus in; hujus initfo pro- 
ceflus, qaam hic inferam, brevias , iit quod 
Jn futurum utile filent vifem , provideatur 
fecundum tutum confilium’, dum 'tempus 
affuerit congruum , quoniam ad prxfcns ali- 
quid intentare fcias nihil prodefie propter 


* P P r °b avit fundationem monafterii , atque do- 
nationes nobis per ipfem tam feripto quam 
alias fadas. Voluit infuper omnium dato- 
rum pofieflionem nos perpetue pacificam 
pofliderc , fuo fuorumque fuccefforum im- 
pedimento omni femoto, de quibus juffit 
inftrumcntum nobis fieri die x i x. Martii anni 
Domini millefimi cccc. qu* illigo & die illo 
nobis fe obligavit quo fupra nomine in qua- 
tuor mille librarum Turonenfium impen- 
dendas ex fuo pado in continuanda mona- 


Digitized by 


Google 


«oj CiSLESTINORUM 

adverfae partis duritiam : quae pars promtior 
cft eccldise advcrfari in hac parte quam pro- 
pitiati. Sed , Deo opitulante , ipfis fuccedent 
meliores eis» nobifque favorabiliores atque 
catholici magis, qui juftitiae parebunt. 
libeUm fup- 19. Afn que fur vtus nos feigneurs temni 
£m*oblaI Itfarlcment du roy noftre fire a Paris , far le 
tus HtiCmti. jugement de la cour Joit dedar e four (jr an 
«rrushefe- des religieux , frieur (jr convettt de 

des Enguer- t eglif e des Celejiins de Videneuve- les-Soifions , 
mu demandenrs d une fart , a lencontre de dame 
Isabelle de Lorraine vefue de feu frince de 
bonne memoire mejjire Enguer and de Coucy , 
(jr attfji contre monjieur Robe rt de 6 ab. 
torne de Marle , & -contre chacun ct eulx , tant 
que le fuet toucher , deffendeurs dautre fart , 
que lefdits defiendeurs chacun d eulx , four le 
tout (jr ^our moitie , foient contrains ou con- 
dannez, a faire faire edifier (jr achever oudit 
Heu , cloitre , chafitre , dourtere , refetteur , 
enfermeries , (jr chambres (jr lieux four rece- 
voir les hoftes, & tous aut res edifices necefiaires , 
du moins four douze religieux, leurs ohlas, gens, 
fami lier s & fervit eurs , en telle for me come doit 
ejlre ung bon (jr fouffifant monajlere dudit ordre , 
&a inftruire & garnir ledit monajlere de tous 
utenfles , mefnaiges , fy autres chofes necejfai - 
res (jr accouftumees a tels religieux , (jr quii 
u efte ordonne far ledit feu mejjire Enguer and, 
comme cy-afres es articles fera declaire. Ou 
four ce s -chofes fayer aufdits religieux lajbm- 
tne de dix miUe livres tournois , que ladiu 
moitie defdits edifices coufteroient ou voul- 
droient a faire , ou te Re autrefomme que lef- 
dits edifices fourroient confler. Et a rendre (jr 
fayer aufdits religieux la fomme de feft cens 
livres tournois , reflant de la fomme de mille 
livres tournois , que monjieur de Coucy defiufi 
dit donna en la lettre de laditte fondation , 
four acheter livres (jr autres ornemens , <fic, 
four laditte eglife. Et acheter (jr delivrer auf- 
dits religieux une bonne (jr honnefle maifon 
admortie dedans la ville de Soifions four eulx 
retraire en temfs de guerre , & en laquctle iis 
fuijfent habiter honneft ement ,(jr y finire le di- 
vin fervice , ainfy qu iis doivent (jr ont accouftu - 
me. Et aujfy tant de vignes fcmblablement 
umorties ou terrouer de Bucy , .ou ailleurs en- 
viron , que yceulx religieux y fuijfent cueiller 
(jr avoir chacun an tant de vin quii leur fera 
necefjite four leurs vivres (jr de leurs gens , 
ou leur fayer (jr rendre four lefdits hoftel (jr 
vigftes amortis la fomme de deux mille livres 
Parif. au moins la moitie des chofes (jr fommes 
dejfufdittes , ou tant que raifon fera , jr avec 
ce faire faire bailler dr delivrer aufdits reli- 
gieux aux defens defdits deffendeurs une belle 
(jr no rabie croix d argent fefiant quarante mars 
d argent, (jr au mars de Paris , ung encenfier , 
une faix , deux burettes , une four mettre le 
vin , (jr l’ aut re four l e au , a chanter le fervice 
divin, un flat d argent a laver les mains du 
freflre, (jr un bel (jr notablc calice d argent 


SUESSIONENSIUM. 606 

A dor e (jr de bon (jr comfetent foids jr fa- 

fon , (jr tel quilaff artient en un tel monajlere 
(jr une tele fundat ion* (jr av.jji quatre faires 
d aournemens comfles (jr four ni s de tout es eho* 
fes > tant four le freflre , diacre (jr foudiacre, 
dont les trois faires foient four les Communi 
joufs ,(jr la quarte four les folennitez, (jr grani 
fieftes . Ou four lejdittes croix , encenfier , bu* 
rettes , flat (jr calice, & les aournemens , foient 
contrains ou condamfnez rendre & fayer la 
fomme de deux mille frans , ou la moitie de 
telle fomme que les dejfufdittes chofes fourroient 
g coufter. .Et oultre que lefdits deffendeurs & 
effecialement ledit monjieur le Comte foient 
contraints affeoir , (jr nfjigner & delivrer auf- 
dits religieux deux cens livres tournois de 
rente annue U e (jr ferfetuelle fur la ville d A- 
migny & fur les autres flus frochaines terret 
qui furent audit feu monjieur de Coucy , le 
flus frouffitablement que faire fe fourra four 
lefdits religieux , fi laditte terrene foujfit (jr 
(jr vault lefdittes deux cens livres tournois de 
rente , (jr que lefdittes deux cens livres tour- 
nois foient admorties des feigneurs de Coucy, 
du roy , & de tous autres quii affartiendra , 
^ aux defens dudit heritier , tellement que yceulx 
religieux (jr leurs fuccefieurs en fuifient ufer 
(jrjoir a toufiours faijiblemeni , (jr fayer auf- 
dits religieux les arreraiges defdites deux cens 
livres de rente. Cefl a f avoir .laditte dame 
c c. livres four chacun an defuis l' an mccc. 
quatre-vingt jr ftize , xv 1 1 1 . jours ou moys 
de Eevrier, ouquel jour ledit monjieur de Coucy 
treffaffa , jufques a lan mcccc. (jr neuf. Ei 
ledit monjieur comte de Marle feul defuis Fon 
mcccc. (jr 1 x. jufques au commencement de cc 
froces, (jr les arreraiges que defuis ledit com- 
D mencement font efcheus & qui efcharront doref- 
navant jufques a ce que lefdittes c c. livres 
tournois de rente auront e fle baiUees , ajjifcs , 
admorties , delivrees aufdits religieux. Et fem- 
blablement que lefdits deffendeurs , Jfeciale- 
ment ledit comte foient contrains (jr condamfnez, 
a rendre (jr fayer aufdits demandeurs la moitii 
de c c. livres tournois four une fois , (jr. la 
moitii des frais (jr defens faits (jr encourrus 
far lefdits religieux en lafourfuite (jr ladmor- 
tiffement de quarante-quatre livres deux fols 
Parifis de rente four monjieur I evefque jr cha- 
fitre de Soifions , (jr les faire tenir quit t es en- 
£ vers lefdits evefque (jr chafitre de la moitii 
de xx ini .fols Par. de rente , que ledit chafi- 
tre frent chacun an fur ledit monajlere , a 
taufe (jr far le moyen de l admor tiffement du- 
dit hoftel de ViUeneuve (jr des terres dudit lieu, 
CT de Baigneux , lequel admortiffement ledit 
comte de Marle eftoit tenu de faire faire come 
es articles de cette frefente efl declar e. Et oultre 
que ledit monjieur le comte foit contraint (jr 
condamfne a faire admortir far le roy (jr tous 
aultres quii affartiendra a fes deffens , la moi- 
tie des lieu, hoftel (jr monajlere dejjufdits , (jr 
des terres de Videneuve (jr de Baigneux , ou 


Digitized by v^ooQie 


6oj 


HISTORIA FUNDATIONIS MONASTERII 


6oS 


pour ce leur buller telle fomrhe quils pourrdni A annum quartam opus ipfum confummant 
loujter a admortir , & que lefdtts defende Urs ' --- * 

foient condampncz, es interejls & domriiaigei 
que lefdits religieax ont fouffert & fouffrent 
four r xi fori que les chofes defus demxhdccs n on t 
e fle xccomplies fr payees felon que ledit mori- 


totum, ecclefiam videlicet muris lapideam, 
ardefia tedam , in Campanili cymbala tria ; 
nominibus fundatorum ipforum alternarim 
tranferipta , in eaque ecclefia quatuor alta- 
ria optimo lapide polita' , circa quorum 


fieur de Coucy leur fondateur xvoit donne & niajus columnasquatuor arteas, cherubirri de- 
ordorinL Et cetera multa quas poteris videre fuper fulcientes , & unam columnam aliam 
in ledura articulorum prasfcntls demanda: i fuper altarismedib ad faerb-faridatri eucha- 
iquam habemus' intus monaftcrium , quae be^ riftiam cuftodieridam. Sedilia ad niiriiftros 
ne infpeda elucidant jus noftrum contra di- miflae^repaufandos a latere ipfius altaris , at-' 


ftos heredes domini de Coucy. 

Sequitur de gefiis per dominum AureUxnenfem B 
tam ex fufeepto onere , quam ex ipfx ... 

' ...•>■ fua fundatione. . 

Ludovieus io. Bencdidus es Domiric Deus, qui If- 
dux AureHa- c< j £ deftituere videris bene coepta, perficis ta- 
dus monafte- men ea. Hoc quia cum per primi noftri fun- 
rii fundator, datoris decelfum arbitraremur , dolentes in* 
cCptum hoc in ipfum monafterium 'definiri 
funditus imperfediun : fed tu , Domine , qui 
virtute tua nobis abfeondita in coelo opti- 
me difponis uriiverfa in mundo , fufcitafti 
nobis pro fundatore primo fundatorem fe- 
cundum lingularem ordinis noftri zelato- r 
rem ; quem IT annis mille quasliflemus , ftu- 


que pro fratribus' in choro ex ligno fumtuo- 
fe , modo operata decoro i' ftratam' pavi- 
mento eamderh ecclefiam quadratis lateri- 
bus & plumbatis. Vitras quoque in ambitu 
ccclefix feneftris facriftix & capituli diverfis 
relperlas coloribus , fotmolis fandorum ef- 
figiebuS, & fciitis fundatorum' magiftraliter' 
Compadas , libros perpulcros , miflalia thlo' 
vdluminfs magni fpeciofa , & aliud minus' 
fatis competens , quz tria limul ad . . libras 
Parif appteciantut. Item , legendatlhm pre- 
cio xxvii. librarum Parif. Pfaltcria-duo pul- 
pofae & de longe legibilis litterae , 'Valen- 
tia. . . . lib. Par. . Item , quatuor antipho-' 
naria prb anhbbbus choris , omnia unius 
voluminis magni Val... . Item, urium ariti- 
phonale B. Mariae ad Cantandum in medid 
chori, in quO futttmilTx votivae val.... Itcnri 


dio praeftaritiorem non iriveniflemus ifto: 
qui quidem ardentiori defiderio quod im- 

ta melius ipfe dominus Aurclianenfis dux 

reddidit ta fertam qua: fequitur. Confirmans frrxLfru dmA 

in primis fponte*& ratificans omriii qhae etcUJtx.fxttx. V- 
praefatus dominus Enguerandus per fuarii v Deiride faCriftlarti , Capitulum & collatio 3 
fundationis ftabiliverat praeferiptam litteram. nem cbntiguai de lapide voltatas fupra, quas' 

Sed St largius per unarii cartatri fuam anno dorriiitorium ; iri eo X i x. cellulas omni utcnA 

Domini mcccc i v. & merife Novembri feri- fili, pro refidendis tunc xnf. fratribus deceri^ 
ptarn, hds & omnes totius rioftti ordinis ter munitas, atqUe cloacas illis CbnjundasV 
fratres atque l?ona exemit , frariebi & quit- jj indeque clauftrdm Curti pilaribus dari lapi- 
tbs in perpetuum fecit ab omni pedagio ,' dis pulcre cotripofiturii , & mire defuper IA 
hoc tradudo, omnique firiiili jure' fbtfitani gno lambrucatuhT, atqufc in illo munduni 

. ./■> . - J' r*Lto_ *_■ i > o_. , 


carae, 


in futurum imponendo fibi & fuis debito iri 
eundis terris fuis de SoiJfons ) de Coucy , atquC 
etiam perCeterasubicumquepollideat terras. 
jEdificiaom-* ' 2 i. Et Wvfenit pVbtirius princeps perop- 
ma perfici 'quod ' prpmiferat ad' v expedien- 

dUm bptatiViii', ^uofdamque hic noftros 
pahes iriveriit^tque paucillos curii fe bpe-- 
raribs , qui pbifefettus 'ta'm ex quatUot mil- 
libus Iibraruria,' quas dbmina Maria hB 
t oucy fripra tradiderat , quam aliis 'fa- 
bricam ipfafri coritinuabarii Vidit autem 
ipfe in negotio grande 'adhlic opus r Cftarej 
ilee Co fortriidans illud' refpUit j fed utinani 
grandius foret appetebat ? Ut 'iri' perfedibnc 
illius mereretur peramplius. Cbnfeftim iri 
biVitates mifit nuricio^ ,' 'direxit ad villas pet 
caftraque fervos coatervare quotquot ad fa- 
bricam opportunos cuju^cftmque^artis ma- 
giftros. ' Applicant undique affluenter illi atri- 
plo de opere laeti, lricrurri fcicrites largririi, 
fecuri de folutione cclefi ad adnfri fe adap'- 
tint protrite', & fic expCdiiiht : qilo'd Infra 


f 


lavatoririm , & deinceps refedorium fubter- 
que Caveam , & fupra dcfpcnfam at coqui- 
nam fuis ornatas menfis & decdfttibus vafis } 
poftremo aulas majorem unam aliam mia 
norem, cum tabulis & bancis atque hofpitum 
cameras cum ledis aptis, fic quoque totuni 
domus quadratum & fupra illud ubique hor- 
rea fatis difpofita complebit. Et eodtfm tem- 
pore priorem feilicet ', F. P. Probi' & xiil 
fratres per patrem noftrum provincialerrt 
ipfiUs domini ducis inflantia diTedos, qui- 
bus humilis & intimo zelo ipfe exiit ob- 
viam , & eos aflbeiaris quafi Dei angelos huc 
venientes cum’ gatidio introduxit, qui ck 
tunt in Dei riomine inccepcrririt divina ce - 4 
lfeblarc officia ufque adhuc continuata. 

22. Jam fratribus itt hoc conftitutis loco, 
pius Dbmiftds ipfis declaratis operibus & do-» 
nis fupra impenfis non contentus , fed ex 
intima deVotione fua , praeterea loci hujus 
fundatibncrii 'atuat' abundantius , per fuam 
ut patet quz infcribiCur litteram. 1 - \ 

Loys 


Digitized by LjOoq ie 


609 


C^LESTIKORUM SUESSIONENSlUM. 


&rd 


Loys fils> de Fronte , duc dOrliens , comte ^ Come tes chtfes (jr aulttes font plus a piam 
de Volois , de Blois & de Beoumont , (jr de fpecifties (jr declarees es lettres for Ufdits re- 


Soiftons , & feigneur de Cottcy i Sovoir f ai fons 
d tous prefins (jr odvenir , que nous pour te 
ires grand amour (jrftnguliere devetion (jr af- 
fettion que nous ovons a la religion des Cclcjtins , 
eftont de l'ordre de S. Benoft , (jr nux religieux 


tigieux (jr leurs fuccefjcurs (jr oyont coufe d i- 
teiles t ttengnent (jr puiftent tenir & pofftder k 
t ouftours perpetuellepient en letir moin lefdittti 
cccc. lit/res de 'rente , quont afpfes & baitlees 
leur ouront «me odmorties (jr en moin morte , 


d iccfle , ejr efpecialement ou montftere des Ce- fons pour ve payer ouUunt finonce o nous ou k 

UJtins de la fainte Trini te de Villeneufvi lex' nos fuccefieurs > loquetle nous par tes prefentes 

ntftre cite de Soiftons , de lo fdndotion dUquel leur quit t ens (jr remettons ploinement (jr abfo- 

nous ovons prins lo charge; (jr ofin que eulx luement , (jr ice Ues cccc. livres Par fis de renti 

(jr leurs fuccejfeurs foient tenus (jr obligex per- f remettons foire odmortff par monfeigneur le 

petuellement frier Dieu pour nous , notre tres roy> (jrpar tous oultres a quiil pourro oppor- 

ehiere (jr amie eompoigne lo ducheffe > nos en- B tenir. Si donnons en mondement o nos omeS 

(jr feoklx gens de f temptes » (jr ii tous nos oul- 
tres juftkiers (jr effici er s k qui il opportieht , 
que lefdits religieux (jr leurs fuccifieurs •, de 
notre prefente grttce , donat ion (jr fondotton , 
or donnons par ces prefentes ,fi eome outrefois focent joyr (jr ufer paifiblanent (jr obfolument, 

avons f ait en notre t eft ament , que ftx freres fons leur donner , fouffnr ou permetire fairt 

religieux dudit ordrc foient fondez (jr appli- en ce aucun empejihement oucunement au con- 


rr 1 ) ° rr J 

fans , predttcjfeurs cr fuctcJjcHrs > fiux n*s 
tres chors cottfins mefftre Henri de Bar. (jr 
meffirc Engcerrand * jadis feigneur de Goucy 
(jr comte de Soifjons , nous ovons ordonne (jr 


qnez, a lo fondation dudit monaftere , (jr pour 
la fondation , vie (jt fuflentation dic eulx fix 
religieux , t jr augmentotion de 1’offce divin & 
dudit monafitre , (T auff pour confideration de 


troire : (jr que te foit ferme ihofe (jr ftoble k 
touftours , nous ovons foit mettre noftre fcel k 
tes lettres , fauf en aultre chofe noftredroit & 
mois l aut rui en toutes. Domne Paris ou d A- 


ce que nous ovons foit deditr l ’ e glife dudit mo- Q vril mcccc» (jr quotre. 
ntftere , (jr y foit mettre por ledit ordre en In 6ujus ora five pede feri bitor t Per do- 
notre prefence ung pricur (jr douze freres reli - * minos de tdmero computorum didi i domini pri- 
gieux pour commender k l’ aidc de Dieu (jr per • . mo vifa. Expedito de txprejfo mandato dicli 
petuellement continuer oudit lien & cglift les domini nofiri ducis k 


heures haultes de Coffce divin , ofin que eulx, 
leurs flrviteurs , ceulx qui venront (jr entre- 
ronten religion oudit lieu ,(jr leurs fuccejfeurs 
puiffent mieux ovotr leur vie , fuflentation (jr 
neeejfitez, leur ovons de ccrtaine fcience (jr 
grace efpecial donne (jr oumofne , (jr par ces 
prefentes donnons & aumofnons quotre cens 
livres de. rente annue Ile & perpetue Ile , (jr ^ 
toutes odmorties , come en tel cos oppartirnt. 


Hic deefi unum folium x 
23» Porro ex ipfius domini LuudVici Novum In- 
gratia abundanti fuum fufeepimus dotium 
per bene authenticam cartam Parilius ferip- ' 
tam anno Mccccvn. in Augufto, quod do- 
tium pro expeditiori modo hic declaro > uc 
in littera ipfa notatum invenio» 

Dotmons aux religieux , prieur & convent 
des Celeftins de ViUeneufve un millier de fo- 


pour laquelle rente acheter nods leur ovons foit goux k deux hars , (jr cent fommes de bufehes 


baiUer en deniers cotitens lo fomme de fix mille 
livres tournois. Et ce nonobfiont voulons que 
tcelles quotre cens livres Parifis iis oyent & 
prennent chacun an por egale portion aux quo- 
tre termes de Pafques , S. 'jean-Baptifte , S. Re- 
my (jr Nocl. Prem/eremcnt , o loS. Remy pro- 
chain venknt , fur notre domoine de notre com : 


k les prendre (jr ovoir des mointenont chacun 
an perpetuellcmcnt par eulx (jr leurs fuccejfeurs 
religieux dudit monaftere > pour leur choufaige 
(jr ufaige > en notre for eft de lEfgle ,oudftche 
de Volois ; e eft i fovoir , lefdites cent fommes 
de bufehes k lo mefure de noftreditte foreft di 
t Efgle , ou lieu toutes voies moins domoigoble 


te de SoiJJons , jufques k ce feulemcnt que nous pour icelle foreft , (jr plus proufitoble pour Icf- 

leur aurons icelles cccc. livres de rente hien dits religieux por monftree (jr delivronce dn 

& fouffifamment offis tultre par t en lodite com- ® verdier de loditte foreft t (jr de fon Ite utt nant » 


te ou environ , laquelle do it eft re achetee du- 
dit orgent por nous o eulx boifte pour cette 
caufe , come dit eft. Et les chorgeons feulement 
oultre 1’offce canonique d un obit perpetuel , (jr 
dune mtftc quotidtenne (jrpegpctueU r, qui fero 
for eulx dite & cclebrec a Cautel derrier It 
grand outel de loditte eglife en noftre chopelle, 
que nous y ovons ordonne eftre fondee en Ihon- 
neur <jr ou tiltre de S. Anne mere notre-Dome, 
des benofies trois Maries fes fi Ues, de S. Mar- 
the , Magdelaine , Catherine , Agnis , Agathe * 
Morguerite , Vrfte , (jr de toutes les autres bcr 
noiftrs fainte s martyres ejr vierges de par odia,, 
Vet. Script. (jr Mon. ampl. Colle di. Tom. VI. 


Si donnons e» mondement , &c. Hujus doni 
jure fuimus fatpe ufi, ut poflumus per multa 
mandata & congenia a dido domino vel 
fuis conccffa probare , fed negligimus nunc, 
quod parum proficuum eft computatis ex- 
penfismeccflariis. 

2+. Dominus quoque idcm.donaverat pri- g t ptivil#* 
dem, fcilictt anno Domini mccccii» ii)g ium ‘ 
menfe Februario omnibus domibus & fra- 
tribus noftri ordinis in Franciae regno condi- 
turis, ut portemus & affigamus fuos penun- 
ccilos, quotiens & in omne*venturum tenv 
pus, cum nobis congruerit, fuper & in domi- 

aq 


Digitized by v^.ooq ie 


6 u HISTORIA FUNDATIONIS MONASTERII 6 1 2 

bus, terris, & ceteris potieflionibus noftris, A ccptores ipforum dominatuum debent didos 
praecipiens ne ulla armorum gens in ipfis firmarios compellere , immo debent ipfi re- 
prxfumat nocere (ub poenis. Quin etiam ceptorcs nobis jurare non cotftra venire , 
quod ferrarii verprovifores fui, necne qui- poenifque multari , fi fccus faciant, ut cefi 
cumque alii non granum , non vinum /non fante qualibet difficultate potiemus integre 
pullos aut foenum, five quidpiam in noftris didas fummas recipere. Hic tradatus nobis 
domibus & cenfariorum noftrorum , etiam erat perutilis , licet fecutus fit perinde effe- ' , . 
pro fua propria & domus fux provifione aut dus pufillus , propter variationes quas ftatint 
fuorum m.poftcrum fucceflbrum temere ca- videbis. 

pianr. Conceditque nobis & ipfis ccnfariis 26. Nempe Carolus ifte ab hujus inve- Fit captiva* 
‘ noftris -hujufcemodi generofx litterx vidi- teratis regni hoftibus in prxlio eft compre- & *■•**#» 

mus unum aut pli4a fieri , vim originalis in henfus , & in Angliam tranfvedus , ibique ducltut ' 
fe habentia , ut poflimus& noftri ea firmius B annorum xxv. detentus tempore. Poft cujufc 
gratia tueri in omne tempus. ad partes has reventum , nobifeum fecit an- 


Ducis czdet. 2 5 . Cum enim eflet P&ifius cum domino 
filo rege dominus dux prxfatus , quia frater 
ejus, ■& fux domus merito in regimine pri- 
mus, princeps , ipfc quia plenus pace ibi iner- 
mis cum fimplici quo volebat comitiva, ut 
fecurus ambulabat , & qui nulli nocuiflc 
voluerat , fic alios numquam nocere fibiexi- 
ftimabat. Sed fuggeftor malignus fuos pro- 
pulit diabolus difcipulos, qui fxva prx in- 
vidia vigiles excubias node captantes , per- 
fxpe cum in vico tranfeuntem ancipiti in- * 
fixerunt gladio graviter , ita quod defecit 
vita. Sed vx illorum , vx & corpori & ani- 
mx, fcclus qui patrarunt tantum fadum in vi- 
gilia S . Clementis in anno Domini mcccvii. 
Fuit tamen quo decuit honore , & non fine 
inaudito moerore , inhumatus in capella fua 
quamfpeciofa ccclefix fratrum noftrorum 
r Parifius. Animam cujus contineat paradifus. 

Fiat, fiat, per Dei mi feri corcl ia m. 

Ciroiosdint 2 j. Dominus Carolus prxdidi Ludo- 

iptius heres. v j c j fi}j us h ercs c j (ubftitutus : cui reddi- 
dimus terras de cUmecy & Levri , ipfas , ut ] 
fupra patuit, per prxdidum patrem fuuma 
Raffe pro nobis .emtas nobifque traditas tunc. 
Sed cum non valerent in proventu annuali 
fummam ccc. librarum Turonenfium fuper 
terris ipfis aftignatam nobis in dedudione 
cccc. librarum Parificnfium donatarum per 
didum patrem pro fundatione, ut fupra ca- 
vetur;, cum etiam nec potient admortizari , 
ut nobis erat promitium fieri , quia de do- 
minio plurium ecclefiafticorum vftorum & 
nobilium dependent in feudo, qui quovis 
modo noluerunt admortizare , propterea ip- 
fas refumfit dominus idem Carolus anno 
Domini mccccx. & diexvn. Februarii, qui 
pro illarum recompenfatione terrarum nobis 
affignavit ccc. libras Turonenfcs , inftiper & 
& reliquas cc. libras Turonenfcs fuper re- 
ceptas fuas confitatus Sueffionenfis & baro- 
natus Couciaci, annuarim ad quatuor coni- 
' fuetos terminos recipiendas de didarum re- 
ceptarum primis & expeditioribus denariis 
nobis foi vendas per firmarios , 8 c mercatores 
ipfarum quos praecipue vellemus eligere, fic 
quod ipfi cenentur noftrx ecclefix obligari 
ad didam fummam quolibet anno nobis pet>- 
fblvendam. Ad hoc quoque explendum re* 


no Domini mccccxlii. xv. Februarii die fe- 
quentem tradatum. Verumtamen cum pa- 
rum valde , illo quo captivus fuit tempore 
toto, potiemus de dida proxime cccc. libra- 
rum Parificnfium aftignationc habere, fup- 
plicantibus nobis recradidic pofiefliones qux 
noftri occafione fuerant a Raflc jam fato 
emtx, & ceteras etiam quaflibet,quas idem 
dominus habet in locis* ipfis de Cltmecy & 
Levri ad titulum firrnx per nos renendx per 
xl. annor, tempus, finiendorum mcccclxxxh. 
in fefto Pafchx. Hoc pro centum & viginri 
libris Parifienfibus annualibus de dida cccc. i 
librarum fiimma defalcandis, cum padis 
quod , ipfo pendente fpatio, debemus Coi- 
vere onera ad qux tenentur poflefliones di- 
dx,& retinere in fufhcienti ftatu domus & 
pofiefliones ipfas , nifi adverfans cvenrus 
guerrx vel ignis eas demolierit. Debemus au- 
tem £ tradere fingulis annis didx padionis 
receptori fuo Sucflion. quittantiam de ipfi» 
cxx. libris Parifienfibus. Verum certe dida fir- 
ma , omnibus fummatis penitus ex ea qux 
poflunt provenire nobis, non valet quolibet 
anno ultra lxxx. libras Parifienfes etiam ad 
altiorem calculando taxam, attentis reparir 
tionibus qux magnx funt , hoc anno maxi- 
me , quo in ftagno de Vourant , in curando 
expofuimus xxx. libras , & in domo firnix 
de Clsmeey xiv. libras vel circiter reftaurando 
ruinam. Ideo in xquo confcientix deberet 
nobis dux reftituere pro anno quolibet ip- 
fius firrnx xl. libras Parifienfes. Sed non 
imputetur noftris patribus tam caram ac- 
ccptaflc firmam , eugi melius fuerit fic quam i 
habere nihil. 

27 . Querimonia illico eidem domino pro 
noftra parte exhibita contra fuos receptores, 
Sucflionis videlicet & Couciaci , nolentes 
debitas nobis cccc. libras Parifienfes folvi per 
firmarios receptarum ipforum locorum no- 
bis, ut prxmittitur , extitit conceflum per 
didum ducem Carolum , immo ipfi recep- 
tores per manus fuas de jam tada cccc. li- 
brarum fumma fatis paucas folvebant, dum 
cis placuerat, pecunias tantum inde quod 
idem dominus dux nobis debebat arreragia 
quam multa : & audita fupplicationis qux- 
fcia prxdida , per fuutn mandatum anno 


Digitized by 


Google 



; 


6 1? CjELESTINORUM 

Domini mcccxlii. Februarii dic xv. datum,' 
praecipiendo injungit magiftro generali fua- 
xum Ananciar um , quod faciat nobis per di- 
dos receptores folvi didas cccc. libras Pa- 
rificnfcs , fecundum formam litterae fuae, fu- 
per hoc nobis fupra fadae , id cft quod ipfi 
receptores aftringant firmarios folvcre, de- 
dudis receptatori SueflionenA cxx. libris Pa- 
rificnfibus, pro quibus habemus. ad firmas 
didas terras de Clamecy fic Levri tempore 
ipfius firmae tantummodo durante. Sed poft- 
modum pro totali cccc. librarum Parifien- 
fium debebunt compelli , ut fupra cavetur. 

4 28. Sed quicquam nobis fuerit conceflum 
per prarmiflas litteras , five mandatum , num- 
quam tamen potuimus fic agere quod fol- 
verentur nobis per didorum Armariorum 
manus : verum pet didos receptatores 
recepimus anno quolibet iftis temporibus , 
primo per illum de Coucy fupra fua recepta 
centum librarum Parificnfium tantum, fic 
hoc in pejoribus perfaepe quas habeat affi- 
gnadonibus per nos profequendis cum am- 


SUESSIONENSIUM. 614 

. piis laboribus fic expenfis , aliquando in cera, 
in vino, in pifribus, pro multis faepius caro 
pretio per ipfutn. traditis. Per illum autem 
Sucilionenfcm receptorem cum firma quam 
tenemus de cLtmecj praedida aln. in anno 
xxiv. librarum-' Parifienfium cum maximo 
labore habemus folutas. Propter quod idem 
dominus in multis centenis libris eft nobis ob- 
noxius in arreragiis ; fed fufpicor quod eo 
vivente , cui det Deus bonam vitam, non 
melius habebimus, cum iteratis vicibus fu- 
per hac re fuerit per nos (upplicatum , nec 
tamen aliter, quidquid vetbo curiali fpon- 
deat , curavit providere. Si tamen cum ha- 
buerit fueceflorcm , procuretur totis viribus, 
ut fecundum praedidae fuae feriem litterae fol- 
vamur per manus didorum Armariorum, 
quemadmodum noftri fratres de Amberto 
agunt Aurelianisln fimili negotio, tunc bene 
erit nobis. Sane fi hoc accuratius procure- 
tur in futuro, ad hoc perveniemus dante 
Deo. 


M 


J OH ANNIS IPERII 

> 1 

CONTINUATUM S- BERTINI CHRONICON (<*)• 

Ex mf codice inclyti monaflerii S. Vcdajli. 



Ustas i us abbas l i v. cogno- 
mento Gonier , FlandrenAs, 
dc Infula nativus , hujus loci 
monachus, Waltero ad patres 
pofito.eft in abbatem cledus , 
fic per Jacobum Morinenfem 
confecratus. Qualiter autem in regimine 
fao vixerit, nihil nobis prifeorum feripta 
commemorant : annis tamen tribus rexit , 
fic obiit anno Domini mccxcvii. quo anno 
Philippus rex Infulis , ut cam fuo dominio 
manciparet j magno cum exercitu venit, fic 
divifo exercitu , Robcrtum Artefii comitem 
Cum militibus multis Fumis milit, ubi Fla- 
xningos vicit , fic villam Furnis captam ex- 
fpoliaramque igne confumAt, captivos fuos 
ad S. Awdomarum recluAc , in quo conAidu 
Audomarehfes ei auxilium praebuerunt. Quo 
fado, Philippus rex totam Abi Flandriam 
quam diu afflidaverat , ufurpa vit , Guidonem 
Flandriz comitem duobus cum Aliis , nec- 
non multis aliis Flandrhe nobilibus , ad fc 
fub fpe boni vocatos incarceravit. Corpus 

(*) HInd Chroaicoa habes in noftro Anecdotoium the- 
fauro, tom. j. 

Vgt. Scrift. & Mon. ampl. Colle fi. Tom. VI. 


C abbatis fcpultum traditur ante aram Scbay» 
ftiani martyris. 

demius se Onina abbas lv. ArtcfienAs, 
vir admodum religiofus , qui anno ( promo- 
tionis) tertio dc xxiv. libris ParifienAbus a 
Willclmo de Niele monacho atque fub- 
peiore conventui emtis, unam miflam in 
dies celebrandam pro animabus omnium, 
per quos ccclcOa aliqua bona habuit fic pof- 
fcdit, fic omnium fratrum tam vivorum 
•- quam defundorum , cufn cotleda Inditu , 
inftituit, o^dodtcim libras dc didis xxiv. Ii- > 
^ bris pro eadem adignando. Item de eodem 
lampadem in veteri monafterio de die no- 
duque arfurani ordinavit. IpAus Willclmi 
de Niele , fratrifque fui Simonis ex eodem 
anniverfarium inftituit. Item , quod magiftri 
conventus annis Angulis coram priore , fub- 
priore fic aliis de conventu de omnibus bo- 
nis Abi commiflis rationem reddant , fic dc 
illis bonis nihil alienare Aneipforum licentia 
praefumant, przcepit. Uc omnia bona con- 
ventui appropriata in perpetuum perma- 
neant, conceffir. Circa cujus initium Bru- 
genfes fe a Francis infcftari dolentes, pro* 

Q.q ij 




Digitized by 


Google 





XXII. 


6 i$ JOHANN 

prio e folo eliminarunt , & multos fua in villa 
qui fugere nequibant jugularunt. Quare far- 
viflimum bellum in Flandria , Francis eam 
impugnantibus , ortum cft; & praecipue ante 
Curtracum , ubi Robertus Arrefii comes 
cum Lii. baronibus de nobilioribus totius 
Franci* atque innumera multitudine Fran- 
corum ipfo die tranflationis Bcncdidi , anno 
miilelimo trecentefimo ceciderunt. Eodem 
anno Flamingi ex tanta vi&oria fupcrbicn- 
tes , ante fandum Audomarum, ut eam fibi, 
fient totam Flandriam fubjugarent , magno 
cum exercitu venerunt : fed Audomarenfes 
eos ad propria redire coegerunt , de Flamin- 
gisin parafceve Pafchx ultra quindecim mil- 
libus interfe&is. Quo anno etiam ab Phi- 
lippo rege Francix juxta Montem in Peulia 
expugnantur, ubi de Flamingis tot cecide- 
runt , ut campus mortuorum cadaveribus 
operiretur. Noder dEgidius videns ccdcfiam 
ex perturbationibus tantis facultatibus di- 
minui, nimium triftabatur, & quod fui contra 
eum machinabantur religiofi , unde ordo 
periclitaretur, honori ceffit & oneri, anno 
mcccxi. regiminis fui anno xiv. qui annis 
aliis xm. cum penfione intus inter fratres 
honefte vixit , & obiit anno Domini mcccxxv. 
*lmmo Jo-Clemente* in papatu vivente , qui ad re- 
hannex * 1I *qucftam Philippi Pulchri eligitur Lugduni, 
& ex tunc fedes Romana ad Franciam tranf- 
latatur, quz illic annis lxxiv. fedit , & ia 
Vienncnfi concilio Clcmcntinas fecit , Phi- 
lippo Pulchro in Francia regnante , & in 
Flandria Roberto filio Guidonis in regis car- 
ceribus defundi militante. 

Henricus de Condescukje in valle Caflc- 
tenfi abbas lvi. ,/Egidio huic ccclefise ce- 
dente prarficitur , quam depauperatam in 
tantum invenit, tum propter difeordias & 
litigia fuum inter prxdecelTorcm & conven- 
tum prxhabita,tum ob detentionem injuftam 
atqne confifcationem bonorum noftrorum 
per Fiamingos , atque corumdem bonorum, 
ob bellorum impetum dcftru&ionem , ac de- 
bitorum fub ufuris contradorum compadio- 
nem , m unde religiofi fui vivere deberent 
hic non haberet, per domos noftras in Flan- 
dria difpcrfim alendos mittere coadus fuit. 
Er ut nonnulli ferunt, adeo depauperabatur 
ecclefia , ut fi panem , cervifiam , aut aliquid 
unde fui alerentur habere voluiflet, fignetum 
fuum piftori , & braxatori fas fuit ut mitterer. 
Philippus Strabo Francorum rex hujus coe- 
nobii condolens diminutioni, omnia hujus 
monafterii bona temporalia extra flandriam, 
quia per Fiamingos alia detinebantur, de 
gratia fpcciaii fua in manu rexit, ac cuftodi 
ad hoc per conventum cledo gubernanda 
commific , debitorum ufuras caflavit , credi- 
tores de fua forte contentos fore juffit, & 
ut nulli nobis & fidejufforibus noftrisad quin- 
quennium molefti eflent mandavit. Demum 
devidis Flamingis in valle Cafletcnfi per 


IS IPERII 616. 

A Philippum de Valois Francix regem , comi-, 
teque Flandriz in fuo dominio reftituto, bona 
noftra Flandrcnfia nobis funt ex integro rc- 
ftituta; unde nofter abbas deperdita fui mo- 
nafterii recuperavit , Palmam de Popringhes 
retraxit , Anianiamquc acquifivit, chorum 
per Guilbcrtum , de quo fupra , fumtuofo 
opere incoeptum, fed prx nimia fumtuofi- 
tate incompletum, dejecit, & novum cho- 
rum anno Domini mcccxxx. incoepit , & de 
confenfu Morincnfis epifeopi fuique con- 

B ventus bona competentia ad complemen- 
tum ordinavit. Clauftrum a domini parla- 
mentorio ufquc ad parlamentorium convena 
tus cum capella S. Ludovici xdificavit. Item 
infirmariam , portam anteriorem cum came- 
ris antiquis, duas turres in fine magna: aulx , 
domum de Malvault , & apud Arkas & Po- 
pringis plura xdificia inftituit. Conventum 
fuum , quem fui in initio multum exiguum 
atque egentem invenit , ante fuum exitum 
toto puroque in argento in refedorio fer- 
vire fecit , ubi fcutellas oduaginta , falferios 
triginta quatuor , fcyphos triginta ad hoc 

C ordinavit. Ad cameram fua omnia vafa ar- 
gentea appropriavit. Duo volumina pulchra 
Speculi hiftorialis Vincentii feribere fecit. 
Repofitorium Dominici Corporis in dic Sa- 
cramenti deferendum dedit , bacufcim pafto- 
ralcm ab epifeopo Attrebatenfi cmit,cappam. 
unam hiftoria S. Silveftri ornatam fieri fecit. 
Quinquaginta & tres monachos vcftivit, dc 
quibus quinque abbates, duofcilicet hoc in 
loco , dtro in Alciaco , & unus in S. Richario 
effluxere. Cujus in tempore per Johannem 
XXII. in Francia fedem tenentem Clcmcn- 
tinx per Clementem quintum compila t* 
publicantur , & ad ftudia univerfalia mittun- 
tur. Flamingi fuum contra comitem machi- 
nantur, per Brugenfcs Sdufa villa combu- 
ritur. Tcmplarii per Clementem quintum 
deftruuntur. Nofter Henricus regiminis fui 
anno xxiv. moritur, & in choro ab ipfo in- 
coepto fepclitur anno m cccxxxiv. Bene- 
didp XII. ecclefi* Dei in Francia prxfidentc, 
in Francia Frajicifco de Valois , & in Flandria 
Ludovico de Nevers militantibus. 

Alelmus Bristel Bolonienfis de villa Ineat 

E abbas lvii. per Henricum prxdeccflbrem 
fuum monachatus, & eo mortuo , quia vir 
induftriofus providulqueconfilio erat, in ab- 
batem eft ele&us , & ab epifeopo Raimundo 
confirmatus. Qui Philippi de Valois & Johan- 
nis regum Francix confiliarius extitit , cujus 
in tempore refervationes beneficiorum per 
Clementem VI. ortum habuere , bellumque 
illud diuturnum atque immane , nec [ per ] 
papam fedandum, inter Philippum de Va- 
lgis ex una, & Eduardum Anglix regem 
ex altera parte, prartendentem jus in regno 
Franci* , furiit : unde innupiera mala per to- 
tam Franciam , Picardiam , atque Flandriam 
evenere , & cum diverfis congrcffibus pu- 


Digitized by 


Google 


<Si7 CONTINUATUM S. BERT 1 NI CHRONICON. 618 

gnatum cffct , fcilicct apud Sclufam , ubi A Dei praedicans in capitulo, a cuneis diligi- 


Franci cum navibus multis perierunt, & in 
CreJJi , ubi Ludovicus comes Flandrise cum 
regibus atque Francis multis ceciderunt i 
tandem juxta Pi&avum Johannes Franco- 
rum rex cum Philippo filio fuo juniore per 
principem de Galle capitur, & ad Angliam 
deducitur , pro quorum redemtione pecunia 
in Artcfia colligitur , ad quam colligendam 
Alelmus nofter abbas per Francorum regem 
ordinatur, qui annis iv. didam coli edam 
exercuit, & tum ab ecclefiafticis ultra cen- 
tum xxu. millia vm. c. xvm. regalium aurco- 


tur, eique cura forenfium caufarum com- 
mittitur. Demum denuo Parifiis juris cano- 
nici gradu honoratur» Interea Alelmus mo- 
ritur , quare revocatus Johannes , omnium 
votis, Spiritus-fandi voce, in Annuntiatio-, 
nis beata: Mariae vigilia in abbatem eligitur, 
& poft paicha cum, litteris fuis commenda-, 
titiis regis Franci*, Ludovici comitis Elan- 
dri*, ac dodorum ftudii Parifienfis , ad Ur- 
banum V. Avenionem fui pro confirmatione 
proficifcitur , a- quo & grate fufeipitur , qu®- 
iitaque fua ad optatum expediuntur, tum 


rum dida pro deliberatione didis ailnis re- B quia Urbanus hunc Parifius in decretorum 


cepit, annoque quarto obiit : quare com- 
putum Tuum reddere minime potuit, ad 
quod reddendum fuccefTor ejus Johannes 
per Franci* regem compellitur. Et omnibus 
pofitis & dedudis , Alelmus plus reccpifte 
quam dedifle feptem mille xxvii. regales 
aureos invenitur , demtis xvi. c. regalibus 
aureis fuo pro labore & falario , videlicet 
annis fingulis , n n. c. fibi quittatis omiflis. 
Ad qux 1111. c. hzc ecclefia annis fingulis 
dida pro redemtione taxata exftitit , qux 
Alelmus fuis in feripris pro foluto firmavit 


exercitio alumnum habuit, a quo.etiam cc- 
clcfiam iftam pro fervitio camera: apoftolic* 
ad odingentos florenos, cardinalibus con- 
tradicentibus & in quantum poterant refi- 
ftentibus, taxari ac regiftrari procuravit. Qua- 
re eidem Urbano anniverfarium fuum fin- 
gulis annis hic celebrandum , fcilicct ante 
Natale Domini obtulit. Quibus expeditis, 1 
Johannes abbas , ctfi non faciliter proptec 
prxdones Burgundiam occupantes, fuis cum 
litteris in vigilia Trinitatis ad domum no- 
ftram de Salpervvinch venit, & in vigilia Sa- 


1 p * 

Hic comiti Flandriar aflifias & impofitiones ^ cramenti jocundc in fuam ccclefiam introi-; 


generales apud Poperinghosafcenfiit, & de 
emolumentis duas partes comiti tamquam 
fiipremo, & tertiam fibi attribuit. Cum Rai- 
mundo Morinenfi epifeopo de baculo pe- 
tente & hircinis pellicibus in Parafcevc Paf- 
ch* dandis concordiam fecit. Contra Jo- 
hannem de Montc-corneto, quod Bafivar- 
nefto non fit prioratus , fententiam obtinuit. 
Iftius in tempore Calefium ab Anglis unde- 
cim menfibus obfdfum vi capitur , & Scoti 
ab his qui Edouardi aufpiciis in Scotia mili- 


tum fecit , qui fuo a conventu cum folem- 
nitate recipitur. Ejus tamen in ingreflu con- 
vivium folemne confucto more non para-’ 
tur. Hic receptus ccclefiam fuam in terdai 
parte omnium bonorum diminutam repetit^ 
& per venditiones ad vitam in quatuor mil- 
libus & triginta libris Parifienfibus in pec ti- 
niis, & ad DccccLxxxviri. raferias bladi, inf 
puris, undifiis debitis , in xlii. millibus 
Francorum auri obligatam invenit. Qui 
fciens fu* ecciefi* ftatum , omnes vafailos 


tabant fuperantur. Johannes rex Francorum D ac infeodatos fuos ad fe vocavit , & ut qui. 


- in Anglia moritur, & in Francia tumultus 
populi pullulat , & per Anglicos Francia va- 
datur. Tandem Eduardus cum Francis pi- 
cem facit, & ducatum de G bienne , & comi- 
tatum de Ponthieu , de Poticrs , de Ghines , 
villam de U Rechelle di&am pro.pacc abfquc 
pmni homagio regi de illis faciendo accepit. 
Nofter Alelmus poftquam annis xxxii.prx- 
fuiflet , & circa *dificium novi chori ab gen- 
tico incoeptum diligens profccutor extitif- 
fet, fpiritum efflavit in auras, anno Domini 


libet homagium prxberet de eo quod tene- 
ret indixit. Quare fcoda multa deperdita re-, 
cupcravit, occulcata vero in lucem produxit, 
& omnium illorum regiftrum a centum an- 
nis de novo fcripfit, noftraque fcoda dq 
confenfu conventus, ut judices fuis in villis 
haberent inftituit. Cum comite Flandri* fu- 
per afCfiis de Ptpringis ab fuo prxdeceiforc 
Alelmo concedis altercationes habuit , ad- 
tertiam partem, quam Alelmus fibi retinue- 
rat , confenfum non prxbuit ; fed cum co- 


jytcccLxv. Urbano V. papatum in Francia. £ mite , licet per vim, fuper dimidia parte coo- 
tenente. Htc apoftolorum capita diu quxfita . ventum habuit; & fic ha&enus media pars 


reperit, & in Latcranenfi ecclefia colloca- 
vit. Regulam beat* Brigittxa Chrifto com- 
pofitam juflu Domini confirmavit , Carolo 
filio Johannis in Francia regnante, & in 
Flandria Ludovico de Male principante. 
•f.cogno- Johannes quintus* Longus, de Ipra tertius, 
® ,a * 0 « abbas Lviii. fub Henrico monachus , &ab 
Alelmo fuo prxdcceflore Parifius ftudendi 
caufa cft miflus. Qui philofophix, theolo- 
gi*, decrctorumque fcientiis imbutus, ad 
monafterium revocatur, & fratribus verbum 


ecciefi* mediaque comiti manfit , a quo pri- 
vilegia prxdccefforum Flandri* comitum fu- 
per navi dePopringis confirmari' impetravir. 
Et fic navigium de Popringis cl. annis prae- 
termiffum innovavit , adeo ut a tota Flan- 
dria ufque Popringis libere navigare poffit. 
Circa quod navigium cum Popringenfibus 
conventiones multas habuit, & de emolu- 
mentis havigii mediam partem Popringen- 
fibus, mediam fibi refervavit. 

Anno fui fecundo fuper redditione cooi- 

n Q.q»i 


Digitized by 


Google 


6i 9 JOHANNI 

poti domni Alelmi regis pro redemtione A 
per ipfum fa&i Parifius mandatur , & fu is 
cxcufationibus repulfis , compoti labyrin- 
thum intrare compellitur : in quo omnibus 
pofitis & dedu&is , Alelmus plus recepiflc 
quam dedifle feptem millia viginci feptein 
regales aureos in compoti conclufionc repe- 
titur , ut fupra de Alelmo patuit , quam fum- 
mfam eodem, anno Johannes folvir. Anno 
fui tetrio' cum Ademaro Morincnfi epifeo- 
pd litigia ttia habuit. Primum , quia banni- 
tos rtoftris ex terris ad propria loca audori- 
tiW propria reducere voluit. Secundum , 
quia noftrum abbatem venire ficut alii prz- g 
lati compellere intendit. Tertio quo ab- 
bate!»! noftrum ftilum fuum cum epifeopo 
fctibcrtt,Jdlutem cnm omni reverenti a mu- 
tare, Stloco faluris fuljje&ionem ponere ni- 
titur. Itt quibus omnibus nofter Johannes 
eunt devicit?, Sc ceflfum huic ecclefix litigii 
earia per ipfum impolitum , appellatione 
kftierje&a , annullavit Contra dominos de 
Baffdnr, hujus villaf 1 luam cccldiam violen- 
ter oblidentes , St unum malcfadorem j§W/- 
biudkm fiio dtc monafterio per vim extra- 
har! tes, fonrenriam obtinuit 5 di&os vero ad 
reparationem feriendam coegit. A Caroio C 
Francorum rege nec. libras Parificnfes caufa 
deeimx eidem a fede apoftolica concdfie 
debitas > ob hojus ccclcfKc depauperationem 
qulMSrr proetfravir. Cujus in tempore per 
Jtaglioos tota illa provincia depopulatur, 

Sd Arfcas comburitur, Sc de familia abbatis 
ad eant tuendam miffi xxxvii. ab Anglis ca- 
piantur. Gaftclhjm S. Audomari a fexdccim' 
captiVis Anglicis illic jacentibus ruptis car- 
C eribus capitur » iiludquc tenere nituntur : 
fcd a civibus ante vefperum recuperatur. 
GregoriusXI. fedem fuam deFrancia Romx 
antiqua in fede repofuit. Quo mortuo, Ur-^ 
feanasVl. eligitur; fed cardinales Franciz 
fedem apoftolicam iterum fuam in patriam 
trahere nitentes, Clemintem feptimum ele- 
gerunt , St annis xl. illud fchifma continua- 
runt. Et quia dido in fchifmate Clementi 
feptixnO fuifque fuccelforibus Francis tota 
cum Francia adhzfimus, bona noftra in Co- 
lonia , tamquam bona fchifmaticorum per 
Urbanum VI. confilcantuT, Sc per xxvi. an- 
nos wfque ad Alexandrum V. a Colonicnfi 
archiepifcopo tenentur. Ph i cippus Audax 
dux Bargundiae Margaretam Ludovici comi- £ 
eis filiam uxorem duxit, qui Bcthuniam vil- 
lam dedit, ut Sclufam libi magis propriam 
acciperer. Nofter Johannes abbas quantum 
potuit foa eccidix ddnec vixerit profuit : 
fed ob gaerrSS Arigiicorum , Francorum , 
Flammgorum tumoltdationes, pro- voto eam 
m deperditis reftaurarc minime potuit. Tan- 
dem regiminis fai anno xvm. fpi ritum emilic 
anno DoofiniKicccLxxxiii. Sc in capella beati 
Dionylii juxta Johannem r n. de Ipra fecun- 
dum fcpclirur , cujus in anniverfario coa- 


S IPERII 


620 


ventus quatuor pota vini confedi, quod dare 
vocant, a cuftode ecclcfix de gratia accipit. 
Urbano VI. Romam Sc Clcmcntc VII. in 
Francia papatum tenentibus ., Caroio in Fran- 
cia , Sc Ludovico de Male in Flandria mili- 
tantibus. 

Jacobus iii. Bolonienfisde villa Condera 
abbas lix. vir prudens, Johanne fublato dc 
medio, in abbatem eligitur, Sc Tornari, be- 
nedicitur , Sc feria tertia lequcntc in mona- 
fterio recipitur , qui illud milerrimo in ftatu 
prxdecdTorum reperit, Sc de omni recepta 
illius anni nifi mdcccclii. iib. vi. foli- 
dos libere ad burfam invenit, tum obguer- 
rarum perturbationes, tumob redituum ad< 
vitam icilicet mmcccxviii. libr. iv. folidi 
monetx regis annuam obligationem , tum 
propter bonorum noftrorum in Flandria de- 
tentionem a quodam Jacobo Scoiellare mo- 
nacho hujus loci , fed fugitivo poft illius 
Jacobi eledionem , Sc in Ichifmatc Bartho- 
lornxo antipapx adhzrentc. Qui Jacobus 
Scotcllare dum intro effct , officium cufto- 
dix ecclefix, Sc OxeUrc , ikelbeke , Broxele , 
Sc hofpitarium cum aliis parvis receptis ge- 
rebat, quar omnia dum fugeret pro pecunia 
obligavit, Sc qux de illis receperat fecum 
portavit. In abbatem hujus ecclcfix fe bene- 
dici fecit, Sc pro abbareper totam Angliam- 
Sc Flandriam fe gdfic , bona noftra de Ar ~ 
glia ad tres vitas vendidit, quam venditio- 
nem figillo fuo tamquam abbatis, Sc figiilo 
conventus , quod adulteraverat , vallavit. 
Multa damna huic cccldiz intulit. Tandem- 
ad Angliam fe tranftulit , iilicque vitam fi- 
nivit. Jacobus abbas fui in principio ftatun* 
ecclcfiz perferutatus eft , Sc eam obligaram 
in promta pecunia ad duodecim millia fep- 
tingentas o&uaginra quinque libras Parificn- 
fes repperit. Creditores vero ipfam eccle-i 
fiam propter ipfa debita moleftantes invenit. 
Quorum moleftiam ferre non valens, nccef- 
ficate du&us, cccldiam fuam ultra illa quz 
annis fuis primis repererat ad vitam vendit» 
in mille o&odecim libras xvi. fol. Parif. an- 
nuo ad vitam obligavit , Sc ix. mii. xxxi. Iib. 
vi. fol. monetx regiz di&a ex venditione 
recepit, cx qua pecunia creditorum efuriem 
mitigavit , Sc deinceps ftatum fuz cccldiz 
ad plenum cognovit, fecundum quem fic fc 
in expenfis penfionibufque regulavic , ut ei 
redituarii fua fpe minime fruftrarentur , Sc 
fuus conventus abfque murmure aleretur. 
Anno fui circiter decimo clauftrum ab Hcn- 
rico incoeptum aedificare coepit , Sc majo- 
ri pro parte perfecit , domum Sc 

coquinam renovavit , chorum Sc prefbyte- 
rium ampliavit, chorumque ipfum Sc capel- 
las pavimento ftravit, doflalium ligneum 
imaginibus antiquis ac deauratis ornatum 
pofuit. HallamdePopringis incaepitaccon-» 
fummavit. In Helmes fortalitium quoddam 
fieri mandavit, multum apud Atkas ic 


Digitized by VjOOQie 


i 


<5i! CONTINUATUM S. BERT1NI CHRONICON. 

qnejhr xdificavit. Novum vivarium retro A pavimentoque ftravit. {.torariam at vcftia- 
granarium confervatorium de confuctudinc rium ificoepit & perfecit. Novum chorum 
luciorum magnorum de novo fodit. Ima- plumbo cooperiri fecit, fencftras Vitreas ima^ 
ginem de Joffio cum rofis quinque fieri fecit. ginibus duodecim apoftolorum ac bcatx Ma- 

Bullam pro conferendo fex beneficia a papa & rix ornatas illic pofuit. Partem crucis ccde* . 
privilegium omnium privilegiorum noftro- fi», juxta gardinum cum parva turre incae- 
rum confortatori um a rege Franci* impe* pit ac confummavit. Magnum candelabrum 
travit, coram quo miffam intus cantavit , amcuni in choro repofitum cum quatuot 
& capcllanis regiis x. libras pro curialirate columnis aeneis juxta altare cum angelis fu* 
dedit, xxx. & iv. .monachos duofque con- per deauratis , angclumque xneum fupet 
verfos hic fui in principio invenit, quibus quem leguntur evangelia conflavit. Circa 

xi. monachos & iv. convcrfos adjunxit. In fottal^tia de Arkas & Aguin multum xdifi* 
camera abbatis cxx. & quatuor marcas ar- cavit. Vivarium vicinum domui de Hames * 
genti ultra xxxiv. marcas fui in principio re- 5 c alium juxta vivarium elecmofyn* de no- 
pertas pofuit. Receptam ccclefix de mdcccc. ® vo fodit. Vafa tria argentea deaurata rcii* 
lii. lib. vi. fol. ad x. mille cccc. xlii. lib. quiarum repofitoria acquifivit. Contra Jo- 

xii. fol. fuum ante exitum auxit. Conftitu- hannem Glachon , non noftro de conventu 
tiones multa honeftate refertas caufa brevi- in abbatem Akiacenfem eledum, fenterttiant 
tatis hic non recitatas , multis tamen aliis in curia Morinenfi obtinuit : quem poftmo- 
libris reperiendas, anno fui x’x 1 1 . fecit. Annis dum tum ex pado tum cx Martini V. pro-» 
finghlis miflam unam ab qnolibet facerdote vifione fua in poffeffione pacifice reliquit* 

& feptem Pfalmos pcenitcntiales a juvenibus Cujus in tempore baftilla,ad Anglicos in 
cantari pro fe fuifque duobus fuccefloribus Valleiia expugnandos , hic in gardino repo* 
immediatis ordinavit, pro quibus facerdotes fita a quodam Anglico ignem arcu traji- 
ii & juvenes vinum a njagiftro cop ventus ciendo comburitur , ex cujus incendio do* 
accipiunt, certificatione prius fada in capi- mus gardini ac plumbarii cremantur , fene-. 
tulo. Eleemofynam propter bona ecclefi* ftrae ecclefi* virre* calore fcinduntur, quae 
deperdita diminutam in magna fui parte re- q omnia Johannes fuo in tempore reftauravit* 
ftauravit. Promtuaria ac granaria monafte- -Franci propter mortem ducis Aurcliancnfis 
rii in vidualibus panis & vini pro anno uno Picardiatrt , rege infeio, pro magna fui partti 
integro & amplius fuo indcceflu provifarc- depopulantur. Anglici totam fere Norman- 
liquir. Moritor autem Jacobus paftor bonus niam libi fubjugarunt. I» Azincourt ipfodie 
plenus dierum annorum odoginta vel cir* Crifpini & Crifpiniani Francos devicerunt, 
citer, anno Domini mccccvii. regiminis fui Parilius a domino dc L't(le-Adam capitur < 5 c 
anno xxiv. Februarii n. duobus fcilicet Bene- dominio Johannis ducis Burgundix fubjici- 
dido XIII. & Gregorio XII. pro papa fe gc- tur. In concilo Conftanticnfi tres pro papatu, 
reatibus, in Francia CaroloVI. de Valtis rc- contendentes deponuntur, & Martinus V. 

gente, & in Flandria Johannc, quj ducem indubitatus papa creatur, & fic fchifma xl» 

Aurelianenfcm interimere fecit, tempore de- annis continuatum finem fumfit. In quo con- 

ccflus iftius Jacobi principante. cilio bona plura inftituuntur , univerfxquo 

Johannes VI. cognomento U Bhegre , dc ecclcfix Francix ad dimidiam taxam fervi- 
Arkas nativus, abbas lx. in cathcdraS. Pe- D tii camerx apoftolicx reducuntur , qua de re 
rri eligituf abbas > & Junii 27. fuo in mo- ccclcfia ifta ad dccc. florenos tempore Jo- 

naftcrio jucunde recipitur.* Qui ideo in ele- hannis V. de Ipra cum difficultate taxata , ad 

dionis ftatu tanidiu ftetie , donec concilio cccc. florenos per didum concilium taxatur» 
ecclcfix Gatlicanx Parilius celebrato , neu- qua taxatione Alardus Trubert & Johannes 
tralitas obedientix, quia duo pro papatu dcTribou/Ui^im fequaccs gavifi funt, ut per 
contendebant , in toto regno Francix & Del- quittancias noftra in thefauraria repofitas , & 
phinatu declararetur. Ob quam ncutralita- in regiftris curix Romanx regiftratas patet, 
tem ab epifeopo Morinenfi, non a pap* 5 Nofter Johannes monafterium in annuis red*, 
quia cui potius eflet obediendum nefeitur, ditibus audum, in obligationibus ad vitam 
confirmationem didus Johannes obtinuit. _ dc mcc. libris & ultra diminutum relinquens, 

Ih cujus ingreflU cOhftitutioncs , obfetvan- 11 anno regiminis fui xm.diem claufit extre- 
tias , modumque vivCndi bonx memorix Ja- mum, anno Domini mccccxx. Quo anno 
cobi fui prxdcceflbris uno in libro fratres Johannes Burgundix dux contra fidem jura-, 
obtulerunt, juramentum fu per dido volumi- tam proditorie jugulatur. Martino V. in unio- 
ne infequendo ab ipfo requirunt. Qui Jo- ne Dei ccclefiam regente, in Francia Ca- 
hannes juramentum debitum a fratribus li- rolo benediledo gubernante , & in Flandria 
benti animo aggreditur, & fuo in regimine ac Burgnndia Philippo Johannis filio mili- \ 

didas conftitutioncs obfervantiafque pro tante. 

exemplari amplexatur. JLdificationes a fuo Alardus Trubirt abbas lxi. Hic primo 
prxdeceffore incoeptas continuavit. Clau- hujus loci fuit granitarius, poftmodtrtn Al- 
ftrum ab Henrico incoeptum complevit» ciacenfis abbas,dcmum huic loco prxficitur. 



Digitized by LiOOQle 


«i? ']DHANNIS IfERII 624 

«qui eccc. ftorcnos tantum fecundum ftatu- A voce appellavit. Et quoniam fuis proximis 
tum Concilii Conftantienfis pro fcrvitio ea- & confanguineis plus jufto favebat , bona 
-merae apoftolicx fol vit , tit Cupra patuit. Hic cccicfia: epifeopis diftribucndo, fub tutela fuo 

toto fuo tempore licet parvo, in aedificiis in regimine aliquandiu ftetit: fed ad fc re- 
fuis a prxdecefioribus incoeptis, fcilicct novo verfus , qua: ordinis fuerant in omnium fuc- 
choro, crofia juxta clauflrum atque aliisdili- cdforum exemplum toto nifu adimplevit, 

gens profecutor extitit, lavarorium inrcfe- Omnibus diebus miflx beatae Mariae, majo- 
dorio fieri fecit, privilegium Calixti H. de* ribus miffis , horis vefpertinis , cum ceteris 
ele&ionc abbatis a Martino V. interpretari, cantans interibit. In magnis duplicibus, ma- 

& demum innovari impetravit. Confcffio- gnis ac parvis principalibus feflis vice heb- 
'Raie a poena & culpa in mortis articulo, tan- domarii officium in miffia,*maturinis,utrifque 
tum fuis pro religiofis, illo pa&o quod omni vclpwis complevit, Sua in mcnfa duos rc- 
feria v i . jejunent , obtinuit. Domum de Hui - ligiofos conventuales fecundum beati Bcnc- 

not & columbarium fecit, qux poftmodum g didi regulam in dies mandavit. Kon fum- 
anno mcccclxix. a Francis cum domibus no- tuofus in vefiibus , fcd' ficuti infantes de fcho- 
ftris aliis circumvicihis combufta fiinr. Do- la, fubtus indutus extitit. Plures cappas bla- 

mum de Cojergne incoepit, fed minus perfe- vcas liliis coronifquc aureis ornatas, ppera- 

cit. Imaginem bfeatx Mari» .argenteam St rio hoc in monafierio retento , fieri fecit, 

deauratam adquifivit , fex libris Parif. emit. Circa altaris ornamenta non mediocrirer ho- 

Circa cujus initium vehemens ignis In ca- neftus fuit, croftem ccqlefixabjohanne VI, 

mera Johannis de Griboud granitarii furiit , incoeptam cum fen diris confummavit, no- 

qui multa privilegia vafaque argentea ob de* vam ecclefiam anteriorem cum turri funda- 

fe&um celeris fubfidii confumfit: qua de re vit, pontem ante monafterii portam dilara- 

ut facilius decetero , fi contingat , quod Deus vit, platea publica a vinculo S. johannis uf- 

avertat , obvietur , tx. fitulas de corio in dor- que ad pontem ob vi» turpitudinem ejus ad- 
mitorio repofitas fieri iuffit. Cujus in tem- miniculo lapidibus firata fuit, adminiftra- 

por e Philippus dux Burgundix cuni rege q tionem de Arkas , decimam de Fontaines 
Anglix de morte patris fui Johannis vindi- pr*pofituram de Coyecque , domum Stateras 

dani fumfit , caftdlum Monfttresu , in quo in Popringhis & feodum deCorahinis, ac 

pater fuusfuit necatus vi coepit, corpus pa- fnitram unam imaginibus lapidibufque pre- 

tris fui abftulit , & ad Burgundiam in Digetm tiofis ornatam acquifivit. Organa parva fu- 
cum ceteris Burgundi» ducibus fepeliendum per dofialc fieri fecit. Altaria novi chori ac 

mifit. Juxta Abbatifvillam Francos devicit omnium capellarum per circuitum benedici 
villas cafteliaque multa per Franciam fibi procuravit. Pratrum vcftiarium facerdotibus 

fubegit, 5c adeo viriliter patris mortem vin- de xl. folid. juvenibus de xxx. folid. annis 

dicavit, ut qui Francum fe nominari aude- fingulis augmentavit , novum luminarium 

ret vix fuerit. Nofter Alardus regiminis fui inftituit, fcilicct in capella Affumtionis beat» 

anno v. ecclefiam fuam in annuis redditibus Mari» omnibus magnis principalibus feflis 

non diminutam fed audam, obligatam ad fepte candelas dc quarterio in milfa B. Mari» 

vitam de antiquo ad dcvii. lib. relinquens, n in dies dicenda ? quatuor de quarterio in fin- 
apud Arkas xxv. Augufti moritur, & hoc in U gulis B.Marixfcftis in capella Annuntiationis 
monafierio magna cum reverentia fepelitur, tres de quarterio Sc omni dic fabbati unam > 

anno Domini mccccxxv. Martino quinto» In quindecim proceffionibus ad capellas , ia 

fccptra Petri tenente , in Francia Carolo de \ qualibet mediarp libram ccr» loco unius 

Valoh regnante, ia Flandria ac Burgundia quarterii prius inftituti s in capella beat* . 

Philippo duce principatum tenente. Mari* Magdalenx duodecim libras certis ia 

Johannis vik »e Griboual abbas lxii. feflis quatuor lampades, unam ante capcl- 
mortuo Alardo, voceS. Spiritus primum eli- lam S. Scbaftiani , fecundam ante capellam 
gitur, fed contradicentibus nonnullis, eiedio S, Stcphani , tertiam ante capellam beatx / 

ceflat , deinde via compromiffi proceditur , Mcgdalcnx , & quartam ante capellam bea- 
St fic prima clcdio ratificatur , huicquc loco t« Catharin* ordinavit, xxvn. libris xii. 

pr*fedus, a Martino V. confirmatur, & in fol. diverfis in locis , dido pro luminari or- 
fefto S. Clementis fuo in monafierio jucunde £ dinatis. Cujus in tempore concilium Bafi- 
recipitur. Qui nifi quadringentos floreftos ‘lecnfe quod ecclefiam in capite , & in 
aureos pro fervitio camer» , ijti fiius prxdc- membris reformare voluit , celebratum cfi, 
ccffor folvit. Hic anno fui fecundo ad in-t in quo Johannes ’duos hujus loci religiofos 
ftantiam aliquorum de fuo monafierio, quia, mifit, qui illic in tanta reverentia funt ha- 
ut ferunt, levis fcnfu fuerat, a vicariis Moi biti, ut concilii figillum illis fuerit commif- 
rinenfis epifeopi , coram fuo conventu. ia ; fum. Quod concilium Eugenium a flatutis 
capitulo ab adminiftratione temporalium & Conftantienfis deviantem depofuit, ac Feli- 
fpiritualium deponitur , & duobus religiofis -cem V. in papam creavit, quare ufquc ad 
ccclefi* regimen committitur. A qua dc- Eugenii mortem femper fchifma in ecclefia 
politione ad fedem apofloficam viva voce fuit. Pax Attrcbatenfis inter regem Franci* 

' Sc. 


)igitized by 


Google 




62 s CONTINUATUM S. BERTINI CHRONICON. .616 

& Philippum ducem Burgundi* de Tui pa- A copum Guillclmum hoc in monafterio fe- 
tris morte fada fuit , qui contra Ahglicos cum adduxit : qui dux fuarn eledionem fir- 
cum Francis concordare volentes , excrci- mam ftabilemque tenere volens» in ira ma- 
tum ducunt , Calefiumque oblident. Sed gna atque furore locutus eft , & ledis bullis, 

milites mutuis difcordiis agitati in adi ad cui magis obedire vellent , an fumrno pon* 

propria redierunt. Quare Anglici dc Cale- tifici aut alteri , conventui quaelivit $ tunc 

fio erumpentes per Flandriam, partemque fere omnes obticuerunt. Tandem papae obe- 

Pieardi* depopulando, comburendo, graf- dire & furorem iramque principis mitigare 

fantur, & inter cetera villas Poprtnghes & volentes, a fuaeledione recedunt, & didum 

Arkas ab ipfis cremantur : quae per noftrum Guillelmum epifeopum in hujus loci admi- 

Johannerti pro majori parte reformantur. niftratorem receperunt, Johanne de Medo m 

Fcfta iv. cvangcliftarum & dodorum dc cledo ac vero abbate, cum magnis hujus 

duodecim ledionibus ad parvum duplex ecclefiae thefauris ac clenodiis,Parifms exiften- 

fuum ante obitum Johannes abbas auxit. B te, & jus fuum cum aliquibus de monafterio 
Qui ecclcfiam fuam ab omni debito liberam ' profequente. Dum verodidus epifeopus per 

omnibufque bonis refertam relinquens , re- fex vel feptem hebdomadas in adminiftra- 

giminis fui anno xxi i. plenus dierum diem tionc ftetiflet, £uo rogatu a toto conventu 

claufit extremum , anno Domini mccccxlvii. in monafterio exiftente , in verum abbatem 

fchifmate inter Eugenium & Felicem V. du- poftulatur, qui poftulatus Romam petiit, 

rante , in Francia Carolo VII. regnante , & poftulationemquc dc fe -fadam a Nicolao V. 

in Flandria Philippo militante. admitti impetravit. Et fic duo ifla in eccle- 

Johankxs de Medom , de Ipra oriundus, fia , non in parvum hujus ccclefiz damnum, 

abbas lxiii. voce S, Spiritus , nemine con- jus praetendebant , & mutuis vexationibus, 

tradicentc, xvm. cal. Sept. eligitur : quam Noftcr vero clcdus Johannes dolens eccle- 

cledionem Philippus Burgundiorum ^x, fi* nutricis fu* interitum , cum dido Guil- 

fuum volens confiliarium,GuiLLELMUMici- lelmo pepigit, penfione annua cccc. florc- 

licet Virduncnfcm epifeopum, hujus Johan- C norum fibi retenta, deinde Romam petiit, 
nis, fucceflorem , huic prxefle monafterio , & jus fuum in manibus pap* refignavit. Cui 

litteris fua propria manu feriptis impedire ni- papa : Bene facis fili , quia pacem das eccle- 

titur, quare hujus Johannis confirmatio pro- fi*, penfionemque fupra taxatam domnus 

rogatur. Tandem a diocefano confirmatur, admifit. Cum qua penfione undecim fere 

& in vigilia S. Martini hyemalis lztc a fuo annis vixit. Tandem noftri Guillelmi abba- 

conventu in monafterio recipitur, lztiufque tis auxilio ad abbatiam Montis S. Quintini 

cetera tali in receptione agenda confum- tranflatus,penfioccfTavit,illicque annis plu- 
mantur. Qua in die pifcatoribus noftris fueto ribus honefte vixit , ibique ad Dominum mi- 

morc apud didi abbatis pro ingreffu gravit atque fepultus fuit. 

pifcantibus,tantz magn* carp* luciique cap- W i llelmus cognomento Fillatrius abbas 

ti funt , quantz nec hominum memoria ca- lxi v. a puero fandi Petri Cathalaunenfis in 
. pi poterat : unde admiratione nimia om- Campania monachus , poft prior Ccrmonc- 
. nes percelluntur : Deo tamen fadum attri- D tenfis in Lotharingia , deinde abbas S. Theo- 
buunt, & ei gratias agunt, qui fuumpafto- dorici in Rcmcnfi dioecefi , decretorum do- 
rem fic invifere dignatus eft. Johannes fic dor de primis Lovanii creatis, poft epifeo- 
infuo monafterio receptus, illic per decem pus Virdunenfis , deinde hujus monafterii 
fere menfes , non tamen pacificus, ftetit, quia adminiftrator , & paulopoft a toto conventu 

didus <5 uillelmus epifeopus Virdunenfis, in abbatem poftulatus.PoftTullcnfis, demum 
Philippo duce fibi favorem przbente , filis Tornaccnfis epifeopus , primus regis Sicili* 
in negotiis follicitare non diftulit. Diftuliffet confiliarius, deinde domini ducis Philippi, 
quidem, fi expenfas in hujus rei profecutionc cujus adminiculo ad hunc locum eft affum- 
' per fc fadas a noftris obtinere meruifTet i fed tus , przfidens magni confilii, & ip magni 

noftri trepidantes ubi non erat timor ,*ftiman- confiliarii abfentia cancellarius , cancellarius 
tes in fimoniz labe fe cafuros , fi Vexationem ordinis aurei velleris , Nicolai pap* V. con- 

pecunia redimerent: ignorantes didum Jo- fcholafticus, a quo plura obtinuit. Tabulam 
hannis Andre* poft Hoftienfcm in c. Bile- E majoris altaris argenteam ac deauratam re- 
&us , 1 . extra de fmtniis ubi dicit, quod ad novavit , omnefque gemmas per eam ftra- 
redimendum vexationem licet aliquid dare tas de proprio dedit i novam capfam beati 
pro jure quxfito fer vando , non pro jure no- Bertini lapidibus pretiofis ornatam , thecam- 
vo quzrendo , didas expenfas dare , non in que argenteam partem capitis beati Mom- 
parvo hujus ecclefix damno formidabant, molini continentem , hic de Noviomo ad 
Quare Philippus Burgundiorum dux volens ejuspetitionem tranflatam,cum gemmisquas 
negotium a fe incoeptum fbrtiri efledum, dedit ornavit. Pannum unum album gem- 

in decimo hujus Johannis menfe hoc eft in mis munitum fuper ejus altare fufpenden- 

Augufto, cum bullis apoftolicis didum epif- dum donavit, decem & feptem cappas al- 

Vet. Scrtpt. & Mon. *mpl, CeSecJ. Tem. VL 4 Rr 



Digitized by 





«i 7 J O H A N N I $ I P E R I I 

ibas, rubras Sc virides & unam nigram cum A filium Carolum, quorum confiliarius fuit. 


ornamentis ante altare magnum fufpcnden- 
<Jis operis polimitarii fieri fecit. Unicuique 
•colori fuam cafulam, tunicam & dalmaticam. 
^appropriavit. Item aliam blaveam de operi* 
mento equi ducis Karoli fuis in nuptiis , dum 
•Margaretam regis Angliar fororem duceret 
aixorem , huic ecclefiz a quodam fcutifero 
<lato , fieri fecit. Item decem pannos in cir- 
cuitu chori & crucis fufpcndendos hiftoriis 
-veteris & novi teftamenti intertextos dona* 
vit , didainipfis exarata dc proprio compo- 
iuit. Fencftras ecclefiz anterioris cum didis 


confirmari impetravit. Unciam auri papz pro 
exemtione folvendam ad fex florenos auri 
de camera a Nicolao V. taxari impetravit. 
Item privilegium pro tribus noftris confer- 
vatoribus , fcilicct abbate fandi Jacobi Leo* 
dienfis * abbate fandi Nicolai Furnenfis , & 
prxpofito fandi Audomari obtinuit.' Alia* 
que plura , quz caufa brevitatis omitto, a 
fummis pontificibus accepit. Cujus in tem- 
pore Carolus comes de charolois , patre Phi- 
lippo adhuc vivente, regem Franciz in loco 
dido Meut-Leuri devicit. Poft hoc Leodiutn 


-duodecim Sibillarum decoravit. Dida vero g atque Dynaat dextruxit , Gueldriamquc fibi 


ipfa de latino in gallicum rigmaticc dida vit. 
Navim ecclefiz cum turri perfecit , teftu- 
dines tamen imperfedas reliquit , novas Cam- 
panas v. conflavit & benedixit, majorem de 
proprio dedit, & Willeiminam vocavit. Om- 
nia figna ad ftruduram St celaturam eccle- 
fiz anterioris de proprio emit , portam an- 
teriorem «dificiis multis decoravit. Princi- 
pis hofpicium intus conftruxit, in dccor^ 
tione caftelli de Arkas & domus de Po- 
vpnnghis infudayit, vas unum argenteum ac 
• deauratum ad fpccics In coena Domini ad- 


fubjugavit. Feftum transfigurationis a Calix* 
to III. ob vidoriam contra Tureum in Hun- 
garia habitam , inftituitnr , & per Paulum an- 
nus Jubilzus ad xxv. annum mutatur. No- 
fter Guillelmus regiminis fui anno xxv. Gan- 
davi moritur ,& magna cum reverentia inde 
tumulandus defertur an. Domini mcccclxxuk 
Sixto IV. papatum tenente , Ludovico de 
Vobis in Francia regnante, Sc in Burgundia 
ac Flandria Carolo regente. 

^ZHANNES IX. 33E LaNNOY abbaS LXV. 

primo S. Vedafti Attrebatenfis monachus» 


a ^ m 7 — * 

miniftrandas, duodecim cupasargenteasodo- c fed quia impeditioris erat linguz, dido de 


decirn marcharum conventui dedit , quz 
tempore fui fiicceflbris, Allemannis oppi- 
dum hoc de Francorum manibus furripien- 
tibus, ciim aliis multis vafis argenteis fui 
pro ftipendiis fere per vim fune conceffz. 
Teftamcntum fuum Ante obitum de licentia 
papz ac principis condidit. In quo omnia 
vafa argentea rcligioforum fuo tempore dc- 
fandorum conventui reliquit, omnia debita 
«x ; pecunia per ipfiim ecclefiz fua in neccf* 
fitate mutuo data dimifit, fucccffori ftio om- 


monaficrio ejicitur. Poftmodum a Guillclmo 
abbate noftro foo przdeccfforc hoc in ioco 
recipitur , coetuique monachorum ordinatur. 
Deinde Parifius Audendi caufa mittitur ; de- 
mum Alciacenfium abbas efficitur : qui de- 
suo ftudia univerfalia Parifius repetens , ju- 
ris canonici gradu baccalaureatus donatur. 
Poftremo Guillclmo fuo przdeceflore hu- 
manis privato, hoc in loco S. Spiritus voce 
in paflorem eledus cft. Qui fui in principio 
prz fuz ecclefiz exemtione adverfus curiam 


nia coquinz utenferia argentea dedit. Reli- _ Morinenfcm viriliter dimicavit, didamque 

— i— ; a V ccc i c f iam Romanae ecclefiz immediate fub- 

jedam privilegiis demonftravit , ficque in 
caufa fere vidor evafir: Navem hujus eccle- 
fiz pavimento ftravit,.teftudincs fuo a prz- 
dcceflbrc incoeptas perfecit, claufuram li- 
gneam cum capellis beati Bcrtini atque Blafii 

A M A tn as ! J iL /*- A.* _ - JL _ 


-qua bona tripartitus cft. Partem ecclefiz Tor- 
nacenfi, partem monafterio , & partem pro* 
pinquis fuis. Mitram unam auro purogem» 
mifquc circum ligatam donavit. Feftum S, 
TSarbarz & Antonii xi i. led. inftituir. Quo- 
tidianam miflampoft majorem miflz eleva- 


tionem fua in capella ejus expehfis fada pro duoBufquc altaribus lapidibus fedis o&atis. 


fe fuifque benefadoribus fundavit. Materiam 
fufficientera ad -conflandum calicem unum 
aureum ecclefiz reliquit. Conventui pro re- 
creatione xl. fol. in die fui obitus & xl. fol. 
-in fefto regis-ordinavit. In expeditione con- 


iandi fcilicet Petri apoftoli atque przfenta- 
tionis bcatz Mariz , in quibus tres miflz in 
perpetuum funt fundatz, fieri admifir. Pro 
conftitutione illarum duarum miflarum in 
akari fandi Petri dicendarum , magifter Ni- 


tra Tureos tempore Pii fecundi fada,fe itu- £ cafius Griette officialis quondam Morinenfis 
, jum ceteris cum magnatibus devovit , & fuo decimam unam , communi zftimatione ccc. 

conventu falutato , armata cum manu illic fol. fub anno valentem , quam a monafterio 
tendit} fed ne fuz ccclcfiz-paftore viduaren- S. Winoki Bergenfis emerat , huic ecclefiz 
tur, fupcrfuo voto difpcnfationcm obtinuit, legavit, didumque altare fuis fumtibus ficti 
& in fiii voti compenfationem , quotam pe- juffit. Confratcrnitatcm przfentationis beatz 
cuniz non modicam folvit.Privilegia pulchra Mariz in templo cum miffis diebus Domi- 

impetravit, primo quod nullus huic przfi- ni cis atque fingulis beatz Mariz feftis eo in 

ciatur ecclefiz nifide gremio eledus , etiam- altari celebrandis Johannes abbas ordinavit» 
fi. in curia Romana abbatia vacaret, quod Portam monafterii interiorem cum cameris 
jirivilegium per ducem Philippum , ac ejus fuperpofitis innovavit , hortum deliciarum 


Digitized by 


Google 



619 continuatum s. bertini chronicon. 

abbatis intus divcrfi generis arboribus con- A non civibus , fcd divinae potentiae, meritis 
levit, quem muris vallavit. Genfas de Arkts> laridorum Audomari atque Bertini pie crc- 

Stlpcrvvich , Houlna * Longuerefe > domos dimus attribuendum. Nofter Johanncs abbas* 
Veteris monafteriiaFranciscombuftasreftau*- ne Alemanni aliquam viua fuo corpori in- 
ravit , mediam partem molendini de Quoict- ferrent >.ut terras domofque fui monafterii , 

qua fuo monafterio acquilivit, fle nonnullas cum totum clima noftrum tribulationibus 
luper aquas apud Salpcrvvich v„ libras per- bellorum agiraretur, pro viribus culbodiret, 


petui reditu» ernir.- Confirmationes privile- 
giorum Philippi ac Caroli ejus filii Burgun- 
dix ducum ab Maximiliano Romanorum 
rege Philippoque ejus filio fuper eledionc 


in principis curia ihoram fecin Tandem 
fui regiminis anno xv. cum rege Romano* 
rum Maximiliano cctcrifque de con fi lio do- 
minis, B rugis populo ‘commoto & in fudi* 


abbamae -debitorum profecutione impetra- g tionc polito , capitur , fle Gandavi cum Cc* 


vit. Prior monafterii noftri Jacobus nomine 
lua licentia crucem illam a Simone fecundo 
fadam non mediocriter decora vit:quem prio- 
rem , quia fenex erae, poftquam in hoc morta- 
fterio abbitis in abfentia unu m fle viginti annis 
miniftravcrat, percommiflarios , ndcio quo 
zelo dudus de prioratu abfolvit , aliunique 
inftallari ac mthronifari indixit > fle quod ju- 
venes a ftfto Crucis ufque ad Omnium fan- 
dorum diem, coena fada, non in clauftro, 
fed in capitulo, accenlis luminaribus, fede* 
rent , prandioque fado, non in dies confucto 
more gardinum peterent ludendi caufii , fcd 


teris deconliKo carceri mancipatur , Roma* 
notum rege Brugts detento, ubi tribus fle 
decem menfibus ftetir , non in parvum hu* 
jus ecclefix damnum , cum fua pro abiolu* 
rione & expenfarum in carccribus fada rum* 
felutione, ultra xx. millia florenorum ecclefi** 
dederit. Cujus abbatis in tempore Carolus 
Burgundionum dux , de quo fupra capitulo 
proximo , apud Nanty bello occiditur , ej uf- 
que filia unica Maria nomine Maximiliano 
fxpedido Frcderici tertii imperatoris filio , 
matrimonio copulatur. Qui Maximilianus 
Francos prope Morinum potenti virtute de- 


pro arbitratu fupremi conventum tenentis, C vicit, multofque interemit. Poft didi Carolf 
in clauftro manerent inftituir. Etqura gene- ducis mfrtem , Franci totam Picardiam fuo 
rofa ex progenie ortum habuerit nofter Jo- fibi dominio fubjecerunt. Oppidum tamen 

R 1 I _ 1 ni f “ ' ‘ 


hannes abbas, ab JAaxirhillano , Philippo- 
que ejus filio, ac ceteris magnati bos totius 
patriae , non mediocri veneratione habeba- 
tur : adeo ut aurei velleris cancellarius fie- 
ret, & in magno canfilio cum ceteris con- 
fnitoribus in dies aftaret , in epifcopatuque 
Tornacenfi , nifi morte praroccuparctur, in- 
thronizatus fuiflet; negotia prindpum pacis 
prim atque utilitatis, giatia, apud Fratjcijr fle 
Anglix reges geffic,iLdpm vacaret, principis 
curiam fere iemper indoldit limQfC AUc- 


iftud S. Audomari oblidentes , fle apud Ar- 
kas diebus unde vigiAti caftra metantes , vicis 
circnmvicinis incendio traditis, frufttati re- 
ccfterunr. Quare illa tria infignia monafteiia 
hujus civitatis in fiiburbjo (ita , fcilicct Mi- 
norum de obfervantia ^Praedicatorum , aC 
fororum de fanda Clara, idem Johannes 
abbas fltmagnuscoopefator excitit:clauftruin 
vero fratrum tertii ordinis noftro in patro- 
nam conftrudum deluitur , fle fratrum B. 
Alexidis in ^onflfnfo hujus villx conftruitur. 


mannorum hoc oppidum S. Audomari mu- D Peftmodum Burgundi Morinum fux ditioni 
nientium, huicque monafterio non irigfc» fubdjdcrunr : quare Franci eodem anno quo 

cam vim pro vidualibus habendis inferen* w v_ - — 1 

tium , adeo ut una die fere ducenti intus 
comederint, ac prxtcr cervifiam centum fle 
viginti potos vini biberint , fle quidquid in 
coquina fuerat , oftiis ac feris fradis , acce- 
perint , fle dum ifti in ftipendiis recipiendis 
deficerent , intus fere femper vidum acce- 
perunt , vel ad mutuandas pecunias noftros 
coegerunt. Qua de rc omnia argentea mo- 
nafterii vafa , trefque fc&o? calices habue- 
runt , fle nifi eis data mutuo fuiflent , uti fc- 


Morinum capitur, contra eorum juramen- 
tum in conventione anni Mcccctxxxw. prx- 
ftitum , oppidum S. Audomari proditorie 
ceperunt) cum vero unum fle viginti menfes 
illud tenuiflent, a Burgundis adjutorio xxu. 
civium, divino potius auxilio recuperatur. 
Cum tamen hoc in oppido Franci moram, 
haberent, ex Morino Burgundos elimina- 
runt : quibus ex caufis mutationibufve non 
mediocria in temporalibus damna hoc mo- 
nafterium accepit , multifquc debitis invo* 


rebant, viacccpiffcnt. Pretium vero iftorum £ lutum eft : quare lumen ecclcfix rcligiofo- 


va forum una cum pecunia mutuo eis data 
trium millium fle ducentorum florenorum 
fummam tranfeendit. Longe tamen pejora 
huic monafterio totique civitati attentaftcnt, 
nifi benignus Dominus confilium eorum dif- 
fipaflet. Nam xxiv. Aprilis in odavis Pafchx 
anno mccccxciii. cives noftra de comare 
didos Alemannos abfque (anguinis effufione 
aliqua expulerunt , quod praeclarum fadum 
Vet. Script. & Mon. ampl. CoHcft . Tom. VI. 


rumque prxbendas Johannes ad medium 
diminuit , fle in choro matutinorum ac in 
menfis coenandi horis pro candelis cereis , 
candelas fevaceas accendi jubet, fle in tan- 
tum monafterium bonis evacuatum ejus fuc- 
cefior invenit, ut pro confirmationis fux 
eledionis profecutione , reliquiarum capfx , 
vafa fervitio divino deputata, imagines beatx 
Marix , Audomari atque Bertini argentex 

R t ij 


Digitized by v^ooQie 


63 r JOHAN. IPERII. CONTIN. S. BERTINI. CHRON. ^z 

auro munitae , atque ccclefiae calices venum- A confirmationem confccrationcmque obti- 
dati fint, & praecipucille calix aureus -di- nuit , tamen dido cum Antonio cledus pc- 
•verfis gemmis ornatus. pigit.pcnfione dcccl. florenorum cum Pope- 

ringhcnfi admin i drationc fi bi affignata , cum 
Supplementum ex alio mf. codm. qua annis v, vixit, & apud Poperinghenfes 

moritur, & intus in capella beatae Maris 
. Rexit annis xx.& McchHni* principis in Aflfu nationis , quam ante eledionem de- 
curia, quoniam aurei velleris cancellarius coraverat , inhumatur anno Domini m. 
fuit, moritur, intus tamen fcpelitur anno cccc. xcvii. 

Domini mcccgxgii. 3 Antonius de Berghis abbas txvu. obiic 

Jacobus iv. DuvAt Audomarenfis abbas anno Domini mdxxxl 
' txvi. Hic poftquaraPopcringhenfi in prx- Ingelbertus dEspaigne abbas Lxvin. 
politura xxil. annis * praefui (Te t , hoc in loco -obiit anno Domini mbxliv. 
ipfq abfente in abbatem eligitur : quamclc- Gerardus de Hamericourt. abbas lxix. 
dionem Alexander papa VI. confirmare rc- -obiit anno Domini mdlxxvxx. xvii. 
nuis, & Antonium de Berghes S. Tr udonis .Martin 

abbatem per fuas bullas inthronifavit. Ele- Fredericus Marodle adminiftrator. 

«dus nofter tamen ab cpifcopo dioecefeno Vedastus de Gr enecte abbas. 





MARTYROLOGI A 


SEU 


CALENDARIA ALIQUA ANTIQUISSIMA. 



OBSERVATIO PRzEVIA. 

ARI A jam edidimus Adartyrologia Jeu Calendaria, 
antiquifpma in nojhrorum Anecaotorumtomo 3. varia 
clartlpmus vir Johannes Soler ius pramifit Ufuardini mar- 
tyr ologii a fe vulgati parti fecunaa , caudatus hujufmodi 
antiquitatis monumenta , quafi negletia , locum non habere 
in Spicilegiis , Anale Bis alujque colletiionibus a noflris ad- 
ornatis. Inter ea vero qua vir eruditifpmus publici juris 
fecit, Corbeienfe vetuftijflmum ante annos otiingintos exaratum , Papebro- 
xhia olim ab Acherio noflro miflum, & a nobis tom. 3. Anec dotor um jam ex- 
cufum, quinta loco recudit , pramtjfa brevi obfervatione , qua monet tanta 
codicem Corbeienjem fibi non videri antiquitatis , ac exiflimavit Acher ius > 
quem de ejus atate quafi ofcitanter judicajfe cenfet his verbis : An in marty- 
rologio illo evolvendo operam aliquam pofuerit vir eruditiflimus , dubitari 
merito poteft. Nam fi legi fiet quae habentur xvii. Junii : Eadem die in - 
terfetius efl venerabilis Fulco archiepifcopus ab impio. Si haec , inquam, le- 

f ifiet prima manu fcripta , non tam facile epocham illam determinafle t. 

r erumjivir > ahoquin fagaciflimus , nojlram conjuluijfet editionem , non ita 
facile judiciftm fuum pracipitajfet , animadvertijfet enim hac ipfa qua citat 



die Inter fetius efl venerabilis Fulco archiepifcopus ab iniquo 
Usenet mero.) Sed & aliquibus in locis fuampotuiflet emendare editionem* 
Cum vero de Gellonenfi martyr ologio tratiat vir erudittfjimus ; ideo Gel- 
lonenfe ab Acherio appellatum fuiffe videtur exiflimare , quia ad Decembris 
diem xiv. in eo legitur : Dedicatio bafilicae S. Salvatoris in Gellone,' ex quo 
concludit longe potiori jure Resbacenfc appellari debere, cum multo plura , 
ad Resbacenje dicecefis Meldenfis ccenobtum a S • Audoenp fundatum, ff e- 
tiantia contineat, ferum non hoc (olo nomine Gellonenfis appellatio ipfi in- 
dit a. efl, quod dedicationem bafilica illius monaflerii annuntiet ; (ed ea prx- 
fertim ratione, quod GtUanenjis monaflerii per otiingintos & amplius an- 
nos Juris fuerit , unde , vivente Acherio , huc allatum efl. 

Porro cum e re litteraria plurimum inter effe cenfeant viri eruditi hujus- 
modi antiqua martjrologia Jeu calendaria e tenebris eruere ;pr ater ea qua 
alias . a nobis jam vulgata fmt> nova quadam hic Sajttiorum atits nonnullis 

R t iij 


l 


Digitized by 


Google 



635 M ART YROLOGI A SEU CALENDARIA 636 

que jam jam edituri fumus premit ter e Libet , ut fote non minoris pretii net 
forte antiquitatis. 

Et primo quidem loco offert fe pervetujium celeberrimi apud Freviros 
monaflerii S. Maximini martyrologium, ante annos odingintos exaratum y 
Meda presbyteri' Anglicani dodiffimi nomen proferens , quod tamen purum 
Meda foetum ajferere non audemus. Nam etfi fandi fere omnes quorum 
nomina recenfkt , fi paucos excipias , eofquevulgo alia manu additos , Beda 
ipfo funt antiquiores : etfi prectpuos Anglie fanet os Cuthbertum , Mellitum , 
Auguflmum Cantuarienfem epifeopos, Columbam abbatem , Albanum mar- » 
tyrem , OJvrtaldum regem , yuflum ac Paulinum Eboracenfem item epifco- 
pos enuntiat , tamenfi non falltt titulus , Beda hoc martyrologium variis fan- 
dorum, preferttm frevirenfium & circumvicinorum locvrum&ccejftombus 
■ auBum ejfe fatendum e fi. 

Longe potiorijure attribuendum ei videtur quod fequitur antiquifimum 
calendarium 9 non Jolum quod cum aliis Beda operibus in vetnfiijfimo codice 
Floriacenfi, cujus caratter annos circiter nongintos reprafetitat ,reperitur; 
fed quia magnam cum metrico ejus martyrologio affinitatem habet : paucos 
fiquidem fingulis menfibus fandos exhibet , eofque fere omnes qut in marty- 
rologio, S. Cuthberti , cui impenfe devotus erat Beda, & S.Pauhni Ebora- 
cenjis archiepijcopi metropolitani fui , nomina litteris majufculis quas uncia- 
les vocant exprimit. Beda ipfius nomen ante annos feptihgintos at aliquo qui 
tanti dodoris & tam fandi viri nomen in fuo ipfius calendario defiderari no- 
luit , additum efi alio car odere. Eadem etiam manu addita funt ecclefia Au* * 
tifiodorenfls fefla , ex quo collegimus eam ad ecclefiam codicem hunc Floria - 
cenfem olim pertmuiffe. Ne quis autem cum genuino Beda textu has con* 
fundat additiones , eas italico , ut vocant , car odere edi curavimus. Porro 
codicis nofiri antiquitatem arguit fefium Ommum-Sandorum , quod in eo 
calendis Novembris defideratur. 

. Huic aliud fubj icimus calendarium , antiquo Sacramentorum libro ad 
ufum ecclefia Anglicana confcripto pramifium , cujus feflorum mobilium ta • 
bella ab anno miueflmo incipiens fingulos percurrit annos ad annum ufqut 
mille fimum nonagefimum quintum. Unde colligimus codicem illum annd 
midefimo fmffe exaratum. Allatus efi autem ipje liber ex Anglia anno m. 
xxxii. tn Gemmeticenfe dicecefis Rothomagenfis monaflerium , atque eidem 
anno circiter ml. a Roberto quondam Gemmeticenfi abbate , deinde Londo- 
nenfi epifeopo , at tandem Cantuarienfi dono datus. 

Martyrologium Gallicanum ab annis circiter feptingintis confer iptumfup * 
pe ditavit nobu bibliotheca illuftrifimi domini Chauvchn , regi orum figi Horum 
cuftodis,quod non aha ratio ne Gallicanum appellatum conj icimus, quam quia 
Gallicanos fandos commemorat# [oleat. Illud autem commodi eo m marty- 
rologio deprehendimus , quod loca fere omnia , ad qua enumerati fandi per ti- 
tient ,folet exprimere. 4 

Stabulenfe calendarium pr amittitur antiquo Sacramentorum libro ab an- 
nis circiter feptingintis confcripto , cujus in calce legitur , Ordo ad confe- 
iendos facros ordines. In ordinatione autem epifeopi ordinandus interro- 
gatur an fedi Moguntinenft promittat obedienttam, fefla SS. Galli & Oth- 
mari capitalibus litteris exarata [unt , unde conjicimus codicem illum fuiflfc 
ohm monaflerii S. Galli , quod in Conftaniienfi ad Rhenum dicecefi exijlensj 
ad Moguntinam metropolim pertinet. Qua autem prima manujeriptu noti 
fuere atque etiam necrologium italico car adero reprefentare curavimus. - 

Calendarium Verdinenfe fexcentos annos fuperare non videtur, tn eoqut 
■defiderantur menjcs omnino quatuor , nec ideo tamen contemnendum >cum 
plure f contineat non vulgares fandos. Die xvii. Martii annuntiat feflum 
S. Jofeph in.Bcthlccm , quod etiam exhibent Stabulenfl& Anglicanum , uti 


Digitized by 


Google 


I 


A L I QU A AN T I CLU ISSIM A. <$38 

Richenovienfie martyrologium a Soler io vulgatum, & quidem <*Anglica- 
num hoc modo , S. Jofqph fponfiS. Mariae, Stafidenfie vcro& Richenovtenfi 
fic, In Bethleem S. Jofeph nutritoris Domini. Hinc colliges , hoc fefium, 
quod ,fi me non fallit memoria , in pervetuflo codice Oignacenjl, quo ufiuseft . 
olim celeberrimus Jacobus de Vitriaco cardinalis , continetur, non efife ita 
recentis inftitutionis in ecclefia , ac extftimant nonnulli. 

Ultimo tandem loco hic exhibemus infignis ecclefia Autifiiodorenfis mar- 
tyrologium. , quod aliis omnibus prafitare diffitebitur nemo qui confideraverit , 
illud multo plura complett i fandorum nomina , atque aaus eorum fingula- 
rei fapius exprimere , loca etiam ad qua fp effiant & dignitates ; qua ad illu - 
firandam htfioriam ecclefiafticam mirum in modum juvant. Hoc autem 
martyrologium ex mutilo Colbertino codice eruimus, cujus de f e dum fup - 
plevit amicus nofier cl. vir dominus Lebcuf, fuccentor & canonicus oAu- 
tijpodorenfis. Martyr 0 logio adjundum erat necrologium , ex quo eos tantum 
recen[endos de fundos cen fuimus, qui alicujus fiunt nominis, aut donis ali- 
quibus de illa ecclefia bene meruerunt. 


IN CHRISTI NOMINE, 
incipit Libellus Annalis domini . 
Bedae presbyteri. . 

JANUARIUS. 

Menfts 'Januarius habet dies xxft . Lunam xxx. 

Alendis Januarii Circumcifio Domini 
noftri Jesu Christi , & natale fandi 
Balilii confefloris, & Almachii martyris. 

IV. nonas Jcrofolymis odavx S. Stephani , 
Antiochia: Sindoni epifeopi , & alibi Ma- 
charii abbatis. 

III. n$ftas. Natale S. Genovefx virginis , & 
S. Anteri papae & martyris. 

II. nonas. In Africa Aquilini , Martiani St 
Quinti. 

Nonis Januarii. Vigilia epiphanix Sc depo- 
litio S. Simeonis, quj in columna ftetit. 

VIII. idus. Epiphania Domini poftri J e su 
Christi, & S. Melanii epifeopi. 

VII. idus. In Nicomedia Luciani prefbyteri 
Antiochena ccclefix. ■ 

VI. idus. Natale SS. martyrum Luciani , 
Maximiani & Juliani. 

V. idus. In Africa Epidati,Jocundi, Quinti, 
Saturnini. 

IV. idus. Natale S. Pauli primi eremitx. 

III. idus. Edudio Domini dc iEgypto, & 
natale S. Salvi. 

II. idus. Natale S. Quiriaci , Mofccnti Sc 
Saturi. 

Idus Januarii. Odavx epiphanix & depo- 
litio SS. confeflorum & epifeoporum Hi- 
larii. Remigii & Agricii Trcvirenfis. 

XIX. cal. Februarii. Naulc S. Felicis epifeopi 
& martyris in Pineis. 

XVIII. cal. In Antiochia Liceri diaconi St 
depolitio Abacuc prophetx. 

XVII. cal. Natale S. Marcelli papx, Sc de- 
. pofitio Honorati epifeoph 


XVI. cal. Natale S. Antonii monachi Sc S. 
Sulpicii epifeopi. Sol in Aquarium. 

XV. cal. Natale S. Prifcx virginis. 

XIV. cal. Natale S. Marii Sc Marthx mar** 
tyrum. 

XIII. cal. Natale S. Fabiani Sc Sebaftiant 
martyrum. 

XII. cal. Natale S. Agnctis virginis. 

XI. cal. Natale S. Vincentii martyris. 

X. cal. Natale S. Emerentianx virginis Sc 
S. Macharii martyris. 

IX. cal. Natale S. Babili epifeopi Sc Trium 
Puerorum. 

VIII. cal. Natale S. Prxjedi martyris , Sc eoo* 
verfio S. Pauli apoftoli. 

VII. cal. Natale S. Polycarpi epifeopi. 

VI. cal. Natale S. Johannis Chryfoftomi.’ 

V. cal. Nativitas S. Agnctis virginis 8C 

-martyris. 

IV. cai. Trcviris depolitio S. Valeri epifeopi 
& confefloris. 

III. cal. Natale S. Flaviani martyris & dc« 
politio Aldegundis virginis. 

I L cal. Natale S. Tarfici , Zotici, Ammonii 
& S. Concordii martyris. 

In ifo menfe nox habet horas xvi. cr dies vili* 

FEBRUARIUS. 

■* • 

Menfts Februarius habet dies xxvm. Lun. xxiX. 

Calendis Februarii. Natale SS. Puplii Sc Sa- 
turnini dc S. Brigidx virginis. . 

IV. nonas. Purificatio S. Marix. In Africa 
n Itale S. Vidoris. 

III. nonas. In Africa Felicis , Celerinx , Fe- 
licitatis , Sc depolitio S. Lupicini epifeopi. 

1 1. nonas. Natale S. Gelalii , Sc paffio S. 
Eulalix. virginis. 

Non. Fcbr. Natale S. Agathx virginis. 

VIII. idus. Natale S. Vedafli epifeopi & con- 
fefibris. In Elnonc S. Amandi epifeopi Sc 
confefloris. 

VII. idus. Natale S. Auguli epifeopi dc maf- 



L 


Digitized by 


Google 


6& MARTYROLOGIA 

tyris. Ver oritur , & habet dies xci. 

VI. idus. Depolitio S. Pauli cpifcopi , Dio- 
nyfii , Sc Lucii. * 

V. idus. Natale S. Alexandri Sc Ammonis. 

IV. idus. Natale Sotheris Sc SS. Zotici , Erc- 
nei & Jacindi, & S. Schola fticae virginis. 

III. idus. Natale S. Dcfidcrii epifcopi , & S. 
Eufralix virginis. 

II. idus. Natale S. Eulalix virginis & paflio 
S. Damiani. 

Idus Febr. Natale S. Polio&i «nartyris. 

XVI. cal. martii. Natale SS. Valentini , Vi- 
talis , Feliculx , Zenonis martyris. 

XV. cal. Natale SS. Caftulx , Magni , Sa- 
turnini. 

XIV. cal. Natale S. Onefimi & S. Julianae. 
Sol i» Pifies. 

XIII. cal. Natale S. Policronii epifcopi. 

XII. caL Natale SS. Rutuli , Silvani & Se*» 
cundini. 

XI. cal. Natale SS. Publii , Juliani , Marcelli. 

X. cal. Depolitio S. Gagii epifcopi & Vidoris. 

IX. cal. Natalis S. Hilarii papx , & depolitio 
S. Felicis epifcopi. 

VIII. cal. Apud Antiochiam Cathedra fandi 
cPetri , & natale fandxTeclx virginis. 

VII. cal. Natale S. Polycarpi prclbyteri , ’& 
S. Sereni monachi. 

V I. cal. Natale S. Mathix apoftoli. In- 
ventio capitis Prxcurforis Domini, & na- 
tale. S. Sergii martyris. 

V. cal. Natale SS. Jufti & Erenei. 

IV. cal. Natale S. Felicis cum lociis fuis. Item 
natale S. Neftoris & Fortunati. 

XIL cal. Natale SS. Leandri Sc Dionyfii. 

II. cal. Nat. SS. Pupilli, Jufti, Theophili, 
Felicis. 

In fio menfe nox habet horas xiv. dies x. 

MARTIUS. 

• 

Menfis Martius habet dies xxxi. Lunam xxx. 

Calend. Martii. Natale S. Donati martyris 
& S. Albini confelToris. 

VI. nonas Martii. Natale S. Lucx epifcopi , 
Primitivx , Sccundfflx. 

V. nonas. Natale S. Fortunati , Felicis, Clau- 
diani. 

IV. nonas. Natale S. Lucii papx & Adriani 
martyris. 

III. nonas. Nat. S. Focx martyris. ( obitus 
Hrotgangi epifcopi alia manu. ) vi i . Embol. 

1 1. nonas. Natale S. Vidoris & Vidprini. 
iii .Embol. 

Nonas Martii. SS. Perpetux & Felicitatis mar- 
tyrum. 

VUI. idus. Natale S. Quintoli epifcopi, & 
Pontii diaconi. 

Prima incenfio Luna Pafchalis. 

VII. idus. Natale fandprum Felicis , Rogati 
& Philippi. 

VI. idus. Natale SS. Alexandri & Gaii. 


SEU CALENDARIA <S 4 o 

A V. idus. Natale S. Eraclii Sc ZozimL 

VI. idus. Natale S. Gregorii papx. 

1IL idus. Natale S. Machcdonis prclbyteri, 

II. idus. Natale S. Leonis papx & martyris, 
Eelicis & Daviti. 

Idus Martii. Natalis fandorum Longini & 
Lucii martyrum. 

XVII. cal. Aprilis. Natale fandorum. Cyriaci 
Sc Caftoris martyris. 

XVI. cal. Natale S. 'Patricii cpifcopi , Sc S. 
Gcrtrudis virginis. 

XV. caL Natale S. Alexandri epifcopi & 
Collegi diaconi. Sol in Arietem. 

B XIV. cal. Natale S. Theodori epifcopi, Baffi, 
& Apollonii. 

XIII. cal. Natale S. Chutberti epifcopi Sc 
confeftoris. 

XII. cal. Natale S. Bcncdidi abbatis. JEcpui- 
notfium vernale. 

XI. cal. Natale S. Pauli confcfloris. Pri- 
mum Pafcha & fedes epattarum. 

X. cal. Natale' SS. Fidelis Sc Theodori. 

IX. J cal. Natale SS. Seleuci & Agapiti. Con- 
currentium locus. 

VIII. cal. Annuntiatio archangeli ad landari* 

C Mariam, Sc Dominus crucifixus eft. 

VII. cal. Natale S. Caftuli , Sc depolitio Chi» 

liani epifedpi. # 

VI. cal. Rcfurrcdio Domini noftri Jesu 
C h r i s t i , & Paflio Alexandri martyris. 

V. cal. In Cxfarea fandorum Rogati Sc 
Dorothei. 

IV. cal. Natale S. Gregorii Nazianzcni Sc 
S. Euftalii abbatis. 

III. cal. Natale SS. Domnini , Paulini , 8c 
Eulalix virginis. 

1 1. cal. Natale SS. Felicis , Diodoli Sc fahdx 
Balbinx virginis. 

In fio menfe nox habet horas xn. dies xn. 


D 

APRILIS. 

Menfis Aprilis habet dies xxx. Lunam xxi x. 

Calendis Aprilis. Natale SS. Venandi, Ana- 
ftafii Sc S. Walerici. 

IV. nonas. Depolitio Nicctii epifcopi , Sc S. 
Theodofix virginis, 

III. nonas. Natale SS. Evagrii & Pancratii. 

I I. nonas. Natale S. Agathonis diaconi Sc 
S. Ambrofli. 

Nonas Aprilis. Natale S. Claudiani Sc Andro- 
nici. Ultima incenfio Luna pafchalis. 

E VIII. idus. Natale S. Xifti papx & martyris. 
VII. idus. Natale S. Cxleftini papx, Sc SS. 
Timothei & Diogenis. 

• V I. idus. Natale S. Macharii & Perpetui. 

' V. idus. Natale SS. vu. Virginum, & beati 
Demetrii diaconi. 

IV. idus. Natale S. Apollonii prclbyteri. . 

III. idus. Natale S. Siagrii & S. Leonis papx. 
II. idus. Natale S Carpi cpifcopi , Julii Sc 

Cypriani epifeoporum. 

Idus Aprilis. Natale S. Euphemix virginis. 

XVIII, 


Digitizei ' i 


Google 


t 


641 A L 1 CLU A AiN T I Q^U I S S I M A. £4* 

XVIII, ealend. Maii. Natale SS. Tiburtii & A Aquilini , Vidoi-ini A Peregrini.,, 
Valeriani. - XVI. cal. Natale fandorum Etaelii & Pauli , 

XVII. cal. Natale SS. Elimpiadis& Maximi. & S. Torpetis martyris. 

XVI. cal. Natale SS. Califti & Cariffi. XV. cal. Natale S.Diofcori, Sal in Geminos. 

X V. cal. Natale S. Petri diaconi & Hcr- XIV. cal. Natale S. Potentianx virginis & 

mogenis. Sol in Taurum. • martyris. 

XIV. cal. Natale SS. Eleutherii epifeopi & XIII. cal. Natale S. Bafill* virginis. & mar- 
Apollonii fenatoris. tyris. 

XIII. cal. Natale SS. Rufi & Antonici. XII. cal. Natale S. Timothei diaconi. 

XII. cal. Natale S. Vidoris epifeopi. XI. cal. Natale SS. Fauftini , Timothei it 

XI. cal. Natale SS. Valeriani , Tiburtii & S. Julix , qux crucis patibulo coronata 
Maximi. eft. • 

X. cal. Depolitio S. Gaii papx. g X. cal. Natale SS. Quinti, Lucii & S. Defi- 

IX. cal. Natale SS. Ananix , Azarix , Mifa- derii epifeopi. 

helis , & paffio S. Georgii martyris. I X. cal. Natale SS. Donatiani St Rogatiani» 


VIII. cal. Natale S. Melliti epifeopi & S. 
Alexandri. 

VII. cal. Natale S. Marci evangcliftx , & 
Letania major. Ultimum Pafcha. 

VI. cal. Natale SS. Cleti & Marccllini. 

V. cal. Natale SS. Anaftafii papx. Videris 
& Maximi. 

IV. cal. In Mifitania civitate S. Hermoge- 
nis. Rorax natalis S. Vitalis martyris. 

III. cal. Natale S. Germani prcfbyterl. 

II. cal. Natale SS.Dorothciprefby teri, Via- 
toris & Terentii. 

1 n ijlo menfe nox habet x. horas & dies xt i. 

MAIUS. 

Menfis Maius habet dies xxx i . Lunam xxx. 

Calendis Maii. Natale apoftolorum Philippi 
& Jacobi. 

VI. nonas Junii. Natale S. Germani & S. 
Anaftafii. 

V. nonas. Natale S. Alexandri , Eventi , 
& Theodoli prefbytcri. Inventio S. Crucis. 

IV. nonas. Natale SS. Silvani & Floriani 
martyrum. 

III. nonas. Natale SS. Hilarii & Nicetii epi- 
fcoporum. 

I I. nonas. Natale S. Johannis apoftoli ante 
Portam -Latinam. 

Non. Maii. Natale S. Juvenalis martyris. 

VIII. idits. Natale S. Vidoris martyris & S. 
Martini prefbyteri. 

VII. idus. Natale SS. Quirilli , Zenonis , & 
S. Macharii abbatis. JEftas oritur , habet 
dies xc, 

VI. idus. Natale S. Gordiani martyris, & 
Epimacni. Et Romx Calepoflii prefbyteri. 

V. idus. Natale S. Antimi & S. Mamerti 
epifeopi. 

IV. idus. Natale SS. Nerii , Achillei & Pan- 
cratii martyrum. 

III. idus. Autiffiodoro Depofitio Marcelliani 
& natale S. Servafii confefforis. 

II. idus. Natale S. Vidoris martyris & fandi 
Pachomii monachi. 

Idus Maii. Natale fandorum Ifidori & Ti- 
mothei martyrum. 

XVII. calendas Junii. Natale fandorum 
Vet. Script. dr Mon. ampl. Colle ft. Tom. VI. 


VIII. cal. Natale S. Urbani. 

VII. cal. Natale S. Auguftini epifeopi in 
Cantia. 

V I. cal. Natale SS. Julii 5c Efini martyrum, 

V. cal. Natale S. Germani epifeopi & con* 
fcfToris & S. Johannis papx. 

IV. cal. Treviris S. Maximini epifeopi & con- 
fefforis. 

III. cal. Natale S. Felicis papx. 

II. cal. Natale S. Pctronillx virginis. 

In ijlo menje nox habet horas vi ii. dies 

JUNIUS. 

Menfis junius habet dies xxx. lunam xxix. 

Calendis Junii natale SS. Claudii St Pamphili 
epifeoporum. 

IV. nonas Junii. Natale SS. Marcellinl St 
Petri martyrum. 

III. nonas. Natale S. Marcelli martyris St S. 
Guduali confefforis. 

II. nonas. Natale S. Quirini epifeopi , Pidi 
& Datiani. 

Nonas Junii. Natale S. Bonificii epifeopi St 
S. Apollonarii martyris. 

VIII. idus.Natale S.Saturnini epifeopi, Aman-’ 
tii & Lucii. 

VII. idus. Natale S. Luciani martyris , & S. 
Macharii monachi. 

VI. idus. Natale S. Medardi epifeopi St SS. 
Naboris & Nazarii. 

V. idus. Natale SS. Primi St Fcliciani mar- 
tyrum & S. Columbx. 

IV. idus. Natale S. Zacharix & Barnabx qui 
fuit focius apoftolorum. 

III. idus. Natale S. Babilx & SS. Crifpuii 8c 
Rcftituti. 

II. idus Natale SS. Bafilidis,Cirini, Naboris 
St Nazarii martyrum. 

Idus Junii. Natale S. Lucii & Fortunati. 

XVIII. cal. Julii. Natale SS. Rufini & Valerii, 
& tranflatio corporis S. Aniani. 

XVU. cal. Natale SS. Viti & Modcfti mar- 
tyrum. 

XVI. cal. Natale S. Diogenis , Ferrcoli prefby-^ 
teri , St Ferrutionis diaconi. 

XV. cal. Natale S. Quiriaci St Aviti prefby- 
teri. Sol. in cancrum. 

Sa 




i 



643 MARTYROLOGIA 

XIV. cai. Natale SS. Marci & Marcelliani. 

XIII. cal. Natale SS. Gcrvafii & Protafii mar- 
tyrum. 

XII. cal. Natale SS. Pauli & Cyriaci. Sol- 
ftitium afiivum. 

•XI. cal.Natalc S. Albini martyris & S. Euf-cbii» 

X. cai. Natale S. Jacobi in Perfide ,&S. Al- 
bani martyris. 

IX. cal. Natale S. Aviti confciToris , & vigilia 
S. Johannis Baptiftz. 

VIII. cal. Nativitas S. Johannis Baptiftz. 

VII. cal. Natale S. Sofipatris difcipuli fandi 
Pauli. 

VI. cal. Natale SS. Johannis & Pauli mar- 
tyrum. 

V. cal. Natale SS. Crifpini & Crifpiniani 
martyrum. 

IV. caL Natale S. Ircnei epifeopi, & vigilia 
apoftolorum Petri & Pauli. 

HI. cal. Natale apoftolorum Petri & Pauli. 

II. cal. Natale S. Pauli apoftoli, & S. Mar- 
tialis epifeopi. 

In ifio menfe nox habet horas vi. & dies xvm. 

JULIUS. 

Menfts Julius habet dies xxxi. lunam xxx. 

Calendis Julii. Natalis S. Gaii epifeopi , & 
in monte Or depolitio Aaron facerdotis. 

VI. nonas Julii. Natale SS. Proccffi & Mar- 

I tiniani martyrum > & S. Monegundis vir- 
ginis. 

V. nonas. In Alcxandria Triphonis , Mene- 
lai , Cyrilli , & Juliani , & S. Grcgorii epif- 
eopi & martyris. 

IV. nonas. Natale S. Lauriani epifeopi & 
martyris, & S. Innocentis. 

HL nonas. Natale SS» Maximi , Secundi mar- 
tyrum , Agathonis & Triphonis. 

II. nonas. Odavae apoftolorum Petri & Pauli, 
& natale S. Goaris confelforis. 

Nonas Julii. Natale S. Eradi , Partheni & 
Apollonii. 

VIII. idus Julii. Natale S. Kiliani epifeopi 
& martyris , & S. Procopii martyris. 

VII. idus. Romae natale fandarum virginum 
Florianz , Fauftinz , Felicitatis , & S. Cy- 
rilli martyris. 

VL idus. Natale SS. vi i. Fratrum filiorum 
S. Felicitatis. 

V. idus. Natale S. Papii confefforis. Floria- 
co adventus S. Bcnedidi abbatis. 

IV. idus. Natale SS. Naboris, Felicis & Pri- 
mitivi , & S. Margaritae virginis. 

III. idus. Natale S. Serapionis , Zenonis & 
Nafei. 

II. idus. Depolitio SS. Jufti & Amacii epifeo- 
porum. 

Idus Julii. Natale SS. Cyrici , Caffiani, Juliae. 

XVII. cal. Augufti. Natale S. Aquilini , Hi- 
larini , Pauli & Mammetis. 

XVI. cal. Natale S. Sperati epifeopi & mar- 
tyris. Mediolano S. Marcelli. 


SEU CALENDARIA 644 

A XV. cal. Natale S. Symphorofae cum fepeem 
filiis fuis. Sol in leonem , 

XIV. cal. Natale S. Ruftici epifeopi & con- 
fefforis, & S. Arfenii confefforis. 

XIII. cal. Natale SS. Luciani & Petri. 

XII. cal. Natale S. Praxcdis virginis, & fandi 
Vidoris martyris. 

XI. cal. Natale S. Mariae Magdalcnae , & S. 
Cyrilli in Antiochia. 

X caL Natale S. Apollinaris epifeopi & mar- 
tyris. 

IX. cal. Natale S. Vidorini , & fandae Chri- 
ftinz , & fanda; Glodefindae virginis. 

® VIII. cal. Natale S. Jacobi fratris Johannis, 
& fandae Segolenae virginis. 

VII. cal. Natale S. Jacindi martyris & SS. 
Joviani & Martiani. 

VI. cal. Natale S. Simconis monachi , & S. 
Etherii epifeopi & martyris. 

V. cal. Natale S. Auguftae virginis , & S. Pan- 
taleonis martyris. 

. IV. cal. Natale SS. Fflicis , Simplicis , Faufti- 
ni & Bcatricis martyris , & fandi Lupi 
confefforis. 

III. cal. Natale SS. Abdon & Sennis marty- 
rum. Hic faltus luna. 

C IL cal. Autiffiodoro Natale S. Germani epif- 
eopi & confefforis. 

In ifio menfe nox habet horas vm. & dies xvi. 

AUGUSTI. 

Menfts Augufius habet dies xxxi. lunam xxix. 

Calendis Augufti. Natale SS, Machabarorum, 
& SS. Eufebii & Felicis martyrum , & ad 
S. Petrum ad vincula. 

' IV. nonas. Natale S. Stephani epifeopi & 
martyris, vi .Embol. 

q III. nonas. Inventio corporis S. Stephani pri- 
mi martyris , & natale fandi Jufti epifeopi. 

II. nonas. Natale S.Chrifcntionis & Jufti mar- 
tyrum , & SS. Saga; & Bartholomzi. 

Nonas Augufti. Natale S. Olvaldi regis , Sc 
SS. Mimmii & Caffiani epifeoporum. 

VIII. idus. Natale SS. Sixti epifeopi , Feli- 
ciffimi & Agapiti. 

VII. idus. Natale S. Donati epifeopi & mar- 
tyris , qui fradum calicem orando rcftau- 
ravit. Autumnus oritur habet dies xct i. 

VI. idus. Natale S. Ciriaci martyris , & S. 

p Severi confefforis. 

V. idus. Natale S. Romani militis, & vigi- 
lia fandi Laurentii martyris, &S. Audo- 
ris epifeopi. 

IV. idus. Natale S. Laurentii martyris. 

III. idus. Natale S.Tiburtii martyris, & fan- 
dz Sufannz virginis & martyris. 

II. idus. Natale S. Eupli diaconi & martyris. 

Idus Augufti. Natale. S. Hyppoliti & S. Caf- 
fiani martyrum, fltcm S. Wichbcrti con- 
fefforis Chrifti. altera manu. ) 

XIX. cal. Septembris. Natale S. Eufebii con- 
fefforis, & S. Gregorii prcfbyteri. 


Digitized by 



A L I Q.U A' A N 

XVIII. cal. Affumtio S: Mariae matris Do- 
mini noftri Jt.su Christi. 

XVII. cal. Natale S.Tyrficum foriis fuis , & 
S. Amulii confcfforis. 

XVI. cal. Natale S. Eufemiar, & S. Mam- 
metis, & o&avar S. Laurentii. 

XV. 'cal. Natale S. Agapiti martyris, & S. 
Candidi. Sol in Virginem* 

XIV. cal. Natale S. Magni martyris. Romae 
S. Julii martyris. 

XIII. cal. Natale S, Filiberti confcfforis, & 
S$. Valentiani & Leontii. 

XII. cal. Natale S. Theodori epifcopi , & 
Juli ., & Juliani , & S. Privati martyris. 

XI. cal. Natale S. Timothei & Symphoriani 
martyrum. 

X. cal. Natale S. Cyriaci > Remis, Timo- 
thei & Apollinaris. 

IX. cal. Natale S. Titi difeipuii Pauli apofto- 
li. Romae S. Genefii martyris. E. Pagomeni 
dies v. 

VIII. cal. Natale S. Banholomaei apoftoli , 
& Arelato S. Genefii martyris. 

VII. cal. Natale S.Habundi&Herenei mar- 
tyrum. 

VI. cal. Natale S. Rufi martyris, & SS.con- 
fefiorum Rufi & Siagrii. 

V. cal. Natale SS. Hermetis martyris , & 
Auguftini confcfforis>& S. Juliani martyris. 

IV. cal. Paflio S. Johannis Baptiftas , & S. Sa- 
binae virginis. 

III. cal. Natale SS. Felicis & Audafti mar- 
tyrum. 

II. cal. Natale S. Numediani , & Trcviris de- 
politio S. Paulini epifcopi. 

In ijlo menfe nox habet horas x. dies xiv. 

SEPTEMBER. 

Menfis September habet dies xxx. lunam xxx. 

Calendis Septembris. Natale S. Prifci mar- 
tyris , & S. Vi&oris epifcopi. 

IV. nonas Septemb. Natale S. Mamtnae mar- 
tyris , & SS. Rcmacli & Pirmini epifeo- 
porum. ii. Embolifmus. 

III. nonas. Natale S. Fcliciani, Arifti, & S. 
Manfueti confcfforis. 

II. nonas. Natale S. Marcelli & Bonefacii 
epifcopi. 

Nonas Sept. Natale S. Quintini confcffo- 
ris, & paffio S. Ferreoli. 

VIII. idus Septembris. Natale S. Eleutherii 
epifcopi , & Zachariafe prophetae. 

VII. idus Sept. Natale S. Sinoti martyris , & 

• paffio S. Evortii epifcopi. 

VI. idus. Nativitas S. Mariae matris Domi- 
ni , & paffio S. Adriani martyris. 

V. idus. Natale S. Gorgonii martyris, &SS. 
Donati & Fortunari. 

IV. idus. Natale S. Hilarii papae, Ammoni» 
& Vittoris. 

IH. idus. N atale SS. Prothi & Hiacin&i mar- 
tyrum , & S. Patientis. 


TIQ_UlSSIMA. «46 

A II. idus. Natale S. Sacerdotis epifcopi , & SS. 
Eupli & Serapionis. 

Idus Sept. Natale S. Fcliciffimi & Maurilio'- 
nis & S. Amati confefforis. 

XVIII. calendas O&obris. Exaltatio S. CrU- 
ds , & natale SS. Cornelii & Cypriani. 
( & S. Materni altera manu.) 

XVlI, cal. Natale S. Nicomedis martyris, 
Ipfo dic natale S. Apri epifcopi. 

XVI, cal. Natale S, Euphemiae & SS. Laciat 
& Geminiani, 

XV, cal. Natale S. Lamberti epifcopi & 
B martyris , & Juftini confefforis, 

XIV. cal. Natale S, Trophimi & Mariani, 

& S. Eoftorgii epifcopi. 

XIII. cal. Natale S. Ferreoli & S. Januarii 
martyr. 

XII. cal. Natale S. Felicis & Fauftae virginis, 
& vigilia S. Matthaei apoftoli. JEquino- 
Elium autumnale. 

XI. cal. Natale S. Matthaei apoftoli & evan- 
gcliftae. 

X. cal. Natale SS.Mauritii & fociorum ejus, 
vi. m. dc. lxvi. (Et Liutdrudis virginis 
p altera manu.) 

IX. cal. Paffio S. Lini, & depolitio S. Liberi 
epifcopi, & natale S. Theclae virginis. 

VIII. cal. Natale SS. Andochii prcfbytcri, 
Tyrfi diaconi , & Felicis martyris. ( Et con- 
ceptio S. Johannis Baptiftae alia manu. ) 

VII. cal. Natale S. Firmini , & paffio SS. Ser- 
gii & Bacchi. 

VI. cal. Natale S. Cypriani & depolitio S. Eu- 
febii epifcopi. 

V. cal. Natale SS. Cofmx & Damiani mar- 
tyrum. 

IV. cal. Natale S. Juftini prclbyteri , (& in 
D Gallia S. Liobse virginis altera mana.) 

III. cal. Dedicatio Bafilicae S. Michaclis ar- 
changeli. ( Ipfo die S. Luitwini archiepi- 
fcopi alia manu. ) 

I I, cal. Natale S. Hieronymi prcfbytcri , quo 
nemopoft apoftolos alter fuit praeftantior. 

In ijlo menfe nox habet horas xil dies xn. 

OCTOBER. 

Menfis O&obcr habet dies xxxi. lanam Xxix. 

Calendis O&obris Natale SS. Remigii, Ger- 
mani, Vedafti, Bavonis & PioniS, & S. 
Nicetii epifcopi Trcvircnfis. 

£ VI. nonas O&obris, Natale S. Lcodcgarii & 
S. Eleutherii martyris. 

V. nonas , Natale SS. Sulpicii & Serviliani 
martyrum , & S. Theogenis. 

IV. nonas Natale SS. Marci & Marciani. 

III. nonas , Natale S. Criftinae virginis & S* 

, Apollinaris epifcopi. 

II. nonas. Natale S. Babinst virginis , & SS. 

Marcelli , Emilii & Saturnini. 

Notias O&obris , Natale S. Auguftini prefby- 
teri , St S. Marci papar. 

VIII. Idus , Natale fan&orum Dionyfii , 
Januarii , & SS. Marcelli & Apulei. 


- Digitized by 


Google 


MARTYROLOGIA 

VII. idus-, Natale SS. Dionyfii, Ruftici & 
Eleutherii , & S. Gereonis cum fociis 
fuis. 

VI. idus , Natale SS. Eufebii , Eracli & S. Pau- 
-lini cpifcopi. 

V idus , Natale SS. Athapafii prefbyteri & 
Vcnantii & Martialis. 

IV idus. Natale SS. Cxlcfti & Saturi. Aptfd 
Bituricas S. Opionis prefbyteri & martyris. 

HI. idus, Natale SS. Faufti, Anaftafii cpi- 
fcopi & Vcnantii confeflbris. ( Treviris 
■Dedicatio bafilicx S. Johannis apoftoli & 
evangeliftx ali a manu.) 

TI. idus. Natale S. Calixti papae & S. Lupi. 
(Et tranflatio corporum SS. confcflorum 
Maximini , Agritii , atque Nicctii alia 
manu. ) 

Idus Odobris , Natale S. Fortunati. 

XVIII. cal. Novembris, Natale S. Longini 
martyris , & S. Galli confeflpris. ( Et S. 
Lulli cpifcopi & confeflbris & S. SigUmun- 
di regis altera manu. 

XVI. cal. Natale S. Vidorini, & Paflio S. 
Silvani. 

XV. cal. Natale S. Lucae evangeliftx. Sol 
in fcorpionem. 

XIV. cal. Natale fandi Proculi & aliorum 
x l r v. 

'XIII. cal. Natale S. Caprafii martyris. 

XII. cal. Natale S. Jufti & S. patris noftri 
Hilarionis. 

XI. cal. Natale S. Severi dc S. Philippi cpi- 
fcopi. 

X. cal. Natale S. Dorothei & S. Scverini 
confeflbris. 

IX. cal. Natale SS. Felicis, dEcgati, Vitalis 
& Flaviani. 

VIII. cal. Natale SS. Crifpini & Crifpiniani 
martyrum. 

VII. cal. Natale, S. Luciani & Tranflatio S. 

• Amandi confeflbris. 

VL. cal.Natale S. Mariani & vigilia apofto- 
lorum Simonis & Judae. 

V. cal. Natale apoftolorum Simonis & Judae. 

IV. cal. Natale SS. Quinti , Feliciani & Fe- 
rentii confeflbris. 

IIL cal. Natale S. Saturnini martyris, & 
Paflio S. Marcelli centurionis. 

II. cal. Natale S. Quintini martyris. 

s Jn ijlo menfe nox habet horas x iv. & dies x. 

N O V E M B E R. 

-Jetenfis November habet dies xxx. lunam xxx. 

"Calendis Novembris Natale S. Cxfarii mar- 
tyris & feftivitas Omnium-Sar.dorum. 

IV. nonas Novembris Natale S. Poliani, & 
apud Viennam fandi Georgii cpifcopi. 
v. Embol. 

III. -nonas , Natale SS. Germani & Thcophili, 
& Tranfltus S. Hucbcrti epifeopi. 

H. nonas, Natale S. Cxfarii diaconi }&Rc- 
denis S. Amati confeflbris. 


SEU CALENDARIA 64S 

A Nonis Novembris, Natale SS. Domnini Sc 
Quarti. 

VIII. idus* Natale S. Melani epifeopi & 

. confeflbris. 

VII. idus, Natale S. Herculani epifeopi & 
martyris. JJiems oritur , habet dies xcn. 

VI. idus. Natale SS. quatuor Coronatorum 
Claudii , N icoftr ati , Symphoriani , Cafto- 
tis, Simplicii. 

V. idus, Natale S. Theodori martyris : Vir- 
duno S. Vitoni epifeopi & confeflbris. 

IV. idus , Natale S. Leonis papx& SS. De- 
metrii epifeopi & Amenefii diaconi. 

III. idus. Natale S. Martini epifeopi & S. 

B Mcnnx martyris. 

II. idus. Natale SS. Mauruli & Publii, Ger- 
mani & Theophili. 

Idus Novembris, Natale S. Briccii epifeopi, 
& S. Felicis prefbyteri. 

XVIII. cal, Decembris, Natale S. Clemcn- 
tini & S. Theodotx. 

XVII. cal. Natale S. 5ccundini& Fruduofi. 

XVI. cal. Natale S. Eucharii cpifcopi & S 
Othmari confeflbris. 

XV. cal. Natale S.- Aniani cpifcopi. Sol i n 
Sagittarium. 

XIV. cal. Natale S. Platonis martyris, &SS. 
Romani & Ificii martyrum. 

VxiIL cal. Natale S. Maximi, & Auguftodu- 
no S. Simplicii cpifcopi. 

XII. cal. Natale S. Echbcrti cpifcopi , &SS. 
Bafli & Dionyfii. 

XI. cal. Natale S. Pontiani papx , & in Italia 
S. Columbani abbatis. 

X. cal. Natale S. Cecilix virginis. 1 

IX. cal. Natale SS. Clementis & Trudaris 
prefbyteri , & S. Felicitatis. 

VIII. cal. Natale S. Chryfogoni martyris. 

VII. cal. Natale S. Petri Alexandrinx ccdc- 
flx epifeopi. 

VI. cal. Nataie SS. Nicandri , Caffiani & Fc- 
liciflimi. 

V. cal. Natale S. Optati epifeopi & S. Vale-- 
riani confeflbris. 

IV. cal. Natale S. Theodoli & S. Rufi mar- 
tyris. 

III. cal. Natale SS. Saturnini , Cryfanti , Mau- 
ri & Darix virginis, & vigilia S. Andre* 
apoftoli. 

IL cal. Natale S. Andrex apoftoli. 

Jn ijto menfe nox habet horas xvi. dies viii * 

g DECEMBER. 

Menjis December habet dies xxxx. lunam xxix. 

Calendis Decembris , Nataie fandx Candi- 
dx, & S. Elegii cpifcopi& confeflbris, & 
S. Albani. 

IV. nonas. Natale SS. Pontiani, Viviani, 
Vidorini , & Fortunati martyris, i . Embol. 

III. nonas. Natale S. Agricolx, Saturnini, 
Sifinii & Caffiani. j 

IL 


Digitized by 


(549 ALI <V U A A N 

I I. nonas , Natale SS. Metropli , Felicis , Mc- 
robii; iv. Embol. 

Nonas Decembris, Natale S. Crifpini mar- 
tyris & S. Nicetii epifeopi & confefloris. 

VIII. idus , Natale S. Fortunati & SS. Her- 
mogenis & Rogati. 

VII. idus , Natale S. Sabini & Eutationi epi- 
feopi & odavx S. Andrex apoftoli. 

VI. idus. Natale S. Eucharii epifeopi Trevi- 
renfis , & SS. Eufebii epifeopi & Jurani 
prelbyteri. 

V. idus. Natale SS. Succeffi & Geronti & 
S. Cypriani abbatis Petragorici, 

XV. idus, Natale S. Milciadis papx&S. Eu- 
lalix virginis., 

III. idus , Natale S. Daraafi papae , & SS. Vi- 
dorici & Fufeiani martyrum. 

II. idus , Natale SS. Hermogenis & Donati. 

Idus Decembris , Natale S. Lucix virginis , 
& S. Auberti epifeopi & confefforis. 

XIX. cal. Januarii Natale S. Viatoris epi- 
feopi. Apud Ciprum S. Spiridionis epi- 
feopi. 

XVIII. cal. Natale S. Maximini prefbyteri, 
& SS. Faufti , Candidi & Geciliani. 

XVII. cal. Natale S. Valentini & S. Con- 
cordii. 

XVI. cal. Natale S. Ignatii martyris , & SS. 
Vidoris & Vidoriani. 

XV. cal. Natale SS. Rufi & Zozymi , Theo- 
nini & Bafiliani. . Sol in Capricornum. 

'XIV. cal. Natale S. Zofimi, Pauli, Secundi 
S. Menefii martyris. 

XIII. cal. Natale S. Achanafii epifeopi &SS. 
Ammonis & Zenonis. 

XII. cal. Natale S. Thomx apoftoli. Solfii- 
ftitium HtoSale. 

XI. cal. Natale SS. xxx. niartyrum. Spoli- 
tana S. Gregorii martyris. 

X. cal. Natale SS. Eufebii , Johannis , Felicis 
& S. Vidorix martyris. 

|X. cal. Natale SS. Luciani, Donati, Dru* 
fui, & vigilia Natalis Domini noftri Jesu 
Christi. 

VIIL cal. Nativitas Domini noftri Jesu 
Christi. Natale S. Anaftafix & S. Eugenix 
virginis. 

VII. cal. Natale S. Stephani protomartyris , 
& depolitio S. Dionyfii. 

VI. cal. Na#le S. Johannis apoftoli & evan- 
geliftx. 

V. cal. Natale SS. Innocentium. In Africa 
Caftoris , Saturnini , Eufebii. 

IV. cal. Natale S. Felicis &S. Trophimi epi- 
feopi & confefforis. • 

DI. cal. Natale S. Florentis & S. Perpetui 
epifeopi. 

II. cal. Natale S. Silveftri papx & S. Co- 
lumbx virginis. 

Jn ijlo mcnfe nox habet horas xym. dies v i . 
Vet. Script. &”Mon. ampl. CollcEt . Tom. VI. 


T I Q^U I SSIM A. 650 
CALENDARIUM 

* FLORIACfNSE. 

JANUARIUS. 

C AI. Januarias. Circumcisio Domini. 

VIII. idus. Epiphania Domini nostri 
Jesu Christi. 

IV. idus. Natale beati Pauli primi eremitx, 

Idus Jan. Depofitio Hilarii Pidavienfis. 

XIX. cal. Februar. Natale S. Felicis. 

B XVII. cal. Natale S. Marcelli. 

XVI. cal. Depofitio S. Antonii. 

XV. cal. Natale S. Prifcx: 

XIII. cal. Natale S. Sebaftiani. 

XII. cal. Natale S. Agnes de paffione. 

X I. cal. Natale S. Vinccntii. 

V.calend. Natale S. Agnes de nati vitate; 

FEBRUARIUS. 

IV. nonas. Purificatio B. Mari*. 

II. nonas. AutiJJiodori depofitio corporis S 4 
Alexandri papa. Fidicula. 

Nonas Febr. Natale S. Agathx. 

C XVI. calendas Martii. Natale S. Valciitini, % 
XIV. cal. Natale S. Julianx. 

Vl. cal. Natale S. Matthxi * apoftoli. » L 

MARTIUS. 9 

VH. idus. Natale SS. xl. martyrum; 

IV. idus.’ Natale S. Gregorii papx. 

XIII. cal. Depositio domni CudberchU 
episcopi. 

XII. calend. Diposmo S. Benedicti. 

VIII. cal. Annuntiatio archangcli ad fan- 
dam Mariam. 

VI> cal. Resurrectio DdmIni nostri Jesu 
D Christi. 

APRILIS. 

0 

V. idus. Septem Virginum qux in unuih 
meruerunt coronas. 

XVIII. calendas Maias. Natale SS. Tiburti! 

& Valeriani & Maximi. 

IX. cal. Natale S. Georgii martyris. 

VII. cal. Lctania major ad S. Petrum & S, 

Marci evangeliftx. 

IV. cal. Natale S. Vitalis martyris. 

E MAIUS. 

Calendas Maias. Natale S. Philippi apoftoli; 

Autijpodori Amatoris epifeopi. 

Nonis Maii. Jnventio S. Crucis , & paffio 
SS. Alexandri papx cum fociis fuis. 

VIIL idus. Natale S. Vidoris martyris. 

V I. idus. Natale S. Gordiani martyris. 

I V. idus. Natale S. Pancratii martyris. . * 

II. idus. Natale S. Hifidori. 

XVI. cal. Junii. Autiffiodori faffio fantti Pe- 
regrini epifeopi & martyris primi civitatis 
ipfius. 

T t 


Digitized by v^ooQie 


6 5 i MARTYRt)LOGIA 

XIV. cal. Nat. S. Pudentianx. Autifiodori 
dedicatio ecclefia S. Stephani fenioris. 

-XIII. <al. Natale S. BafliUx. 

VIII. cal. Natale S. Urbani papx. • 

VII. cal. Beda presbyteri depofitio. 

HI. cal. Natale S. Felicis papae. 

JL cal. Natale S. Pctronellx. 

JUNIUS. 

Vi. idus Junii. Natale S. Mcdardi. • 

V. idus. Natale SS. Primi & Feliciani. 

IV, idus. Natale S. Barnabx. 

XVIII. cal. Julii. Natale S. Viti. 

XV. cal. Natale SS. Diogeni & Blafti. 

XIV. cal. Natale SS. Marcellini & Marci. 
XIII. cal. Natale SS. Gcrvafii & Protafii. 

X. cal. Natale S. Jacobi apoftoli. 

VIII. cal. Natale S. Johannis-Baptiftx. 

V I. cal. Natale SS. Johannis & Pauli. 

IV. cal. Natale S. Leonis papae. 

III. 'cal. Natale beatorum apoftolorum 
Petri & Pauli. 

JULIUS. 

Vi. nonas. Natale SS. Proceffi & ^larti- 
niani. 

II. nonas. Odavas apoftolorum. 

* Vi. idus. Natale Septem Fratrum. 

V. idus. Adventus beatiffimi Beneditti ab - 

( batis. 

Idus Natale S. Cyrici. ; 

VIII. idus , Natale Jacobi apoftoli , Fratris 
Johannis. 

IV. idus.* Natale SS. Felicis , Simplicis , Fau- 
ftini & Beatricis. 

III. idus.. Natale SS. Abdo & Sennc. 

I I . Natale fantti Germani cplfopi & confef- 
foris. 

augustus; 

Calendas Auguftas , Natale Machabxorum. . 

IV. nonas , Natale S. Stephani pontificis. 
VIII. idus, N*atale S. Xiftipapx, & SS.Fc- 

licillimi & Agapiti. 

IV. idus , Natale S; Laurentii. 

III. idus , Natale S. Tiburtii. 

XVIII. cal. Septembris , Afliimptio S. Mariae. 
X V. cal. Natale S. Agapiti. 

XI. cal. Natale S. Timothei. 

VHI. cal. Natale S. Bartholomxi apoftoli. 

V. cal. S/ Auguftini epifeopi. Autijjiodori 
Tranjlatio corporis S. Germani epifeopi. 

IV. cal. Pallio S. Johannis-Baptiftx. 

SEPTEMBER. 

VI. idus Septembris , Natale S. Mariae. 

III. idus , Natale S. Proti St Jacinthi. 

X VIII. calendas Odembrcs , Natale SS. Cor- 
nelii & Cypriani. Et exaltatio S. Crucis . 
XI. cal. Natale S. Mathxi apoftoli. 

X. cal. Pallio J^auritii & vi. m. dclx. Autiffio- 
* djri acceptio corporis S. Germani ab Jfalia. 
VIII. cal. Conceptio Johannis-Baptiftx. 


SEU CALENDARIA , 652 

A V. .cal. Natale SS. Cofmx ficDamiani. t 
III, cal. Dedicatio bafilicx archangcli Mi- 
chaelis. 

XI. cal. Natale S. Hieronymi preibyteri. 

OCTOBER. 

Calendas Odcmbris, Natale S. Remedii. 

V. nonas, Pallio duorum Heuvcddorum. 

. VII. idus, Natale SS. Marcellini & Genui. 

VI. idus, DEPOSITIO DOMNI PAULINI 

EBROICENSIS* EPISCOPI. *.] E b«a. 

XV. cal. S. Lucx evangcliftx, 

V. cal. Natale apoftolorum Simonis & 

B J udse * * 

NOVEMBER' 

VI. idus Novembris, Natale- Sandorum iv. 
Coronatorum. 

III. idus, Natale S. Martini epifeopi. 

Idus. Autiff oden exceptio corporis SS. Alexan- 
dri papa & Crifanti. 

X. cal Decembris. Natale S. Cecilix. 

IX. cal. Natale S. Clementis. 

VIII. cal. Natale S. Crifogoni. 

III. cal. Natale S. Saturnini & S. Cri- 
fanti. 

C II. cal. Natale S. Andre* apoftoli. 
DECEMBER. 

II. nonas Decembr. S. Beneditti abbatis . 

III. idus, Natale S. Damali papx. 

XVI. cal. Jan. Natale S. Ignatii martyris. 

XII. cal. Natale Thomx , apoftoli. 

X. cal. Natale S. Eugenix. 

VIII. cal. Natale Domini noftri Jesu Christ*. 

VII. cal. Natale S. Stephani martyris. 

V I. caL Natale S. Johannis «^ngeiiftx. 

V. cal*. Natale Innocentium. 

II. cal. Natale S. Silvcftri papx. 




CALENDARIUM 

ANGLlCANUM. 

JANUARIUS. 

Hebraice vocatur Tebeth , digyptiace Tubi , 
Grxcc Cyntdios , Latine Januarius, 
Saxonicc Giul. 9 

Luna Januarii in media notte accenditur . 

Principium Jani fancit tropicus Capricornus» 

Januarius habet dies xxxi. luna xxx. 

C Alcnd. Januarii. Circumcifio Domini 
noftri Jesu Christi. 

IV. nonas. S. Ifidori epifeopi. 

III. nonas. S. Genoveftc virginis. 

Nonis. S. Symeonis monachi. 

VIII. idus. Epiphania Domini noftri Jesu 
Christi. 

IV. idus. S. Pauli primi eremitx. 


Digitized by 


Google 


$13 ALI Q.U A A NI 

III. idus. Eduftio Domini dc ALgypto. 

' Idus. Odavas Epiphania:. Satiei Hilarii epif- 
eopi» 

XIX. cal. Februarii. S. Felicis in Pineis» 
XVIII. cal. S. Mauri abbatis. 

. XVII. c$I. S. Marcelli papae» 

XVI. cal. S. Antonii Monachi. 

XV. cal. S. Prifcx virginis. 

XIV. cal. SS. Mariae & Marthar, 

XIII. cal. SS. Fabiani & Sebaftiani martyria 

XII. cai. Natale Agnetis virginis. 

X* cal. SS» Emeremianx virg. #c Macharii» 
IX. cal- S. Babilli epifeopi , & trium Pue- 
rorum. * 

VIII.. cal. Converfio S. Pauli apoftoli., & Pro- 
je&i martyris» 

VII. cal. S. Polycarpi prefbyteri. 

V. cal. O&avx S. Agnetis virginis» 

FEBRUARIUS.' 

4 

Hebraice Sabath , ACgyptiacc Mechir, Grarce 
Penitios , Latine februarius y 
Saxon ice Solmon. 

Luna ititet mediam nollem & galli cantum 
' ateenditur. 

Cal. Februarii. San&x Brigidz virginis. 

IV. nonas» Purificatio S» Mari*. 

Nonas. S. Agath* virginis. 

VIII. idus. SS» Vedafti & Amandi» 

VI. idus. S.Cuthmanniconfefforis.Ante illum 
locum non poteft eflfc quadragefima. 

IV. idus. S. Scolaftic*. S. Sothcris virginis. 

III. idus. S. Radegundis virginis. 

Idus. S. Eormenhildx virginis. 

XVI. cal. Martii. S. Valentini martyris. 

XV. cal. Diabolus a Domino rcceffit. 

XIV. cal. S. Julian* virginis. 

VIII. cal. Cathedra S. Petri apoftoli. 

♦l, Matii*. VI. cal. S. Matthaei * apoftoli. 

* ||I. Inventio capitis S. Johannis Baptift* poft 
annos ccl. 

II. cal. S.' Ofwaldi archicpifcopi. 

„ MARTIUS. 

i 

Hebraice Adar , yEgyptiace Famenoth , Grzce 
Dijlros , Latine Martius, Saxonice 
Hpedmonad . 

Luna Martii in media nolle accevditur. 

VI. Nonas Martii. Sanfti Ceaddae epifeopi. 

V. nonas. SS. vi i . Martyrum , & S. Adriani. 
II. nonas. San&arum Perpctuz & Felicitatis. 

VII. idus. Paffio xl. militum Rom*. 

IV. idus. S. Gregorii papfc. 

XVI. cal. $. Withburg* virginis. S. Patricii 

epifeopi. * 

XV. cal. S. Eadwcardi regis. Primus dies fx- 
culi. 

XIV. cal. S. Jofeph fponfi fand* Mari*. 

XIII. cal. S. Cuthberhti epifeopi. 

XIL cal. S. Bencdidi abbatis. 

VIII. cal. Annuntiatio fandz Matiae* 


’ I Q.U I S 5 I m'a. 6<4 

A. VI» cal. Refurredio Domini. • 

III. Ordinatio S. Gregorii pap*. 

Aprilis. 

Hebraice <Nifan , /Egyptiace Fatnnth , Grxct 
Xanticos , Latine Aprilis , Saxonice 
Eaftdrrtionad. 

Luna Aprilis in galli cantu accenditur. 

Cal. Aprilis» Beati * Boranti monachi. * f. Bkramh 
II» nonas» S. Ambrofii epifeopi. 

V. idus» S. Ma^i* iEgyptiac*. 

III. idus. S. Guthlaci confefforis, &*S. LcO- 
j ais pap*. 

Idus. S. Eufemix vifginis. 

XVm. calendas Maii» SS. Tiburtii , Vale^ 
riani & Maximi. 

XII. cal, S. Petri diatoni, * • 

IX. cal. S. Georgii maTtyris» 

VIII. cal. S. Wilfridi. 

VU. cal. S. Marci evangcliftee» Latanidmdjor » 

IV» cal. S. Vitalis martyris» 

II. cal. S. Ercenwoldi epifeopi, 

MAIUS. 

Hebraice Jar , jEgyptiaqe Pallio, Grxce 
Antemifeos , Latine Maius , Saxonice 
'• Trimi Ici. 

Luna Maii mane %cenditut. 

Cal. Maii. SS. Philippi & Jacobi. 

V. nonas. Inventio S. Crucis, SS. Alexandri, 

Eventii & Theoduli» 

II. nonas. S. Johannis apoftoli ante portam 
latinam. 

Nonas. S. Johannis epifeopi in Bevcrlifco» 

VII. idus. Tranflatio S. Andre* apoftoli. 

JEjlatis initium. Habet dies xci. 

VI. idus. SS, Gordiani, Epimachi, Septimi, 

Cyrilli» 

, IV. idus. SS. Nerei & Achilei , & Pancratii. 

III. idus. Dedicatio bafilicx fand* Mari*» 

XV. cal. S. yElfgyfx regin*. 

XIV. cal. S. Potentian* virginis. 

VIII. cal. S. Urbani martyris. 

VII. cal. S. Auguftini epifeopi, 

III. cal. S. Felicis pap*. 

II. cal. S. Petronili* virginis. 

JUNIUS. 

Hebraice Sivan , Aigyptiacc Par ni , Grzte 
Defeos , Latine Junius, Saxonice 
Litha vocatur. 

Luna Junii tertia hora accenditur. 

Cal. Junii. S. Nicomedis martyris. 

IV. nonas. S§. Marcellini & Petri martyris. 

II. nonas. S. Petroci c^>nfcftoris, 

Nonis. S. Bonifacii epifeopi. 

VII. idus. S. Audomari epifeopi. 

VI. idus. Depolitio S. Mcdardi epifeopi. 

V. i.dus. SS. Primi & Feliciani martyrum. 

UI. idus. S. Barnab* apoftoli 


Digitized by 


Google 


■ ' ‘ 

6 S j MARTYROLOGIA SEU CALENDARIA 656 

lUdus. SS. Bifitidis , Cyriai , Niboris & A III. n 9 n.is. fnvcntio corporis S. Stcphini pro- 


Nazarii.. 

XVII. cal. Jul. SS.VitiJslodefti, & S. Ead- 
burgx virginis. •* 

XVI. cil. SS. Cyrini & Julittae cum fociis 

eorum. • . 

XV. cal. S. Bonifacii confefforis. 

XIV. cal. 'SS. Marci & Marcelliani mar- 
tyrum. 

XIII. cal. SS. Gervafii & Protafii martyrum. 
XI. cal. S. Apollinaris martyris, & S. Leuth- 
fredi abbatis. 

X. Cal.*S. Albani' martyris. 

IX. cal. S. Atheldrythx virginis. Vigilia, i 

VIII. cal. S. Johannis Baptiftx. 

IV. £*l S. Leonis papx. Vigilia. 

III. cal. S. Petri apoftoli. 

II. cal. S. Pauli apoftoli. 

JULIUS.’ 

Hebraice Thamul , /Egyptiacc Epift , Graece 
1 Panemos , Latine 'Julius , Saxonice Litha. 

Luna, 'julit in media die accenditur. 

* VI. nonas. Dcpofitio S. Swithuni epifeopi, 

/ & Proceffi & Martiniani. 

V. nonas. Tranflatio S.Thomx apoftoli. 

IV. nonas. Ordinatio & tranflatio S. Mar- ‘ 
tini epifeopi. 

II. nonas. Odav;mpoftolorum ,& S. Sexbur- 
. gae virginis. 

Nonis. S. Marinx virginis. 

VIII. idus. S. Grimboldi facerdotis. Obitus 
Eadgari regis. 

VI. idus SS. v 11. Fratrum cum matre. 

IV. idus. S. Mildrythx virginis. 

Idus. Tranflatio S. Swithuni epifeopi. 

XVI. cal. S. Kenelmi martyris. 

XIV. cal. S. Criftinx virginis. 

XIII. cal. S. Vulfmari confefforis , S.Marga- 
. ritx Virginis. 

XII. cal. S.*Praxedis virginis. 

XI. cal. S. Marix Magdalenx. 

X. cal. S. Apollinaris martyris. 

VIII. cal. S. Jacobi apoftoli. 

VII. cal. SS..feptem Dormientium. 

VI. cal. S.Samfonis epifeopi, S. Pantaleonis 
martyris. 

V. cal. SS. Simplicii, Fauftini , & Bcatricis. 

IV. cal. SS. Abdon & Sennen martyrum. 
HI. cal. S. Germani epifeopi. 

AUGUSTUS. 

Hebraice Dominab , ^Egyptiace Mefon . Grxce 
Loos, , Latine Augufius , Saxonice 
Prodmenad. 

Luna Augufii inter mediam ’ diem & nonam 
horam accenditur. 

Cal.Augufti. Ad vincula S. Petri apoftoli, 
Machabxorum, S. Athelwoldi. 

IV. nonas. S. Stephani epifeopi & martyris. 


tomartyris. 

Nonis. S. Ofwaldi regis. & martyris. 

VIII. idus. S. Sixti epifeopi , Fcliciflimi & 
Agapiti. 

VII. idus. S. Donati epifeopi. « 

VI. idus. S. Cyriaci martyris , & fociorum 
ejus. 

V. idus. Vigilia. 

.IV. idus. S. Laurentii martyris. 

III. idus. S. Tiburtii martyris. 

Idus. S. Ypdlitimartyris,fociorumqueejus. 
XIX. calcnd. Septembris. S. Eufcbii facer- 
dotis. 

XVIII. cal. Affumtio fandx Marix. . 

XVI. cal. Odava fandi Laurentii martyris. 

XV. cal. S. Agapiti martyris , fandx Helenx 
reginx. 

XIV. cal. S. Magni martyris. 

XI. cal. SS. Timothxi & Symphoriani mar- 
tyris. 

X. cal.-SS. Timothxi & Apollinaris. 

IX. cal. Vigilia. 

VIII. cal. S. Bartholomxi apoftoli. 

VI. cal. S. Rufi martyris. 

V. cal. S. Auguftini magni , S. Hermetis 
, martyris. * 

* IV. cal. Dccollatio fandi Johannis Bapti- 
ftx , S. Sabinx virginis. 

III. cal. SS. Felicis & Audadi. 

II. cal. S. Paulini epifeopi. 

SEPTEMBER. 

Hebraice Elui , ^Egyptiace Thoth , Grxcc 
Gorpieos , Latine September , Saxonice 
Haleginonad. 

Luna Septembris circa horam nonam accenditjtr. 

Cal. Septembris. S. Prifci martyris. 

II. nonas. Tranflatio fandi Byrini epifeopi , 

) & S. Cuthberthi epifeopi. 0 * 

Nonis S. Bertini abbatis. 

VI. Idus, Nativitas S. Marix. S. Adriani 
martyris. 

y. idus, S. Gorgonii martyris. 

III. idus , SS. Proti & Jacinti. 

XVIII. calendas Odobris, Exaltatio S. Cru- 
cis. SS. Cornelii & Cypriani. 

XVII. cal. S. Nicomedis martyris. 

XVI. cal. SS. Euphemix, Lucix & Gemi- 
. 'niani. 

XV. cal. S. Landberthi epifeopi. ♦ 

XII. cal. Vigilia. 

E XI. cal. S. Mathxi apoftoli & cvangeliftx. 

X. cal. S, Mauricii cum fociis fuis. 

IX. cal. S. Teclx virginis. 

VIII. cal. Conceptio S. Johannis -Baptiftx. 
Aiquinodium- 

VII. cal. S. Firmini martyris. 

V. cal. SS. Cofmx & Damiani martyrum. 

III. cal. S. Michaclis archangeli. 

II. cal. S. Hieronymi preibyteri. 

OCTOBER, 


Digitized by 


Google 


f 



I 


657 A L I Q.U A A N 

OCTOBER. 

Hebraice Theferi , ALgyptiacc Faofi , Gr*ce 
Tperbereteos , Latine Ottobcr , Saxonice 
Finterpillith. 


T IQ^U ISSI M A. 6s$ 

A VII. cal. S. Stephani Protom^rtyris. 

V I. cal. S. Johannis Evangcliftx. 

V. calend. Nccatio Infantium exuv. millia. 

IV. cal. S. Tibbie virginis. 

1 1. S. Silveftri papae. 


Luna Octobris inter nonam & vejperam 
accenditur. 

Cal. O&obris, SS. Germani & Remigii epi- 
fcoporum, 

VI. nonas, S. Leodegarii. 

III. nonas S. Criftinae virginis. 

Nonis. S. Marci papae. Marcelli & Apulei 

VII. idus , SS. Dionyfii , Ruftici & Eleutherii. 

II. idus , S. Calefti papae. 

XVI. cal. Novembris, S. /Ethcldrythae vir- 
ginis. 

XV. cal. S. Lucae evangcliftx. 

VIII. cal. SS. Crifpini & Crifpiniani marty- 
rum. 

VII. cal. S. Amandi epifeopi. 

VI. cal. Vigilia. 

V. cal. SS. apoftolorum Simonis & Judae. 

III. cal. Ordinatio S. Swithuni epifeopi. 

II. cal. S. Quintini martyris. Vigilia. 

NOVEMBER. 

Hebraice lmare , ALgyptiace Athiri , Graece 
Dios, Latine November, Saxonice Blotmonad. 

Luna Novembris in vefpertino tempore 
accenditur. 

Cal Novembr. Omnium-San&orum. S. Cae- 
farii. 

IV. nonas, S. Euftachii martyris. 

VI. idus , SS. quatuor Coronatorum. 

V. idus , S. Theodori martyris. 

III. idus, S. Martini epifeopi. S. Mcnnx 
martyris. 

Idus. S. Bricii epifeopi. 

XV. cal. Decembris, S. Aniani epifeopi. 

X. cal. S. Ceciliae virginis. 

IX. cal. S. Clementis martyris. 

VIII. cal. S. Chrifogoni martyris. 

III. cal. S. Saturnini martyris. Vigilia. 

II. cal. $. Aridrex apoftoli. 

DECEMBER. 

Hebraice Cajleu , yEgyptiacc Choeac , Graece 
Apileos , Latine December , Saxonice Giuli. 

Luna Decembris inter vefperam & medium 
diem accenditur. 

III. nonas Dccembr. Depofitio S. Byrini epi- 
fcqpi. 

II. nonas , S. Benedi&i abbatis. 

IV. iflus, S. Eulalix virginis. 

HI. idus , S. Damafi papae. 

Idus , S. Judoci confefibris , & S. Luci* 
virginis. " 

XII. cal. Januarii , S. Thom* apoftoli. 

VIII. cal. Nativitas Domini noftri Jesu 
Christi. / 

Ve t. Script. & Mon. ampl. Codcft. Tom. VI. 


ANTIQUUM MARTYROLOGIUM 
GALLICANUM. 

Ex mf, iUuJlriffimi *&/*//*/ Chauvclin, regiorum 
figtUorum cuji odis, 

- . . . 

B Incipit Martyrologium. 

JANUARIUS. 

Januarius habet dies xxxi. lunam xxx. 

C Alendas Januarii. Citcumcifio Domini 
noftri Jesu Christi fecundum carnem. 
*■ In oriente Stephani. Nicomedia Euphro- 
fini epifeopi, Primiani. 

IV. nonas Jan. Antiochia Syridon i epifeopi, 
Firmi , Macharii abbatis. Haec in ALthiopia 
Rutuli, Claudi*, Aurigo, Vetali, Yertix, 
C Stephani. 

III. nOnas Jan. Cyrici, Primi. Parifii civi- 
tate depofitio S. Genovcfx virginis. 
Vienna civitate beati Florenti epifeopi. 
Pridie nonas Jan. in Africa Aquilini , Ge- 
mini, Quinti. In oriente Bononia Er- 
mentis , Aggci & Gagi. 

Nonas Jan. Hierofolyma , depofitio Sirnco- 
nis prophei*. 

VIII. idus Januar. Epiphania Domini noftri 
Jesu Christi , Petri & Marci. Civitate 
Redonis nativitas & ordinatio epifeopa- 
tus & depofitio S. Mclanii epifeopi ibi- 
dem celebris. 

D VII. idus Jan. Nicomedia Luciani prefby? 
teri. Felicis, Januarii , Poliarci , Filoronis. 

VI. idus Jan. In Grarcia Timothei , Jocundl 
Aguftoduno civitate depofitio Egimoni 
epifeopi , Petri , Luci. 

V. idus Jan. In Africa Epi&ati , Jocundi, 
Quinti, Secundi, Saturnini, Felicis, For- 
tunati, Vitalis, Martialis. 

IV. idus Jan. depofitio Melchiadis epifeopi., 
In Africa Revocati, Firmi, Saturi. 

III. idus Jan. In Alexandria Petri, Siveris, 

. Eliuci. 

Pridie idus Jan. in Acfiaiai Cyriaci , Mof- 
£ ccnei , Saturi. 

Idus Jan. Rom* Secundae , Zoronx & mili- 
tum x L 1 . Pi&avis depofitio S. Hilarii con- 
fefloris. 1 

XIX. cal. Februarii, Nola Campaniaspaffio 
S. Felicis, Pauli, Succifi, Vi&urini. 
XVIII. cal. Febr. Antiochia depofitio. Ab- 
, bacuc prophet*. Remis civitate depofitio 
S. Remcgii. epifeopi & confefforis. 

XVII. calendas Februarii , Rom* depofitio 
S. Marcelli epifeopi & confefforis. Arelatft 

. Vu 


* 



Digitized by 


Google 




6 S 9 MARTYROLOGIA SEU CALENDARIA * 660 

depofitio fanto Honorati cpifcopi. A catar. Cxfareae-Cappad. paffio S. Dorothei 
XVI. cal. Feb. In Thebaide depolitio S. An- & Thiophili. 

tonii monachi. Bituricas civitate S. Sulpi- VII. idus Fcbr. In Britannis natale Aguii 
cii epifeopi. Linguinis paffio SS. Gemi- epife. Anatholi, Amonis. 
norum Speiifippi, Lconellar , Junellar , VI. idus Fcbr. In Jndia civitate paffio S. Tho- 
Neonis 5 & Deafci civitate depolitio Mar- mei apoftoli. In Arminia Minore natale' 
celli ppifeopi. Diunyfii,Oneliani, Luci. Depofitio Pauli 

XV. cal. Feb. Romae dedicatio cathedrae S. cpifcopi. 

Petri apoftoli , qui primo Romae fedit. V. idus Fcbr. Sucvo apud CypVum Natale 
Romae S. Prifci , Tyrii & Gallinici. Turo- Alexandri, Pauli , Dionufii. Depofitio Prae- 
nis monafterio Majori depolitio S. Leo- jc&i. # 

bardi confefforis. IV. idus Febr. Romae S. Sotheris virginis. 

XIII. cal. Feb. Romae S. Sebaftiarti& Fabiani Santonis civitate S. Trojani epife. & Bal- 
martyrpm. Lugduno Clementis prelby- B decundis abbatiflx. 
teri. III. idus Februarii. In Apulia Poenis Seu- 


. XII. cal. Febr. Romae S. Agnctis virginis. 
Arvernis depolitio S. Aviti epifeopi , Pro- 
je&i, Amerini , Saturnini. 

XI. cal. Feb. in Spaniis Valerii epifeopi & 
Vincenti diaconi & martyrum xvui. cum 
fociis eorum. 

X. cal. Feb. In Mauritania paffio Severiani 
& Aquilae & uxoris ejus, Eugcni & Ma- 
chari , Donati. 

IX. cal. Feb. Antiochia paffio S. Babyllae 
cum tribus. Par. & aliorum. Eugeni, Fc- 
liciffimi, Saturnini. 

VIII. cal. Feb. Antmafius, Sabinus, Leo- 
dotius , Thrugcnis. Romae tranllatio S. 
Pauli apoftoli. 

VII. cal. Februarii in Nitia, Smurnae paffio 
S. Poly carpi, Fabiani, Saliani,Sydonis. 

VI. cal. Fcb. In Apollonia Gagi , Celefti , 
Donativi, Publii. 

V. cal. Febr. Romae Natale S. Agnetis vir- 
ginis de nativitate, Daviti, Juliani. 

IV. cal. Feb. In Tufcia Conflanti, Hyppor 
liti epifeopi. Treveris depofitio Valerii 
cpifcopi. 

III. cal. Feb. In Africa Bcllcani, Cleri, Phi- 
Jippiani & aliorum cxxtv. 

Pridie calend. Februar. In Alexandria Am- 
moni , Cyriaci. , Gemmcni , Zelali. 

FEBRUARIUS. 
Februarius babet dies xxym. luna xxix. 

Calend. Febr. Ravenna Severi epifeopi , Vi- 
toris , & paffio SS. Vindimiali & Sin- 

' genii. 

IV. nonas Fcbr. Purificatio B, Mariae quan- 
do repraefentatus eft J es u s in templo , 
Marini, Vitori. 

III. nonas Feb. In Africa Felicis. Vapingo 
depofitio epife. S. Ferridi & Remedii. 
Lugduno Lupicini epife. 

Pridie nonas Feb. Foro-Semfroni natale Gi- 
mini, Griafii magni. Donati, Timoi , 
Fili* epifeopi cum filia fua. 

Nonas Febr. In Sicilia Cathcnas paffio S. 
Agathae martyris. Vienna depofitio Aviti 
cpifcopi. 

VIII. idus Febr. In Achaia Saturnini, Rcvo- 


fraxi. In Campania Bafiliani. 

Pridie idus Februarii. In Africa Damiani, 
in Italia Donati, Heraclii, Vincendi, 
Sufannae. 

Idus Fcbr. Nicomedia paffio Juliani , Tul- 
liani. Lugduno depofitio beati Stephani 
cpifcopi. 

XVI. calendas Martii. Romae paffio Valen- 
tini martyris , Fclicolae. In Tufcia Spoleti 
civitate Vitalis, Cyrion, Martiani. 

XV. cal. Mart. Antiochia Jofippi diaconi , 
Apollonii , Romani, & S. Agapae virginis. 

XIV.. cal. Mart. In Britanniis Fauftini , Vi- 
vendae. In iEgypto Juliani cum Aegyp- 
tiis numero v. millium. 

XIII. calend. Martias. In Africa Concordiae, 
Donati, Cafti, Secundiani. 

XII. cal. Martias. In Africa Rutulus , Sil- 
vani , Darfici , Secundini. Depofitio Be- 
nedi&i abbatis. 

XI. cal. Martias. In Africa Publii, Juliani, 
Marcelli, Majulii, Julii. 

X. cal. Martias. Roma: depofitio Gagi epi- 
feopi, Vitoris, Corona:, Didimi. 

IX. cal. Mart. In Africa Veroli, Secundini, 
Servuli, Jucundi. 

VIII. cal. Martias. Cathedra S. Petri apud 
Antiochiam. Romx natale S. Concordiae, 
Tedar virginis difcipulae S. Pauli apoftoli, 
Valeri, Gagoni. 

VII. cal. Martias. In Pannoniis Seneroti; 
Antigoni, Rutuli. In Afia Cofani. 

VI. calendas Martias. In Caefarca Heroli , 
Luci , Surgi, Felicis. Nicomedia Ltfciani 
prcfbyteri. 

V. cal. Martias. In Africa , Donati, Jufti, 
Auriii. Pampilia natale S. Neftoris & Cafti. 

IV. cal. Mart. Natale SS. Alexandri, Ne- 
ftoris, Epicini, Jufti. 

III. cal. Martias. In Theffalonica Alexandri, 
Thiciani , Gayani. 

Pridie calendas Marr. Natalis SS. Celeris, 
Pupilli, Juftiopuli. 

MARTIUS. • , 

Martius habet dies xxx 1. Lun. xxx, 

Calend. Martii, Natale S. Leonis, Donati, 





A L I Q.U A ANTI Q_U I S S I M A. 661 


Abundanti, Adriani, Vidoris. A 

VI. nonas Mart. Gcorgii , Hcroli , Abfa- 
loni. In Czfaria Luci cpifcdpi , Primi- 
tivi , Januarii. 

V. nonas Martias. Fciicis , Lucioli, Jufti, 
Furtinati , Marci*. 

IV. nonas Mart. Luci cpifcopi , Roligagi 
Palatini , Orani , Sabellini , Pauli, Grcgorii. 

HI. nonas Mart. In Africa Adriani , Evoli > 
Eufcbii. Antiochia paffio S. Foc* , Sa- 
turnini. 

Pridie ponas Mart. Nicomedia Vidoris, 
Vidurini, Pabix, Diodori, Claudiani. 

Nonas Martii. In Africa Saturi, Revocati , g 
Jocpndi. In Mauritania paffio SS. Per- 
* f.ioScy- P ctuaE & Felicitatis. In Sifcham * depofitio 
th». Hildomarcex virginis. 

VIII. idus Martias. Nicomedia Quirilli cpi- 
fcopi & Cavitulini , Rogati , Felicis. 

VII. idus Martias. Juliani , Sici , Cyrilli, 
Mariani, Rogati, Conceffi. 

Vi. idus Mart. In Niora Gorgonii , Palatini , 
Firmi. In Antiochia Agapha virginis & 
Marianae. 

V. idus Martii. In Carthagine Heracli,Zo- 
fimi , Philomi cpifcopi , Candidi. 

IV. idus Mart. Roma depofitio Gregorii q 
papx beata: memoria: , lnnoccntii epifco- 
pi , Racfi epifcopi. < 

III. idus Mart. Nicomedia Matidoni pres- 
byteri, Julii epifcopi , Pioni , Vidurini. 

Pridie idus Martii. Nicomedia Feliciflimi, 
Dativi, Petri, Frunimi. 

Idus Mart. Nicomedia Luci epifcopi & 
martyris , Faufti , Silvii , Luca: evange- 
lift*, S. Longini , Pauli ,Tropoli , Odavi. 
Nicomedia depofitio S. Eufaxix. 

XVII. calendas Aprilis. In Aquileia Hila- 
ritas, Jani, Datiani, Papipi. 

XVI. cal^April. Nicomedia Diunyfii, Ja- 
nuarii, Nonnae. Romae Alexandri epi- u 
fcopi, Theodoli diaconi. 

XV. calend. Aprilis. In Alcxandria Collegi 
diaconi , ColodiI diaconi , Quinto , Ro- 
gari. 

XIV. cal. April. In Caefarea Cappadoci* 

■ Theodori prelbytcri , Lucelli , Theodori 
epifcopi, Leontii epifcopi. 

XIII. cal. April. In Antiochia S. Jofeph. 

In Syria Pauli,' Valentini. Fontenclla mo- 

. nafterio in Gallja Wlframni epifcopi. 

XII, cal. April. In Alcxandria Seraphionis , g 
Jofipphi , Voluntiani, Arnmoni , Poly- 

. v 

XI. cal. April. Narbonia civitate natale Pauli T 
confe (Toris , Saturnini , DeCrorti , Arionis. 

X. cal. Aprilis. Natalis SS. Fidelis , Theo- 
dori prelbytcri , Pauli , 'Cxfirix , Juliani , 
Diatiyfii. 

IX. cal. April. In Syria Selcada Agapiti, 
Romuli,, Rogati, Vidoririi , Saturnini. 

VIII. cal. Aprilis. Adnuntiatio S. Mariae per 
angelum. Dominus nofter J esVs Christus 


crucifixus eft, & natale Caftuli , Eroftrati. 

VII. cal. April. Natale S. Caftuli , Munati 
prelbytcri, Petri epifcopi, Cafiatii epifcopi. 

VI. cal. April. Hierofolyma refurredio Do- 
mini noftri Jesu Christi, & natale SS. 
Romuli, Acuti. 

V. cal. Aprilis. In Caefarea Rogati , Alexan- 
dri. Caviilonis civitate depofitio Gun- 
tramni regis. 

IV. cal. April. Nicomedia Paftoris , Vido- 
rim , Saturnini , Theodori ptelbyteri , 

v Pentali. 

III. cal. April. Natale Domnini , Aeaci, Pa- 
latini. Aurelianis civitate depofitio Pa- 
ftoris. 

Pridie cal. April. Natale SS. Aneti , Felicis , 
Valeri*. 


APRILIS. 

Aprilis habet dies xxx. Lunam xrix. 

Calend. April. In Arminia Partini , Quin- 
tiani , Vidoris , Secundi , Diunyfii. 

IV. nonas April. In Africa SS. Ampiani , 
Vidori , Marcellini. Lugduno civitate 
depofitio Niceti. 

III. nonas April. In Sitia SS. Thomir , Eva- 
grii , Benigni, Thcodofi*, Donati. 

P;idie nonas April. Agatomi diaconi , Pauli , 
Matutini, Otbani, Saturnini. 

Nonas Aprilis. In Nicomedia S. Claudiani, 
Firmi, Biremi epifcopi. 

VIII. idus April. Quiriaci, Epiphani epifco- 
pi, item Donati, Sixti, Rufini. 

VII. idus April. In Antiochia Syri* , Ti* 
mothei, Diogenis, Macharix, Maxim*/ 
Pululi. 

VI. idus Aprilis. Natale Thirriori , ^acharii , 
Conhexi , Maxim* , Conceffi. 

V. idus Aprilis. Narale Dimitri diaconi, 
Hilarii, Conceffi, Fortunari. 

IV. idus Aprilis. Natale Apollonii prelby- 

teri , JHdafii, Donati , Gaiani, Theodori 
prelbytcri. . . 

III. idus Aprilis. In Mauritania natale S. 
Salonis , Maxim* , Domnini epifcopi , 
Euftorgii prelbyteri. 

Pridie idus April. Pergamo natale SS. Carpi, 
epifcopi, Pauli, Ifaac. Romx Julii epi- 
fcopi, Agapi; Valerii, Publii, Biffi. 

Idus Aprilis. Calcidona natalis S. Eufiotise* ' 
Polycarpi cpifcopi , Pauli diaconi. 

XVIII. calendas Maii. Romx Tiburtii, Va- 
leriani, Maximi , Quiriaci, Optati , Marci*. 

XVII. cal. .Maii.- Natale Marronis , Melforis/ 
Mofitis , Vifonicx & Vidx , Diugcnis, 
Dei Acluperti, Apodomii £itm duobus 
fratribus. 

XVI. cal. Maii. In Achaia natale SS. Ca- 
lidi, Cariffi, Martialis, Silvini. 

XV. cal. Maii. In Nicxa Petri diaconi, Her- 
mogenis, DOilati, Fortunati, Martiani. 

XIV. cal. Maii. In Salonica civitate Septimi 




/ 


Digitized by 


Google 


t 


66 } MARTYROLOGIA SEU CALENDARIA 66 } 


/ diaconi, Vidurici. Romae Eleutherii epi- 
fcopi & Anthix. 

XIII. cal. Maii. Natale SS. Hermogenis , 
Gagi , Rufi, Elvi, Scriciani, Vincenti. 

XII. cal. Maii. Roma depolitio Vidoris epi- 
feopi, Salviam , Jaraci, Donati. Autiffio- 
doro civitate Martinii prelbyteri. 

XI- cal. Maii. Natale Fortunati , Arathoris 
prelbyteri, Vitalis, Aprunculi epifeopi. 

X. cal. Maii. Roma: depolitio Gagi papx , 
Primuli , Turdiani. Lugdunum S. Epe- 
podi. Senonis Leonis epifeopi. 

IX. cal. Maii. In Valentia civitate Felicis 
prelbyteri , Fortunati diaconi , Acellci 
diaconi & Pantalemoni. 

VIII. cal. maii. In Alexandria Coronae vir- 
ginis. Et hunc diem Sidrach , Mifac & 
Abdenago. Lugdunum civitate Alexandri 
cum aliis xxxm. 

Vll. calend. maii. In Perfida civitate Diof- 
poli paflio S. Georgii. Lugdun. Ruftici 
epifeopi. Rpmx fic celebrantur in lctania 
majori. 

VI. caL maii. Natale Aurelii , Lconidis, Vin- 
dei, Maximi, Martianae. Gcmclini. 

V. cal. maii. Nat. SS. Caftoris , Andimi epi- 

. fcopi , Stephani epifeopi , Antlionini pres- 
byteri. 

IV. cal. maii. Roma* S. Vitalis. In Pannonia 
Eufcppi epifeopi & Alipi , Luciani , Niceae 
virginis, & depofirio Atnalfredi epifeopi 
, & confefforis. ^ 

III. cal. maii. In Alexandria Germani pres- 
byteri, Profdoci diaconi, Prudenti, Ur- 
bani. 

fridie cal. maii. Natale S. Dorothei prclby- 
teri, Rodociani diaconi. Romae Quirini 
cpifccuM, Tyrenti, Marini prelbyteri , Sa- 
turni", duuiliani, Majoricx, Polocroni 
epifeopi. 

MAIUS. 

Mtuus habet, dies xxxi. Lunam xxx. 

Cal. Maii. Initium praedicationis Domini 
noftri Jesu Christi , & S. Philippi apo- 
ftoli, Horienti epifeopi , Amatoris epifco : 
pi , Sigifmundi regis & martyris. 

VI! nonas maii. Natale S. Germani, Caelc- 
ftinae , Felicis , Cxleftini , Chetini , Her- 
mogeniae. 

V. nonas Maii. Hicrofolyma inventio fandx 
Crucis. Romx S. Juvenalis , Alexandri 
& Eventi , & Aviti diaconi. 

IV. nonas maii. Nicomedia Antonii, Cx- 
Icftini , Fortuni prelbyteri , Petri. 

III. nonas maii. In Africa Gregorii , Fclicifli- 
mi, Hilarii epifeopi. Vienna Nedarictni 
epifeopi, S. Amatoris. 

Pridie nonas maii. Natale S. Geronti con- 
feflbris. Mediolano ciyitate Vidoris fic 
Felicis. Autilfiodoro S. Valerii epifeopi, 
Maximi. 


d Nonas maii. In Nicomedia Flavi epifeopi» 
•Auguftini epifeopi & trium fratrum Mar- 
ccllini, Magrobii, Euteci. 

VIII. idus maii. Mediolano Vidoris, Etici, 
Saturnini. In Santonico S. Martini. Au- 
tiffiodori S. Palladii epifeopi. 

VII. idus maii. Natalis Querillx, Quindci, 
Zenoni , Afrodifii , Timothei , Primoli , 
Beati confelloris , Gordiani. 

VI. idus maii. Romx S. Gordiani , Ebitati , 
& alibi Sovenanti , Job prophetx. 

V, idus maii. In Sirmia natalis S. Montani, 
g Septimi. Vienna depolitio* Mamerti 6c 
Martini epifeoporum. 

IV. idus maii. Romx natale S. Pancratii, 
Nerei & Achillei. 

III. idus maii. In Palxftina Taraci epifeopi 
& Andronici. In Polentia Vidoris, Satur- 
nini , Marcelli epifeopi. 

II. idus maii. Natale fandorum Vidoris mi- 
litis , & Coronae 4 , Sccundiani , Quarti. 

Idus maii. In Porto Romano' Preftabilis , 
Felicis, Vidoris, Petri & Andrei, Pauli 
& Dionyfii. Depolitio Bene didi confcfc 
„ loris. 1 

" XVII. cal. Junii. In Efauria Aquilini , Vido- 
riani, Heracli, Paulini, Fadol i prelbyteri. 

XVI. cal. Jun. Romx Partini, Galli, Chori, 
Heracli , Pauli , Aquilini , Vidoris. 

XV. cal. Junii. Natale Potaminis prelbyteri , 
Orthalii prelby teri,Luciofi,Gafi & Vidoris. 

XIV. cal. Jun. Romx natale Potentiani, 
Gallicieri , Paterni Eunucorum , Quinqui , 
Primoli, Salufti, Fortunati. 

XIII. cal. Jun. Natale SS. Marcelli , Sefalfi. 
Romx Bafillx. In Noftata Aurx. 

XII. cal. Jun. In Mauritania Timothei, Pe- 
) heli , Vidoris, Donati. Caturfas depoli- 
tio S. Defidcrii. 

XI. cal. Jun. Romx Fauftini , Vcnufti, Calli, 
JEmeluni. Corfica S. Julix. * 

X. cal. Jun. In SpaniisS. Epcdeti, Aptonii,- 

, Defidcrii epifeopi, Palfelix epifeopi. 

IX. cal. Jun. In Hiftria , Zebelli , Scrvoli. Ci- 
vitate Nannctis Rogatiani , Donaciani. 

VIII. cal. Junii. In Tufcia civitate Lera S. 
Sententiati. Via Nomentana S. Urbani 
epifeopi , Poletrati. 

VII. cal. Junii. Natale Hercali , 'Pauli , Ru- 
fini & Valerii, Saturi, Vituri, & paflio 

. S. Prifci martyris. 

' VI. cal. Jun.' Natale Aquilli presbyteri, Evan- 
geli , Helix , Luciani , Quinti , Eftiabili. 

V. cal. Junii. Pafnphilia Zetoli , Primoli. Pa- 
rifiis civitate depofitio S. Germani. 

IV. cal. Jun. Natale Polionis , Crifpoli , Pri- 
mi. Trcviris civitate Maximini epifeopi > 
ubi multa mirabilia fiunt. 

III. cal. Junii. Antiochia SS. Sici, Palatini, 
Gabini , Crifpoli. 

Pridie cal. Jun. Romx S. Pctronillx virgi- 
nis S. Petri filix. Ganei , Gantiani , Proti , 
Prxvilani , Grifogoni Cantianillx. 

JUNIUS. 


Digitized by 


GoogI 


66$ A l I Q_U A A N T 

JUNIUS. A 

j Unius habet dies xxx. Lunam xxix. * 

Calcnd. Junii. InTheflalonicaOdavi ,Crif- 
pini » jubenti ,Caftuii , Arapi , Publii cum 
aliis CXX.VI. Vibina Gladi epifeopi. 

IV» nonas Jun. Romae Marcellini & Petri. 
Item Marcellini epifeopi , Zacharix pres- 
byteri , Rogatiani epifeopi cum aliis xtvm, 

III. nonas Junii. In Africa Quirini, Abidia- 
ni,Neptori, Julianae virginis. Aurclianis 
civitate Lcifatdi prcsbyicri. 

Pridie nonas Junii. Natale Camafix, Julii, ® 
Saturnini» Italia Ruftici epifeopi, Daciani. > 
' , Nonas Junii. In JLgypto.Mattiani, Nigrandi 

& Apolloniae, Gregorii» 

VIII, idus Jun. Nevidunucn Amanti , Luci, 
Alexandri, Claudii epifeopi, Garrati epi- 
feopi. 

VII. idus Jun» Natale Pauli , Fortunati , Ma- 
gri, Primofi, Lqciani. 

VI» idus Jun. Romae Primi Sc Felicis, Na- 
bor, Nazari. Sueffionis civitate depolitio 
S» 'Medardi confeflbris Sc pontificis. 

V. idus Jun. Natale Maximini prefbyterf;, 
Vincenti, Baflilidis, Jacharix, Cenfuri-C 
epifeopi, dc depolitio Sagittarii confcflbrii. 

IV. idus Jun. S. Bafiilx, Crifpaii.... Auxifi , 
Rogari. 

IIL idus Jun. Natale Emeriti, Victurum', 
Vidoris dc Fortunati. 

Pridie idus Jun. Nacatc S. Balfilidis, Nabo- 
• ris dc Felicis, Tribolis Madaledis. 

Idus Jun. In Africa Luciani , Fortunati. Ro- 
, mx S. Feliculx. 

XVIII. cal. Julii. Natale Antonii , Quitiani, 
Proti. Suelfionis civitate Valerii & Rufini 
martyrum. Aurclianis civitate tranflatio 
corporis S. Aniani confefforis 3c epifeopi, 
dc liberatio civitatis ipfius a Chunis. 

XVII. cal. Jul. Natale S.Hyfiti,Clemcnris, 
Candani, Jovoniani, Filippi , Joviani , 
Candidi , Cantiani , Criflbgoni, Quin- 
tiani. 

XVI. cal. Jul. Caulaurea S. Viti martyris , 
Modefti dc Crilcenti , Cyrici , Julius ma- 
tris ejus. 

XV. cal. jul. Natale S. Alexandri , Diofcori 
Sc Marini martyr. Quiriaci , Cyrix. Aure* 
lianis civitate Aviti prelbyteri. 

XIV. cal. Jul. Romx Natale Marci Sc Mar- E 
. celliani. Ravenna Martori , Felicis , Emeli, i 
Crifpini. 

XIU. cal. Julii.. In Mediolano SS. GcrvaGl 
dc Protafii , & Cclfi pueri. RomxHippo- 
Iiti, Honorix, Voti, Petri. 

XII- cal. Julii Natale Pauli, Cyriaci, Feli-* 
Ciani , Vitalis , Crifpini. Depolitio Chil- 
demarchi virginis fatrx. 

XI. cal. Julii. In Cxfarca depolitio S. Eufe-f' 
bii epifeiopi» Sc alibi Quixiaci, Apolloriaris, 
Rufini dc Martii. 

Vct. Script. & Mon . 4 mpl. CoUed . Ttm. VL 


I Q_U ISSI M A. m 

X; cal, Julii» In Brkanniis Altini rttartyns 
cum aliis dccclxxxvii. Nola,Paulini'fcpif- 
copi, Sc S. Niccti cpHfcopi. ‘ 

IX. cal. JulU; Natale Avid, Aritionis , Eme- 
riti , Capitionis. 

VIII. cal, Julii. In ptoVittcia Pal^ftin* nati- 
vitas $» ‘Johannis Baptiitee ; Sc in Ephdb 
alTumtio-Sk ■ Johannis apoftoli . ‘ 

VII. cal. Julii. Natale S. Lantalibi, Carit*. Sa- 
- Ionica Lbtex virginis, & Aceiah* regis. 

VI. cal. Julii. Romx Johannis Sc Pauli fra- 
trum, de alibi Gaudcrci , Pcfkis. 

V. cal, Juiiir Roma Crifpi, Ctifpiniani > Fc- 
licis, Juliani, Primitivi, JuftinF • 

IV. cal. JuliiiTfi Africi Fabiam, Vemiftf, 
Curocci , Apolloni , Diokyffi , Hynofi. 

III. cal. Julii. Romx natale apoftolotum 
Petri & Pauli & aliorum 6 cccclxxvi. 

Pridie calendas Julii. Lcmovicas depolitio 
S. Martialis epifeopi. Andfcgavis civiraic 
depolitio S, Albini epifeopi & confeflbris s 
df alibi aliorum fandorum Curfici prclby- 
teri , Leonis fubdiaconi. 

JULIUS. 

Julius habet dies xXxi. 

Cal. Julii. Romx Gagi prcfbyteri. In monte 
Or depolitio Aaron facerdods. Aguftin», 
Leoni epifeopi. In Gallia Karilcfficonfef- 
fotis. 

VI. nonas Julii. Romx Procelli dc Martlnia- 
ni , Sc Melchiadx papx. Turonis Munu- 

. gundx ancillx Dei. 

Vu nonas Julii. In Alcxandria Triphonis , 
Cyronis, Aprici, Juliani. 

IV. nonas Julii. In Gallia Turonis ordina- 
tio cpUcopatus, de tranflatio corporis , SC 
dedicatio bafllicx S. Martini epifeopi. Bi- 
turicas nat. S. Lauriani martyris. 

IO. nonas JuliL Natale Agathoni , Tripho- 
nis , Magrini , Theodoti , Meroni , Ro- 
: dolur. . 

Pridie nonas Julii. Natale Palladi , Philippi, 
Severi , ac Zodci , Anethis. 

Nonas Julii. Natale Eradi , Apollonii , Publii 
cum aliis xvm. Parma Novi dc Parmini. 

VIII. idus Julii. Natale SS. Suftrati , Elperi, 
Hcraclii , Quanti, Pancratii , Corneliani 

Cum aliis numero lx. 

VII. idus Julii. Natale SS. Motthi, Faufti- 
niani, Nathol,... Feljqiani cum prelbytcris 
vn.de Fraterni epifeopi. 

VI. idus Julii. Natale vr t» germanorum, 
id eft Felicis, Philippi, Maximi, Silvani, 
Prxtextad , Januarii, cum foci» eorum, 

V. idus Julii; Natale SS. Matiani , Stephani, 

. Leonis , Mauritii. Pidavis depolitio Baf- 

fenx abbat. 

IV. idos Julii. Mediolano Naboris Sc Feli- 
cis , Pcimidvi. Lugduni Vivcnuoli epi- 
feopi. 

HI. idus Julii. N ttaie Syraphionis , Attalis, 

Xx 



Digitized by 


Google 


/ 


66j : MARTYROLOGIA SEU CALENDARIA 66* 

^rofili,.Menei prc%tm, Ttophinx vir- A copi, Hcrmeli martyris* Drogcnis. Hie- 
ginis. j i rofolymainvcnttobeatifluniprotomar- 

Pndie idus Julii. Natale SS. Donati, Anthio- tyris, Eufrofini epifeopi, 
ici, Mari. Lugduni Gallix Jttfti epifeopi, Pridie nonas Augufti. Ctifccntiani,Jufti.... 
Amici epifeopi & confefforis. In Fifcamno BarthOlomxi. 

dedicatiod^niicxS. Tjinitatis. Nonas Augufti. Natale Hiereni , Aflieradi. 

.Idibus Julii. Jn Porto Rom$np natale SS. Agufta civitate S. Afrx. Agufta- Caffiani 
Zotimi,Bonoft &'fociorum, Catholini dia- epilcopi. Catalauni S. Memmi. 

■coni. VIII. idus Augufti. Romst Xifti , FdicilEmi 

XVII. cal. Augufti- Natale SS.JIslarini , Ma- & Agapiti , Donatiani , Fauftini , «Scpaflio 

, charii, Dionylii. - / S. Afrae. 

XVI. cal. Augufti. Natale Aquilini , Buwri , VII. idus Augufti. Natale SS. Effroni, Ve- 
’ Gvncrofi t Nazarii. Aotilfiodcro Thcodofii neriac, Donti epifeopi , Aufcnci, fauftini, 
cpifcqpi. B Quiriaci, Donati. 

X'V v caJ'. Augufti; Romae «*taje Symphorifi VI. idus Augufti. Natale SS. Severiani ,Vi- 


patr is v i r , germanorum , 4c, alibi Flab* 
epifeopi.. i.. 

XIV. cal. Augufti. Natale Syfimii, Lampadi, 

, Petri, Jufti, Ruftici prelbyrcri. 

XIII. cal. Augufti. Natale SS. Sabini, Lucia- 
ni , Vidoris , Pauli , Romani , Valeriani. 

XII. cal. Augt^i. Romx S. Praxedis. Mafli- 
lia natale SS. Victoris, Alexandri, Fcli- 
ciani, Adriani. 

XI. cal. A.ugufti. NatalcSS.Cyrilli, Andrei, 
Tabelli, Auri, Platonis. 

X. cal. Augufti. Romae natale S. Vincenti.... 
Apollinaris, Bimitivar. 

IX. cal. Augufti. Natale S. Vitiurini milita- 
ris.... & S. Criftinae virginis. 

VIII. cal. Augufti. Natale SS. Acinti , Nonni, 
Jacobi, Clementis & Juliani» & in 

. paflio S. Chriftophori martyris. 

VII. cal. Augufti. Natale SS. Joviniani, Mar- 
ciani — In Nicomedia paflio SS. Adria- 
ni cum aliis numero xxm. . 

VI. cal. Augufti. Natale SS. Juliae, Jocun- 
dar , Januarii , Simconis , & S. Echcri epif- 
eopi. > 

V. cal. Augufti. Natale fandorum Theophili, 1 
Auxcnti, Prudoti. Nicomedia fandi Pank 
taleoais. 

IV. cal. Augufti. Natale fandorum Rufi, 
Pontiani. TrecaS S. Lupi , Anaftafiar. Au- 
relianis civitate Profpcri epifeopi. 

III; cal. Augufti. Romae Felicis, Faufti,Via- 
tricias. Autiffiodoro depolitio B. Urfi epif- 
eopi. 

Pridie calendas. Augufti. In Africa Secundi 

Tyrfi Autifltodoro depolitio fandi 

Germani epifeopi & confefforis, 

AUGUSTUS. 

Augnjhti habet xxxr. dies. 

Calendas Augufti. In Antiochia paflio fan- 
dorum Machabaeorum cum matre. Ver* 
celiis civitate in Italia S. Eufcbii epifeopi. 
In Spaniis S. Felicis. 

IV. nonas Augufti. Romx Si Stephani pon- 
tificis. In Italia Verona , civitate natale 
fandi Felicis. 

HI. nonas Augufti. Natalis Metropoli epif- 


durini , Albini , Cyriaci , Largi , Metretae 
virginis , Glocncdis. < • • 

V. idus Augufti. In oriente S. Firmi , Rufti- 
ci, Pinoni Diunyfii. Lemovicas S, Mar- 
tini Brivcnlls. 

IV. idus Augufti. Paflio S. Laurentii archi- 
diaconi , Feiiciffimi , Crifcentionis , Ja- 
nuarii. 

IIL idus Augufti. Natale Valeriani, Tyburtii 
& Cecilix virginis, & paflio fandi Cafliani. 

Pridie idus Augufti. Natale S. Eupli, Macha- 
rii , Juliani , Crifanti & Dariae. 

Idus Augufti. Romx Yppoliti martyris , Pon- 

, tiani. Pida vis civitate depolitio fandx Ra- 
degundis reginx. 

XIX. Cal. Septembris. Natale . . . . Fortunati, 
Dimetri , Vincentix, Tatuli. 

XVIII. calcnd. Sept. Adfumtio fandx Marix 
matris Domini , Strodionis , Philippi , Eu- 
tiani. 

XVII. cal. Sept. Natale SS, Horioni, Henelix, 
Agnati . . . , . . - 

ANTIQUUM CALENDARIUM 

Monasterii Stabulensis. 

J A N UARIUS. 

C Alendis Januarii, Circumcifio & odava 
Domini. Romx S. Concordii marty- 
ris. Thiatmarus epifeepus. 

IV. nonas , Romx S. Teicsfori papx & mar- 
tyris VIII. 

III. nonas , Parifius depolitio S. Genovefx 
virginis. Romx Anthcri papx & marty- 
ris xvm. 

II. nonas, In Antiochia S. Simeonis mona- 
chi, & Jcru&lem S. Simeonis prophetx. 
Nonas , Natalis S. Scverini confefforis. He~ 
fo decanus obiit. 

VIII. idus, Epiphania Domini. 

VII. idus, In Thracia S.Ilidori epifeopi, fit 
SS. Martyrum, Fauftx & Evilalii, S. Va- 
lentini epifeopi. 

VI. idus , In Gallia civitate Bellovagus na- 
,■ talis SS. martyrum Luciani, Maximiani, 
Juliani. 




669 ALI Q_U A A N 

V. idus Sicco obiit. 

IV. Idus, 4n Thebaidis depofitio S. Pauli 
primi crcmit*. 

III. idus, Edu&io Domini de zEgypto. Ha- 
viiins presbyter, obiit. 

Idus. Ocia va Epiphanis. S. Hilarii epifeopi & 
SS. Juliani de Bafilifl*. In Campania civi- 
tate Nola paffio Felicis, Agapiti ,dc Pon- 
• tiani matr. 1 

XIX. calendas Februarii , depolitio S. Remi- 
gii confefforis. 

XVIII. cal. Romae S. Marcelli papae xxx. dc 
Perronz S. Jutfei abbatis , de Honorati 
martyris. 

XV1L cal. S. Sulpicii martyris de S. Anto- 
nini. 

XVI. Romae S. Prifeae virginis, de cathedra 
S. Petri. 

XUI. cal. Romar Fabiani martyris papae xi. 
Sebaftiani martyris, Mari, Marthz, Au- 
drfax de Abacuc martyrum. S. Pontiani 
martyris. 

XII. cal. S. Agnetis ; virginis. 

X I. cal. Paffio S. Vincentii diaconi , de Ana- 
ffafii martyris. 

X. cal. Pallio SS. Emerentianae de Macharii 
atque Eugenii. 

IX. cal. In Antiochia Babillz epifeopi cum 
tribus pueris. Tertii Ot tonis imperatoris 
obitus. 

VIII. cal. Damafeo converfio Pauli » de Arver- 
nis Praeje&i martyris. 

VII. JEdit regina obiit. 

VI. cal. Gifilharius archiepifcopus obiit. 

V. cal. Romae S. Agnae virginis. 

IV. cal. S. Valerii epifeopi, Papiae de Mauri 
martyr. S. Confiant ini martyris. 

III. cal. Malbodio monafterio S. Aldegundae 
virginis. 

II. cal. S. Julii conf. Rodoltfubdiaconus obiit. 

FEBRUARIUS. 

Calend. Februarii S. Brigidae virginis de S. 
Polycarpi epifeopi. 

IV. nonas , Purificatio fandae Dei Genitri- 
cis. Eodem die , anno miv. Ordinatio Ta- 
ge ni fantta Magadaburgenfis ecclefta archic-' 
pifeopi tertii. 

III. nonas, S. Blafii epifeopi de martyris. 

Nonas. In Sicilia paffio S. Agathx virginis. 

VIII. idus Amandi epifeopi, S. Vedafti epi- 
feopi de S. Dorotheae virginis. 

VII. idus S. Helenae. 

III. idus, S. Sotheris de Scholafticae virgi- 
nis, Zotici , Herenci de Jacinti. Adricus 
presbyter obiit. 

II. idus, S. Caftrcnfis martyris. Hilderadns 
presbyter obiit. 

XVI. cal. Martii. Interamnis Valentini epi- 
feopi. Rom* Valentini prdbytcri. Vita- 
lis , Feliculae , Tenonis. 

XV. cal. Depolitio S. Sil vini epifeopi, Pau- 
llini dt Jovitx martyrum. 


T I CLU ISSI M A. < 5/0 

A XIV. In Combas paffio S. Julianae virginis , 
One limi confefforis. 

XII. cal. Vcdburg foror noftra obiit. 

X I. cal. Godiia diaconus obiit. 

X. cal. S. Eucharii epifeopi de confefforis. 

IX. cal. S. Felicis confefforis. 

VIII. cal. In Antiochia cathedra S. Petri , 
Tcclar, Concordi*. Anno m. vni. die Do- 
minica dedicata eji crypta noftra bafilica. 

VII. cal. Hufenuardus presbyter , Bodo confn - 
ter nofter obiit. 

VI. cal. S. Mtthi* apofloli. 

V. cal. Walburga virginis , adventus S. Mau- 
ricii martyris. 

B IV. cal. In Alexandria S. Fortunati confef- 
foris. Amuco presbyter obiit. 

III. cal. Hazutcho presbyter obiit. 

MARTIUS. 

Calend. Martii, Depofitio S. Albani, Do- 
nati martyris , de Leonis. 

VI. nonas, Rom* S. Simplicis papxxjLvni. ' 
IVillihelmus archiepifcopus obiit. 

V. nonas , Domina Chunigunda imp. augujla 
obiit digna & pia memoria. 

IV. nonas, S. Adriani martyris cum fociis 
fuis , Lucii pap* de martyris. Ende abbas 
obiit. 

^ III. nonas, Paffio S. Focat epifeopi. 

I I. nonas , S. Quiriaci prefbyteri. Thtcdcricus 
comes obiit. 

Nonas. Paffio SS. Perpctu* de Felicitatis. Al- 
feri presbyteri obitus. 

VII. idus, In Sebafte Armenia minore xl. 
militum Bruno archiepifcopus obiit. 

IV. idus. Rom* S. Gregorii pap*. Amulred 
laica obiit. 

Idus. Sigiefridus comes obiit. 

XVII. Calendas April. S.Cyriaci martyris dc 
S. Eufcbi* virginis. Reinvvardus presbyter " 
obiit. Obiit Fritherun fanttimonialis. 

pj XVI. cal. In Scotia S. Pancratii, dc in Ni- 
vclla S. Gcrtrudis virginis. 

XV. cal. Rom* S.Pimcnii martyris. 

XIV. calendas. Iu Bcthlecm S. Jofeph nu- 
tritoris Domini. Frithericus presbytet obiit. 

XIII. cal. Fontinella depofitio Wlfranni epi- 
feopi , Cuthberti app. dc epifeopi. Bernhar- 

dus diaconus obiit. 

XII. cal. Depofitio S. Bcnedi&i abbatis. 

IX. cal. Wihberhtus epifeopus & frater nofter 
obiit. 

v VIII. cal. Adnuntiatio , conceptio dc paffio 

* Domini. Paffio Jacobi fratris Domini. 

VIL cal. S. Caftuli prefbyteri dc Aeacii. Liud- 
geri epifeopi & confeftoris. Thiedricus deca- 
nus. Badegoz. presbyter obiit. 

VI. caL Refurrc&io Domini. 

V. cal. Liudulfus laicus obiit. 

III. cal. InTheffalonica S.Vi&oris martyris. 

Ii cal. Silvane&is S. Reguli epifeopi dc con- 

fefforis. 


* 


Digitized by 


Google 


671 M A RT YROLOGI A 

APRILIS. 

Calendis Aprilis. In Thcflalonica SS. Quin- 
tiani , Agapi , Se Chionix. 

III. nonas. Paffio S. Theodolix virginis. 

II. nonas. Mediolani depolitio S. Ambrofli 
epifeopi & confcfloris. 

VIII. idus. Romae S. Cxlcftini papx xli v. 

VII. idus. Lutdulfus archiepifcopus . 

V. idus. S. Antonini confcfloris , & in Sir- 
mia vii. virginum. 

IV. idus. S. Antonii martyris. 

III. idus. Romae S. Leonis papx xlv i . . & S» 

, Zenonis martyris. Item , Romae S. Julii 

papx xxxv. 

Idus. In civitate Calcedona paffio S. Euphe- 
mix virginis. Wdping diaconus obiit. 

XVIII. cal. Maii. Romx SS. martyrum Ti- 
burtii , Valeriani , Maximi , Se Frontoni. 
Krifin [Miae onus. 

XVII. cai. Nat. S. Helcnx matris Conftan- 
tini. 

XVI. cal. Erp laicus obiit , Merjituardus pres- 
byter obiit. 

XIV. cal. Eleutherii epifeopi & martyris , 
& Antix matris ejus. 

XII. cal. SS. Vi&oris epifeopi, Felicis, Ale- 
xandri. PapixSenefii martyris, obiit Tbie- 
zuca fanftimonialis. 

XI. cal. S. Maximi martyris. Thoncuuardus 
presbyter obiit. 

X. cal. Romx $. Sotheris papx xn. 

IX. cal. S. Georgii martyris. S. Adalberti 
epifeopi & martyris. Taba for oris noflra: 

VII. cal. In Alcxandria S. Marci evange- 
liftx. 

V. cal. Romx S. Anaftafii papx & confeffo- 
ris xl. 

IV. cal. SS. martyrum Vitalis , Torpetis. 
Panphili epifeopi & confcfloris. Athelda- 
gus archiepifcopus. 

HI. cal. RomxS. Cleti papx & martyris n. 
& tranflatio S. Richari facerdotis. 

II. cal. Romx Quirini epifeopL & martyris. 

M A I U S. 

Calendis Maii. Natalis apoflolorum Philippi 
& Jacobi. Paffio S. Cyriaci epifeopi , Se 
Sigilmundi regis , & Walburgx virginis. 

VI. nonas Maii. S. Anaftafii epifeopi & con- 
fefforis. 

V. nonas. Romx S. Alexandri papx vi. 
& SS. Eventii Se Theodoli , 6c Inventio 
S. Crucis. Bifo , Egico fratres noflri. 

IV. nonas. S. Floriani martyris cum xl. fb- 
ciis. Herdingus abbas obiit. 

Nonas, obitus Ottonis Magni imperatoris. 
Sztodoririus presbyter obiit. 

. VIII. idus. Mediolani S. Vi&oris martyris 
& Corona virginis. 

VII. idus. S. Beati prcfbyteri & confefforis , 
Gerontii martyris. 

VI. idus. Romx natalis SS. martyrum Gor- 


SEU CALENDARIA . 671 

A diani & Epimachi. Commemoratio fantfi 
Remagli epifeopi. 

V. idus. Vienna depofitio fandi Mamerti 
epifeopi. 

IV. idus. Romx SS. martyrum Nerei , Achil- 
lei & Pancratii. % - 

III. idus. Trajedo S. Servitii epifeopi > Ta- ' 
rid, Probi <5c Andronici. 

II. idus. Romx S. Theodori papx lxkxiii. 
Riebarius, abbas obiit- 

XIV. cal Junii. Romx S. Poteotianx virginis. 

XIII. cal. S. Cononis & S. Bafillx virginis. 

g XII. cal. In coenobio Augenfc S. Viralis 
martyris. 

XI. cal. S. Fauftini confcfloris & S. Hclenx 
virginis. 

X. calend. SS. martyrum Defiderii epifeopi , 
Sulpitii & Serviliani. 

IX. cal. In civitati? Nannetis paffio SS. Do- 
na tiani Se Rogati ani. 

VIII. cal. Romx S. Urbani papx & marty- 
ris xvi. & S. Defiderii martyris, obiit 
Gunther i diaconus frater nof er. 

VII. cal. In Britannia S. Auguftini primi 
Anglorum epifeopi, & Symmetrii epifeo- 
pi. Tbiatfvith foror nofira obiit. 

V. cal. Pariflus depolitio S. Germani cpilc. 

IV. cal. Treviris depolitio fandi Maximini 
epifeopi. 

III. cal. Romx S. Felicis papx&mart. xxvt. 

II. cal. Romx S. Petronillx virginis & SS. 
martyrum Cantii, Cantiani & Cantianillx. 

J U N I U S. 

Calendis Junii. S. Pamphili martyris , SS% 
Fauftini epifeopi Se martyris, iodorum 
ejus Abundii, Gratjani, Secundi marty- 
rum , Ju vini confefloris. Adelgerus diaconus 
obiit. Hecil. Commemoratio Hiva abbatifa. 

IV. nonas. Romx natalis SS. martyrum 
Marcellini Se Petri de S. Martinx cum 
aliis xlv n. Prebor frater nof er obiit. 

III. nonas. Pergemini Se Laurentini martyr. 

II. nonas. S. Quirini epifeopi Se martyris. 

Nonas. Fuldenli in coenobio Bonifacii mar- 
tyris natale celebratur & paffio. Et dedi- 

’ catio in Stabulaus. 

VIII. idus. SS. martyrum Vincentii & Be- 
nigni. Radulfus laicus confrater nof er. 

VII. idus. Ordinatio Henrici regis -fecundi. 

£ VI. idus. Nat. SS. Medardi & GildardL 

V. idus Romx SS. Primi Se Fcliciani. 

IV. idus. S. Gethuliii martyris. 

III. idus. S. Barnabx adjutoris Pauli. Sicco 
fubdiaconus obiit. Alfktrius & Ricolfus mo- 
nachus obiit. 

II. idus. SS. Bafllidis , Cyrihi , Nabor is , Na- 
zarii , Tripodis & Mandalis. 

Idus. S. Fcliculx virginis. 

XVIII. calendas Julii. Paffio SS. Valerii & 
Rufini. 

XVII. cal, Paffio SS. Viti , Modcfti Se Crcf- 
centix. 

XVU 


Digitized by v^ooQie 


w • 


Nota. 


673 ALI Q_U A A N T 

XVI. cal. SS. Ferrioli/Fcrrutionis, Aurei & A 
Juftini. 

XV. cal. Depofitio S. Aviti prelbyteri, & 
Diogenis martyris. 

XIV. cal. Romae SS. martyrum Marci Sc 
Marcelliani. 

XIII. cal. Mediolano paffio SS. Gervalii & 
Prothafii. 

XII. cal. Aedelberhtus arthitpifcopus Magadc- 
burgenfis eccleft '* primus. 

XI. cal. In Alamannia paffio S. Albini mar- 
tyris, S.Eufebii hyftoriographi. 

X. cal. In civitate Nola depofitio S. Puulini 
epifeopi. B 

VIII. cal. Natalis S. Johannis Baptiftae. 

VII. cal. Tranjlatio S. Remagli. 

V I. cal. Romae SS. martyrum Johannis & 
Pauli fratrum , Sc Valentianis S. Salvi mar- 
tyris. 

V. cal. In Ephefo revelatio SS. vn. dor- 
mientium. • 

IV. Romae S. Leonis papae & vigilia apo- 
ftolorum. 

III. cal. SS. apoftolorum Petri & Pauli.' For- 
tunati epifeopi & confcfloris. Gero Colo- 
lonienfis archiepifcopus. 

cal. Celebritas S. Pauli , S. Marcelliani epi- C 
fcopi Sc confefforis. 

JULIUS. 

Calendas Julii. Romae S. Gspi epifeopi , Sc 
SS. Fidei , Spei , Caritatis , cum Sophia 
matre carum. 

VI. nonas, Romae SS. Procelli & Martiniani, 

& S. Moncgundis. obitus militum S. Mu- 
ricis , qui occiji funt in Arnaburg. 

V. nonas Tranflatio S. Thomae apoftoli. 

IV. nonas , Fejlivitas S. odalrici epifeopi. Be- 
nedicius papa obiit. 

II. nonas , O&avas Apoftolorum , & S. Goa- d 
ris confefforis. 

Nonas. G er lacus monachus. 

VIII. idus, In Germania S. Cyliani &focio- 
rum ejus. 

VII. idus. In Agypto pallio Cyrilli epifeopi, 
Procopii , & S. Effrcm monachi , & Bric- 
cii confefforis. 

VI. idus, Romae paffio SS. vn. fratrum filiorum 
Felicitatis , id eft Philippi , Vitalis , Martia- 
lis , Alexandri , Silvani , Januarii , Felicis. 

V. idus , Thtnflatio S. Bencdi&i abbatis. 

IV. idus, SS. Martyrum Felicis & Primitivi. £ 

III. idus,.S. Margaretae virginis. 

II. idus, Fridericus diaconus. Adiel presbyter 
obiit. 

Idus , Ekkihardus diaconus obiit. 

XVII. cal. Augufti, Hilarii martyris. Adel- 
mannus presbyter obiit. 

XVI. cal. Iri Cartagine natalis SS. Sperati 
epifeopi , Martialis , Januarii , Cythii. 

XV. cal. Veftarii, Felicis, Aquilini, Ja&an* 
tii , Generofi , Vcftac , Donatae dc Secundae 
martyrum. Arnulfi epifeopi. 

Vet. Script. & Mon. ampl. Collttt. Tom. FI. 


1 Q^U issrMA; A74 

XIV. cal. S. Arfenii monachi. 

XIII . cal. Gemmetico in Galliis S. Philiberti 
abbatis, 

XII. cal. S. Prax^dis virginis , paffio S. Sym- 
phorofae Cum vn. filiis, obiit Gijla filii. 
Cuonradi regis. 

XI. cal. SS. martyram Sifinnii & Florentii» 
Mariae Magdalenae. Burchardus presbytet 
obiit. 

X. cal. Ravenna S. Apollinaris martyris. 

IX. cal. S. Criftinae virginis, &S. Simplicis. 

VIII. cal. S. Jacobi fratris Domini , S. Jo- 
hannis evangeliftar, & SS. Gcorgii , Au- 
relii, Nataliae & Criftofori martyrum. Liu- 
dulfus epifeopus obiit. ' ^ 

VII. cal. Romae S. Eutyciani papae xxvil. 
SS. martyrum Ruftici Sc Florentii. Eodem 
dic S. Fronymi epifeopi. 

VI. cal. In Syria Simconis monachi , Romae 
Aconei & Emeriti martyrum. ' 

V. cal. Romae Innocentii papa xli. Azo 
presbyter & prapofttus. 

IV. cal. I11 Africa Felicis, Simplidi, Faufti- 
ni & Beatricis , Lubi confefforis. Ricb 
presbyter laicus obiit. 

III. cal. Romae Abdon& Sennes, ScS. Urll 
epilcopi. - 

II. qal. Autiffiodori depofitio S. Germani 
epifeopi & confefforis. 

AUGUST.US. 

Cal. Augufti , Roma: S. Petri ad vincula i 
paffio Machabacorum vn. fratrum cum 
matre fua. 

IV. nonas, Roma: S. Stephani papae xxm. 

III. nonas, Hierofolymis inventio corporis 
protomartvris Stephani. Thiatmarus obiit * 

II. nonas, Romae S. Jufti prelbyteri, qui 
corpora fauftorum collegit. 

Nonas , Caffiani epifeopi , Memmci epifeo- 
pi, & Hoiwaldi regis. 

VIII. idus, SS. martyrum Sixti epifeopi, Fe- 
ljciffimi Sc Agapiti, Magni, Januarii, Jufti, 
Paftoris. „ 

VII. idus, paffio SS. Donati epifeopi, Eia- 
rini monachi , & S. Afrae. 

VI. idus , S. Cyriaci diaconi'& martyris , cum 
aliis vjginti. Hadamarus presbyter obiit. 

V. idus , Romae S. Romani , Firmi & Rufti- 
ci martyris. 

IV. idus, Paffio S. Laurentii martyris &lc- 
vitx. Obiit Thiadricus presbyter. 

III. idus, SS. martyrum Tiburtii& Sufannx, 
S. Gaugerici epifeopi & confefforis , & 
Radcgundis. Gero & Waldo. 

II. idus. In civitate Catanenlium , paffio S, 
Eupli diaconi. S. Caffiani martyris, obiit 
iValth ardus epifeopus. 

Idus, Romae, SS. martyrum Ypoliti& Caf- 
fiani , Wigberti confefforis. 

XIX. cal. Septembris , S. Eufebii facerdotis, 

XVIII. cal. affumtio S. Dei genitricis. 

XVII. cal. S. Arnulfi epifeopi Sc confefforis, 

Yy 


Digitized by v^.ooq le 


«75 MARTYROLOGIA SEU CALENDARIA 676 

XVI. cal. O&ava S. Laurentii & S. Mam- A Theodori epifeopi, SS. martyrum Fauftx 
metis monachi & martyris. Sc Evilafii , & S. Euftochix. S. Florentis 

XV. cal. Paffio S. Agapiti martyris. epifeopi & martyris* 

XIV .cal. In Alexandria S. Magni martyris, XII. cal. Vigilia S. Matthaei apoftoli & evan- 
Telicis & Fortunati. Liudulfus diaconus. gelidae. 

XIII. cal. S. Maximi confefforis. XI. cal. Nat. S. Matthaei apoftoli & evange- 

XII. cal. S. Privati martyris. liftx. Eggihardus presbyter obiit. 

XI. cal. S. Timothei & S. Symphoriaai mar- X. cal. Paffio SS. martyrum Mauricii , Exu- 
tyrum. perii. Candidi , Vi&oris , Innoccntii , Vi- 

X. cal. In civitate Agca SS. Timothei , Apol- talis , & vi. mdclv i . fociorum. Eodem dic 
linarii , Claudii , Aufterii , & Neonis. Radelbonx S.Emmerammi martyris,Luit- 

VIII. cal. In India paffio Bartholomaei apo- drudis virginis. Wlfhardus epifeopus obiit. 
ftoli , Genefii martyris, S. Audoeni epif- IX. cal. Romae S. Lini papae i.poft Petrum, 
copi. Arclato paffio S. Genefti martyris. 3 & S. Dedar virginis. 

obiit Landoltus comes. VIII. cal. Conceptio S. Johannis Baptiftae , 

VII. cal. Romae SS. Erenei & Abundi. Liu- S. Ruodbcrti epifeopi , Sc S. Eonii. 

tharius presbyter obiit. VII. cal. Paffio S. Firmini. 

VI. cal. In Capua S. Rufi martyris. VI. cal. SS. martyrum Cypriani & Juftinae. 


V. cal. Romx S. Hermetis, S. Auguftinx, 
'S. JuEiiani martyris. Cuonradus presbyter 
obiit. 

IV. cati. Romae S. Sabinae martyris , & dc- 
collatio S. Johannis Baptiftae. 

HI. cal. In Apulcia paffio SS. Felicis & Au- 
da&i. 

II. cal. Treviris depolitio S.Paulini epifeopi 
Sc confcflbris fufli & Clementis . 1 

SEPTEMBRIS. 

Calend. Septembris, In Capua Aquaria SS. 
martyrum Prifci , Petri , Felicis , Donati, 
Vi&oris: Sensis , Lubi , Sixti & Sinnicii 
epifeoporum. 

IV. nonas. SS. martyrum Aniceti & Foniti, . 
A: S. Jufti Lugdunenfts epifeopi. Helmri- 
f tm decanus obiit . 

HI. nonas. S. Antonini martyris. Depofitio 
S. Remagli epifeopi & confefforis. 

II. nonas. SS. martyrum Marcelli Sc Jufti. 
Eggihardus presbyter obiit <fr philofofhus. • 

Nonas. Vienna S. Ferrioli epifeopi , Fcrrutii, 
Quintini, Ingenui, Taurini, Acenci,Er- 
culani. S. Vittorini martyris & epifeopi. 

VII. idus Sept. Evurtii epifeopi , Clodoaldi 
regis , & Reginae virginis. S. Madalberhta 
virginis. 

VI. idus. Nativitas Dei genitricis, S. Adria- 
ni martyris , & Corbiliani confefforis. 

V. idus, S. Gorgonii martyris, Sc S. Audo* 
mari epifeopi. 

IV. idus, S. Salvii martyris. j 

III. idus, Romae SS. Martyrum Ptothi&Ja- ] 
cinthi , Felicis Sc Regulae. Adiel presbyter 
obiit. IValto epifeopus obiit. 

II. idus, Heinricus fubdiaconus obiit. 

Idus, Depofitio S. Lidorii epifeopi. 

XVIII. cal. Odobris , Exaltatio S. Crucis , & 
SS. Cornelii Sc Cypriani. 

XV-II. cal. S. Nicomedis. 

XVI. cal. Paffio S. Euphemiz , Sc SS. Luciae 
& -Gemimani. 

XV. cal. Paffio Landberti epifeopi. 

XIII. cal. In Campania paffio S. Januarii» 


V. cal. Paffio Cofmae Sc Damiani , Sc S. Ti- 
mothei difcipuli Pauli , SS. martyrum Fi- 
dendi A Terentii. f 

IV. cal. Depofitio Liobar virginis , & Sta&ci 
martyris. Nat. S. Gunthildx virginis. 

III. cal. In monte Gargano dedicatio bafi- 
licae archangeli Michaelis. 

II. cal. In Bethleem depofitio S. Hieronymi 
prelbyteri. ofteri infans obiit. 

OCTOBER. 

Calendis O&obris , Piatonis martyris , S. Ni- 
cetii epifeopi , Bavonis , Remigii , Vedafti. 

VL nonas, Paffio Lcodgarii martyris. 

IV. nonas, S. Marci confcflbris. 

II. nonas, SS. Caprafi Sc Fidei martyrum.' 

Nonas, Romx S. Marci papx, Sc SS. Marci» 

Apulei , Sergii , Bachi martyrum, Ofertcus 
diaconus obiit. 

VIII. idus O&obris , S. Reparatae virginis» 
depofitio S. Amoris confcflbris. Elvierpref 
byter obiit. 

VII. idus , Parilius paffio S. Dionyfii epifeo- 
pi cum fociis fuis. Colonia S. Gtrconis 
cum cccxvmi. martyrum. 

VI. idus. S. Vidoris martyris, Paulini con- 
fefloris. Eodem dic SS. martyrum Caffii . 
atque Florendi. 

V. idus , Recordatio Fratrum noftrorum, 
Koneo presbyter obiit. 

III. idus. S. Lupcndi prelbyteri Sc confcf- 
foris. 

II. idus, Romx S. Calixdpapx xvi. Hic in- 
ftituit jejunium qua tuor temporum efle 
Volcherdus (aicus frater nofttr. 

Idus, SS. Maurorum. 

XVII. cal. Novembris , Natale S; Gax.II * 
confcflbris. 

XV. cal. Bithinia S. Lucx cvangcliftx. 

XIV. cal. S. Januarii cum focusTuis. S. Mar 
ximi martyris. ™ 

XII. cal. Depolitio S. Hilarionis. In Bafona 
villari S. Waldeni confcflbris. Thuardus 
frater noftr obiit* 


Digitized by LjOOQle 



677 ALI Q.U A A N T 

XL cal. In Funda S. Philippi epifeopi & 
martyris. 

"X. cal. Parilius S. Venantii abbatis. 

IX. cal. S. Columbani monachi , Eracliani 
confeflbris & cpifcopi. 

VIII. cal. In civitate Sueffionis SS. marty- 
Crifpini & Crifpiniani. Miniatis martyris. 
Godefcalcus frater nofter obiit. 

VI. cal. Alfruintts frater nofter obiit. 

V. cal. Natale apoftolorum Simonis & Judae. 

111. cal. Eufcbii martyris. Obiit HiUericus .epi- 
feopus. Eadem nocte revertente archiepifeopo 
Tdgeni pojl no£l urnam cum duobus cape /lanis 
fuis Theoderico fubdiacono & Erico presby - g 
tero , aperto coelo quoji pei oftium lux cla- 
rifftma faci a eft quafi per unius hora cir- 
culum. 

II. cai. In Gallia paffio S. Quintini martyris. 
Eufebii Sc Gavini. 

NOVEMBER. 

Calendis Novembris. Roma: S. Cacfarii dia- 
coni. Paffio S. Euftachii cum filiis fuis. 

III. nonas , S. Humberti cpifcopi. Valentini 
prcfbyteri & Hilarii diaconi. 

II. nonas , S. Germani cpifcopi , Domnini & 
Amandi cpifcopi. Frithericus presbyter & 
Richardus presbyter. C 

Nonas. S. Felicis prdbyteri , & Eufcbii mi> 
nachi. Herculiani martyris. Otto dux obiit. 

VIII. idus, Depofitio S. Willibfordi epife. 

VI idus, Romae quatuor Coronatorum. Se- 
veri , Severiani , Vidorini & Carpofori. ( 

V. idus , S. Theodori martyris. 

IV. idus , Leonis confeflbris. 

II. idus, Turonis depofitio S. Martini& S. 
Mcnnar martyris. 

Idus. Turonis S. Briccii epifcopi. 

XVI. calendas Decembris. In Atamannia S. 
Magni confeflbris & S. Otmam confef- 
foris. Hager presbyter obiit . D 

XV. cal. Aurelianis depofitio S. Aniani cpi- 
fcopi. Bernhardus noftri coenobii frater. 

XIV. cal. S. Romani monachi Sc martyris. 

XIII. S. Simplicii epifeopi & confeflbris. 

XI. cal. In Iftria civitate S. Mauri martyris. 

X. cal. Roma: paffio S. Cccilix virginis. 

IX. cai. Romae S. Clementis & S. Felidtatis. 

VIII. cal. Roma: S. Chryfogoni & tranflatio 

S. Feliculae. Eodem die S. Profperi epifeopi 
& confeftoris. S. Eleutherii martyris. Eodem 
die S. Felicitatis matris v 1 1 .filiorum. Gttn - £ 
totius epifeopus obiit. 

VII. cal. S. Audentii confeflbris. HHlivv ar- 
dus epifeopus obiit. 

V. cal. Heinricus comes obiit. 

IV. cal. Romae S. Gregotii papx lxxxvui. 
Everhardus laicus obiit. 

DI.' cal. Romx Saturnini , Chryfanti , Mauri, 
Darii cum lxx. millibus. 

II. cal. In Achaia paffio S. Andrexapoftoli. 

* 


I Q.U I S S I M A. 678 

DECEMBER. 

Calendis Decembris. Noviomo S. Eiigii con- 
feflbris, Candidx virginis , & ordinatio 
Bonifacii. SS. martyrum Sabini , Latini > 
& Superantis. 

IV. nonas, Capua S. Longini militis, qui 
latus Domini perforavit. Emnil fonti i* 

• monialis obiit. 

III. nonas , In Alamannia depofitio S; Sole 
virginis. 

II. nonas, S. Barbarx & Inlatio corporis 
Benedidi in Floriaco. Liutherius laicus , 

Mathil comit ift a obiit. 

Nonas. S. Dalmatii martyris. 

VIII. idusS. Nicolai, Hermogenis & Ro- 
gati. ♦ 

VII. idus , S. Sabini epifeopi. Otlava S. An* 
drea. otto imperator Augujlus obiit. Bifo 
frater nofter & diaconus obiit. Gerdagut 
epifeopus obiit. 

V. idus, Tricus diaconus obiit. * 

IV. idus , In Barcilona civitate in Spania 
paffio S. Eulalix virginis Sc martyris. 

III. idus , Romx S. Damafi papx x x x v 1 1 1 . 
Vidorici , Fufciani , & Gentiani. 

II. idus , S. Finiani cpifcopi. 

Idus, Siracufa paffio S. Lucix. Cameraco 
S. Authberti epifeopi & confeflbris. 

XIX. cal. Januarii, Remis depofitio S. Ni- 
cafii epifeopi & martyris. 

XVIII. cal. Widiikindus comes. 

XVI. cal. In Antiochia paffio S. Ignatiiepif 
copi & confeflbris. Athelheid. imperatrix 

~°bbiit. 

XV. cal. Bagred foror noftra obiit. 

XIII. cal. Liudricns presbyter & monachut. 

XII. cal. In India paffio S. Thornx apoftoii. 
Brun presbyter. . 

X. cal. Romx S. Vidorix martyris, & S. Grc- 
gorii prelbytcri. 

VIII. cal. Nativitas Domini noftri Jesu , Sc 
paffio fandarum virginum Anaftafix & 
Eugenix. 

VII. cal. In oppido Hierufalem paffio S. Ste- 
phani protomartyris. Burhardus infant 
obiit. Athilger presbyttr obiit. 

VI. cal. In Ephefo Aflumtio S. Johannis 
apoftoii Sc evangeliftx. 

V. cal. In Bethleem SS. Innocentium. Geppe 
abbas obiit. 

IV. cal. Brigida abb. obiit. 

III. cal. S. Perpetui Turonis epifeopi & con- 
feflbris. SS. Sabini & Exuperantii. Evvrhar- 
dus laicus obiit. 

U. cal. Romx S. Silveftri papx xxxm. 


1 


Digitized by 


Google 


«79 MARTYROLOGIA SEU CALENDARIA 680 

A _ _ „ „ ,, . „ , », o 

FEBRUARIUS. 

CALENDARIUM .. 

Aft Februi quarta eft praecedit tertia finem. 
februarius habet dies xxix. lunam xxix. 


VERDINENSE. 


JANUARIUS. 

Jani prima dies & feptima fine timetur. 

Januarius habet dies xxxi. lunam xxx. 

C Alcnd. Jan. Circumcisio Domini 
nostri Jesu Christi. Dies JEg. 

IV. nonas. Octab. S. Stephani. jfidori epifeopi 
& martyris. 

III. nonas. Octava S. Joh annis. Gemvefa 
virrinis. 

II. nonas. Ouab. S. Innocentum. 

Nonis Jan. S. Simconis propheta:. Vigilia 
. epiphania: Domini. 

VIII. idus. Epiphania Domini. Juliani mar- 
tyris. 

VII. idus. S. Ifidori epife. & confefioris. 

VI. idus. S. Luciani & Maximiani. 

V. idus. S. Vitalis & Felicis. 

IV. idus. S. Pauli primi eremitae. 

III. idus. Educt io Domini de ^Egypto. 
S. Felicitatis. 

II. idus. S. Mufcentii, Saturi. 

Idus Jan. Octab. Epiphania. Hilarii epife. 
XIX. cal. Jan. S. Felicis prefbyteri. 

XVIII. cal. S. Chryfogoni & Zenonis. 
XVII. cal. S. Marcelli papae & martyris* 
Furfei confefioris. 

XVI. cal. S. Sulpitii epifeopi , Antonii mo- 
nachi. 

XV. cal. S. Prifcae virginis & martyris. Sol 
in Aquario. 

XIV. cal. S. Mauri , Marthae , Audifax , 
Abacuc. * 

XIII. cal. S. Fabiani papae , Sebaftiani mar- 
- tyris. 

XII. cal. S. Patrocli martyris , Agnetis vir- 
ginis & martyris. 

XI. cal. S. Vinccntii martyris , Anaftafii mo- 
nachi. 

X. cal. S. Emercntianx virginis & martyris. 
Gerardus comes dbiit. 

IX. cal. S. Babilli epifeopi cum tribus par- 
vulis martyribus. 

VIII. cal. Conversio S. Pauli. Preje&i 
martyris. Dies JEg. 

VII. cal. S. Polycarpi epifeopi & martyris. 

VI. cal. S. Vitelliani , Johannis Chryfoftomi. 

V. cal. O&abas S. Agnetis virginis. 

IV. cal. S. Valerii epifeopi , Papiae & Mauri. 

III. cal. S. Aldegundis virginis. 

II. cal. S. Vi&oris , Publii. 


B 


Cal. Feb. Severi epifeopi , Brigidae virginis. 

IV. nonas. Purificatio S. Mariae. 

III. nonas. S. Blafii epifeopi & martyris. 

II. nonas. S. Caftoris prefbyteri & martyris , 
Gemini > Gelafii. Dies JEg. 

Nonis Februarii. S. Agathae virginis & mar- 
tyris. • 

VIII. idus. S. Vedafti & Amandi martyrum. 

VII. idus. S. Aaguli epifeopi. 

VI. idus. S. Pauli epifeopi, Julii papae. Thlat- 

GR1M.US EPISCOPUS. 

V. idus. S. Ammonis & Alexandri martyris. 

IV. idus. S. Zotiei, Erenei, Jacin&i 

III. idus. S. Scholafticx virginis. 

II. idus. S. Simplicii epifeopi, Dorothex 
virginis. 

Idus. Feb. S.Stephani epifeopi & confefioris. 
XVI. cal. Martii. S. Valentini martyris, Vi- 
talis, Felicolx, Zenonis. 

XVI. cal. S. Fauftini. 

XIV. cal. S. Juliana: virginis & martyris. 

^ XIII. cal. S. Polocronii epifeopi. 

XII. cal. S. Pigmenii prefbyteri. 

XI. cal. S. Publii , Juliani. 

X. cal. S. Eucharii epifeopi & martyris. 

IX. cal. S. Eucharii confefioris. 

V1U. -cal. Cathedra S. Petri. 

VII. cal. S. Polycarpi martyris. Vigilia. 

VI. cal. Natalis S. Mathiae aposioli. In- 
ventio capitis S. Johan. Bapt. Bijjext. 

V. cal. S. Neftoris & Cafti. 

IV. cal. S. Fortunati confefioris. Dies JEg. 

III. cal. S. Serviliani martyris. 

II. cal. S. Claudiani martyris. 

D 

MARTIUS. 

Martis prima cujus fic cufpidc quarta eft. 

Martius habet dies xxxi. lunam xxx. 

Calend. Martii. S. Suidberti confefioris. Al- 
bini , Donati. Diei JEgypt. 

VI. nonas. S. Simplicii papx. 

V. nonas. S. Felicis & Luciani. 

IV. nonas. S. Lucii papx & martyris. 

III. nonas. S. Saturnini martyris. 

II. nonas. S. Quiriaci Sc Vi&oris. 

E Nonas Martii. S. Perpetux & Felicitatis vir- 
. ginis. 

VIII. idus. S. Cyrilli epifeopi. 

VII. idus. SS. martyrum xl. militum. 

VI. idus. S. Anfberti epifeopi. 

V. idus. S. Zozimi , Piloni. 

IV. idus. S. Gregorii pap*e. 

III. idus. S. Macedonii prefbyteri. 

II. idus. S. Donati & Leonis mart. 

Idus. S. Longini martyris, Matronx mart. 

XVII. 


Digitized by 


Google 


■6*1 * ali Q^U A ANTI dU 1 S S I M A> \m 

XVII. Cal. S. Eugcniae virginis, Eufebiae vif. A XI. cal, SS. martyrum Timothei & Simphp- 
ginis. riani. 

XVL cail S. Patricii- cpifcopi , Gef thrudis X, cal. SS. martyrum Timothei & Apolli- 
virginis. naris, Vigilia. 

XV. cal. S. Pimenii martyris. Sol in Arietem. IX. cal. Natalis S. Bartholonm apoftoli. 

XIV. cal. S. Jofcph in Bethlcem. - VIII, cal. S. Genefii martyris * Maximiani ' 

_XIII. cal. S. Guthberti cpifcopi & confef- martyris. 

foris. VII. cal. SS. martyrum Hcrenei & Abunda 

XII. cal. S. Benedicit obbatis. AZquinottium. Vi. cal. S. Rufi martyris. 

XI. cal. S. Saturnini. V. cal. S. Hermctis martyris . & S. Augu- 

X. Cal. S. Theodori prelbytcri , Fidelis & (lini cpifcopi. 

aliorum xx. * IV. cal. S. Johannis Baptift* dccollatio , $t- 

IX. cal. S. Seleuci. B binar virg. Dies JEg. 

VIII. cal. Annuntiatio & Mariae. Pa5sio III. cal. SS. martyrum Felicis & Adaufti. 


Domini. 

VII. cal. S. Liudgeri episcopi et confes- 
soris. 

VI. cal. Resurrectio Domini. 

V. cal. S. Rogati & Alexandri & Succcfli. 
Dies JEgypt. 

IV. cai. S. Euftafii abbatis & confcDToris, 
Palloris prefbyteri. 

III. cal. S. Vi&oris martyris. 

II. cal. S. Reguli cpifcopi , Balbinx virginis 
& martyris. 

Defunt quatitor fequentes menfes . 

\ 

AUGUSTUS. 

Augufti nepa prima fugat de fine fecunda. 

Auguftus habet dies xxxi. lunam xxix. 

Calendis Augufti. Ad vincula Petri. Septem 
fratrum Machabaeorum. Dies JEgypt. 

IV. non. S. Stephani papae. 

III. non. Inventio corporis S. Stephani pro- 
tomartyris. 

II. non. S. Juftini cpifcopi & confefforis. 
Nonas. S. Memmei epifeopi & confefToris , 

Ofwaldi regis & martyris. 

VIII. idus. S. Sixti papar & martyris , Fell- 
ciffimi, Agapiti mart. 

VII. idus. S. Donati, epifeopi & martyris, 
Afrae virginis & martyris. 

Vi. idus.S. Cyriaci, Largi , Smaragdi, Cref- 
ccntiani martyrum. 

V. idus. S. Romani martyris. Vigilia . 

IV. idus. S. Laurentii martyris. 

III. idus. S. Tiburtii martyris , Gaugerici 
epifeopi. 

II. idus. S. Eupli martyris. 

Idus. S. Hypoliti martyris cum fociis fuis. 
XIX. cal. Sept. S. Eufebii confefforis. 
XVIII. cal. Assumtio S. Dei genitricis 
Mariae. 

XVII. cal. S. Arnulfi confefforis. 

XVI. cal. O&ava S. Laurentii. Theodoricus 
presbyter obiit. 

XV. cal. S. Agapiti martyris. Sgl in virginem. 
XIV. cal. S. Magni martyfis. 

XIII. cal. S. Athanafii epifeopi. 

XII, cal. Dedicatio ecclesia S. Mariae sivr 

TURRIS VlNCENTII. 

Vet. Script. &Mcn. ampl. CoBett. Tom . VI. 


II. cal. S. Paulini cpifcopi. 

SHfTEMBER. 

Tertia Septembris vulpis ferit a pede denam , 
September habet dies xxX. lunam xx*. * 

Ctl. Sept. S. Prifcl martyris. 

IV. nonas. S. Juftini epifeopi & confefforis. 

III. nonas. S. Antonii martyris , Rcmagli 
confefforis. Dies AEg. 

, II. nonas. SS. martyrum Marcelli & Juifti. 

Nonas. S. Fcrrucii. martyris, Quinti marty- 
ris. 

VIII. idus S. Eleutherii epifeopi , Magdioon- 

fefforis. , 

VII. S, Regini virginis. 

YL idus. Nativitas S. Marle , S. Atria Ni 
martyris. 

,V nidus. S. Gorgonii martyris. 

IV. idus. S. Salvii cpifcopi 5c martyris. Ger- 

- ... FRIDUS EPISCOPUS. 

III. idus. SS. martyrum Proti & Jacin&i. 

,U. idus. SS. martyrbm bccc. in AlexandrU. 
Evantii epifeopi. 

idus Sept. Philippi epifeopi St martyris * 

dorii epifeopi. , 

XVIII. cal. Octobris. ExaltaTio S. CruciS, 
SS. martyrum Corpelii & Cipriani. V/ 

XVII. cal. S. Nicomedis martyris. 

XVI. cal. SS. martyrum* Lucii, Gcminiani, 
& S. Euphemix virginis. 

XV. cal. S. LantbERTI EJttsCOPl ET MARTY- 
RIS. Sol in Libram. • 

XIV. cal. S. Trophymi martyris. Vicnni 
S. Fcrreoli martyris j .Medodi epifeopi. 

XIII. cal. S. Januarii; mart. fociommquc ejus. 
Theodori martyris. ; . . 

XII. cal. S, Euftachii martyris. & filiorum ejus. 
Faufti martyris. Vigilia. 

XI. cal. S. Matthaei apoftoli & evangeliftx. 
Dies /Egypt. 

X. cal. S. Mauritii cum aliis vi, m.bc. txvi. 

IX. cal. S z Lini papae & martyris, Tcdaf vir- 
ginis. • 

VIII. cal. S. Johannis- Baptiftx conceptio. 

VII. cal. S. Firm ini martyris. 

V I. cal. S. Cipriani cpifcopi & martyris , 
Juftinx virginis, 

V. cal. SS. MARTYRUM COSMAt ET DaMIANI, 

Zz 


Digitized by LiOOQle 


683 MARTYROLQGIA 

* 

IV. - cal. SS. martyrum Faufti , Januarii, 
Martialis , Liobx virginis. 

III. cal. Dedicatio Basilice S. Michaelis 

ARCHANGEL1. 

IL cal. S. Hieronymi prclbytcri. 

OCTOBER. 

Tertius O&obris gladius decimo in ordine 
nc&ic. 

October habet dies xxxi. lunam xxix. 

Cal. O&obris , S. Remigii , Germani , Vcdafti, 
Amandi, Bavonis confeflorum. 

VI. nonas, S. Leodgarii epifeopi & martyris. 

V. nonas, SS. Euvaldorum prelbyterorum 
in Colonia. , Dies Mg. 

IV. nonas , SS. Marci , Marciani , Marii 
martyrum. 

III. nonas, S. Apollinaris epifeopi, Flavinae 
virginis. 

II. nonas , SS. Martyrum Marci & Apulei, Ca- 
prafii abbatis. 

Nonas. SS. martyrum Sergii & Bachi. 

Vili, idus, S. Reparatae virginis. 

VII. 5dus , SS. martyrum Dionyfii , Ruftici Sc 
Eleutherii. 

VI. idus, SS. martyrum Gcrconis , Vi&oris, 
Caflii, Fldrcntii Sc aliorum ccccxxvu. 

V. idus,SS. martyrum Tharaci, Probi, An- 
dronici. 

•IV. idus, SS. martyrum Cipriani Sc Felicis, 
Nidifti martyris. 

III. idus , S. Laurentii epifeopi Sc confcflb- 
ris , Lupentii epifeopi Sc confcfloris. 

II. idus , S. Calefti papar Sc martyris. Recor- 
datio fratrum. 

Idus, SS. Maurorum martyrum in Colonia, 
Aureliz virginis. 

XVI. cal. S. Gall| confcfloris , Eliphii mar- 
tyris. Heriburga foror S. L. 

XVI. cal. S. Florcntii epifeopi. 

XV. cal. S. Lucae cv^pgcliftae & confcfloris. 
Sol in Scorpionem . 

.XIV. cal. S. Dcfiflcttii, Ferti, Januarii triar 
tyrum. .rim;.-- v: 

-XIII. cal. S. Neoris martyris , Sc SS. Lucii-, 
Marcellini martyrum. 

XII. cal. S. Hilarionis monachi Sc SS. xi. 

millium Virginum in Colonia. 1 1 

XI. cal. S.‘ Philippi epifeopi Sc martyris , Se- 
veri epifeopi, Marci epifeopi Sc confefl*. 
X. cal. Sf. Severini epifeopi in Colonia. Vc- 
nantii abbatis. Dies /Egi 
IX,. cal. S. Columbani monachi Sc confcf- 
foris. 

VIII. cal. SS. martyrum Crifpini Sc Crifpi- 
- niani. 

VII. cal. S. Amandi epifeopi Sc confcfloris, 
Dariar virginis. 

VI. cal. S. Evarifti papae , Florcntii marty- 

« ris. Vigilia. '-v • > 

V. cal. SS. APosTOLOE.tr me Simonis Sc Jvd*. 

IV. cal. S. Quirini martyris, Narcifli epife. 


SEU CALENDARIA < 684 

A III. cal. S. Thconcrti martyris , Eufebii mar- 
tyris. 

J I. cal. SS. martyrum Quintini , Gavini. 
Vigilia. 

NQVEMBER. 

Quinta Novembris acus vix tertia manflt in 
urna. 

November habet dies xxx. lunam xxx. 

Cal. Novcmbr. Solemnitas Omnium-Sano- 
torum. Czfarii martyris. 

IV . nonas , S. Benigni prclbytcri Sc martyris, 

B Hugberti confcfloris. 

III. nonas, S. Germani epifeopi, Valentini 
prclbytcri. 

II. nonas, S. Proculi epifeopi Sc martyris. 

Nonas. S. Felicis prelbytcri , Eufebii mona- 
chi. Dies Mg. 

VIII. idus, S. Melanf cpilcopi. 

VII. idus, S. Wiibrordi epifeopi Sc confcf- 
foris. 

VI. idus, SS. quatuor Coronatorum. 

V. idus , S. Theodori martyris. 

IV. idus, S. Demetrii epifeopi. Dedicatio 

C ECCLES1* MAJORIS. HETHARICUS ABBAS. 

III. idus , S. Martini epifeopi. S. Mennae 
martyris. 

II. idus , S. KUNIBERTI ET LlAFWINl CONFIS- 
SORIS. 

Idus. S. Bricii epifeopi Sc confefloris. 

XVIII. cal. S. Clcmentini epifeopi. 

XVII. cal. S. Secundi. 

XVI. cal. S. Otmari confcfloris , Magni con- 
fefloris , Euchcrii confcfloris. 

XV. cal. S. Aniani epifeopi , Florini confcfc 
loris. Sol in Sagittarium. 

XIV. cal. S. Romani confefloris Sc martyris. 

XIII. cal. S. Simplici epifeopi. 

D XII. cal. SS. martyrum BaflS, Dionyfii. 

XI. cal. S. Mauri martyris , Columbani ab- 
batis. 

X. cal.‘ S. C.ECILlyE VIRGINIS ET MARTYRIS. 

IX. cal. S. Clementis epifeopi Sc martyris, 
S. Felicitatis. 

VIII. cal. S. Chrifogoni martyris. 

VII. cal. S. Petri epifeopi Sc martyris, Ma- 
ximi confefloris. 

VI. cal. Amatoris epifeopi, Nicandri, Ca£ 
fiani martyris. 

V. cal. S. Theodoli martyris. 

IV. cal. S. Sifinnii epifeopi. Dies Mppu 

£ III. cah S. Saturnini martyris. Vigilia. 

1 1. cal. S. Andre* apostoli. 

DECEMBER. 

Dat duodena cohors feptem inde decetnque 
Decembris. 

December habet dies xxxi. lunam xxix. 

Cal. DecSmbris. San&orum martyrum Crk 
fanti , Mauri , Dariae martyris , Eligii epi- 
feopi. 


Digitized by v^ooQie 


I 


685 

IV. Aonas, S. Longini militis & martyris. A 

III. nonas, S. Lucii regis & confelToris. 

II. nonas, S. Barbarx virginjs Se martyris. 
Nonas. S. Talmatii martyris. 

VIII. idus , S. Nicolai epifeopi Se Hermo- 
genis. 

VII. idus, O&ava S. Andre* apoftoli , Mau- 
turii martyris. 

VI. idus , San&orum confeflbrum Euticiani, 
Eufebii & epifeoporum. 

V. idbs, SS. martyrum Petri, Succefli. 

IV. idus, S. Eulalix virginjs Se martyris. 

III. idus , S. Damafi papse. 

II. idus , S. Finiani epifeopi Se martyris, g 
Dies JEgjpt. 

Idus , S. Luci* virginis Se martyris. 

XIX. cal. Jan. S. Nicafii epifeopi Se con- 
■fefloris. 

XVUl. cal. S. Aureliani epifeopi Se confef- 
foris. Dies JEgjpt. 

XVII. cal. S. Valentini epifeopi Se confelToris. 
XVI. cal. S. Ignatii epifeopi & martyris. 

X V. cal. S. Simplicii epifeopi. Sol in Capri- 
comium. 

XI V. c»l. S. Secundi, Zo%imi martyris.- 
XIII. cal. S. AnaliaGi epifeopi & confelToris. 

Vigilia. q 

XII. cal. S: Thoma apoftoli in India. H i L p l- 

GRIMUS EPISCOPUS. 

XI. cal. S. Thcodoli* virginis. 

X. cal. S. Vi&orix virginis Se martyris. 

IX. cal. Vigilia Natalis Domini. 

VIII. cal. Nativitas Domini nostri Jesu 
Christi. 

VII. cal. Natalis S. Stephani protomartyris. 

VI. 'cal. S. Johannis apoftoli & evangelfia. 

V. cal. SS. Innocentium martyrum. 

IV. cal. S. Felicis papx Se martyris. 

III. cal. S. Perpetui epifeopi Turonenfis. 

II. S. Silvcftri p$pz, Columb* virginis. ^ 

MARTYROLOGIUM 

INSIGNIS ECCLESII 
AUTISSIODOR ENSIS. 

Ex mf. Colbertino. 


JANUARIUS. 

Jani prima dies dr feptima fine timetur. 

"^Alendis Januarii. Circumcifio Se o&ava g 
J Domini noftri Jesu Christi. Romz 
S. Almachii martyris, & S. Martin* vir- 
ginis Se martyris. Apud Spoletum civi- 
tatem pallio S. Concordi! martyris. Apud 
Czfaream Cappadoci* natalis S. Bafllii 
epifeopi Se confelToris. In Africa natalis 
S. Fuigcntii epifeopi Se confelToris. Apud . 
Alexandriam S. Eufrofinz virginis. In 
territorio Lugdunenli natalis S. Eugendi 
abbatis. Ravcnnz S. Severi epifeopi Se 
martyris. Item Romz martyrum xxx. 


686 

obiit Robertus Levit a dr canonicus, lpfa 
die in territorio Arvernenfi , coenobio Silvi - 
niaco , depofitio domni Ordilonis Cluniacenfis 
abbatis. 

IV. nonas Januarii. In Thebaide depofitio 
’ beati Macharii abbatis. Et in Ponto civi- 
tate Thomis trium fratrum Argei ,-Nar- 
ciffi , Se Marcellini pueri & marr. In Frifia 
paffio S. Thcaginis martyris. 

III. nonas Januar. Rom* natalis S. Antheros 
pap* & martyris. Parilius depofitio fandas 
Genovcfz virginis. In civitate Aulana 
pallio S. Petri, qui crucis fupplicio eft 
interemtus. Vicnn* S. Florcntii epifeopi. 

Obiit Giflebertus epifeopus dr Ablenus ar * 
chidiaconus. 

Pridie nonas Januar. Apud Cretam natalis 
S. Titi apoftolorum difcipuli. Roift* SS. 
mart. Pijifci prclbyrcri & Prifciliiani & 
Benedi&x religiolifiim* femin* Se beat* 
Dafrof* martyris, Se aliorum vi 1 . marr. 

Nonis Januar. Rom* natalis S. Telefphori 
pap* Se martyris. Jcrololym* B. Simeonis 
prophetx, qui Dominum noftrum Jesum 
Christum in ulnas accepit. Apud Antio- 
chiam in ccclefia qux vocatur Poenitentia, 
depofitio Simeonis monachi qui in co- 
Jpmna ftetit. 

Obiit Ebr ardus fubd. dr canon, qui datis 
in claufirum faciendum e. f olidis , dedit etiam 
domum fuam canonicis & vineas , hoc patto 
ut fratres fui anniverfarium ejus diem inde 
facerent , dr canonici canonicis refettionem 
perfolverent. £>upd fi facere ree uf arent , ca- 
nonici domum dr vineas fibi acciperent s dr 
anniverfarium idem cum eleemofynis dr re- 
fectione celebrarent. 

VII. idus Januarii. Epiphania Domini noftri. 

In civitate Antiochia natalis S. Juliani 
martyris Se BaliliflarSc Cclfi pueri &Mar- 
cianillx, & Antonii prelbytcri & Anaftafii 
martyrum. In territorio Remcnfi pallio 
S. Magn* virginis. Autiffiodero tranfiatio 
S. Germani confelToris. 

obtit dominus IV. hujus fan&a eccltfia 
epifeopus. Jpfo die Wadricue miles de War- 
zJaco obiit. 

VII. idus Januar. Relatio Jesu ex ^Egypto. 

In Antiochia natalis S. Luciani prclbyteri 
Se martyris, qui in quatuor partibus eft 
divifus , & in lingulis lapidibus ligatus Sc 
in mare merfus. 

VI. idus Januarii. Neapoli in Campani) S. 

Severi confelToris , Bclvacus S. Luciani 
prclbyteri , Maximiani Se Juliani mar- 
tyrum. 

obiit Anaftafius Senonum archiepifcopus . 

V. idus Januar. Apud Smyrnam natalis SS. 

Vitalis , Revocati & Fortunati ; & in Mau- 
ritania Cxfarienfi natalis S. Martin* vir- 
ginis. 

IV. idus Januar. In Thebaide depofitio S. 

Pauli. primi cremitx, qui a xvi* xtatis 

% 

4 * 


ALIQ-UA ANTI Q_U 1SSIMA. 


Digitized by 


Google 


6$7 

fuae antro ufque ad cxm. folus in eremo A 
permanlit, ejulqoe animam inter fando- 
ium choros ad coelum ferri ab angelis 
B. Antonius vidit. Et in Cypro B! Nica* 
tao.is qui fuit unus de vn. diaconibus. 

Ipfa die Leotardus faccrdos & decanus 
Sanonum obiit. Item Frotmundus miles S. 
Stephani obiit. 

III. idus Januar. In Africa natalis S. Salvii 
martyris. Apud Alexandriani natalis SS. 
confeflorum Petri , Severi & Leutici. 

II. idus Jan. Apud Achaiam natalis S. Saturi 
martyris. ■ Eodem die S. Archadii marty- 
ris. Apud Lingones S. Gregorii epifeopi ^ 
& confefloris. 

Idibus Jan. Romae via Lavicana coronae mili- 
tum xl. Pidavis depbfitio S. Hllarii epi- 
fcopi & confefloris. Remis natalis S. Re- 
migii epifeopi & confcflbrisfO&avae epi- 
phaniae Domini. 

Ipfa die Rainaldus JEdttenfs epifeopus ab ' 
hoc faculo ejl tr an flatus. 

XIX. cal. Febr. In Antiochia Gliccrii dia- 
coni multis tormentis pallt 6c in mare 
merfl. Nola Campaniae partio S. Felicis 
preibyteri fepulti in Pineis. Et alibi de- 
politio S. Eufrarii epifeopi & confefloris. C 

Ordinatio Gerranni epifeopi, qui dedit 
fratribus in comitatu Laticenf G ai acum cum 
omnibus appendit iis fuis. Vincam quoque qua 
ejl in fuburbio civitatis qua dicitur Cerfe- 
redus , quam qui habuerit per chartam det 
fratribus vini modium unum ad minorem 
menfkram. 

. Eodem die Rotdulphus rex obiit. Ipfa 
die Tet ardus miles ab inimicis interfeifus eft , 

& Frotmundus f acer dos. Item ipfa die obiit 
Ueldricns abbas S. Germani. 

XVIII.. cal. Febr. In jEgypto B. Macharii ^ 
abbatis difcipuli S. Antonii. Et alibi S. 
Hiliodori confefloris. AndegavisB. Mauri 
monachi & abbatis. Et alibi depolitio 
Abacuc & Mlcharar prophetarum. 

XVII. cal. Febr. Romae via Salariain cimi- 
tcrio Prifcillae, depolitio Marcelli pap* 

& martyris. •'Arelate S. Honorati epifeopi' 

& confefloris. Parrona coenobio S. Furfei 
confefloris: Arvernis natalis S. Boniti epi- 
feopi & confefloris. 

obiit Heribertus epife. & pcfica monachus. 
oStit Arnatdus diaconus & magifer. Item 
obiit Gyla bona memoria femina Deoque fa- ^ 
er at a. Eodem die obiit Gaufridus hujus ec- 
elejia canon. & decanus. 

XVI. cal. Feb. In Agypco apud Thcbaidam 
natalis B. Antonii monachi. Bituricas de- 
politio Sulpicii epife. & confefloris. Lin- 
gonas paffio SS. geminorum Spcufippi, 
Eleulippi & Mclcufippi , Leonillar , Jovil- 
Ix Sc Neonis. 

Eodem die Gurardus obiit hujus ecelefia 
canonicus fr prapofitus fanSta Maria. Item 
obiit Vauterius levit a & canonicus , qui de- 


688 

dit ad officium altaris S. Stephani 'Vtfiimcnta 
fac er do tali a & librum necefarium ad mifiam 
tclebrandam., & fratribus dedit duos mo- 
lendinos apud Villam-novam , domum , vi- 
ridarium , vinum ad fui memoriam fa- 
ciendam. 

XV. cal. Febr. Cathedra S. Petri apoftoli 
qua primum Ronix fedit. Eodem dic 
natalis S. Prifcae virginis & martyris. Et 
in Ponto natalis SS. martyrum Mofci & 
Ammonis. AlexandriaeS. Maximi epifeopi 
& confefloris. In civitate Apollonia paflio 
SS. Tirfi, Leuci , & Gallenici. Autiflio- 
dero dedicatio beatae & gloriolae Virginis 
Mari jl. 

Obiit Gijlaudus presbyter , qui cum fra- 
tre fuo Frcdeberto diacono (jr Vinberto laico 
dederunt fratribus matifum Jnum cum omni- 
bus appendit iis fuis , de vineis atpennes vi 1 1. 
de terris ancingas fex , qui efl (itus in pago 
Senonico in villa Caci aco ad refectionem ca- 
nonicis celebrandam. 

Commemoratio Gaufredi & uxoris ejus 
Heldrada , pro quorum abfolutione & fa.net x 
Maria veneratione Ricco filius eorum vi- 
neam dedit ,de qua fratribus dedicationis, ip- 
ftus Virginis die daretur pro tempore refectio. 

XIV. cal. Febr. Jcrofolymae natalis Marthae 
& Maria: , fororum Lazari. In Smyrna 
natalis S. Germanici mart. ac bertiis dam- 
nati. Corbionis monaflerio natalis fandi 
Launomari confefloris. 

Obiit Airricus levita. Eodem die Frodo 
levit a & canonicus obiit , qui pro falute ani- 
ma fua fecit huic ecelefia columbam argenti 
auro . . . deauratam cum corona fy catenis 
argenteis defiuper altare pendentem ad Corpus 
Domini nofiri Jesu Christi confcrvandum. 

Eodem die Wt Ile Imus canonicus cr levita 
obiit , qui pro remedio anima fua ad biblio- 
tecam faciendam dt nummis fuis libras qua - 
tuor dedit. Item obiit Rodulphus faccrdos 
& canonicus , qui ob remiffonem peccatorum 
dedit ecclcfa calicem argenteum i mijfale li- 
brum optimum & faccrdotale indilftientum. 

XIII. cal. Febr. Romae natalis Fabiani papae 
& martyris , & S. Scbaftiani martyris in 
veftigia apoftolorum fepulti. In Cimiterio 
Callifti via Appia Marii & Marthae cum 
filiis fuis Audifax & Abacuc. Lugduno 
Gallia: Clementis preibyteri. 

XII. cal. Febr. Roma paffioS. Agnctis vit- 
ginis. Athenas B. Publii epifeopi , qui a 
B. Paulo apoftolo epifeopus ordinatus eft. 
Trccas natalis S. Patrocli martyris. InHi£ 
paniis natalis SS. martyrum Fru&uofi epi- 
feopi , Augurii & Eulogii diaconorum. 

• Ipfa die J oh annes humilis epifeopus mi- 
gravit ad Dominum ,vixitque in epifeopat * 
ann. i. menfesi xi. dies totidem. 

XI. cal. Febf. In Hifpaniis S. Vincendi dia- 
coni & martyris. Romae ad aquas Salvias 
natalis S. Anaftafii monachi & martyris 

de 


MARTLROLOG1A SEU CALENDARIA 


Digitized by LiOOQle 


* 6 %$ A L I Q^U A A N 

de Perfida, Eodem dic in Gailiis , civitate 
Ebrcduno , SS. martyrum Vincendi, Oron- 
ti! & Vidorini. In territorio Vienncnfi , 
paffio.SS. xvi 1 1 . 

X. cal. Febr. Romx natalis S. Emerehtian* 
Virginis & martyris. Et in Mauritania ci- 
vitate Neocxfarienfi natalis S. Scveriani 
& Aquilx uxoris eius igne combuftorum. 
Eodem die, natalis S, Patmcnii diaconi» 
qui unus fuit de feptem diaconibus. To- 
leto civitate , natalis S, Hddefonfi epifeopi 
& confeflforis, 

IX. cal. Febr. apud Ephcfum , natalis fandi 
Timothei difcipuli B. Pauli apoftoli , cu- 
jus corpus xx. anno Conftantini impera- 
toris Conftantinopolim tranfiatum cft, In 
Antiochia , natalis S. Babilli epifeopi. Tre- 

, cas S. Saviniani martyris. Et Neocxfaria 
civitate, natale fandorum martyrum Mar- 
donii, Mufonii, Metelli, Eugcnii. 

.VIII. cal. Febr. Converfio S, Pauli apoftoli 
& tranflatio corporis ejus. Apud Damaf- 
cum depolitio Ananiaf , qui ipfum Paulum 
baptizavit. Eodem die , natale B. Grego- 
rii Nazianzeni epifeopi , qui Theologus 
appellatur. Arvernis S. Pracjedi epifeopi 
& martyris , St Marini viri Dei. Apud 
Gabalenfem civitatem S, Scveriani epi- 
feopi, 

yil. cal. Febr. In Ni cara Smyrna;, natalis S. 
Polycarpi epifeopi St martyris difcipuli S. 
Johannis apoftoli , & Theogenis cum aliis 

- xxxvi. In Bcthleem , dormitio fandz Pau- 
lz matris Euftochii virginis Chrifti. Et in 
monafterio Calz, depolitio Bathildis re- 
gina*. 

,VI. cal. Febr. Conftantinopoli , depolitio S. 
Johannis Chryfoftomi epifeopi St confcf- 
foris. Eodem die , natalis S. Marii abbatis 
monafterio Bobacenli. 

! Obiit Heribaldus levit a , qui dedit fra- 
tribus de pradio fuo tnanfum fr dimidium 
i» Senonico , inviti* qua dicitur Liviniatus , 
eum mancipiis dr omnibus adjacentiis & quin- 
que, arpennos de vinea in villa Pauli ace. Hn- 
bertus diaconus obiit , & Adoynus f acer des 
& decanus . 

Obiit Atto facer dos & c attonitus hujus et - 
clefia fuccentor egregius , qui omnibus qua 
habebat in eleemofyttam datis , eum fervis , 
vineis & rebus aliis , ecclejiam honeftavit li* 
bris fuis. 

.V. cal. Febr. Romz odavas S, Agnetis vir- 
ginis St martyris. Apud Alexandriam de- 
politio B. Cyrilli epifeopi. In Tornodo- 
renli , Reomago monafterio , tranfitus viri 
apoftolici, dodoris eximii , Johannis fum- 
mi confcfforis. 

Obiit Carolus imperator . Gotelindis Deo 
facrata. ! 

IV. cal. Feb. Romz SS. martyrum Papi*& 

- Mauri militum. Trcviris depolitio S. Va- 
lerii epifeopi difcipuli fandi Petri apo- 
Vet. Script. & Mos. ampl. Colle#, Tom, VI 


' I 'Q_U 1 iTS 1 M A . <Syo 

ftoli. Trecas, fandz Savinar Virginis. 

III. cal. Febr. In Antiochia palfio S. Hippo- 
lyti martyris. Jerofolymx , B. Matthi* epi- 
feopi. Eodem dic ,S. Alexandri martyris; 
Malbodio monafterio, natalis landx Alde- 
gupdis vjrginis. 

Pridie cal. Feb. Apud Alexandriam , natalis 
S. Metrani martyris. Item Alcxandrix, na- 
talis SS. martyrum Tirfi , Saturnini & Vi- 
doris. Tricntina civitate , beati Vigilii 
epifeopi & martyris. Et alibi, SS. marty- 
rum Cyri , Johannis, Sc SS. Virginum 

i Theododx, Thcotiotz 8t Eudoxiz, & fart- 
dx macris carum' Achanafix. 

FEBRUARIUS. 

Calendis Februarii, Apud Antiochiam » na- 
talis S. Ignatii epifeopi Sc martyris. Et in 
Scotia fandz Brigidz virginis. Smyrnx, 
natalis S. Pionii martyris. Et alibi , beati 
EiFrem diaconi. Tricaftina civitate r fandi 
P^uli epifeopi & cpnfefloris. 

IV. nonas Febr. Purificatio S. Marix. Czfa- 
rex B. Cornelii centuronis , ipfius urbis 
epifeopi. Romx natalis S. Aproniani mar- 
tyris. Aurelianis , depofitiQ Flofcoli epi- 
feopi & Sicarix Deo facratx virginis. 

III. nonas Febr. In Affrica , B. Cclcrini dia- 
coni , St SS. martyrum Cclerinx avix ejus, ■ 

Sc Laurentini & Ignatii. Lugduno, depo- 
litio B. Lupicini epifeopi. 

Pridie nonas Febr, In civitate dEgypti , qiiz 
appellatur Tumbis , palfio beatiffimi Phi- 
lcx cjufdcm urbis epifeopi , St Philoromi 
tribuni & innumerabilium martyrum. Tre- 
cis S. Aventini epifeopi Sc confcfloris. 
Autifliodcro , S. Alexandri fubdiaconi St 
confelTorls. 

. Obiit Emmens Deo facrata. 

Nonis Febr. Apud Siciliam civitate Casha- 
nenfium , paflio S. Agathx virg. Vienna B. 

Aviti epifeopi St confefforis. 

Eodem die obiit Giflebertus facer dos atque 
decanus , poftea monachus effetius ; (jr Pagi* 
naldus facer dos atque canonicus obiit. 

VI1L idus Febr. Cxfarza Cappadocix, Na- 
talis fandx Dorothex virginis & martyris, 

& fandi Theophili martyris feholaftici; 

Arvernis , natalis S. Anthpliani martyris, 

Atrabis, * SS. confclforum Vedaftr- & *l.At*cba* 
Amandi gloriofilfimorum epifeoporum. m ’ 

VII. idus Febr. In Britanniis civitate Augufta, 
natalis fandi Auguli epifeopi St martyris. 

Apud Afiarn provinciam , S. Apolionari* 
Hyerapolitanx urbis antiftitis. 

VI. idus Febr. Apud Armeniam minorem, 
natalis SS. Dionyfii, Emiliam & Sebaftiani. 

Romx depofitio S. Pauli epifeopi. Ale- 
xandrix , natalis fandz Cointhx martyris, 

V. idus Febr. Apud Pontum provinciam , 

S. Athenodori epifeopi , fratris beati Gre- 
gorii , qui Sc Theodorus cognominatus cft. 
Alcxandrix , natalis S. Apolloni* virginis. 

Aaa 




Digitized by 


Google 


L 


,€91 ' MARTYROLOGIA 

IV. idus Febr. In Benevento , natalis fandae 
Schelafticae virginis , fororis S. Benedidi. 
»Hie error, In Oriente ,* S. Sotheris virginis. Romae, 
nam -reriu* SS. martyrum Zotici , Ircnaei , Hyacinti 
T * & Amantii. Apud Sandonas , T rojani epi- 
fcopi & confefioris. 

* Ifl. idusFcbr. Alexandriae , depolitio S. Ett- 
frafiac virginis , Lugduno , natalis B. Dc- 
fidetii epifeopi & confefioris. Eodem die 
S. Sevcrini abbatis. 

obiit Aldoenus fac er dos » qui dedit fra- 
tribus patrimonium fuum in Valeria Villa. 
Pridie idus Fcbr. In Africa , SS. martyrum 
Saturnini prelbytcri , Felicis , Apelii & fo- 
ciorumcjus, quipafli funt proChrifto fub 
A noli no proconfule. Apud Alexandriam > 
Modefti & Ammonii martyrum. In Afri- 
ca , paflto S. Damiani militis. 

Eodem dio obiit Robertus hujus ecclefia 
epifeopus t qui annuale beneficium pro defun- 
cto canonico infiituit > & molendinum fubtus 
murum ab Atone acquifitum , fratribus hu- 
jus ecclefia concedit & fauv amentum duplex 
4 Pulver eno . . . . removit. 

Idibus Febr. Apud Antiochiam, natalis S. 
Agabi propheta:. In Militana civitate Ar- 
meniae, natalis S. Polieudi martyris, qui la- 
tine interpretatur multum orans. Ande- 
gavis, S. Lilinii epifeopi & confefioris. 
Lugduno , depolitio S. Stcphani epifeopi 
& confefioris. 

Obiit Aaron epifeopus. 

XVI. cal. Martii. Romae, natalis S. Valentini 
prelbytcri & martyris , Interamnis , na- 
talis S. Valentini epifeopi. Apud Alexan- 
driam SS. martyrum Bafii , Antonii , Pro- 
tholici, qui in mare merfr funt. Eodem 
dic, SS. martyrum Vitalis , Feliculae & Ze- 
nonis cum aliis plurimis. In Eraclea , na- 
talis S. Felicis , Januarii. Et alibi paffio S. 
Sereni. 

XV. cal. Martii. Romae , natalis S. Cratanis 
martyris. Apud Sebaften civitatem , paf- 
*/. BUfii. fio S. Blavii * epifeopi Sc feptem Femi- 
narum fandarum. Ipfo die , depolitio Qui- 
nidii epifeopi &S. Silvini epifeopi. Intcr- 
. amne , natalis S. Agapa: virginis. 

XIV. cal. Martii. NataiisS. Oncfimi apoftoli, 
. qui Romae lapidatus , ad Ephefum corpus 
ejus delatum cft , ubi fuerat ordinatus epi- 
feopus i <k in Cumis , fandae Julianae vir- 
ginis. Et in ALgypto , Juliani martyris cum 
aliis numero quinque millia. 

XIII. cal. Martii. In Perfide, natalis S. Po- 
lychronii .epifeopi & martyris. In Africa 
paffio S. Donati , Secundiani, Romuli , 

. cum aliis lxxxvi. In Scotia S. Fintani pres- 
byteri & confefioris. 

XII. calendas Martii. Hierofolymis beati Si- 
meonis epifeopi & manytis. Romae fan- 
dorum martyrum Claudii & Praepedignae 
. uxoris ejos , & fidi emam Alexandri &Cu- 
r* , & fratris Claudi u beati Maximi. Apud 


seu Calendaria ' 6 9 i 

A Alexandriam beati Dionyfii epifeopi Sc 
Confefioris. 

Obiit Walterius Anrclianenfis epifeopus. 

•XI. calendas Martii. Romae natale S. Gabi- 
nii prelbyteri Sc martyris patris bcatiflt- 
*nae Sufannar. In Africa Publii, Marcelli, 
Juliani martyrum. 

Obiit Robertus miles. 

X. cal. Martii. Apud Ty rum multorum mar- 
tyrum , quorum numerum Dei feientia 
colligit. Roma: depolitio Gagi epifeopi , 
Sc alibi Vidoris & Coronae. In Alcman- 
nk beati Galli confefioris. 

B Eodem die obiit Erembertus f acer dos & pro- 

pofitus , qui dedit fratribus alodum in An- 
topno villa , quem comparavit de Regem- 
berto. 

IX. cal. Martii. In Sicilia martyrum feptua- 
ginta & novem fub Diocletiano diverfis 
tormentis paffi. In Africa civitate Adru- 
meto natale fandorum martyrum Veroli, 
Secundi, Servuli & aliorum xx, 

iSoffridus canonicus S. Stephani & decanus 
S. Petri obiit. 

VIII. cal. Martii. Apud Antiochiam Cathe- 
C dra S. Petri apofioli qua primum fedit 
Antiochiae. In Alexandria Abilii epifeopi 
adjutoris Johannis apofipli & evangeliftae, 
& alibi beati Ariftiodonis , qui unus fuit 
de feptuaginta duobus difcipulis. 

\ VII. cal. Martii. Apud*Smyrnam natale S. 
Sineri monachi & martyris , & feptuaginta 
duorum martyrum. In Afia Polycarpi 
epifeopi. 

Ipfa die Otto Surgundia marthio obiit 
dcccclx iii. incarnationis Dominica anno . 
Item obiit Obertus miles . 

VI. cal. Martii. Natale S. Mathiae apofioli, 
& inventio capitis Johannis Baptiftae Sc 
praecurlbris Domini. Apud Ca:farcam Cap- 
padociae natale S. Sergii martyris. 

Obiit domnus Betto epifeopus , qui dedit 
fratribus Vendo fam evclefiam & Rontonna- 
cum villam , & in Corboiaco manfum i. ad 
exhibendam refc&ioncm & commune obfe - 
quium. 

V. cal. Martii. Apud dtgyptum natale fan- 
dorum martyrum Vidorini & Vidoris, 
N iccfori , Claudiani , Diofchori , Scrapio- 
* nis & Papia:. Pamphilia natale S. N cft oris 
& confefioris. 

IV. cal. Martii. In civitate Pergem Pamphi- 
lia: beati. Neftoris epifeopi & martyris. In 
Alexandria beati Alexandri gloriofiffimi 
epifeopi & confefioris. 

III. cal.Martii. Apud Hifpaniam civitate Hif- 
pali natale S. Leandri epifeopi , ad quem 
B. Gregorius libros moralium fcripfit. Et 
in Alexandria J uliani martyris. 

II. eal. Martii. In territurio Lugdqnenfi lo- 
cis Jurenfibus depolitio B. Romani ab- 
batis. Eodem die fandorum Macharii Sc 
Rufiui. 


Digitizec • LjOOQie 


6$i A L I Q^U A A N T 

MARTIUS. A 

Calendis Martii. Romae natale fandorum 
martyrum cclx, quos juffit prima Clau- 
dius pro Chrifti nomine damnatos are* 
nam fodere , deinde praecepit ut foras mu- 
ro portae Salariae mitterentur, & in am- 
phiteatro ejuldcm civitatis militum fagit- 
tis interficerentur. Andegavis Albini epif- 
eopi & confeflbris. Carthagine paflio Do- 
nati martyris. Apud urbem Antinoum paf- 
fio beati Leonidis. 

obiit Attaldus fucer dos , qui dedit bofpi- 
Uli fratrum fuorum in vilUGrutis manfurn B 
tum vineu adharente. Eodem die Rotfredus 
decanus viam univerf* carnis efi ingreffus . 
Guadilo fubdiatouus obiit eodem die , qui de- 
dit fratribus fuis alodum Juum i» loco qui 
dicitur Vallis cum vineis & filvis feu man- 
cipiis. Ipfo die Enricus fubdmonus interfe- 
&us eft. Item Waldricus prapofitus corpus 
terra , beatum Cbrifto tradidit fpiritum. 
v VL nonas Martii. Romae natalis fandorum 
martyrum Jovini & Bafilci , St aliorum 
plurimorum martyrum fub Alexandro ca- 
pitali fententia damnatorum. Item Romae 
Simplicis papae & martyris. ( 

y. nonas Martii. In Hifpania fandorum 
Emittenrii & Chcledonii martyrio coro- 
natorum. Autiffiodero natale fandae Ca- 
millae virginis. Cxfarex natale fandorUm 
martyrum Marini militis St Aerii fena- 
toris. 

IV. nonas Martii. Natale S. Ludi papa St 
martyris. Item, Romx fandorum marty- 
rum nongentorum , qui funt politi in ci- 
miterio ad fandam Ceciliam. Eodem die 
natale S. Caii palatini in mare merfi. Ni- 
comedia paffio S. Adriani cum aliis nu- 
mero viginti 'tribus. t 

CI. nonas Martii. Antiochia paffio fandi Fo- 
cx martyris , cujus ecdcfix januam fi at- 
tigerit credens quilibet colubrino morfu 
percuflus ftatim fanatur. Ipfo die fandi 
Eufebii palatini St aliorum novem mar- 
tyrum. 

obiit Walo Trecaffna ecclcfia epifeopus . 
Eodem die ordinatio domni Hugonis epifeopi* 
qui dedit fratribus in die ordinationis fua 
altare Bitijacenfis ecclefia. y 

Pridie nonas Martii. N icomcdia natale fan- 
dorum Vidoris St Vidorini , qui tormen- 
tis multis afflidi , Sc retrufi in carcerem , E 
ibidem vitx fux curfum impleverunt. Ci- 
vitate Toleto depofitio fandi Juliani an- 
tiftitis. 

Nonas Martii. Mauritania civitate Tuburbi- 
tanenfi paffio fandorum martyrum Sa- 
tyri, Perpetux & Felicitatis, Sc cum eis 
Revocati , Saturnini , Sc Secundoli. 

VIII. idus Martii. Cartagine natale S. Pon- 
tiani diaconi Sc beati Cypriani epifeopi. 

’ In civitate Antinoum natale fandorum 
Vet. Script. & Mon. ampl. Colle EI. Tom. VL 


/ 


1 Q.U I SSIMA. 6p4 

martyrum Philemonis, Apollonii, Arriani, 
Theotici St aliorum un in mare nacr- 
forum. 

Eodem die defmHqrum commemoratio 
monachorum monafterii de Caritate folemni - 
ter , quod <$t ipfi pro defitnttis mfiris cele- 
brant. 

VII. idus Martii. Nifena civitate natale fan- 
di Grcgorii epifeopi fratris beati Bafilin 
Barzilona Padani epifeopi Sc confefforis. 
Apud Sebaftcn Armenix minoris natale 
fandorum glorioforum martyrum xWmi- 
litum tempore Licinii regis. Nam & no- 
mina Sc gefta eorum habentur. In Africa 
Cyrilli, Felicis , Philippi , Mariani, Rogati, 
Conceffi. 

Obiit Itiala epifeopus , pro cujus meritorii 
facienda Anfergifys germanus ejus archiepif 
copus .... duos manfos cum regali & epiJcO- 
ptdi tonfenfu fratribus dilargitus eft , & in 
adminift ratione luminis divini altaris eccle- 
fu S. Stephani in Pifiqfiolo villa manfum 
unum. 

Vi. idus Martii. Apamia natale fandorum 
martyrum Alexandri Sc Gaii dc Eumenia. 
In Perfida fandorum martyrum xlii. In 
Antiochia Agapx Virginia Parilius fandi 
Drothoveri abbatis difcipuli beati Germa- 
ni epifeopi. Luxovio monafterio S. Attali 
abbatis. 

V. idus martii. Apud Alcxandriam natale 
fandorum Philoni epifeopi , Candidi , 
Valerii cum aliis viginti. Apud Sebaftcn 
Armenix minoris natale fandorum xl. 
martyrum, qui crurifragio martyrium con- 
fummarunt. Cartagine natale S. Heracli. 
Autifliodcro fandi Vigilii epifeopi dc mar- 
tyris. 

Ipfo die Agino decemus fdnfti Stephani 
obiit. 

IV. idus Martii. Natale fandorum Innocen- 
tii pape & beatiffimi Grcgori papx Sc prx- 
cipui dodoris. Apud Nicomediam natale 
beati Petri excellentiffimi martyris , qui 
fide & nomine .heres almi Petri apoftoli 
extitit & aliorum odo. 

Obiit Adalgarius diaconus , qUi didit fra- 
. tribus de vineis arpennos vi. in circuitu 
Cratidci ad fui memoriam celebrandam. Eo* 
dem Me ordinatio domni Bfttonis epifeopi. 

III. idus Martii. Nicomedia natale fando- 
rum martyrum Macedonii prefbyteri Sc 
Patricix uxoris ejus , St Modeftx filix ejus. 
Nicxa civitate fandorum martyrumThcu- 
fetx , Horis , Theodorx , Nimp odorar, 
Marcii , Arabix , qui omnes igni traditi 
funt. In Thebaida S. Euphrafix virginis. 
In territurio Nevcrnenfi fandi Viventi! 
prefbyteri. 

Pridie idus Martii. Romae natale fandorum 
martyrum xlvii . qui baptizati funt a bea- 
to Petro cum teneretur in cuftodia, qui 
omnes Neroniano gladio confumti funt. 

Aaaij 


Digitized by LjOOQie 


/ 



■695 M^RTYROLOGIA SEU CALENDARIA 

ApudLaoqiciam natale fandi Segaris epif- A obiit Conradus cernes & Magmfridus mi - 

copi & martyris. Nicomedia fclicilSm i, ies fantti Stephani. Eodem die obiit Theo- 

'Dativi & Frontinx. Romae Innocentiicpif- i dericus canonicus & facerdos-, qui dedit dt- 

'copi. In Africa fendiPetri martyris •& fan- mumfuam & vineas , quicquid etiam pro- 

"di Eufrofii. . friet at is habere videbatur ,ad hofpitale patd 

■Idus Manii in Cxfarea Capadocix pallio ferum fro obtinenda venia dclittorum fuo- 
fandi Longini, qui latus Domini lancea rum. 

perforavit, ut in geftis ejus mvenitur. ^ calend. April. Natale fandorum marty- 
Theflalonica civitate natale fandx Ma- rum Vidoriani , Frumcntii & alterius Fru- 

tronx martyris , qux viriliter ufque ad mendi, duorumque germanorum egre- 

■mortem in confeffione Chrifti permanfit. gio tormento coronatorum fubHonorico 

<&omx Zacharix papx. rege. Apud Africam beati Fidelis mar- 

■ Obiit eodem die Adelhe Imus facerdos & tyris. 

Concentor. Eodem die obiit odo miles , qui Giflarus archididtorpts obiit , qui dedit 

apud Crevenum viUam alodum fuum sano- ® fratribus fuis omne pradium fuum quod in 
nrcis dedit. Melundis & in circuitu ipfius habere vifus 

X VII. calendas 'Aprilis. Aquileia beati Hi- efi ad memoriam fui faciendam. Eodem die t 

larii cpjfcopi & Taciani diaconi, qui una WiUelmus lateas obiit , qui dedit inter fra- 

cum filio fup Felice , Largo , & Diony fio tres & altare patrimonium fuum in Senonico , 

martyrium confummarunt. Romz Cyria- in villa Confluente. Eodem die obiit Andreas 

ci martyris , & cum eo Smaragdi & Cref- miles. 

centiani, & aliorum viginti martyrum. IX. calend. April. In Syria natale S. Seleuci. 
Arvernis fandi Patricii epifeopi & confcf- Ipfo die SS. Romuli & Secundoli, qui 
foris. Nicomedia Caftorii martyris. ^apud Mauritania m pro Ghriftopafli funt. 

XIV. calendas April. In Scotia natale fan- Romz paffio S. Pigmeniiprefbytcri. Hic 

di Patricii epifeopi & confefforis , qui pri- Julianum apoftatam a puero nutrivit & 

mus ibidem Chriftum cvangclizavic. Ale- facris litteris erudivit , a quo poftea in Ty« 

xandria natale fandi Ambrofii diaconi. ■bcrim pro Chrifti fide necatus <ft ; de- 

Nivigella monafterio S.Gertrudis virginis. ^ -hin eque abftradus, fcpultus cft incinrritc- 

XV. calend. April. Apud Cxfaream natale xio Pontiani non longe a fandis Abdon . 
S, Alexandri epifeopi & martyris, qui cum <& Senncn. In Syria S. Seicucii , itemque 
Narciffo HicrofoJymitanx ecclefix guber- in Frigia S. Agapiti. 

nacula fufeepit. Romx Cyrilli epifeopi & VIII. calend. April. Apud civitatem Gali- 
«onfefforis. lex Nazareth Adnuntiatio fandx ac per- 

obiit Walahartus facerdos & decanus. petux virginis Matix , & in Hierofolymis 

JEtV. calend. April. in Cxfarca Capadocix crucifixio Domini noftri Jssu Christi. 

Andi Theodori prefbytcri. Apud Pena- Apud Syrmium natale S. Hercnei epif- 

renfem urbem beati Johannis magnx fan- copi & martyris. Romx paffio S. Cyrini 

ditatis viii. Surrentum fandorum mar- martyris. Nicomedia natale S. Scdulx 

tyrum Quinti, Quintilii, Quartillx , Marci martyris. In Antro infula natale S. Erme- 

cimh aliis novem. landi abbatis. 

XIII. cadcnd. April. In Britannus natale S. p obiit llduinus Senonerfls archidiaconus 
•Chudbrehdi epifeopi & confeff. Eodem hujus etcl fla canonicus. 
dic nataleS. Archippi commilitonis Pauli VII. calend. April. Romx S. Caftuli prcfby- 
apoftoli. In Syria fandorum Pauli , Cy- teri & martyris. Pentapolim Lybix Thco- 

- ritli , Eugenii cum-aliis i v. Ipfo die fandi dori epifeopi , Y renci diaconi , Serapionis 

'Wlfranni & Ammonii ledorum. Apud Syrmium 

obiit Adoardus presbyter & AroddisDeo natale S. Montani prcfbyteri,& Maximx 

devota , qui dedit fratribus in villari Tor- uxoris ejus in mare merforum. 

netrenfe & Marolto optimum alodum cum obiit Aya fantta Maria ancilla. Eodem 

-capella pro fui memoria facienda. die obiit Anetflfla mater domini Acardipref- 

XII. calend. April. Apud Caffinumcaftrum byteri > qua dedit canonicis fantti Stephani 

S. patris noftri Renodidi abbatis, qui fuit g protomar tyris quamdam vineam optimam , , 

fpiritu juftoruHVomrvium plenas. Et infla- boc patto ut qui matutinis horis inftiterint, 

viniaco adventus & exceptio corporis S. vinum dum duraret biberent. Canonici au - 

Regine virginis & martyris. In territurio tem qui erant in capitulo hoc concefferunt. 

. Lugdunenfi beati Lupicini abbatis. Et in VI. cal. April. Apud ALgyptum B. Johan- 
Alexandria B. Serapionis anachoritx. niscremitx,admirandxfanditatis, &pro- 

XI. calend. April. In Galliis civitate Nar- phetix fpiritus viri. Hierofolymis Refur- 
bonx natale S. Pauli -epifeopi & confeffo». redio Domini noftri Jisu Christi. Apud 
- fis difcipuli apoftolorum. Apud Corin- . -Smyrnam beati Trafex epifeopi & mar- 
«hum beati Dionyfii epifeopi. Civitate Bi- tyris. In Pannonia S. Alexandri martyris, 

terris S. Afrodifii epifeopi & confefforis. V. calend, April. Ccfarex Paleftinx naule 





<5*7 A L I CLU .A ANTI Q^U I S S I M A. 6 9 * 

SS. martyrum Ptifci, Malchi, Alexandri. A VIII. iduS Aprilis. Romae natale -S. Sixti pa- 


Caviilono depolitio domni Qonrranni re- 
gis. Rorri® Stiti papae. Tharfo Ciliciae Ca- 
ftoris & Dorothei 

teodtm die obiit An filius > juvenis miles 
S. Stepham Item > obiit Condrada Deo fu- 
erit*. 

JV. calend. April Natale SS‘. martyrum Ar- 
mogafti , Archinimi, & Satyri tempore 
Wandilic® perfecutionis.Monafterio Lu- 
iovienfi depolitio beati Euftafii abbatis 
difcipuli S. Columbani. 

Ordinatio domni Wddriti epifeopi-. lpfa 
die obiit Dodo miles fanftt Stephani. 

III. calend. April. Romae natale SS. marty- 
rum Quirini» Tribuni. Apud caftrumSil- 
vanedenfium depolitio S. Reguli confef- 
foris & primi civitatis iplius epifeopi. Thef- 
fa Ionie® natalis fandorum Domnini Sc 
Vidoris. 

Pridie calend. April. Romae S. Balbinar vir- 
ginis, quae jacet juxta patrem fuum Qui- 
rinum martyrem. Eodem dic Amoos pro- 
phetae. In Africa SS. Diodoli & Anefii. 

ipfi die obiit Selinus levit a & canonicus, 
vir honefla vita , qui canonicis fanfti Ste- 
fhani ad emendos reditus mille f olidos dedit, 
de quibus fingulis annis communis refettio 
canonicis exhibeatur. 


B 


APRILIS. 

Calendas April. In Armenia SS. martyrum 
Quintiani , Vidoris. Romae depolitio bea- 
tiflim® TheOdorae martyris. In Thcffalo- 
nica natale SS. virginum Agapis & Cyo- 
niar martyrum. In, Sardinia B. Meritoris 
epifeopi & confcfforis. Iplo dic S. Vcnan- 
tii epifeopi & martyris. 

Obiit Guido canonicus & Edifl* attbidia - 
conus. 

IV. nonas Aprilis. Lugduno beati Nicetii D 
epifeopi & confcfforis. Apud Palxftinam 
depolitio beatae Mari® ALgytiacx , qu« 
peccatrix appellatur. 

IV. nonas April. Cxfarxa Cappadoci® paf- 
fio fand® Theodofi® virginis. Nicome- 
dia, S. Donati &S. Amphiani. In Scithia 
civitate Thomis , natale fandorum Eva- 
grii & Benigni. 

Obiit Abbo hujus ettlefa miles. 

II. nonas Aprilis. Mediolano beati Ambrodi 
epifeopi & confelforis dodoris pr*cipui. 
Apud Ifpalim depolitio S. Ifidori epifeopi 
& confcfforis. 

lpfa die obiit Leotcrkus vite Ames , hujus 
ecclefia vexillarius. 

Nonas Aprilis. Thcffaloriic® natale fand® 
Hyrcn® virginis & martyris. ApudAigy- 
ptum, natale fandorum Nichanoris, & 
Apollonii , & Martian® , quorum gefta 
habentur. 

Eodem die ordinatio domni Heriboldi epi- 
feopi. Item ipfa die Ingeluinus miles obiit . 


p® & martyris temporibus Adriani padi. 
In Macedonia ftndorum Timothei & Dio- 
genis. Libi® fuperioris Theodori epifeopi, 
Hcrenci diaconi , Serapionis & Ammonit 
ledorum. Et alibi natale fand® Marinx & 
EgulinX. 

obietunt Remigius & War imber tus epi- 
feopi. Eodem die obiit Gaufridus archidiaco- 
nus & abbas fan£t i Eu/ibi i, 

VIII. idus Aprilis. Apud Africam natale fan- 
dorum Epiphanii epifeopi i & Donati & 
aliorum xm. Eodem die Hejcfippt viri 
fandiffimi. Alexandria fandi Pcleufii pres- 
byteri. 

Obiit ohannts levit i & abbas fdnttiEu- 
febti ladhuc juvenis prudentia litteratum 
imbutus ■& bonitate decorus, lpfa die abiit 
Adila religiofa femini. , 

VI. idus Aprilis. Apud Tolofam natale fan- 
di Exupcrii epifeopi & confcfforis , cujus 
adus beatus Hieronymus memorabiliter 
deferibit. Rom* Califti pap®. 

Obiit Berddus facerdos <jr to acentor. 

V. idus Aprilis. Apud Antiochiam natale 
Procori martyris, qui unus fuit de vi i. 
diaconibus. Apud Syrmium natale vn. 
Virginum , qu® in Unum meruerunt co- 
ronari , quorum nomina Deas novit. 

Obitt Suavis fubdiaconus in litteris mul- 
tum deditus. Eodem die Regina uxor Gui - 
betti obiit , cujus ajfenfu & precibus idem 
Guibertus ecclefiam fantti Stephani canonicis, 
in Acolaco vidi didit. 

IV. idus Aprilis. Rom® natale plurimorum 
martyrum quos fandus Alexander papa 
baptizavit, & Aurelianus in mari necare 
fecit , & alibi Ezechielis prophet*. Autif- 
fiodcro depolitio fandi Palladii epifeopi 
& confeflbris. 

Obiit Waningus , qui dedit frdtribuifkum 
manfum indominicatum cum optima vinea & 
viridario adh arente in loco qui dicitur Mau- 
fucus , ad fui membriam celebrandam. Eodem 
die %tludovicus rex obiit . 

III. idus Aprilis. Rom® natale S. Leonis pa- 
p® , cujus temporibus extitit fanda fyno- 
’ dus Calcedonenlis. Apud Cretam urbe 
Gortina natale fandi Philippi epifcbpi & 
confeflbris. In Dalmatia civitate Salona 
natale fandi Dominion» epifeopi & con- 
fefforis cum militibus Vm. Nicomedia 
S. Euftorgii. 

E II. idus Aprilis. Rom* Via Aurelia depolitio 
beati Julii epifeopi & confeflbris. Ipfo die 
Zenonis epifeopi. Wapingo depolitio 
Conftantini epifeopi. Autiffiodero beati 
Tetrici epifeopi. 

Eodem die GuiUelmus fubdiaconus canoni- 
cus feliciter emifit fpiritum , & pro delvclo- 
tum fuorum remifjione domum fuam & vi- 
neam canonicis dedit. 

Idus Aprilis. In Calcedonia natale fand* 

Aaaiij 


Digitized by 


Google 


969 MARTYROLOGIA 

Eufcmiae virginis Sc martyris. Apud Per- 
gamum AGae urbem natale SS. martyrum 
Carpi epifeopi , & Papilii diaconi , Sc beata: 
Agathonicae, Sc aliarum multarum. In Hif- 
pania natale S. Herminegildis regis Sc 
martyris. 

XVIII. calendas Maii. Romae natale SS.Ti- 
burcii & Valeriani & Maximi. Interamnis 
S. Proculi martyris. Apud Alexandriam 
beati Hontonis Sc fandae Domnae virgi- 
nis cum fociis virginibus coronata:. 

Eadem die ordinat io domni Richardi pra- 
fulis. Jpfa die obiit Otbertus miles S. Ste- 
phani. 

XVII. cal. Maii. In civitate Cord.ula natale 
fandorum martyrum Olympiadis Sc Ma- 
ximae nobilium. In Italia fandorum mar- 
tyrum Maronis , Euthicetis & Vidorini. 
Et in Rcomago. coenobio beati Silveftri 
difcipuli fandi Johannis confefloris. 

XVI. cal. Maii. Caefar-auguftae fandorum de- 
cem & odo martyrum , quorum nomina 
Sc paffio habentur. Apud Chorintum na- 
tale S. Calixti & CariGi cum aliis vn. 
Romae S. Anicheti jp apae Sc martyris, Sc 
in Mauritania natale fandae BaGliae. 

Eodem die obierunt Godolgarius presbyter 
fy Augujlus foce edos, qui dedit fratribus alo - 
dum fuum Maifilina cum vinea adjacente in 
viUa qua dicitur Loconiacus ad fui memo- 
riam, recolendam. 

XV. cal. Maii. Apud Africam natale fandi 
Mappalici , qui cum aliis pluribus coro- 
natus cft. Antiochia natale fandotum Pe- 
tri diaconi Sc Hermogenis. 

Obiit Petrus diaconus qui dedit fratribus 
in pago Senonioo , in villa qua dicitur Rivi- 
fiacus , & in 'pago Autiffioderenfi in villa qua 
dicitur Poziacus , omniapropria fua quacum- 
que vifus e fi habere , cum mafilinis & ter- 
ris dr vineis ad fui memoriam recolendam, 
lpfo dic David levit a dr prapofitus migra- 
vit ab hac vita. Item , Johannes levit a & 
abbas humilis ab hoc fitculo migravit ad cle- 
mentiam Chrifii. obiit Richardusd comes. 
Vittoria comitijfa. 

XIV. calcnd. Maii. Apud MclTanam Apu- 
lciar civitatem natale SS. martyrum Eleu- 
therii gloriofiffimi epifeopi > Sc Anthiae 
matris eius. Romae pallio S. Apollonii fe- 
natoris. In Africa Vidoris-Pamphili cum 
aliis numero vii. 

XIII. calcnd. Maii. Apud Chorintum natale 
S. Ximonis crucifixi, qui fuit de vn. dia- 
conibus. In Armenia civitate Militina na- 
tale SS. Rufi, Ariftonici , Hcrmogen is cum 
aliis numero fex. Caucoliberi Hifpaniar 
natale S. Vincentii martyris. In coenobio 
quod dicitur ad Laubias depofitio beati 
Urfmari epifeopi Sc confefloris. 

Obiit Erfendis vidua Deo focrata , qua 
dedit fratribus pro Agini quondam fui ma- 
riti atque anima fua obfolutione in pago Se- 


SEU CALENDARIA 700 

V nonico in villa Caci aco. qlaufum vinea ha- 
bentem Arpennos iv.dr ad functum Prifcum 
inter monachos & fratres vineolas quas ibi 
habebat . Stephanus miles obiit. 

XII. calend. Maii. Natale S. Vidoris papae 
Sc martyris. Item , Romae SS. martyrum 
Sulpitii Sc Serviliani. Autifliodero civita- 
te depofitio SS. confefibrum Mamertini 
Sc Mariani. 

XI. calcnd. Maii. Apud Pcrfidem natale S. 
Simeonis epifeopi Sc martyris cum aliis 
plurimis. In Galliis civitate Ebrcdunenfi 
natale S. Marcellini epifeopi Sc confeflo- 
5 ris. Apud Alexandriam natale SS. Fortu- 
nati, Aratoris prelbyteri, Felicis, Silvii, 
Vitalis, qui in carccre quieverunt. 

obiit domnus Goldricus epifeopus. obiit 
Hugo nobilijjimus miles fantti Stephani, qui 
dedit fratribus Acolacum villam cum appen- 
dicis fuis , annuente Gojfrido epifeopo fuo fi- 
nior i ad fui memoriam recolendam. 

X. calend. Maii. Romae S. Gai papae & mar- 
tyris. Apud Perfidem SS. martyrum quin- 
gentorum. Lugduno Galliae natale fandi 
Epipodii martyris.Et alibi S.Parmenii cum 
{ociis fuis. Senones civitate S. Leonis epif- 
Z copi & confefloris. 

Eodem die Elya uxor Roberti ducis, mun- 
do plangente , coelo plaudente , ultimum ex- 
halavit fpiritum. Ipfa die Elifaheth uxor 
Josbetti militis , cujus ajjenfu &■ precibus 

, ifdem Josbertus nemus quoddam & olquom 
unam non longe ab Acolaco villa canonicis 
fantti Stephani dedit ad fui memoriam fa- 
ciendam. 

IX. calend. Maii. In Perfida civitate Diofpoli 
paffio S. Georgii martyris. In Galliis civi- 
tate Valentia natalis SiS. Felicis prcfbytcri. 
Fortunati & Achillei diaconorum. Fonte- 
) nclla monafterio S. Wlfranni epifeopi Sc 
confefloris. 

Eodem die obiit Gvvileneus miles. 

VIII. calend. Maii. Lugduno Galliae 'natale 
S. Alexandri martyris cum aliis numero 
xxx iv. In Britannia S. Melliti epifeopi Sc 
confefloris. 

Obiit AnfiUus levita & canonicus infi - 
gnis , in divinis fer ipt uris magi fi er egregius , 
qui pro folute anima fua vineam quam ha- 
bebat in montcDefenfo canonicis dedit. 

VII. calend. Maii. In Alexandria natale S. 
i Marci cvangcliftae. Lugduno depofitio 
beati Ruflici epifeopi. Romae letania ma- 
jor ad S. Petrum. In Syracufa civitate Si- 
cili* natale SS. Evodii , Ermogenis Sc Ca- 
liftae. 

obiit domnus Eribaldus epifeopus , qui 
dedit advefiimenta fratrum emenda , Condi- 
dam villam cum fuis appenditiis & abba - 
tiolom fantti Remigii cum vineis , cortitano 
videlicet & plantis ; (jr adfiiptndia ipfirum 
dimidium Maximiacum , hoc cft manfos xxi. 

VI. calend. Maii. Romae natale SS. marty- 


Digitized by 


Google 


r 


701 ALI Q^U A A N T 

rum Cleti & MarcclJini papae. In pago A 
Pont i vos coenobio Centul ac <fepofitio fan- 
di Rkharii confefloris. Autiffiodero de- 
dicatio majoris eccicfix S. Mariae. 

V. calend, Maii. Romae natale S. A n afta(ii 
papae. Nicomedia S. Antimi epifeopi Sc 
martyris cum innumera multitudine mar- 
tyrum. In civitate Tarfo Ciliciae natale 
S. Caftori. 

Obiit Lambertus hujus ecclefia cummeus 
& facrifia , qui ad fui memoriam recolen- 
dam dedit huic ecclefia bucinos duos argen- 
teos , thuribulum argenteum , cappam de pal- 
lio , (fi duo candalebra , dr duo tapetia ; ca- B 
nonicis autem dedit centum folidos dr fo rm 
num quem apudCrevenum fecit , (fi quicquid 
domor um vel aliorum adificiorum tam apud 
Crevenum , quem apud Acolacum habuit . 

IV. calend. Maii. Apud Ravennam natale 
S. Vitalis martyris patris SS. Gervafii & 
Prochaiii. Alexandria beatae Theodorae 
virginis & martyris , & S. Didimi martyr 
ris. In Pannonia S. Eufebii epifeopi , Sc 
S. Pollionis martyris. 

Obiit St ephanus laicus, qui dedit pr odium 
fuum , quod in Loconiaco villa adquifivit de C 
Ceorgio presbytero, fratribus fandi i Stephani , 
ad fui memoriam agendam poft obitum uxo- 
ris Gelefindis. 

III. calendas Maii. Apud Paphum natale S. 
Titichi apoftolorum difcipuli. In Tulcia 
Torpetis martyris. In Numidia apud Cir- 
tenfem coloniam natale landorum mar- 
tyrum Agapii & Secundini epifeoporum. 
Paffi funt cum eis alii fex. 

Eodem die Ayglulfus fac er des atque deca- 
nus , divinorumque erogator verborum ab 
. hac luce migravit , canonicis S. Stephani tri- 
buens tres arptnnos vinea fui prodii in Gar- 
ricis viUa. D 

Pridie calend. Maii. Natale fandiorum mar- 
tyrum Mariani preibyteri & Jacobi dia- 
coni cum aliis multis. Sandonas civitate 
natale S. Eutropii martyris. Apud Afiam 
pallio S. Maximi martyris. Rom* via 
Appia depolitio Quirini epifeopi & con- 
fefforis. 

Obierunt Nivelon miles. Item Ungo hu- 
jus ecclefia canonicus (fi decanus. 

MAIUS. 

Calendas Maii. Natale SS. apoftolorum Phi- 
lippi & Jacobi, Jcrofolymis natale fandi £ 
. Quiriaci epifeopi & martyris , qui Sc Judas 
. vocatus eft. Et alibi Jcremix prophetae. 
Autiffiodero civitate depolitio fandiffimi 
Amatoris epifeopi & praecipui confefloris 
Chrifti. In Galliis territurio Vivarienfi paf- 
fio S. Andioli fubdiaconu Civitate Sedu- 
ncnli loco Agauno paffio S. Sigifmundi 
regis. Tolola civitate depolitio S. Orientis 
epifeopi Sc confefloris. 

VI. nonas Maii. Alexandria natale landi 


I Q^U I S S I M A. 701 

patris noftri Aihanafii epifeopi & confef- 
foris. Item in Alexandria natale SS. Sa- 
* turnini & Neapolis , qui in carcerc re- 
quieverunt. Hicrofolymis natale beati Si- 
meonis epiicopi Sc martyris , qui propin- 
quus Salvatoris fuit fecundum carnem. 
Autiffiodero Optati, epifeopi , Memori i 
presbyteri Sc Sandini presbyteri. 

obiit Remigius monachus (fi- egregius da - 
di er . Eodem die obiit Norgaudus Eduenfs 
epijcopus, hujus ecclefia canonicus , qui pet 
manum Humbaldi epifiopi ecclefia nofira de- 
dit pretii librarum x. ex pallio cuppam opti- 
mam (fi quinque marcas argenti purijfimi 
ad menfam altaris epyprnandam , dr duo fu- 
per altare operimenta mirabiliter dr operofe 
operata . 

V. nonas Maii. Hicrofolymis inventio fandae 
Crucis ab Helena regina in monte Golgora 
anno poft Paffioncm Domini cclxxxih. 
regnante Coriftantino imperatore. Rom* 
via Nomentana natale SS. martyrum Ale- 
xandri papar , Evcntii & Thcodoli pres- 
byteri. Ipfa die Juvenalis epifeopi Sx. con- 
fefloris. Autiffiodero Eufebii preibyteri Sc 
Aviti diaconi. 

IV. nonas Maii: In Palxftina civitate Gazan 
natale fandi Silvani epifeopi cum pluri- 
mis clericorum fuorum coronati. Et alibi 
fandorum martyrum xl. Nicomedia: ni- 
taie S. Antonia: martyris. Autiffiodero dc- 
pofitio & tranflatio. S. Corcodomi dia- 
coni & confefloris. Lauriaco natale landi 
Floriam martyris. 

Obiit Walterius levita dr canonicus, dr 
S. Maria prapofitus. Eodem die Girbertus 
levita (fi praceptor dr abbas S. Eufebii cor - 
.pus tumulo , animamque reddidit Chrifio. 

111. nonas Maii. Afccnlio Domini ad coelps. 
Apud Alexandriam natale S. Euthimi dia- 
coni. Thcflalonicx natale SS. Herenci & 
Peregrini & Hircnes ignibus comhuftorum. 
Arelato depolitio S. Hilarii epifeopi Sc 
confefloris. Autiffiodero paffio S.Juviniani 
ledoris. Vienna B. Nicetii epifeopi vene- 
rabilis fanditatis viri. 

Obiit Erodo archipr^sbyter dr canonicus 
litteris he ne eruditus. 

Pridie nonas Maii. Romx S. Johannis apo- 
ftoli &evangeliftx, quando ante portam 
Latinam in ferventis olei dolio miflus eft. 
Antiochia natale S. Evodii epifeopi Sc 
martyris. Eodem die B. Lucii Cyrencnfis 
epifeopi, Sc alibi fandorum martyrum 
Helyodori,Vcnufti, Poftumii , Maximi, 
Niceti, cum aliis lxxii. Autiffiodero de- 
politio SS. Valerii & Valeriani epicopo- 
rum & confeflorum. 

Eodem die Mediolano ordinatio .domni 
Humbaldi epifeopi, (fi obitus magifiri Gni- 
donis canonici fan£li Stephani dr archtclavi , 
qui dedit ecclefia nofira ex libris fuis paffio- 
nales duos, antipbonarium , gradalc hynb 



Digitizec v^ooQie 


*£ Naauc. 

rico. 


\ 

* f. Centum- 
cellas. 


\ 


703 M ART YROLOGI A SEU CALENDARIA 704 

narium & pfalterium optimum. A Achillei fratrum. Item , Rorfiae Via Au- 

Nonas Maii. Apud Terracinam Campani* 4 relia natale S. Pancratii martyris. Eodem 

urbem natale beatae Domitillae virgihis dic beati Dionyfii patrui cjufdcm beati 

<& martyris cum aliis virginibus martyrio Pancratii. Apud Cyprum fandi Epiphani i 

coronatis. Eodem dic natale fandorum epifeopi & confcfforis. 

Nerci & Achillei eunuchorum. Trecas obierunt Hugo abbas & Wigbaldusepi- 

fand* Maftidi* virginis. Ipfo die apud fi opus , qui dedit fratribus xn. manfos i» 

Nicomediam paffio fandorum Flavii, Au- Chicbirtaco ptr praceptum regis. Item Her- 

gufti & Auguftini fratrum. mengardis comitijja obiit. 

lpfi die llgcrius hujus ecclefia venerabilis III. idus. Maii. Romae fandae Mari* ad mar- 
prapofitus , fpeculum fr forma clericorum , tyres dedicationis dies agitur a Boni facio 

• tandem monachalem fufeipiens habitum, mor- papa inflitutus. Tungrenfis ecclcfi* de- 

tem perdidit & vitam invenit. Hk autem politio S. Servatii epifeopi & confdforis, 

ut in anniver fario Humbaudi epifiopi avun- g & alibi beati Mitrii prelbyteri & confef- 

culi fui fratribus Qfttiio exhiberetur , mo - foris. Autiffiodero depolitio S. MarCel- 

lendinum quod apud Agligniacum de fuo liani epifeopi & confcflbris. 
proprio fecit , huic ecclefia donavit. Multis Pridie idus Maii. In civitate C.ymela natale 


etiam ornamentis ecclefiam ifiam decoravit 
. facer dotalibus , fcilicet veftimentum diaco- 
norum fy fubdiacontrum. Dedit etiam sali- 
tem argenteum , canulas argenteas & tappam 
de pallio optimam , mijjale & breviarium , 
fjjr multos alios libros. Inter etiam multa 
beneficia qua huic ecclefia fecit , dedit fuper 
altare quinque operimenta linea venerabili- 
ter operata. Portas autem principales iflius 
ecclefia fecit , in quarum operatione ccc.fi- 
iidos donavit , medietatem quoque terra de 
Albex, quam a Gaufrido Rufo emit , fy mo- 
lendinum quod adificavit in villa qua di- 
citur Molins, ad refectionem in die anni- 
v er far ii fui fingulis annis fratribus exhi- 
bendam donavit. Eodem die obiit Hugo Ni- 
vernenfis epifeopus hujus ecclefia canonicus. 

VIII. idus Maii. Mediolano natale fendi 
Vidoris martyris. Autiffiodero depolitio 
fandi Eladii epifeopi & confdforis. In 
Santonico * Vertavcnfc monafterio depo- 
•ilrio fandi Martini prelbyteri & confef- 
foris. Romz Bencdidi pipar. In territurio 
Bituric* civitatis monafterio Silviniaco 
depofitio S. Defidcrati confdforis. 

VII. idus Maii. In Perfida fandorum mar- 
tyrum c c c x. Gaftro Vindocino natale 
Beati confdforis , cuius gefta habentur. 
Conftantinopoli natale fandi Timothei. 

VI. idus Maii. Obitus Job prophetx. Rom* 
Via Latina in cimiterio cjufdem natale 
fandorum martyrum Gordiani & Epima* 
chi cum aliis multis. Item Rom* Calc- 
podii epifeopi & martyris. Item Rom* 
ad* Centum aulas Quarti & Quinti. 

V. idus Maii. Rom* Via Salaria natale beati 
Antimi prelbyteri & martyris & S. Pontii. 
Vienna natale fandi Mamerti. Silviniaco 
natale S. Maioli abbatis. Eodem die paffio 
S. Gcngulfi manyris. 

Obiit Wibertus laicus & Du tinus puer , 
qui desierunt nobis manfinile cum vinea in 
valle juxta Matri acum. Ipfo die obiit Lan- 

• dricus comes. 

IV. idus Maii. Rom* in cimiterio Praetex- 
tati natale fandorum martyrum Nerei & 


S. Pontii martyris. In. Syria natale fandi 
Vidoris & S. Coron*, qui fimul pafli 
funt. Ipfo die natale S. Pachomii patris 
noftri. Eodem dic paffio S. Bonifacii mar- 
tyris, qui nonas Junias Rom* fcpultus 
cft , quando <5c celebrior ejus dies agitur. 

obiit Letardus presbyter , qui dedit fra- 
tribus quacumque habere vifus eft in pago 
Senonico , in vilia qua dicitur Bagnentiis » 
> & in pago Autifjiodorenfi in villa qua dici- 

tur Molendinis t ad fui memoriam recolendam. 

Idus Maii. Natale fandorum confdlbrum 
Torquati , Tifefonris , Secundi , Indaletii * 
Cecilii , Elicii , Eufralii , qui Rom* a fan- 
dis apoftolis epifeopi funt ordinati. Apud 
infulam Chium natale S. Hyfidori mar- 
tyris. Lomofaco natale fandorum Petri, 
Pauli , Andre* & Dionyli* , quorum mirae 
paffiones leguntur. Auguftiduno natale 
S. Tetrici epifeopi. 

XVII. calendas Junii. Autiffiodero vico Bau- 
giaco paffio S. Peregrini epifeopi primi 
civitatis iplius. In pago Tricaffino fandi 
Fidoli epifeopi & confcfloris. Et alibi na* 
tale fandorum Aquilini & Vidoriani 
quorum gefta habentur. In pago Foro- 
Julenfi vico qui vocatur Calidianus, na- 
tale S. Maxim* virginis. In Provincia ci- 
vitate Aquis fandi Mitrafii martyris. 

Eodem die domnus Rikardus epifeopus 
viam univerfa carnis efi ingreffus. Eodem 
die obiit Fu Ico fantii Amatoris canonicus fy 
facer dos , qui pro falute anima fua domum 
fuam Petrinam fratribus dedit. 

I XVI. cal. Junii. Apud Hierapolim beari 

/ Papiz auriftitis. In Tufcia depofitio cor- 
poris Torpetis martyris, qui v. calendas 
Maii martyrium complevit, fcd feftivitas 
ejus hoc dic celebrior agitur. In Alcxan- 
dria Vidoris. 

obiit Gauzelmus f Antia Lingonenfis ec- 
clefi a- epifeopus. 

XV. calend. Junii. Apud dtgyptum faiftdi 
Diofcori ledoris & martyris, ipfo die na- 
tale fandi’ Felicis epifeopi & martyris. 

i Autiffiodero exceptio reliquiarum fan- 

d* 


Digitized by 


Google 


I 



70 f aliq.ua a 

dx Eugcnix virginis & martyris. 


XIV. calendas Junii. Romx natale S. Poten- 
tianz virginis & martyris & S. Pudentis 
patris cju$. Item Romae natale fandorum 
martyrum Calocerii & Partheni eunu- 
chorum uxoris Decii imperatoris. In Afri- 
ca natale SS, Quinti, Primuli, Salufti» 
Fortunati, Domnionis. 

XIII. calendas Jun. Romae via Salaria na- 
tale S. Bafillx virginis Se martyris. In Gal- 
liis civitate Ncmaufo natale S. Baudelii 
martyris. Bituricas natale S. Auftregefili 
epifeopi Se confdforis. Autiffiodero in ba- 
filica S; Germani dedicatio fubteriarum B 
cryptarum, Se in occidentali parte ejufdem 
ccclefiae confccratio oratorii S. Johannis 
Baptiftx. 

XII. calcnd. Jun.' In Mauritania natale fan- 
dorum martyrum Timothei , Poli & Eu- 

* tichii diaconi. Autiffioderi natale fandi 
Valis confefloris. 

v Obiit 'Ricco fucer dos , qui omne alodttm 
fuum , quod, in Montiniaco pof ederat , cum 
areis infra civitatem fit is , dedit canonicis 
S. Stephani pro obtinenda peccatorum fuorum 
remijfione , & ut in obitus fui die optima ^ 
exhibeatur refectio eifdcm fratribus. 

XI. calendas Junii. In Africa natale fando- 
rum martyrum Cafti Se Emili. Autiffio- 
dero S. Helena: virginis, cujus adus prae- 
dari in geftis S. Amatoris continentur. 
Apud Corficam paffio S. Juliae, quae crucis 
fuppiicio coronata eft. Item , Autiffiodero 
depofitio S. Romani monachi & confef- 
foris , fandique Benedidi difcipuli. 

Eodem die Hludovicus juvenis rex obiit , 

& Heldradus miles S. Stephani. 

X. calend. Jun. Apud' Lingones paffio fandi 
Dcfiderii epifeopi. Vigenna paffio fandi j) 
Defiderii epifeopi, qui paffus eft in terri- 
turio Lugdunenfi. 

Obiit Ablenus levit a, qm dedit in pago 
Senonico in villa Juli aco canonicis S. Ste- 
phani patrimonium fuum pro obtinenda pec- 
catorum fuorum remifiione > & ut in die 
obitus fui eifdem fratribus optima exhibea- 
tur refettio. lpfo die obiit Walo f acer dos 
atque decanus S. Petri. 

IX. calendas Junii. In Portu Romano natale 
S. Vinccntii martyris. Et alibi natale S. 
Manahen Se bcatiffimz Johannae. In Gal- 
iiis civitate ,Nannctis natale fandorum & 
martyrum Donatiam Se Rogatiani fra- 
trum. 

Obiit JJgerius levit a & canonicus , qui 
a Jerofolymis revertendo in mari fepulturam 

■ habuit. 

VIII. calendas Jun. Rotiix natale S. Urbani 
papa; .Se martyris. Mediolano natale S. 
Dionyfii epifeopi Se confefloris. In terri- 

■- turio T ricaffino S. Leonis monachi & con- 

‘fefforis. ‘Et alibi fandorum quatuor mar- 
tyrum. 

• Vet. Script. & Mon. ampl. Colleft. Tom. FI. 


NTIQUISSIMA. 70 6 

A VII. calendas Jun. Apud Athenas B. Qua 


drari epifeopi difcipuli apoftolorum. In 
Britannia natale S. Auguftini epifeopi Sc 
confefloris. Item , Quadrari martyris. In 
territurio Autifliodcrenfi loco Quotiaco 
pafiio S. Prifci martyris cum ingenti mul- 
titudine. Romae SS. martyrum xxni. 

VI. calendas Jun. Melia civitate Doroftrcnfi 
natale S. Julii martyris. Civitate Araufica 
natale S. Eutropii epifeopi & confefloris. 
In territurio Adartenfi S. Ragnulfi mar- 
tyris. 

V. calendas Junii. Roma; natale S. Johannis 
papae & martyris. Apud Parifium tranfi- 
tus fandi Germani epifeopi & confefloris. 
Apud Carnotum civitatem paffio S. Ca- 
rauni. In Sardinia SS. Emili , Felicis , 
Priami , Luciani. 

obiit Walo levita & canonicus & pofiea 
monachus effetius. 

IV. cal. Jun. Romae via Aurelia natale S. 
Reftituti. Via Tyburtina natale feptem 
germanorum. Treviris B. Maximini epi- 
feopi Se confefloris. Iconio civitate natale 
S. Coronis martyris. Eodem die natale 
SS. martyrum SUinnii , Martyrii , atque 
Alexandri. 

obiit Erttmundus miles S, Stephani , & 
pofiea monachus S. Benedicti. Ipfi die eft 
interfetfus comes Raynaldus. 

III. cal. Jun. Romae via Aurelia natale S. 
Felicis papx & martyris. Turribus Sardi- 
nix natale SS. martyrum Gabini & Crif- 
puli. Antiochia natale SS. Ifitii & Palatini , 
qui multa tormehta paffi funf. lpfo die 
ijatale S. Hucbcrti Tungrenfis epifeopi. 

Pridie calcnd. Jun. Romz depofitio S. Pc- 
tronillx virginis , qux fuit filia B. Petri 
apoftoli. Eodem die apud Aquilcam Can- 
tii, Cantiani & Cantianillx fratrum. Tup* 
ribus Sardinix natale S. Crefccntiani. 

Eodem die obiit Elizabeth femina , pro 
cujus anima obertus milts vir tfrs ecctefi* 
S. Stephani , duas olchas in Crevenno vitia 
fit as , dedit ad fui memoriam recolendam. 

JUNIUS. 

Calendas Junii. Romx dedicatio S. Nicho- 
medis martyris , cujus martyrium xvn. 
calendas Odobris ibidem celebratur. Au- 
guftiduno SS. Riviriani epifeopi Se Pauli 
prefbyteri , cum aliis x. martyrum. Apud 
Cxfaream Palxftin* natale S. Pamphili 
prefbyceri & martyris. lpfo die S. Caprafii 
abbatis monafterio Lirinenfis. Vigenna 
Eladii epifeopi* & confefloris. 

IV. nonas Jun. Romx ‘in cimitcrio inter 
duas lauros via Lavicana Marcellini pres- 
byteri & Petri cxorcift*. lpfo die Lugduno 
paffio S. Blandinx virginis cum xtvni. 
martyribus , qui funt in territurio Autif- 
fiodcrenfi delati vico Bacernenfi a beata 
Balbina. . 

B b b 


Digitized by 


Google 


r 



• ' - \ , • , 

707 MARTYROLOGIA SEU CALENDARIA 708 

I'II. nonas Jun. Apud Aurctium civitatem A apofloli. Apud Corinthum natale S. So- 
Tufcis natale SS. martyrum Pcrgcnfini Acnes difcipuli S. Pauli. In Aquileia SS. 
dc Laurentini fratrum. Item in Campania martyrum felicis & Fortunati. RomzSa- 


B. Erafmi epifcopi & martyris. In tetri- lutaria vetere natale fandis Bafills. 
turip Aurdiancnfi vico Maiduno depofi- Pridie Idus Junii. Mediolano inventio 3c 
•tio S. Lifardi presbyteri & confefforis. tranflatiocorporum fandiorum martyrum 

Pridie nonas Junii. Rom* in cimiterioCa^ Nazarii ■& Ceifi , quorum inventio pridie 
tacumbis via Appia natate SS. Aretii ,'Da- idus Junii , martyrium v. calendas Augu- 

tiani. ApudHilliricMmcivjtatcm Scifeiam flas celebratur : commemoratio tamen eo- 
«atalc S. Quirini epifeopide martyris. Tum, publica & celebris in dic fandiorum 

Obiit Alto canonicus , qui dedit fratribus martyrum Prothafii & Gcrvafii celebrius 

in pago Autijfoderenfi , in villa qua dicitur excolitur. Et alibi SS. martyrum Bafilidis, 

‘Fozucits , de •vine* in anum continentes Cyririi, NabOris : fed & Nazarii & Ceifi, 

plus tninus arpennosy. Eodem die Stephanus 3 quos duos paffos fuiffc apud Ebreduncn- 
de : CafeUis obiit , pro cujus anima J oh annes . fem urbem antiquitas memorando ccie- 

ej tis filius illam partem , quam in Cafellis ha - brat. Rom* via Aurelia SS. Tripuli, Mag- 

le re videbatur , per manum Innocentii papa daletis , Zabini , Donatclls & Sccunds. 

& Willelmi comitis , canonicis hujus ecciffid Idus Junii. Roms natale fandis Feliculs 
Domino Deo fervientibus dimifit : & in virginis & martyris. Corduba civitate na- 

Nanto villa 'tres arpennos de terra arabili tale S. Fandils prefbyteri & martyris. Ia 


oUoque denarios de cenfu pro anima matris 
J ua , prope murum civitatis . 

Nonas Junii. Apud Agyptuni natale SS. 
martyrum Marciani, Nicandri & Apollo- 
nii , quorum gcfla. habentur. Apud Thar- 
Pum civitatem natale S. Bonifacii mar- 
tyris. Item Bonifacii epifcopi & martyris, i 
qui de Britannis veniens, in Frifia paf- 
fus eft. 

* Ipfa die obiit iheobaldus miles. 

VIII. idus Junii. Apud Csfarcam depofitio 
S. Philippi diaconi, qui fuit unus devii, 
diaconibus. Roms fandiorum martyrum 
Artenii cum uxore fua Candida & filia 

- Paulina. . Apud Antiochiam S. Afclepia- 
dis epifcopi & confcfioris. 

Vili, idus Junii. Conflantinopolim natale 

. S. Pauli epifcopi & martyris. Corduba SS. 
martyrum Petri prefbyteri , Avendi , Hie- 
remiz , & aliorum trium quorum gcfla 1 
habentur. 

Obiit Leter itus fubdiaconus , qui dedit 
fratribus alodum fuum in Adreblcto viUa. 

VI. idus Junii. In G alliis Sucflione Civitate 
natale S. Medardi epifcopi & confcfioris. 
Eodem die depofitio S. Godardi Roto- 
m age n fis epifcopi, fratris ejufdcm fandli 
Medardi , quos ferunt una die natos, una 
eademque die epifcqposordinatos, fimi- 
liter quoque una die ab hac die fubtra- 
dlos. In Dorofioro .civitate fandi .Marci 
epifcopi. 

V. idus Junii. Roms in monte Gcelio natale 
SS. mactyrum Primi & Feliciani. In Sco- 
tia S. Columbs prefbyteri & confefforis. 
In Galliis civitate Agcnno loco Pompeia- 
co paffio S. VinCetii levits & martyris. 

IV. idus Junii. Roms via Aurelia natale S. 
Bafilidis martyris & aliorum xxu. mar- 
tyrum. Autifliodcro depofitio S. Cenfurii 
epifcopi & confefforis. Eodem die beati 
Geftulii martyris. 

III. idu& Junii. In India natale S. Barnabx 


Africa SS Luciani, Fortunati, Crcfcen- 
tiani & Tecls. 

XVIII. cal. Jul. Sueffionis civitate paffio SS. 
martyrum Valerii & Rufi , qui Roms qui- 

‘. dem orti, fed in Gallia gloriofofunt mar- 
tyrio coronati. Et alibi Helizei prophets. 
In civitate Aurelianis tranfiatio corporis S. 
Aniani epifcopi & liberatio civitatis ipfius 
a Chunis. In Africa SS. Quintiani , Theo- 
dols , Feftivx & Cantiancll® . 

Obiit Iterius monachus dottor eximius. 

XVII. cal. Jul. Apud Siciliam natale SS. mar- 
tyrum Viti , Modfefli & Crefcentis. Eo- 
dem die apud civitatem Doroftro natale 
S. Efitii militaris & martyris. In Aquilcia 
SS, Cantiani, Proti, Marci, Clementis. 

obierunt Vmbaldus dr uxor fua Ingelfin * 
dis , qui dederunt fratribus in Alnedo villa, 
alodum fuum. Ipfo die Robertus rex in bello 
oecifus eft. • 

XVI. cal. Jul. Apud Antiochiam natale SS. 
martyrum Cyrici & Julits matris ejus & 
aliorum cccciv. Civitate Vinfontionenfl 
natale SS. martyrum Ferreoli prefbyteri dc 
Ferrutionis diaconi. Civitate NannetisS. 
Similiani epifcopi & confefforis. Madriaco 
villa S. Felicis martyris. 

Obiit Hugo comes. 

XV. cal. Jul. Roms natale SS. martyrum 
ccx. ii. Aurelianis depofitio B. Aviti pres-. 
bytcii & confefforis. Et in monaflcrio qui 
Aurea nuncupatur, depofitio S. Wlmarri 
confefforis. 

XIV. cal. Jul. Roms via Ardeatina natale SS. 
martyrum Marci & Marcelliani fratrum. 

. In Hifpaniis civitate Malacha SS. marty- 
rum Cyriaci,& Pauls virginis. Alexandria 
natale S. Marins virginis. 

obiit Adhelardus facerdos , qui dedit pro 
umore vita aterna in Montibiaco alodum 
fuum camnicis S. Stephani , & in civitate 
Auti (Jtodero aream in qua degebat. 

XIII. cal. Jul. Mediolano natale SS. marty- 


Digitized by 


Google 



*1. Salaria. 


709 ALI Q.U A A N 

rum Gervafii Sc Prothalii , & commemo- 
ratio SS. Nazarii & Celfi. Ravennae na- 
tale S» Urficini martyris. 
obiit Mia mulier bona. 

XII. cal. Jul, Romae depolitio S. Novati fra- 
tris Timothei prelbyteri , qui a beatis apo- 
ftolis eruditi funt. Ravenna Crilpuli & 
Vitalis martyris. In Thomis civitate fan- 
dorum Pauli , Cyriaci , Paul* > Felici* , 
Thomae , Felicis. 

obiit "Hludovicus imperiter, Ipfa die ebiit 
Ingr annus & Elizabeth uxor ejus , pro quo- 
rum memoria Milo filius eorum dedit cano * 
nicis S. Stephani xi 1. nummos tn cenfu. 

XI. cal. Jul. Apud Siciliam civitate Syracu- 
fana natale SS. martyrum Rufini Sc Ma- 
tiae. Romae fandae Demetri* virginis. Tn 
Caefarca civitate natale S. Eufebii iftorio* 
graphi. 

X. cal. Jul. Natale S. Albani martyris cum 
aliis ncccLxxxvm. In civitate Nola Cam- 
pani* natale S. Paulini epifeopi & con- 
fefforis. Ipfo dic B. Nicei Romatianae ci- 
vitatis epifeopi. 

IX. cal. Jtilii.* Vigilia S. Johahnis-Baptift*. 
Eodem dic S. Johannis prelbytcri & mar- 
tyris via Salaria veteri fepulti. Apud Bri- 
tanniam Ediltrudis virginis & reginae. 

'VIII. cal Jul. Nativitas beati Johannis-Bap- 
■tift*. Auguftiduno depolitio S. Simplicii 
epifeopi & confelToris. Rom* in eimite- 
rio Gaudenti , fandorum Felicis, Emerit*. 

VII. cal. Julii. Natale S. Sofipatris difcipuli 
Pauli apoftoli. Alexandria Gallicani mar- 
tyris. Rom* via Salutaria * natale S. Lu- 
cei* virginis & martyris cum aliis xxii. 
fimul & Acci* regis barbari. Apud Cre- 
tam $. Philippi Gorriancnfis epifeopi. 

VI. cal. Jul. Natale SS. martyrum fratrum Jo- 
hannis Sc Pauli, quorum primus prxpoiitus, 
fecundus fuit primicerius Conflanti* vir- 
ginis fili* Conftantini. In Africa Gaudenti, 
Felicis, Emit*. 

Obiit Leoterieus Senonenfis archiepifcopus. 

V. cal. Julii. Apud Galatiam B. Crefcentii 
difcipuli Pauli apoftoli. Tiburtina urbe Ita- 
li* natale fand* .... cum feptem filiis 
martyrizatx. Cordubx Hifpaniis natale SS. 
Zoili Sc aliorum x. & ix. Cartagini fan- 
dx Quddenz virginis & martyris. Oia mo- 
nafterio S. Florcntii confelToris. 

obiit Jehannes Jocer dos (fi canonicus , qui 
ad mi fias celebrandas dedit pro redemtiont 
anima fua veftimenta facer dotalia & cali- 
cem argenteum , & fratribus xxxti. [olidos 
cenfu ales , ut eis refettio communis exhibere- 
tur. Praterea dedit ecclefia domum fuam. 
Item obiit Galo latcus , qui omne patrimo- 
nium fuum quod habebat in pago Tbrnetrenfi 
in ViSari-viUa pro amore vita aterna fra- 
tribus dedit ob fui memoriam faciendam. 

IV. cal. Julii. Vigilia apoftolorum Petri & 
Pauli. Ipfo die natale S. Leonis papx Sc 
Vet. Script. & Mon . ampl. CoUett. Tom. f 1. 


TIC^UISSIMA. 710 

A ConfelToris. Lugduno Galli* S. Hyrenci 
epifeopi Sc martyris , Sc altorum v 1 1 . 

III. cal. Jul. Rom* natale fandorum apoftb»- 
lorum Petri & Pauli , qui pafli funt fub 
Nerone , BaiTo&Tufco eohfulibus. In ea- 
dem urbe via Aurelia landorum marty- 
rum nongintorum feptuaginta feptem . 

Pridie cal. Jul. Natale Sc celebratio iterum 
beati Pauli apoftoli. Irem bcariffimx Lu- 
cin* apoftolorum difcipul*. Lemovicas 
natale S. Martialis epifeopi Sc confelToris. 
Ipfo die fandorum Corfici prelbyteri Sc 
Leonis fubdiaconi. In territurio Vivaricnfi 

® S. Hoftiani prelbyteri & confelToris. 

Eodem die obiit Andraas miles Jerofbly- 
mis fepultus. 

JULIUS. 

Calendas Julii. In monte Hor depolitio Aa- 
ron laccrdotis primi. In terrkurio Lugdu* 
nenfi depolitio bcatiffimi Domitiani ab- 
batis. Eodem die Aninfulx monafterio 
natale S. Carclefphi prelbyteri & confcB 
foris. Turonis natale S. Monegundis virgi- 
nis. Civitate Engolifma depofitio S. Ebar- 
chii epilc. Sc conf, In territurio Remcnfl S. 

C Theoderici prelbytcri Sc confefibris. In 
territurio Cameracenfi Portu , qui Valen- 
tianas nuncupatur, natale S. SalVii mar- 
tyris. Auguftiduno depofitio Leonti epi- 
feopi & confefibris. 

obiit Rainardus miles. Item obiit Jenas 
levit a & canonicus > qui dedit ad refiaura- 
tionem librorum hujus ecclefia xl. feli dos. 

VI. nonas Julii. Rom* natale SS. martyrum 
Proceffi & Marfiniani , qui a beatiffimis 
Petro & Paulo baptizari Sc inftrudi funr. 
Et in eadem urbe natale S. Eutici 5 c Mel- 

0 chiadis pap*. 

V. nonas Jul. Apud Ediffam Melopotamix 
paffio S. Thom* apoftoli , qui tranllatus 
eft xii. calendas Januarii quando cele- 
brior dies agitur. Conftantinopolim na- 
tale S. Eulogii. Laodicia S. Anatholii epi- 
feopi Sc confefforis. Apud Neocxfariam 
Ponti beari Grcgorii epifeopi Sc beati Athe- 
nodori fratris epifeopi. Senones S. Sydro* 
nii martyris. 

IV. nonas Jul/Ofe* Sc Aggei prophetarum. 
Turonis tranflatio S. Martini epifeopi SC 
confelToris, Sc ordinatio epifeopatus ip- 

® fius. In Africa natale S. Jocundiani mar- 
tyris. In territurio Bituricx civitatis, vi- 
co Vefteno , natale S. Lauriani martyris. 
In Sirmia natale SS. Innocentii, Sabbati* 
cum aliis xxx. 

III. nonas Jul. Apud Syriam natale S. Do- 
mitii martyris. Romx natale fandx Zox 
martyris uxoris beati Nicoftrati. In Ale- 
xandri* S. Arpotis. 

Pridie nonas Julii. Ofe*. Sc Johel propheta- 
rum , Sc odavx apoftolorum. Romx na- 
tale S. TranquilUni martyris patris mar- 

B b b ij 


Digitized by 


Google 


71 * 


MARTYROLOGIA SEU CALENDARIA 


712 


tyrum Marci & Marcelliani , qui ad prx- A 
dicationem beati Sebaftiani credidit Chri- 
flum. In pago Thrccarcnfi natale fandi 
Gotharis prcfbytcri & confefforis. Augu- 
ftiduno depolitio Legonti epifeopi & con- 
fefforis. 

Nonas Julii. Apud .Alexandriam natale S. 
Pantheni viri apoftolici. Romae SS. mar- 
tyrum Nicoftrati, Claudii, Caftorii, Vi- 
dorini, Symphoriani, quos beatus Seba- 
ftianus credere Chriftum docuit , & S. Po- 
lycarpus prclbyter baptizavit. 

Obiit Angilelmus epifeopus , qui dedit vil- 
lam , cui Pulver enus nomen ejl , fratrum g 
canonicorum fcilicet Jlipendiis. Res etiam qua 
ex jure proprio ei cejjerant tam in Biliaco , 
quam in Annau cum fervientibus , eorumdem 
ufibus delegavit. 

VIII. idus Julii. Apud Aliam S. Aquilae &, 
Prifcillx, de quibus in Adibus apoftolo- 
rum feribitur. In Palxftina natale S. Pro- 
copii martyris. Apud Eracleatn SS. Jo- . 
hannis & Apri. Ipfo dic S. Ccciliani mar- 
tyris. 

VIL idus Julii. Romae ad Guttam jugiter 
manantem natale S. Zenonis & aliorum 
decem millium ducentorum trium .Eodem 


toris beati Pauli apoftoli. In Africa natale 
S S. confelTorum Eugenii Cartagincnfis 
epffcopi & univerfi cleri ejufdem ccclc- 
liae , qui caede inediaque madati fere quin- 
. genti vel amplius fuerunt. In Britannia 
minori natale S. Thuriavi epifeopi 3c con- 
fefforis. In Anthiochia pallio S. Margaritae 
Virginis. In Alcxandria Serapionis & Tro- 
phimi. 

Pridie idus Julii. Romae natale S. Anacleti 
papae. Apud Pontum natale S.*Focx epif- 
eopi & martyris. Alexandria depolitio S. 
Eraclex antiftitis. Lugduno Gailix S. Julii 
epifeopi & confefforis. 

Obiit Gualdricus levit a & canonicus fan • 
tti Stephani & abbas fantti Eufebii. 

Ieras Julii in Alexandria SS. Philippi , Zeno- 
nis, Narfei ,& decem Infantum. Nifibi 
Aatale S. Jacobi epifeopi & magnx virtu- 
tis viri. Cartagine SS. Catulini diaconi , 
Januarii , Florentii , Julix & Juftx , qui 
funt politi in bafilica Faufti. Hierofolymis 
divido xii. apollolorum ad prxdicandum. 

Obiit Jonas facerdos & canonicus almi 
Stephani , complens praf entis vita debitum , 
ovanter emifit fpiritum. 

XVI. -calend. Augulli. In civitate Hoftiana- 


die beati Cyrilli epifeopi & martyris. In C tale S. Hilarini martyris. Apud Antio- 


civitate Tyrix natale S. Anatholix marty- 
v ris, & S. Audatis martyris. In civitate Mar- 
tulana natale S. Briccii epifeopi & con- 
fefforis. Eodem die depofitio S. patris ho- 
ftri Effrem diaconi. Senones fandi Eraclii 
epifeopi. 

Obiit odo fanSli Dionyjii monachus. 

VI. idus Julii. Romx natale SS. martyrtim 
feptem Fratrum filiorum S. Felicitatis , id 
eft, Januarii , Felicis , Philippi , Alexandri, 
Vitalis, Silvani, Martialis. In Africa na- 
tale SS. martyrum Januarii, Marini,. Na- 


chiam Syrix natale S- Euflachii epifeopi 
& confefforis. Et alibi SS. Valentini, Theo- 
ni & Dyocletis. 

XVI. calend. Aug. In Cartagine natale SS. 
martyrum Schillitanorum numero xii. 
AutiflGodcro depolitio B.'Theodofii epif- 
ecopi & confefforis. 

XV. calend. Aug. Romx paffio feptem ger- 
manorum Petri , Marcelliani , Dionylii , 
Januarii , Symphronii , Clementis & Hy- 
rcnci. Civitate Mettis natale S.’Arnulfi 
epifeopi & confefforis. 


boris & Felicis. Item , Romx natale SS. ^ XIV. calend. Aug. Apud civitatem Colo£ 
. • r. * o j ^ nata j c beari Epafrx epifeopi & mar- 

tyris. Apud Hifpaniam Hifpali civitate 
natale SS. Juftx & Rufinx martyrio co- 
ranatarum. Eodem die natale S. patris 
noftri Arfcnii monachi & confefforis, qui 
propter abundantiam lacrymarum fuda- 
rium in finu femper ferebat. Lugduno 
Gailix fandi Ruftici prclbyteri & confef- 
foris. 

XIII. cal. Aug. Natale S. Jofeph , qui cogo- 
minatus eft Juftus. Civitate Corduba na- 
tale S. Pauli diaconi & martyris. In The- 
baida S. Vidoris. Apud Damafcum SS. 
martyrum Sabini, Maximini, cum aliis 
xiv. Autifliodero S. Marini prelbyteri. 
XII. calend. Aug. Obitus Danihelis prophe- 
tx. Romx natale S. Praxidis virginis. In 
civitate Marfilia natale S. Vidoris marty- 
ris. Pafli funt autem cum eo tres milites, 
Alexander, Felicianus & Longinus. Tre- 
. cas pallio S. Julix virginis. 

Ipfo die obiit Robertus rex tr uncia. 


virginum Rufinx & Sccundx fororum & 
martyrum. Apud Ephefium in monte Coe- 
lio depofitio feptem Dormientium , quo- 
rum nomina hxc funt : Maximianus , Mal- 
eus , Martianus , Dionylius , Johannes , Se- 
rapion , Conftantinus. 

V. idus Julii. Tranllatio corporis S. Bencdi- 
di abbatis. In Armenia minore civitate 
Nicopoli natale SS. martyrum Januarii 
& Pelagix. In territurio Pidavcnli natale 
S. Savini confefforis. Hic fuit ex difei- 
pqjis faijdi Germani Autifliodercnfis epif- 
eopi. 

IV. idus Julii. Apud Aquileiam natale S. 
Hermogarx epifeopi & martyris , difcipuli 
S. Marci Evangeliftx. Apud Cyprum na- 
. tale beati Vafonis antiqui Chrifti difci- 
puli. Mediolano tranflatio corporum SS. 
martyrum Naboris & Felicis. Romx in 
Vaticano S. Pii papx. ( Recenti manu.Ex- 
ceptio reliquiarum S. Amatoris.) 

III. idus Julii. Natale S.Silx apoftoli, adju- 


Digitized by 


Google 



713 ALI Q.U A A N T 

XI. calend. Aug. Natale S. Mariae Magda- A 
lenae, de qua, ut evangeliumrcfcrt,feptem 
daemonia ejecit Dominus. Ancyra Galatiae 
natale S. Platonis martyris. Coenobio Fon- 
tcnella depolitio S. Wandregclili confcf- 
foris & abbatis. 

X. calend. Aug. Apud Ravennam natale S. 
Apollinaris epifeopi & martyris. Hic Ro- 
mae ordinatus .a beato Petro apoftolo Ra- 
vennam diredus eft, ibique paffus. 

IX. Calendas Aug. Apud Hemeritam Hif- 
panix civitatem natale S. Vidoris mar- 

. tyris cum duobus fratribus. In Italia civi- ]j 
tate Tyro , quae eft circa lacum Vulfinum, 
natale S. Chriftinae virginis & martyris. 
Eodem die natale SS. Nicctae & Aquilae, 
quae martyrii palmam capitis abfeiffioae 
meruerunt. 

VIII. calendas Augufti. Natale beati Jaco- 
bi apoftoli fratris Johannis evangeliftx, 
quem decollavit Herodes. In Licia civita- 
te Samon natale S. Chriftophori marty- 
ris. Civitate Barcinona paffio S. Cucu- 
phatis. Romae Ncmefii diaconi& martyris. 

VII. calend. Aug. Natale beati Herafti, qui ^ 
Philippis a beato Paulo apoftolo ordina- 
tus , ibi martyrio coronatus quievit. Ro- 
mae in Porto natale S. Jacindi martyris. 
Item Romae via Latina fandorum mar- 
tyrum Symphronii , Olympii , Theodoli, 

& Exuperiae. 

VI. calend. Aug. Apud Nicomediam civi- 
tatem natale S. Hermelagi prcfbyteri & 
martyris , cujus dodrina beatus Pantaleon 
ad fidem converfus eft. Et alibi natale 
fandorum xii. quorum gefta habentur. 

In Sicilia beati Simeonis monachi. Autif- 
fioderi beati Hetherii epifeopi & confef- D 
foris. 

V. calend. Aug. Nicomedia paffio S. Pan- 
takonis. Britannia minore , Dolo S. Sam- 
fonis epifeopi & confefforis. Mediolano 
paffio SS. Nazarii & Celfi , quorum paf- 
fiones annotatae funt 1 1, idus Junii, quan- 
do facra corpora eorum inventa funt. 

Obiit domnus G er Annus epifeopus. Ipfo die 
Hacardns obbas fantti Germani ab hae vita 
fublatus eft, 

IV. calend. Aug. Romx via Aurelia tranf 
latio corporis beati Felicis epifeopi & mar- 
tyris, qui iv. idus Novembris martyrio g 
coronatus eft. Eodem die fandorum mar- 
tyrum Simplicii, Fauftini, & S. Beatricis 
martyris fororis eorum. Trecas depolitio 
S. Lupi epifeopi & confefforis. Item Ro- 
mx natale B. Scraphix virgini? & marty- 
ris , cujus celebrior diesagitur 1 1 1 . nonas 
Septembris. 

Ragenaldus hujus ecclefia .... eodem die 
Senonis pugnando interfectus eft. Eodem die 
Philippus rex Francorum obiit. 

III. calend. Aug. Romx SS. martyrum Ab- 
don & Sennen v. calendas Augufti mar- 


tqjjissima; ?i 4 

ryrizatorum , & m. calendas ejufdem 
menfis fepultorum. Apud Afridtm civi- 
tatem Lucernariam natale SS. virginum 
& martyrum Maximx, Donatillx & Se- 
cunda. Autiffiodcro depolitio S. Urii epif- 
eopi & confefforis. 

Pridie calend. Aug. Apud Ravennam Italis 
civitatem tranfttus S. Germani epifeopi 
Autiffioderenfts. Apud Cxfarcam fandi 
Fabii martyris. 

Eodem die Ludovicus rex Franci a obiit . 
AUGUSTUS. 

Calendas Augufti. Romx S. Petrum ad vin- 
cula. In Antiochia paffio SS. Machabxo- 
rumfeptem fratrum cum matre fua, qui 
paffi funt fub Antiocho rege. In Italia 
Vercellis civitate natale S. Eufebii epifeopi 
& martyris. Civitate Philadelphia SS. mar- 
tyrum ieptem una die coronatorum. Gc- 
runda civitate natale S. Felicis prXcipui 
martyris. Romx SS. virginum & marty- 
rum Spei, Fidei & Caritatis, & matris 
earum Sapientix. 

IV. nonas Aug. Romx in cimiterio Califti 
via Appia natale fandi Stephani papx & 
tpartyris. In provincia Bithinia urbe Ni- 
exa natale S. Thcodotx cum tribus filiis 
fuis martyrizatx. Et in Italia civitate Ve-. 

, rona natale S. Felicis. Et alibi natale fan- 
di Niceti. 

III. nonas. Aug. Hierofolymis inventio cor- 
poris beati Stephani protomartyris Chrifti, 
& SS. Gamalihelis, N icodemi & Abibon. 
Romx via Appia natale S. Tharfitii mar- * 
tyris. Auguftiduno depolitio Eufroniepi£ 
copi & confefforis. 

Pridie nonas Augufti. Romx ad S. Lauren- 
tium natale S.Juftini prclbytcri. Eodem 
dic beati Ariftarchi difcipuli S. Pauli apo- 
ftoli,qui fuit Theffaionicenfium epifeopus. 
Romx in crypta Arenaria beati Tertul- 
liani martyris. 

obiit Henrtcus rex Fr amorum. Eodem 
die Gaufridus comes Cabilonenfts , hujus ec- 
clefta cafatus , apud caftrum fuum Donziacum . 
monachus factus obiit. 

Nonas Augufti. Auguftiduno natale S. Caffia- 
ni epifeopi. Catalaunis natale S. Memmii 
epifeopi. Eodem die natale S. Hofwaldi 
Anglorum regis & martyris. 

Eodem die Hugo fantti Stephani prapo- 
fttus in via Hier ofolymit and fepultura tra- 
ditus eft. Eodem die Rainaldus WiUehni 
comitis filius interfettus eft. 

VIII. idus Aug. Transfiguratio Domini in 
monte. Romx natale S. Sixti .epifeopi & 
martyris, cumquopaffi funt Felioiffimus 
& Agapitus diacones , Sc alii quafuor , id 
eft Januarius , Magnus , Vincentius& Stc- 
phanus fubdiaconus , ac beatus Quartus 
cum eis , ut feribit S. Cyprianus. Item Ro- 
. mx S. Ormifdx papx. 

B b b ii) 


L 


Digitized by 


e 


/ 


MARTYROLOGIA SEU CALENDARIA 716 


Obiit Maurinus epifiopus , ftti dedit fi i- A 
pepdiis fratrum agellum proprietatis fi u, 
■cujus vocabulum efi Viliore , non longe a • 
Varziaco. 

VII. idus Augufti. Apud Tufciam civitate 
Aritia natale S. Donati epifeopi & mar- 
tyris. Apud Mediolanum' S. Fauftini. Ro- 
mae paflfio fandorum xxvm. Apud Cre- 
tam civitate Augufta paffio S. AfFrae. 

obiit Ermenfredus propofitus , qui dedit 
fratribus pr odium fitum fiuper fluvium Bo- 
le a , & in Capiliaco (fr in pago Senonico & 

1 in 'Bafatt ai fut memoriam celebrandam. 

VI. idus Augufti. Romae S. Cyriaci marty* B 
ris fociorumque ejus, qui pafifus eft xvn. 
calendas Aprilis : fed poftea beatus Mar- 
cellus epifeopus una cum beati ifinaa.Lu- 
. cina tranftulic ia praedium fuum facrum 
corpus ciuspariterque xxi. foetorum ejus, 
manu fua recondidit cum aromatibus 
v ni.. dic menfis Augufti ■, quando & ce- 
lebrem ejus feftivitarem ftatuit. Viennae 
S. Severi presbyteri. 

Eodem die obiit Horiveus Nivermnfis 
epifeopus hujus ecdcfia canonicus. Item obiit 
At o miles , pro cujus anima Humbaudus 
frater epu terram JUnniaci quam tenebat , ^ 
eAnonkis S . Stephani reliquit. 

V. idus Augufti. Romae S. Romani militis , 
qui confodi ane S. Laurentii compunctus , 
baptizatus martyrifatus eft. Ipfo die vigi- 
lia S. Laurentii arctudiacoai & martyris. 

obiit Salomon caneamus cr decanus fanet i 
Stephani. 

IV. idus Augufti. Romae natate S. Laurentii 
diaconi & martyris. Item Romae militum 
centum fexaginta quinque. 

UI. idus Augufti. Romae via Lavicana inter 
duas lauros natale S. Tibur tii martyris. ^ 
Item Romae natale S. Sufanhx virginis & 
martyris. Cameraco hatalc S. Gaugefici 
epifeopi & confeftoris. In civitate Ebroi- 
cas natale S. Taurini epifeopi. 

Qbiit Hugo hujus ecelefia venerabilis epi- 
feopus , quem vis* fanftitas & morum pro- 
bitas decoravit , & quam pie & religiofe 
vixerit » hujus vit a exitus fatis comproba- 
vit. J%ui 00 amorem Dei <jr fui memoriam 
Jugulis annis recolendam , ecckfeam Auftaci 
ad reft&ionem fratrum in die anniverfarii 
fui huic ecelefia donavit. Dedit etiam eidem 
aJdas eeelefias > ectlcfiam fcilicet Bacerna & ] 
& Brimo* & Iuduniaci> & Veniofa , & de- 
cimas Vifiaci. Pratexta ipfam ecclefiam mul- 
tis cuppis de pallio x & duobus tapetis , & 
multis faaerdoealibus indumentis , & aliis or- 
namentis ipfe dives ditavit. 

Pridie idus Augufti. In Sicilia civitate Ca- 
rinem* natale $..Eupfi diaconi & martyris. 
Eodem die natale S. Hilariar martyris ma- 
tris S. Afrae, cum qua paftar funt Digna, 
EuntaPia AEuprepia. Civitate Filare paf- 
fio S. Gratiliani & Fclidffimx virginis. 


obiit venerabilis memoria magi fler Gifle- 
bertus , veteris & novi teft amenti gle fator 
eximius , qui Univcrfalis merito efi appel- 
latus , hujus • ecelefia canonicus , pofi modum 
vero Loudonitnfts factus epifeopus ; qui pra- 
ter cetera qua ecelefia noflrs ex Anglia tranf- 
miferat ornamenta , octoginta & duas librat 
eidem ecelefia contulit : Fratres vero inde 
pofiefflones ementes , anniverfarium ejus fin- 
gulis annis celebrari devote confiituerunt. 

Idus Augufti. 'Romae via Tyburtina natale 
S. Hyppoliti martyris. Paflfa eft autem 
Concordia nutrix ejus , & alii de domo 
ejus xix. Forofillx natale S. Caffiarti mar- 
tyris. Pidavis depolitio S. Radcgundis 
reginas. 

Obiit Norgaudus miles S. Stephani. 

XIX. cal. Septembris. Vigilia Affumtionis 
S. Marix. Via Appia in cimiterio Calixti 
depolitio S. Eufebii presbyteri & confef- 

• foris. Apud Aquilciam paflio fandorum 
Felicis & Fortunati fratrum. In Africa 
Demetrii cum aliis decem. 

XVIII. cal. Septembris. Affumtio fandiflimx 
& gloriofiffimx Dei genitricis Marix. Eo^ 
dem dic natale S. Tharfitii acolythi & 
martyris. Et alibi S. Eufebii martyris. 

XVU. cal. Septembris. In Nicxa Bithinix 
natale S. Urfatii confeflbris. Romx natale 
S. Scrcnx uxoris Diocletiani Augufti. Au- 
tiffiodero tranflatio Augurii & Defiderii 
epifeoporum. In Perfida natale S. Tyrfi 
martyris. Nivcmis natale S. Arigii epi- 
feopi & confeftoris. 

Ipfo die Odo praeoptor S. Stephani pra- 
f entem finivit vitam . 

XVI. caL Septembris. In Cxfarea Cappado- 
cix natale S. Mammetis martyris. Apud 
Africani SS. martyrum Liberati abbatis , 
Bonifacii diaconi , Servi & Ruftici fubdia- 
conorum , Rogati & Septimi monacho- 
rum , & Maximi pueri. Romx odabas 
S. Laurentii. 

XV. calendas Septembris. Apnd Prxneftinam 
civitatem natale S. Agapiti martyris. Ro- 
mx SS. prelbytcrorum Johannis & Crifpi. 
Apud Cartaginen» paffio SS. Maffx Can- 
didx, qui fere ccc. fuere viri, & in cliba- 
num calcis vehementer ardentis pro fide 
Chrifti funt demerfi , unde candidatus dic 
exercitus beatorum Maflfa Candida me- 
ruit nuncupari : Maflfa , propter numerum , 
Candida, propter meritum : quorum me- 
moria agitur 1 x. calendas Septembris. Ta- 
men feiendum quia xv.* calendas prxdidi 
m en fis paffi funt. 

Obiit Gualterius vieeeomes. 

XIV. cal. Septembris. Natale S. Magni feu 
S. Andrcx martyrum cum fociis luis duo- 
bus millibus oxcvn. In monte qui dicitur 
Jura S. Donati presbyteri & confcftbris. 
Romx beati Julii fenatoris & martyris. In 
terriiurio Bicuriccnfi natale fandi Mariani 


igitized by v^ooQie 


7i 7 ALI Q^U A A N T I Q^U I S S I M A, 71« 

con fetioris , cujus gcfta habentur. A tyrum Herenx <5c Abundi. Itent * Romx 

. ' lpfo die abiit Ebr ardus miles S. Stephani. natale S. Zephirini papae. Aplid Vidirni- 

XIII. cal. Septembris. Samuelis prophetae. liurii cafttum Italiae natale S. Secundi 

Eodem die beati Porphirii hominis Dei. martyris. Bergamis civitate natale S. Alc- 

Herio infula in loco qui dicitur Deas , na- xandri martyris. Salona paflioS. A/utftafii, 

tale S. Philiberti abbatis & confciforis. cujus memoria fefti vitatis fupra notata cft 

XII. calendas Septembris. In territorio civi- xii. calendas Septembris. Autiffioderode- 

ta te Gavalitana vico Mimatcnfi, natale S. pofitio S. Eleutherii epifeopi. 

Privati epifeopi & martyris. Eodem die VI. calendas Septembris. Apud Capuam S. 
natale SS.martyrum Bonolii & Maximiani, Rufi martyris. Arelato S. Cxfarii epifeopi 
quorum gefta habentur. & confefloris. Auguftiduno depofitio S. 

obiit Adelelmus nobilis miles & humilis. Siagri epifeopi & confefloris. Thomis na- 
Eodem die Willelmas Nivernenfts comes , Car- tale SS. martyrum Marcellini tribuni, & 

tnru religiofam vitam ducens fanttifjime uxoris ejus Mannear, & filii ejus Johannis, 
obiit. B & Serapionis clerici , & Petri militis. Eo- 


XI. cal. Septembris. Romx natale S. Timo- 
thei martyris , qui de Antiochia Romam 
venit , & fua prxdicationc multos ad 
Chriftum convertit : pro quo & marty- 
rizatus fcpultus eft juxta beatum Apofto- 
' lum pro eo quem habuerat ejufdcm no- ’ 
minis difcipUlum. Auguftiduno natale S. 
Symphoriani martyris. Item , Romx B. 
Antonii martyris , & SS. Peregrinorum 
martyrum Martialis , Epiterii , Saturnini 
cum fociis eorum. 

Stephanus hujus eeclefta prapofitus & ca- 
nonicus obiit. ^ 

X. calendas Septembris. Antiochia natale 
SS. martyrum Donati, Reftituti, Valeriani, < 
Fruduofx cum aliis xii. Alexandria beati 
Theonx viri Dei. Et alibi S. Zachei epi- 
feopi & SS. martyrum Mincrii, Eleazari 
cum filiis i x. Eodem die natale fandorum 
Timothei & Apollinaris, qui apud Re- 
menfium urbem confummato martyrio 
coeleftia regna meruerunt. In Licea civi- 
tate Egea SS. Claudii , Afterii & Neonis , 
qui poft acerba tormenta cruci adfixi funt. 
Auguftiduno depofitio fandi Flaviani e- 
pifcopi. 

Eodem die Eribertus Autifftoderenfts epi- u 
fcop.us viam univerfa carnis eft ingrejfus. 

IX. calendas Septembris. In India natale S. 
Bartholomxi apoftoli. Apud Cartagincm 
commemoratio fandorumMaflx candidx, 
quorum folemnitas fuperius xv. calendas 
Septembris annotata eft.. Romx natale 
S. Gcncfii martyris. Civitate Rotomago 
natale S. Audoeni epifeopi & confefloris. • 
Io territurio Nivernenfi natale SS. con- 
feflbrum Patricii abbatis &Gildardi p?efb. £ 

Obiit Hugo comes. 

VIII. calendas $eptembrrs. Romx natale SS. 
martyrum Eufebii , Pontiani , Peregrini , 

& Vincentii. Arelato natale S. Gcncfii 
martyris proprio cruore baptizati. Civi- 
tate Compluto paffio SS. Jufti & Paftoris 
fratrum , quicum adhuc pueri litteris im- * 
buerentur , projedis in fchola tabplis , „ 
fporite ad martyrium cuciKrerunt. Item, 
Romx via Nomentana militum xvm. 

VII. calendas Septembris. Romx SS. mat- 


dem dic paflio SS. Georgii diaconi , Au- 
relii , Felicis , Natalix , & Liliofx. Civi- 
tate Bituricas tranflatio corporis S. Sulpicii 
epifeopi & confefloris. 

V. cal. Septembris. Romx paflioS. Hcrmctis 
martyris. Conftantinopolim natale fandi 
Alexandri epifcojli gloriofi fenis, cujus 
oratione Arrius divino nutu crepuit me- 
dius effufis vifccribus. In civitate Yppona 
nataje S. Auguftini epifeopi & confefloris, 
qui fpiritu divino tadus , fecit libros , tra- 
datus , cpiftolas numero mille xxx. ex- 
cepto qux numerari non poliunt. Santo- 
nas natale S. Bibiani epifeopi & confeflo- 
ris. Ipfo die in Brivato vico natale fandi 
Juliani martyris. 

Obiit Cimo miles S. Stephani. 

IV. calendas Septembris. Romx ad arcum 
Eauftini beatilfimx Sabrnx martyris, qiiae 
fuit uxor prxclariflimi quondam Valen- 
tini & filia Herodis Metallarii, qux paifa 
eft Adriano imperante, fub prxfcdo Hct* 
pidio. Item /Romx paflio S. Seraphix vir-! 
ginis. In provincia Palxftinx civitate . . . 
dccollatio S. Johannis Baptiftx. 

Ipfa die ordinatio domni Hercfridi , qui 
dedit fratribus ad refettionem tpfius dici fa- 
ciendam Artaldum villam , & in Lindriaco 
manfum unum , & in Capillaco manfum al- 
terum , & molendinum fubtus murum. In 
' Nativitate vero S. Maria quando fedit pri- 
mum in cathedra epifcopali , dedit fratribus 
eccleftam B acer na & Lindriacum , Lupi- 

num , necnon Logniacum. Gimiliacum au- 
tem dedit in natali S. Clementis. Obiit Ar- 
chemboldus epifeopus. 

III. calendas Septembris. Romx via Oftienfi 
milliario ab Urbe beatiflimorurn marty- 
rum Felicis & Audadi, ambo prcfbyteri. 
Item , Romx Gaudentix virginis. 

Obiit Ermenbertus facerdos , qui inno- 
center gladio interfettus eft. 

Pridie calendas Septembris. Treviris natale 
S. Paulini epifeopi & confefloris. Apud 
Athenas B. Ariftidisfidc fapientiaque cla- 
. riffimi. Autiffiodero depofitio S. Optati 
epifeopi & confefloris. Ancira GalatixSS. 
Gaiani & Juliani. 


7'9 


MARTYROLOGIA 


SEPTEMBER. 


Calendas Septembris. Hiefu Nave $c Gc-' 
4con prophetarum , & beati fiimae Annae 
prophetiffx , quae in cvangelio legitur. 
Capua natale S. Prifci martyris. Senones 
depolitio B. Lupi epifeopi. &: confcfforis. 
Cenomanis natale S. Vidoris epifeopi & 
confcfforis. Ipfa die tranfitus S. JLgicUi 
abbatis & confeftbris. 

Obiit Richardus tomes. 

ZV. nonas Septembris. Lugduno natale S. 
Jufti epicopi & confcfforis , qui migravit 
ad Dominum in eremo pridie idus Odo- 
bris , & ejus (aerum corpus & B. Viatoris 
miniftri ejus Lugdunum relatum , cum 
«digno cultu conditum eft iv. nonas Scp- 
tembris. Eodem die apud praefatam ur- 
bem depofitio B. Helpidii epifeopi. Apud 
Apamiara B. Antonini martyris.. 

III. nonas Septembris. Natale S. Faben, 
de qua Apoftolus Romanis feribit : Com- 
mendo autem vobis Fceben , &C. Romae com- 
memoratio B. Seraphix virginis & mar- 
tyris, quae paffa cft iv. calendas Augufti, 
•fepulta pridie calendas Augufti, fed iv. 
nonas Septembris feftivior dies agitur , 
quando locus orationis dedicatus eft, & 
fepulcrum ejus ornatum cft. Apud Ca- 
puam natale SS. martyrum Antonini pueri 
& Ariftei epifcopr. 

Pridie nona&Sepeembris. Moyfi legiflatoris. 
Cabitonis civitate natale S. Marcelli mar- 
tyris. Et alibi natale SS. martyrum Ru- 
fini , Silvani & Vitalicae. Rqmae in cimi- 
terio Maximi via Salutaria natale fandi 
Bonifacii epifeopi. 

Nonas Septembris. In fuburbio Romae beati 
Vidorini martyris. Romae in Portu na- 
tale S. Herculiani martyris. Eodem die 

. natale S. Bcrtini abbatis. 

obiit Lambertus levita & dottor exi- 

• mius. Ipfo die Helifabeth Deo facrata obiit. 

VIII. idus Septembris. Obitus Zacharix pro- 
phetat, dt natale S. Honcfyppheri , de quo 
ad Timotheum feribit Apoftolus : Det mi - 
fer itor diam Dominus Honefyppheri domui , 
. •& reliqua. Apud Africam beatiffimorum 
cpKcoporum Donatiani, Prxfidii, Man- 
fueti , Germani , Fufculi. 

VII. idus Septembris. In Galliis territurio 
iduorum nuncupato loco Alclia , quae 
olim fertiffima civitas fuerat, fed a Julio 
Cxfare dcftruda , natale (ive pallio facra- 
tiffim* Reginae virginis. Nicomedia natale 
beati johannis viri Dei. Aurdianis dc- 
pofitio B. Evurtii epifeopi. Parifius vico 
Novegento fandi Clodoaldi prclbyteri & 
confcfforis. 

VI. idus Septembris. Nativitas fandae Dei 
genitricis JBt perpetuat ‘ Virginis Mariae, 
quam Spiritus-landus cuftodivit , & de- 
dam fandificavit , ut ex utero illius nof- 


SEU CALENDARIA . 726 

A ceretur Homo-Deus altiffimus. Romatfe- 
ftivitas fepulturz S. Adriani , qui apud 
Nicomediam cum aliis xxm. paffus eft: 
iv. nonas Martii. 

obiit Eribaldus levita & archiclavis , qui 
injperatc ab inimicis gladio interemtus ejl. 
Eodem die Dodo f acer dos 'occifus ejl in bello. 
Ipfo die Ingelbaldus facerdos atque decanus 
S. Stephani obiit. 

V. idus Septembr. Apud Nicomediam paflio 
SS. Dorothei & Gorgonii martyrum. Eo- 
dem dic Audomari TarvanenGs epifeopi. 

B Romae natale S. Sergii papat. 

IV. idus Sept. Depofitio S. Hilarii papae. Apud 
Africam natale fandorum confefforum x. 
quorum adus gloriofi habentur. In Cal- 
cedonia natale SS. Softenis & Vidoris , 
qui poft varia tormenta incumbentes ora- 
tioni^ vocati de calo datoque fibi invi- 
cem pacis ofculo fpiritum emiferunt. 

Obiit Hludovicus ferenijjimus rex filius 
Kdroli. 

III. idus Sept. Romx in cimitcrio Bafiilx na- 
tale SS. martyrum Proti & Jacinti , qui 

C fuerunt eunuchi fandar Eugcniae virginis. 
Lugduno Gallis depofitio S. Patientis epi- 
feopi & confefforis. 

II. idus Sept. Apud Ticinum .... pia dicitur, 
natale SS. confefforum Syri & Yventii, 
qui gloriofo fine quieverunt in pace. Et 
in Sicilia civitate Catena S. Eupli & beati 
Serapionis epifeopi. Auguftiduno civitate 
S. Evanti epifeopi & confefforis. 

Idus Sept. Apud ^Egyptum civitate Alexan- 
dria B. Philippi epifeopi & martyris pa- 
tris fandar Eugenix virginis. Ipfo die S. 

D Amati prelbyteri & abbatis monafterii Ro- 

mcrici. Andegavis depofitio fandi Mau- 
rilionis epifeopi. Auguftiduno B. Nedari 
epifeopi. 

XVIII. cal. Odobris. Exaltatio fandae Cru- 
cis, quando Eraclius imperator eam de 
Perfide Hierofolymam reportavit. Romx 
via Appia in cimitcrio Califti natale fan- 
di Cornelii papx & martyris. Paflt fune 
cum eo xxm. viri. Apud Africam B. Cy- 
priani epifeopi & martyris , cujus facra- 
riifima offa cum capite S. Pantaleonis & 
membris B. Sperati martyris tempore Ca- 

• roli-Magni Lugdunum delata honorifice 
tumulata funt. Referuntur autem cum eo 
plfti Crcfcentianus , Vidor , Rofula & 
Generalis. 

XVII. cal. Odob. Natale S. tyicomcdis pres- 
byteri & martyris. In territurio Cavillo- 
nenfc caftro Trcnorcio S. Valeriani mar-? 
tyris. Lugdyno Galliae B. Albini epifeopi. 
Tullo natale fandi Apri epifeopi & con- 
fefforis. 

Obierunt Dadoenus & Alfaldus presbyte- 
ri , qui dederunt alodum fuum in villa Mon- 
tiniaco fratribus. 

XVI. cal Odob. Civitate Calcedona’ natale 

S. Euphemix 


Digitized by 


Google 


» 



7*i ALI Q_U A JNT 

S, Euphemiat virginis & martyris cum A 
aliis xux. Roma natale S. Ludat viduae & 
martyris, Item , Romae B. Gcminiani mac- 

. tyris cum aliis lxxv. 

Obiit Gofridus clarus confilio , /imitus pa- ; 
tis & pietatis , epifeopus ecclefia quidem fu a 
dignus memoria , Lchrymis , & benedici ia- 
mbus. Hem , Guibertus miles obiit , qui in 
manum Humbaldi epifeopi et clefiam in Aco- 
lact villa reliquit , anunente uxore fua & 
duobus filiis fuis & filia. 

XV. cal. Odob. In Britanniis natale SS. So- 
cratis & Stephanii. Eodem die natale S. 
Lamberti Tungrcnlis epifeopi & marty- B 
ris, Cordubae fandorum martyrum Emi- 
liani diaconi & Hieremiar, quorum cor- 
pora poft abiciifionem capitis igne confla- 
grata funr. 

XIV. cal. Odob. Natale B. Methodii Olym- 
pi Lici* & poftea Tyri epifeopi, quifub 
Diocletiano in Calcidae Graecia , ut feribit 
Hieronymus, martyrio coronatus eft. Me- 
diolano natale S. Saturi fratris S. Ambro- 
fii epifeopi. In Alexandria natale S. Tro- 
phimi. 

XIII. cal. Odob. In Neapolim Campaniae ^ 
natale SS. martyrum Januarii Beneven- 
tanae epifeopi cum aliis vi 1 1. In Palaefti* 
na natale SS. martyrum Pili & Nili epi- 
fcopornm. Apud Nuceriam natale S. Fe- 
licis martyris & be&tae Conflandae marty- 
ris. In territurio Lingonicae civitatis mo- 
mfterio Segeftro , depolitio S. Sequani 
prefbyteri & monachi , & alibi S. Potiti 
martyris. In Galliis civitate Vigenna na- 
tale S. Ferreoli martyris. 

XII. cal. Odob. In Cizico natale SS.-marty- 
rum Fauftae virginis & Evilafii , qui inau- 
ditis multigenifque laniari tormentis , Vo- _ 
cati de coelo reddiderunt animas. 

XL cal. Odob. Natale beati Matthaei apo* 
\ftoli & evangeliftar, qui primus in Juda» 
cvangelium Chrifti Hebraeo fermone feri- 
pfit. Poftea vero apud .Ethiopiam praedi- 
cans martyrium paflits eft. Eodem die na- 
tale S. Alexandri martyris , cui papa Da- 
mafus cryptam condignam faciens ,■ illuc 
eum vi. calendas Decembris trartfpofuit, 
quando & feftivitatem ejus dedicavit. 

X. cal. Odob. In Galliis civitate Sed uno lo- 
co Augauno feu Ododcro natale SS. mar- 
tyrum Thebaeorum Mauricii , Exuperii , 
Candidi , Vidoris , Innoccntii , Vitalis E 
cum fociis' eorum (ex millibus fcxcentis 
fexaginta fex. Autifliodero adventus ( feu) 
exceptio corporis S. Germani epifeopi & 
confcflbris ab Italia. Et in Rcomau coe- 
nobio tranflatio corporis fandi patris no- 
ftri beatillimi Johannis confefloris. In 
provincia Bajoaria natale S. Emeremni 
martyris atque pontificis. 

IX. cal. Odob. In Campania natale S. Sofii 
martyris diaconi Mcfenatae civitatis. Hic 
Vet. Seript. & Mon. ampl. Collett. Tont. VI. 


I Q^tl I S S I M A. 7*i 

cum quoddam evangclium Icgctet in ec- 
clefia prarfat* urfjis , prfcfente beato Ja- 
nuario , vidit fubito idem epifeopus de ca- 
pite ejus flammam cxfurgerfc, quam nc- 
' mo alius vidit, &pronunciavit eum mtfr- 
tyrem futurum : quod poftea veritas rei 
tam in ipfo epifeopo , quam in aliis quin- 
que miniftris ipfius , martyrizando cOni- 
probavin Eodem die natale S.Tecl* vir- 
ginis apud Seleuciam quiefeentis , quat de 
civitate Hyconio a beato Paulo apoftolo 
inftruda eft. 

Vili. cal. Odobris. Conceptio S. Johannis 
Baptiflse. In territurio .iEduorum vico i 
qui dicitur Sedclocus, natale SS. marty- 
rum Andochii, Tyrfi & Felicis, qui ad 
docendam Galliam ab oriente diredi, fub 
• Aureliano principe gloriofiflime funt co- 
ronati. Et alibi SS. Juliani, Chriftophori, 
Laurentii. In territurio Biturico caftro 
Mediolano natale S. denefii marryrisi 
VII. cal. Odob. Natale B. Cleoptc , qui unus 
fuit de Lxx. Chrifti difcipulis, quem tra- 
dunt in eadem urbe, cadcmquc domo, 
in qua menfam quafi peregrino Domino 
praeparaverat , a Judaeis efle occifum. Lug- 
duno S. Lupi epifeopi ex Anachoreta. 
Ambianis civitate natale S. Firmini epi- 
feopi. & martyris. Autifliodero depolitio 
& tranflatio S. Augnarii epifeopi 8 c con- 
fefloris. Ipfo die natale S. Herculiani mar- 
• tyris. 

obiit Eldaldus Senonum archiepifcopus. 
Eodem die Abbo levita & perfettor obiit. 
Vl. cal. Odobr. Natale SS. martyrum Cy- 
priam epifeopi & dodoris egregii & bea- 
t* Juftin* , quat praedido epifeopo caufi 
extitit falutis : quorum corpora ad urbem 
Rom* deportata , ac reverenter tumulata 
Ihnt. Item Romae via Appia in cimitctio 
Califti depofitio S. Eufebii epifeopi. Ar- 
vernis Apollinaris epifeopi & confefloris, 
V. cal. Odob. Apud Egeam natale SS. Cof- 
m*& Damiani. Corduba civitate fando- 
rum martyrum Adulfi & Johannis fra- 
trum. In territurio Auguftidunenfi pafllo 
SS. Florentini - & Hilarii. 

IV. cal. Odob. In Hifpanlis civitate Cordu- 
ba natale SS. Faufti, Januarii St Martialis 
martyrum. Rom*ad Guttas natale fendi 
Stertei. Autifliodero depofitio S. Alodii 
epifeopi & confefforis.» 

III. cal. Odob. In monte Gargano venera- 
bilis mertioria S. Michaelis archangcli * 
ubi mulca mirabilia Deus oftendit. Romae 
dedicatio oratorii S. Michaelis , quod ve- 
nerabilis Bonefacius pontifex dedicavit in 
fummitate circi miro opere alriflime por- 
tedum. Autifliodero paffio S. Fraterni epi- 
feopi, quem tradunt eodem die interem- 
tum , quo Sc epifeopum efle ordinatum. 
obiit Walterius J&duenfis epijtopus. 
Pridie cal. Odob. In GaHiis caftro Solodoto, 

Cee 


L 


Digitized by 


Google 


. 7*3 

quod eft fupcr Arulam fluvium , paffio A 
SS.Vidoris & Urfl«cx gloriofa legione 
Thebxorum. Eodem dic , apud Bethlcem 
Judx depolitio S. Hieronymi confefforis 
. dodoris prxcjpui , qui libros fuos per l. 

Ac vi. annos confecit, & xcvm. xtatisfux 
■anno in pace quievit pridie calendas O- 
fabris. In Placentia civitate SS. Antonii, 
Gafti& DeflderiL 

obiit Teubertus larcus, qui dedit pr odium 
Jhum canonicis fan£l i Stephanii in pago Au- 
tijjiodercnfi , in vicaria BAugiacenfi , in villa 
Matriaco propter remedium anima fu* (jr ad 
memoriam recenfendam . fi 

OCTOBER. 

Calendas Odobris. Autifliodcro depolitio 
facraciflimi corporis beati Germani epi- 
feopi 6c confefforis, qui apud Ravennam 
pridie calendas Augufti feliciter obiit, & 
"calendis Odobris fux tandem redditus ci- 

' vitati, honorifice traditus eft fepulturx. 
Eodem die tranflatio corporum SS. con- • 
fetiorum Remigii Remenfis epifeopi Sc 
Vedafti Atrebatenfls. In pago Medcnen- 
tcnfe natale S. Patonis martyris. In Portu C 
Ganto natale S. Bavonis confefforis. 

VI. nonas Odob. Apud Nicomediam natale 
S. Eleutherii marty ris.In Atrebatis villa Sy- 
ricinio paffio S. Leodcgarii Auguftidu- 
nenfis epifeopi. Rosix S. Eufebii papx , 
fub cujus tempore inventa eft crux. Et alibi 
Sereni confefforis. 

V. nonas Odob. Natale Dionyfii Areopagitx 
Athenilium epifeopi & martyris ; & alibi 
natale SS. Euvoldorum prcfbyterorum $ 
■qui cum fando Willebrordo epifeopo ve- _ 
nientes , in Germaniam tranfierunt ad Sa- 
xones , & cum prxdicare ibi Chriftum coe- 
piffent, comprchenli funt a paganis &«oc" 
cifi. Autifliodero dedicatio cryptarum bea- 
tiffimi Stephani protomartyris. 

Obiit Adhcbaldus f acer dos (jr magijber hu- 
jus ecclefi a, 

IV. nonas Odobris. N-atale SS. Crifpi Sc 
Gaii , quos apud Corinthios beatus apo- 
ftolus fe meminit baptizaffe. Apud Mgy- 
prum natale SS. martyrum Marii & Mar- 
ciani fratrum, & cum eis innumerabiles 
alii paffi funt. Romae via Appia S. Bal- h 
binae virginis & Marcelli epifeopi. Autif- 
liodero S. Marfi.prelbyteri & confefforis. 
Parilius S. Aurcx virginis. 

III. nonas Odob. In Galliis civitate Valen- 
tia natale S. Apollonaris epifeopi & con- 
fefforis. Autifliodero depolitio SS. ger- 
manorum Firmati diaconi , Flavianae vir- 
ginis Deo facratz. Apud Eumeniam beati 
Trafez epifeopi & martyris. 

Pridie nonas Odobris. Autifliodero depoli- 
tio S. Romani epifeopi, qui cum rexiffet 
ccclefiam libi commiffam annos m.diesxv. 
tandem , ut fertur , martyrio vitam finivit. 


724 

Taodicia B. Sagaris epifeopi & martyris* 
In civitate Agcnno natale fandx Fidis vir- 
ginis & martyris. 

obiit Car olus imperator (jr Guido* abbas, 
ipfo die Aginulfus fubdiuconus obiit , qui 
dedit fratribus alodum fuum cum mafenili 
(jr vineis arip. v. 

Nonas Odobris. Ronax Hatalc S. Marci papz. 
Item , Romz SS. martyrum Marcelli & 
Apulei. Apud provinciam qus nuncupa- 
tur Augufta Eufratefia , SS. martyrum Ser- 
gii & Bacchi fub Maximiano imperatore. 

VIII. idus Odobris. Cortina civitate beati 
Philippi cpifcopi. Theffalonicz natale S. 
Demetrii martyris. Eodem die juxta mon- 
tem Oliveti depolitio S. Peiagix, quz pec- 
catrix appellatur. In pago Lauduuenfi na- 
■ tale S. Bcncdidx virginis & martyris. Au- 
tifliodero Palladix virginis. Senones Por- 
chariz virginis. 

Obiit Arnaldus fubdiaconus , qui dedit fra- 
tribus pr odium fuum in pago Senonico,in villa 
•qua dicitur Vallis-diaconi , jr in villa’ Aga- 
stonis arpen. de vineis vin. 

VII. idus Odob. Obitus Abrahx patriarchx. 
Parilius natale SS. martyrum Dionyfii epi- 
feopi , Eleutherii preibyteri , & Ruftici 
diaconi , qui beatus epifeopus propter prx- 
dicationis officium a fando Clcmente in 
Galliis ditedus , ibique eft martyrizatus. 
Apud Coloniam Agripinatfi natale fandi 
Gereonis martyriscuin aliis cccxvm. quos 
ferunt Thebeos fuiffe. Apud Juliam via 
Claudia paflio S. Domni ni. 

VI. idus Odob. Apud Cretam beati Piniti 
inter epifeopos nobililfimi,qui in feriptis 
fuis velut in quodam Ipeculo viventem 
fibi imaginem reliquit. Apud Agripinen- 
fem urbem natale fandorum martyrum 
Malloli &,Vidoris. In Britannia natale 
S. Paulini epifeopi Eburaci. 

Obiit Trutbertus latetis , qui dedit fratri- 
bus mafinile fuum cum vineis jr campis .jn 
pago Seno n ico in villa Caci aco. 

V. idus Odob. In Acervo Siciliz S. Zanalii 
preibyteri. Apud Tharfum metropolim 
Cilicizlandorum martyrum Tharaci, Pro- 
bi & Andronici. Turonis depolitio fandi 
Venantii abbatis & confefforis. 

Ipfo die Ato archipresbytfr (jr canonicus , 
homo fimplex jr rectus , (jr timens Deum , 
monachus factus fp tritum Chrifio reddidit : 
qui dedit fratribus fuis canonicis domum 
cum appendiciis , quam ab XJgone de Gurgiaco 
emerat , (jr vineam quam plantavit apud 
BiUiacum , aliam etiam quam emerat in Cur - 
to-cane , jr dedit etiam octo nummos de 
cenfu . 

IV. idus Odobris. Apud Ravennam via 
Laurcotiana natale fandi Hcdiffi marty- 
ris. Apud Africam fandorum quatuor 
millium nongentorum feptuaginta & fex. 
Bituricas S. Opilionis preibyteri. 


MARTYROLOGIA SEU CALENDARIA 


Digitized by 


Google 


7 »J ALI Q^U A ANTI Q.U ISSIMA, -716 

otrih Tdganboldus facerdos , qui dedit fra - A phoniaf uxoris Decii Cacfirisi Ih territorio 
tribus pradium fuum cum mafi nili & vineis Bclvacenfi paffio S. Jufti martyris , cujus 
& campis in villa qua dicitur P radi lis. lpfa caput requielcit in baiilica S. Amatoris. 

die Hugo bona memoria Autiffiodorerfis epi- XIV. calendas Novembris. Apud Alexan* 
fcopus , decus pontificum (fi fiorma totius re- driam natale SS. Ptolomci & Lucii mar- 

ligionis, qui in vita fua pacem dilexit , bo * tyrum pretioforum. In Antiochia Syriae 

na pace quievit: qui inter cetera quibus epi- natale SS. Pelagi, Heronicx & Pelagiae. 

ficopatum fuum ditavit , ufium nemoris de lpfo die Gauzo facerdos (fi decanus obiit , 

Tullo , quem canonici per multos annos fine qui dedit canonicis S. Stephani pradium fuum 

Jpe recuperationis ami ferant , cum fummo cum fervis (fi ancillis , omne quod habuit 
labore (fi ftudio acquifivit. Dedit etiam ec- in villa CTcveno. 

clefta ficer dotalia indumenta per optima, (fi XIII. calendas Novembris, in Calliis civi* 
calicem deauratum. Praterea affignavit in tate Agcnno natale S. Capralii martyris. 
Lindriaco triginta folidos , quibus die anni- B , Apud Aviertfem provinciam natale beati 
verfarii (ingulis annis canonicis refectio ex- Maximi ^evitx & martyris. 

hibeatur. Dhnifit etiam canonicis ecclefiam Eodem die obiit Humbfildus humilitatis 


Lindriaci pofi mortem Anfelmi feu dimijjio- 
nem. Jnterim .autem Stephanus prapofitus 
x. folidos ad refetttonem faciendam perfol - 
vet. 

IU. idus Odobris. Apud Troadam natale 
beati Carpi difcipuli Pauli apoftoli. An* 
tiochia bcati.Theophili epifeopi. Alexan- 
dri a Athanafii epifeopi & con fellor is. 

obiit Rudovicus levita , cujus indufiria 
mafinile cum vinea in villare quod eft in 
confpectu fimeti Juliani, fratribus adquifitum 
tft , & ea qua ad eum pertinent. 

Pridie idus Odobris. Romx natale S. Calixti 
papx & martyris. Lugduno Galliae tran- 
fitus S. Jufti epifeopi. 

Idus Octobris. In Galliis apud Coloniam 
Agrippinam natale fandorum martyrum 
Maurorum de militibus ex illa legione 
Iaera Thebeorum numero quinquaginta in 
baiilica conditorem ex mufivo quodam- 
modo deaurato, unde & fandi Aurei vo- 
,cantur. Lugduno beati Antiochii epifeo- 
pi. In territorio Remenfi natale S. Bafuli ' 
prclbyteri & confefloris. Fontcnella mo- 
nafterio S. Wiframni archiepifcopi. 

- obiit Henricus Burgundia marchio. 

XVII. calendas Novembris. In Africa fan- 
dorum martyrum -cclxx. pariter corona- 
torum , & fandorum martyrum Martiani 
& Satiriani cum duobus fratribus eorum, 
& egregiae Chrifti ancillae Maxim* virgi- 
nis & martyris. Apud Bituricam natale S. 
Ambrofii epifeopi & confefforis. 

Obiit Gaufridus miles , qui reddidit ter- 
ram quam tenebat de manu firma in Artadis- ■ 
villa. 

XVI. cal. Novembris. Natale B. Ariftonis, 
qui unus fuit de feptuaginta Chrifti difei- 
pulis. Eodem die natale B. Heronis epi- 
feopi. In civitate Auraufica S. Florendi 
epifeopi. 

obiit Seuvinus Senonum archiepifcopus . 

XV. cal. Novembris. Natale S. Lucz evan- 
gcliftx , qui obiit in Bytinia $ fcd ejus facra 
olla Conftantinopolim funt poftmodum 
delata. Antiochia natale S. Afclepiadis 
epifeopi & confefloris. Romx S. Tto- 
Vet. Script.fr Mon . ampl. Colle ft. Tom. VI, 


ac benignitatis tpificopus , qui cum multis 
adificiis atque ornamentis , quibus ectlefiUn 
intus fi exterius decoravit , ecclefiam Aco - 
letei fi ecclefiam Crevenni cum decimis at 
par Ida fratrum fiipendiis donavit. Hic ftqui- 
dem inter fratres pace prius reformata , Je- 
rufialem caufia orationis adiit , atque inde 
rediens , fianclamque pfalmos canendo Dio 
confeffionem faciens , maris pelago fepulturam 
promeruit pretiofiam . 

1 XII. cal. Novembris. Apud Nicomediam 
natale SS. martyrum Dafii , Soticigii cum 
xn. militibus. Eodem die fandi patris 
noftri Hilarionis, cujus vitam S. Hiero- 
nymus virtutibus plenam fcripfit. In civi- 
tate Hoftia natale S. Afterii prelbytcri. 
Ipfo die tranfitus S. Viatoris lcdoris. Ia 
eremo comitis S. Jufti. 

Obiit Amulfus IdicuS , qui pariter eum 
fratribus fuis Norgaudo fi Walgaudo dede-- 
runt fratribus pradium fuum quod habue- 
runt in villa Crevenno. 

XI. calendas Novembris. Hierofolymis na- 
tale S. Marci epifeopi & martyris. Apud 
Adrianopolim Trachix natale SS. Philippi 
epifeopi , Eufcbii & Hermetis. In civitate 
QfeaSS. virginum Mulinionis & Hclodix. 
Lingonis civitate in Portu Bucino pallio 
S. Valerii martyris & levitx. 

X. cal. Novembris. Apud Antiochiam Syrix 
natale S. Theoderici prefbyteri & marty- 
ris. In Hifpaniis natale SS. martyrum Ser-» 
vandi & Germani. Colonia civitate S. 
Scverini epifeopi. 

obiit domnus Herifredus epiftopus , patet 
piifimus , mi dedit medietatem Mallioci ad 
refeftionem fratribus exhibendam. Die quo- 
que ordinationis ejus dedit fratribus Arta- 
dum viUam , fi in Lindriaco manfum unum , 
t jr in Capiliaco manfum alterum fi molen- 
dinum fubtus murqpi, fi in Nativitate S. 
Ma&ia dedit ecclefiam Bacerna , (fi Lin- 
driacum , (fi Lupinum, nelnort Legniacum } 
Gimiliacum autem in natale S. Clementis. 

IX. cal. Novembris. In Venufia civitate 
Apulei* , natale SS. martyrum Felicis epi- 
feopi .& Audadi & Januarii prefbyeero- 

C cc ij 





7*7 MARTYROLOGIA 

rum , & Fortunati & Septimi ledorum. 

YIH. cal. Novembris. In Oalliis civitate 
Sucffionis natale SS. martyrum Crifpini 
& Crifpiniani. Eodem die Petragoricas 
civitate natale S. Frontonis epifeopi, qui 
per virtutem Dei, accepto baculo S. Petri 
apoftoli , fociuna fuum Gregorium preiby- 
-terqm a morte recepit. Romx fandorum 
martyrum xlvi. militum. Item, Romx 
Bonifacii papae. In civitate Gavalis depo- 
litio S. Hilarii epifeopi vita & miraculis 
praeclari. In territurio Turonico natale S, 
Spani martyris. 

YII. cal. Novembris. Apud Africam natale 
SS. martyrum Rogatiani pr^byteri & Fc- 
liciflimi. Apud Ephcfum S. Policratis epi- 
fcopi egregii & nobililfimi Viri. 

VI. caL Novembris. Roma Euvharifti papae 
& martyris. Autiffiodero depolitio beati 
Defidcrii epifeopi. In pago Pidavo natale 
S. Florentii presbyteri & monachi. In Hif 
paniis Helbora civitate natale SS. marty- 
rum Vincendi, Sabinx & Chrifteae. 


SHJ CALENDARIA 72« 

A mandenli S. Quintini martyris. 

Eodem die obiit Ruber tus prapoftus , qui 
dedit fratribus vineas fuas , ut Jingulis an- 
nis in die obitus fui communis refe&io ca- 
nonicis exhibeatur. 

NOVEMBER. 

Calendas Novembris. Feftivitas Omnium- 
fandorum. Diviono caftro natale fandi 
Benigni presbyteri & martyris. Eodem 
die natale SS. martyrum Caefarii diaconi 
® 8c Juliani presbyteri. Parilius S. Marcelli 
epifeopi & confefloris. Ipfo dic natale S. 
Sevcrini monachi de Tyburtina civitate. 
Et alibi natale S. Mariae virginis & mar- 
tyris. In territurio Biturico nomine Dolus 
S. Luibris confefloris. 

IV. nonas Novembris. Romx pallio S. Eu- 
ftachii cum uxore & duobus Aliis. Eodem 
die natale S. Vidorini martyris Pidabio- 
nenlis epifeopi. Leodicia B. Theodoti 
epifeopi optimi viri. Monafterio Augau- 
nenli natale S. AmbrolU. abbatis. 


V. cal. Novembris. Natale beatorum apo- _ III. nonas Novembris. Natale S. Quarti apo- 
ftoldrum Simonis Cananci , qui & Zelotes ^ Holorum difcipuli. Apud.Gxfaream Cap- 

feribitur, & Thaddxi, qui & Judas Ja- padocix natale fandorum martyrum Ger- 

cobi legitur , & alibi Lebbeus appellatur ; mani , Theopbili , Cxfarii & Vitalis. In 
-e quibus Tbaddxus apud Mefopotamiam , pago VilcalEno S. Clari presbyteri & mar- 

Simon vero apud x£gyptum legitur prx- tyris. • 

dicafle. Inde fimul Perfidam ingrefii, cum II. nonas Novembris. Apud Alexandriam 
infinitam catervam Chrifto ibi aggregaf- B. Iterii presbyteri hominis Dei. In tcr- 
fcnt , martyrizati funt. Romx S. Cyrillx riturio Rotomagenfi S. Amantii epifeopi 
martyris filix Decii imperatoris. Civitate & confefloris. Auguftiduno natale fandi 
Mcltis S. Faronis epifeopi & confefloris. Patrocli epifeopi & confefloris. 

Parilius tranflatio S. Gcnovefx virginis. Eodem die Hugo decus pontificum emipt 

IV. cal. Novembris. Natale beati Narcilli fpiritum. 

Hierofoly morum epifeopi , viri fandi tare , Nonas Novembris. Obitus Zachari* pro- 

& patientia ac fide laudabilis > contra ^ phetz patris Johannis-Baptiftx. In Tciya- 

quem crimen falfo obj edura cum tres cina civitate Campanix natale SS. mar- 

teftcs juraflent , imprecati funt fuper fc tyrum Felicis presbyteri & Eufebii mo- 

maiedida: primus ut igne confumeretur nachi. Capua civitate natale S. Quarti 

fi vera non diceret i fecundus ut regio confefloris. 

morbo corrumperetur > tertius at lumini- VIII. idus Novembris. Toniza Afrjcx natale 
Bus orbaretur ; quod ita finguiis ftatim poft S. Felicis , cujus martyrium B. Auguftinus 

perjurium accidit. Apud Sindonem ur- in quodam pfalnio mirabiliter exponit. In 

bem natale S. Zebei prefbytcri & mar- Oriente civitate Theopoli fandorum de- 

tyris. cem martyrum , qui fub Sarracenis paffi 

III, cal. Novembris. Civitate Tingitana paf- leguntur. Redonis S. xMelanii epifeopi Sc 

. fio S. Marcelli centurionis. Apud Africam ® confefloris. > 

SS. martyrum numero ccxx. Apud An- VII. idus Novembris. Apud Alexandriam 
tiochiam beati 'Serapionis epifeopi & con- beati Achillxi epifeopi viri Dei. Apud 

fefioris. Albiginenfem urbem natale S. Amaranti 

obiit Andreas presbyter , qui dedit mafi- martyris. Apud Perufinam urbem Italir 
nile fuum fratribus eum vinea adharente in natale fandi Hcrculiani epifeopi & marty- 

< vitia Ferreoli , fi 'militer in villa Garricas. ris, cujus corpus poft abfeilionem capitis 

. Jtem, obiit Ber nardus presbyter , qui dedit ita unitum die quadragelimo repertum 

mafinile fuum fratribqf cum horto & vinea eft, ut meminit papa Grcgorius , ac fi hoc 
in villa Vendoufx. nulla incifio ferri tetigiffer. In Frifia na- 

Pridic calendas Novembris. Romx B. Ne- - tale S. Willibrordi epifeopi, cujus adus 

mefii diaconi & martyris, &LuciIlx filix r Bcda presbyter in geftis Anglorum dc- 

cjtts, qui odavo cal. Septembris, decolr feribir. 

iacos, pridie cal. Novembris honorjficc obiit Teodaldus juvenis , qui dedit par - 

tranflatus eft. In .Galliis territurio Vir- tem patrocinii fui (jr hereditatis fua cano - 



i r ! 

h , 



73 « 


7*9 ALI Q_U A A N 

nicis S. Stephani , propter Amarem p Atri a 
ccekftts & rcmifjionem peccatorum fuorum, 
$iu Jutu autem ipfe res in villa qua dici- 
tur Qormedus , cum cApelU & fuis Adjacen- 
tiis , mancipiis , vineis , campis cr domibus , 
ad fui memoriam recolendam. 

VJ. idos Novembri?. Romae natale v. mar- 
tyrum Claudii , Nicollrati , Symphoriani , 
Caftorii Sc Simplicii. Ipfo dic juxta cor- 
pora eorum natale fandorum quatuor 
coronatorum Severi , Scveriani , Carpo- 
phori & Vidorini. 

obiit Hunencus fucer dos & decanus fanSH 
Mammetis. 

V. idus Novembris. Natale S. Theodori 
martyris djverfis tormentis coronati. Apud 
Bituricas S. Urficini epifeopi & confeflb- 
ris. ( altera manu In Syria civitate Beri- 
tho paffio fandae & gloriolae imaginis Do- 
mini Salvatoris. ) 

Obiit Ademarus facerdos & prapofitus. 

IV. idus Novembris. In territurio Agathenfi 
in CeiTarione natale fandiorum martyrum 
Tyberii» Modefti & Florentiae. Apud An- 
tiochiam natale SS. Demetrii epifeopi , 
Aniani diaconi , Euftafii Sc aliorum xx. 
Aurelia nis S. Monitoris epifeopi & con- 
fefforis. Eodem die natale S. Martini papae 
& martyris. 

III. idus Novembris. In Galliis civitate Tu- 
ronis natale S. Martini epifeopi Sc con- 
fefforis» cujus glorioG adus longelateque 
divulgati extant. In Scytia metropolim 
Frigiar Salutariae paffio S. Mennae variis 
tormentis coronati. Lugduno paffio S. 
Verani epifeopi. 

Obiit Stephanus CaviUonenfis epifeopus. 

Pridie idus Novcmb. Apud Africam com- 
memoratio SS. martyrum Arcadii , Paf- 
chafii. Probi, & Eutichiani , & Paulilli 
pueri. Apud provinciam Tarraconenfcm , 
civitate Tyraffona B. Emiliani presbyteri 
& confefforis. 

Obiit lngelboldus , qui villas S. Stephani 
CrcvennwH , Aeolacum & Villam-novam rea- 
dificavit , (jr ad domos fratrum componen- 
das quingentos fetidos de fuo donavit. 

Idus Novembris. Ravennae natale fandorum 
martyrum. Valentini, Solutoris, Vidoris. 
Apud Toletum urbem depofitio B. Eu- 
genii epificppj. Turonis natale S. Briccii 
«pijfoppi & oonfefloris. Amiffiodero ex- 
ceptio corpq*is S. Alexandri Sc S. Cryfanti 
martyres • Senones Paterni martyris. 

. . i Ooiit Aldulfus • epifeopus , qui infituit hac 
•die _ de fuo i befpitde fratribus refeffianem 
frefArar*. : ,, 

XVIII. calendas Decembris. ApudTrachiam 

. Evitate Heraclea n?talc fandorum mar- 
tynimClementini, Theodori, Philomini. 
Apud Alexandriam beati Serapionis cla- 
riffimi martyris. IaLaodicia S. Anatholii 
epifeopi. 


T I QJJ I S S I M A. 

fi. obiit Velfo abba. 

XVII. cal. Decembris. Natale S. Felicis epi- 
feopi Sc martyris cum aliis xxx. fimul njar- 
tyrizatis. Ipfo dic S. Eugenii , qui apud 
pagum ParifiacenGem confummato mar- 
tyrii curfu beatae pafUonis coronam per- 
cepit a Domino. 

obiit Waltherius Senonum arcbiepiftopul , 
(jr Gratianus abba. 

XVI. calendas Decembris. Lugduno Galli* 
natale S. Euchcrii admirandae fidei , vitae 
& dodrinae viri. In Africa SS. Nerei, Pauli, 
g Adriani. 

XV. calendas Decemb. Apud Alexandriam 
B. Dionyfii epifeopi magnae fanditatis viri. 
Apud Pontum natak beati Gregorii Neo- 
caefarienfis epifeopi & martyris. Aurelia- 
nis S. Aniani epifeopi & confcflbris , cu- 
jus mortem in confpedu Domini mira- 
cula crebra teftantur. Eodem die Cordylae. 
In Hifpaniis fandorum martyrum Acifcli 
& Vidoriae , ubi ob commendationem 
pretiofie mortis eorum eodem die rofae 
ortae divinitus colliguntur. Turonis fandi 
Gregorii epifeopi miraculorum fadoris. 

Obiit Milo canonicus puer & acolythus , 
^ qui dedit fratribus in Monteio arpennos vi- 
nearum xv. 

XIV. calendas Decembris. Antiochiae natale 
S. Romani monachi & martyris. Eodem 
dic in £adem urbe natale S. Sychii mar- 
tyris. Aurifliodcro dedicatio bafilicae S. 
Germani epifeopi cum fu peri oribus cryp- 
tis. Eodem die tranflatio corporis beati 
prothomartyris Stephani a Jerofblymis ia 
Bizantium. 

XIII. calendas Decembris. Romae via Appia 
natale S. Maximi presbyteri & martyris, 
p Apud Viennam fandorum martyrum Se- 
verini , Exuperii & Feliciani. Eodem die 
S. Faufti martyris. Auguftiduno natale 
S. Simplici epifeopi & martyris. Ipfa die 
^ beati Crifpini martyris. Item Romae Ge- 
lafii papae. 

obiit Lantbertus presbyter , qui dedit 
fratribus alodum fuum in villa qua dicitur 
Stabulis , (jr ibidem in circumjacentibus locis. 
Item , Lanfredus presbyter obiit , qui dedit 
. fratribus patrimonium fuum i» villa Gra- 
tiaco. 

g XII. calendas Decembris. Romae natale S. 
. Pontii papae & martyris. Apud Siciliam 
civitate Meflana fandorum Ampelii & 
< Gaii. Apud Cavillonem S. Silveftri epi- 
feopi &confefloris. 

Obiit, it erus de Torta* qui pro obtinenda 
-j peccatorum fuorum venia dedit canonicis S. 
r Stephani duos homines apud Crevennum sum 
■ uxoribus & filiis fuis. . j 

Xh calendas Decembris. Natale beatiffiml 
Rufi , de qwo apoftolus Paulus ad Ro- 
, manos fcrfbit ; Salutate Rufum elettum (jr 
. matrem ejus & meam . In Antiochia fan- 

Ccc iij 


Digitized by 


Google 


73 1 MARTYROLOGIA SI 

dotum Bafilii , & Auxilii & Zcphirini. A 

Obiit 0 turdus , qui dedit fratribus prop- 
ter amorem Dei & remifjionem peccatorum 
fu omm res opttmas proprietatis fu a in co- 
mitatu Tornotrenfi , in villa qua dicitur Ma- 
iorum , & in circumjacentibus locis , cum ma- 
finilibas , vineis , campis & domibus. 

X. calendas Novembris. Romx S. Cccilix 
virginis & martyris. Iteni, Romx landi 
Mauri martyris. In Cxfarea natale S. Lon- 
gini militis & martyris , qui latus Domini 
lancea perforavit. 

Obiit Chrftianus epifeopus , qui dedit fra- 
tribus Albaris villam ad fui memoriam fa- g 
ciendam. Ipfa die obiit Clemens omnis fa- 
pientia luce corufcans. 

IX. cal. Decembris. Natale S. Clementis 
papx & martyris. Eodem dic natale S. 
Felicitatis matris feptem filiorum marty- 
rum, quos Antoninus imperator jufiit di- 
verfis fuppliciis interire > mater vero eo- 
rum noviffime decollata eft pro Chrifto. 

In Italia monafterio Bobio natale fandi 
Columbani abbatis. In pago Asbanio na- 
tale S.Trudonis presbyteri & confefloris. 

VIII. calendas Decembris. Romx natale 
fandorum martyrum Cryfogoni & Cref- q 
centiani. Caftro Blavia S. Romani pres- 
byteri & confefloris, cujus fandiratis prx- 
conium miraculorum gloria declarat. 
Civitate Corduba fandarum virginum 
Florex & Marix , qux poft diuturnos 
carceres , pro Chrifto gladio interemtx 
funt. 

Obtit Hi ft artus bona memoria , qui dedit 
fratribus fuis in circuitu civitatis vineas 
adquijitionis fua. Eodem die anniverfarium 
Attonis canonici , qui dedit fratribus xxx. 
libras t fervos etiam & ancillas , arpennos 
quoque vinearum tres in Monte-tenfo , nec- 

• non areas qua funt juxta S. Stepbani capel- 
lam , & aream unam ante domum pauperum 
fi tam. Profectus ejt 'jerofolymam , & in eo 
itinere, Chrifto mtferante , de fundus. 

VII. calend. Decemb. Natale S. Petri Ale- 
xandrini epifeopi & martyris , inter prxei- 
puos egregii , cui poft diverfa certamina 

• pro fide Chrifti , quadam node in habitu 
Dominus apparuit indutus colobio lineo 
candido nimis, confciffo a fummoufquc 
deorfum , &ambabus manibus conjunge- 
bat eum circa pedus fuum, quodam mo- 
do cooperiens nuditatem fuam , & dixit 

• ad cum : Quid eft , Domine, quod video 
vcftcm tuam fciflam ’ Et refpondit Domi- 
nus : Arrius hoc fecit , qui feparavit a me 
populum comparatum fanguine meo.Prx- 
cipio nunc & moneo ne recipias cum in 
communione , &c. Pafli funt autem cum 
eo ex ALgypto epifeopi fere cum clericis 
4c laicis fcxcenti fexaginta. 

obiit Milo laicus , qui dedit fratribus 
alodum fuum , qui conjacet in villa Colonicas 


iU CALENDARIA' 731 

fuper fluvium Senodum. Eodem die Gofceli- 
nus hujus ecclefia canonicus & decanus obiit, 
qui pro remedio anima fua domum fuam 
cum vineis fuis canonicis dedit , ut in die 
anniverfarii ejus in refectorio (a) reficeren- 
tur. Ipje vero ad mifjas celebrandas pro de- 
functis apud fanCtum Clementem proprium 
fdeer dotem tum duobus arpennis vinearum 
conflituit , & in reprehenfione & in cufiodia 
capituli eum fiabilivit . Dedit etiam profata 
ecclefta vefiimentum facer dotale , mijjale op- 
timum cum gradale , calicem argenteum cum 
conulis argenteis , & ita ornatam reliquit 
ecclcftam. 

V. calend. Dccemb. Natale S. Lini papx & 
martyris, qui poft beatum Petrum primus 
Romanam ecclefiam tenuit annos xu. 
menfes 111. diesxn. & martyrio coro- 
natus fcpultus eft in Vaticano. Apud Ale- 
xandriani natale SS. martyrum Faufti pref 
byteri , & Dii , & Ammonii. Eodem die 
, beati Alexandri martyris & epifeopi. In 
pago Avalenfi natale S. Magnentix virgi- 
nis. Auguftiduno natale S. Amatoris epif- 
eopi & confefloris. 

V. cal. Dccemb. Apud Bononiam Italix ur- 
bem natale SS. martyrum Vitalis & Agri- 
colx, poft varia tormenta crucifixorum. 
In Galliis civitate Regcnli natale S. Maxi- 
mini epifeopi & confefloris. 

Eodem die obiit Johannes facer dos & ca- 
nonicus hujus ecclefta cantor eximius , qui 
dedit ecclefta noftra ex libris fuis mijjale 
unum, antiphonarium , gradale, hymnarium , 
profar ium optimum , & in Acolaco villa de- 
dit fratribus domos fuas , & quidquid etiam 
proprietatis habere videbatur , ad fui memo- 
riam recolendam. 

IV. cajj, Decemb. Natale S. Softcnes difei- 
puli apoftolorum. Eodem die S.Rufi mar- 
tyris. Ipfo dic Papini & Manfueti epifeo- 
.poruni cum aliis multis , qui eo tempore 
pafli funt. Romx-S. Grcgorii papx III. 
qui rexit ecclefiam annis x. Autiffiodero 
tranflatio fandi Vigilii epifeopi & mar- 
tyris. 

III. calend. Dccemb. Vigilia S. Andrex apo- 
ftoli. Romx natale S. Saturnini martyris» 
fit Scnnis fic Sifinnii diaconorum Sc mar- 
tyrum. Eodem die apud Tolofam natale 
S. Saturnini epifeopi & martyris. 

Pridie calend. Dccemb. In civitate Patras 
provincix Achaix natale B. Andrex. apo- 
ftoli, qui etiam apud Scythiam .prxdica- 
vit. Apud Sandonas S. Trojani epifeopi, 
magnx virtutis & fanditatis viri. Romx 
in cimiterio apud Guttam S. Caftuli. 

(*) Gofcclinus decanus, cujos bac die confignicilV obfc. 
tus, vivebat anno x x 5 5. Sc 1137. quo vigebar .adhyc vita 
communi» inter canonico» AutiffioJorcnfas, ut patet ex hoc 
loco. 


[-] 


Digitized by 


Google 



7i3 A LICLU A 

DECEMBER. 



ANTI QJJ ISSI M A, 


7*4 


A tyris. Ia pago Melliccnfi fan&x Farx vir- 


Calend, Deccmb. Romz pafiio SS. Chry» 
Anti & Darix virginis. In Africa natale 
SS. martyrum Papini Sc Manfucti cpiTco- 
porum, Apud civitatem Magunriani beati 
Albani martyris. Eodem dieS. EligiiNo- 
viomenfis epifeopi. Apud Bizantum Ni- 
comediam natale S. Natalix uxoris fandi 


ginis. 

VI. idus Deccmb. Romx natale S. Eutichiani 
papx & martyris , qui & ipfe per diverfa 
loca cccxLii. martyres manu fua fcpeli- 
livit. Apud Alexandriani Macharii mar- 
tyris, In territorio Duncnfi depofitio S» • 
Leonardi eximii confeflbrrs. 

V. idus Deccmb. Natale S. Leuchadix vir- 


Adriani njartyris. ginis, qux apud Toletum in carccre po* 

obiit Teutgarius diaconus , qui dedit no- lita , cum audiflet beatx Euialix cruciatus 
bis vineam in villa Sigliniaco. Eodem die & reliquorum martyrum , qui tunc inter- 
ordinatio domni G au f redi epifeopi. Eodem die ficiebantur , genibus in oratione politis» 

Vitalis Autjfpodorenfis eulcfia decanus cjt B impollutum Chrifto fpiritum reddidit. Ip- 
viam univerfa carnis aggrejjus. fo dic beati Cypriani abbatis Petragorki. 

. IV. nonas Dccemb. Natale fandx Vivianx IV. idus Deccmb. B.omx, Mcichiadis papx. 
martyris, & SS. martyrum Faufti & Da- Apud Emeritam Hifpanix civitatem na* 

frofx filix ejus. Ipfodiepafiio SS. Veri & tale S. Euialix virginis & martyris. Eo- 

Securi, qui apud Africam martyrio coro- dem die apud prxfatam urbem pallio S. 
nati funt. Julix virginis, qux fuit convirginalisbea- 

III. nonas Decemb. Tingi metropoli* Mauri- tx Euialix. Hifpolitana civitate landorum 
tanix Tingiranx natale S. Cafiiani marty- martyrum Carpophori p*rdbyteri,&; Abun- 
ris. Eodem dic SS. martyrum Claudii tri- di diaconi. 

buni , & uxoris ejus Hilarix , ac filiorum obiiit Wadimirus eorepifeopus. Ipfo die 

Jaflfonis & Mauri &lxx. militum, qui om- obiit Amalricus levita, qui dedit fratribus 

nes ad prxdicationem S. Chryfanti crc-. pradium adquifitioms fu a in villa qua dici * 

diderunt Chrifto. C tur Caftriacus , & in confinibus ejus arpen - 

Obiit Abbo epifeopus. nos vinearum vi i. propter amorem vita 

II. nonas*Decemb. Romx natalis SS. mar- at er na & fui memoriam recolendam. Eodem 

tyrurn Symphronii Sc Olympii tempori- die obiit Reinaldus archipresbyter & cano - 
bus Valeriani & Gallieni imperatorum. In nicus , qui dedit fratribus optimam vineam ■ • 

Africa SS. Armogafti , & Archinimi, & Sa- & viginti modia vini , f ervum unum , 

' tyri , qui cum eflent lucidHIima membra & in clauftro faciendo c. fetidos. 

ecclefix Chrifti, pro confcffione veritatis I1L idus Dccemb. Romx S. Damafi papx, 
multa & gravia perpelli fupplicia atque Sc natale SS. martyrum Pontiani , Prxtcx- 
opprobria ab*Arrianjs, curfum gloriofi tati &Trafon is. In Galliis civitate Ambia- 

. certaminis impleverunt. J;t in Lauditia nis , natale SS. martyrum Vidorici, Fuf- 
fandorum Metropoli , Felicis. ciani , atque Gentiani , qui gloriofiilimam 

Jpfa die obiit Stephanus f anili Stepbani fux fidei confcflionem fanguinc paftionis 
prapofttus & facerdos egregius , necnon & D decoraverunt. In Hilpaniis natale S. Euti- 
divinaritm feriptur arum doEtor eximius. chii , cujus gefta habentur. 

Nonas Decemb. In Africa apud Coloniam obiit Gerberga cometijfa uxor Henrici 

Thebaftinam natale S. Crifpinx martyris. ducis. Ipfa die obiit Gozfridus facerdos at- 
Eodem die in Italia natale DalmatU mar- ‘que decanus Senonica urbis. 
tyris. Treviris S. Nicetii epifeopi Sc con- II. idus Decemb. Natale SS. Hermogenis, 
fefibris. Dohati Sc aliorum xxu. Apud Alcxan- 

obierunt Ermenbertus prapofttus & le- driim beatorum martyrum Epimachii, 
vita, & Arnaldus vice comes. Alexandri. Apud Scptimaniam urbe Nar- 

VIII.' idus Dccemb. natale beati Nicolai cpi£ bona depofitio beati Pauli epifeopi Sc 

copi Mirorum Licix. Apud Africam SS. confcfloris. In pago Vimtnacenfe natale 
D;onyfix,Davitx , Leontis , & Errfiliani S. Walcrici confcfloris, qui fuper Som- 
medici , & rcligiofi viri Noctercii , & Bo- mam fluvium eremiticam vitam duxit, 
nifacii , Sc Servi , & Vidricis , Sc Majorici E Idus Decemb. Apud Syracufam Siciliae civi- 
adolcfccntis , qui omnes innumeris fup- tatem natale S. Lucix virginis ,& mar- 
pliciis excruciati, confefibrum Chrifti nu- tyris. 

mero fodari meruerunt. Jpfa die obiit Matildis comitijfa Landrici 

VII. idi&Decemb. Apud Alexandriam beati conjux. Eodem die Hermengardis abbatijfa 

Agathonis martyris fub Decio impera- ' obiit. 

tore. Apud Sandonas . beati Martini ab- XVIII. calcnd. Januarii. Apud Cyprum na- 
batis, difcipuli beati Martini Turonicx ur- tale S. Sphiridionis epifeopi Sc confcfloris. 

bis epifeopi , qui in ?nonafterio quod ipfe Remis S. Nicafii epifeopi & martyris , qui 
aedificavit in pace quiefeit. Eodem die in aWandalis pro fide Chrifti intra domum 

Spolitana urbe S. Sabini epifeopi & mar- ccdcfix decollatus eft. Autiffiodcro de- 




Digitized by 



k- 


735 , MARTYRCLOGIA 

dicatio altaris ecciefiae fupcrioris a Caiixto 
papa II. fada , & ut folemnitcr a nobis 
^ quoque anno celebraretur ab eodem in- 
ftituta. 

XVIII. cal. Jam Apud Africam natale fandi 
Valeriani epifeopi & confc (loris. Interri- 
■ turio Aurcliancnfi beati Maximini prcfby- 
tcri venerabilis fanditatis viri. 

Obiit Jclevertus facerdos & decanus.. 

XVH. cal. Jan.Trium puerorum Ananiar,Aza- 
r iae, Mifaelis, quorum corpora apud Baby- 
loniam fub quodam fpecu fune polita. Eo- 
dem die natale beatorum martyrum Rufi 
& Zofimi. In Tufcia S. Barbarae virginis & 
martyris. Apud Pontum S.Meletii epifeo- 
pi Sc confefforis. 

XVI. cal. jan. Apud. Antiochiam tranflatio 
& depolitio corporis S. . Ignatii epifeopi 
& martyris, qui paffus eft Romae calon- 
dis Februarii. Eodem die beati Lazari, 
quem Dominus Jesus in evangelio' legi- 
tur rdufcitafrea*mortuis. Item beatsr Mar- 
thae fororis ejus. In Oriente apud Elcute- 

.ropolimcivitatem.S&. martyrum quinqua- 
ginta , qui fub Sarracenis pafli funt. > 
XV. cal. Jan. Apud Africam natale S. Moy- 
fis martyris. Eodem dic S. Anatholiae vir- 
ginis & martyris. Turonis S. Curiani pri- 
mi epifeopi iplius civitatis. 

Obiit Eldegarius Utens , qui dedit fratri- 
bus omne pradium fuumin p*go Torne trenfi , 
i» villa Madriafo , tam in vineis quam in 
terris , pratis cultis & incultis , f Ivi s , do- 
mibus , & cum omnibus adjacentiis , pro ab- 
f elutione peccatorum fuorum. 

XIV. cal. Jan. Autiffiodero depofitio beati 
Grcgorii epifeopi , qui fedit annos xm, 
menfes vii. dies ,m. lepulrus eft in ec- 
-clefia S. Germani. Apud jEgvptum beati 
Ncmefii martyris. Alexandriae beati Cle- 
mentis prefbytcri. 

XIII. caJ, Jan. Bcatiffimorum martyrum Am- 
monis , Zenonis , Ptolomei , Ingenii & 
Theophili. 

Obiit Elifeus archidiaconus , qui dedit fra- 
tribus res proprietatis fua in villa qua di- 
xit ur G rati acus, arpennos vinearum i x. prop- 
ter remedium peccatorum fuorum , fuique 
memoriam recenfendam. 

XII. cal. Jan. natale B. Thomae apoft..qui Par- 
this & Medis evangelium prxdicans, paf 
fus eft in India v. nonas julias. Corpus ejus 
in civitatem quam Syri Edeffam vocant , 
xn. calendas .Januarii tranflatum , ibique 
digno honore conditum eft. 

T Elcttio domni G er anni epifeopi > qui de- 
dit fratribus Logniacum villam & Solium , 
unde debet ad luminar ia eccle furum fanda 
Maria, & fandi Stephani , & fandi 'johan- 
nis modium olei , & fratribus libram unam 
denariorum , qui ipfam terram tenuerit. Eo- 
dem, die obiit Agnes de Longa-villa , qua 
dedit etelefa protomartyris B. Stephani cor- 


SEU CALENDARIA 73 6 

A tinam pretiofam diverfs coloribus decora - 
tam. 

XI. cal. Jan. Romae via Lavicana inter duas 
. lauros natale xxx. martyrum , qui omnes 
uno die in perfecutione Diocletiani coro- 
nati funt. Apud Alexandriani B. Schyrio- 
nis martyris. Ipfo die aliorum plurimo- 
rum martyrum, qui in defertis & monti- 
hus apud ^Egyptum oberrantes fame , fici, 
frigore, languore, latronibus , beftiifque 
confumti fimr. Eodem die Theodofiar vir- 
. ginis & martyris, & fandi Didimi mona- 
chi. eruditiffimi viri. 

B X. cal. Jan. Romse natale S. Vidoriae virgi- 
ginis & martyris. Apud Nicomediam SS. 
martyrum xx. Item Roma beati Servuli 
de quo beatus Gregoriusfcribit: Qui re- 
bus pauper, meritis autem dives fuit & 
cetera mira quae de eo loquitur. Eodem 
dic natale S. Heuvarifti paparfic martyris. 
Autifliodero dedicatio ecciefiae S. Johan- 
nis Baptiftx. 

Obiit Ablenus diaconus , qui dedit fratri- 
bus res proprietatis fua in villa qua dicitur 
S. Mauricius , & in villa qua dicitur An- 
tonus , propter veniam peccatorum perci- 
C piendam > & ad fui memoriam celebrandam. 
IX. cal. Jan. Vigilia Natalis Domini. Eodem 
die apud Antiochiam Syrias natalis SS. 
virginum xl. quae per diverfa tormeata 
martyrium confummaverunt. Apud Spo- 
letum natale S. Gregorii prefbytcri & mar- 
,. tyris , qui faepe regyratus variis tormentis 
eft coronatus. 

VIII. cal. Jan. Bethlcem Nativitas Salvatoris 
• Domini noftri Jesu Ghristi fecun- 
dum carnei)i. Eodem die natale S. Ana- 
ftafiae virginis & martyris, quae de Roma 
fccuta eft fandos qui ad martyrium du- 
j*) cebantur. Romae in cimiterio Aproniani 
paffio S. Eugeniae virginis. 

VII. cal. Jan. Apud Jerofolvmam paffio S,- 
Stephani protomartyris & diaconi ,- qui 
non. multo poft Afcenfvonem Domini, 
ab apoftolis cum eflfet plenus fide & Spi- 
ritu fando, diaconus eft ordinatus, at- 
que eodem anno quo & Chriftus paflus , 
a Judaeis eft lapidatus. Eodem dic natale 
fandi Marini clariffimi viri , qui martyrii 
praemium fub imperatore Martiano Romx 
adeptus eft. 

E obiit lngelboldus miles. 

VI. cal. Jan. Apud Ephefum natale fandi 
Johannis apoftoli & evangelifta dikdi 
Domini. Hic poft exilii relegationem, poft 
Apocalypfis revelationem divinam , poft 
evangelii deferiptionem , confedus fenio 
mortuus eft poft paffionetn Domini-anno 
lxviu. aetatis autem fuae nonagefimo nono. 
In partibus Aquilciar natale S. Zoeti pre- 
. fby teri & confefibrig. 

V. cal. Jan. Betbleem natale fandorum In- 
nocentium, quos Herodes cum Chrifti 

nativitatem 


Digitized by 


Googl 


737 ' ALIQ.UA ANT 

nativitatemMagorum indicio cognovifiet, A 
trigefimo quinto anni regni fui interfici 
juffit. Qui anno xxxvi. morbo intercutis 
aquae , fcatentibus toto corpore vermibus, 
miferabiliter & digne moritur. 

Obiit Si gradus , qui dedit fratribus mun - 
fum Cuum indominicatum cum amnibus ap- 
pendit iis fuis in faga Tarnetrenfi , in villa 
Cddernaco, de vincis arpennos . . .. de terra 
accingas ad cenfum fratribus dan- 

dum. 

IV. cal. Jan. Hierofolymse depolitio Davi- B 
dis regis. Apud Arelatem natale landi 
Trophymi epifeopi , de quo feribit apo- 
ftolus ad Timotheum : Trophymum reliqui 
infirmum Mileti. Hic ab apoftolis Romae 
ordinatus epifeopus , primus Arelatenfem 
urbem Galliz ob Chrifti evangelium prae- 
dicandum diredus eft. Ex cujus fonte, 
ut beatus papa Zozimus feribit, totae Gal- 
bae fidei rivulos acceperunt. In pago Oc- 
cimenfc natale fandi Ebrulfi confcfloris , 
cujus gefta habentur. Autifliodero dedi- 


IQUISSIMA: 758 

catio ecclcfise fandi MichaSlis & fandi 
Clementis. 

IU. cal Jan. Apud Spoletuta paffio fahdi 
Sabini epifeopi , Exuperanti & Marcelli 
diaconorum , & Vcnuftiani cum uxore 
& filiis fimul martyrizatis fub Maximia- 
no imperatore. Turonis natale S. Perpetui 
epifeopi & confcfloris. 

II. cal. Jan. Roma: natale S. Silveftri papae Sc 
confcfloris, cujus adus clari habentur. Hic 
fuit poft beatum Petrum apoftolum xxxv. 
fcdit autem ih epifeopatu annos xxi 1 1, 
menfes x. dies xi. Hic plenus virtutibus 
obiit in pace , & fepultus eft in cimitcrio 
Prifcillse via Salaria pridie calendas Ja- 
nuarii. Apud Senones beatorum Sabini 
epifeopi & Potentiani , qui a beatis apo- 
ftolis ad praedicandum diredi , praelatam 
urbem martyrii fui confeflionc illuftrem 
fecerunt. Item , Senones pallio S. Colum- 
bae virginis , quae fuperato igne gladio 
caefa eft. 

Obiit Anfeifus Tricafmtnfis epifeopus. 



Vtt. Script. dr Mon. ampl. Colletl. Tam. n. 


Ddd 


Digitized by 


Google 


V 


739 ‘PASSIO S. REPARAT JE. y 4 t> 



A c i' A 

sancta: reparata 


VIRGINIS ET MARTYRIS. 

•' - ■ • 

Ex 1 vetutifjimo codice mf. Aletenfi. 


OBSERVATIO PRAEVIA. 

CEA fanda Reparata virginis & martyris ex optima 
nota codice Afetenfi ab annis circiter odingentis exarato 
hic exhibemus: Afijt ijtefdem martyris ada profert Boni - 
nfss Afombritius longe proli Aoira,, iri quibus etiam per- 
plura leguntur , qua m manujcripto lidetenfi defiderantur. 
At illa prolixitate fisa & additionibus frequentibus ab 
eruditis viris tamquam dubia & fujpedef merito repro- 
bantur. Hac vero qua hic a nobis eduntur , eam fua brevitate Jpirant Jince- 
ritatem , qua omnibus antiquitatis fludiofis placere foleL y 

Reparatam Cafarea martyrii palmam obtinuijfe fub Decio prafide afte- 
1 runt , Ced cum plures fmthujufce appellationis civitates } ad quam illarum 
pro Cfjrifii confejporte mortem obierit aliis divinandum relinquunt. In per - 
vetuflo etiam martyrologio, IHorbacenfi tom. 3. AnecdotoPum , uti Per- 
dincnfi & Stabulenfi calendariis hic a nobis editis vi 1 1. idus Odobris fit 
mentio S. Reparatae. In Gellonenfi quoque martyrologio apud Acherium Spi- 
cilegii tom. 9. eodem die legitur Paflio fandae Reparatae , nulla defignata ci- 
vitate. At Flori martyrologium apudBollandum martyrii locum ai fertis his 
verbis enunciat. In Caefarea Palaeftinae paflio S. Reparatae virginis,^ Ro- 
manum : Caefareae in Palaeftina paflio S. Reparatae virginis & martyris , quae * 
cum nollet idolis facrificare fub Decio imperatore variis tormentorum ge- 
neribus cruciata , demum gladio percutitur , cujus anima in columbae jfpe- 
cie de corpore egredi coelumquc confcendere vifa eft. Suffragantur vulga- 
tum Be da , Rabant & INbtkeri martyrologia. Ex quibus Rabanus hac habet, 
VIII. idus Odobris natale Reparatae virginis & martyris , quae pafla eft in Cae- 
farea urbe Palaeftinae fub Decio praefide. Haec cum nollet idolis facrificare, 

• primo adhibita eft illi olla plumbo fervente impleta , poftea abfeiflae funt illi 
mamillae , & lampades ardentes adhibitae : deinde in caminum ignis ardentis 
mifla eft , ejuae cum in nullo fuiflet laefa , ad extremum decollata eft , & con- 
tinuo de collo ejus exivit columba alba : cujus corpus rapuerunt Chriftiani, 

& conditum aromatibus fepelierunt. Temporum vero decurfu in Tufciam 



Digitized by 


Go >gle 




74i PASSIO S. REPARATI 742 

tr afflatum eft. Ferrari# in Catalogo fanftorum Italia indicat Reparatam 
Florentia recoli vin. idus OBobris^ corpus vero Luca affer vari in ecclefia S. 
ffohanm : at Ugbellus Italia [aera tom. 6 . corpus S. Reparata virginis 
martyr is Tineam reqmejcere docet . 


PASSIO S. REPARATA. 

S Ub Decio prxfide, immanis fuit perfecu- 
tio Chriftianoruau Ibidem quaedam erae 
virgo nomine Reparata annorum duode- 
cim . Hilari mente erat , corpore cafta , Chri- 
fturn adorabit amplius quam negarctdntroiit 
ergo DeciUs prxfes in civitatem Cxfarien- 
fcm. Tunc venerunt omnes cives ad eum , 
& dixerunt ei : Hxc virgo deridet deos no- 
ftros , invidiffime , & adorat nefeimus quem, 
quj dicitur Chriftus. Tunc juflit Decius prx- 
fes puellam ad fe venire, & cum eam vide- 
ret pulcherrimam eflc, Termonibus blandis 
cum ea loqui coepit dicens : Puella , 6 felix 
eft mater qux te nutrivit ! & ideo ego novi 
quia nobili genere orta es : accede huc & 
facrifica diis immortalibus. Sanda Reparata 
refpondit ; ccce enim fum plus minus anno- 
rum duodecim , fufficit mihi jam tranGtu- 
ram vitam vidiffe , aliam fpero Gdens in eum 
qui me voluit nVci ex utero matris mex , & 
meipfam defidero immolare Domino meo 
Jesu Christo. Notum tibi Gt , inimice Dei 
cxcelG ,, quia te & omnes tibi confenticntes 
perdet. Decius prxfes dixit, antequam pe- 
rcas confule tibi. S. Reparata refpondit : 
Ego non me poffum confolari , confriabi- 
tur me Dominus Deus meus , qui pro nobis 
dignatus eft pati. Decius prxfes dixit : Si 
verus eft Deus in quem credis , quomodo 
in terram defeendit , & paffionem fufeepit r 
S. Reparata refpondit : Paffionem fufeepit, 
ut nos de laqueo mortis liberaret. Induit fe 
formam fervitutis, ut ad libertatem omnes 
perduceret. Decius prxfes dixit : Abnega 
ergo quem dicis Chriftum, & immola diis 
immortalibus. S. Reparata refpondit : Ana- 
thema tu , immola diis tuis ftcrcore plenis. 
Ego autem non ceflo confiteri Dominum 
meum Jesum Christum , in quem confidit 
anima mea. Ipfi parata fum immolare ho- 
ftiam laudis. Decius prxfes dixit : Vide 
quanta tormenta poffis fuftinere. Sanda Re- 
parata refpondit : Nullo modo me confun- 
dis , fed magis confortas animam meam. 
Decius prxfes dixit, Plumbo ollam implete, 
& calefadam ante eam afferte. Primam poe- 
nam illi oftendite, & fi facrificarc noluerit, 
fic eam perfundite. S. Reparata refpondit : 
Deus verax eft ad liberandam ancillam fuam, 
& eruet me de hac poena. Hxc cum dixif- 
fet continuo exhibuit plumbum. Decius 
prxfes dixit , qualis duritia virginis , qux 
malis tormentis fibi ingerit fententiam. S. 
Reparata refpondit : Ego malis tormentis 
Vet. Scrift. & Men . ampL. CoUetf. Tom. VI. 


A fententiam ftot» intro (a), fed plurimam ad- 
juvor a’Domino meo. Decius prxfes dixit : 
Lampades accendite, & mamillas de pedore 
ejus abftollire. S. RiPARAT^^rcfponuit , fri- 
gidus eft ignis tuus, mc autem amplicavtc 
caritas Chrifti , quem fpero videre. Decius 
prxfes dixit : Caminum accendite , & p£c 
ignem eam deficite , quo tifque pereat. Ciini- 
que adimpleretur praeceptum prxndis , 3c 
deduceretur puella , £c dum introiret coepit 
pfailerc in camino dicens i Sicut cedrus exal- 
tata fum fuper Libanum , & fient cyprcjfus in 
montem Syon , quafi myrra dedi fitaviiatem odo- 
ris. Et tu Domine Jesu, fac mecum miferi- 
B cordiam, ficutfccifti Sydrac, Mifac & Ab- . 
denago , & deambulabat quafi fuper rorem* 
Decius vero ante prxtorium deambulabat; 
Proxime locus erat ibi, ubi fornax accen- 
debatur. Cumque audiffet eam pfalientem in 
virtute Dei, dixit ad fuos: Eccc qualis virgo 
in malis fuis , credo vidi fumus. Machxram 
afferte, & vifccra ejus fruftate (b). Et fece- 
runt Gcut prxeepit. Ec continuo refolidata 
funt membra ejus. Tunc S. Reparata ref- 
pondit ; Hxc funt tormenta tua , antiquifli- 
me inveterate dierum. Nihil me potes no- 
cere ; fed magis confortas animam meam (c). 
Decius prxfes dixit fcubitoribus fuis; Nova- 
li culam afferte , & decalvate eam & per pu- 
blicanos ducite eam. S. Reparata refpon- 
dit : Ignominias fuftineo & decalvata in pu- , 
blico pervenire cupio. Scio enim qualiter 
pro hoc quod patior , quomodo a te exiget 
Deus meus Jesus Christus , inimice Dei. 
Decius prxfes dixit: Si ad deformitatem me- 
tuis venire , accede & immola diis invidiffi- 
mis. S. Reparata refpondit : Audifti quia 

dixi tibi, non immolo diis tuis : fed Deo 

>. 

offero facrificium mundum , & vidimam ju- 
bilationis. Vide autem quid facias, quia in 
- confpedu judicis mei caufam tecum didura 
fum. Multi vero ibidem circumdantes com- 
pundi corde territi funt. Decius prxfes di- 
D xit : Miror te tam duro corde clfc. Jam con- 
fule tibi antequam pereas ab oculis noftris> 
S. Reparata dixit : Ovis diaboli , quantis ar- 
gumentis mihi inGftis } Mifcr a facie Dei pe- 
rifti (d). Decius prxfes dixit : Ducite verbo- 
fam & decollate obnoxiam , & caput ipftus 
auferte ab oculis meis. Sanda vero Reparata 

(«) Forte ruH mui*. 

(6) Id eft io frufta dilcerpire. 

(r) Hic apud Mombritium ingetitur terr* hiotils , populi 
maxima ex parte interitus , & tortorum manus aridx fadx . 
& multorum ad fidem converfio. 

( d ) Plura deinde apud Mombritium fuhjiciunrur tormenta, 
de quibus hic ne unum quidem verbum. Tum addit Decii mi- 
niftros czcos cffeftosSc paulo poft aridas manus eam tenen- 
tium. 

Dddij 



743 f ASSJO S. REPARATI. 744 

cuni duceretur ab fpiculatoribus , ait : G*a- A mo cum confprtabat cum effet in certamine, 
*ias tibi ago . Domine JesuChkiste, qui me Accedentes vero Chriftiani pauci viri timo- 

■de hoc fxculo peregrinationis ad te digna- rati , rapuerunt corpus ejus, & conditum 

'tus es perducere cum palma triumphi vir- aromatibus fcpelierunteum , & requievit in 
ginitatis. Audientes vero fpiculatores percu- pace odavo idus Octobris regnante Domino 

aiebant caput ejus , & cecidit. "Et continuo Jesu Christo , cui cft honor & imperium 

-de collo ejus «civit columba alba , qux ,pri- -in faecula fxcula fxculorum. Amen. 



PASSIO S MERCURII 

~Ex mf cardinalis Cafanata emit MabiUonius. 


Deciosoc- i. II Ecius ambitionis inflammatus 
cupatoim- 4 ■ iibidinead pervadendum temere 

iu)biic*fta- 1 M regnum, ^Philippum imperato- 

tum «parare rem omnium imperatorum primum Chri- 
m edita cur. fy anunij ^olo circumventos patrem & filium 

interfecit, & exoptatum imperium homici- 
diorum labe pollutum, ac rapacitate fubri- 
piens , mox ad incerfedorum odium perti- 
naci furore adverfus Chriftianos perfccutio- 
nis tempeftatem impulit i non folum quod 
Cos exofus effet : fed ut avarus fervore cu- 
piditatis exxftuans, eorum facultates cona- 
batur auferre» & quia vanx glorix cupidu$ 
erat , & veterum Dcciorum vocabatur no- 
mine, ad reparandum antiquitus rcipubhex 
flatum animum intendens, cupiebat fibimet 
favorabiliter adoreas affc&are, & qui prius 
-idolis deditus fuerat , arredo regio faftu fer- 
vefadus, idolatrix cultibus anhelavit. Idcirco 
ndxmonum prxftigiis afflatus, cx ore facri- 
lego taliter infanix putidifllmos erudabat 
ventos. 

ideoque a. Gertiflimum Cft etiam Romahum iin- 
^° ru “ fti cul * penum deorum ceremonias magno Audio 
tuandum profequendo ita pollentius cxcreviflfc , ut 
ccu&t. occano metas defigeret , coeloque coxqua- 
rct potentiam : namque facrificantibus quon- 
dam ritu patrio majoribus noftris , totius 
mundi imperium promittebatur a diis. Prx- 
•terea fi cuicumque deorum ad pugnam fa- 
venti prxliaturi votificabant, procul dubio 
Vigores effedi fortuitu templa flatuebantex 
voto , ficut nunc fkerarum xdium monu- 
menta titulique feripti tcftantur. Sub ipfis 
* etiam tutoribus ultra jam millefimum annum 

perdurans invidiflimum permanet , & ut res 
vetuftiores repetam, cx parva gente, licet 
valida , parvaque regione fubcrefcens , deo- 
rum prxfidio , toto orbe terrarum propugna- 
tum mille gentibus olim dominabatur. 

Cujif cef- 3 . Et nunc ex quo templorum religio 
lationi ciadcs cu j m nc g| c & 0 oblita remanfit, necnon & 

S 11 t} imminuta ceiTant facrificia , ex hoc Romani 
regni flatus variis calamitatibus coepit labc- 
fadari. Ergo merito, deorum ira exigente. 


i mtrique Philippi gladio trucidati , ut meritas 
luerent poenas : quorum prior pro reipublkx 
commodo hoftias fecundum morem im- 
molaturus in Capitolium -nequaquam fecit 
afcenfum. 

4. Eodem namque tempore contigit a Dccimai 
barbaris oborto bello, Romanos fines igni T «f u *batba- 
ferroque vallare. Quo audito, Dedi difpo- riu s m ' j c p v e j. 
fuerunt utrique regias cohortes , quatenus ft«n*c S pu- 
cum hoftes-ire pergerent , dantes juffa , ut & 

k de lingulis civitatibus equites ejufdem nu- ° 

'meri illuc convenirent. Fadum <11 ita : ete- 
nim belli apparatus affuit , & idem numerus 
armatorum , qui cognominabatur Martius , 

«quique primus in Armcftia degebat fubtmo 
•& comite nomine Saturnino. Egredienre au- 
tem de fuo augufto ad praelium , alter Romx 
remanfit ad tuenda regni gubernacula, 

5. Gumque ventum effer ad locum ccr- Cofnmiffo 
taminis , expolitis utrifque in campo juxta 
-morem copiis, pugnam conferunt» in quo rius’hoftium 
conflidu aliquantulum certatum cft , mox 

anceps ife fubtrsdiens , uterque invidus exet- 
•citus ab alterutro recellit. Subfiltenccs autem 
fcorfum Romanx acies , poftulabantur fot- 
•tunx prioris eventus , cum repente quidam 
<x equitibus MERCURius-nomine intermixta 
confpiceret agmina : eccc vir adeft fplendi- 
diflimus , emittentis formx , prxgrandis, ha- 
flam tenens, inquit ad eum : Mercuri , noli 
ambigere nec formides, miffus enim fum 
confortare te & adjuvare, vidoremque co- 
ram his omnibus facere. Igitur accipe hanc 
lanceam , aggredere barbaros , vidorque exi- 
flens, ne obtivifearis Domini Dei tui. Dum 
taliter alloqueretur , ille ingenti admiratione 
ftupefadus , exiftimans quempiam de prima- 
tibus regix cohortis, tandem fuftulit lanceam 
de manu ejus , equo videlicet continuo con- 
citato , ferventius viribus acuens. Nec mora 
figno crucis edito, totius corporis annifu 
impetuque quo magis valuit curfim barba- 
rorum cuneos irrumpens , regem aiiofque 
multos fortuita exde proftravit. 

6. Adeo prxliatus cft , ut manus ei bra- 


74J PASSIO S. 

Dicius Met. chiaque femi gelato cruore opplcta grava- 
curiiexpec rentur , feffaque defidercnn Mira res ! omnis 
XuremtV barbaries amiflo rege fubito incufToter- 
jercitus fui rore terga vertens ante Romanas acies , ce- 
ftkuheum» lerius effugit. Tunc Decius videns eventum 
rei, mirabatur audaciam alacritatemque & 
fortitudinem militis , putans deorum auxiliis 
hoftem tam facile fuperafle , innumeras eis 
grates referebat. Denique beatus Mercurius 
vi&or interfeci regis caput deferens Decio , 
exuvias vel arma libimet vi&orix nomine 
refervavit. Ille quidem vehementer exultans 
vocavit cum , & illi arridens aiebat : Dic for- 
tunate vir , quo nomine nuncuparis. At ipfe 
refpondit : A parentibus Philopator , a com- 
militonibus cognominatus fum Mercurius. 
Et Decius addidit: Quod genus tuum , qua- 
que patria oriundus es ? idem rurfus ait : Pa- 
ter quondam meusGoRDiAHUs nomine , ge- 
nere Scithapex militia qux cognominatur 
Mancta, quippe fecundum temporis digni- 
tatem fecundum tribunum primatum pera- 
gebat ejufdcm militiae , ortus aurem meus 
in prima fenur Armenia. Tunc Decius cer- 
nens eum armis expcrientiilimum , forma 
decorum , concione habita fpnftituit eum 
przmii nomine principem exercitus fui. Lo- 
quebatur enim intra fe : Hic efficaci Ifimus 
erit , puto , Romanx reipublicx , & una no 1 
bifeum ftatum regni noftri poterit in anti- 
quitatem reparare. His ita bellicis rebus prof- 
pere- geftis, Decius reverfus ex more trium- 
phans , Urbem ingreffus eft. 

Angens «p- '7- Poft vero non multos dies , accidit , tit 

parens Mer- quadam no&c quiefccnti beato MikcuRid 
adprxVandu angelus Dei apparuit, fimilitudinem viri re- 
»ro chrifto ferens, quem nuper infignem miratus afpe» 
hortatur. X erat , pulfanfque cum excitavit. Ille mox 
cxpergcfa&us intuitus eft eum , & pavore • 
correptus obftupuic. Ait autem angelus ei : 
Mercuri, cur non reminifeeris nominis Dei 
tui , quatinus in acie tibi prxpofitum eft? 
Oportet eqim te propter eum legitime de- 
certare , ut incomparabilem vi&oriz coro- 
nam recipias , & ar;ernar beatitudinis praemia 
* cum omnibus fandis capias. Ipfe vero re- 
verfus in fc meminit 'demum ptioris vifionis, 
ac didorum ejus animadvertit ; interimque 
bis terque unus apparuit. Hxc enim fe- 
cum agebat : Nunc veriffime novi , quod 
mific angelum Dominus fuum , per quem 
mihi lingularem ex hoftibus vidoriam tri- 
buit, & oblito rationi mex recordationem 
fui teftimonio mifericorditcr infundit. Ob 
hoc divinam perpendens erga me clemen- 
tiam, non debeo defidiofus fore, ftd falu- 
^ taribus monitis operam dare, 
rfa patris fui 8. Erat aurem S. Mercurius adolefccns 
«'icvoivT' annorum circiter viginti quinque, fiquidem 
genitorem fuum haud mediocriter litteris 
eruditum fxpe recenfentem quondam au- 
dierat de ingenti miraculo, quod iliis vici- 
nis temporibus , fub Antonino principe ma- 


MERCURII 74 6 ' 

i nifeftiffime per milites Chriftiancis in folo 
barbarico exercitui Romano periclitanti gc- 
ftuffl fuerat, necndn & de pcrfecutorjbus 
Chriftianorum , quos e veftigio fecutx Ro- 
manum orbem diutiffimx clades devafta- 
verant > fimul & de facris feripturis alia at- 
que alia proferentem confpexerat. Dumque 
fecum multa mente revolvit, recordatus in- 
terdum verborum ejus, qux de Chrifto Do- 
mino crebra confabulatione cum militia fun- 
gerentur , taliter difputabat : nempe beatiot 
erit quicumque milit|verit regi coelorum 
. quam hoftibus ejus , & qui propter eum di- 
* micaverit in xternum , ilii dabitur inxfti- 
mabilis corona vi&orix & infinitus honor 
triumphalis glorix. Verumtamen ifta qux vi- 
dentur arridentia, pro quibus & in quibu£ 
Militatur, nimium laboriofa citoquc cadu- 
ca, poft mortem penitus nihil profutura i 
nam rex equidem ille dixit , & omnia Creata 
funt ; vifibilium omnium &invifibiliumiipfe 
dedit principia , coelum terramque ex nihilo 
condidit, & ex eis mundum componens uti 
domum mortalibus habitandum indiffolu- 
bilitcr conflare fecit : coelum videlicet fur- 

- fum vclut cameram (latuit, & lucidiffimis fi* 

- deribus ad inferiora lucidanda perornavit , , 
terramque feu pavimenta deorfum ftravit , 

pulcherrimis arborum ac odoratis herba- 
rum generibus vcftivit , quas vcfcendi ac me- 
dendi gratia ejufdem accolis conceflit. idem- 
que mare triremibus comn^odum fecit i qui- 
bus in proceras brevi velo volando curri- 
tur terras. Illic pifeium genera belluarum- 
que produxit immania corpora. Ita tamch 
hxc elementa ineffabili providentia propriis 1 
animantibus fingulariter tribuens, ccdum an- 
gelis , aerem volatilibus , terram hominibus 
) & ceteris animantibus, ac mare pifeibus im- 
plevit. Sed quoniam genus humanum fic a 
principio arbitrii fui libertati commiffus fue- 
rat , ut per fru&us fpontanex obedientiai 
zternitatem vitx confcqueretur. Sed quod 
libertate arbitrii abufus eft in fupetbia li- 
centiz, & xtemitatem perdidit, & ignoran- 
tix coecitatem incurrit > ex hoc enim per 
, fuccefliones generationum in tantas, abolita 
ratione , tenebras prolapfus eft , ut creatoris 
fui prorfus oblitus, non meminifle malue- 
rit : ficque fa&um eft dum unius veri De? 
cultum deferuit, fxvo errore deceptum ii? 
multorum deorum cultus decidit : ita ut ele-. 
menta hominefque exanimes , innumeros 
deos ac deas -adoraret > propterea caelitus 
idem miffus a patre & virginali partu Deus 
& homo mundo radiavit miraculorum in- 
gentia fa&urus. 

9. Sic illo cum lu&ibus noxas confiten- 
te : en adfunt fecrctarii li&ores a Decio miffi, cer&ur, ? 
eu rndem ad imperialem confpcftum dedu- 
fturi : fed ille renuens eo die non pofTe fc 
egredi diffimulavir. Iterum altera die conve- 
nientibus malitatibus, juffic eum fimiliter 

Ddd iij 


/ 


747 PASSIO S. MERCURII 74S 

acrarfiri. Cum autemadveniffet* congregatis A tendite cum pronum Scinncditc brachia pe* 


■fimul omnibus , idem Decius ait : Proceda- 
mus ad Acthemis templum , ciquc facrificc- 
mus. Erat autem feriatis gentilibus Arthemis 
feftum. Illis vero magna frequentia confluen- 
, tibus , beatus Mercurius vclut «grefadus 

4 ntra regiam remanfit. E<;ce quidam ex re- 
giis «dituisacceffitad Decium, accufans eum 
dc dicens : Prardarc domine , & inlignis 
•triumphator & invidiflime , promotus ab 
4111 mortalibus diis, ut auguftalcm fufeiperes 
ApniJ eum dignitatem , precor ut audias: Mercurius 
a uodftChri- ^ uem nu P cr prarfeddrar fublimafti glorifi- 


defque ejus ad quatuor fudes folo depados , 
fufpendcntcs a terra , quali pedibus ternis , 
& experiar vires quibus innittitur. Quo fadd, 
juffit extenfum fuftibus diutius verberari. 
Poft harc Decius illudens ei percontabatur : 
Ubi funt arma tua, quibus te vidurum fpo- 
ponderas Venerem dearum pulcherrimam ? 
videor mihi bene tc extendifle. Sandus au- 
tem Mercurius fufpiciens furfum , dixit: 
Domine Deus meus Jesu Christe, propter 
quem patior , adjuva me famulum tuum. 
Denique poft verbera crudeliffimus impera- 


aimus. catufque majeftatis tuae dextris affiftic , Chri- ® ior iterum juffit cultros acutiffimos afferri , 


ftianus effedus abdicat divinitatis tuae ma 
gnitudinis edida, & idcirco ad facrifican- 
dum jaculatrici dear nequaquam commea- 
vit. His auditis Decius fubfiftens, ait : Credo 
equidem invidiae zelo te percaffum adverfus 
eum , propterea loqueris talia ; fcd non ac- 
commodamus credulitatis aurem tuae fug- 
geftioni, nili prius. ea ocularia lidcs patefa- 
ciat, Nonne fadi caufas vifus potius dijudi- 
cat, quam auditus? Conticcfcc nunc hujuf- 
cemodi quaecumquc depromas : (i tamen, 
quod praefatus fum , hoc deferas inflatus lar 


eifque flagellatim rigentia terga ac latera 
exarari , deinceps ignem ardentem fubfterni, 
eumdemque ad modicum exuri. Ex multi- 
tudine autem cruotis illius perfufus ignis ex- 
tinguebatur , cumque vir Dei talia perpete- 
retur , Decius continuo praecepit eum folvi, 
ne citius moreretur , & in quoddam cubicu- 
lum mitti. Deportantes illum lidores jam 
modicum fpiramen habentem , fecerunt qua- 
tenus fibi fuerat imperatum, arbitrantes quod 
momento expkaret. 

ia. Seque^i vero node apparuit ci an- Divinitajcu 


vali agitatu , ultionem fufeipies non modi- C gelus Dei dicens: Salus tibi fortiffime deccr- ranrureju* 


cam> fi vero certa dilucidare potueris quod 
proponis, praemia promereberis. • 

10. Quibus didis, Decius ut erat Chri- 
ftiani nominis infedator & ofor, illko per 
complures apparitores fuos experturus rei 
veritatem , juffit eum in potentatus fui de- 
cOre plus folito adornatius advenire , magna 
Dnrufus io jidorum glomerante caterva. Sed beatus 
Mge*ocon* b M er cur, us illato fibi terrore, non trepidans 
foratur. carceris ingreffus eft clauftra , gaudens & glo- 
rificans Chriftum Dominum , quod dignus 


tator. Et iliico faluti priftinae reftituta funt vulneta * 
omnia membra fua : ita ut furgens glorifi- 
caret Deum. Audiens autem) Decius quod 
citiifime fanaretur, iterum juffit eum coram 
folio fuo accerfiri , vidcnfque cum dixic. 

Tu ne es Mercurius , quem pene jam mor- 
tuum a confpedu noftro praecepimus afpor- 
tari? Quomodo nunc fofpes ades? faltimne 
cicatrices doloribus ftimulant? Tunc prarcc- 
pit miniftris totum membratim perferutari. 

Iliico juffa capefcentes, retulerunt ei: Ceu 


eflet habitus pro nomine ejus talia pati. Ea- _ .numquam caefus fuerit , ita fanus effedus eft 

j n.. r\-? j: ; Quo audito, Decius infultans dixit : Nunc di- 

durus eft, efle verum, quia Chriftus meus mc 
curavit. Iterum' fifeitabatur ab eis numquid 
quempiam ad cum ingredi permififtis ? At 
illi fatisagentes refponderunt : £er falutem 
tuam neminem externorum vifere permifi- 
mus illum, praeftolanteseumdem citius mo- 
rituram : quomodo nunc fanitate vigeat nef- 
cirnus. Et Decius : Ad hacc animadvertite, in- 
quit , ergo magicas artes Chriftianorum, 
quibus redivivus fofpes fadus aftat. Tunc 
furore correptus dicit : Quis te tam facile 
curavit? Beatus Mercurius refpondit ficut 
prius illudens : Fadus eft Dominus meus 
Jesus Christus falutaris medicus animarum 
& corporum : ipfe per angelum fuum mei cu- 
ram egit. Rurfus imperator furibundus ait : 


dem vero node aftitit angelus Dei dicens ei : 
Confide , Mercuri , ne formides momenta- 
neas tyranni minas, ■& crede conftantcr, 
quod quem confiteris Dominum liberabit 
te ex omni tribulatione ifta. Confortatus eft 
igitur validiffime angelicx vifionis alloquio, 
gratias agensDomino,quod ci vifitarionis gra- 
tiam per angelum fuum dignatus effetinfim- , 
dere. Altera autem die idem Decius fedens pro 
tribunali juffit eum vindum adduci in confpe- 
dum fuum, cuique dixit: Ita te decet vecors, 
nam talis impiis famulatus obfequiis dignus 
es habeti? Beatus Mercurius contra fic ait : ^ 
Hoc vere fateris, fic te decer,eo quod ineftima- 
bilcm majorem decorem & gloriam prarpa- 
tas in atternum. Hic enim tu pratterlabentcm 


foelicitatcm fufeipis, ego projeda temporali 
«ternam 'viciffim recipere modis omnibus Profedo corpus tuum variis exitiis evifeera- 
confido. bo, donec excruciata pereat anima, & pro- 

, Tormenti* 1 1 . Tunc imperator impiiffimus furiis exa- babo quonam modo Chriftus tuus,quem Do- 

jfphewur. gj tatus exaeftuans, ait parafitis fuis : Sat eft, • minum effe opinaris, medebitur tibi. Beatus 
mihi patienter hadenus eum fuftinuiffc > fed Mercurius refpondit : Si fic pereo, fatis pe- 
quia diis blafphemias intulit, & dixit habeo tiffe juvabit. Verumcamen hoc tibi notum 

foricam & clypcum , cum fi^nermis , ex-, fit, quarcumque tormentorum irroges , men- 


Digitized 


5d byGoOglC 


/ 


749 PASSIO S. MERCURII. yp 

tcm meam mollire nequibunt. Ipfe enim A ciaufa voce anhelitus, Chriftum Dei Bilium 


fuos exhortatus eft dicens : Nolite timere eos 
qui occidunt corpus , animum autem non pof- 
funt occidere . Sed , inquam , miror , optime 
imperator , quorum exempla imitaris, eo- 
chriftianorfi ru m exitum non pcrrimcfcetc. Denique 
pcrfcco ceres Nero eundorum imperatorum primus Chri- 


frada loquela clamabat. Videns igitur im* 
piiffimus Decius viriliter atque conftantcf 
eum fufferre , nulloque poenali aculeo men» 
tem ejus poffe mutari, faxum juflit a collo 
jcmoyeri i $ afferri quatuor flagella, obftru- 
dcjque ejijspre nB Chrifti nomen.totiens au» 
dir6t, eunti Vehc*icntiflime'c*di, donec cutis 


‘*J£” tor ? ftianx perfecutionis incentor & audor, & dirdt , cunri vehcmcntiflime' exdi, donec cutis 

^” c P erie " Domitianus fecundus ab illo v non impune illius fas ie flueret, ac lirhofl^tum afpcrger 

obierunt , fed meritas fadi poenas rctulq- . retur. Sed bctfiffimusMERcuiuus anirfliro* 
runt , alter 'formidinis amentia pcrculfus , bore incommutabilirer in fide perfeverans, 
adeo angoris eft nimietate coardatus, ut qrebro Chrifti nomen fecum corde vocita- 
fcmetipfum ignominiofiflime fugienrcm tru- B Bar. Ut autem~cxpertustot in eo torpicnta 
cidans , malorum compendium celeritate confpiccret impiiffimusimperaror,quod non 


mortis evaderet ; alter vero crudeliter a fuis 
interfedus, infames excquias pertulit. Quippe 
vulgari fandapilaper vcfpilioncs evedus tu#* 
piffimeque fepultus eft. Trajanus quoque & 
Antoninus five Severus ejufdcm impietatis 
fsvitias diverfis temporibus perpetrantes , e 
vcftigio divina fubfecuta ultione continuis 
bellis lacelfiti , multis acutiflimis ac diverfif- 
fimis regni fui calamitatibus muldati funt. 
Deinde fextus a Nerone maximus tyrannus 


vinceret fed vinceretur , mente confufus moe- 
ftitiaque perculfus, ne tanta fandi viri fedu- 
ceretur conflantia , vel ceteri ejus exemplo 
excitati militiam defertarent , confuluit quof- 
dam quatenus cum perderet. . 

15. Igitur, maturius deliberato confilio , Mortis fcn« 
talem dedit prxfcriptionis fententiam : Mer- ,cnt,aln eum , 
curium prscfc&um equitum , imperiali mu- i U r* 
nificcntia Locupletatum, Romani regni' fan» 
diffima edida contemnentem , dcofqueblaf- 


hujus redivivae calamitatis rabiem coepit $ ^ phemantem , exemplar infamiae Chriftiano- 

/• 1 O t t___ 1 J ■ A 


fed mox ab hofte interemtus &. obtrunca- 
tus , perfecutionis vitxque terminum dedit : 
quin etiam tuus exitus his fimillimus erit , 
nifi ab hac impietatis tyrannide recederis. 

1 3 . Quibus didis , impiiflimus Decius con- 
futatus, indigne ferens, protinus juflit eum 
extendi, ardentique ferro uti cauterio pec 
longum exuri, infuper & igne torrentibus 
fubulis illius latera ac terga terebrari. Hoc 
autem fado, pro foetore thuris futviflimi ni- 
doris fragrantiam vclut ex aromatibus ejus 


rum, exuiem apud Cappadocas,hoftcm pu* 
blicum publico gladio perimendum. Hia 
didis gladiatores fufeipientes eum portave- 
runt in navim , quod corpus ejus erat valde 
laceratum , ferine membrorum compage 
diflolutum , velut exanime videbatur. Dedu- 
centes igitur cum mari terraque poft aliquot 
dies, longo. itinere confcdo, pervenerunt 
Cxfarcam, ubinodu Chriftus Dominus ap- 
parens per vifum , beato Mer.cur.io dixit i 
Veni jam , miles fortiflime , hic fortitus re- 


exhalavcrunt membra. Talia per patientiam D quiem, hofte. de vido, certamine confum- 


Decius percontatus cum exultatione .• Ubi 
eft , inquit , medicus tnus Chriftus , a quo te 
fanatum fanandumque pollicebaris i Adve- 
niat nunc & opituletur tibi. Locutus eft enim, 
quod & de fomno me excitavit. Beatus Mer- 
curius, qui in bello fortis cxtiterat,fedfortior 
in paffionibus permanens, ita refpondit : nem- 
pff Chriftus meus omnipotens invifibiliter 
folo didu eunda reftaurat. Quod fi noluerit 
meis mederi ftigmatibus , certiffimum tibi 
fit, cuilibet prius acerbiflimx morti caput 
objedabo , quam vaniflimis frivolis tuis , in 
quibus dxmonia delitefcunt facrificabo. Li- 


mato, fufeipe vidorix prxfulgentem coro- 
nam. Cumque hoc diceretur , protinus he- 
rili prxfentia confolidatus evigilavit, quod 
beatiffimus martyr facili conjedura intcl- 
ligcns, ibidem agonis fui ftadium explen- 
dum , tunc ait gladiatoribus : Perficite citius 
quod faduri veniftis , nam me Dominus 
meus Jesus Christus hac node ad trium- 
phalem palmam vocavit . hic etiam mei cer- 
taminis finem dedit. Vcrumramen advertite# 
non vos lateat quod vaticinabor , nimirum 
fciffe juvabit : Licet imperator vir crudelif- 
fimus meum fanguinem fiticrir , fed ftatim 


cet enim tunc momentaneis me peruris in- ^ atro obrutus gurgite bibulus fine fine fatia> 


cendiis , fed tu perpetuis gehennx ignibus 
fine fine conflagrabis. Hinc Chriftus meus 
ineffabile mihi refrigerium & inremcdiabilcs 
tibi decrevit cruciatus in xternum. 

14. Crudcliflimus interea Decius prxee- 
pit cum altius verfis vcftigiis fuis fufpendi , 
& collo ejus inditum graviffimum lapidem 
pendere , ut pondere fuffocatus , Chriftum 
invocare non valens forfan ejus animos fran- 
geret. Sed adjutus Dei gratia fortiflimus 
athleta, multarum horarum curfibus in hoc 
perniciofiflimo fupplicio perdurans , ipter- 


bitur, & ‘licet extorrem, me obtruncatum 
profcripferit : fed indignus excquiis fcpul- 
tura carebit. Quibus didis , dcin acclinis inter 
verba orationis extenta cetvicc, mox excifo 
capite migravit ad Chriftum Dominum fep* 
timo calendarum Decembriarum, regnante 
Domino noftro Jesu Christo, qui cum 
Patre & Spiritu-fando vivit & regnat in ii fr 
cula fxculorum. Arnen. 

w 

sp 


Digitized by 




HISTORIA 

CORPORIS SANCTI MERCURII’ | 

C^SAREA DELATI QUINTODECIMUM, 

♦ . 

ET EXINDE BENEVENTUM. 

\ 

Ex mf cardinalis CafanetA eruit MabiUonias. 


Anno 7«. Y jT 1 Ranflationis equidem corporis 1 ^ 
ne^fe^acft* I beati Mercurii , qua tranfve&um 
corpori* s. M «ft Quintodecimo Beneventum , 
^«cur i i & ad S. Sophiae bafiiicam deportatum, in 
10 ' praefenti tempore folemnitas celebratur. Val- 
de tamen «fle conveniens narrationis feries 
poftukrc Videtur , ut qua occafione ipfum 
iacrum corpus Cxfarea Cappadociae , ubi 
primo humatum extiterat, Qjjintodecimo 
delatum fuerat, innotefeat. Imperator Con- 
ftantinopoleos Constantinus, qui & 
Constans eft nominatus , concipiens animo 
dtaliaqi a Longobardis invafam , fub fui di- 
tione imperii revocare , illis extorribus & 
expulfis , exercitum numerofum ad tffe&um 
A Conflante fui propofiti praeparavit. Sicut autem Ro- 
imperatore , man ^ principibus uni veroDco non fubditisj 
- . effer, depor- m expeditionem proncucentibus mons erat 
«tur in exer- f ccum deferre fimulacra , in quibus deos 
“* falfos invocarent fibi in praeliis fuffragatis 
Nota, ita Cxfares Chriftiani pergentes adverfus 
hoftes imperii debellandos, corpora fando- 
rum habere 'confueverant comitatui eorum 
dumtaxat qui extitifienc in feCulo officii mi- 
litaris. Itaque praefatus Auguftus extermina- 
turus. armis, uti di&um eft , Italia Longo- 
bardos, robuftiflimi athletx Chrifti Mercurii 
juxta prxdecefforum confuetudinem , reve- 
/ rendum corpus affumit cum trium fando - 

' rum reliquiis aliorum , ac tribus tradidit re- * 
ligiofis admodum coenobitis diligentifiima 
Quinto de- cura fervahdum. Cumque tali comite & cxcr- 
fenur m <ie * c ‘ tu co Pt°^° bttora contigit Tarentina 5 illinc 
autem caftris motis , Apulix fines ingreditur , 
atque eundis fere civitatibus depopulatis , 
necnon Luceria urbe, utique fecundum fuum 
vocabulum luculenta , folo tenus demolita , 
Quintodecimum eft profedus. Qux civitas , 
live quod Quintus Decimus eam vidricibus 
armis fubjugavic, ob fignum vidorix Quin- 
to-Dccimo ei nomen impofuit : feu , quod 
oculis patet , eo quod quindecim millibus 
paftuum a Samnia , qux nunc Beneventum 
dicitur , a parte aurorar dignofeitur confti- 
tuta / Quintodecimum eft vocata. 


4 / 

2. Erat autem hxc civitas plena populo > Qa*#»eM. 
divitiis affluens &' deliciis, cujus circum- 
ftantia civitatis quam voluptuofa fit & amoe- * 
na, cx geminis fluviis hinc inde fluentibus , 

Arvio videlicet & Caloro , cx irriguis fon- 
tibus , ex virentibus pratis , ex denfitate fil- 
varum , ex fruduum ubertate, ju ipfc poffis 
agnofeere , fi regionem illam velis curiofe 
luftrarc. Propterca gloriofum videbatur Au- 
gufto, fi urbem talem aut fubjugaret invi- 
tam , aut reciperet fpontanee fc dedentem. 

At quia ipfa civitas cx longis retro tempori- 
bus nullius jugum noverat dominantis, im- 
peratori Conftantino non fe obtulit venienti, 
immo modis omnibus eft renifa. Eam igi- 
1 tur Auguftus obfedit obnixius, equitum ac 
peditum copias circumfundens : quam cum 
diutius oppugnaffet, & fui exercitus portio- 
nem non modicam amififlet, tandem ex- 
pugnavit eam , ac moenibus dirutis , humilia- 
vit ad velle. Cujus iuperbus ac lxtus exci- 
dio , urbem adiit gloriofam in civitatibus, 
Beneventum , de ipfa , veluti credebat infa- 
mis, identidem effedurus. 

3 . Verum ftulta fpes ejus & potentia, in Dnmtenlit 
qua tumidus confidebat^coelitus eft ffuflrata. Bencrennim 
Quemadmodum fane imperator xtheris ac 
telluris eamdem urbem obfidionc Conflantis d« Quinto 
Augufti dextra majcftatis eruerit, fideliffimi n“™ ,tema ' 
fervi fui Barbati meritorum obtentu , nec- 
non metu Grimoaldi regis Longobardo- 
rum , qui cum maxima multitudine mili- 
tum in adjutorium fui filii Romualdi Bene- 
neventani principis pro, perarat. Quod quia / 

in vita beari Barbati & in hiftoriis Longo- 
bardorum gentis feriptum plenius reperitur , 
hic omittendum exiflimo , ut ad cxfequen- 
dam materiam propofitam redeatur. Tres 
igitur monachi fuprafati cernentes Auguftuiri . 
immanem paflim exercere malitiam in dc- 
folatione civitatum & caftrorum, in facro- 
rum violatione locorum & everfionc do- 
raorum Dei 5 in nimia humani effufione 
cruoris, tot tantifque malis ipfo comitatu 
fe communicare & efle quafi confentancos 

cum 


Digitized by 


Google 


I 





✓ 

753 TRANSLATIONIS S, MERCURII, 754 

cum moerore interno reputantes , non fc A fapcrnamiriseoptimates,quo$impcratori pe w 
monachos, fed gyrovagos judicabaht. Quo- -renni familiariores ingenria merita reddide- 
circa Caefare Conftantino ad aggrediendam runt , idem princeps fibi amicos efficerer , Qoifc&Sctta 
infignemSamniam properante, illi fimulato non quidem de mammona iniquitatis , fed ;;opbi**<fc.' 

. languore apud difruptam Quintodccimum de divitiis ei divinitus elargitis , eidem pio- 

memoratam quin honorabili almi Mercurii ftudio condidit pretioiam [ ecclefiam ] ad 
corpore remanferunt. Quod imperator fi- exemplar illius Juftinianae Sophiae vocabulo 
nere potuit Conftantinus ; vel quod Bene- infignitam, Jesu Christi videlicet qui vir* 
ventus, quam obfiderc tendebat , non longe tus Sc lapientia primus ab apoftolo nomina- 
diftaret ; vel potius quia id divinitus ageba- tur s in qua fcilicet aede facra illorum corpo- 
tur, quatenus videlicet martyr eximius tranf* ribus quae in refurredionis tempus per egr i» 

lato fuo corpore Beneventum , eam utpote nantur a propria permanente civitate , velut 
fupernorum civium auxiliis indigentem , fuis quoddam humanitatis hoipitium exhiberet, 
meritis tueretur. Prardidi vero tres fratres, B quatenus ipfi eum in tabernacula * terna rc- 
fpiritu caritatis uniti , in afflidionc jejunii ciperent , bonam fuo hofpiti viciffitudincm 
cordifque intmtione beatum martyrem cui rependentes. 

jugem exhibent reverentiam oraverunt, 6 . Cumque jam intra fanduirium illud In s ei ^ c ^' 
quatenus ad ferviendum Deo viventilocum beatos artus duodecim germanorumin unius riiusnfcrrc 
fibi congruum indicarer, altaris memoria pofuificr , aliorumque utriuf- cae,itus mo * 

Ac moniti +• Quibus fandus martyr per fomnium que ordinis beatorum corpora collocaflet , nctut ' 

«fando in ,pr*fto fadus : Optime, inquit, egiftis, nec coelitus princeps optimus incitatur, ut beati 
dcfiamiUi ” a v°bis ipfis hoc., fed divino fcciftis inftindu, Mercurii corpus properet indagate Nar- 

ibifiem 1 » quod vos imperatoris efferi & fcclefti comi- niam : cujus profedo corporis gleba eccle- 

difiant. , tatui fubduxiftis. Eft nempe de meo corpore fise non fuo honori condignae apud ruinas 

„ ab omnium audore difpofituni , uti penes Quintodecimi commendata , virtutum ta- 

»>hanc urbem fuis profedo culpis everfam re- ^ men atque fignorum fertilitatem gerebat i" 

>, conditum fit ad tcmpi/s. Porro vcfter Augu- ubi quaedam fandimoniales juge obfequium 

,,ftus habens animum occupatum multiplici- Deo & fando Martyri exhibebant. Illuc pro- 

» bus curis fua: malignitatis , fecundum occul- ficifccns itaque cum pracfule Beneventanae 

» tum Dei judicium exercendae , mei corpo- urbis , & clero magno , plebis agmine comb- 
uris eft oblitus. Qui urbe quam nunc fruftra tante, corpus domini fui Mercurii illius fer- 

» obfidet derclida , Romana moenia fubintra- ventiffimae Magdalenae inftar requirens, ac 

* » bit ; ibique ccclefias Dei pollutis manibus dicens : Nefcto ubi pofuerunt eum : Princeps 

„ violabit 5 & talibus onuftus rapinis, ut Con- prior aggreditur in nomine domini fofiio- 

» ftantinopolim repetat, Siciliam expetens Bi- nem. Cujus incoeptu ad certatim fodiendum 

» Iantium non videbit , fed Siracufis interime- tam praefui quam ceteri provocantur : fed 

„tur in balneo a fuis. Vos autem meo hic reperiendi fada fodiendi difficultas fpem fere 

nomine fabricate bafilicam , hic veftrte vita: totam inventionis ademit ; nifi quod habens 

omnipotenti Domino famulatum ante fpa- ^ fpiritumDei princeps, certus erat ac fidens , 
tium exigatis, ut ata eo vitam aeternam per- quia mifcricors Deus, qui fibi defiderium in- 
cipere valeatis. Cum igitur eunda quae fan- quirendi facri cadaveris infudiffet , effedum 

- dus praedixerat accidiffent, fratres illi gloriofi aefiderii non negaret Sicque nox imminens 

martyris revelatione & commonitione in- diem diremit & ftudiufn. Nodem illam prin- 

ftrudi,B. Mercurii nomini ecclefiam con- ceps ducit infomnem , ac viritim fingulos 

ftruxerunt , refiduis civibus Quintodecimi aggrediens , ut orationibus infiftant non dc- 

defolatae in opem illis pro poffe operantibus finit fupplicarc. Adeft interim in vifione > 

in hoc opus, pro fuorum fcilicet animabus * praefuli fandus, & ne coeptum deferant ad- 

belli certamine peremptorum. Ceterum fub hortatur. Cumque dici fol oriens daret ini- 

limine ingreffus bafilicae corpus Mercurii glo- tium , comperto quod antiftiti fuerat revcla- 
riofi diligentius monachi locaverunt praeferi- tum» praefulis ac principis adhortatu tamdiu 
ptl, fuperponentes lapidem figillatum, ne- labori foflionis iniiftitur , donec thefaurus 
mine penitus* hoc fciente. ' optatiffimus invenitur. Frudu tandem inqui- 

in qua latet . 5. Latuitque corpus honore digniffimum E fitionis adepto , eundorum animis jocundi- 
plla^Awhis iH° l° c o eundis incognito nonaginta quin* tatis immenfitas generatur, alteriufque Jo- 

tegis. que clabentibus annis & mcnfe uno, ufquc fcph offa felicia, hoc eft beati Mercurii filii 

tempora inclyti Arech i s in fxculum memo- videlicet accrefcentis ab Aigypto, id eft a 

randi : quia nimirum thefaurus hujufmodi defolatae civitatis tenebris amoventur, 

auro longe carior atque topazio , rcligiofiffi- 7. Antiftes & coetus ordinis clericalis fc- Corpus Bene* 

mo principi fervabatur : cujus devotio ma- ftivo habitu &c apparatu folemni , priaccps proximalis* 
gis erga corpora facra fervebat in fuam Sam- & optimates ejus ac frequens populi multi- immobile 

niam convehenda, quam cirqt perituras ga- do, inclytum martyrem Mercurium in ju* P etnUHCt * 
fas, quibus avarus inhiat animus, cumulan- bilationibus Samniam deducebant. Eft autem*" 
das. Ut enim viros fandos quofdam quafi ponticulus quidam diftans a civitate noi* 

Vet. Script. & Mon. ampl. Colleft. Tom. /z Eee 



Digitized by 



L. 



7jj HISTORIA TRANSLAT. S. MERCURII. 756, 

multum, quem rivus fu b ter fluens prolabi- A quae ilii voverat, multo ampliora quam pro- 


tur in Calorum, Super quem videlicet pon- 
ticulum bivio tenditur Beneventum, a keva 
quidem ad portam quae Summa dicitur, ad 
dextram vero eft iter ad portam quae Aurea 
nominatur. Cumque plauftrum quo onus 
, fandi cadaveris vehebatur , pcrtranliffet pon- 
ticulum memoratum , fubllitit de repente , 
atque aurigas ipfos affixos quodammodo 
tenuit vis divina. Extemplo antiftes fuos 
humeros cum clero fuppofuit , biga tamen 
perftitit inconcufla, & hoc de mirifici vo- 
luntate Mercurii, proprium, ut reor,cor- 


miferae reddidit. 

p. Armeniam fi quidem ubi ejus extitit pri- A „ ftor 
ma nativitas, & Romam ubi difeipiinatum »eotu fcoru- 
exhibuit Dominp crucifixo, diverfos pro eo tura ' d S ruu ‘ 
& horribiles perpetiens fub Decio cruciatus, &gr?tiwdi. 
efurie , algore , fudibus folo depadis , Cui- p!*^* 
tris , equuleis , igne , fuftibus , ferro , fubulis , 
cauterio , carcere fqualenti & mille , ut iu 
dixerim , mortis generibus laniatus , & Cx- 
faream Cappadoci», ubi vitam immo potius 
cnortcm juguli defedionc finivit , has in- 
quam nobiles civitates Mercurii fandi di- 


pus invifibiliter ac mirabiliter comitantis, g gnatio tibi poflpofuit Beneventc, Illius cr- 
'T J r “ - - go circa te benignitatem propenfius 6 Sam- 

nia rccognofcens , quo te praaeteris urbibus 
adamavit , eo diligentius , cMtne fias eidem 
martyri domus exafpcrans : immo ad hoc 
tuum ftudium enitatur., ut adeo in te fibi 
complaceat, quatenus de te dicat: Hac re- 
quies mea in foculum foculi , quoniam praelegi 
tam. Exafpcras vero tunc Bcncverite Mer- 
curium , fi ejus audorem ad iracundiam non 
defines provocare, fed quid adura 6 mife- 
randa,cum’Dominus Deus tuus a te fiepifli- 
mc in multis & gravibus offendatur. Ccte- 


Ncc mora omnis ordo, fexus & aetas, qui 
intra muros accurrit, tamquam < innumera- 
biles phalanges erumpunt, ut in cleri plebif- 
que copia poli folique accolas diceres con- 
curriffe. Immenfam igitur cleri populique lae- 
titiam cum invento margarito corporis pre- 
tiofi civitatis jam moenibus propinquantis. 
Ingens valde triftitia fubito perturbavit, ver- 
' ia eft in vocem flentium modulatio cantile- 
nx, & gaudium omnium in moerorem, 
faais Sanfto g . Fundunt preces in coelum finguli lacry- 
mofas, ne martyr illuftris Samnium pioprio 


portabile 

redditur. 


fuo corpore mutata divinitus voluntate pri- C rum congregatio fandae Sophiae cxleftibys 


varct. Videtur martyr aures fuas tam cleri 
quam & vulgi precibus obturare: nam rhe- 
da perflabat immobilis. Tunc Chriftianifli- 
mus princeps vehementius dolens , fe quafi 
ad oram littoris naufragari cum opibus ac- 
quifitis , exuit fe infignia principatus, & ve- 
dem induit cilicinam, qux moeftae mentis 
infinuaret aflfedum, atque coram corpore ve- 
nerando excellentiam fuae dignitatis humi- 
lians , obtulitbeato Mercurio dona non pau- 
ca , ditia fatis erga martyrem devotio- 
nis indicia. Claves vero portarum totius 


dedita dilciplinis , in Domini juftificationi- 
bus afliduc te exercens , quae tibi martyrem 
Mercurium fervas, ipfa tibi ftudeas marty- 
rem complacere. Ad ejus namque nomen 
& decus in aula ejuldem fanda: Sophia: ante 
aitarc fandorum duodecim germanorum , 
juxta quod princeps voverat in Domino ti- 
moratus , conftruda eft ara prarftantior, pri- 
vilegiata in celebrationibus divinorum , Sc 
profedo rationabiliter ac decenter : beatus 
nempe Mercurius, qui arte ftrenuus militari 
propter vidoriam gloriolam, quam de copiis 


civitatis cum annuis tributis illi in eodem u barbarorum affatus angelicus eft indeptus , 

Romani exercitus creatus eft princeps, me- 
rito ad tutelam Longobardi populi procu- 
randam , obtinet Samnix principatum : cujus 
fandi corporis thefaurus apud Quintodeci- 
mum abfeonditus , & repertus , repofitus eft 
intra fanduarium memoratum , in ara fuo 
nomini dedicata, anno decimo principatus 
prxfati domini Arechis, feptimo calendas 
Septembris , anno feptingintefimo fexagefi- 
mo odavo ex tunc temporis decurrente , 
quo intra uterum Virginis fervilem fe habi- 


loco obtulit, feque fervum ejus cum om- 
ni vulgo atteftans , ut moveri dignaretur 
Sc ad locum prxfatx aulx digne fibi praepa- 
ratum veniret , effetque totius provincix tu- 
tor atque defenfor. Cum autem birotum ad- 
huc perduraret immobile , promiffionibus 
auxit promifliones : dicens quod ara ubi mar- 
tyr ipfe fe in membris fuis concederet col- 
locandum, altaribus ceteris principalior ha- 
beretur i itaque duobus gradibus emineret , 
ac diebus dominicis in folemniis quoque 


przcipuis in eadem ara facra deberent mi- £ tum induit filius Regis regum , qui cum eo 


nifteria celebrari. Ad hujufmodi fponfionepi, 
& ad orationem , propter fupplicantes vehi- 
culum almi corporis de loco , in quo fue- 
rat divinx virtutis obftaculo retentatum, red- 
dita coepit facilitate moveri. Eximius itaque 
miles imperatoris fummi Mercurius cum 
honorificentia fibi condigna , per portam 
qux Laurea nuncupatur Beneventum ingre- 
ditur, quam elegit. Prxfatus quoque prin- 
ceps , in tam immenfo miraculo altius con r 
fiderans martyris fxpe didi virtutem, vota 


dem in unitate Spiritus fandi vivit & re- 
gnat Deus in fxcula fempiterna. Arnen. 


sin ferti 

* 


Digitized by 


Google 



Circa joo. 
Prologus. 



VITA S BIBI A NI 


SANCTONENSIS EPISCOPI 

AUCTORE ANON Y MO. 


Ex veteri codice mf. Colbertino . 


OBSERVATIO PRAEVIA. . 

IB 1 ANU $ epifiopus, cujus hic vitam, ex veteri co~ 
dice mf. Colberttiu bibliotheca Ante annos fexcentos exa - 
rato , emittimumt lucem, tempore Theoderici regis, qui 
ab anno 419. ad 452. Gothis imperavit, Santfonenfis ec- 
cie fu fe dem occupavit ,fuccejfitque Ambrofio antifiiti , ut 
confiat , cum ex vita ejus (criptore, tum ex breviario San- 
tionenfi: unde emendandi vulgati' indices , qui Btbianum 
Ambrofio praponunt. Hujus autem cum Romano martjrologiomentionem 
faciunt Ufuardus, Ado Viennenfis & antiquum martjroTogium ecclefu 
oAutiflodorenfis hic a nobis editum , Meminit Gregdrius Turonenfis in 
libro ae Gloria Confejforum,cap. 58 .his verbis : Suburbano quoque urbis 
hujus ( Sadonenfis ) Bibianu^antiftcs requiefeit, cujus virtutum moles liber 
qui jam de ejus vita feriptus tenetuf , enarrat Delituit hadenus tn tenebris 
liber ille.: fequens vero e Mojfiacenfi monafierio ubi diu jacuerat pulvere ob~ 
fitus , in bibliothecam Colber tinam feliciter tranfvolavtt , exterfo pulvere lu- 
cenj. aliquando vifurus. An vero idem fit cum libro illo , qui Gregorii Turo~ 
nenfis venit in notitiam , aliorum e fio judicium. Certe antiquitatem ipfius 
duplici ex capite repetere pojfumus. Primo quod f aeram citans [cripturam 
alia a vulgata videtur ujus verfione. Exemplo fit hic locus evangelii Johan- 
nis 15. 13. Majorem hac dile&ionem nemo habet, ut animam luam ponat 
quis pro ovibus luis, cum in vulgata editione legamus, pro amicis fuis. Et 
alter ex epiftola Pauli ad Ephefios cap. 4. 2 8. Qui furabatur jam non furetur^ ' 
magis autem laboret eperando manibus fuis quod bonum eft, ut habeat 
quod tribuat inopiam fuftinenti ,ubi vulgata editio legit : Unde tribuat ne- 
ceflitatem patienti. Secundo cum de Theoderico Gothorum rege loquitur , 
eum non T heodericum fed Theodorum appellat , quomodo eum appellavere 
antiqui fer ipt ores Sidonius Apollinaris , Gregor tus Turonenfis hb. 2. hifi. 
Er ancorum, & Fredegarius , qui proxime pojfeum vixit. 



INCIPIT VITA B. BIBI ANI 
& miracula ejufdem. 

1 . TN exordio mundi nafcentis, ficut dif- 
JL pofitor Dominus univerfitatis fuperna 
coelorum luminaria difiinxit ordinibus variis, 
quaedam vero inferiori , quaedam autem me- 
Vet. Ser ipt. & Mon. tmpl. Ce Beti. Tom. 11. 


diocri , nonnulla quidem eminentiori in ifto 
zodiaco , quod graece Gdakian dicitur , cir- 
culo (latuit ambitu, diverfoque modo eadem 
Voluit propriis corufcare fulgoribus : ita etiam 
fan&e matris ccclcfiae filios variis carifrua- 
tum decoravit muneribus , qui vcluti coelc- 
fiia fidera mundo huic fan&itatis atque do- 
ftrinx lumen infundentes., opaca infidelium 

« Ecci i 


* 


Digitized by 


Google 


r 


759 VITA S. BIBIANI 760 

corda evangelicx praedicationis fplcndore A in confeffionis gratia pfirfcvcravit , curam- 


irradiarunt , abjedifque errorum tenebris , ad 
lumen veritatis qux Chriftus cft , exemplo 
pix convcrfationis & fcdul* inflantia cor- 
reptionis perduxerunt : creditas vero talen- 
torum quantitates in foenore Dominico ex- 
pendentes, prout cuique vires fuffeccrunt , 
lucra exigenti magitbo reportare moliti , 
cui rationem reddituri ne crimen inertis Au- 
dii tandem fubirent ,j®tvigili cura ejus pe- 
cunix infliterunt , & in multiplicem frudum 
augqaang^rc non defliterunc. Sed & hoc nulli 
dubio venit , ut qui (agaciori Audio in Do- 


que (ibi commictam officiofe in divinis cul- 
tibus conferravit , cujus virtutum pretiofa 
infignia laudum prxooniis commendare co- 
nantes , brevitati noftri ingenii tam difficilem 
farcinam attemptare expavefeimus, ne de- 
ficiente & laboris facultate & volucris curfu 
aetatulae tantum opus infe&um atque impoffi- 
bilitate diminutum relinquatur incaflum. Si 
enim per fingula tanti confefloris Aili elo- 
quio elugubrare voluerimus miracula , plu- 
ralitate fuperati veremur expenfum fruftra 
confumcrc tempus , cum a finali meta averfi 


minico quxftu defudaverit, majoris prxmii g extremum limen attingere nequiverimus 


dignitate a Domino non. jubeatur potiri : 
quod ut evidentius agnofeamus, geflorum 
at virtutum tituli ad memoriam reducantur, 
ubi imago eorum fan&itatis ac meritorum, 
veluti in fpeculo humanis obtutibus reprx- 
lentatur , coelefiifque bravii immortale de- 
cus ilJLis pro modulo pix converfationis re- 
eompcnfatum exprimitur. Quanto enim 
quiftjuc in fcn&itatis gratia inter humanas 
pravitates & fluduantis fxculi procellofos 
turbines vivere ftuduit liberior , tanto in 
xthercis arcibus in retributionis dignitate 


fcd ne omnino tanti patroni gefta futurx 
pofteritati ignota fiant , illius fuffragantibus 
meritis ad feribendi officium prorumpemus, 
■multiplicitatemque incomprehenfibilem de- 
vitantes, pauca e pluribus ftridim perfeque- 
miir. Littoreas enim arenarum minutias ac 
grandinum lapillos quis certo valet com- 
prehendere calculo ? Quod ficut mortalibus 
erceptibile femper manebit, ita & prx- 
viri infignia nullus morti debitus ple- 
lingux fufficicntcr explicare valebit. Il- 
lud tamen dumtaxat ledor a nobis expeder. 


invenitur prxftantior 5 & qui numerofiores C ut ejus defiderio, liccc non ad plenum ,' fatif- 
mundialis pompx cordis abjedione perfe- facere cupientes , ortum atque converfatio- 
dius fprevetunt, regixque dignitatis fum- nem per omnia inrcprchcnfibilem glorio- 
mos apices, ut quibufdam contigit, pro vili fiifimi confefloris litterarum apicibus exarare 

coeno duxerunt, illic xterna didatoria , Do- procurabimus: ardua quippe virtutum fafti- 
minofevente, fufeepta , perennis glorix ob- gia quoniam fummotenus attingere imbe- 


tinent fceptrum , de quoriim collegio glo 
riofiffftiram Dei famulum Bibianum affore 
novimus , qui regalibus exortus natalibus , 
labcntjs atque caduci imperii fafces teneris 
fub annis abjiciens , divinis fefe totum man- 
cipavit obfequiis, ut in fenatu codcftis curix 
praemio potiretur arterni regni : cui tanta 


cillitati noftrx prorfus abdicatur , pauca , ut 
diximus , ante oculos exponemus , ut qui 
procerx*irboris comas a folo legere non 
fufficit , faltem dependentia ramufculorum 
brachia quandoque carpit. Nec tamen hoc 
noflrx facultati deputandum fuccenfcmus : 
fed quidquid iliud erit, quod dccurfu prxfen- 


coclitus gratia exigente mentorum qualitate u tis facundiae concinnatum fuerit, ad laudem 
infhnditur,ut & incomparabilis viveret exem- 
plo fanditatis, & multos ad cumulum cen- 
teni frudus promoveret monitis atque fc- 
dulx monitionis incitamentis , qui lumen in 
candelabro feptiformis gratixpoficus, radios 
immenfx bonitatis ac juflitix circumquaque 
fpargebat , verbique divini lucernam pedi- 
bus redorum prxbebat ,per quam cceleflium 
mandatorum poffint videre femitam. Hic 
namque juxta Dominica prxeepta colum- 
bx fimplicitatetn ita cuflodire ftuduit , ut 
nori etiam amittere videretur prudentiam p matris ecdefix loca quofdam exoriri Domi-. 

i* Y I 1 1 - I .* *! l /V • 


& gloriam domini noftri Bibiani praecipui 
confefloris Chrifti referatur , cujus prxfldio 
innifi , aliquid dignum auditui de eodem 
proferre non dubitamus ;& quia hujus proc- 
mii arca non parum litterarum continere 
videtur , reflat nunc ut ad promiffi operis 
exercitium calami articulum convertamus. 

2. Temporibus igitur prifipis, quibus, au- 
gmentante divina gratia , religiofa fides ter- 
rarum fpatia per diffufum quadrifidi orbis 
latus occupare dinofeitur, per varia fandx 


ferpentis. Inter bella quippe exercuit vivere 
pacificus , interque hoftes minarum fecurus, 
ut ejus vitx ac moribus illud Dominicum 
concordaretur : Beati pacifici , quoniam filii 
Dei vocabuntur. Qui ut bonus paftor quon- 
dam pontificali decoratus infula , pro credi- 
tis fibi ovibus corpus fuum barbaricx crude- 
litati objecit, ibi fi petfecutoris gladius in 
necem illius eflerbuiflec, martyrii palmam ar- 
denti defiderio pronus accipere non r< 
nuiflet. Sed divina providente clementia 


re- 


nus voluit, in quorum mentibus cocleftis 
fapientix domicilium collocaret, lumcnque 
veritatis ad illuminationem multorum per- 
fe&c infpiraret : quos variis virtutum diftin- 
guens generibus , alios do&ores , alios vero 
fermonum interpretes, quofdam vero fani- 
tatum operatores, nonnullos autem futuro- 
rum prxeognitores in uno codcmquc fpiritu 
conftituit , qui veluti fuperna luminaria lu- 
men juflitix mundo huic infundentes , fana- 
ticis erroribus Dominicum gregem exue- 


Digitized by 


Google 


7 ) 5 1 SANCTONENSIS EPISCOPI. 761 

runt , omncmquefupcrftitiofx idolorum cui- A 4- Talibus quidem dccpratus gemmis > th tome* 
turx caliginem prxdicando a cordibus infi- cogente, ac fi dici fas cft, rapiemc populo 
dcliuna deterfcrunt i quorum nonnullos fse- urbis Santonicae , unde originis principium ta^mdcpo- * 
r -~ J — fumferat , comes conftituitur , quam non »ie Cieri* 


vitia gentilitatis fupra modum gra flans , per 
mifera fuppiiciorum patibula coelis tranf- 
mifit martyres s reliquos Vero piis operibus 
defudantes, luceque virtutum nobiliter co- 
rufeantes, fanda mater ecclefia in fuo gre- 
mio fovet quieta pace confcflores. 
s. Bibfani 3 . Inter quos clariffimus Dei athleta Bi- 
ii» illa- bianus vcluti' phoebi jubar inter cetera figna 
luculenter emicat, qui regali exortus pro- 
fapia, xterni regis poftmodum fecutus cft 


minus virtutibus quam regimine inter Aqui- 
taneias urbes infignem facere conatur : quem 
principatum potius farcinam deputans quam 
honorem» fpontanea coactus voluntate pc- 
nitus depofuit > fandoque Ambrofio , qui 
tunc temporis cjufdcm urbis pontificatum 
gerebat, fefe commendavit : quem depolita 
capitis coma idem fandus antiftes factis or- 
dinibus confccravit 5 pcrfingulos enim gra- 


— r • — — — — — ' r m**^«*wj vumi 

veftigia. Licet enim ex fucceffione patris , B dus ecclefiaftioos euof ad altiora paulatim 

• 4 : • •_ ; ^ . A / i. 


qui regia poteftate Aquitania regionis jura 
obtinebat, regis digaitarc colendus fuerat} 
non tamen ad regale imperium fanaticis er- 
roribus tunc tempotis implicitum afpirate 
voluit ; fcd potius divinae religioni nefario 
privatum imperio fefe mancipandum de- 
crevit , paternam gentilitatem cum regni 
folio penitus abjecit , & matris religionem , 
quae invito marito Chriftianx pietati infer- 
viebat, maluit totis prxeordiorum nifibus 
ampledi. Cujus patris vocabulum quia pa- 
ganus erat nobis non libuit tangere , ut cujus 


provehens v ad fubdiaconatus ufquc ordinem 
perduxit , ac denique competenti proceflu 
temporis in ordine minifterii levitath confti- 
tuit, quo in gradu, juxta patrum decreta, fande 
& pudice Deo militantem trigefimo xtatis 
fux anno ad prclbyteratus eum promovit 
dignitatem , ubi in tantum fanditatis excre- 
vit cumulum, ut pro incomparabili merito- 
rum excellentia omnes cum faterentur apo» 
ftolicum. 

• II. 

5 . Sandifftmus igitur Ambrosius dignum Drfgnitus a 


o p — ' * ' o * 0 

vita omnimodis extitit reprobanda, cju^c- C luis merius cupiens relinquere fuccelforem , s * Al " brofio 

m Qr — In Amm I i-» I ■ n *■ . . • a 1 1 ^ ^ 


tiam & nominis nota xterno filentio pre- 
meretur per fxcula. Matris vero nomen 
ideo viventi paginx inditur , quia fub habitu 
divinx religionis caftam vitam gerens , gra- 
tum Deo femper obfequium impendifle per- 
hibetur. Erat enim & regia ftirpe progenita , 
& decore pulchritudinis fpeciofillima .quam- 
vis abimpofitione parentum vocaretur Mav- 
Biptiramr & rxola. Hxc poft interitum gentilis mariti 

^ftraituHe P r ^ vato morc ftuduit vivere , filium fuum 

giixu. Bibi anum ad prxdiCBtionem cujufdam fan- 

diffimi viri nomine Marcelli facrofandi la- 
# 


In omni regulari difciplina atque pontificali fcopu». 
magnificentia eum conflituit , fibique vica- 
rium poft ejus difccflum prxelcgit. Poft cuius 
exceflum omnes uno affenfu unaque confpi- 
tatione tam ^najores quam inferiores Bibia- 
num virum juftum & fandum tali honore 
vociferant dignum , nullumque fe alium prx* 
ter cum attellantur excipiendum. : quorum 
fententix vir Dea amabilis obftinatius re- 
clamans indignum fe tanto hono;e adjudi- 
cat , nec eum hujufmodi perfedionis cfle 
autumat cui paftoralis debeatur committi 


vacri fedt expiari ablutione , cui deinceps t> cura. Qui dum magis per multas ambages 

J‘a J r. . ^ Lfr-o/I J : . _ 


tradidit cum docendum fatrarum pagina 
rum eruditione. Qui beatus puer a Deo prxe- 
ledus ita dodrinx fluenta fitiens exhaufit, 
ut brevi temporum intervallo in omni di- 
dafcalica difciplina dodor mirabilis & non 
fblum in litterarix prxrogativa folertix flebat 
aftutus , verum etiam omni cautela terbo- 
rum prx omnibus coxtaneis ejus invenie- 
batur prudcntiflimus , elegantia corporis fpc- 
dabilis , & morum gravitate probabilis. Ju- 
venilem pro natu gerebat xtatem , fcd fc 


excufatus abfcederc putat, tanto ardentius 
incoepta petitione corda omnium inflammat» 
ilii inliftunt flagitando, ille faciem fuam ob- 
firmat abnuendo. Qixid plura 1 Ut crgocom- c^am digni- 
perit vir Deo plenus tantx multitudini nui- 
latenus fe poffc refiftere , locum elegit ubi. 
delitcfccns ignarus haberetur populis , ficquc 
non abrupta montium, non dumoia invia 
filvarum , non cavernas lcopulorum expe- 
tere volens, inter abdita facrarii quod prope 
altare imminebat , latibulum qyxfivit, ubi 


num pro modeftia continentia vincebat dc- E P cr dies aliquot tedus omnibus occultus ex 

! a !_!!• r. J . _ -Iri» r. _ n_: ; n_ 


crepitatcin. Genere notabilis , fed nobilior 
indole fanditatis : qui vitx fux feriem tali 
ftuduit moderari tempera mento, ut tam fubii- 
mibus quam infimis fe xquiparans, amare- 
tur amore germano , quum etiam intra ejus 
penetralium fccrcta mater virtutum pollebat 
caftitss , per quam & infeftantis inimici ignea 
tela frangebat, & bonorum omnia incre- 
menta capiebat , ficquc de virtute in virtu- 


titit. O fandi viri i nfigno meritum nullo mo- 
do altius prxdicandum 1 Quo enim fccretius 
latere fperabat , eo manifeftius fe ubique Detegitur, 
diffundebat. Neque enim urbs in monte po- 
lita abfeondi poterat , neque lumen accen- 
fum fub modio tegi debuerat, de cujus lucis 
fplendorc tota domus ecdcfix aderat illu- 
ftranda. Ex occulto namque Dei judicio luce 
clarius contigiffe patet, ut matrona quxdam,. 


tem confcendens ad fanditatis ufque cui- Benfilia nomine , more foiito ante (aerarium 

men fuccrcvit, & in ejus perfedione non orationi incumberet, cique provida Dei dif 

mediocriter effloruit. E e e iij 


Digitized by LtOOQle 


763 VI T A S. 

pcnfationc latibulum fandi viri manifeftum 
fieret : qui mox ut fe agnitum refcivit , mu- 
lierem ne eum detegeret multimodis peti- 
tionibus exoravit , fed 'precum vota nequa- 
quam obtinuit. Przdida enim matcrfamilias 
licet fonum verborum intra fauciqm concava 
rcpreflfcrit , nutu tamen indicis oculi locum 
tetigit, ac fic eum paffim indagantibus li- 
quido indicavit : qui cum tali occafione pro- 
ditum a fecretiori aditu eximentes , omni- 
bus manifeftant, & ut eorum pontifex fieri 
annuat votis fupplicibus efflagitant. Quo 
comperto , fupradidus vir Dei Marcellus 
regem adit & regis pietatem depofeit, qua- 
tenus fandum Bibianum in omni fanditatis 
probitate virum perfediUimum pontificatus 
apice jubeat fublimari : cujus petitionibus 
regalis mox ut annuit dignitas , concito calle 
iSandonas repetit , accitoque in unum cieri 
atque vulgi maximo conventu , cum magno 
it ordinatur favore ac laudum prarconiis fandum virum 
«pifeopus. in epifcopali cathedra honorifice conftituit , 
ficque , Deo per omnia difponcnte atque 
ordinationi coopcrantc , fandus vir Bibianus 
epifeopus facratur. Quem honorem non atf 
mundialis gloriae jadantiam fe fufccpific glo- 
riabatur; fed potius ad cufiodiendas oves 
Dominici gregis tantum onus fibi impofitum 
fuiffc fatebatur : qui nec honoris profperi- 
tate extollebatur , nec in ullo praelationis 
titulo fe jadare videbatur. Sicque fit ut unde 
inter mortales praeerat , inde e fiam quotidie 
In virtutum incrementa pullulabar. Crefccbat 
enim in eo magis ac magis virtutum excel- 
lentia ; de cujus fublimitate fefe humilians , 
femper ad altiora fanditatis culmina proce- 
debat : cum etiam diutinis jejuniorum par- 
cimoniis corpus attenuabat, illicitas volup- 
tates frangebat, abftinentia potius quam ci- 
borum eduliis vitam prarfentem fuftentabat , ' 
fui prodigus , nullius umquarn avarus , pere- 
grinorum domicilium, pauperum fomentum, 
pater pupillorum , maritus communis fiebat 
viduarum , moefibrum folatium , levamen 
lapforum , portus fugientium , falus argro- 
rantium , juvamen miferorum , reparatio de- 
bilium , atque redemtio frequentiffime ade- 
rat captivorum , omnibus omnia fiebat , ut 
omnes lucrifaceret juxta apoftolicam fen- 
tentiam. 

III. 

Cothoru rcic 6. Dum hsrc igitur & hujufmodi nume- 
Aquitaniam rurn excedentia per beatum pontificem in- 
urbem San. dcfincnter agerentur , Gothorum infandiffi- 
Aomcam in- ma crudelitas atque haeretica pravitas totam 
pene Aquitaniam invafit , fuoque truculcn- 
tifflmo dominio fiagitiofe fubjugavit : cujus 
princeps audorque fceleftiflimus aderat rex 
Theodorus, qui in omni aduum fuorum 
tenore dinofeebatur funeftiffimus. Qui dum 
copias exercitus poft multarum urbium ever- 
fionem ad moenia dirigeret Sandonica, m 
manu forti urbis expugnare coepit incolas. 


BIBI ANI 764 

A atque machinis muros obrutos , vidor obti- 
nuit omnem patriam , ficque ferro , igni & 
rapinis totam urbem depopulans , omnes 
facultates univerforqm inlatiabili cupiditatis 
voragine abforbuit , ac infuper fiaru liber- 
tatis eundos miferabiliter privavit. Denique 
impiiftimorum captus confilio, nobiliores 
atque paterna fupellediii potentiores capti- 
vitati apud Tolofanam urbem relegavit , ut 
cum inedia atque angore crudeliter vitam 
exhalarent, in eorum przdia cenfufque avi- 
dos domefiici ejus irrumperent : quam ne- 
fariam confpirationem confcftim permifit 
t fubfequi & facrilegam adionem. Ut ergo S. Bibiamu 
difperfionem gregis fibicommiffi pius pater VibTrar. 
confpexit , intra cordis penetralia anxiari mediatu, 
coepit, & quo fc vertat, quamve meliorem 
viam confilii ineat, penitus nefeit. Tandem 
vero illud Dominicum ad memoriam re- 
ducit , in quo dicitur : Majorem hac dilctfio- 
• nem nemo habet , ut animam fuam ponat quis 
pro ovibus fuis. Quo fretus confilio com- 
mune cujufvis elegit potius periculum pati, 
quam ut illis perditis ipfe folus vitae frucre- 
tur aminiculis. Sed ne omnino pafiorali ab- 
fentes oves fruftrarcntur diligentia, inftan- 
' tibiis precum votis eas cuftodire non ceffa- 
bat , & quibus corporali fpecie abfens erat , 
animo tamen ac orationum prxfentia inter- 
effc non defiftebat; & ut vinculis compedi- 
tos a nexibus abfol veret, feipfum carcerali 
crgaftuio mancipari flagranti defiderio op- 
tabat , mortifque extrema ob eorum liber- 
tatem fequi non formidabat. Cumque tali- 
bus irremediabiliter torqueretur curis , de- 
mum fibi currus vehiculum parari fecit , 

& fic jam fenio confedus jejuniorumque 
fqualore maceratus, ad jTolofam ufquc pro- 
vehitur. 

' 7. Jam vero przdidae urbi proximus fadus, ProficiTcirar 

populorum devitat conventus , atque in qua- Tol ° rim - 
dani villula commodum fibihofpitium quz- 
fivit fuifque fodalibus. Mane autem fado, 
dum orationis caufa gloriofifiimi martyris 
Chrifti Saturnini oraculum expeteret, cum- 
que pro abfolutionc fuorum civium obnixis 
prccibfts follicitaret , boves qui ejus vehi- 
culo deferviebant furto ademti funt , atque 
jugum domini fui vacuum reliquerqnt. Sed 
ne aliquod damni difpendium tanto inge- 
reretur pontifici , pcrluftratis circumquaque 
femitis , at fempet fuis reciprocatis veftigiis , 
fequenti die iatro rurfus, mirabile di&u ! ad 
hofpitium ejus addu&os boves reducit , pc- 
dibufquc gloriofifiimi confcfforis advolutus, 
commiffi veniam poftulat criminis : quod Erga latrone 
ille patienter ferens , procumbentem reum 
ab humo erexit, omnemque noxam ei pro- fic. 
pitiatus indulfit : quin etiam folito pietatis . 
ftudio pecuniam ei tribuens, commonendo 
atque exhortando ait : Labori tuo valde , 
frater , compatior , quoniam nodis hujus 
excubias in malum duxifti & tempus , quod 


t 


Digitized by 


Google 


% 


7 6 s SANCTONENS 1 S EPISCOPI. 766 

in tuo commodo expendere debueras , in A prxlul lalfata veniis (a) membra quieti ac- 


alienx pecunia: rapacitate injuftc confumfifti : 
quapropter , cariffimc fili , jam nunc a tali 
opere rcfipifcc obfccro , & quia Chriftiani 
nominis infignitus es titulo, juffa Chrifti agere 
femper ftude in omni opere bono ; illud 
eriam te animadvertere commoneo , quod 
omnibus Chriftianis feribit Apoftolus veri- 
tatis praedicator. Dicit enim : *pui furabitur 
jam non furetur. Quid vero fcqui debeamus 
confcqucntcr exponit dicens : Magis autem 
laboret operando manibus fuis quod bonum ejl, 
ut habeat quid tribuat inopiam fu/linenti , Sc 

his didis illius dici vidualem alimoniam ei t 

prxbuit, atque ita Domino lucratum abire B tionem illuc advenerat gloriofus confeflbr 


OJ 


commodaret, & ccce per merita fandi mar- 
tyris fopito regi per vifum aftitit, Sc multis 
cum terroribus concuffit > qui pene exani- 
matus , ut vix a fomnii vexatione extorquere- 
tur, iras depofuit, minas perdidit, fandum- 
que pontificem reverentius habere coepit , 

Sc qui prius truculentus vcfania minator ex- ■ 
titit, dominante Chrifto poft modum mitis 
fupplicator apparuit. Sole enim orto, pro epif- 
copo mifit , cumque ad fe verbis paciferis 
venire coegit; ad cujus benevolentiam per- At^cabc* 
fede impetrandam , poft quxfitam hefternx ca P tiToru,w 
irx veniam, illud addidit ob cujus impetra- llbciutcru 


uiipctc«» 


permifit. 


I V. 


Arege invi- 
tatur & cum 


8. Crebrefccntc igitur fama tanti pontifi- 
cis, ejus opinio regias aures implevit, eique 
pitaf. rC excl fummam bcnivolentiam concitavit:qui ex a£ 
fiftcntibus (Ibi legationem ad eum pacifice di- 
rigens , fuis adefle fecit confpedibus , fami- 
liarique quodam privilegio cum blandicns, 
cum reliquis epifeopis menfx ejus depofeit 
interefle convivio ; & quia Ariana hxrefi rex 
ille pe rniciofe captus erat, religiofus pohcj- 


Chrifti : ut inquit , beate prxful , omneni 
iram mihi indulgeas, fi quid apird nos eft 
quod oculis tuis placeat, tollendi licentiam 
habeas , Sc in tuos ufus vindicandi tibi a no- 
bis traditur poteftas. Qtio audito , vir Dei 
tantam tyranni feritatem a folo Deo mitiga- 
tam agnovit, ac mox vindos fuos petivit, 
omniumque libertatem obtinuit: quibus a 
vinculis atque fervili conditione folutis,re- 
bufque omnibus reftitutis , pius paftor mul- 
tis ditatus prxmiorum copiis , ab impiiffimo 
principe difceflie , urbique Sandonicx fuos 


fex menfx ejus participari mentis intentione cives reftituit. Recipit urbs ablatum civium 

/- I C.J CJ:. na V, !• «_ 1./^. r I ■ 


(pernebat : fed ut perfidiam ejus qualibet oc 
cafionc lenire poflet, non denegavit fcadu- 
rum , quod regia fublimitas peteret. Paratis, 
ergo epulis, rege ceterifque accumbentibus, 
adliftentcs cpiicopi more folito regi pocu- 
lum prxbuerunt , Sc finguli vices luas in tali 
propitiatione expleverunt. At ubi idem calix 
ad manus fandi viri defertur, tangere renuit: 
& quam ob caufam indignanti regi inno- 
Rtgib*rcri-tefcere nullatenus abhorruit : Filiis , inquit, 
Abaete* Um matr * s ccclcfix calice m xtcrnx redemptio- 
edar. nis ad falutem animarum fuarum ptxbcrc 
mei officii efle non abnego, alienis vero fi- 


ordinem , Sc ecclefia pro favore benignum 
excipit paftorem. * 

V\ 

10. Quodam vero tempore, dum barba- Barbaros s*. 
rica Saxonum crudelitas per altos maris cu-/ x ? n « fua 
mulos piraticam exerceret, locaque manti- pcl | it ora . 
ma ferro, igni & rapinis mifcrabi liter depo- «onc. 
pularet, claflcm ad portum qui Marciacus 
dicitur appulit, totamque ejus viciniam fu- 
nefta cxdc abolevit. Inde majoris aufu cona- 
minis fuccenfi, ad Sandonicam urbem aciem 
dirigunt ; quam violenti manu invadere dif- 
ponentes, civiles gazas auferre fe dicunt. 


liis qui a Veritate aberrantes claudicando D ^d r cfiftcndum ergo tantx populationi unius 


mentiti funt Domino , per manus meas fa- 
cris minifteriis confccratas potum tribuere 
indignum judico, ac per hoc tibi, rex, hanc 
pateram inferri indignor : quoniam mori- 
ribus & cultu Chriftianx religionis tramite 
exorbitatus , atque diabolica pravitate imbu- 
tus , nifi refipueris noftro obfequio omnino 
judicaris indignus. Qua» indignatione perfi- 
dus tyrannus tota mente conftcrnatus infa- 
niis furiis exagitatur , ac toto malignitatis 
(piritu debacchatur , immoderatis irarum 
flammis fuccenditur , ac veluti incitus an- 
guis fquammea colla cum trifulcis lingux 
aculeis intumefeit , illatamquc fibi injuriam 
diris ulcifci minatur fuppliciis. 

Rc?«* iram 9. Amotis igitur menfis, fandus pontifex 

Ja‘'uniYi!lmtP a ' at * um deferuit , ecclefiamquc fupradidi 
martyris Chrifti Saturnini facra' vigiliarum 
myftcria celebraturus expetiit ; ficquefadum 
eft, ut dum fequenti node impius rex vino 
tortus Sc ira cubitum pergeret, Sc gloriofus 


civitatis populus non fufficiens , epifeopum 
expetit, & ut Dominum pro tutela rcipubli- 
cx fibi commiffix devotis precibus folliciteC 
prxmonuit , ingenti quippe vallatu muros 
atque propugnacula oblidente barbarico 
exercitu , dum fundis atque tormentis lapi- 
deas moles intra murorum ambitum jacu- 
lari properarent, dumque portas robuftifii- 
ma arietatione concutere tenderent, ccce 
fubito innumerabilis exercitus militix in fum- 
mis arcibus atque per murorum propugna- 
cula adftans emicuit , cujus horrifico ter- 
rore hoftes percuffi , retrocedere continuo 
coeperunt , ac tantx vilionis prxftigio in ftu- 
porem potius quam in rebellationem con- 
verfi funt. Sic quoque vir Domini orationi 
incumbens adverfus inimicos dimicabat, fic 
inermis celeftibus auxiliis pugnabat , ficquc 
folus , domino adjuvante , falas Sc publica 

*\ 

(a) Veniae hoc Joco funt genuflexionc*. 


L 


Digitized by LjOoq ie 


I 


«urat. 


767 V I T A 5 . B 

libertas fiebat , & quibus annorum inftru- ^ 
■mentis non pofle retifti noverat, eos mclios 
abfque cruoris -damno converti nifus eft 
■orando in celerem fugam. Talibus etenim 
bellatorum cuneis barbarica gens exterrita, 
coelitu&per merita fandidimi Chtifti confcf- 
foris Bibiani id adum credidit, paccque ac 
^cnia quxfita , ad navalem portum rurlus re- 
pedavit > atque ita contigit , ut qui urbem 
zelo rapacitatis invaderant , coelcfti correpti 
prodigio eam -incolumem reliquerunt cum 
omnibus quae circa ipfara erant. 

V L * . 

Multis claret i i .Interea-dum haed mirabiliter agerentur, B 
sniraculis. .f ama volans urbes expetit , pontificis excel- 
lentiam vulgo diffundit , miferorum catervas 
excitat., Sc ad communem omnium opem 
ipvitat : cujus inftindu omnis -debilitas ani- 
matur, & ad percipiendum optatx falutis 
remedium accelerare pro viribus enititur. Fit 
ergo innumerus languentium concurfus ad 
fandi viri habitaculum , quos & opibus ad- 
jutos Sc ianitate reparatos remittebat ad pro- 
prium. Ad tadum enim illius omnis priva- 
tio in priftinum reformabatur habitum , cae- 
citas recipiebat vifum , furditas auditum , q 
claudicatio 'greflum , taciturnitas ufum ver- 
borum , & tortuofa paralyfis diredionem 
Leptofum membrofum : inter quos etiam quidam mor- 
bo elephantino miferabiliter percudus ad- 
venit , qui tumore ulcerum & nigredine pa- 
pularum ab humana fpecie fere deformatus, 
vocis etiam cum membrorum liniamentis 
amiferat ufum , folum ligneis tabellis ne- 
'Ceflaria fibi requirebat , quia nullum ratio- 
nis officium formare valebat. Qui cum glo- 
riofiffimi pontificis prarfentix fefe objiceret, 
fignoque ac vifu morbi vitium proderet i ^ 
illico fandus vir pietate dudus , in oratione 
procubuit , atque pro mifeila illius fofpitate 
Dei potentiam totis praecordiorum nifibus 
follicitarc ftuduit : qua completa, oculorum 
acies coelo fixit , tadoque leprofo, ab omni- 
bus morbi fquamrais penitus emundavit , ta- 
lique alteratione miler ille permutatus & 
alter coepit ede , & idem beati viri meritis 
obtinentibus. 

V I I. 

Et puerum ia. Eft & aliud prxdicabilc miraculum, 
yiperxmorfu quod per eius fandi confcfforis merita mi- E 

ufe&uin. , ... , . j 

rabihter patratum huic paginae decrevimus 
inferendum. Puer quidam a vipera percuf- • 
fiis mortiferabiliter inficitur , cujus miferan- ' 
da tabe turgefeens, prx nitniis aculeorum do- 
loribus morti fit contiguus : qui cum ad bea- 
tum virum pene jam exanimis bajularetur, 
ante pedes ejus fternitur, & ut huiemifero 
folitam opem non deneget a parentibus exo- 
ratur. At ille ut erat iemper mifericordia 
facilis., ad orationis ftudium dc more fele 
convertit; qua expleta, mifero accedit, cru- 
cifquc vexillum fuper viperofam percuflu- 
ram depingens, omnem illam peftem tali- 


I B LA FI 7 5 * 

bus antidotis appofite curavit , ficque infufi 
veneni lethale malum per infixa foramina 
foris decurrens , fine periculi detrimento 
ab illius emanavit membris , nihilque ei 
ulterius nocens puerum incolumem dere- 
liquit. Priftinx namque* malignitatis fx- 
viffimus anguis non immemor, hominem 
proprio veneno extinguere defideravit , qui 
prt> Chrifto noftro mortale virus tranfgref- 
fionis infudit, & ficut ei generalem fraudu- 
lentis fibilis incudit necem ; ita & huic infi- 
diofis odiis adhuc plenus conatus eft inferre 
lingularem :‘in cujus verfutam calliditatem 
provida Dei clementia tale nobis contulit 
munimentum , per quod & veteris parentis 
deleretur piaculum , & nobis omnibus fem- 
per fccqrum adeffet tutamentum.£rcxit enim 
adorandx crucis trophxnm , quod Sc injuftx 
cautionis communitus cflet cyrographus Sc 
chriftianx religionis cultoribus xternx com- 
pararetur faluti. Virtute etenim tam pretioft 
fignaculigloriofus Dei amicus undique fretus 
vipeream peftem a puero expulit , totumque 
incolumem parentibus reftituit. 

13. Tunc vero quoniam ad expedienda 
gloriofidimi Chrifti confefloris Bjbiani prx- 
clara gofta , Sc virtutum infignia non teme- 
ritate ingenii, fed potius humilitate mentis 
profiluimus, operx pretium nobis videtur, 
ut qui in minorem relationem operam ha- 
denus impendimus , in majoris meriti ma- 
gnificentia filentio vacare debeamus. Impe- 
ritorum fiquidem feriptorum hoc' vitium 
plerumque fuifle meminimus , ut in levio- 
ribus atque fuccindo fermone prxtereundis 
tanta facetia effiuant,quatinus prolixiori ora- 
tione condigna tamquam fcdi negligendo 
tranfeurrant. Quod quia vitiofum eflfe eun- 
dis patet intelligcntibus , ne & nos in hunc 
laqueum incidamus, media mediocriter con- 
jedabimus , altiora vero Sc majoris diligcn- 
tix indigentia ampliori quadam exequntio- 
ne promulgare fatagemus. Sed jam prxtcr- 
miffis ambagibus, plurimorumque verborum 
digredionibus , ad fandi viri Bibiani , de quo 
nobis totus ferrno eft , virtutes orationis 
ftuenta refledamus, cujus debitores fadi ni- 
hil prxtcr ea qux per cum gcfta comperiun- 
tur interponere huic fermocinationi lummo- 
pere cavebimus, & ne attentioni auditorum 
prolixa diredio txdio fiat, illud cujus caufa 
hxc prxponuntur , ante oculos fidelium fine 
aliqua dilatione jam nunc exponetur. - 

14. Communem viam omni carni fub Mortuam re- 
funereo exitu cuidam ncceffitas aGcidit fe- fricat, 
qui , membrifque letfiali frigore irreflexibi- 

liter rigentibus , datum penitus exhalavit. 
Componitur itaque juxta morem Tabano at- 
que fudarii operimento , levatur feretro , de- 
bitoque excquiarum concelebratur obfequiO: 
inde ad ecclefiam ftipatus undique lugentium 
cuneis effertur , atque inremcdialibus orba- 
torum parentum ululatibus magna domus 

atria 


Digitized by 


Google 


76? SANCTO NENS 

«ria confundantur, facraquc bafiUcx auia a 
talibus fic mugire videtur ftrepitibus. Ut er- 
go tantorum queftuum lugubria lamenta au- 
res fkndiffimi pontificis perculerunt, ingenti 
pietate commotus, tanto dolore compatiens, 

, in fletum 5c ipfc adutum referatur. Accedit 
ad feretrum, & ut omnes ab incoepto munere 
conquicfeant, blande cohortatur, & fic in- 
cumbens orationi divinam potentiam pro- 
futis foiiicitat obfccrationibus. Completa ve- 
ro oratione, ad defundi corpus acfelerac , to- 
tumque fe fuper ipfum effundens, rurfus pro 
ejus reftitutione lacrymofis precibus cocle- 
ftem virtutem exorat. Stupentibus igitur cun- B 
dis qui aderant , verfaque vice prz gaudio 
. lacrymantibus , mortuus oculos aperit , & 
quafi de gravi foporc excitatus fufpirare coe- 
pit : quem facerfandus pontifex linteami- 
nibus quibus erat obvolutus expedire prxei- 
piens , parentibus reddidit vivum , quem in- 
vida mors huic mundo fubduxerat vita: alie- 
num : ficque in vitalem ftatum adprime re- 
ftitutus , pedeftri calle domum rediit vir- 
[ 4 ] bius, (a) qui ad humandi ultimum obfe- 
quium ecclefiar fuerat in latus. Quantus ergo 
per urbis compita fiat populorum concur- 
fus, quantus ad xthera laudantium Deum C 
clamor volutetur , quantxquc lacrymx prx 
nimio gaudio tam admirandi miraculi fun- 
dantur , quis fermonis facundia evolvere po- 
terit in mortali corpore conftittyus» Ynfatia- 
bilibus enim votis undique eundi ad tam 
ftupendumfpedaculumcircumfiuunt.&quafi 
de ultima refurredione veni .... hun£ no- 
vum hominem cernere ambiunt, cundaque 
membra ejus fuperluftrantcs — fingillatim 
palpantes, veluti aliena materia reformata 
fcnfim experiri inardefeunt, innumeris lau- 
dum praeconiis virtutem fandiffimi pontificis 
Bibiani omnes unanimiter prxdicant , cujus u 
meritis tanti mortalibus coelitus conferun- 
tur miraculorum beneficia : tanta namque 
per beatum vicum poterat operari miracula 
orationum fublimitas, ut per earum omni- 
potentem efficaciam , ficut fuperius jam prz- 
libatum eft , tyrannicam Afiani regis fupe- 
raret fxvitiam , & a barbaricx gentis crudc- 
* litate urbem liberaret,delegata ei coelcftis mi- 
v litix multitudine copiofa : orationibus deni- 
que malignorum fpirituum ab obfeflis cor- 
poribus effugavit larvales furias , ac debili lim 
membra invalida reparavit robore , excis vi- E 
fum reftituit, caliginofam oculorum lippitu- 
dinem tali collyrio deterfit , claudos redo 
itinere currere fecit , tabentcfqucleproforum 
artus in novam formam depofitis mactlis 
reparavit , virus etiam infufum a pcrcuffo 
ejecit, nunc etiam inter cetera mortuum a’ 
mortis faucibus mirabiliter extorfit : qux 
omnia per ejus merita Chriftus Dominus di- 
gnatus eft potenti virtute operari , cui COr- 

la) Virbius dicitur quali bis vir , eo quod revocatus ad. 
vitam quali bis vir fuerit. 

Ve t. Script. & Mon. tmpl. Ctllcft. Tom. VI. 


IS EPISCOf I. 

pore & fpiritu fine intermiffione defer viens s 
adhaerebat in omnibus obfequiis. 

I X. 

1 5- Sed ne tanti viri fandiraS unius te- Fic 
gionis coardarctur anguftia , neve ejus vitae omn ' ^g'»- 
«ognitionc extfrnarum regionum ftaudaren-^J!^ 10 *® 
tur loca, multi ex divertis pateibus ad Ut- 
bcm alluerunt confluere Sandonicam , qUi 
'poft perada fux utilitatis commoda , repe- 
dantes ad propria , multa fuis civibus ac con- 
tubernalibus de fando viro receafebant fatis 
admiratione condigna. Unde procaci ftudio 
omnes promifeui fexus tam tfiobiles quam 
inferiorem gradum tenentes, ejus prxfcntiailx 
confpicari inardefeunt , tantique antiftitis bc- 
nedidionibus firmari votis omnibus concu- 
pifcunt ; & quem inopinatum audiebant 
virtutum longe lateque corufcari fulgoribus* 
ejus infatiabili defiderio captabant quolibet 
modo uti affatibus , atque ita contigit , ut ab 
Eois partibus non tam ad exequenda merci- 
moniorum lucra, quam ad prxdidi pontificis 
cernendam prsefentiam negotiator quidam 
adveniret , fuifque confpcdibus quam vehe-* 
mentius poterat fefe infcrret.Quem vir Domi- 
ni, ficut cratblftdus in verbis, benignus in 
refponfis „fuaviflimus alloquiis , mox ut ante 
fe confpcxit , unde regionum extiterac in- 
terrogavit, cujufvc rei gratia hoc advenerat, 
quove nomine cenfererur fari promonuit. 

Qui ut nomen patriamque intimavit, pro- 
tinus ob ejus contuendam prxfcntiam prae 
omnibus huc adiiffe fubjunxit : cujus reve- 
rentiam mente pCrtradans epifeopus ad fc 
divertere fecit , omnifquc humanitatis ob- 
fequium prxbens , familiari quodam eum 
privilegio inter fuos cariffimos conftituit. 

Sicque & verbis cum blandx exhortationis 
& exemplis pix converfationis , ac omni- 
no tam univerfarum virtutum incrementis 
quam corporalis neccffitudinis ftipendiis fo- 
vere non deftitir. 

1 6 . Neque huic tanta beneficia foli contin- 
gebant negotiatorijfcd etiam omnis vigor cc* 
clefiafticus illic ejus quotidianis pafccbatut 
prxdicationumfomentis&pabulo reficiebatur 
xternx redemptionis, firmabatur audoritate 
evangclicx dodrinx , ac fale conditus coelc- 
ftis fapientix,m nullo phantaftici erroris devia- 
batur pravitate. Nam ut fidelis difpenfatot 
fandiffimus prxful ci cvargelici tritici tem- ' # 
pore congruo non ceflabat fubrogare men- 
furam,ne aliqua famis inedia ad coelcftia habi- 
tacula tendens Chrifti familia deficeret in via. 

Vigilabat omni tempore piis ftudiis infiftcn- 
do, ne repente paterfamilias adveniens eum 
dormientem prxoccuparct in qualibet qtiofa 
negligentia torpendo. Qui etiam ovium fibi 
commiffarum ita ftrenuus paftor curam ge- 
rebat, ut & regiminis tueretur cuftodia , Sc 
in fuis adibus imitanda bene vivendi eis 
oftenderet exempla. .Sicque in femetipfo * 

turrem virtutum conftrucre iftdebat» ut cou- 

Eff 


Digitized by L.OOQle 


#> 




77J . y :I T : A S. 

tra .mtwdi ad,vcrfa fortiter dimicando, eis 
etiam quibuspraecffe videbatur , feguraficret 
in omnibus tutela. Crucem vero Dominicam 
in carnis fuac maceratione quotidjanp ufu 
, ferebat, in cujus geftamine Domini dide- 
batur fcqui yeftigia. Quam wdelicct crucoqj, 
juxta divina prxeepta, non falum bajulabatur 
in corporis attenuatione , fed etiam in pro- 
ximorum miferanda compaflione. Ergo fan*- 
ditatis tam duhlime metitum hc diutius aliis 
terrarum provinciis abnegaretur,. divina pro- 
videntia credimus a dium , quod fermon.c 
vulgante proferre nou trepidamus -in ms- 
.dium. 

Sanguinem 17. Sub jejufdpm namque teniporis acti* 
iiiius pulveri cu io q UO ptfcdiftus negotiator beati viridq- 
colligit jMer-Wcftica potaretur familiaritate, ldem ponu- 
c »tot ac pro fex eccldias citcujbat de o|iot.e ? eodem fic 
wratw* ve ' comitante cum aliis negotiatore. Dum ergo 
iter inftitutum perageret, d‘ vino nutu >■& 
poftea compectum .e It , ex abundantia .fanr 
gujs ex naribus ejus guttatjm coepit defluere 0 
atque.cum fuppeditanco permiiccri pulvere, 
quo certi curfus meatum compefcente , hinc 
fefe cum fu is fandus praefui ammovit, ac 
pulla animi confideration» tantum benefi- 
cium aliquatenus perpendit. Negotiator ve- 
ro illius comes itineris , ut tam preuofuiq 
thelajurum fibi a Deo collatui» vidit, pofter 
rius latuit, fandafque reliquias pio amorq 
cum ipfa arena collegit, qqas nitido lintca r 
mine conftringens, in hpfpitjo (uo latenter, 
fervavjt , ac fic pofi paulum ad propria pe? 
means , contubernali focietatc fecum ovam 
ter detulit, ut hoc rdjqijum xvum illius prp 
magni fiat monimento amoris , quem corpo» 
rea nequibat praefentia femper habere prapflo ■ 
fui? redditus vicinis. 

X. 

Sanguinis il- i S. Expletis ergo mercimoniorum fuo T 
[•am P fme* 7 um quarftibus , dum profperis aquilonibus 
nequeunt negotiator ille vela inflavit, patriamque na- 
dzmoncs. Vigio repeteret adunco morfu anchoras fqa- 
pha portum tenente, antequam rupis moenia 
cum facro reliquiarum pignore fubirct velis, 
indiciis Dominus publicare voluit , quanti 
meriti eruor ille exifteret , quem in linteolo 
cum pulverea arena religato, ab occiduis par- 
tibus fecum deferret. Nutu enim divini nu- 
minis cogente , intra urbis ambitum dxmo- 
niaci quidam horrificis clamoribus coram 
* omnibus coeperunt vociferari ,& quafi ante 
confpedum fandiflkni pontificis aftitiffcnt,ne 
cos torqueret poftulare : inter quos horridos 
foaos meritum ac nomen ejus omnibus altan- 
tibus penitus produnt, cundofque tam cive) 
quam fuburbanos de tali relatione follici- 
tos rcddqnt. Tunc illi quorum melior fen- 
tentia menti erat , con filio inito , ad portum 
legatos celeri curfit dirigunt , nautafquq ac 
negotiatores diligenti cura feifeitari prapej- 
# piunt , fi forte aliqua in parte orbis , hujus vo*- 

cabuji quandoque invenirent , virum cnw» 


B J i} AN I 77*' 

A notitiam, ad eos-intojerabilis tjsnmordcfciT<t 
vexatorum . Cundis-igimr ignorantibus , 
que hujufmodi opinionis virum fe.uUaeonus 
attefiantibus vnqgwiatQr fecmn.ccppit 
volutare tacitus famamque agniti pontificis 
revelatam illieo agnovit praeconibus. 
'Querneum turba fidelium, utpotediverfa 
rqgionum loca pcrluftrautem , de pmsdidl 
yiri agqitione , & quiselfet ,ille «Eibianus epif- 
copus diligenti perferutatione percontaren- 
tur , rogabant ut ii forte corporali .lpecic 
prxfens adedet, eis detegeretur, ut ei dignum 
B obfequvorum impeodecetur-munuscujusfan- 
ditatis opinio jam pr*cfiffci;at -ad eorum 
.auditus. Cujus praefe^tiam ille veris dene- 
gans affectionibus, apud .Sandonicam civi- # 
tatemcun? fc nuper vidiffe (anumque difce- 
dens ibidem dimififfe, respondit omnibus. 

£ui illi : Eft nc , inquam , virtus aliqua quam 
.tequm quolibet modo bis de tanto ponti- 
fice advehis partibus J Qyipquid enim illud 
_e(t quod afferas , diabolicus ultra quam credi 
poteff contrcmifcit impetus , ac formidolofis 
^..rugitibus , tamquam in prpefentiaejus , ex.pla- 
^ mat fe cruciari prodidi pontificis virtutibus : 
unde omnes ingenti admiratione ftupcnf-es, 

Ce, qui illis advenis ex parubus, jam nunc ob- 
fecramus , u* fi quid de eo pro hopoce refir ' 
gionis tccum refervas occultum., nobis. A' 
jcias manifeffum, quod pro magno munero 
fufeipidntes,- digno venerabimur obfequio iq 
perpetuum. 

XI. 

19. Agnpfccns igitur mercator illctan- Smgnisiiie 
tum thefaurum non pofie diutius apud fc 
latere, convocatis majoribus in unum, rem pitut. 

) omnem ordine expofuit , ac poftmodum 
cruorem fandum in linteo obvolutum eis 
manifeftavir. At ijli cxuluntibus animis di- 
vinitus collatum libi munus excipientes , 
omnem clerum ac populum utriufque fexus 
in unum coetum congregaverunt, (andaf- 
que reliquias a portu ad urbis mepnia choris 
pfallcntibus turbifquc ante retro gratia- 
Vum adioues excelfis vocibus modulantibus 
deportaverunt : in quarum occurfu omnis 
debilitas in virile reparatur robur, faniras 
aegris infunditur cotporibu? , diabolica phan- ’ 
tafia humanos rugiendo atque ululando dc- 
. ferit artus , tantulquc virtutum florefeit fru- 
‘ dus, ut etiam linguac pledro inexplicabile 
videtur, quid illic pro a mme famuli fui 
dignatus efl operari Chriftus Dominus. Fic 
ergo ibi gloriofus pontifex nomine ac me- 
ritorum virtute opinatifflmus, ubi ufquead 
4i<fffi illum fueFat omnino inauditus , ficquc 
dalliarum populis habetur venerandus , ad 
qups non corporali prxfentja dirigitur , fcd 
tantum in fanguinis fui modica portione 
pratfens efficitur : cujus fanguinis reliquias 
pro virtutum excellentia devoca plebs fum- 
ma veneratione ampleditur, atque facro in 
loco recondens ad tutelam & liberationem, 




t 


Digitized by 


Google 


I 



773 S ANCTONENSIS EPISCOPI. 774 

patri* {pedali gaudio frequentare nititur : A uc eum in fublimitate femper cuflodircnt , 

in quarum fufeeptione Abi atque omni pa-. fuper omnia promonuit} & utfub jugoDo- 

criae magnum credunt adveniffc prxfidium , minie* religionis militantes intemerat* pacis 

fahitarequc remedium , cum & immundos foedera inviolabiliter fervarent obnixis pre- 

fpiritus earum adventam & prxeonifare at- cibus depopofeit, Sicque per triduum illos 

que immenfo terrore confpcxit formidare. in omni fanditate atque coeleftium manda- 

Bibiano ad- zo. Sed ut fandiffimum pontificem pro torum eruditione exhortans, dic tertio prz* 

hac Tivenu mcr itorum culmine Dominus ubique glori- fentibus epifeopis , ac diverfi ordinis clericis, 
icamr. ficarct, ex communi confiho majorum ac poft innumera virtutum mfigma, poft xne- 
minorum conjuratio procedit, ut bafilica narrabilia pietatis ac juftitix beneficia, terrae 
conftrui debeat in honore tanti confeffbris : corpus deponens, coelorum regno fpiritum 

qua confpiratione ad effedum ufquc per- reddidit , ubi cum Chrifto regnans inter fu* 
duda , gioriofus pontifex adhuc fupcrftiti B pernarum virtutum collegia ftola immorta* 
corpore aras promeruit fuo dicatas nomini , litatis decoratur , braviumque perennis vit* 
ubi devotilfima fidelium turba ejus przclara adeptus , zternz gloriz fertis honorifice lau- 
depofeit merita fumma veneratione, innu- rcatur.O quantus omnium per urbis moenia 
merzque virtutes crebrefcunt, fuperna gra- ludus intonat ! O quantus dolor omnium 
tia corporaliter inhabitante. Sic geminatis concutit przcordia 1 quantus gemitus magna 
honoribus a Deo prz omnibus ditatus di- confundit atria, quanta ve lamenta utriufque 
catur fummus pontifex, fic Orientalibus prz- fexus vulgo reboant per urbis ac fubutbii 
fens adeft in virtutum operatione ; Occiduis compita, ferit etiam altus clamor zthera, 
vero non minus miraculis quam etiam prz- ac xmulis vocibus clauftrorum remugiunt 
fenti prxfto adeft corpore. Illos fovet vir- cava penetralia. Pupilli atque orphani amiffa 
tutum gratia, iftos vero lignorum ac prz- paterna vifccra flebilibus vocibus acclamant, 
dicationum inflantia ; in utrifque tamen pa- q viduz generalis fponfi lugent difpendia, fe- 
tronus refulget mirabilis , in utrifque dodor nes fucc imbecillitatis baculum ac fuftenta* 
infignis , in utrifque pater & fovens corufcat mentum voce conqueruntur tremula , miles 
fublimis : ob cujus reverenti* cultum ecclc- omnis firmiflimam dolfcc amififfc tutelam , 
fiam paulo fuperius memoratam, Severus ccclefiafticus vigor paftoralcm lamentatur 
qui tunc temporis Galliarum imperabat po- omnino perdidiffe cuftodiara : quin immo 
pulis, & aedificiis poftmodum ampliavit , &. omnis gradus viventium tanti patroni deflet 
rebus opimis affluenter ditavit , ubi quotidie exccffum , a quo femper omnibus commune 

per merita fandi confefforis tanta virtutum ac (alutiferum opime confluebat bonum : 

vernant beneficia, ut divina ibidem creda- cujus honor & gloria quantx dignitatis ha- 

tur plerumque adede przfcntia. beretur in coelefti patria , ut eundis morta- 

XII. Iibus divina oftenderet clementia , inter ce- 

Eccirfiamca- 21. Inter przclara namque facrarum teras fandorum martyriyn reliquias ad de- 
tonfttuitac a &i° num ftudia , qux in divinis aflueverat D dicationem ecclefi* delatas , gloriofiflimi 
«onfccrari expendere cultibus ammirandz fanditatis confefforis facra bajulantur pignora , ut quo- 
eods przful Bibianus, bafilicam in honore beati rum gloriz participabatur in zthcrcis arci- 
e ° Petri apoftolorum principis conftruere an- bus, eorum focietati in terra pariter ju.nge- 
gelica revelatione ammonetur , in qua ut retur. Merito etenim communi laudum prx- 
pontificalem ledem conftituat idem przful conio celebrantur ih terris, quibus commu- 
miffo a ftellifero cardine legato imperatur : nis gloria, eadem claritas, fimilis jubilatio 

quam cum provedioris jam ztatis fenio permanet in aftris ; hic humanis venerabi- 
confedus miro ac przclaro opere confum- liter honorancur laudibus, illic vero angeli- 
maffet , agnofeens prophetico fpiritu , unde cis ovantur & fublimantur plaufibus. Hic va- 
femper plenus rcfulfit , diem fuzrcfolutionis riis modulationum organis ad fandx matri* 
imminere , mirabili difpofitione ita tacitus ecclefiz gremium deducuntur , illic inzfti- 
deliberavit, ut uno eodemque die &eccle- mabilibus cantorum concentibus zterni re- 
fiz celebraretur confecratio , & facri cor- jr gni ad fublime thronum per angelicas ma- 
poris ejus funereis exequiis ageretur tumur nus evehuntur. Provida enim' Dei difpen- 
latio. Diflimulato igitur proprii obitus tranfi- fatione agitur , ut ecclefiz confecratio & fan- 
tu, coeptfcopos e vicinis urbibus ad tantam darum reliquiarum ubi nunc a fidelibus po- 
dedicationis folemnitatem convocat , & ut pulis coluntur ftatio , necnon & gloriofiflimi 
prppinquum tempus fuz difceffionis nove- confefforis Chrifti fub unius diei folemnitate 
rat , trium dierum adventui illorum ftatuit celebraretur veneranda tumulatio.cujus faccc 
fpatia. Denique accitis fuz familiaritatis do- fpiritus v. calendarum Septembrium trabea 
xnefticis tam fidelibus laicis quam & clericis,' carnis exutus, liber cum angelico exercitu 
pacis ofculum lingulis tradidit, diemque fuz coelorum sgdma penetrare meruit, gloria- 
depofitionis liquido intimavit , & quomodo que & honore coronatus, Chrifto fub prin- 
ejus facra membra tumulo conderent , de- cipc palmam obtinet zternz felicitatis , ci- 
riotavit : de ftatu vero ccclefiaftici ordinis, vifque fuperni fenatus in albo coeleftis mi- 
Vtt. Script. & M$n, *mfl. CoHctt. Tom. VI, Effij 



Digitized by 


Google 


77$ VITA S. DONATI EPISCOPI. 77 6 

liti* adfcriptus , ante majcftatcm addat jugi- rium , virtus eadem , ac potcftas per aeterna, 
ter omnipotentis Patris , cui cft cum Filio focula. Arnen, 
ac Spiritu-fando xquus honor, fitodeimpe- 

VITA S. DONATI EPISCOPL 

Ex mf. Cafinenfi truit Mabillonius, 




Crrr. «anum Es I DERANT I tibi , femttla A 

4 ° 0 * Dei Anaftafia , ut vitam beati 

Donati epifcopi de Gc*co 
in Latinum tranferrem fer- 
monem , videlicet ut merita 
ipfius, qux legendo cupis de- 
currere , melius intelligendo cognofcas > cum 
tibi apertius naturalis locutionis janua pa- 
tefeda , & totum fubtilitatis admiferis fen- 
fum. Nam & mihi hanc rem infruduofam 
efle non arbitror , (i tanti viri virtutes, qu* 

*f. grsccij. non n j{i gratioris* litteris continentur, per 
me etiam latine feribantur leporibus. Ora- 
tionibus ergo tuis adjutus , feda , ut dixi , de g 
alia in alia lingua libri tranflatione * reli- 
gioni tus direxi , ut habeas quod & libeq^ex 
legere , &. legendo religiofe poffis irqit^fe. 

Temporibus Theodofii principis erat in 
provincia Syris veteris in civitate qus dici- 
tur Euria fandus Donatus epifeopus. Sub 
ipfius territorio civitatis , cft poffeffio qus 
dicitur nomen Iforia , in qua cft tranfitus 
publicus. In ipfo erat fons aqus tam no- 
xius, ut fi quis exinde biberet, ftatim mo- 
reretur. Quod audiens homo Dei Donatus, 
convocatis ad fe dericis dixit : Fratres ca- „ 
riffimi , accepto fendo evangelio & crucc , ^ 
eamus ad locum fontis > & oratione fada , 
dcprecemur Dominum , ut effugetur malunt 
quod in aqua cft. Et quidam timore reccf- 
ferunt, quidam vero fecuti. Cum ergoper- 
veniffent ad locum, ftatim tenebrato nubi- 
bus coelo, fulgura ac tonitrua terribiliter ir- 
ruperunt, ita ut aqua fontis & ipfa quoque* 
animalia metu effugerent. At homo Dei 
.Donatus vedus afello , intrepidus proccffir ad 
locum aqus : unde exiens draco immanis 
ingenti impetu venit in occurfum ejus, cau- 
daque pedes involvit afelli , reliquo fe con- ^ 
tra Donatum erexit volubile. Quem Dona- 
tus , feda oratione ad Dominum , uno fe- 
riens verbere flagelli , extinxit draconem. 
Tunc convenit populus in unum , & in ftrue 
lignorum ingenti compofita immenfam bc- 
ftiam de fonte fublatam fuppofito igne con- 
fumfit. Tunc enim nimio labore defedus po- 
pulus, coepit ficis ardore fatigari, & tamen 
non audebant adhuc fufpedi. fontis poculum 
appetere. Approximans autem fonti homo 
Dei, fada ora,tionc , Donatus orarium fuuu| 


plicans in circulo, pofuit in terra , ipfeque 
rediit ad turbas, dixitque puero fuo , Ac- 
cipe ftolam & vade ad locum , ubi me vi- 
difti ante modicum flare orantem , & in- 
venies aquam , quam hauriens affer ut biba- 
mus. Vadens autem minifter juxta verbum 
ejus , invenit fontem aqus novum , quam 
hauriens detulit ut biberet. Qui gratias agens 
Domino, benedicens bibit, dedirque om- 
nibus in circuitu flantibus, fimiliter oravit 
& pro fonte 'priori , & curatus eft ; utrorum- 
que fontium aqus humanis ufibus feluber- 
rims fedx funt, &c. 

Poji multa alia ; Rediens ad locum ubi 
draconem occiderat , defignavit oratorium 
fibi ad fcpukuram , ubi & pofitx funt reli- 
quis ejus. 

In eodem codice habetur paffto S. Fortunatu 
virginis & martyris , cum hoc prologo. 

Sandorum martyrum paifiones idcirco 
mindris habentur audoritatis , quia fcilicec 
in qUibufdam illarum felfe inveniuntur mixta 
veris. Et quamquam in aliis parum fit felli- 
tatis, in aliis tamen parum eft veritatis. Pau- 
ciffimx vero rcftant , qus totum quod ve- 
rum eft fonant : & alis quidem honefto , 
ali* autem rufticano funt ftilo prolarsc. Unde 
fadum eft , utquidam tradatorum dodiflimi 
quafdam ex ipfis vcnuftx pulchritudinis vc- 
racifque dignitatis ftilo refumerent atque 
corrigerent : ficuti reverend* memoriae Am- 
brofius' Mcdiolanenfis civitatis- epifeopus , 
beaciffimx Agnetis virginis paflionem poft 
alios iterato proprixque locutionis dida- 
tu ad fandimoniales feminas feribens pro- 
tuliffe invenitur. Sicuti beatus quoque Gre- 
gorius papa Romanus de gcftis fands Feli- 
citatis & filiorum ejus in homeliis fadum 
jecolit. Ego igitur tantorum virorum au- 
doritate provocatus , tuifquc fimul venera- 
bilis pater Stephane , crebris exhortationi- 
bus animatus, paflionem fandiflimx virgi- 
nis Fortunat* hac ratione ftilo prOpris lo- 
cutionis exprefli, fuperflua fcilicct rcfccans, 
neceffaria qusque fubrogans, vitiata emen- 
dans , inordinata corrigens , atque incompo- 
fita componens : qus in tantum erant ab- 
furda,.ut cum fidem ejufdcm paflionis vel- 
lem exprimere , nihil poffem de illius verbis 
adlumcre. Ec tamen nifihanc prius vitiatam 


Digitized by 


Google 




r 


777 VIT;A S. DONATI EPISCOPI. 778 

legUfem , emendatam edere nullatenus po- A In fine ctdicis hne leguntur. 
tuilicm. His itaque ncceflario breviter ftri- Hunc librum feriptum anno Incarnationis 

dimque pracja&is , ad textum promiflae nar- mx. indi&ionc vm. feliciter. Martin us pcc- 
rationis veniamus. cator & feriptor libri hujus , habebat in con- 

Igitur facratiffimar virginis Fortunatae vcrfionc monachorum annos m. 

Caefarea Palcftinx ccfpes & patria- fuit, &c. 

VITA S APOLLINARIS 

. « 

VALENTIAE AD RHODANUM EPISCOPI. 

AUCTORE ANONYMO COAEVO. 

Ex mf. regin* Succi*, nunc Vaticano. 

"■ ' »idii r ■ - 

OBSERVATIONES VRJEVIM. 

IT^AAd S. Apollinaris Valentin* urbis ad Rhodanum 
epifeopi , Roma defer ibi curavit APabillonius ex mf. codice 
regina SuecU. Audor anonymus at at em fuam indicat 
non fi mei, cum teftem fe oculatum' eorum qua narrat 
non uno profitetur in loco. In confpedtu Arelatenfium 
urbis Rhodano famulante pervenimus, inquit num. 7. Et 
numero 9. agens de Paragorio, qui Sancto alapam inflp* 
xerat: eum qui vindtus fuerat locum tenere vidimus inconceflum, indi- 
gnantibus nobis. Denique num. 10. Ad matutinas laudes nobis confurgen- 
tibus. Ex quibus patet audor em non modo coavuni , fed etiam Apollinari 
ipfi familiarem 'extitijfe Hinc colliges quanti vita ifta , etfi brevijfima , ah 
eruditis piifque viris aflimanda fit. 

Porro duo potijpmum ex illa di [cimus , primo exodum in epifeopatu ab * 
Apollinari tempus , nam cum de morte divinitus pramonitus .confiscer dotes 
& propinquos vifitavit , trigefimum quartum pontificalis officii annum com* 
plebat. Secundo Sigijmundum regem , quemecclefia fandorum albo infirn 
pfit, primis regni fui annis non adeo compofitis fuijfe moribus. Et certe cun* 
Gondebaudo Burgundionum regi Amano fuccefierit, eadem tabeinfedum 
fuijfe non dubitamus , cum thronum afccnait regium. Ab Avito Viennenfi 
pr&fulc S. Apollinaris fratre , ad fidem catholicam converfum fiuiffe audor e fi 
Agobardus Lugdunenfis antifles , eo in opufculo quod adverfus Gundebaldi 
legem confer ipfit , cui concinit Ado Viennenfis epifeopus in Chronico , ubi ait 
Sigifmundum regem in fide pietatis eruditum fuifie a S. Avito. Ad cujus 
etiam fanditatem non parum etiam contulit re delita fibi a nofiro Apollinari 
finitas. 

Porro Apollinaris Ificii Jenatorii primum viri ,pofica Viennenfis epifeopi 
filius fuit , fratrem habuit S. Avitum Viennenfem antiflitem, for orem Fuf 
cinam Deo facratam. Sub fer ipfit concilio Epaonenfi anno 517. Extant 
ad eumplures inter Aviti epiflolas , firipu fcilicet n. 25. 54. 63. 78. 

& 79 . 



Fff iij 



Digitized by 


Google 




779 


VITA S. APO 

A 


Circa jto. 


'Q 

non lolui 


ris genere 
nobilis* 


Incipit vita bcatijpmi Apollinaris 
tpijcopi Valentini civitatis fuper 
fluvium RhadanL . 

Uantum fc omnium vita fan&Orum 
beatis a&ibus facrifquc virtutibus 
mon loium praffenti darificavtt in farculo, 
fed aeternitatis quoque faeculis extulit in fu- 
turo : tantum fidelium fenfibus reatum abu- 
fionis exhibent , fi linguae taciturnitate dc- 
negatis praeconiis megligantur. fit licet fuffi- 
ciat cis praefentia gaudia laborum vicifle 
compendiis , tamen memoriae fraudantur a' ® 
pofteris , fi fucctdentibus Taecqlis viyaciaTa- 
da filentio Jenegentur; & licet orbis totius 
lpatia geftorum admiratione compleverint,- 
&; nullus fit Chriftiani hominis locus , qui. 
aut electorum gloria carcat , aut operum 
felicium laudes ignoret , tamen nos admo- 
nent Apollinaris fummi fada pontificis, 
ne praetereat. Jidulitas v orhi, quod nequit— 
Hngua exaequare fucceffibus. 
s. a pollina- 2. Igitur beatus Apdttifi.tRis Valptitinae 
urbis cpifcopus, apud Viennam & natus & 
inftitutus eft, qui nobilis genere , orni con- 
fpkuus , natalium titulos mentis faftigiatroncC 
fublimans, dum paftoris cura gregem fibi 
creditum paterna gubernatione foveret, & 
melius cum confiat emicuifie virtutibus , quas 
pro immenfitate geftorum praeterire maluit . 
imperita prarfumtio , ne tanti viri merita in- 
dignis' aggreffa fuffragiis , non tantum mafi- 
darctur didis , quantum verborum confun- - 
derctur injuriis. Tamen quod mundanae r vitae 
propinquante jam exterminio eum egiffe re- 
colimus , tam praefentibus quam futuris fe- 
culis aperimus , ut praedicandis adibus exem- 
plifque gloriofis aemulatione laudabili pofte- ^ 
ritas excitetur. 

Regis inii- 3 . itaque accidit ut quidam ex officio re- 
fncwx^ob gis SiGisMUNDi nomine Stephanus , qui 
cxcomrauni- fuper omnem dominationem fifei principa- 
ftuofium *** tu m g crc ^ at > defunda ejus conjuge , fororera 
uxoris fuae fibi illicite conjugii confortio cu- 
mularet : qua de rc fandi ac bcatiffimi apo- 
ftolici viri Avitus & Apollinaris, qui fe- 
cundum carnem. germani, in Chrifti vero 
opere famofiffitni fratres omni femper in 
tempore , operibus mancipati divinis , no- 
bilitatis eorum cognita: prudentia , dodrinis 
facris fpirith fervente erudit! , fynodalcm in- ^ 
ftitutionem fervantes , cum reliquis pontifi- 
cibus fimul in unum congregati , ipfum.Stc- 
phanum facra communiouc privari fanxe- 
runt , ue calcata fcilicet humanae fragilitatis 
impudicitia, inceftum quod juftitia fuperna 
damnavit, inhonefta praefumtio non audeat 
vindicare. Tunc rex dirae infaniae permotus 
furore , bcatiffimos pontifices , eis infidias 
praetendendo, injuriare non definebat. Sed 
apoftolici atque mirabiles viri, terrenas res 
minime formidantes , imperiis .... armati t 


LLINA R I S 780 

itafe juftitix vinculo nexuerunt, ut quaelibet 
fupplicia-eifdcm inferrentur, ut faeva paffib- 
num tormenta tolerarent. Vifum eft enim 
illis, ut in oppido civitatis Lugdunenfium , 
quod nominatur Sardinia , pariter tamquam 
«xilio deputati , auxiliante Deo , comitaren- 
tur. Videns vero rex ille conftantiam eorum 
incorruptibilem effe , ab ira nori definens , 
prarcepit ut pontifices, qui ibidem habita- 
rent, ad propria reverterentur, & fingilla- 
tim per fingulos menfes regem operire de- 
berent. Sed quia beatiffimus Apollinaris 
in condemnatione Stcpjiani perfeverans vi- 
debatur', ipfum primum ftuduit obfervarc. 

Tunc omnes lacrymis divinam potentiam 
obfecrantes , ne fc derelinquerent , valedi- 
centes, celebrata oratione profedi funt. In Fontem diti- 
quo loco dum vir Dei morarum fpatia nc- 
ccffitatis caufa fuftineret , ab ardenti scftu 
fluenta Rhodani tepefada funt , ut a fiden- 
tibus ex eo aqua potari non poffet. Er quia 
nullus puteus, neque fons, unde aquahau- 
ciri deberet ibidem reperiebatur, beatiffimus 
vir firmans fe Spiritu-fando, de virtutis non 
ignotae potentia fccurus, confert fc ad lo- 
cum a Deo defignatum , &fccretius praecc- 
pit tuis /arculum exhibere : quo exhibito, 
oratione impleta , ait ad cos : In nomine Pa- 
tris & Filii & Spiritus-fandi fiunc locum ape- 
rite. Moxhocfado, annuente illo qui aquas 
fervere jubet , in corde terrae fons exorfus 
eft, & quamdiu beatiffimus pontifex ibidem 
moratus eft , beneficio omnipotentis Dei 
aquam fibi placitam femper habere prome- 
ruit. Poft difccffum vero ejus fons ficcatus 
eft , ut orrines agnofeerent meritis fervi Dei 
fontem ipfum obfcquium fuum detuliffe , & 
ad priftinum curium fuifle reverfum. 

4. Cumque rex ille virum illum apofto- R« cxp»n& 
licum ncc videre vellet , fed magis injurias 
praetendere ftuderet , qui eft meritorum re- febre cui*. 
diffimOrum judex & immenfae virtutis.lau- tur ‘ 
dabilis , celerem ultionem demonftrans , 
contigit ut ipfe rex illico ita vim febrium 
incurreret, ut potius funebris quam vitalis 
efle crederetur. Tunc regina ipfius fide afc- 
ccnfa, alacri fcftinacione pervenit ad locum 
ubi beatiffimus pontifex praefidebat , & avida 
devotione petebat , ut interccffione ipfius 
domni ejus incolumitatis donum reciperet. 

Sed vir Dei abdicata mundanae elationis effe- 
rentia , eundi famulatum omnimodis dene- 
gavit i magifquc regina illa lacrymis pedes 
ejus rigans pofccbat vel cucullam ejus fibi 
prarftari , quam fuper regem fternere debe- 
ret. Vidus fletibus ceffit i quar cum, tribuente 
Deo , fupra virum fuum fiduciali conflantia 
fuiffet expanfa , ftatim effugata infcftgtionc 
febrium , vel fi qua alia impugnatio videba- 
tur , profperitads munus emeruit. His adis. Abeo ren» 
reminifeens rex ille facinus quod admiferat , P«»t. 
licet grandi confufione repletus , tamen exul- 
tans, quod fuffragante pontifice per vefti- 




Google 


r 


7.81 VALENTIAE AD RHODANUM EPISCOPI. 78» 

meati «jus sagmina „ prifiinam meruiffct A vigium* obruta defpftrationc tutfbari , ttntt 


cenicquu &fpka*e-oa, percurrens primum ftu- 
duit -tauti miraculi, tantzquc virentis largi- 
tate iapees , quos Dominus fervo fuo beni- 
gnitatis munene tribuit, ut oculis vifibiHbus 
cern^p mereretur. Agnita virtutis gratia* 
y«nk ad virum Dei , & ample&ens peda 
ejus i coram politus , cura exaltationis fleta * 
veniam poftulabac dicens : Peccavi , iniqua 
getii, dum juftis indigne (sepe intulerim eri*- 
bu lationes. Nam que expugnari nefeit jufti- 
tia coelcftis, hoc xpfo quo impugnat fortior 
cft. O coeleftis regis indulgentia, qui pcc* 


citet potius valde dormientis gubernatione 
fccurus. Tunc quidam dia-conus , Claudio* 
nomine, in parte ipfiws tedtrii refidens, li» 
brum S. Hilarri ledtouis ftudto percurrebat' 
qui respiciens vidit unum ex pueri* nomine 
Alitium, daemonis impugnatione vexari, quod 
non folum perturbatione membrorum , ve- 
rum etiam hinnitu , mugita & balatu peto- 
iwm fatebatur. Cumque c emeret periculum 
navis miferiar iftius fucccffiotte fubmtxutti , 
ftatim fandum importuna aggrtftione a fom- 
iio compulit excitari. Cumque ab eo quo- 


cantium animas non vult perine , fed culpas* 5 que vir Dei tam calamitatis feriem , quarti 


O virtutum gloria, quar per famulum fuum 
Afouunarem , refutatis mundialibus curis » 
gemina gratia claruit virtutis 1 Denique affi- 
ftcos pro juditia io&niam regis tu midamque 
ejus fuperbians reprimit , Sc orationi* ctiedil 
a languore mortali quo detinebatur abfolvit. 
Dignum ergo cft, ut non filendo denegen- 
tur, qua; divinitas in fervis fu is operatur, fed 
populo, credenti > Deo aufpice , patebant. 

De morte di- 5. Ergo, cum pontificalis officii curfutti 
Tisicus ad- tricefimo & quarto anno venerabilis vitae 
«m&cctdo- compleret , fuperna admonitione commo- 
te* & propia- tus , ad vifcndos confacerdotes propinquo f- 


metum prttee dentis periculi cognoviflet , ait 
ad cos iacrymans : Grande certamen trurti _ 
adveriario humani generis nunc geffimtrt ' 
in fopOre : quod iri veritate conflare fublfc- 
quens demonftravit exemplum. Nam dor- 
miens procacitatem repreffit undarum , dae- 
monium ab arrepto corpore evigilans effu- 
gavit, qua virtus ut periculum quoque eva- 
deret vanitatis, per fuum eum Voluit turarie 
prefbyterum 5 qui vix tandem antifthis juf- 
fionc compulfus , Sc manum ei impofOit Sc 
quietem priftinam > difccdcntc diabolo , revo- 
cavit. Etquiaipfe prefbyter impugnationem 


properare, decrevit , dicens ante C dzmonis fepius fuftinebat, hoc magis fatr- 


M 


tranfitum fuum quod tam celeriter immi- 
nere divina revelatione cognoverat , velle fe 
tam liminibus S. Genefii {*) martyris , quam 
confpc&ibus pontificum atque affectibus pro- 
pinquorum praefentanea contemplatione praj* 
bere. Tum iter difpofitum cur fu navigatio- 
nis arripuit. Et quamvis ceteros pernicis Rho- 
dani fluenta terrerent > tamen in iplius fandi 
pontificis meritis confidentes , inter unda- 
rum minas tuti fecundis atftibus properabant, 
ut deditum amnem cafibus„tunc manifeftum 
fit camille periculis. Sempiterni ergo rc- 


dus intendit epifeopus , ut ab eo adverfitafc 
ipfa in nomine Salvatoris ft depelli cOgno*- 
Iceret , quem infeftatione crebra aggreffu* 
fuerat fuperarc : nam uterque fanitate re»- 
Cepra orationibus fandi pontificis in fi peri- 
fotifle fuam falutem perpetua euratiorie do»- 
cuerc. 

7. His adis, dum a eundis grates divfmfc 
potentiae redderentur, in confpcdu Arei a» 
tenfium urbis, Rhodano famuiante , perve 
nimus , ubi fandus atque praecipuus domnui 
Casarius epifeopus , plebis quoque comi*- 


Arelate ho- 
norifice exci» 
pituv 


gis admiranda & non ignota potentia , dum t> tatus obfequiis , pariterque Liberius (m) ptat*- [i 1 

/- • r a • «i • /- 1 l • 1 • • /- 1 • ^ r r\ /V» • rt ' • l a /* ■ LJ 


Agitatas 
roaa 


*- ho ? a . n ' firmatam 

das (edat & 


fuis fandis flumina fubdidic, quifibi quon 
dam aquora patefecit , & fluvius qui morti- 
fera rapacitate terrere prius noverat, jnffiorte 
Dominica didicit famulari. Jamque fomno 
aquarum dcfpeda ferocitas per navigium 
fopore corpora folvebantur : ita ut Sc beatus 
antifles fccuritatcm quam vigiliis meruerat, 
dormitione monftraret , qui tamen viribus 
infopitis, diabolum quem fzpeinfomnitatc 
vicerat, mentis indefeffae aggreftionc con- 
fudit , quod etiam fequens patefecit eventus. 
6 . Namque cum jam in confpcdu nature 
munimine arcem dcmonftrarct 


fcdus officio ftipante circumdatus > Sc fe- 
dulo occurrere gaudio , Sc certis eum c*co»- 
luctc fermonibus , confidentes quod in ad* 
ventu ejus divinam mifericordiam accepif- 
fent. Hoc civitas gavifa prsefidio, populo*- 
rdm cxultavit ftudiis. Hinc S. Apollinari* 
civibus annuens paulifpcr precibus morasitt- 
dulfit , ubi a confangujpcis fuis Partemio (£) 
Sc Ferreolo ( c ) afliduo veneratur occurlri , 
quique pro falutis fuae commodis multis ho- 
noravere muneribus , qux indigentium ma- 
nibus prdpc totum retinuit urbs devota quod 
dederat, in quo loco dum horarum fpatia 
a^Tmoncmab Avcnio, navigium fandum antiftitem quod caritatis caula -protraheret, Arculamia fe- 


['I 

w 


arrepticio fu- g Cre bat , fubitaneis fludibus excitatis edepit 
**** diabolica emiffione vexari, ita ut poflet na- 

(«) Hic Arelate cum facra Chriftianorum in theatro irri- 
dendo repraefentarct > divino lumine illuftratus , & ex mimo fa- 
dus Chriilianus. Salvatoris fidem fuo (anguine oblignavit. 

(S) Exeat apud Cafliodorum lib. 7. Cpift. 6 . Athaiarici 
* regis epiftola ad Libcrium prxpofitum^alliarum fcu przfe- 
€tum prztorii. 

( t ) Hunc Pattemium fcu Pattheniugi eum efle conjicio. 


natrice propiaqua lua invitante , Malfilien- 
fium nos vota fuicipiunt , ubi dum przce- 

qui poftaa , tcfte Gregorio Tutoncofi iib. 4. hift. Franc. c, 
34. fuit epifeopus Gabal nanus. 

(*) Ferreolum illum , curadcm efle exiflimo cum Fer- 
teolo.de quo Sidonius Apollinaris Nemaufum profeftusl b. 
a. epift. 9. ad Donidium ait : Inter agros amoeniftmts apud 
bumanifftm»! dominos Fer r telam p. Apollinarem tempus -w*- 
hsftttofipmum exigi. 


Ma flHiam ac- 
cedens amif- 
fos recuperat 
folidoc. 




Digitized by v^ooQie 


783 VI T A S. APO 

dens memoratus diaconus fcftinarct r a focio A 
itineris Leone nomine , veridica refponfionc 
cognovit , ipfosfolidos , qui clcemofyuis fu- 
perfucrant folato lineo pcrdidifie. Tunc dia- 
conus ille meritorum pontificis fecuritatc 
confidens, ait ad eum fucccnfcndum : Eft 
nobis , ne pereat quod eft pauperibus depu- 
tatum. Itaque revertentes fparfos totos foli- 
dos protinus invenerunt , nec potuit rem 
facra largitione jam pauper um,a renatum quae 
exceperat fraudate congeries. 

'Surdum & 8 . Accidit hic ipfo operante clarum & 

mutum!*- grande miraculum. Nam quidam furdum 

& mutum filium exhibentes, quam gemi- B 
nam calamitatis caufam daemonis afllduitas 
veteratorie nutribat , fuppliciter poftulabant , 

* ait ab hac tribulatione S. Apollinaris ora- 
tionibus fanaretur.qucm ille per prefbyrerutn 
fuum fecretius ecdefiae jufln induci. Ubi 
dumfuiflet oleo fando linitus , ut fuerat pon- 
tificali jufllone praeceptum , ftatim imbecilli- 
tate fubmota , falutis prrmium , diabolo fu- 
giente, promeruit. 

fana*^ r *h 7 ' ^eindeque P°ft dies aliquos cum fa- 

papcrcuticns cerdos ipfq inaequalitate detentus con fu rgc- 

immotusma- rc a£ j deprecationem non valeret. Qui C 

.bcrtatem°rc- dum in lcdulo fuo tolerandae infirmitatis 
cipiu caufa quiefeeret, quidam ex cuftodibus cu- 
biculi Paragorius nomine , daemonio infti- 
gante commotus , ad ledum ipfius infania 
ducente pervenit. At ipfius adverfarii per- 
fuafus audacia , alapa non timuit vultum vio- 
lare pontificis. Quod opus nefarium propria 
religatione condemnans, fadum eft ut pon- 
tificis viribus fuifquc aufibus nederctur. Nam 
grabbato cui admotus fuerat ftatim haerens , ^ 
manfit immotus. Nos vero FedditisDeo de 
more praeconiis, dum cubiculi cellula nobis 
redeuntibus patuiflet , eum qui vindus fta- 
bat locum tenere vidimus inconccflfum , in- 
dignantibufque nobis, cur quod reverentia 
vitari folct, praefumtio vindicaret , caufam 
rei gefta: tam verbis ipfius fancli , quam hae- 
rentis taciturnitate cognovimus. Tunc fcr- 
vus Dei, fugato diabolo, abfolutionem capto 
precibus exoratus indulfit, fadoque in uno 
geminae clarucfe virtutes , ut quem potcftas 
vinxerat, benignitas liberaret. 


LUNARIS. 7*4 

i o. Lcubarcdus quoque archidiaconus ip- Orans creie 
fius fervi Dei eo tempore obfequiis inhae- 
rebat , qui cum ad matutinas laudes redden* 
das nebis confurgentibus defuiflet, & Clau- 
dius diaconus caufam ab eo hujus inofficia- 
lkatis exquireret , remotis ofticiorum fo- 
ciis , follicitudinis voto ad cellulam domini 
Apollinaris , inquit , acceffi , quam cum im- 
aienfo lumine fulgere confpicerem , integri- 
tatem ipfius inveftigare cupiens miraculi, 
ftudio devotionis exarfi, cumque interpa- 
tentes januas inferto lumine videre eunda 
pofte me credidi, quamquam magna clari- 
tate terrerer, tamen quanto fulgor magis cre- 
verat, tanto miraculum evidentius nofceba- 
tur. Nam nofter patronus & pontifex utrif- 
que manibus ad coelum exrenfis, oculis aper- 
tis , vultu ad fuperna pqrredo , mentem 
fequi corpore videbatur, ut fide non dubia 
paterna regna coelorum , etiam corporalibus 
oculis infpicere crederetur. Erantque ante 
cum & poft columnae duae mirabili proceri- 
tate coafpicuar , ardenti lumine radiantes , 
ceterofque fingulos gemino geftantes in ver- 
tice : qua claritate deterritus, & gaudiorum 
magnitudine tremefadus, revertens ledulo 
membra proftravi , tantum enim futn vi- 
fionis ipfius ordine pavendus, ut oculis hau- 
riens aeterna , mortalibus fufferre terrenis fen 7 
fibus coeleftia non valerem. Itaque jacui & 

Vigore corpufculi depreflus laetitiae mole fuc- 
cubui. Tuncfaepedidus diaconus : Et quidem, 
ut narras . gaudiorum timore confcdus 
fed exultare tc convenit , quod cernere mc- 
ruifti vifibus altiora mortalibus. Deus enim 
omnipotens ad confirmanda pedora fide- 
lium fuorurn, tanta incitamenta femper tri- 
buit , ut fuo gubernet imperio. 

1 1. Haec retuli gefta quae memini, quae 
terris magifter ipfe affedans coelos infignibus 
reliquit exemplis. Nim ipfc remeandi tan- • 
tum fpatium confccutus , coelos petens, mun- 
dum quem contemfcrat mox rcliquif. At 
vero Valcntina urbs quem tunc flevit amif- 
fum , urbs decora pontificem deftinaffe ad fu- 
perna afliduo nunc gaudet advocatum. 

Explicit. vita S. Apollinaris epifeopi ecdejia 
Valcntina . 





PETRI 


Digitized by 


Google 


Anno J41 



PETRI DIACONI 

CASINENSIS MONACHI 

PROLOGUS IN VITAM S PLACIDI. 

Ex mf. Cafincnfi eruit Adabillonius. 


OBSERVATIO PRAEVIA 

~T 7 ~ 1 TAM S. Placidi a Gordiano monacho confiriptam ,{A a Petro diacona 
V interpolatam edidit Adabillonius jaculo i . BenediChno jfid ea omnino 
diverja videtur ah lUa quam pofkea vidit in bibliotheca Cafinenfi ab eodem 
Petro compofitam : initium quippe (A finis omnino diferefant. Prologus etiam 
in ea defideratur , in fine epiftolaStephaniAniciennsin paffionem S. Pla- 

cidi martyris. Scripfi 't frater e a Petrus diaconus libellum ae locis fanftis , 
quem Guibaldo feu Usibdldo Cafinenfi Stabulenfi abbati nuncupavit „ 
aliumque libellum de ortu & vita Juftorum coenobii Cafinenfis, cujus tan- 
tum capitulorum titulos deferipfit Adabillonius. 

Et hac quidem opujcula extant haCtenus manu exarata in bibliotheca Ca - 
finenfi, ex quibus hic ea tantam dabimus , qua fila excerpfit Adabillonius 3 
fcilicet Prologum in vitam S. Placidi , epijlolam Stepham Anicienfis, nun- 
eupatoriam epijlolam libro de locis fanftis pramiffam , qua ad illuftrandas 
praelatas Hias U^ibaldi abbatis epjftolas a nobis tom. 2. editas non parum 
juvare potent; denique indicem capitulorum libelli de ortu & vita Jufto- 
rum Cafinenfium . 

Fuit autem Petrus Roma ex illuftri genere natus , patre AEgidio , Grega- 
rii Romanorum patricii (A confidis filio ; quinquennis beato Beneditto obla- 
tus , cum Incarnationis annus 1 1 1 5. volveretur , Girardo abbate Cafinenfi 
monafterium adminiftrante. S. Placidi vitam anno statis fua 2 3 . hoc eft Chrd 
fti j 1 3 3. aggrejfus eft. Lothario imperatori adeo carus fuit, ut ad fi voca- 
tum inter capellanos Romani imperii locaverit, a fieretis etiam eum fe- 
cerit , logothetam, exceptorem (A auditorem Romam imperii. Ador tuo Lo- 
thario imperatore, conjolatorias ad Richizjsm imperatricem feripfit epifto- 
las a nobis editas tom. 1 . hujus collectionis. Redux ad (uum monafterium 
plura conferipfit opujcula quorum indicem habes in Chronia Cafinenfis hb. 
4. cap. 66 . Porro cum Diaconum fi Cafinenfim appellet ubique, merito re- 
darguas Guillelmum Caveum , qui eum Oftienfim (A alios qui Later anen- 
fim diaconum ejficiunt. 

vum metallum dcipicientcs , fuis fub pedibus 
calcent. Quod ego Petrus Cafinenfis archi- 
fterii indignus diaconus advertens, ita te > 
Gregori praefui venerande, jubente. Placidi 
exaravi fandiflima gefta , ut ejus nihil defit 
ex vita, cum aliquid defit ex virtute Agno- 
rum. Enimvjero cum hoc opus vcftra mihi 
injungere vellet paternitas , noftraque exi- 

Ggg 


Incipit prologus Petri diaconi in 
vitam vel obitum S. Placidi 
diftipuli S. Beneditti. 

G Ymnofophiftarum morem ferunt effc 
dodores , ut cum ad laticis hauftum fu- 
tuendum Gangem ad fluvium venerint, ful- 
Vet. Script. & Mon. «mpl. colle tf. Tom. VI. 


Digitized by 


Google 


/ / 

7*7 PETRI DIACONI 788 


guitas propter tanti coenobii perturbationem 
noftrique exilii xrumnas id aggredi rccufa- 
ret , vobifque hoc opus, qui in didandi (cien- 
tia fplendes, impone, re, vellem, veftra faga- 
citas tali me refponfione obftruere coepit : 
* Curinani txdio de Cafmatis ccenobii oppref- 
fione afficeris i numquidnam ncfcis quia 
Si cecidit Sinai mons,quilegem dedit olinr. 
Quod periifle tamen fua munia crcdcrt 
nollim. 

. legula namque manet ‘digitis deferipta 
(aeratis, 

• Tradita difcipulis Mauro Placidoque bea- 
v tis : 

Si rex Antiochus ex auro vendidit aram , 
Lege labore novam Machabaeus reftruet 
aram. 

Lator ait legis ; vobis prsfeptior adfum , 
•Poft mortem quoque nunc dicam claman- 
tibus adfum. 

St fi tantus pater fc prarfeniiorem poft fuum 
*e mundo rcceflumpromifit futurum , cur de 
«talibus perturbationibus triftis incedis ? An 
jam oblivioni dedifti quibus anguftiis qui- 
bufque pcrfecutionum generibus affedi funt 
omnes veritatis praecones ? An mente ceffit 
' a tua quia levitas Jesus Christus Qominus 
nofter fegregavit ad annuntiandum toto orbi 
^vangclium fuum ? Hi enim funt feptem ftel- 
lae in dextera Dei , & feptem candelabra au- 
rea lucentia ante eum , feptemque fpiritus 
Dei feptem tubas tenentes raiffi in omnem 
terram. Numquid nam ignoras quia fervus 
de abfcon(b talento torqueri jubetur? Tantis 
igitur , prarful amande , afiertionibus audus, 
imperio fuccubui vcftro , & ad bcatiffimi 
'Vitam exarandam animum erigere coepi. 
Unde rcor non fine fuperni regis nutu ani- 
mo hoc haefifle in tuo , ut tanti patris paffio 
a Gordiano deferipta transferretur. Nam 
cum ab ipfis B. Beneditfti temporibus in Ga- 
, finenfi gymnafio fapientes quamplurimi fue- 
rint, & iftius paffio de grateo in latinum a 
nullo tranfiata fuiflet, hocque omnipotens 
Deus per nos tempore veftro implere di- 
gnatus eft. Difponebam praeterea opufculum 
iftud ad pTOLOMiEVM Romanorum confu- 
knfi dirigere : fed prius cenfui eum tuo re- 
nitenti cothurno elimare.: veftri tamen erit 
operis, pater venerande, ut fi aliqua non 
aequa ordinis lance protulero, a vobis emen- 
dentur. Nam vicefimum tertium aetatis agens 
annum , difcipulum , non magiftrum efle de- 
cebat. Superni igitur regis munimine fultus 
tanti patris vitam feribere ordiar. 

Incipit Vita. 

, Poftquam fummi regis dignitas lucis fuac 
radio idolorum tenebras pepulit ac procul 
fugavit , multos per orbem ccclefiar fuac do- 
navit viros , qui ceu fidera caelum , ita & hi 
ejus ecclefiam vita ac miraculis adornarent, 
&c. Beftnit. Bcatiffimi Placidi gloriolis me- 


A ritis intervenientibus Domini noftri Jistr 
Christi, nullus ambigat ufque in hodier- 
num diem, pro noftra falute Virginis qui in 
ventrem defeendit , devidoque mundi prin- 
cipe , captivitatis noftra: formam vehens fe- 
cum locavit in arce, qui vivit, &c. 

Hac vita habetur etiam in codice 361 . ubi 
originalis 'videtur. 

Poft hanc pafjionem in codice 449 . {equitur 
fermo Petri diaconi Cafinenfts in paftone S. Pla- 
cidi martyris. Beatus igitur Placidi» ex linea 
Cenatoria: dignitatis erumpens Romana: civi- 
tatis indigena fuit, &c._ 

D Epiftola domini Stephani Anicienfts in paffionetn 
S. Placidi martyris (jr fociorum. 

Sub Sandi Spiritus difeipiina degentibus 
fandis viris qui in ccclcfia Cafinenfi coeno- 
bialis exercent militia: pietatem , Stephanus 
1 Anicienfis indignus & ultimus fervus eorum, 
fpiritum Eliae duplicem promereri Philo- 
fophos coeli vos efle , & cbeleftem philofo- 
phiam profeffos fpiritalc tirocinium veftrum 
docet, & ipfa rerum clamat eledio melio- 
rum. Elegiftis partem optimam cum Maria : 
& de Ur Chaldaeorum egrefli , Atgyptiquc 
C tenebras fugientes , montem fandum, mon- 
tem coagulatum & pinguem , ut Dominum 
Sabaoth videre poffitis , fingularitate conver- 
fationis & vita: fpecialiter obtinetis. Depo- 
lita vetufti hominis cruditate , in coeleftium 
transfiguramini novitatem, & fedentes in fpe- 
luncae oftio, cum Elia: fufpenfis defideriis ad 
aeterna fentire vos credimus fibilum aurae 
tenuis vcfttis fine fono cordibus infonantem. 
Ad folatium peregrinationis & aerumnas tem- 
poralis cxfilii demulcendas foditis diligen- 
ter & ftrenue puteos feripturarum , in quibus 
eft aqua viva, & in node mortalitatis iftius 
tres panes evangelicos exigitis ab amico : ut 
aqua refedionis potati, verique panis foli- 
ditate cibati, in fortitudine cibi hujus mon- 
tem Dei Horcb quandoque (icut viriliter, ita 
& feliciter attingatis. Securi jam de adipif- 
cenda cohabitatione fandorum, viros t:on- 
feffionis & gratiae , qui vobis femitam peren- 
nis Vitae fuis veftigiis cxpreflerunt,ea teneri- 
tudine amatis & colitis , ut quafi commili- 
tones in bello , fed futuros concives in regno, 
divinis cultibus honoretis , eorumque pro vi- 
ribus Jpduaris fimilitudinem pariter & figu- 
ram. Placet vobis imitari qua: colitis , & pe 
fames verbi Dei* quae opprimit terram Cha- 
naam , & fummos etiam patriarchas aliquan- 
do peregrinari compellit, fines veftros vio- 
lenter invadat , poft feripturas canonicas , 
fandorum paffiones & gefta humiliter re- 
cenfetis , & in eis veluc in fpeculo vultus 
nativitatis veftra: refigurare gaudetis. Unde 
& Placidi martyris veftri triumphos pariter 
& agones , qui Latinorum incuria diu 0- 
lcntio fepulti erant, cum apud Gra:cos egre- 
gie vixerint atque floruerint, de Graeco eru- 



Digitized by 


Google 


r 


\ 


789 PROLOGUS IN VITAM S. PLACIDI. 790 

tos produxiftis in hicem, & ut eofdem ftilo A dum quod humana aviditas concupivit, fed 
mediocri editos, verbis ornatioribus & ma- quae Deus arbiter meritis humanis competere 
gis propriis debeam colorare, poteftativx indicavit.Nam cum omnium pravorum graf- 
precis inflantia poftulatis. Audoritatis veftrx # Tante impietate , ccdefix Dei flatus quotidie 


mole depreffus, munus quod tam folemnis 
vox exigit,* negare non poffum : fed timeo 
parti mex , ne pufiliitas pauperafeentis in- 
genii vcftris vifibus impar appareat, quia & 
apud vos novi effe fontem aquae vivx falicn- 
tis in vitam : & tanta eft vcftri hujus mar- 
tyris claritudo , ut eloquio meo infacundo 
latis & tenui, obnubiletur potius quam da-‘ 
refeat. Supponam tanto oneri cervicem 


labefadari cernatur , & fere , ut ita dicam , 
nullus adverfuseos infurgit pro domo Iftacl, 
partim amore , partim timore fecujarium po- 
teftatum : idcirco auguftx memori® domi- 
nus nofter imperator Lotharius veftram be’a- 
titudinem in Cafinenfi coenobio abbatem 
inftituit, ut ea qu® ad corregionem malo- 
rum & falutem bonorum attinent, follicitc 
ac diligenter pertradares, & effrenatos refre* 


qream , & imperii vcflri pondus fubjedis B nares , ac fuperbos humiliares : quatenus re- 


humeris fubftincbo , ut Placidi monachi pri- 
dem, nunc martyris, commilitonis olim vc- 
ftri, nunc tutoris pariter & patroni, fincerif- 
fimam paffionem ca qua poffum Termonis 
integritate perftringam. Non erit opus mar- 
tyrium beati viri rhetoricis fententiarum vel 
ornare coloribus , vel floribus inveftirc , cum 
tantus flt in hac hiftoria pietatis fplendor vir- 
tutum vel operum, ut ipfc etiam proprieta- 
tes rerum , qu® exprimend® funt , fermo- 
nem coloratiffimum extorquere poffint etiam 
ab invito. Nec in nos aliquis Vel nimis dili- 
gens , vel minus cautus devolvere velit ca- 
lumniam, quafi jam fenefeenti in mundo 
novum martyrem inducamus > cum auten- 
ticus fit martyr ifte, non rudis, nec novitius, 
fed antiquus, tefle Orientali ecclefia, qu® 
triumphos illius per Gordianum monachum 
expreffos in grzco Venerata eft ab antiquo i 
& Juftiniano imperatore teftante , qui per fa- 
cram imperii , Vigilio papa» diredam , cano- 
nizari fecit fandi hujus martyris paffionem. 
Nos quoque eorum fequentes veftigia, cx- 
preffam ab eis in Gr®co veritatem reforma- 
bimus in latino : & quafi in via veteri no 


cuperata juftitia , & reftaurata religione, coe- 
tus ecclefiafticus fibi juftc ac mifericorditer 
fervire , ac pro Romani imperii flatu Dei 
omnipotentis clementiam exorare queat.Un- 
de non immerito ab omnibus probis ac fa- 
pientibus diligeris ac veneraris. Nam quis 
tanti viri familiaritatem fpernat, affabilita- 
tem contemnat, induftriam fugiat i Nam ut 
omittam cetera maxima & egregia vcflri in- 
genii munimenta infignia , eundos prxcel- 
lentis Romani imperii fapientesTulliana elo- 
quentia fuperas,& antecefforum vcftrorum 
largam munificentiam omnibus horis mo- 
mcntifque przcellis. Tantis, inquam, feta- 
libus vos cernens fertis redimitum & laureis 
decoratum , itinerarium de locis fandis a 
nobis utcumque exaratum , & ex omnibus , 
ut ita dicam , libris colledum , veftrx pater- 
nitati deftinare curavi , pofccns id a veftra 
eminentia roborari , in quo rogo non didan- 
tis ignaviam , fed materiam attendatis utilli- 
mam. Nec novi vos& incogniti hadenus ali- 
quid in hoc itinerario edifeituros , fed ea qu® 
jam viva voce iliis referentibus qui ad fepul- 
chrum Domini perrexerunt cdidiciflis , vei 


vam femitam figurantes , ita mediocriter in- j) ca qu* per volumina diverfa librorum legi 


cedemus, ut & fatisfaciamus negotio , & au- 
rium veftrarum delicias prolixitate fuperfltfa 
minime vulneremus. 

Incipit prologus Petri diaconi Cafinenfi s ad 
Guibaldum Cafinenfem & Stabultnfem 
abbatem in libro de locis fanetis. 


D Omino fuo ac patri in Chrifto venera- 
bili Guibaldo Dei gratia facri Cafini 
montis abbati , Petrus CaQnenfis diaconus 
debicx obedienti* famulatum. Quanto cu- E folidum vel decorum, fi artifex omnia prout 
pidinis igne , pater in Chrifto venerande , ratio, pofeit non aptet ; fic omnis feriptor 


ftis , nos hic noveritis collegiffe. Qu® autem 
indeclinabilia & immatiia impedimenta a 
perfidis & fceleflis utroque genu claudicanti- 
bus nobis obftkcrint, non jam Deum, ve- 
rum vos ipfos confcios, vos ipfos fideles cor- 
de clamaverim tcftes. Ceterum ad tantillum 
fpatii, quod clargitatc divinx indulgentix 
relidum eft, iftud opufculum coelefti muni- 
ficentia edidi, confidens nihilominus de Deo, 
de noftris xmulis quandoque nobis vidoriam 
collaturum. Sicut enim numquam fit opus 


exarferim, ae quali quantove defiderio, ut 
vos omnipotens Deus de adverfis eriperet 
exoptaverim , ipfum Deum invoco tcftcm , 
quem*mentis abdita,- quem confcientix oc- 
culta non fallunt , quia & de ipfis animi mo- 
tibus generis arbiter creditur futurus hu- 
mani. Sed quia juxta prophetx elogium in 
manu hominis non eft via ejus , nec ab homi- 
ne, fed a Domino greffus hominis diriguntur , 
noftris id facinoribus exigentibus , non eft fa- 
Vet. Script. <$r Mon. ampl. ColleSi. Tom. VI. 


manans multimoda verbofitate nullam ha? 
bebit valentiam edendi feripturam dulcedine 
fertam, prout Horatius ftrenuiffimus orator in 
feriptis fuis reliquit, dicens: 

Omhe tulit pundum , qui mifcuit utile' 
dulci. 

Si poftquam feribere conetur materiam non 
.rimetur. Jam vero Chrifto aufpico hujus 
proemii ifte fit finis. 

Explicit prologus, incipit liber de locis fan&is. 

Gggij 


Digitized by 


Google 


79 i PETRI D 

Status urbis Jcrufalcm pene in orbem cir- . 
cumadus, non parvo murorum ambitu af- 
furgit , quo etiam montem Sion intra 
fe recipit, qui a meridie pofitus, pro arce 
Urbi fupereminct. Major pars civitatis infira 
montem jacet, a planitie humilioris collis 
lita .■ cujus in magno murorum ambitu odo- 
ginta quatuor turres, portas fex- habet. Pri- 
ma porta David , &c. Multa habet auttor ex 
Seda de locis fantfis. 

Notandum efl quod dicit de fudario Domini 
his verbis. Sudarium vero cum quo Chri- . 
ftus faciem fuam exterfit, quae ab aliis Ve- ' 
ronica dicitur , tempore Tiberii Caelaris Ro- 
mam delatum eft. Arundo vero cum qua ca- 
put. ejus perculfum eft & fandalia ejus , & 
lora cum quibus ligatus eft, & circumcifio 
ejus Sc fanguis ejus in bafilica Conftantinia- 
na Roma: venerabiliter honoratur. Aliud 
quoque aliquanto majus linteum in ecclelia 
veneratur , quod fertur a fanda Maria con- 
textum , duodecim apoftolorum & ipfius 
Domini continens imagines, uno latere ru- 
bro , & altero viridi. Circa Jcrofolymam- 
afpera ac.montuola cernuntur loca , & c. 


Incipit ortus & vita Rufiorum ccenobiiCaJsnenJis 
Petri diaconi. 

i. S. Bcncdidus abbas, 
r 2. S. Maurus diaconus. 

3. S. Martinus, de quo Gregorius Dia- 
logorum libro tertio cap. i6. 

4. S. Feliciflimus. 

5. S. Fauftus. 

6. S. Conftantinianus. 

7. S. Antonius fepultus eft cum Conftan- 
tiniano in monafterio B. Mauri. 

< 8. S. Placidus, ejus vita fuo ordine ha- 
betur cum hoc titulo , Incipit prologus Pe- 
tri diaconi in vita vel obitu S. Placidi difei- 
puli S. Bcnedidi. Gfmnofophiftatum , &c. 

9. Simplicius B. Mauri focius in Gallia. 

’ 10. Conftantinus. 

n. Simplicius Conftantini fucceftbr in 
Cafino. 

12. Vitalis. 

13. Bonitus. 

14. Severus. Hic fuit epifeopus Cafinenfis, 
ejus vitam Petrus diaconus dedicat Seniore-, 
do cum hoc titulo : Sandiffimo ac in mona- 
ftico praefidenti gymnafio Seniorecto ab- 
bati abbatum eximio, Petrus Cafinenfis dia- 
conus quidquid in coelo terraque felicius* 
quod avcftra injundus potentia Severi pafto- 
ris egregii vitam orfus fum feribere , diledi 
filii veftri Rainaldi hujus archifterii dia- 
coni folers exegit inftantia : qui nequaquam 
prifeorum tantum libris contentus , ceu re- 
gina Saba habendi cupidus, ita & hic a vcftra 
eminentia defiderat aliquid novi divinique 
accipere, &c. 

. ij. Valentinianus, patris Bcnedidi difei- 


IACO N I 792 

k. pulus poft fandiffimum Benedidum quin- 
tus in Lateranenfi coenobio , quem Bonitus 
abbas deceflor fuus ex concdfionc Pelagii 
^papx conftruxerat, primus ibidem Cafinen- 
fem congregationem rexit. 

1 6. Theodorus poft Valentinianum tertius 
ibidem abbas cfljcdus, vita fanditateque prx- 
darus’, ibidem quievit. 

17. Gregorius monachus Terracinenfis. 

18. Spcciofus ejus germanus. 

19. Paulinus patris Bcnedidi difcipulus, 
Cafini mOrtuus , & fepultus in ipfo loco ubi 
poftea ecclefia S. Stephani conftruda eft. Hu- 
jus corpus Oderis 11 abbatis temporedum in- p 
ventum fuiflet , daemoniacus quidam ibidem 
veniens , confeftim fanatus eft. Tunc abbas 
cum patribus S. Paufini corpus inde elevans, 
in muro ccclcfix S. Andrear apoftoli reveren- 
ter locavit. 

20. Auguftinus B. Bencdidi difcipulus , 
juxta corpus S. Paulini cum aliis duobus fc- 
pultus Gafini , ejus corpus itidem in ecclefiam 
S. Andrcx tranflatum. 

21. Petronax. 

22. Carolus imperator. 

< 23. Radchis rex. 

24. Paulus diaconus Cafincnfis mona- 
chus, innocentix, humilitati, filentioque ul- 
tra humanum modum operam dabar. Ibique 
ufque ad finem vitx ardue fatis ac diftridif- 
fime vixit. Sepultus vero eft in Cafino ante 
capitulum. 

25. S- Apollinaris abbas habetur ejus vita 
cum hoc prologo.qui fic incipit : Incipit pro- 
logus Petri diaconi in vita vel obitu S. Apol- 
linaris abbatis. 

Rcverendiffimo acadcmicifque floribus 
adornato Raynaldo Cafinenfis archifterii 
diacono , Petrus ultimus ejufdem coenobii 
filius bravium perennis vidorix. Enixius ad- 
miranda o.mnibufque laudibus virorum fol- 
lieitudo eft attollere ada fandorum , &c. Tu 
vero, pater in Chriftocariflime,& nimium 
nimiumque ab ipfis, ut ita dicam , crepun- 
diis indiffolubili inevulfibilique mihi conglu- 
tinatus amore , fecundum fuperexcellentem 

& fupereminentem regis tubam eximii 

opufculum iftud a: me (impliciter exaratum,- 
tua renitenti ancipitiquc elimare romphxa 
ne pigeat , &c. 

26. Deufdedit martyr. 

27. Bertharius martyr. 

28. Aligernus. 

29. Guinyzo. Prolixa vita cum prologo. 

30. Januarius. ’ 

31. Lucius Cafinenfis monachus, ab eo- 
dem coenobio egrediens Jerofolymanrrpetiit, 
indeque revertens , primo apud Salernum ia 
quadam eremo, in loco qui dicitur ad Ca- 
vam , aliquandiu manfit : poftmodum vero 
in monafterio hoc loco Albaneta vocabulo 
monafterium conftruxit , ibique cum triginta 
circiter patribus converfari religiofiffimc coc- 


Digitized by 


Google 


7$3 DE VITA JUSTORUM COENOBII CASINENS& 7^4 

pit. Ipfe autem prae cctcris omni vilitate & A 4j. Adam manfionarius. 


extremitate contentus , ita hymili fe officio 
mancipavit , ut farinam in plftrino ad pa- 
nem faciendum famulorum inore difccrnc- 
ret, cum interim de ore illius Davidica eam 
tica numquam ceflarenr, in cujus vitae hu- 
militate & aufteritate ad finem vite perdu- 
ravit. Sepultus vero eft in monafterio Cafi- 
nenfi. 

3 2. Johannes prior. . 

33. Conftantius prelbytcr» 

34- Johannes abbas. B 

35* Johannes abbas» 

36. Felix» 

37- Salvius» 

38. Angelus» n 

3 9- Azo» f * 

40. Johannes Veneticus» 

41. Stephanus Veneticus. 

42. Paulus» 

43. Gregorius» 

44. Raynerius martyr. 


46. Bencdidus Sardorum epifeoptts. 

• 47. Eenedidus prclbyter» 

48. Gauferius. 

49. Theodcmarius prclbyter» 

50. Ebizzo» 

51. Gaudcrius. 

52. Almannus» 

53. Fortunatus» 

54. Alphanus» 

5 5» Guarinus. 

56. Stephanus» 

57. Defiderius» 

58. Petrus» 

, 59. Oderifius» 

60. Bruno. 

Ita i » indice capituU/um . Praeter ei eld» 
gium habetur Randifii monachj fub Defide- , 
rio, Sergii fubGcrardo, Azonis fub eodem 
Gerardo : Gebizonis vita prolixa habetur» 
Item S. Aldemarii prelbytcri Cafinenfis. 



«Asl 



VITA SANCTI GODONIS 


ABBATIS OYENSIS 


IN DIOECESI TRECENSI 

Ex mf codice clarijpmi viri domini Breyer canonici Trecenfis. 


OBSERVATIO PRASVIA. 

U Equentem S. Godonis abbatis Oyenfis vitam accepimus ab erudito viro 
^ domino Breyer, infimis ecclefia C 1 recenfis canonico , qui fuis nos litteris mo- 
nuit , longe diverfam ab ea ejfe, quam ad diem Adan vigefimam fextam edidit 
DanielPapebrochius. Et reverafiprima excipias capit a, qua ex adis S. Wan* 
dr egi fili, cujus Godo nepos fuijfe dicitur , in utraque vita defumta funt , 
quidquid deinde refertur omnmo dijerepat. In edita a Papebrochio vita S 1 
Godo contemplationis ac vita folttaria defiderio Jolus e Fontane Ita motu pro- 
prio recejjijfe , & in valle Oya eremiticam egiffe vitam reprafentatur- : ex 
Breyer tana vero cum monachorum in dies multitudo Fontane lia crefceret, 
ac trecentorum jam fuperaret numerum , Godo S.lF^andregifilijujfu cum 
aliquibus monachis in Oyenjem dicecefis Erecenfis vallem fe. recepit , tbique 
monafterio ac templo fub S. Petri patrocinio extrudo , monachorum pater 
extitit , virtutibus ac miraculis clarus qua apud Pqpebrochium omnino 
fubticentur. • 

Alonafierium autem Oyenfe faculo ix. a Nor mannis , duce Haflmgo 
jolo 'aquatum, refiauravit centum circiter pofl annis Eva,feu,ut legendum 
c.enfet Adabillonius , Emma comit ijfa , quam eamdem opinatur BreyeriuS 
cum Emmajilia Fheobaldi Carnotenjis , Blefenfis & Turonum comitis eX 
Letgarde Roberti Heriberti comitum Trecenfium for ore ; qua quidem 

Gggiij 



1 


79^ VITA S. GODONIS ' 796 

Emma Burgulienfem etiam fundavit abbatiam >tmde & a Balderica coeno- 
bitarum decus appellatur. 

^ s* Ut 1 r 



Petri 

recenfi feminario unitus fuit. 


Yir*m rao 
«allicam ara 
plectitur. 


CoJonis pa - 1 • Loriofus Domini confeffor Godo, 
tria&piofa- \Jir ante fxcularia divinx majcftatis ju- 
P iM - _ dicio prxeledus , noviffimis fxculorum tem- 
poribus mundo datus , fplendidiffimis proge- 
nitoribus , & ( quod laudabilius eft ) ortho- 
doxx fidei fervidis cultoribus, ortus eft in 
Virdunenfi territorio. Extitit nepos prscel- 
lentiffimuviri & Deo digniffimi Wanwlegi- 
sili , qui ex nobiliflima Francorum profa- 
pia procreatus, principis egregii Pipini fuit 
cohfobrinus,.& eundis mundanarum rerum 
& honorum imbutus difciplinis, aregcDa- 
. goberto comes palatii eft conftifutus. Et 
ne ejufdcm viri fandi claram originem al- 
tius repetamus , fatis eft dixiffe, quia cum 
effet a nobiliflimis & ditiffimis parentibus 
editus, non minus fplendldx vitx moribus, 
ac pix converfationis afliduis exemplis fc 
prxbuit nobiliorem. Utquc erat Wandre- 
gifilus Deo & hominibus gfatus dum inter 
feculi proceres degit in palatio Dagobcrti , 
Godoncm fux virtutis participem fufeepit 
infantem , dodrinis coeleftibus potius quam 
terrenis inftrucndum. 

2. Qui cum divina gratia regeretur , eun- 
dos fxculi honores magis fore animarum 
detrimentum reputans, quam juftitix emo- 
lumentum , cum prxfato nepote fuo Godonc 
mundaharum illecebras cupiditatum fper- 
nens , thcoricx vitx fuaves decerpere frudus 
magis elegit > unde fxculi pompis , inani glo- 
rix, curarumque terrenarum ftudiis funditus 
renuntiavit , & in converfationis angelicx 
-normam fub habitu monaftico fe recepit, 
illam quamdiu viveret, conftituens obfer- 
varc, ideoque in monafterium & folitudinem 
abiit, ubi quantx uterque fuerit abftinentix, 
quantx benignitatis , humilitatis ac patien- 
tix quis mortalium valet enarrare? Conten- 
debant ambo divinis officiis viriliter infiftere, 
fegnitiem animi declinare, mandatorum Do- 
mini obedientia rebellem fuperbiam fupera- 
re, animum ab illicitis refrenare, pafliones 
obledamentorum carnalium , qux quotidie 
interioris hominis integritatem fauciant, hu- 
milis confefiloriis antidoto purgare penitus 
& fanare , fupernx & coeleftis patrix amore 
flagrare 5 denique fe mundo & mundum fibi 
Crucifigere. Nec minus dum fux faluti at- 
tendunt , alienx quoque invigilabant jfiqui- 
dem mifericordix operibus infiftere , com- 
paflionem in miferos, pietatem in affiidos, 
folamen in defolatos , obedientiam ad fupe- 
riores , benignitatem in inferiores , omnimo- 
damque proximorum utilitatem, omnibus 
omnia fadi , ftudebaht exercere, ne quando 


A apud Deum de rebus fandis omiffis repre- 
henderentur. 

3 • Piis hujufmodi fpiritualibus minifteriis p™ eo orat 
continuo exercitati , certabant indefinenter 
placere Deo Patri , excmplumque fieri bono- 
rum operum ccciefix matri , necnon & ipfius 
filios frequenti ad meliora commonitione 
lucrari. Studebat etiam beatiffimus Wandrc- 
t gi filus pro eodem fuo nepote , fedulo divi- 
nam exorare dementiam , ne quando ado- 
lcfcens deceptoris maligni verfutia captus 
revocaretur ab incoeptis , fed potius ut ejus 
mentis in Deum amantiffimx augeretur in 
dies conflantia- , nec umquam labefactari 
B poffetejus bene vivendi pcrleverantia. Licet 
enim toto virium fuarum enixu idem egre- 
gius juvenis Godo tam beati viri conaretur 
prxclara fequi vcftigia , -necdum tamen eli- " 
matis adeo fublimium operUm ftudiis, fua 
xquare conamina prxvalebat , cantum feque- 
batur patrem non paffibus xquis. Unde qua- EtTocean. 
dam node cum B. Wandregifilus pro eo to- S cIlcarecra * 
ties repetitis attentiffime precibus ihfiftcrct tur ‘ 
divinx majeftati offerendis, in cellula tali 
negotio apta , eccc incomparabili mirx fua- 
vitatis odore fimul Sc claritate , locus ille 
ccelitus impletur , voxque ad. eum hujufmodi 
perlata eft : Serve Chrirti , in timore Domini » 

C devotiffime, pax tibi femper multiplicetur; 

Certafti bonum certamen hucufque , fem- « 
per his operibus bonis infifte , qux per mc « 
gerulum offeruntur Domino , quia non otio « 
torpentibus, fed in fide & caritate currenti- * 
bus , pervigilique inflantia Chrifto militan- « 
tibus vitx janua patet xternx , qux jam tibi <• 
a Domino referanda eft , ut in juftorum coi- « 
legio gaudiis xternis perfruaris. Nepos au- « 
tem tuus Godo , pro quo creberrimis pre- « 
cibus aures Domini follicitas, vcftigiis tuis * 
ardius inhxrebit, & eundis hujus mundi « 
vanitatibus derelidis , ftrenuus Chrifti miles « 
ad caftra cceleftia fe recipiet : tecum incoe- « 

- pit , in tuis monitis perfeverabit , vivetque « 
u tantx apud Deum gratix & meriti , ut iis « 
qui memoriam ejus devotis mentibus cele- « 
brayerint , & in epidemix mortifque fubita- « 
nex periculis invocaverint , opem celerem ,, 

& prxfidium de coelo benignum Dominus « 

Deus emittat. - * 

4. Hxc audiens , vir Domini , humi pro- Ac ne 
ftratus & orationi attentiffime incumbens , feriam Tfcu 
non corde fuo extollebatur , quia vifitaitone conv«fioac. 
angelica frui meruiffet,- fed majori feipfum 
abjiciens humilitate, fragilem fe& peccato- 
rem fatebatur , qui tot peccatorum maculis 
& nxvis foedatus , non eflet dignus ut cee- 


Digitized by 


Google 


797 ABBATIS 

lefti oraculo magnificaretur. At vero egre- , 
gius ipfe Dei cultor » cum nepote fuorum 
focio laborum , ardiorem vitam ducere de- 
fiderans , eremi fecrcta plurimum ambiens , 
mundanos toto enixu femper effugiebat ru- 
mores , ut Chrifti deliciis , oratione fcilicet , 
jejunio & contemplatione frui poflet, locum- 
que tanto aptum negotio & monafticx quieti 
opportunum quxrebat, & ut fi vetante id 
mundi turbine , votis non concurreret ftiis , 
faltem fub Chrifti jugo, placidoquc illius 
onere , regularem vitam fcqueretur arden- 
tius , quo per eum , duce Deo , falus accref- 
fontaneiien- ceret multorum. Cum talia volveret animo , 
ic monafte- mcc li tans q UO f c reciperet, divina defidera- 

rium con- . * . . 

ihuunt. tis effiilfit gratia, ut largiente Eachinoal- 
[* ] i>o (<) viro illuftri , ejufquc regionis prx- 
fedo , non modicam foli partem acciperet , 
a virorum frequentia remotam s quo in loco 
una ctim venerando nepote fuo Godonc •, ut 
rudis habitator, Fontanellx coenobiun^coa- 
ftrueret, quem locum veterum traditio ve- 
riflima ob copiam fontium in eo fcaturicn- 
tium hoc nomine vocitabat. In eodem quo- 
que Joco monftrabantur aedificiorum olim 
prifeorum accolarum induftria conftrudjjo- 
rum , fed hoftium externorum feritate bel- 
luina funditus folo coaequatorum veftigia , 
in quibus magis luftra ferarum quam homi- 
num habitatio tunc temporis videbatur. 

5 . Hunc ergo locum vir Domini W andre- 
gifilus , ac prxfatus nepos venerabilis Godo 
libi ab Erchinoaldo conceffum , a principio 
ftuduerunt virgultis , fentibus & ruderibus 
repurgare , nonnullifque tam optimo pri- 
mordio faventibus & auxiliantibus inutilia 
projicere , primaque coenobii fundamenta 
[*] collocare, (b) ut juxta prophetiam Ifaiar , ln 
flsu 7‘ cubilibus in quibus prius dracones habitabant , 
orietur viror calami & junci, videlicet fru- 
dus bonorum operum ibi nafcerentur, ubi 
Quaraor ec- prius beftix commorari confueverant. -/Edi- 
cant** fi caverunt ergo in ipfo loco prxfati viri Do- 
mini bafilicas egregio cultu decoras numero 
quatuor , in honorem videlicet principis apo- 
ftolorum Petri-, fimulque dodoris gentium 
Pauli, fandique Laurentii ac Pancratii mar- 
tyrum Chrifti. Et cum huic operi diligenter 
infifterent , mifit vir Domini Wandrcgifilus 
antedidtfm nepotem fuum Godonem Ro- 
mam, propter pignora apoftolorum ac mar* 
tyrum Chrifti accipienda, ut xdificatis ba- 
filicis in promtu haberet reliquias fando- 
rum , quorum nomini & reverentia eas di- 
care difpofuerat : qui votis pii patris libcn- 
tiflime parens, Romam venit, Vitali ano 
papa eodem tempore pontificante & fedem' 
ecclefia gubernante, atque ab eo fufeepta 
plurima apoftolorum & martyrum Chrifti 

(«) Erchinoaldus fuit pracfc&us palatii Clodovei II. & 
eonfanguineus es materna origine S. Wandregifili & S.Go- 
donis. 

( 4 ) Id contigit anno Clodovei undecimo cs chronico 
Pontancllenfi Spicilegii tom. 3. hoc eft anno Chrifti «4*. • 


OIE N 'ST 5 . 798 

i pignora , una cum benedidione aj>oftolica , „ 1 

rediens fecuni detulit, codicumquc facro- 
rum copiam non minimam , profperoque 
curfu itineris confedo revertitur ovans ad 
virum Dei , & eunda quae attulerat ille, vir 
Domini venerabilis fufeepit. 

6 . Accerfito etiam facrae recordationis QuasS.Au- 
Avdoeno prxfule, praefatas quas xdificave-f°““ SC0n * 
rat ecclefias ut confccrarct , fimulque pignora * 

qux S. Godo cum ejus auddritate Romae im- 
petraverat , Chrifti altaribus imponeret , fup- 
plex exorat > quod ita a fando prxfule eft 
impletum. Locus autem iftius coenobii tam 
* fertilis tamque jocundus extirit , ut cum quis* 
illuc accefferit, inter pomorum nemora & 
hortorum amoenitates virentium , in haec 
protinus ei libeat verba prorumpere :^uam Num. 14. j. 
pulchra tabernacula tua Jacob , & tentoria tua 6 ' • 

Ifrael? ut valles nemorofx , ut par adi fi juxta 
fluvios irrigui, ut tabernacula qua fixit Do- 
minus , quafi cedri prope aquas. Ad cujus fa- 
mam plebes undique concurrere, & cultui 
divino perficiendo dare curabant prxdia plu- 
rima , & poffefliones fervis Dei nutriendis 
ncceifarias 5 tantaque fada eft illuc confluen- 
tium ad vitam monadicam fufeipiendam 
, multitudo , ut trecentorum effet eorum nu- 
- merus. Illic nobilium virorum liberi undi- 
que adeffc nitebantur, ut defpedis mundi 
obledamentis , Deo fervientes, xtcrnx cupe- 
rent cum tantis patribus confequi prxmia 
felicitatis : unde eundos monafterium xgre 
capiebat. 

7. Quibus peradis & diligenter in Dei re- s.Wandregi- 
gula conftitutis , cum crefccret in dies nu- 

merus civium in terra coeleftium , nec eos aliud mona- 
ut' filios Ifrael, aut Abrahx & Loth fcrvos,^“™ u c ™* 
unius terra monafterii capere poffet ob in- 
gentem multitudinem, dixit virDomini Wan- 
3 drcgifilus ad venerabilem nepotem fuum 
Godonem, ut olim Abraham Loth alloque- 
batur : Eli, recede a me, vides enim quia„ 
nos unum non poteft capere monafterium , „ 
ecce numerus fandorum in dies augetur,» 
accepta Domini benedidione , videtur nobis » / 
opus ut hinc alio te transferas, locumque» 
alterum divino cultui & glorix proprium» 
inquiras , ubi novam pietatis domum & Dei « 
populum conftituas. Aderit tibi , fili , Do- 
minus Deus , qui nobis hic adfui; , & tua pri- « 
mordia fub ejus nomine & favore concepta « 

^ fecundabit. Cave ne ad fmiftram vadas , fed <• 
more apoftolico contemtis ominibus Domi- « 
nam fequaris. Sequere , dilede , fpiritum >» 
quem accepifti, dabit autem tibi fupereffluen- «« 
tem gratiam & benedidionem. Accipe ba- « 
culum meum , ut in ifto cum Jacob omnem .« 
adverfx fortunx tranfeas Jordanem , & nobis « 
novam turmam mopafticx focietatis addu- « 
cas. Accipe fimul & fandorum apoftolorum « 

& martyrum pignora & reliquias , ut tecum « 
vadant , & tibi fint ad poffidendam Dei ter- « 

. ram ; & quemadmodum illas Roma mihi» 


Digitized by v^.ooq ie 


, 799 V I T A S. G 

• „attulifti, tCGum eas- defer, ut in xdifteandis A 

«poftea tuis bafilicis habeas quoque quas illis 
nimponcre poffis reliquias fandorum, earum 
„tibi partem hanc fervavi ; ex illisfuam Dcu« 

* quoque tibi benedidionem confer-vabit. 

Ad Oyam de- Obftupuit vir Domini Godo harc au- 
(errum ]ocatn<ii ens , quia illi videbatur difficillimum a 
fe recipit, tanto patre, venerabili Wandregifilo, viro 
Dei difccdcrc,apud quem divinis officiis & 
facro minifterio in dies plenius inftruebatur , 

' ideoque qua ratione divelli poffet ab eo non 
. videbat : tamen quia jam non fuus erat fibi g 
Godo, fed Deo aflertus , & ut jumentum 
.fadus, obedientix dudus prxccptis,, -beati 
patris paruit mandato, aftumtifi}ue aliqui- 
bus vi* & vitae fuae fodis monachis, ad a- 
genda Dei miniftcria-& cultum abiit , & mul- 
tis peragratis locis, tandem in Oyam, locum 
ad Sczani* comitatum pertinentem , Deo 
ducente , devenerunt. Eft autem Oya locus 
multarum villarum & oppidulorum diditus , 
vallis valde grata , pratis abundans , fontibus 
fcatens , aquis perfluens , optimis agris culta , 
frumenti ferax, & pluribus nemoribus opa- 
ca hinc inde circumjacentibus, montibus au- 
*tem undecumque circumdata , olim vero in- C 
colis pene deferta , folitudinem profundam 
, & divinx contemplationi aptam valde prx 

fe ferens : qualem quxrebat vir Dei Godo, 
ibicjiie cellas talem -invenit. Jn illum igitur non modo de-? 
con ruit. g. rc - horroris, fc-d coeleftis vitx locum fe re- 
cepit cum paucis fuis comitibus^ tamquam 
longe ab hominum frequentia fe motus, u$ 
magis Deo ferviendo amandoque effet pro- 
ximus. Ibi xrgo circiter fex annos ante mor- 
[4] tem (a) venerabilis viri Dei Wandregifdi , 
cellulas quafpiam , exiguamque bafilicam 
B. Petro dicatam , in iftis virum Dei Wan- 
dregifilum imitatus, conftruxit , pauperem 
quidem bafiiicam , fed meditationibus ap- D 
tam , fontibus perfluentem , gratiaque magis 
abundantem , ubi fui venerabilis Wandrc- 
gifili fpititum fecutus : a quo enim Dei co- 
lendi & amandi difciplinam acceperat , ab 
•eo normam monaflerii conftruendi confer- 
varat , ut viveret inter luftra ferarum , Dco- 
que quietius infcrvircc in illa folitudinc, de 
Pfkl. J4. s. <P>a poflet cum propheta, dicerem Eae elon- 
gavi fugiens & manfi in folitudine. 

Locum fibi 9- Dum ibi moratur vir Domini B. Godo , 
cedentibu* continuis orationibus infiftens , vigiliis & 
mmis, meditationi nodu & in ter diu incumbens, 
fama pervenit ad proximos incolas, adefle g 
in defertis locis Oyx viros Deo gratos , licet 
ignotos, & ut fert vulgaris hominum fil- 
veflriumconfuetudo, quia tales umquam in, 
his oris non viderant , omnes ad unum ac- 
currunt , feifeitantur qui fint , monachos tam 

(a) Wandrcgifili mortem ad anuum 66 7. invidis argu- 
mentis cdnfignat Mabillonius in notis ad ejus vitam ac proin- 
de S. Godouis feccilus i u Oyam anno circiter 66 1. coniti- 
tuendus eiljCmendanduIque Albcricus, qui ad anuum 67 f . hac 
habet -S. OodoS. Wnndrigiftli ntftt fundavit in dietctfi Trt- 
tenfi primam abbatiam de Oya. 


ODONIS 800 

horride vcftitos & viditantes mirantur , & 
jam captatum habitationis defcrtx locum 
ceflctunt ultro , vitam eorum angelicam & 
converfationem divinam admirati. Venera- 
bilis enim vir Dei Godo , quotquot adven- 
tantes benevole rufticos excipiebat, illis be- 
nefaciens toto virium enixu : precibus <& ora- Q M m do- 
tionibus in B. Petri bafilica cum fuis mona-> r f am, b»*»wa 

. . .... j. . . daxenu 

chis ailiduus erat, jejunus pene diurnis imo 
continuis jam horridum cilicio macerabat 
corpus , herbis agreftibus & pomis , raroque 
pane hordeaceo viditans, & non alio quam 
vco quem incolx vicini , tantis ftupefadi rebus 
mirandis , in eleemofynani quandoque defe- 
rebant, contentus. Exadis autem precibus 
aliquando, agello proximo vel hortulo ad 
hetbas commodiores feminandas prxparato 
incumbebat colendo , unde & vicini accolz 
quoties ad -cum ventitarent , herbas non fo- 
lum falubres , fed morbis quoque fuis falu- 
tiferasdomum reportabant. Ubi nodis quie- 
tem fomnum corpus laboribus defefliun 
& oratione fatigatum poftulaflet , ne defi- 
ceret fpiritus carnalium necelfitatum aut co- 
gitationum rebellione , humi decubabat , 
exiguum quidfoporis captaturus, dum mens 
illius interim coelo defixa , continuis rerum 
coelcftiunv meditationibus & divini amoris 
incendio deledabatur? & ne quid pietatis in 
ejus animo deefiet, utque falutem alienam 
ac fuam diligentiflime procuraret, adven- 
tantes tum ruflicos accolas , tum nobiles 
yiros ejus nomine attrados , coeleftium prae- 
ceptorum verbis imbuerat , quibus alios a 
vitiorum labili tramite revocaret ad melio- 
ris vitx commercia , alios jam a virtute ac- 
cepta in perfedioris caritatis gradum pro- 
movebat. 

10. Ita ergo vir Dei Godo, Deo gratus, iunaseoa*s- 
monachorum benignus pater , omnibus ac- tesejus in o- 
colis amicus ,.fibi quidem parcus & vilis , “ t l f‘ 
ceteris autem largus, lautus & falutifer vi- bantesmutw 
vcbat 5 potiffimum vero vix ferebat eos mo- rcddlt * 
nachos, quorum negligentia Dei laudes pa- 
rum devote celebrarentur, aut quorum tor- 
pore coeleftes ferix impedirentur : unde cer- 
tiffime conflat cum cum aliquando detine- 
retur ab attentione precum prxpeditus , ani- 
malculis imperafle > fiquidem paluftrcs ranx 
cum femel nimium coaxarem, & -tumultu 
vocis raucx jubilum hymnorum ecclcfiafti- 
corum in ecclcfia vicina monaflerii dum 
precibus intereflet , interrumperent, illis coa- 
xantibus autoritate divina filentium impera- 
vit squx flatim ad unam omnes conticue- 
runt. (a) Tanta vis cft & virtus viri Deo grati, M 
ut animalibus etiam nulla ratione utentibus j oC lo 
jubeat, illaquc ohediant , velutl quondam 
fol ad vocem Jofue ftetit, & luna in ordine 
fuo permanfit. Nec deerant etiam alia mi- 
racula divino nutu ab co patrata. 

(b) Albcricus ad anuum 676. ait ranas in Oya adfua uf- 
que tempora mutas permanere. 

11. His 


Digitized by 


Google 



$ot ABBATIS O n N S 1 Si , Soa 

toniagionc i i . His enim temporibus magna vis in- A efle, fratres univerfos convocavit : Quibus in 
‘ Tm X- S ruit mor ^i > peffimaque contagio quofvis unum congregatis , & ejus jam prxfentcm 
rlitt. incolas proximorum oppidorum & villarum c vitae difceflum gementibus , caritatem mn- 

peflumdans , mortique tradens , aer nubibus» tuam in feipfos , in Deum praecipuam , fum- 
frequentia tonitrua, corrupti terrx frudus , mamque vitae monadicae obfervantiam mo- 
corpora tabo laguentia , febrium ardor ni- riturus commendavit; exinde adorato & futn- 

mius , & ( quod pejus eft) peccata hominum to Euchariftiae facramcnro, undrone faluti- 
inundantia tamquam torrentes, mortem hor- fera roboratus » fpiritum Deo commendans» 
rendam , verumque Dei judicium peltiferae inter eorum manus placide in Domino 
contagionis flagella illis inferens, intenta- quievit vn. cal. Junii. 

bant: certa mors omnibus imminebat, nili . 13. Verum poft venerandi viri Dei 60* Ejus rijoni* 

a delidis fi? is rcfipifcerenn His flagellis atto- donis diflblutionem , qua felix migravit ad lter,um \ 
niti clamant omnes & cuvinam pofcunthu- Dominum , dum nelcio qui barbari Gentiles dcfttu<3um; 
militer mifericordiam,fedincalTum, eo quod B c regionibus feptentrionis egrefli Gallias dc- 


enim praevalebant nimia hominum delida , 
qua: vix ac nc vix quidem corrigere valebant. 
Prxvalebat quoque divinat mifericordiat ju- 
i), ftitia , fiifendia enim peccati , mors > ut ait 
S. Paulus apoftolus , ideoque aliis morbus 
epilepticus inhaerebat, alios febres continux 
inurebant , illos repentina mors occupabat, 
illos angina ftrangulabat , & pene omnes 
contagione peltifera corruebant in fcpul- 
. chrum; nec erat qui falutis aliquod reme- 
dium afferret. Ut vicit virtutem vitium, fic 
vitam mors » fcd tandem mens afflidorum 
unaquaque die peffima morte decumben- 
tium , viri Dei venerabilis Godonis eft recor- 
data, unde quem Deocharum & gratum fcie- 
bant, adire conftituerunt, ut ejus precibus ali- 
quod falutis & fanltatis refugium adipifcc- 
rentuf. 

Plure* *gto- 1 2. Ille autem ut erat in omnes mifericors & 

rtfatuitT*"' bcni S nus > q uotVis accedentes ad fe confolan- 
do, nunC oleo fando ungens, nunc bene- 
didione crucis muniens, nunc eulogias illis 
tribuens , validos & integrx fanitati repara- 
tos domum remittebat. O quot homines > 
quot mulieres jam morientes eripuit e fc- 
pulchro ! venerunt & quandoque oculorum 
grato lumine orbati, quibus lucidam meti- 
tis in Deum aciem illuftravit, & corporeum 
oculorum acumen reftituit. Oblatx funt ei 
& mulieres aliquando cancris in papillarum 
finu putridis & corrodentibus multum cru- 
ciatx, qux tamen ab eo penitus funteuratx 
& lanatx. Tranflati etiam funt a parentibus 
& in ejus monafterium , fandique Petri ba- 
filicam pueri morbo caduco indefinenter af- 
flidi, quibus ille vir Dei, ut erat gratia ple- 
nus & benevolentia , benedicens , & Jesu no- 
men fuper illos invocans reparavit integram 
fanitatem, & omnem morborum corruptc- 

Ejus obitus. Iam ademit. Tandem venerabilis vir Dei 
Godo , tam piis latoribus exadis , tam pro- 
bata apud Deum & homines vita perfundus, 
cum multx xtatisvixiffet annos, multa vici- 
nis & exteris incolis fanitatum beneficia con* 
tuliflet , plurimos ad vitam chriftianam re- 
vocalfet , Oyenfe monafterium & bafilicam 
Deo fub B. Petri nomine confccratam com- 
pleviflet , monachofque fandis monitis cru- 
diifletjvitx terminum in januis fentiensad- 
Vct. Script. & Mon. ampl. Collett. Tm. FI. 


currerent furibundi , urbes depopularentur , 
agros vallarent , & omnia ferro flammifque 
pcflumd arent, ex eorum numero crudelior 
exiit quidam tyrannus , qui per camdcm >1 

Galliam conduxit exercitum , nomine Aftan- 
nus, (a) qpippe nec jufta Dei judicia timens, [4] 
nec fandos venerans, in Oyam licet remo- 
tum locum venit; & ut erat nimia feroci- 
tate crudelis , fugatis in deferta incolis , no- 
bilibus peremtis , cxlifque monachis , fupra- 
didam B. Petri a fando venerabili Godonc 
; ftrudam bafilicam deftruxit ,omniaque mo- 
naftcrii Oyenfis loca flammis incendit. Quo 
fadum eft magno rerum omnium detrimen- 
to, ut multis annis locus ille manferit igno- 
tus, corpufque viri Dei idcirco terra obru- 
tum , lapidibus ruderibufque opertum , & 
hominum memorix ignotum. Tamen quia. 
in memoria at er na erit jnfttts , ut ait S. Pro- Pf.tit. 7. 
pheta , non femper id permanere Dei boni- 
tas voluit , ut rerum adeo fandarum memo- 
riam perpetua deleret oblivio. Adhuc rcfta- f Q- uod Era 
bant c ruderibus xdificiorum quidam lapi- comiti®!*** 
des * adhuc veftigia bafilic® & monafterii e ftautac. 
terra prominebant, qux fuo tempore poftea 
divina clementia voluit reparari. Siquidem 
poft diuturna tempora hanc principis apofto- 
lorum bafilicam exinde de nomine Godo- 
nis appellatam » cum omni monafterio Iva 
( b ) comitifla mulier infignis pietate , iterum [£J - 
rcftauravit , potiffimum ea de caula, ut fan- 
do Godoni fuo benefadori non ingrata vide- 
retur. Illa enim dum quadam corporis infir- 
mitate mortem minante dudum fuiflet cru- 
ciata , Deo fandoque Godoni fe devovit , il- 
lius monafterium xdificaturam rurfus fi fana- 
retur. Unde ftatim illius almi confefloris gra^ 
tia & meritis fuit reftituta , divinaque id 
volente providentia , didicit revelatione ubi 
facrum ejus corpus quiefeeret fepultum, 
quod a loco fqualenti in honeftiorem capfam 
levandum , & in reparatam bafilicam tranfi 
ferendum elfer. 

14. Quam vero Deus mirabilis in fandis fuis! 
furrexit fana comitifla , magnis impenfis ba- 

(*) Legendum Haftingu* , ut Mabillonius tc fiollandi 
continuatores obfervarunc. 

( f ) Mabillonius conjicit legendum ede Smm *. Fuit au- 
tem Emma comitifla filia Theobaldi St Ledgardis , BurgU- 
lii monafterii fundatrix. 

tthh 


Digitized by 


Google 




8oj VITA S. GODONIS ABBATIS OYENSIS. 804 

filicam ftruit, monafterium reparat, Sc in ejus A deficientibus , fi ad tantae averfionis caufam 


beatiffimi patris Godonis honorem , cum or- 
dine Sc numero competenti monachos ibi- 
dem, monaftjca vita probatos , ftatuit Do- 
mino in perpetuum defervite, qui fub re- 
gula pollent opportune divina pcrfolverc, 
laudes Deo fandifque jugiter canere, vicinos 
accolas precibus fulcire, & omnes tum vita 
cum moribus probis in meliorem frugem 
* _ . . peccatores revocare. Ne vero rerum vitae ne- 
corpus in dc. cellariarum indigentiam paterentur, unde 
cencem loeu cogerentur vicatim ad alimenta quaerenda 
vagari , de proprii patrimonii rebus ad ufus 
ncceffarios tum alimenti cum veftitus, illa 


juftilfime illa peccantibus illata Dei feveritas, 
miferorum ad eum clamantium precibus fle- 
deretur ad indulgentiam , ut morbi ccfla- 
rent , auferretur contagio , & mors tanta 
peiTundaretur. Decernitur ergo Fandorum 
patrocinia implorare frequenter , quibus ad 
vitae tutamentum illud ab eis trifle judicium 
mortis divinitus illatum averteretur. 

16. Recordantur autem inter haec accolae 
vicini B. Godonis magnum meritum , olim 
fcilicct ejus precibus talem luem fanatam: 
idcirco ad eum ftatim fecerunt omnes una- 
nimiter confugium , properantes in ejus ba- 


prout fatis erat, annuales redditus fratribus ® filicam, Sc in tam gravi procella faluberri- 


aflignavit Sc ordinavit. Ab illis autem vite 
monadicae cultoribus & monachis devotifli- 
rriis , collaborante eadem Eva comitiffa , glo- 
riofiffimi Godonis corpus, quod in loco pa- 
rum decenti jacere videbatur , eft elevatum 
cum hymnorum grata melodia , Sc folcmni- 
bus canticis, cum honore multo decantatis, in 
altare praecipuum bafilicae, nec fine multo- 
rum operatione miraculorum in tranflationc 
fadorum fuit collocatum : probavit enim 
Deus illorum frequentia , tam B. viri me- 
moriam & honorem fibi complacere , po- 
tiffimum iis quae fequuntur. 


mum (alutis attingere portum exoptantes. 
Unde feria fexta , qua die de paffione Do- 
mini orbi univerfo falus effluxerat , Oycn- 
fis coenobii fratres efflagitant ut beati viri 
corpus devota procelfione deferri ab eis ho- 
norandum , ea caufa ut communem omnium 
Dominum fibi propitium efficiat , fupplici- 
tcr exorandum, concedant: quod fpopon- 
derunt faciendum. Sed ob paffionis Domi- 
nicae diem cenfuerunt hoc pietatis fpedacu- 
lum in fecundam feriam Pafchae differen- 
dum , in quo eundi locorum vicinorum ac- 
C colar, urpote feriatis diebus, valeant adeffc, 


1 j. Contigit aliquando (nec reor abfque & Deum per B. Godonis merita implorare, 
divino nutu J annus fere omnium infeftiffi-* Quid plura? Ecce dies illuxit , eoque flatuto. 


mus , & juxta propheticum didum , propter 
Jer. 4. 10. peccata hominum fer venit gladius ufque ad 
Ubi coruf- animam. Repentina enim clade perculfi cae- 
cae auracu- jj tus homines videbantur. Corruebant pa- 
tres cum filiis fuis , matres cum liberis dile- 
* dis, fervi quoque cum dominis mone inex* 

pedata rapiebantur, pullaque jam fuperefle 
illis monentibus fpes vitae aut falutis vide- 
batur. Praeveniebant corruentes interitu pe- 
ftifero corpulenti marcidos , parvuli fenes 
ipfos , atque horrenda divini examinis cen- 
fiira , ftrages fiebat inaudita , ita ut , ficut qui 


eundi undequaque convenerunt cum votis 
Sc donariis multis viro Dei offerendis. Fit 
oratio ab omnibus , ploratur , pfallitur & ca- 
nitur i profertur de latebris ille auro arabico, 
omnique lapide pretiofo illuftrior thefaurus, 
gleba icilicet fandi corporis effertur in pro- 
patulum 5 procedit omnium devotio , ge- 
minatur Deo grata proceffio, nec a lacry- 
mis, nec a precibus ceffant univerfi, donec 
omnibus fiat falutis remedium.Siquidem ela- 
tum in fublime a deferentibus fandum cor- 
pus, omnibus afflidis dedit falutare tuta- 
tantse miferiar affuerunt, aftipulantur, feptem D mentum : nemoque omnium circum circa 


ufque. & odo corpora in una pariter con- 
derentur ferobe ficfepultura; quia nimirum 
valde violenta pefte corripiebantur ad mor- 
tem; unde nec condigna? celebrabantur exe- 
' quiar , nec parentes ultra invifis audebant 
defundis fuis parentare. Quis tunc moeror, 
quis tunc mortis metus aderat ? cum quili- 
bet eorum jam moriturus fe diftrido Dei 
judicis examini perpenderet prxfervandum, 
nec fupernorum fperaret agminum contu- 
berniis perfrui , fed potius $um divinat ju- 
ftitiar praevaricatoribus debito poenarum fup- 
plicio muldandus fe perditum iri horreret ? 
Quis ob ea non caperet hominum corda 
metus Sc moeror ! Supereft tamen una fpes 


inhabitantium , infra ejufdem anni fpatium 
expertus eft mortis detrimentum ; fi exci- 
pias unicum qui eadem die tam larto con- 
ventui , mala lue & aegritudine detentus, 
non interfuit , quique eodem tempore fati 
munus implevit. Sic S. Godo etiam mor- 
tuus vivit miraculis a Deo exaltatus. Sic hoc 
celebri miraculo apud omnes populos eft 
tantopere mirifica.tus, ut exeo tempore qui 
diverfis doloribus morborum , potiffimum- 
que peftis lue anxiatur, nutu Domitii Sal- 
vatoris & fandi precibus liberetur , gratia 
Domini & Dei noftri Jesu Christi, cui fit 
cum Patre & Spiritu fando femper honor 
dc gloria in faecula fx culorum. Arnen. 


* 


Digitized by v^ooQLe 






ACTA TRANSLATIONIS 

S. SATINI' MARTYRIS 

Ex mf illuflrijfimi domini Chauvelin, regiorum figillorum cuflodis. 


\ 


OBSERVATIO PRAEVIA. 



nis circiter 800. exaratus, Aimoinus illorum audor , alter nobis non videa- 
tur a celeberrimo ilio Atmonio Parifienfis S. Germani a Pratis monaflerii 
afceta , qui tempore Car oli Calvi librum de inventione & tranflatione fandi 
Vmcent it aliaque confcrijfit. Et certe id non obfcur e innuit in fine pr&fationis , 
ubi S. Savini domnique mei Germani, inquit , fanctitate adjuvarife po - 
flulat. 

In hoc autem opufculo duo prafirtim occurrunt objervanda. Primum , tllul 
‘ JlremvirumBaidulum clericum palatinum Alaj oris monaflerii Eisronenfis 
abbatem 3 apud eruditos hadenus ignotum 3 S?Savmi corpus ex ecclefia a Wan - 
dalis olim diruta , quamplurimis retro annis omnino de fert a, ac vepribus & 
J | Wmis obfita , in proprium Cerifiacum pr&dium tranftuujfe , ubi , adificata in 
honorem Genitricis Dei Alaria bafihca , canonicos pofutt & dotavit , variis 
beneficiis cumulavit. Secundo , locum illum, pofka ibi monachorum norma, 
longe cultiorem ac venerabiliorem evafifie , quippe domus omnis cum eccle- 
fia nobiliori atque ampliori fchemate consurrexit. Id audoritate fimul ac 
pietate Car oli Adagmfadum tradunt , qui monaflerium regia magnificentia 
conjlrudum reftauratori ordinis monajlici m Gallia Benedido Anianenfi 
abbati regendum commifit, ubi congregata maxima monachorum caterva , 
Benedidtna religio tta floruit , ut ad varias inde congregationes 'fubfecutis 
temporibus diffufa fuerit. Ex S. Savini quippe monajterio ad refiaurandam 
in Auguflodunenfi S. Alartini coenobio aijciplinam cum fando Hugone & 
xvi. aliis monachis ajfumtus e ft maximus ille Berno , quipofiea Gigniacenfi ’ 
Balmenfiac demum Cluniacenfi congregationi abbas prof uit : idque petente 
ac procurante Badilone comite , AEduetqis af ce ter ii rejlauratore , cujus olim , 
ut conjicimus , Baidulus propinquus , S. Savini bafilicam conflruxerat ac do- 
taverat. 

Porro hac Ada confer ipfit Aimoinus ad petitionem Hucberti abbatis S. 
Savini, qui a vulgatis hadenus hujus coenobii indicibus exulavit , quique pojl 
Dodonem Benedidi Anianenfis aifcipulum fS* fuccejforem collocandus vi- 
detur. 


Prafatto Aimoini monachi in tranflatione almi 
Savini martyris. 

i.ATErc crediderim hoc tam parvum 
Y quam magpum hujus fequentis ope- 
ris facramcntum mihi divina fandique Sa* 
vini jJra-cipui tcftis Chrifti miferatione do- 
natum : parvum dico quantitate voluminis, 
Vet. Script. (jr Mon. ampl. CoMeft. Tom. FI. 


magnum vero reverentia martyris. Nam Se 
talia ne legentium auditorumque feniibus 
faftidiendji fint , paucis oportet innotefei. Et 
utinam , licet immeritus prefbyter , is talis in- 
veniar , qui & fando deferam , ipfiufque am- 
plexandae congregationi , memorando vide- 
licet ejus coenobii Hvcberto abbati, &;fub 
eo pie colendispatribus , aliquid cum honore 

Hhhij 



Digitized by 


Google 



807 ACTA TRAN 

futurum relinquam ,*utquc ad fandi martyris j 
laudem veftramquc jocunditatem fieri pof- 
fit, illius, domnique mei Germani fanditate, “ 
veftrarumque orationum folamine , Dei fan- 
dique Savini amici me fupplex imploro ju- 
vari. 

Explicit prafatio. 

Incipit tr an (latio ejufietn S. martyris Savini t 
qua celebratur v 1 1 . udus Januarias. 

2. Ea fane tcmpeftate qua Wandalorum 
populatio , ut ufque nunc ex antiquitate re- 
fertur, in vicinas exterafque longe latcque - 
fseviebat nationes , ccclefia quae defuper cor- 
pus erat beatiffimi martyris Chrifti Savini, di- 
ruta , ipfeque locus ita defolarioni habitato- 
rum abfentia traditus eft , ut eremi vaftitate 
obfitus, per multum inhabitabilis defeteretur 
annorum curfum. Quod etfi aliqui , pauci 
dumtaxat reftiterant vicini incolae , & quo- 
rum manus ad hoc reparandum minime fuf- 
ficercnt. Tempus namque profufum tranfiit, 
fed non memoria oblita eft loci : qui licet 
'incultus , prifeorum tamen volvebatur per 
ora facratus-, beatique Savini corpori fcien- 
tiffime dedicatus. Cumque longioris aevi de- 
fluxo jam fpatio, omnipotens & locum re- 
ftaurari , & fandum manifeftius recoli dif- 
pofuiflet, quo modo acciderit gratum iit bre- 
vi dicere fuir. 

'3 . Cum igitur quoddam. pecus cujufdam 
coloni hominis aliquando aberraffet a grege, 
iUe animali in palcualibus non inventd , 
remotiora filvarum , de pecore defperatus , 
aggteffus eft loca * repertoque extra peco- , 
ris veftigio, coepit fequi donec fpinarum ru- 
borumque afperitate, longius arceretur ab 
incoepto. Sed quod eft pro perditis ruftico- ] 
rum pauperum, labofem quamvis gravem 
evincere pcrfiftens , ferro veprium omnium- 
que ftirpium fibi nocentium dextra laevaqne 
impedimenta fuccidens , ad locu.m tapdem 
fic defudans prorupit , in quo quadrupede , 
quod quaerebat jacenti confpedo, acceffir, 
cum commovens, fed pecus ullo modo fe 
levare non potuit. Obruerat enim intrans 
ejuidem olim bafilicqe fcpta , taliter debile 
jacens , quatenus.omnibus contradum mem- 
bris, nec affurgere, nec incedere penitus va- 
leret. Brachiis tampn illud impolitum por- 
tavit ad domum , vicinis gefta replicans uni- 
verfa. 

4. Grefcebat itaque hujufmodi narratio 
per dies , atque dilatabatur prolixe. Manebat 
quidem de fando , & ejus ccclefia vivens ad- 
huc, ut praemifirrtus , fama: fed eatenus quo 
fuerit- in loco , mortuis jam qui noverant, 
ignorabatur. Non tamen deerant , qui a vi- 
dentibus priorem ejufdem bafilicae ftatum , 
ea quae tunc quafi nova dicebantur , fe an- 
tea crebrius audiffc certiflime faterentur. 

4. Interea quidam prelbyter nomine ac 
merito Bonitus his diligentia attentis, inftitit 


SLATIONIS 80 g 

L divino fandique martyris amore condudus , 
ecclefiam martyrii reconftruere , locumque 
ut eft hodie habitationi reftruere. Quod au- 
tem inter cetera unum ibidem miraculum a 
Bonimio facerdote ipfius Boniti nepote com- 
perimus , fufficiens ad id quod agitur inter- 
ponere judicavimus. .Aiebat enim inter haec • 
quae ab eodem fua avunculo referri de fan- 
do faepius afferebat, quafi modo idem Bo- 
nitus equum fibi quondam furtim fubtradum 
interpellatione domni Savini recuperare 
meruerit. Equo fiquidem perdito , quid fa- 
ceret, frenum necnon & feliam accepit , 
atque ante fandi tumulum fic increpitans , 
moerenfque projecit. Te , inquit , fande mar- 
tyr , cultui feu venerationi ecclefia tibi re- 
feda , pro parvo pofiSm & laborando refti- 
tuere,tu proh nefas equum mihi tuis meti- • 
tis , ut poteras , non cuftodifti. Equidem fer- 
vio ecclefiam, num patior ? Quod fi redum 
videtur , Deus difeernat , tuque perpende , 
mihique equum reftitue. Haec & plura poft- 
quam fic veluti jufte querelans intulit, rever- 
fus ad domum , node fuperincumbente , 
placido fe fopori donavit , deinde galli voce 
fomni torporem linquere monentis evigilans, 
officium nodurnale atque matutinale ante 
fandi fepulctum reverenter folito comple- 
vit. Quo perado,dum fe ab ecclefia domui 
redderet, equus nuper furatu?, nullo fe re- 
gente , mox in facie prarfto fuit , dominiqu^* 
praefepium , utpote notum repetens , ftab^P’ 
lum curfu ingreditur : quod prefbyter cer- 
nens , Domino fandoque ejus martyri Savi- 
llo grates rependens, ftudiofiorem fe dein- 
ceps circa Dei martyris cultum exhibuit. 

6. Erat denique vir profapia clarus, rebus 
inclytus B a i d i l u s clericus palatinus abba 
Majoris monafterii Turoncnfis, harreditaria 
ibidem juxta,in villa nuncupante Ccrifio,jurc 
propinquitatis poffidens praedia : qui hujuf- 
modi dumadveniffet, agnitis negotiis, inci- 
pit prudenti animo audita meditari , atque fi 
taliter effe vulgata poffent fagaci perquifitio- 
ne ferutari ; cumque ex prarfentium & anti- 
quorum relatione, infuper & miraculorum 
atteftatione, idque etiam loco pandente, rem 
veriffimam effe collcgiffet, conatibus piis fc- 
dulifque anhelare , quo & fibi ex fandi mar- 
tyris parte cederet gratia , & fando martyri 
ex fuarum portione rerum amplificaretur di- 
gnitas. Quid inquam ? In eodem praedio , 
quod non antea molitus fuerat , in honore 
Virginis matris Chrifti , divinitus ardens 
condit , facratque bafilicam , habitationes fa- 
cit, clericos imponit , neceffaria eunda exor- 
nat, demum vero ad fandi tumulum cum 
fiducia , omnifque obfequii diligentia fup- 
plex accedens, celebratis officiis miffarum- 
que folemniis , Deum fandumque poftu- 
lans martyrem , ut illi quod nifus fuerat con- 
cederet perficere > tantum tamque copiofum 
pignqs a loco in quo jacebat cum tremore 


Digitiz d by 


Google 


I 


80.9 S. SAVINI MARTYRIS. Sio 

pfallcns aftumfit. Ibat ergo feretro corporis A pedus porrigentis ducilem ufque volavit, 
fuppofito , gaudenter exultans , nulla (ibi in Prelbyter autem & qui aftabant , pro hoc 
'fando opere impediente difficultate, quouf- quod vifu mirabile oftenfum fuerat, attoniti 
que ad reverendam egregio martyri quam ftupuerunt , vocefque hymnidicas omnium 

paraverat perveniret urnam; in qua pretio- fadori ejufque fando martyri 'Savino in coe- 

fum , gratias agens divinas , corpus honefte lum levatis manibus cum jubilatione dede- 
recondens , dotem ccclefix ipfique martyri, tunt. Sacerdos vero fub eadem fumma , qua 
totumque praedium familiamque donavit. illud in tonnam pofuerat , vino recepto , am- 
itaque Deum , quod fuis annuerit votis , fan- pliori voto & ore grates laetus exfolvit. Hoc 

dumque Savinum magnifice laudans, gra- & alia idem Bonimius a praefato Bonito 
tulans exivit & ovans. avunculo fuo frequenti relatu fc accepiffe fa» 

7. Ceterum dum vixit non ccffavit cott- . tebatur. 
ferre munera , augere beneficia > quibus locus 9. Sed quid plurima dc.Sando feribentes 

ditaretur & crefceret., Plurcs quoque nobi- ® conferemus? Numquid illum majoris me- 
lium ejus adus eximios imitati , addiderunt riti ex hoc faciemus ? Ut fi v. g. de Giboldi 

thefauros , contulerunt alodos , mnltifque curvis inferamus pedibus fefe introrfum ad 

donis locus effulfit, pofitaque ibi monacho- invicem rcfpicientibus , moxque Sandi pre- 

rum norma , redditur quanto cultior , tanto catu fuperna miferatione diredis j ac de vi- 

prorfus venerabilior. Erat autem & eft litu nea illa juxta quam ejus corpus paufatum 

habilis , filvarum arborumque fruduofarum fuit , hec prius inde remotum , donec eadem 

amoenitate jocundus, cum pratis & vineis, ipfi daretur vinea; vel de alio in fomnis 

aqua & molendinis. commoto a Franci* partibus adveniente, 

S. Ergo monachis poft divinum perfolu- manumque aridam diu habente, atque in- 

tum officium , operibus manuum , quod terventu martyris illic extemplo curato ; aut 

fuum eorum eft , follicite Audentibus , do- etiam de coeco ab annis triginta lumine ocu- 

mus omnis cum ecclefia nobiliori ampliori- lorum privato , qui poft trecentorum fexa- 

que fchemate confurgir. Quorum bonitatis C ginta menfium curricula ibidem illuminatus 
ordinifquc religio ,. Deo fandoque martyre videns hilarifque recedit. Haec & fi milia be- 

fuffeagante, illic talis extitit , quae multprum nignitate martyris ad ejus limina debilibus 

& maxime magnatorum mentes ad recolen- concelfa , fi modo , ut dixerim , fuperfluo 

dum dumtaxat munerandumque locum dul- exequi incipiam , fanatorumque nomina , pa- 

citer invitaret. Talis floruit , talis cum bo- trias villafque in quibus funt nati vel ex qui- 
narum adionum frudibus hadenus vernat, bus advenerunt, fi difpofuero recitare , me 

talis» quxfo & opto in Jesv- Christo, per- fobriis ledoribus avidifque auditoribus tx- 

maneat. dium inferre non abnego. Eft autem mea- 

9. Nec illam aliis omiffis filendam reor fura diferetionis in divinis & agiographis 

qux poft venerabilem ejus corporis tranlla- fervanda feripturis , & fi pauca de ipfo refe- 

tiohem praecipua fada fuifte dignofeitur vir- ramus , numquid ejus meriti virtutifque gra- 

tus , ad ipfius fandam evidentiffime deda- ^ tiam ex paucis mutilabimus didis ? Hoc au- 
randam fanditatem , & quia locum unde ^ tem precamur fufficiat didum , paudfque 
tranfpofitus fuerat , etfi corpore , non tamen roboratum , quod beatus Savinus ita decen- 

tuitione reliquerat. Prelbyter vero inde cum ter tranflatus, pretiofus ac gloriofus habetur 

per eamdem viam qua fandi»martyris corpus martyr Chrifti. Quod tam ipfe quamque om- 

tranflatum venerat, plauftrum^mufto onu- nes Chriftum confitentes, rite confeflores ap- 

ftum minaret, antequam domum peryenif- pellentur , cuidam ex eodem monafterio DcO 
fet , ducilis a fundo' karralis egreffus in ter- fibique devoto per revelationem fpiritus 
ram, nemine confiderante , profiliit : attamen oftendere voluit , -fc martyrem ob fanguinjs 

muftus haud minus quam fi obturatum efiet pro Chrifto effufionem malle vocari, 
foramen , nec una fluerat gutta , ftetit , per- 1 1 . Eft, enim merius dives , precibus po- 
ventumque ad receptaculum plauftrum cum tens , ipfum rogemus , ipfumquc humiles im- 
fuiffet, prelbyter accedens, & tonnam hinc ploremus, quatinus ad eum qui fe marty- 
inde fi quiddam .fecilfet circumfpicicns , ^ rem fecit , atque in coeleftibus martyrii prx- 
animad vertit. aperto foramine ducilem ab- mio coronavit, pro noftra animx corporif- 
cfle , zftimans pavenfque nihil in ea mufti que lalute intercedere dignetur, ut ejus fan- 
xemanfiffe, famulos vehementi- furore com- dorumque omnium orationibus crimina no- 
motus arguere coepit , & quare hoc minime ftra idem Dominus folvat , peccata fcu com- 

providerint acriter ut triftis invehere: dum- milia relaxet univerfa , gloriam vitamque 
que amaro nimis animo fic loquitur, unus conferat fempiternam in fzcula fzculOrum. 
retro recurrens ducilem a terra non longe Amen. 

jacentem recepit , atque ad patentem qui Explicit de tranJUtionc (jr miraculis ftntti 
erat in tonna pertufum applicuit. Quo ap- SavitU martyris. 
pofito, priufquam intro poneretur, impetus ftjft . ' 

mufti e regione profiliens, ad batbam, & 

Hhhiij 




Digitized by 



Anno Si 4* 


Iu VERSUS DE CAROLO MAGNO ' %u 

VERSUS DE CAROLO MAGNO 

ET ALIIS- 


Ex mf. regrn* SuecU eruit Mabillomus. • 


O Deus omnipotens, convexas conditor A 
arcis. 

Terrarum & maris, quae tantus continet 
orbis , 

Sufcipc vota tuae plebis , dignare rogatus 
Caefaris eximii Caroli firmare falutem : 
Multiplices vitam protendas redor in annos. 
Imperio Qceanum , contignans ordine me* 
tam, 

9 \ 

Hoftibus oppreffis firmato pace perenni , 

Optime quod princeps fedatum rite guber- 
nes, 

Permulcente fua divino munere dextra , 

Unus in aetherea altitonans qui praefidet aula. _ 
Convenit & folum terris regnare fub illo , * 

Qui merito eundis prasftans mortalibus effet. 
Difccdant variae fedz, difccdat & error 
Antiquus , quondam malcfuafus ab ore ma- 
ligni. 

Sanda fides niteat comitanter greflibus altis. 
Cum Caroli Magni ut vatium perluftret & 
orbem , 

Imperio didoque timui domitis virtute fu- 
perbis : 

Ac poti innumero captos ex hofte trium- 
phos, r 

Cum vidore fuo vidrix laetetur & ipfa. ^ 
Poti tanta in terris, poti tot fublimia fada. 
Pleno tum demum completo temporis aevo. 
Felici centenos curfu evedus in annos , 

Alma fides obviam comitante cohorte foro- 
rum 

Virtutum viniens , Carolum fuper aftra le- 
vabit, 

Perpetuam tribuens Chritio praetiante coro- 
nam. 

Verfibus incomptis , fummo fed mentis 
amore , 

Haec tibi conficiens , Qxfar dignare fuperne, p 
Munera quxfo tui devoti furnere fervi. 

His ego litterulis Domini depofeo falutem 
Perpetuam Carolo fervulus ipfe fui 
His. te praeclara Gvndrada faluto puella. 

Quae ore nitens pulchro , pulchrior & me- 
rito. 

Littera feftina dominae conferre falutem 
Gundradz, egregiae moribus & facie. 

• Hos Carolo regi verfus Hibernfcus exful. 
Dum proceres mundi /regem venerare vi- 
dentur , 

Ponderibus vatiis ingentia dona ferentes , 


Immenfum argenti pondus fulgentis & auri. 
Gemmarum cumulos facroftipante metallo, 
Purpura fplendentes aurato tegmine veties , 
Spumantes & equos flavos ftringente capiftro. 
Ardua barbarico getiantes colla fub auro , 
Annua fublimi haec debentur munera regi. 
Dic mihi quae pariter reddemus , garrula 
mufa , 

Ne forte in vanum regi fervire videmur', 
Qu* tanto ac tali patri munufcula demus? 
Carmina quin etiam modo lata voce cana- 
mus, 

Dulcifonas regi promamus pedore laudes , 
Et notiris eundus reboet clangoribus orbis. 
O fola ante alias cantus dulcedine capta , 
Divitiis orbis comparis carmina , mufa ; 

Sic dic quid valeant noftri jarp carminis odae ? 
Heu numquid focius mufarum nomina ncf. 

cis? , 

Aut forte inludens notirorum munera tem- 
nis? 

Dilcdus focius , mutie quoque dulcis alum- 
nus. 

Hau4 equidem ignoro mufarum dulcia dbna. 
Sed dic nunc veterum vatum mihi maxima 
nutrix, 

Qu* noftrae laudis concludent fxcula finem. 
Sidere* fummus dum fitus volvitur axis , 

Et nox obfcura claris dum pelletur aftris. 
Splendidus eximiis furget dum phofphorus 
umbris , 

Et celer aequoreas ventus dum verberat un- 
das, i 

In mare dutp properant fpumotis curfibus 
. amnes. 

Nubila dum tangent minaci vertice montes. 
Atque jacent humiles limofo limite valles , 
Aut fummi extollent prxrupta cacumina 
colles. 

Regnumque obrifo candor dura fulminat 
auro. 

Nomina mufarum fxclis xterna manebunt. 
His regum vetera clarcfcunt inclyta getia , 
Prxfentum & fxclis narrantur fada futuris, 
Mufarum & donis laudatur conditor orbis , 
Sedibus xthereis fulgens virtutibus almis , 
Notiris affiduis gratulatur cantibus «quis. 

His igitur donis regem venerare memento. 
Ati ego praecipuo comitabor fiftula cantu. 
Dic igitur modulans nutrix mihi maxima 
vatum , 

Quis pacem eximiam conatus frangere pa- 
trum. 


Digitized by 


Google 


Si 3 VERSUS DE CAR' OLO MAGNO. 814 

Quis fruftra egregiam commovit in arma A Armillas grandi gemmarum pondere Scauri 


quietem ? 

Quae peftis tetigit fervum per eunda fide* 

. lem 5 

Ut Domini faciem mereatur cernere triftem? 
Lubricus hoc ferpens profudit ab ore vene- 
num, 

Ifdem qui quondam miferis edixerat anguis 
Conjugibus mortis mortales pedore voces , 
Qui geminos fxvo laniavit vulnere fratres , 

Et qui germanas maculavit fanguine palmas, 
Fraternum foedus mortales vertit in iras , 
Quique pietates nefeire fualit amorem. 

Hinc natus dejerans patrium derifit hono- g 
rem , 

Qui populos dudum docuit confcendere tur- 
rim. 

Et Dominum fervis juflit nefeire tonantenu 
Hic folus fcindit perfedx foedera pacis, 

Et populos fxvis gaudet committere bellis: 
Ut nullus Chrifto digne famuletur in orbe , 
Mortiferis fuadet verbis confurgere lites , 
Seminat & rixas ubi pacis fola jubentur 
. Foedera, perpetui queis dantur praemia regni? 
Invidus hic ferpens tentavit frangere pacem, 
Qua rex egregius Carolus duxque inclytus 
una 

Dafllo perpetue tenebantur jure beato. 
Adgreditur fama, eundum contaminat or- 
bem. 

•£HcTp«i*. Vocibus * b ’ s P urc pulfavit perfidus aures. 

Dafilo peccavit, linquit quia regia juCa*; 

Et fibi fervitii non folvit foedera padi. 

Hxc dida egregias Caroli volvuntur ad au- 
res, 

Et rumor coepit latum volitare per orbem, 
Pulfaturque ipfis regis prxfentia verbis. 
Inprimifque pias his didis addidit aures. 
Aiebat eundis: Hic vir mihi valde fidelis 


offertur, fonipes auri fub tegmine fulgens. 

His puer ex donis Domini ditatur opimis. 

Ad quem haec rex placidis depromfit dida 
loquelis: 

Sufcipe perpetui fervitus pignora noftri. 

Ofcula tum libans genibus praedulcia regis. - 
Dux, atque has celeres produxit pedore 
voces : . v>.. . 

Rex tibi donetur munus per eunda fa lutis. 

Aff ego fervitium vobis per faecula folvo. 

Sic fatus regis, cum dono ad caftra rccelfic. 

Verfus Caroli imperatoris. 

Haec cft vera fides coeli qu?r ducit ad aulam : 

Hanc teneat, requiem quifquis habere 
cupit. 

Eft etenim virtus eundis credentibus ampla, 

More fide trino * phyfe placere Deo. * u c rt,mno 

SummusapexCarolusCaefarpax orbis opima, in l,D * ua * 
Huic turmas hominum fubdere colla tuta ' 
docet. 

* Altior ut eundi regni rex fumrnus honore 
More fide forma Cxfar ut odo prior. 

Qui fibi prxfcntis regni conceflcrat arcem , 

' Arce poli fummum det fibi pofco locum. 

C Exiguus regi parvum nunc reddo labellum . 
Colledum ex variis flore comante rofis. 


Verfus Caroli ihtperatoris. 

Charta Chrifto comite per telluris (parium 
Ad Cxfaris fpatiofum nunc perge palatium 
Fer faiutes Cxfari ac fuis agminibus , . 
Gloriolis pueris, facrifque virginibus, 

Via pergens profpera per Chrifti fuffragia. 
Prona coram Cxfare verba dicas talia. 

Dic ut Cxfar Carolus per Petri prxeonia 
Sit fanus , longxvus fit , & felix vidoria : 

Dic regnatoc omnium det fibi fubfidium. 


Eft, & Francorum depofeit profpera regnis.^ Confortet, cuftodiat, dilatet imperium 


Aft rumor frequens regi firmabat , & omnis 
Conclamat tellus : Non eft dux ille fidelis. 
Vocibus his tandem motus juftiffimus Heros, 
Agmina conjungit, claflemque in margine 
ponit 

Rheni, qui Gallis cingit Germania terris, 
Felici curfu vidum tranfnavigat amnem , 
Inclytaque innumeris tremuit Germania tur- 
mis. 

At rex Francorum ftipatus millibus altis , 
Maximus in patriis exultat vidor in .armis. 
Alloquitur proceres fidos , ac talibus inquir, 
O gens regalis profeda a moenibus altis 
Trojx. Nam patres noftros his appulit oris. 
Tradidit atque illis hos agros arbiter orbis , 
Subdidit & populos Francorum legibus x- 
quis , 

Perpetucque illis fanxit formator ab aftris 
Hos fines , amplas capiendas funditus urbes. 
Ancillas , fervos, famulatas credidit omnes. 
At nuper noftris hoftis furrexitin arvis 
Invidus hinc ferpens fortaflis vulnere fxvo 
Multa defunt. 


Dic ut fautor fuerat juftis rite regibus . 

Fiat Chriftus Carolo ac fibi fidelibus. 

Dic regales pueri per prolixa fpacia 
Sint fani, fint longxvi Salvatoris gratia. 
Sint coronx regix digni dic honoribus. 
Felices ac vidores genitoris moribus. 
Regalibus puellis dic fiat fublimitas. 

Sit fanda , fit fobria , fit vera virginitas , 
Chriftus amat virgines propter caftimoniam. 
Det ut illis promiferat in futuro gloriam. 
Dic protegat Dominus fic Francos armige- 
ros , * 

Regem , clerum, comites, milites belligeros. 
Poft hxc charta Cxfarem rogato continuo 
De me Chrifto famulo fit memor exiguo. 

Verfus Caroli imperatoris. ( *- 

Laudibus eximiis celebrantur tempbra pri- 
fca, 

Omnequc prxteritum gratificare folet. 
Cum moveat prxfens famofis ora loquelis. 
Aggravat & plebis corda molefta dies, 
Credere qux fefe incertis fucccffibus ultro , 


\ 


Digitized by v^.ooq ie 


S1J TERSUS DE VI 

Aut etiam nimia fpcquc -futura capit. 
Hoc homines meer paffitn contingit haberi-, 
Rumori veterum- cedere fama nova. ; 
Nobis e contra ordo eft commutatus & : ufus, 
Prifcis quique exftant tempora praefe- 
rimus. 

iln queis Romuleum fumma virtute guber- 
nat I'..:-... - -i v • - • 

Imperium dominus pacificus Carolus, 
Cui cedunt proceres, & gloria cclfa priorum, 
Solis obumbrantur fidcraceuradiis, 
Flumina ceu Nilo , coUcs vincuntur oJympo, 
Argento obryfum plus nitet Arabeum. 
Sic, Auguftc, 'tibi cedit jain maxime regum 
Fama , vigor, virtus , gloria , nomen , 
honor. . , 

Singula nam reliquis virtutum dona redun- 
dant, 

In te eunda videt qtiifquc, notando pro- 
bat. 

Sunt quos forma decens alios ventofa lo- 
quela , 

Nobilis aut fanguis, dextrave martepo- 
4ens. 

tyrfus ad eccleftam. 4 \ 

H*c eft mira domus vario depida metallo^ 
Nobilis in clero , dogmate clara pio. 
Auro teda nitent, paries argenteus albet , 

Ex nitido prelfa marmore terra gemit. 
Haec formofa domus, vidor cognofecre de- 
bes. 

Corpora fandorum continet ana trium: 
Verfus ad fontes* <■ 

Hic fons inriguus vitalia doni miniftrat. 

Et renovans populos mittit ad aftra Deo; 
En ibi Chriftus adeft, qui primi fontis origo 
Abluit omne fcelus , purgat & omne 
nefas. * 

Currite nunc pueri ad latices undafque fa- 
! ctatas 

Sordibus immerfis munera ferte Deo. 
Verfus ad fenefirom. 

Ne David grabatum tentator callidus intret 
Signetur Domini ifta fencftra manu 
Quadrus evangelii defendat numerus omne 
Corpus & interius cundipotens animam. 

. Verfus ad ojlium. 

Qui ALgyptios agili dudum de fanguinc po- 
ftes • ■ ] 

Signavit noftros fignet & ipfe Deus 

Verfus ad minijlerium. 

Qui ex duro latices jufiit producere faxo , 
Hic jubeat purum fundere faepe merum. 

Sit tibi fumma felus femper fine fine beata , 
Hoc optat Martin veftrarque falutis amator/ 
Afiiduis Dominum prccibufquc popofeerit 
almum. 4 


(IS ILLUSTRIBUS. i-16 

i yEternamque fimul faciat te fumere palmam 
Pedore nam puro Dominum portare me- 
mento * 

Ut illum valeas pedorem femper habere, &c. 

Epitaphium, Folr adi.* * abbatis 

Felix illa -hominum eft mors & pretiofa bo-^ > ‘° 1,yfiK 
norum , 

Gloria quam fequirur , vita , falufqoe , 
quies. 

Qui patriam repetunt linquentes extera mun- 
di , 

Poft miferos ludus gaudia longa tenent. 

S Ex qix>rum numero clarus jam jure faccrdos 
Corpore depolito hoc jacet in tumulo. 

Clarus qui meritis virse/fpe, nomine fallit. 
Virtutum radiis, fplendor ubique fuis. 

Qui probitate pater fuit omnibus atque ma- 
gifter. 

Illos arte monens , hos pietate regens. 

Ecdcfiar cultor, fautorperegrum, ultor «gen- 
ium. 

Proderat ore eundis hic pietate pari : 

Eloquio dulcis , fadis probus , ore ferenus , 

, Pedore nedareo , promtus ad omne bo- 

' num. 

'Sed quia certum eft te palmam meruifle 
patrohe, 

*■ Pro peregrino me pofco precare tuo. 

Epitaphium Pardulf. * * abbari. 

Qui pietate pater , paftor , curaque magifter, 
Tranquillus, placidus, promtus ad om- 
ne bonum , 

Ecclefiae cultor , largus miferator egenum 
Fardulfus fuerat : hoc jacet in tumulo 
In hac arde Dei tolli qui nomine claro 
JLternis meruit laudibus & precibus. 

► Alii verfus . 

Egregii proceres Clotharius ac Dagobertus» 

Filius & pacer hic memorantur laude pe- 
renni. 

Sed magis ecclefiam ditavit hanc Dagobertus 
Cum Nanrhilde fua quem exornant aurea 
bufta. 

Item alii verfus. 

Effigies regum hic & nomina clara reful- 
gent 

Praecipui Caroli & Pippini fortis alumni , 

Optimus Auguftus fummo quo patre co- 
rufeat 

Czfar , quem peperitBerta pulcherrima ma- 
ter. 

Epitaphium Pippini regis Italia. 

Hoc jaccrin tumuloPippiNUs rex venerandus, 

Hefpcriam rexit , hoc jacet in tumulo. 

Francia quem genuit pulcra pietate reple- 
tum , 

Nunc tenet Hclpcria Francia quem genuit* 1 
Nobilis in genere pulcra dcftirpecorufcans. 

Quem 


Digitized by LfOOQle 


8i7 VERSUS DE VIRIS ILLUSTRIBUS. 8 is 

Quem genuie Carolus nobilis in genere. A Atque regit ‘propriam jufto moderamine car- 


Nubila eunda fugans mundi properavit ad 
aethra. 

Nunc fine fine manet nubila eunda fu- 
gans. 

Deque fua facie fuperabat lilia pulcra , 
Fulfit clara dies deque fua facie. 
Nobilior meritis quam quis valet ore referre. 
In fpecie pulcher, nobilior meritis. 

Unus amor populi , virtus , pax omnibus 
, una, 

Dilexit eundos unus amor populi. 

Rex bonus & placidus, nulli pietate fecundus. 
Jure alios rexit rex bonus & placidus. 


nem , 

Pro carnis vitio nc pereat anima. 
Mortiferafquc rogat mundi contemnere 
pompas , 

Coelellis regni quaerere lucra rogat. 

In Domini medirans toto conamine lege , 

- Et fervit Domino mens pia jure fuo. 
Difcipulos proprios inluftrat lumine facro , 
Ceu pofita in celfo clara lucerna loco. 
Scripturas promit cafto de pedore facras , 
Edocet infirmos & validos pariter. 

Ladc rigans pueros , & dat capientibus 
cfcam , 


Cujus ab ore pio populus fua vota metebat ® Hinc lac ut capiant, inde cibum pariter, 


Suavia eunda bibit cujus ab ore pio. 
Raptus ab orbe fuit cito pallor largus egen- 
tum 

. . . . . Raptus ab ore fuit. 

Foft epitaphium Alcuini fequentes verfus 
fubduntur. 

Epitaphium Motharii. 

Qui manibus librum ledor comprenderi* 
illum 

Hic praecepta Dei difeere lacra potes. 
Scriptorem forfan operis fi nofcerc curas. 
Illius nomen nolo latere tibi. 

Edidit hunc librum M othaki u s ipfe fa- 
cerdes , 

Confcripfit digitis hoc opus ex propriis. 
Atque in honore dedit fandae facer ille 
Mar.ia£ , « 

Ut poflet requiem prendere perpetuam. 
Quifquis es 6 ledor librum qui legeris illum. 
Det libi dic Dominus perpetuam requiem* 

Item aliud. 

Hoc recubat tumulo Mothabjus ille fa- 
cerdos , 

Qui prius in mundo vix^t amore pio. 
felix ille fuit, mundi terrena reliquit. 

Eligit & fanas difeere litterulas , 

Plenius ut Domini potuiflet dicere jufla , 
Ante fuit humilis plenus amore Dei. 


Epitaphium Dungali. 

Quifquis es hunc cernens titulum, dic pec- 
tore puro. 

Sit requies illi , ledor opime , precor. 

Te precor omnipotens quadrati conditor or- 
b «,. 

DutfGALus ut vigeat miles ubique tuus , " 
Atque fuum jugiter defendas corpus in 
aevum , 

Ne lupus incautus dilacerare queat. 
Sidereum ut valeat rite comprenderc olym- 
pum , 

Cum fandis vitam participare queat. 
Quaerere divinum non ceffat node dieque 

Auxilium , ut p olfit vincere eunda mala. ‘ 
Divitias varias temnit mundi perituri, 

A mundi curis libera corda vehit > 

Vet. Seript. & Moti. ampl. Celletf. Tom. H* 


Ceu pia mater alit natos cum mente be- 
nigna, 

Efcam grandaevis, lac rudibus tribuens. 
Plura quid enumerem fandis virtutibus illis ? 

Dicere quas nequeo, fcribercnec valeo. 
Pedore fi fluerent verba ceu flumina noftro , 
Nec fic fufficerem digna referre tibi. 

Sis fanus, vigeas, opto, per tempora longa. 
Perpetuam requiem det tibi , pofce Deo. 
Solvitur incertis mundus cum cafibus ille , 
Et genus humanum pefiima mors peri- 
mit , 

Cum venit extremum , nil profunt tempora 
C longa , 

De mortis nullus lege folutus adcll. 

Epitaphium Authtlmi monachi. 

Auihiimi monachi bullo. funt membra 
fub ilio , 

Mors inimica annis quem tulit in teneris. 
Principio vitat felix terrena reliquit , 

Dcfpexit mundum, nunc fuper altra micat. 
Nobilis in genere , placidus , bonus , omni- 
bus aequus. 

Nobilior meritis, quam valet ore loqui. 
D Atque fuit fapiens, humilis, pietate reple- 
tus. 

Ingenio fortis, folfit in orbe potens. 
Quifquis , 6 ledor , titulum qui perlegis illum. 
Perpetuam requiem det libi , pofce » Deus. 


Pqfl Adelmi •verfus fequuntur alii ut infra . 

Quilque venis Audio difcqjndi fretus, amice. 
Grammaticae normam quatrere rcdilo- 
qyam , 

Hujus adito domus properanti limina greflu. 
Quam fignat ticulus verfibus ifte fuis. 

Ad liquidum certp quam primus dogmate 
auxit, 

Donatus fama notus in orbe pia , &c. 

Pojt verfus de Rhetorica & aliis artibus libe- 
ralibus , hoc fequuntur carmina. 

Dextera magna Dei ecclefiam tueatur ab 
hofte , 

Hanc quoque multiplicet dextera magna. 
Dei. 

1 i i 


Digitized by 



I 


$i 9 VERSUS DE VIRIS ILLUSTRIBUS. 820 

Dextera, fumma Dei Caroium confervet A Audax cft igitur non falfo nomine didus » 


ovantem , 

Auguftum & protegat dextera fumma 
Dei. 

Dextera celfa Dei regiam confervet in aevum 

Prolem , & laetificet dextera cella Dei. 
Dextera clara Dei aflrologos omnefque mi* 
niftros 

Salvet & ornet amet dextera clara Dei. 

Pojlea fequuntur ver fu s de Annuntiatione , 
Nativitate r & Afcenjione. Tum alii de Berntr- 
vvino tpifeopo editi d Mabillonio , deinde ver - 
Jus achrojlichici , qui continent preces ad Deum i 
* quidam alii ad Angilbertum etiam achro- 
fiichice feripti : pofi qua hac fequuntur. 

iic pro te tuifque caris redde vota Domino > 
Et fu otum memorare fupplico , 

Aulam iftam qui fundavit , triumphante 
Carolo. 

Qui cupiat domum ingredi» donifque vult 
perfrui , 

Dicat vadens» oro fupplex , pax huic fit do* 
mui , 

Quam juflit fervare Chriflus ejufque difei- 
puli. 

His peradis, exeuntes, fupplex pofco , dicite 
Mifcrere, miferere , rex Deus altiffime. 
Conftruxit qui domum ifiam, ornavitque 
carmine. 

Hac in domo fulget alma Chrifti crux mi- 
rabilis , 

In qua falus , lux & vita , vidor ineffabilis 
Pendens plebem liberavit hoflis ab infidiis. 

Epitaphium. 

Qui cupis ut precibus Domini mercare .fa- 
vorem , 

Hic interventus ante require viam, a 
P rotinus invenies veniam portumqUe fa- 
lutis, 

! Si fidis animis hoc duce quiris iter. 

Hic namque eft Domini verus purufque fa- 
cerdos, 

Quem nullis mundus polluit ifte dolis. 
Non irz pompasque tumor , non fervor ha- 
bendi , 

Non fragilis luxus huic nocuere viro. 

Sed conflans , humilis , largus , patiens , pius, 
almus. 

Civibus ille fuis commoda eunda dedit. 

Item aliud. 

Id proprium credens quidquid commune 
fuiffet , . 

Nec fibi fe cupiens vivere, fed patriae. 
^Edibus ille locum hunc pofitis , templifque 
facravit , 

Et vicum fecit urbis habere decus. 

Quem aeterno fuos diligens cuflodit amore , 

Ac meritis pariter ne quis xquet feptenis 
Sexies denos explevit curfibus annos , 

Qucis meruit vitx praemia perpetuae. 


Namque petens coelum xrerna tenens* 

i 

Verfus Bernovvini epifeopi ad Crucem. 

Conditor aeterne, quem laudo verfibus iftis. 

Rex requiem. Bcrnwino da Pater piufque 
redemtor , 

Virtus virtutum , vidor , vidoria J e s u 

Christe , tu juftus judex, mifcrere mei jam 
rex 

Omnipotens Dominus mundi formator & 
audor. 

Sis pius & clemens, mihi fis fpes unica vita*. 

I Sufcipe hoc munus, te fupplex accipe rogo. 

Epitaphium Hebrajrii . 

Quifquis magnorum dolet breve decedere 
vita , 

Relegat hunc tumulum , commune ingemat 
caufa. 

Te igitur hoc tumulum acerba xrati 

Impulfa nobiles hac mortuus state impulfa 

Cunda fimiles habuit optima quaeque inlufter 

Nomen Hebrariusqui meruit confortist fan- 
dis. 

Quarto» nonas Novembris caruit lumine 
vitx , 

! Indictio xi. obiit qui in faeculo vixit annos 
xxx & VII. 

Item aliud. 

Hic conflans , alacer , celebri probitate re-' 
fartus , 

Coelum mente petens , membra cadit 
tumulo. 

Oii nomen prifeum veniens de flirpe Pela- 
gri , 

Per titulos morum gloria celfa dedit. 

Nam fic juftitix radiavit lance potitus , 

Ut fuget pretii mens fibi reda dolus. 

» Quidquid opum fando vivendi more lo- 
cavit, 

Aut tribuit natis aut fibi pofi obitum. 

Et licet omne fretum feclivia fanda falutis 
Gcftoriqn meritis cxfuperaffe probet. ; 

Et fe falutis profpexit mente fanda 
Vivendi caufam femper habere fuam. 

Qui fi quid noxx quondam puerilibus annis 
Contraxit fenfus , 

Nunc precibus pretio complexus prxmia 
Chrifti 

Prxfidium venix fe meruiffc docet. 

Item aliud. 

Hic probitatis apex , hic flatus gloria prifei 
Evalis terris invidiofe jaces. 

Nam tantum dederat munus fors invida 
mundo , 

Quod raperent merito nonnifi regna 
poli. 

Tu culmen generis, tu morum norma prio-. 
rum. 

Tu pollens Latii lingua decoris eras. . 


Digitized by 


Google 


VERSUS DE VIRIS ILLUSTRIBUS. gii 


'Quod Vigelimbus erat genitor pietate ma- 
giftra , 

Quo nunt orbatus lumine trifte gemit; 

Sic vix dum tenera: radiabat flore juventae* 

Quod falibus cordis protulit ore fenem. 

Te conlapfa domus , te mehs ptrculfa re- 
quirit 

Et juvenum pariter & veneranda fenum. 

Heu dolor humani generis , lux alma bono»- 
rum, 

Quod ludus patria: , quod pia gcfta do* 
ccnt i 

Hoc nunc quifquc venis vifurus forte fe»- 
pulchrum , 

Pro tanto quarfo ne dolcare dole. 


Qui fulcit farcio bis denis prarftituS ahnis 
Et tribus adjedis , menfibus atque tribus. 

Epitaphium Ardoini & Dida. 

'Quantum jure poteft drnari Femina donis \ 
Tantis ditata eft jam Dida valde bonis. 
Felix quie dudum manfit cum viro beato. 

Ardoinus nobilis optima quarque fua. 
Quicquid viventi reliquit opes more locavjt* 
Aut egenis tribuit aut haris trogavir. 
Qui decies tet fimul vixit feliciter annos , 
Bis quater pariter & menfibus uhdecim. 
Kalendas caruit ille lumine Martias vita:, 
Jan. decimo migravit arii Dida calendas; 


LIBER MIRACULORUM 

SANCTI EADMUNDI 

ORIENTALIUM ANGLORUM REGIS 

AUCTORE ANONYMO. 

Ex mf. codice bibliotheca, regia* 




OBSERVATIO PRjEVIA 


H Anttui Eadmundus- Anglorum rex Orientalium 3 cujus hic miraculo - 
^ rum librum ex veteri mf. codice bibliotheca regia ante annos quingentos 
exarato, exhibemus, martyrii palmam aftecutus eft anno dccclxx. Ejus vitam 
Abbo Floriacenfis monafterti in agro Aurehanenfi abbas, qui diu verfatus 
fuerat in Anglia , confer ipfit dicavttque Dunftano Cantuarienfi archiepifcopo, 
a quo prafertim fanaifftmi Regis gefta & martyrium cx antiquitatis memo- 
ria didicerat. Hanc Laurentius Surius ad Novembris diem viceftmam 
edidit , at de ejus poft mortem miraculis nequidem unum verbum. Quan 
propter gratum eruditis viris fore (feramus fequentem libellum , ex quo 
illuftrari poteft Anglica hijloria. Hujus audor anonymus , coenobii S. EaeL 
mundi haud dubium monachus yjuffu felicis memoriae patris Balduini atque 
hortatu fratrum ipjj fubditorum miracula ifta litteris fe mandajfc teftatur. 
Fuit autem Balduinus ex monacho inclyti fandi Dionyfii in Francia mo- 
nafterii , abbas tertius afeeterii fandi Eadmundi , quod quidem ab anno 
mille fimo Jexagefmo quinto ad millefimum nonageftmumjeptimum fummd 
cum lauae adminiftravit , quo tempore auflor Jcripfifte videtur. 


Prologus in textu miraculorum S. Eadmundi 
regis & martyris Orientalium Anglorum. 

no S70. A D memorandum Chrifti Domini tefta- 
/\mentum in' farculum. confiteamur Do- 
mino. Per fandum enim Eadmundum me- 
li/. Script. dr Mon. ampl. CoUctf. Tom. VI. 


B moriam fecit Deus mirabilium fudrtim op- 
pido , mifericordia ejus & miferatione pro- 
cedente in humana conditione, flne qua 
nemo falvandorum potietur edulio fpirita- 
lis intelligentia:. Memores limus Virtutum 
fuorutn operum per fc fuofquc fandos effit- 

Iiiij 


Dic Ized by 


Google 



$23 LIBER MIRACULORUM S. EADMUNDI. 824 

dorum, ncc fubcat nos mcmorix n,cgligen- A quem Dei providentia fuo martyri digniifi- 
tia, quia turpi maculatur nota cujus mens mum difpofuit. Clarebat denique circuni- 
pigrefeit & lingua. Feriet fiqnidem , heu ! quaque juxta flatum fandi funeris candela* 
multos illud propheticum anathema, «a/r- rum fulgor nimius in obfcuritatibus nodur- 
diQus ducens opus Domini per neglefta. Cuna nis.non hominum , fed vere coeleftium fplen- 
ipfe Dominus etiam in fines fxculorum re- dor , quarum coeli penetrabat faftigium 


muneraturus fit quemque fecundum meri- 
tum , bonos mifericordia , malos autem po- 
tcftatc judiciaria. Et noftris quibufdam prx- 
c&Toribus olim erat pondus criminis , fi mu- 
tus cfiet titulus memoriar nominis : quia 
fi cetera defint, dignum faltim judicatur , 
ubi jufti memoria cum laudibus fit. Unde 
quoddam promeritum talibus dat pfalmo- i 
graphus , inquiens : In memorU erit juftus. 
Memoria quorum fi fuerit seternalis , non 
dubium quin non fimilium fore debeat ta- 
citurnalis, quoniam filentii claudentur per- 
petuali carcere claufi ftygiali ; quod nos Dei 
adjutorio' evitandum ducentes, & in gratia 
Spiritus- fandi munerum largitoris confiden- 
tes, ad S. Eadmundi Orientalis Angliae pro- 
curatoris memorgnda accingimur vertere 
ftyli ultima, enucleati m de eo memorari qux- 
que digniffima , quasdam nobis prolata crc* 
dulo virorum eloquio, quaedam quoque re- 
perimus exarata calamo cujufdam difficilli- 
mo, & ut ita dicam adamantino. Ad quae ^ 
contexenda non nos provocat , quod abfit , 
noftra prxfumtio , fed felicis memoriae patris^ 
Baldewini obfcquenda juflio, fratrumque 
fibi fubjedorum caritativa exhortatio, ut 
quod tempore plurium cum negligentia fic 
cft amiffum , fakem quoad vivimus repare- 
tur per talentum nobis a Deo commiifum. 
Ad hoc guttatira fuam irroret virtutem > qui 
totius fcientias omnia continentis habet vo- 
cem, quique meritis patroni unde loquimur 
fuam protegat plebem, ne miferi triftem zabuli 
trudamur in aedem,fed aeterni memoresDomi- 
ni hereditate data gentium , opus ejus fentia- 
mus manuum, veritatem fcilicet & judicium. 

Jncipit textus miraculorum S. Eadmundi regis 
& martyris Orientalium Anglorum. 


monftrans de eo nihil dubitative , quem 
Deus fic munificare voluit coelico lumine. 
Hoc primordium figni competenter Dei gra- 
tia praebet fuo martyri , ut fentiat mens hu- 
mana lumine vigere eunda creata, fignante 
fuper nos lumine vultus Domini, data no- 
b.s laetitia fui fidelis Eadmundi, 

De quadam muliere quam S. Eadmundus 
liberavit a judice. 

Quia vero in tempore gratias benigniflima 
Dei potimur mifericordia , laudem Domini 
proloquenda noftra proferant eloquia , exa- 
rando pretiofi martyris Eadmundi gefta miri- 
fica patrata per eum quando & quomodo vo- 
luit Omnipotentis clementia. Operatur enim 
per fuos fideles Omnipotens ut per inftrumen- 
ta artificialia quivis artifex prudens, quod & 
propheticis approbatur didis , dicendo : Mi- 
rabilis Deus in fanciis fuis ; quae operata mi- 
rabili# fidem credendi nobis augent & im- 
plent, fi vera relatione florent, ut debent. 
Quidam igitur Lefstanus nuncupatus pol- 
lens honore vicecomitatus in dioecefi qua 
nofter veneratur fandus , ad improbatio- 
nem fuar malignitatis , nihil fando deferens 
dignitatis : quippe cujus cor plenum nequi- 
tiae, die calendarum Maiarum placitaturus 
aderat, cuidam acervo , quem Dunghogo 
folite vocat populi frequpns appellatio. Quo 
demoratus verfat in animo cruci ac dete- 
riori , fi quid adionis juftas vel injuftae ha- 
beat alicubi , unde quoquomodo terreniis 
augeatur ccnfus. Sic vorax talium confue- 
P tudo fuos folct variare fenfus , ut offenia 
malint hominum , quam nihil reprehenfionis 
eorum. Inoflenfa tunc forte ceciderat vice- 
comitis mulier quaedam lapfa per cafus cri- 
minis , affedaque timore muliebri , ne fub- 
deretur aflfeda judiciariae manui , fandum 
martyrem expetit redemtorem , fit- fandi 
afyli fubiens loca , juxta martyris pignora , 
clericorum, qui adhuc ibi manebant, pau- 
fat ljccntia. Quod duin judex comperit quem 
diximus, modo altercationis quis £orum.fit 


Univcrfae carnis viam ingreifo Eadmundo 
gloriofo, palmaquc percepta martyrii pro 
viatico, inflabat enim , ut chronica teftatur 
Anglica , annus incarnati Domini odingen- 
tefimus feptuagefimus , formati vero mundi, 
his exceptis, decuriis quinque millibus, idem 
juftus Eadmundus , qui ut palma floruerat g potiffimus , vel martyria liberatione, aut ju- 
bonis operibus, agonia perada, in domo Do- 11 dex in damnatione , apparitores citiifime dl- 
mini multiplicatur ut Libani cedrus. Mau- rigic, qui fibi rea m deducant praecipit, & ad 


foleatus quidem , ut majorum nobis intima- 
runt relata, in villula Suthune dida, de pro- 
pe loco martyrizationis pro inflanti fervore 
rabidas perfecutionis, nOn aufo quippe eum 
transferre aliquo fuorum ad quemlibet ma- 
gni nominis locum , fic Sandus illo requie- 
vit, domuncula orationis fuper eum habita 
perparviflima , quoad paulatim refriguit per- 
fecutio Danorum famflima,l.QCufquc claruit. 


fupplcndum facinus fui rabide jubet violari 
loca fandi : infelix nefeius futurum tale quid 
in ' ejus detrimentum. Eunt apparitores ex 
imperantis juffidhe deteriores 5 intrant abf- 
que venerationis honore fandi bafilicam , 
afpcre requirunt a loci fervitoribus viceco- 
mitis ream. Hoc ecdefiac majores Bonifildus 
facerdos le viraque Leofricus abnegationi 
ingerentes , fcnacl quam fandus fufeeperat 


Digitized 


Google 



82 J LIBER MIRACULORUM S. EADMUNDI. »82(5 

in ereptionem , fe nullatenus in condem- A mundus valens apud Deum , quod fuit con- 
nationcm , infelicis miniftri aufu daemonico trarium vertit in profperum.Pcrvulgataquip- 

permotiy violando fanda fandi rapiunt , ac pe mali fama , turbatis omnibus pro formi- 
cam deducunt qua poffunt vi , clericis hac dine tyrannica dolet , gemit triftis Angliat 

illacque genuflexis vindidam increpantibus principe fruftrata , exfequitur velit nolit quae 

feptem pfalmis & litaniis. Quorum vocem pervaforie rex imponit , nec perfona quar- 

imprecationis Deus audiens non auribus fur- vis ab hac exeeutione fit immunis , fqlum 

dis fuo fatisfacit martyri, ut glorificetur in fae- martyris familia fieri refpuit tributaria, fui 

culum faeculi. Interca loci vicedominus infa- fandi pofcens auxilia. Exadoribus itaque ple- 

mis poft fuos defeenderat curfores in atrium rifque raiffis callidioribus , gregatim circum- 

martyris , habita (latione ad fepulturam cu- quaque fatagunt ut regis aggregetur fifcus » ' 
jufdam Bundi prcfbyteri , non progreffurus mentientes tanti operis viam , donec ad fan- 

ulterius abfque dedecore fui. Illuc virtus di defeendunt manfiunculam , Boedrici vil- 

operata Deifica, alienatione mentis eum B lam nuncupatam, fibi dum vixerat fuorum- 
infecit & amentia , fic martyris muliercu- que antecefiorum regum Orientalium a quo- 

lam liberans , & ab oculis ducentium devians, dam , ut dicitur , rege Beodrico proprie no- 

quorum curae verfus fuum damnatum do- minatam , fed modo pignoribus martyris 

minum jam erat majoritas , quam perfici facrofandis dedicatam , fuifquc fervitoribus 

quod eorum coeperat protervitas. Poflet vi- a prxdidis regibus concedendo vidualitcr 

deri tot uno impetu fieri , ream pervafam delegatam. Illuc fine reverentia fibi jufiate- 

liberari, judicem quoque a daemone pofli- quirentes vedigalia, ore fulgurco villae culto- 

deri , qui pero fus coelo & terrae , vitam fini- res territant , nifi quod quaerunt annuant : fed 

vit male , tum vivus pofiefius a daemone, abnuunt Beodricenfes fando confidentes, qui 

tum itidem poifidetur cadaver exanime , erga eum non pigritantes. malum infortunii 

nec diu retentus finu fepulturae , mergitur in removent in virtute Dei, quibus adeft jam 

fiagnum, infutus tergore vitulino, tale fic folita quam dat Deus fidelibus clementia, 

habens monumentum , quique non refurget C Porro unanimi eloquio ab incolis cenfu rc- 
in judicio cum impiis. Jam enim erit vin- futato tributario , tum quia fe tributarios 

dida Domini ut fecuris ad radicem arboris. nullius fore dicunt nifi fandi folius , tum 

defendi fe ab hoc martyris protedione , ut 
foliti erant ab omni infcftationc. Miniftri 
falfitatis dominum repedarunt iniquitatis. 
Qua aetate quidam Suetn didus nomine, evafionem fuam pro magno reputantes, ne» 

effrenis animi elatus nimietate,& ad vim pro- dum tributum a tam libero loco exigentes» 

pagandae dominationis faftum fu* praeten- Quoniam vero quaerentibus fideli mente nuf- 

dens intentionis, nativum parvipendendo re- quam deeft , fed afiiuit largitio Dominica; 

gnum , audacem tetenderat animum ad ia- mifericordiar, cultores Beodricenfes hoc util* 

vafioncm regni Anglorum , quo tunc Edel- limum providentes , & in calamitate lugu- 

redus patet inclyti regis Edwardi praeerat , bri commanentes , ante fandum martyris 

rex quidem omnium quz paci ac quieti com- D corpus , invocando nomen Domini (ingyl* 
petebant. Sed quia raro quid profpcri cedit tuofis precum effufionibus, animis invigilanr 

in longum diledoribus facculi , dumque pax tes , exorant patrem Eadmundum diti Sucxif 

fecure fperatur infperata , confufio pro fo- removeri tributum , cujus neceffiraris inter- 

ribus minitatur. Przfatus rex Danicus appa- ventu apud fandum fit medius Eqelwinus 

rata cladium copia quam potuit citius, perva- monachus. Ipfe enim fandi famulus nodur- 

fioni diu meditatae inftitit feftinus , loco Con- nx revelationis mutuis allocutionibus ut ore 

tiguo Angliae Geynesburch nomine accipiens ad os loquebatur fibi fzpius : qui in habitq 

littus, ad damnum fui videlicet, cui occul- laicali defpcda dudum pompa firculari, iq 

tum Dei judicium imminet. Cognito itaque eadem ccclefia ad amorem fandi contulerat 

ejus navali adventu Edelrej>us , ifed&pau- fe primus, monadico ordini fub conftjtutior 

perrimo primatum , ut , ita dicam , nullo ne regulari defiderantidime cucullatus mi* 

. refiftencji confilio fretus , habenas linquens bi , adeo fpiritualium exercitationi infudani 

regionis Angliz , Normanniam petit cum E operum , ut devotus erga fandum fervilem 
uxore , cedens ad tempus potenti fortunae. exhibens cultum , incorrupta fandi corpo- 

Ecgtatra procax Sueyn pervafor audax An-* ris membra pura fxpc fuperfundebat aqua, 

gliz, eo fugaro, ab inde vix valet quis elo- capillos fandi capitis componens dentibu; 

-qui quanta rabies fibi fuerit cordi , cum par- pcdincis , quos detraxerat cum pedine , di- 
cens nemini , dedit omnem patriam vafti- ligens reliquiarum rqore fervabat in buxide. 

tati inxftimabili, infuper lugubre malum, fci- Hac excellentia przrogativx lingulatis dita- 

licet ubique ponit tributum, quod infortu- tus , martyris confccretalis cubicularius a 

nium hodicque luit Anglia: multum felix, fuis vocabatur agnitoribus, omnimodis dc- 

dives , ac dulcis nimium , fi non forent tri- bitum impendendo lcrvitium , ut viventi in 

buta fuorum regum. Sed tuqc martyr Ead- carne folet quis hominum. Hujus rei gratia 

Iiiiij 

« - 


De quodam reflor c iniquo , quem idem martyr 
occidit pro tributo. 


Digitized by 


Google 



SJ7 LIBER MIRACULORUM S. EADMUNDI. 828 

pro divcrfis oppreffionibus fandocolloqui fo- fi ledabiliter. Quo martyr adeft prctiofus, pro» 
iitus, ut amicoamicus per nodis Olentia viam curator ejus , ac didator viae ipfius , allevans 
levaminis ac confilii falubrroristdponfa crc» cum ponderis mceftitia, inculcando fe.de- 
bro capiebat utilia. Inter haec a pr*fato mona- fedui Sueyn auditurum gratiflima, antequam 

cho querela populi commanentis conotifica» ad propriaunde venerit appropiet habitacula, 

ta fando, meruit finccra cordis ejus fiducia» Quin etiam praemonet fomno excitum itl- 

juxta quod petierat , exauditi , & ab ingruendi neris arripere greffum ante diei crcpufculum . 

oppreffione per opacae nodis filentia deditus Surgit impiger monachus , complicibus e;s- 
fopori , ut expetit ulus , revelari. Tunc felix citus a ftratibus, procuraris neceffariis car- 
Eadmundus fuorum mifertus , verba cum pit onus itineris , partim martyris affamine 

* f.Rcgi- minis* rei Sueyn mittit, dicens : In meos fifus, partim tegis indignantis duris rationi- 

» quid furis? quid tributarios facis ? Ceffa, bus pavidus, Icd prseceffus ac fubfecutus a 

» ccffa tributum exigete , quod nullo dede- quibufdam viantibus militibus , ab uno fuo- 

» runt fub rege, nec requifitum , nec perfolu- B rum ducit inquirendum conditionem eo- 
*» tum fuit pro me eorum aliquo tempore : ium , verens ne loco fuo praemittantur ex- 

» quia fi te ab 'hac infeftationc non removes, torquendo tributum. Inde pavefactus quam 

prope oognofccs quod Deo mihique pro po- maxime poft eos equitans longiufcule, 
3» pulo difplices. Sic famulus Dei injunda per tandem iiiquifitoris refponfione auditus etiam 

ibporem tenaci memoriae commendans , ad Iui intentione , perpendit cos perftreperc ver- 
fui populi relevationem fub defignato ter- bis prolatis Danice. Imminente quippe ac- 
xnino viam hilaris arripit pro poffc fuo , ceffu pofterorum , cum jam proximaret in- 
tandemque meta viae finita , regis diu qua- ceffus praecedentium , datis falutationibus , 
liti utitur praefentia. Quo ftipato Danorum ut moris eft, viatoribus in invicem gratum 
miferorumque Anglorum fatellite plurimo, duxit protelandum cum eis aliquod affamen, 
necnon perorata falutatione, eloquio Egclwi* in quo ab infiftentibus oculo fubtili cogni- 

ni, ut dccebatjluculentiflimo, legationis caufa tus, verbis unius fic eft adorlus: Quaefo te 

cur venerit palam profecuta, mifcendodi- C amicabili ratione, utrumne fis prefbyter ille, 

ris blanda, fed & mitiflimis demulcendo quem arftimo conjedationis modo , utvide- 

afpcra, mandatum martyris indicat & edo- ris effe , nudiustertius ante regem Sueyn 

cet, videlicet ne fuos cultores pondere tri- locutum fuiffe , audader interminando eX 

buti ullatenus oneret : fm autem > intermina- &ndi tui Eadmundi injunda legatione ? Hoc 

donem veram futura? incommoditatis fentiet. eodem profitente humili voce fe fine dubio 

Tum magis magifque Martyris mandato fol- fore , cum gaudio audit quod ille gaudenter 

licitatur ab Egelwino fecretario trux Sueyn, intulit, regem poft fuum vaticinium fequenri 

& frendens ut leo ad Geynesburh in gene- node mala morte multatum , perfoffum cuf- 

rali placito. Sed fandus martyr fpretus cum pide terribiliter vita deccffifle. Quae inti- 

nuncio inftat interminationis negotio, nun- mata nullius credulitatis figens anchora, in- 

cium contumeliis verborum laceflitum, fpre- ter fpem & metum tenuit , quoad propria 

tum ac pulfum muniens divinae fecurita- revifere potuit , vcriufque fadiim cognovit 

tis clypeo. Ipfc longe politus & Deo proxi- relatione plurium. Celebrior ergo pro tani 

mus hoftem proterit , inimicum perimit, infperato fado habitus eft fandus ab iplo 

tributum minuit. Ecce martyr Eadmundus cujus receptione fenfit liberos non folum fu* 

potentia fignorum mirificus arquiparatur pauperes villae, fed etiam per Angliam to- 

Mercurio martyri , ulcifcenti injuriarum blaf- tam deferbuiffc invafionem gulofam , ad re- 

phemias apoftatae Juliani in genitricem Dei, levadoncm pauperum, quorum non obli- 

Bafiliumquc virum Domini : uterque con- vifcitur Deus eorum. Sed ne claritas tanti 

fummato vitae curfurofeo martyrii certamine miraculi obumbraretur raritate teftimonii', 

confringunt reges in die fu* vindid*, ad voluit omnipotens proferri in propatulo quid 

levamen & auxilium fuorum conquaffando invidus martyr egerit pro fuo populo. : 

capita fortium in terra multorum , quia de Contigit autem in vicecomitatu Ceftfexjfe 
torrente, id eft morte, in Chrifto biberunt, in domo cujufdam vili*, eadem node qua 

propterea eorum exaltatur caput. *Supra me- £ Sueyn malo periit omine , quemdam fic in- 

inorato Egelwino deturpato verbis ac minis firmitatis mole depreffum , fic fola facie , fic 

a rege iniquo, contumeliis quoque & fub pedore vivente, paululum morituro fimil- 

iurisjurandi fponfione nifi fugiat, confutan- limum, ut viribus negatis, nulli aftantium 

dum fore , paululum affedus moeftitia difcc- videretur effe vitalis. Ad fignum vero trium- 

-dens , verum in fuo protedore non fida pbi infignis Eadmundi hic encliticus morti 

mente confidens, declinata jam die Lincol- contiguus, triduo in agonia pofitus , fic in 

nienfcs fines ingreffus, quo poteft cum fuis medium ab amicis vicinifque cuftoditus in 

procurat corpus , deinde feffos artus pauxill* verba prorumpens , pandit aftantibus Suveyn 

concedens quieti , difpofitione Dei & volun- Sandi perfoffum cufpide, vitam male per- 

tate fandi obripitur dulcedine fomni , eo ufus didiffe Dei pro fando ultione. Quod ut 

firmiter ut plerumque talibus folct fieri dc 1 - aperuit virtute oris, refidens in medio lc- 




Sip LIBER MIRACULORUM s. eadmundl m 

d.uli, dono Dei omnipotentis, eofignove- A mus renuit > deforis autem locum comma- 

rum affirmat quo fe moftuum ut priu$ ia nendi annuit. Eo contentus .HEgelwinus cum 

ftratu collocat, datquc fidem verbis. Jam fuo domino nodis deducit cxcurfus , cujus 

nunc viget veridici effedualiter fententia cum Deo meritum fit dehinc pluribus noti£ 

Pauli , docens Romanos Dei invifibilia per fimum , dum pernodant a foris preibyteri 

ea quae fada funt a mundi cognofci crea- domo , fandus in vehiculo dudorque cubans 

tura , iit fuperius de Suveyn relata ultio pere- fub eo , fic fandus eft illa tugurium & node 

git divina , fcilicet per aegrotum fubito lo- lumen lucidum velut in incridie mundus x » 

cutum , moxque defundum t qjioderat igno- folis claret lumine. Qpam felicia quiefeentis 

tum fit procul dubio notiffimum ad Condi- lcdifternia, ubi fervus fecura fomni carpit 

toris laudem , cui totus orbis dicit amen. otia , Dominus tuetur fervum per nodis fi- 

Sicque grafiante laetitia Danorum , in ppseci- lentis curfum, vice fermonis cantici canti- 

pitium verfa moerorum , corpore domini eorum 2 Ego dormio vigilatque tor meum. Uti- 

fui Anglica non merito fcpultura, difpofi- g que vigil merito vigilavit Eadmundus modo, 

tione didante fuperna , cadaveri locus multo fed & Egelwinus dormivit fub eo fomno 


falc repletur, ne ingruens faetor obfit navi- 
gantibus remeantibus ad fines proprios , exi- 
tus habentibus per omnia peffimos : unde 
benedicatur Deus potenter depqnens poten- 
tes fine tenus. 

guomedo presbyter denegavit hofpitium lorpoti 
Sancti & delatori ejus . 

Verum quia nihil gradus (labilis praeter 
erterna, nancifcitur dubius orbis, Anglia to- 
tiens propulfata infeftatione Danica ab Aqui- 
lone iterum perpetitur malum incurfione 
panorum , ad Cippefvvich verfus folis ortum 
cum quodam Turkillo appulfis navibus, 
confinia S. martyris Eadmundi exterminan- 
tibus , quaeque fuppelledilia devaftantibus. 
Qua tempcftate tunc orta , Danorum res 
. acriter invadentium Anglorum , Chrifti teftis 
Eadmundus cum locello vehiculo fuperpo- 
fitus , ab yEgelwino fuo jam dido fecretario 
circumcirca deducitur , ne tantum the&urum 
manus deprehendat malorum , vel fruftren- 
tur eo quo quos fovebat remediali prarfidio. 
Hac compulfus formidinis folliCitudine^Egel- 
winus inftat procurando officiofiffimc , cura 
amminiculis quibus audet , deducens per di- 
verticula quae poteft , maxima diffugiens *di- 
ficia , hofpitari contentus ad quaeque humi- 
lia. Similis ipfe itinerandum nundinas pro 
mercibus frequentantium, quo dum redeunt, 
Jtimoris viam ineunt , feraper a tergo timen- 
tes, nec minus timidum iter ante fe praeten- 
dentes. Felix ac felicior fcliciifimp quifeum- 
que modum coemtionis iniens cum Egel- 
wino, cui prae manibus viget tanta merces 
Dei dono. Non auro mercabitur Arabiae, vel 
ulla fpecie nundinarum in die, , quod talis ac 
tantus emtor reperit fola fide. Sic jLgelwi- 
nus tanta merce ditifiima fretus , calle diur- 
no non tamen fine pavore tranfcurfo , intrat 
yEfefcxae fines vefpertinalibus horis, manfiun- 
culam invenit levamen laboris, quo notata 
cujufdara Eadbrihti preibyteri habitatione , 
patris. fcilicet Ea^uvini poftea abbatis Ra- 
mefeyae, quaeritat gratiam hofpitandi cum 
fua modica fupelledili. Sed prelbyter quae 
fit fuppellex ignarus, hoftiumque circum- 
quaque rumore pavefactus , ingreffum do- 


foporifero, dum in Gallorum conticinio, 
quod diei praeeft crepufculo , movent fe ve- 
hiculi rotae, non hominis fed Dei motione, 
fando quid exhoftibus praefeiente, viamque 
progredi volente. Surgit a ftratu dulci qui 
dormierat , tandem praemeditatus novit , quis 
agitationis rotarum ador fuerat, paratus itet 
cum aurora properat properare. Jam folis 
orbita horae primae progreffa linea , cernunt 
itincrantes poft fe profpicicntes manfionis 
rclidae res omnes verfas ab igne , feu fecerit 
furor hoftium , feu fati vindicis aliquod prae- 
ftigium. Dicuntur enim fic evenientia vul- 
gariter fore fatalia > fed, ut credimus, ignis 
confumfit edacitas , quod dura preibyteri re» ! 
cufavit hofpitalitas. 

De rotis vehiculi S. martyris, una in poiitt 
harente , altera in dire volutante . 

Itirvere citato taliter curfu diei peragrato* 
dum pervenit fandus & auriga ejus ad- aquae 
cujufdam tranfitum, fit ibi dubium quomodo 
fandi gleba tranfirct in rheda. Tabulatus 
quidem pontis ardior rotarum vehiculi fpa- 
tiis pontem per medium videbatur prohi- 
1 bere tranfitum , fed facit virtus divina pro 
fuo fando laudabilia. Tranfit enim fandus - 
cum rheda , cui pons & flumen, jacet via 
aequa. Afpicit dEgclwinus ammirator hujus » 

vifus > laudat fandiffimi meritum Eadmundi, 
per quem. benedicitur Filius Dei, cujus rot* 
vehiculi dantes certa veftigia fuper flumen 
cucurrit dextra, aeque fuper pontem finiftra , 
more Petri calcantis aequor nutu Domini. 

Hinc Deus benedidus per omnia , modifi* 
cans fuis fidelibus eunda creata. Laetus ad 
hxc Egelwinus pro vifu miraculi Londonise 
properat pignora fandi , ut in fccuritatis 
, portu commaneat , fandufque fuus ad lam 
dem Dei virtutibus praefulgeat. 

Jgupmodo infirmi fanantur intrante Sanfto 
in Londoniam. 

, Cujus vifitationis lator Egelwinus , defi- 
deriorum defiderator, in civitatis ingreflh 
praefatae percipit, Deo fandoque Eadmun* 
do cooperante , a via quae Anglice dicitur 
Ealfegale } uCqxxe ad ecclefiam B. Gregorii papae 



83 i LIBER MIRACULORUM S. EADMUNDI. 832 


ododecim curatis dclideratam curationem ab A 
cis vario corporum pullb languore. Ad fpeda- 
culum fankatis quorum , interca dum juxta 
fertur quxdam in fporta a fingulo pede te- 
nus membris contrada , audito plaufu pro- 
digiorum Sandi , O , inquit , utinam mei 
perciperent oculi , quis , qualis , & quantus 
hanc urbem ingreditur Sandus : illico dans 
in pedes cariem exilit, diu fibi peregrinar fa- 
nitatis munus excipit , nonadecima fada cu- 
ratorum , virtutes Dei in fando Eadmundo 
magnificantium. Poftmodum Egelwinus hi- 


JOupmodo epifeopus vi retinere voluit corpus 
Martyris. 

Ante legem oppido fubque legis confti- 
tuto Deo fuis in fidelibus olim mirificato , 
adeft fub gratia modo fandum de quo lo- 
quimur dietim mitificando. Et jure , cutr» 
proteftetur Veritatis voce intra patriam pro- 
priam acceptam non fieri quemque prophe- 
tam. Qua acceptatione potitus infra Lon- 
donix moenia martyr Eadmundus mirificus 
per opera mira animat fuos , privata 


laris defiderabile reponit pignus fandi in B fecum fine mora repetit territoria. Ad quod 


ccclefia memorati Gregorii infra atrium apo- 
ftoli Pauli , illuc ferme triennio cum fuis ex- 
cubando thefaurizat pro certo , fed non 
ignorat cui ea congregat , id cft Eadmundo 
fibi in animo omnium horarum momento ; 
quot & qux virtutum figna cum martyre 
patrarit hic celfa Dei gratia , pulchrius ulla 
re foret feriptum relatu , fi non torpuiffent 
priores infcdi focordix nexu , necdum a fc 
vigilando repulfis torporis ac negligentix 
tenebris Audii pigritantibus otiis. 

De quodam Dano quem Santtus cacavit , 
(fr iterum illuminavit. 

Attamen ne dicamur in meridie palpi- 
tare, a nobis excuflo pigritix fafcc, diledo- 
tes fandi dicamus quod indicat rumor ve- 
rus ac moderatus. Oblata fuere fando do- 
jiaria rerum multarum innumerabilia : in- 
colx, cives & advenx, fua dant xenia qux- 
que, parum yidetur cuique fua donare. Ta- 
lis eft omnibus devotio. Sandi quoque fic 
religiofa crefcit veneratio. Inter qux quidam 


petita qux debebatur licentia , concelTaque 
non abfquc animofitatis injuria, advenit cum 
fuis Jllfhvn didus prxful urbis, fimulans 
modum devotionis : verum quod diflimu- 
lavit, verus rei finis palam propalavit. Idem 
prxfatus pontifex fe quarto ut fandi levaret 
pignora accedens , immobile reperit quod 
movere tentavit : additifque quatuor aliis, 
fandus perflat immobilis , fed non pro duo- 
decim movetur, necdum totidem numero 
adhibentur. Animus enim prxfulis fuerat 
memorati, tradarat quoque cum fuis & id 
confilii , fandum vi fe deferre in bnfilica 
apofloli Pauli , fi quo modo ab ecclefiola^ubi 
maft ferat poffet efferri. Bona quidem devo- 
tio , fed a voluntate fandi diferepabat talis 
intentio. Interea prxfcndbus afpedu taliftu- 
pentibus , ledica fandi veluti monte quo- 
dam immobili pcrfiftente , appropiat Egelwr- 
nus martyris fervitor fidiffimus , fandum 
invocans orat medullitus , ne eum hac vicc 
fux voluntatis fruftrctur oftent^mine , in- 
prxfcntiarum offendendo utrumne velit pro- 


Danus tanta veneratione vanus, abufus de- D pria repeti fc dehinc movendo. Quem fnar- 


votione, fed & torva plenus intentione, ac- 
cedens ad fandi lxtitiam , illiufque proterve 
unde operiebatur elevans pallam, oculo qux- 
tit proterve circumfpiccre , quis vel quantus 
habeatur fandus de eorum genere didus. 
Qui circumfpiciens manum non impune 
fentit fore quidquid fic proterve s illico lu- 
mine fruflratur, quia feptimum cft quod 
Deus abominatur. Talium memor Eccle- 
fiaftes concionatur dicens : Sex funt qua odit 
Deus, & feptimum abominatur anima ejus , 
id eft oculos fublimes, quibus omnes no- 
tantur arrogantes. Sed tumor arrogantix 


tyr exaudivit, ut crebro' confuevit ,& exau- 
ditus quartus cum fuis tribus beati levat 
corpus, ievatoque nihil fentiunt levius, ac 
fi fit ponderis nullius. Sic hymnizando cum 
populi frequentia , itincrantes urbis exeunt 
receptacula. Repedat Eadmundus agonithera 
fua manfionaria , refrigerata jam Danorum 
fxvitia. Beodriccnfibus ineft modus exulta- 
tionis , adventando corpore fui regis , & quo 
caruerant temporum per fpatia , exultant a 
modo Agnorum cum gloria. Requies cft ite- 
rum prxfentialis villx Beodrici, dEftcnglx 
prxeentori , Eadmundo martyri. Quin & aula 


talis in modum vertitur melioritatis , Deo & h coeli cohxreditando Chrifto communis fit 


Sando peccatori propitiatoribus, Danoque 
fufo ad poenitudinis fletus, humillime quae- 
rendo mifericordiam , donec impenfam adi- 
pifcatur veniam. Et quia cor contritum non 
reipuit Deus & humiliatum , & quanto corda 
duriora, tanto fxpc perbonum flexibiliora, 
exauditur Danus, receptis vifibus fanus gra- 
tanter munificat fandum armillis aureis am- 
barum manuum , fuerat enim cx ordine ma- 
gnatuum , laudans amodo Deum , venerando 
quoque fandum Eadmundum. 


fibi , hic fuos patrocinando , illic haud mi- 
nus pro fuis interveniendo. Advcrfa invitat 
in profperum , profpcra firmat in integrum, 
nihil fubreptionis malx requifitus fuis fide- 
libus finit inefle vel inane. Valens apud 
Deum alienat qualitates rerum , tergiverfat 
acredinem paflionum , radicitus mitigans 
motus animorum , viciffitudine patrata re- 
rum diverfarum. 


* 


De 


Digitized by 


Google 



833 LIBER MIRACULORUM S. EADMUNDI. 834 

De quadam muliere coatracla , quam fanttus A fator , futurus fux pauperis mirificus adju- 
Eadmundus fanavit. tor. Appropiat quo debilis recubat , lignum 

Ex partibus diverfis Britanniae majoris San- crucis a capite ad pedes defuper ficuti jacet 

dum plurcs revifunt caufa fanitatis. Qui- figurat , compaginans redintegrando nervos 

dam libi falutis neceffaria ftatim expediun- ac membra jamjam diebus multis & annis de- 
tur , quidam dilata ad tempus prxdolantur. bilia. Dehinc martyr pretiofus ad fanda fan- 

Nullus tamen abit ingratus , cujus fide coo- dorum venerandos infert greflus. Vere Deus 

perante non mifereatur fandus. Talibus in- mirabilis agit mirabilia fuis in fandis , fpi- 

ter eft quaedam infirma, fic cingulo tenus in- rituales agunt lpiritualia< profutura plufquam 

ferius debilitata, fic pedibus ac cruribus' fru- corporalia. Extendit fe jam fana mulier diu 

drata , ut fcabellulis in manibus clunibufque debilitata, dat vocem clamoris in extenfione» 

uteretur pro pedibus , donec remediabilis cum quodam corpotis angore^ nec etiam 

Eadmundus falutaris fuus foret medicus. Ad mirum laxatis contradionibus* compaginum; 

quem tunc defccnderat devotionis gratia ® dum fuperadans fandus pro medela fignat 

quaedam nobilis matrona ab Efexfe finibus debile corpus. Vigiliis indat matrona fupe* 

orta, nomine Alfefga, in fanda bafilica per- rius dida, videns talia timet velut in extali 

nodans excubando , oblationis fuae lumine mifla. Surgit matricularius frater Brunftanus 

accenfo, ut credo nutu divino futura fando pavoris horrore pervafus, partim fonitu vo» 

pro teftimonio. Sandx autem prxdidx Bt- cis infirmae , fed modo recuperat* , partim 

filicae matricularius extiterat Brunfdanus vir audito ftrepitu ftupet quafi pro latronum 

fidelis & monachus , quem etiam latere no- ingreffu. Videt ac fi in ingreffu cujufdam mo- 
luit deifica virtus , fi quid operis divini fan- veri cortinam , quae ante fandi appendebat 

dus effet operaturus. Accubat cncletica node ledicam , quas etiam manu cum fera clau- 

eadem in ecclefia, ut erat folita , confuete ferat valvas , invenit referatas, & fic diligenti 

landi fuffragium praeftolatur & invocat ^ ac timida perferutatione rerum reperit ma- 

quod & martyr Eadmundus de facrario di- C tronx protedatione. Hxc quoque nodumali- 
viniratis excitus accelerat. Egreditur enim ter vifu protcftans veriffima , verax creditur, 

fub filentio nodis de locello fuae fandae pau* dum coram fana muliercula praefentatur.Jam 

fationis, in modum viri admodum Venera- lynaxi matutinorum inflante, modulataque 

bilis , fulgurandofe obeunte coelcftis clarita- quo competebat more , miraculum propala- . 
tis fulgure, ficquc tranfgrediens fanda fan- tur , impraefentiarum laus Deo decantatur & 
dorum itinere filenti refervat valvas interio- jubilum , Deus adoratur in fandum Eadrriqn- 

ris afyli , progreffus circumfpedive ad occi- dum,martyr Eadmundus veneratur in Deum, 

duam partem domus Domini. Talis & no- Deo vivente in fiecula fieculorum. Arnen, 
durnus itinerator , quo venerat deintus re- Explicit de miraculis fantfi Eadmundi regis 
vertitur eo , fed in reverfione divinus fit ope- & martyris. 



TRANSLATIO S JUSTI 



PUERI NOVENNIS ET MARTYRIS. 


Ex mf. Malmundarienfis monafterii. 


Circa joe. TN nomine fandae & individua? Trinitatis , 
X omnibus in quadrifidi mundi hujus plagis 
condituris catholicae ccclefix filiis , Liruthar- 
dus hujus ccclefiae praepofitus, omnibus, quam- 
vis indigniffimus , Chrifticolis honor & lx- 
titia , falus & vita fit opto per fxcula. Ta- 
lenti fibi crediti omnes norunt fideles Do- 
1 -mino fe rationem reddituros , & ab ipfo 
xquifiima lance pro bene difpenfato talento 
perpetux remunerationem vitx percepturos , 
pro male vero offenfo ( quod abfit ) ignis 
maledidionem-xterni. Hxc^rgo femper ani- 
mo revolvens, nolui tamquam invidus oc- 
cultare quxdam, licet perpauca, magnalia, 
qux Dominus mihi propriis concedit oculis 
Vct. Script. & Mon. ampl. Collett. Tom. VL 


i pcrfpicere, fandi Judi martyris pretiofi, fed 
multis proferre in medium & facere com- 
mune, certus quod quantum plures ex cis 
Deum magnificaverint , tantum major mer- 
ces mihi acquiritur : qui cum exiguum ad 
hanc narrationem me confidcrarem, elegi 
hoc detegere quod parvi fim fermonis & 
inertis ingenii; unde obfccro, ne qui cul- 
pam taciturnitatis vitare volui prxfumtionis 
noxam incurram. 

Hic igitur beatidlmus Chrifti martyr no- 
der vita & nomine clarus , dum adhuc in- 
•fantix operam gedaret, tempora Domino 
confccravit martyrio. Furiofi namque julTu 
Ridiovari Chrifti nomen condantcr confi- 

Kkk 



Digitized by 


C oogle 


i 


«35 TR A NSL AT 

tens , a militibus mucrone pcrcuffus , aeter- 
nam a Domino percepturus coronam , mi- 
gravit. Ego igitur dum hujus fandi martyris 
ardenti defiderio facra pignora , quodam in 
partibus Galliarum in regno , quod dicitur 
Caroli, pago vicoKonienfi, data quantum 
tunc temporis oportebat pecunia , expetiif- 
fem , illeque affenfum votis praebuiffet, node 
Xoii pariter, nam die non audentes timore 
vicinorum , ad eccldiam in qua facrum cor- 
pufculum humatum honorifice confiftcbat, 
properaturi proficifcimur. Itaque dum fecun- 
- dum divinae pfetatis piiffimam difpofitionem, 
veftraeque propofitum voluntatis , de mau- 
folco fandum foras corpus fuper altare po- 
neremus , divina nobis apparuere infignia. 
Nam ut fe beatus martyr caelefti infertum 
declararet lumini, amovit a nobis denfifiimae 
nodis tenebras. Dum enim una nobis fuffi- 
ceret candela , divino mox eundi per ecclc- 
iiam accenfi funt lumine cerei. Quo vifo , 
mox tanto obftupefadi miraculo, timoreque 
pcrculfi , magnas Deo & fando martyri refe- 
rebamus gratias , quia nobis , licet indignis , 
fua panderet mirabilia , quae aliis ad laudem 
fui nominis & honorem fandi martyris ve- 
ridica oportet relatione referre. Sufcipicntcs 
igitur a fupradido facras reliquias,. raptim 
cum militibus carpere iter coepimus. Poft 
paucos dies devenimus ad civitatem Came- 
racenfem , in qua aliquantifpcr moraturi , 
juflii domini Stephani (a) epifeopi , quem- 
dam cjufdcm civitatis adivimus civem , apud 
cum illis hofpitaturi diebus» qui nos cum 
cxultatione in fuam introduxit domum. No- 
bis ergo ipfa node magnam humanitatem 
intuentibus, etiam omnino . ex tanta itineris 
longitudine feffis , pabula exubcranter tri- 
buens. Habebat autem filium clericum , qui 
cum nos in patris fui compcrit domo node 
degere, advenit, nobifque condeledari coe- 
pit. Ego vero dormitum pergens, facrum 
corpus in quadam arca recondidi , tum clave 
munivi , quam nequaquam patrifamilias cre- 
derem, ad proprium dependi cingulum. So- 
porem itaque nobis dulciter capientibus, 
pater proprium decipit filium, hortatur ad 
crimen , auferre nobis equos jubet , & ad 
vicinum deducere proximum , futurum ut 

(a) Hic Stephanus 'anno 90$. fubfcripfit concilio Trof- 
leiano a? y i tara ctun morte mutafle dicitur circa annum 


I O S. JUSTI. 836 

■A mane fado pretium diftributis fufeiperet. 
Deinde arcam in qua corpufculum pueri in- 
nocentis a me repofitum fuerat, alium in 
ea thefaurum putantes reconditum, effrin- 
gere moliuntur. Sed Deus omnipotens * 
fandi fui , noluit nos proprio frufirare pa- 
trono. Jam jamque enim frangenda arca ma- 
ximum dedit fragorem , ita ut omnes ftu-. 
pidi a fomno excitaremur. Ignis etiam qui 
jam* cineribus adopertus erat , refplcnduit , 
quafi omnis accenfa domus effet. Videntes 
hos propius affiftere, rem ignorare nequi- 
vimus. Gratias igitur Deo per eunda fateor 
digniffime referendas , qui nos inter mican- 
tes gladiorum idus, qui ex utraque parte 
proceffcrant, non fohim incolumes confcr- 
vavit, verum etiam ficut dc ablatione equo- 
rum humana nos ( incitante bonorum om- 
nium invidia ) moeftos reddiderat maligni- 
tas, ita ejus piiffima benignitas dc ereptu 
laetificavit immaniter. 

Aliud etiam mihi quidem laetabile , ceteris 
vero venerabile, huic non difpar, ad decla- 
randum ejus in omnibus periculis, invocato 
ipfius nomine , potentiam , filcre refugio , & 
huic narratiunculae inferere. 

A praefata civitate greffum dirigentes cum 
^ fandarum auxilio reliquiarum , in medium 
iter habuimus in Conduftrium , quo in pago 
quoddam oportebat navi tranfnatare nos flu- 
men , ab incolis Urtam vocitatum. Hoc au- 
tem dum nimiis confpiceremus pluviis alvei 
fui ripas tranfiffe , mortis timore ingredi mi- 
nime audebamus , etiam equis eundis in- 
tranfmcabilis extiterat. Sed tandem in opi- 
tulkioneDei fandique martyrisjufti animum 
& fpem ponens, mediam facri corporis gle- 
bam colloco in naviculam, & nc inunda- 
tionem fluvii illius fecure tranfmcavimus. 
Poftea profpero congreffu iter carpentes, ad- 
ventum noftrum fratribus noftris Malmun- 
darii (b) politis innotuimus , qui cum ingenti 
cxultatione nobis obviam procedentes , cum 
hymnis & laudibus corpus beati martyris in 
locum fuum honorifice collocavimus , ubi 
per merita Sandi, ad laudem & gloriam 
nominis fui Deus quotidie virtutes operatur , 
qui vivit & regnat Deus pec Omnia faecula 
faeculorum. Amen. * 

(t ) Malmundarium eft monafterium in extremis finibus 
aicecelis Colonienfisj cujus abbas Stabulcnfis adminiftratio- 
nem habet. 


Digitized by 


Google 




«38 

4> 4»4> 4* 4* «i» 4» 4» 4? 4? 4* 4? 4» 4> 4 4r4r&$&T • 4» 4? 4 4 ? 4 ? *«* 4* 4 *» 4? 4» #.<? 4 4? 4» v 4s 


S 37 

*7o u’j S.7.S C.’i 3k3 cjv <•!> OfeO Su9 6 

* . •* T # *T * • V *• ^ *• V • * 9 * * T * * T * • T “• Y * • V * * T *^T *• 

t/\2tAssA*fc\2«A;iL\M^^W5A5eA!feA5iAjftASft 


VITA SANCTI NICONIS 

METANOITvE MONACHI’ 

EX PERVETUSTO CODICE GRjECO 
in Latinum converfa ab erudito viro Jacobo Sirmondo S. }. presbytero. 


OBSERVATIO PRAEVIA. 

ACTA fandi Niconis Metanoita in Armenia monachi debemus dili* 
'**-gcntu clarijfimi viri ‘jacobi Sirmondi Societatis Je fis presbyteri , qui ea 
ex ferve tufto codice Graco Sfortiana bibliotheca eruit , in Latinum convertit, 
communicavit que illuftri C a fari Baronio S. R. ecclefia cardinali , ut iis in 
condendis Annalibus ecclefiafeicis uteretur , quod & ille feliciter exeeutus ejl. 
Eadem etiam ab ipfo Sirmondo olim accepta editioni parabat nofier Lucos 
Acheritss , cum labores ejus retpublica litteraria adeo utiles mors pr avertit* 
Verum tam eximium opus tam eximii tranflatoris j udicio approbatum , 
Mutius in tenebris jacere nonpatiuntur vitorum eruditorum vota , qui iUud 
quam citius publici juris fieri impendio defiderant. 

oAuttor non uno in loco Lacedemonium [e profitetur, dignitatem vero 
atatemque fuam prodit nnm. 74. ubi fe monafierio fandi Niconis praf e dum 
feu abbatem creatum fuijfe affer it mdidione x 1 . anno 6650. hoc efl , jub an- 
num Chrifli 1150 .ut exponit Baronius. Porro fandi Niconis non folum 
meminit martyrologium Romanum ad 16. Novembris , his verbis : ln Ar- 
menia S. Niconis monachi 5 fed etiam Gr acorum menologium hoc eum deco- 
rat elogio : Menfe Novembri die 26. fandti patris noftri Niconis Metanoitae. 
Hic in Armeniae regione ortus, primarii cujufdam viri filius fuit, qui cum 
Domini vocem audiflet : Omnis qui reliquerit patrem aut matrem , ffV. 
Omnibus relidtis, ad monafterium quoddam proredhis eft , in quo omni ge- 
nere monadicae exercitationis ita profecit, ut fumma vitae afperitate omnes, 
qui ante eum fuerant , fit fupergrefius. Quod cum ad patris ejus notitiam 
pervenifiet , omnes monachorum cellas inveftigando perluftravit. Ipfe vero 
inde abiens, totum orientem obiit, clamans : Poenitentiam agite, ex. quo & 
nomen Metanoitae fortitus eft. Peragrata autem infula Cretenfium & Pelo- 
ponefo ; aliifque urbibus, Lacedemoncm denique fe contulit , ubi , variis 
editis miraculis, templum erexit Chrifto Salvatori noftro , in eoque mona- 
fticam vitam ufque aa finem perducens , ad eum tandem , quem defiderabat; 
certaminum coronam percepturus excellit. 

ram philofophiam confequendam tempori* 
auxilio indigere dicet : fed folo mentis con- 
filio ac ratione bonum perfici coClcftifquc 
gratiae copiam Spiritus-fandi in eam illapfu 
large Sc affluenter infundi. Etenim fi natura , 
non mores , virtutem , aut vitium pareret , 
duo utique non cflfcnt, fed alterum una ea- 
demque Jege perpetuo dominaretur. Multa 
autem qui curiofius inveftigarit hujus rei ar- 
gumenta, tum in anteadis, tum in hoqce' 
noftro fatculo reperiet , unde finceram veri- 

Kkkij 


VITA E r C 0 N V E R S A T I O , 
eum exacta miraculorum enarratione f anili 
(jr mirifici Niconis Myrobliti, qui cogno- 
minatus ejl Metanoita. 

i.nl noii loco, nec tempori , fed firmo 
O potius animi propofito prxclara qux- 
que facinora , fummique virtutum progeef- 
fus adferibendi funt , a redo judicio minime 
aberrabit , qui ad hunc fcopum intendens , 
virtutem loco non circumfcribi , nec ad ve- 
Vet. Script. & Mon. ampl. Celktf. Tom. VI. 


Digitized by VjOOQie 


«39 VITAS. 

tatem perfpiciat, quemadmodum hac via 
omnes, qui verae philofophix ftudio flagra- 
runt, vitamque a vulgo remotam duxerunt, 
ad majorem 'prxftantiorcmquc gloriam eve- 
di fuerint , & primo lumini , quoad fas fuit , 
appropinquantes, pivinitatis pergrafiam parti- 
cipes, Altiifimique per eatndcm filii evalerint. 
Quo ex numero, & is, de quo nobis infti- 
tuta cft oratio, clariifimus Nicon fuit; Ni- 
conem dico, qui r-e magis quam verbo id 
nomen fibi proprium fecit , vereque id fuit 
quod vocabatur , aut ut verius dicam , ne 
dignum quidem fatis pro eo , aC meruit , no- 
men fortitus eft , fed illo ipfo multis parti- 
bus fuperior fuit, vidoriam de hoftibus re- 
ferens, Sc praeclara de illis trophaea confti- 
tuens. Qui licet tempore antiquitus pofte- 
Tior fuerit , qui multis agonibus laboribufquc 
■monadicis , & ceteris divinis ft odiis , praeci- 
puam cum Deo familiaritatem adepti funt : 
propiore tamen ad.Deum aeccffu longo in- 
tervallo prztcrvedus , ita omnes propemo- 
dum fuperavit, ut omnium qui virtute clari 
fuerunt , eorumque adeo qui extra mundum 
diunc pofiti vitam humanam potiorem ege- 
runt, gloriam famamque obfcurafle videa- 
tur : quippe qui fummam illam Sc abfeondi- 
tam virtutem , qux apud multos in dubio 
verfatur , virilis animi conflantia, fi quis alius, 
dn omnium oculis praefentem exhibuit, ar- 
'duumque & afperum iter quod ad illam 
ducit , Sc plerifque claufum atque invium 
-cft, patefecit; non natura quidem iter hoc 
terens ,Scintadum in medio hominum coetu 
animi florem cuftodiens , fed redo potius 
mentis propofito, & propcnfa ad honefti (lu- 
dium voluntate. Unde velut columna quae- 
dam animata Sc immobilis fuit, aut tam- 
quam perfedioris vitae converfationifque ta- 
‘bula , quam poflcri tardiores intueantur, qui 
ad meliora quidem afpirant, fed animi fui 
imbecillitate ac languore retardant, ut hinc 
etiam liquido appareat , quemadmodum be- 
nigne omnia difpenfans Deus, pro fumma 
pietate fua per Angulas aetates Spiritus-fandi 
-gratia in iftorum mentibus -operari voluerit , 
Sc-qux hominum vires excedant in mortali 
natura admirabiliter geri , ut duram & accli- 
vem boni viam nullo negotio conAci do- 
ceat , & quam laboriofam vulgo moleftam- 
queredi adionem exiftimant, facile iqftitui. 
Fieri denique poffc,ut qui in communi mul- 
torum focietate verfantur , ipfum etiam vir- 
tutis culmen attingant, cum boni operis laus 
non ex loci natura, fed ex proprior animi 
fenfu & voluntate nafcatur ; ut .quibus fe- 
gnior Sc lupina mens cft , aemulandi ftudium 
inde concipiant , exemploque ob oculos pro- 
poflto, ad imitationem excitentur. 

2. Beato igitur huic viro patria fuit , pri- 
ma quidem, & divinior proprie loquendo , 
foperna Hterufalem , in qua Sc divina fa- 
tidotic juxta Davidcm fidus cft , in, qua con- . 


NICONIS. 840 

A verfationem fuam femper habuit , ad quam 
perpetuo contendebat , afcenfiones in corde 
fuo Angulis horis difponens , animumque 
fupra materialem concretionem evedum, 
ad contemplationem attollens. Tenue fiqui- 
dem , riimifquc abjedurn cft ex inferioribus 
rebus coeleftes homines defignarc. Quod A Niconi* p*. 

. 1 . , tna Pontus 

quid etiam ex terrenis commemorandum p u i C monia- 
eft, & corporis origo , qux oculis patet prz- «s* 
ferenda, Polemoniaca regio , qua: Arme- 
niaco themati adjacet , Niconi ortum dedit. 

Floruit autem Nicephori Phocze Romano- Nicephom 
rum imperatoris temporibus , cujus fangui- ^° cas * u ' 

B nem nefariis , ut hiftorix tradunt , dirifque 

modis effudit Johannes Trimifces;. parentes Jo.Trimif. 
vero clari admodum Sc fpedabilc& & co- ccsau * 
pioA, nec tamen divitiarum magis, quam vir- 
tutum opibus affluentes ; quos concepta de 
Alio par expedatio minime fefellit. Solus 
enim puerili adhuc aetate pueriles fenfus non 
gerebat , neque nugis aut ludis Sc curfu, 
equorumque agitatione, aliifve quibus de- 
iedari xtas illa folet, capiebatur; fed tam- 
quam a prima ftatim linea contra omni* 
carnis deAderia depugnabat. Itaque jucunda 
illi in templis & (acris xdibus mora erat ; 

C omne autem in eo ftudium , ut mores Opti- 
mos fcdarctur, fefeque ad Deo gratam bca- 
tamque vitam componeret , in teneris atque 
immaturis annis canam ac fenilcm fapien- 
tiam prat fe ferens, atque ut uno verbo di- 
cam > cx primo germine, ut in boni generis 
arboribus folet, quanta ejus futura virtus effer* 
apparebat. Poftquam vero cx ephebis exceffit, 
ingreffufque eft adolefcentiam- , crevit una 
cum virtute prudentia , vehementifque in ” 

Deum amoris vim demonftrans., omnia 
qux ad corporis cultum fpedabant , nihili 

D fecit, ac ne afpedu quidem dignas ducebat 
res parvas Sc nullius momenti , eofque , qui 
fe illis irretiri paterentur, aut caducis Sc fluea^ 
tibus , tamquam Axis Armifque adhxrcfce- 
rent, fummx ftultitix condemnabat. Ven- 
tris quidem oculorumque habenas impenfc 
moderabatur , haud ignarus , fervorem ju- 
ventutis pronum inde ad lapfum ferri , mul- 
tofque adeo Sc graves hujus vitii lapfus effe * 
nec ulla re alia magis , quam vitz afperitate 
Sc afflidionc Deum coli. Delcdabatur au- 
tem non folum vidus tenuitate , fibaritica- 

£ rumque omnium deliciarum Sc condimwv* 
torum contemtionc atque fuga , fed cultus 
edam vcftitufque humilitate , fupervacuum 
atque inutile judicans veftium ornatui , fplen- 
dorique indulgere, nihil denique rerum hu- 
manarum vitz in Chrifto adx anteponens. 

3 . Cum ergo igne illo jam flagraret, quem Nicon patri* 
Dominus miflt in terram , Sc vehfcmentiores * onini * *<=- 
animo fallacis inanifque hujus vitz deferen- lnciuit * 
dx>vixque ad falutem ineundz flammas, 
concepiffer ; mittitur a patre ad ruftica prx- 
dia Sc pofteftiones infpicicndas : erat enim 
illis res ampla ac varia; fed cxcelfa cocleftil- 


Digitized by 


Google 


84i ... V I T A S. N 

que illa mens fitnul ac in agrorum confpe- A 
dum venit, & immenfas illorum «rumnas 
& labores animadvertit , qui rure habitantes 
affiduam dies no&efque colendae terrae ope- 
ram navant , pauperum vitam laboriofam 
& duram commifcrans : O inanes curas , cum 
lacrymis ait, o vita fraudem atque fallaciam ! 
vere fruftra conturbatur omnis homo : beati 
prorfus & ter beati , qui Domini caufa , ut pro- 
miffis ab eo bonis potiantur , omnia relinquunt. 
JiOnid enim prodefl homini fi univerfum mun- 
dum lucretur , & anima fua , quam totus mun- 
dus aquiparare non poteft , detrimentum patia- 
tur ? Omnis gloria ficut flos farni : defecit f oenum g 
fr flos decidit , verbum autem Domini in ater- 
num manet: Haec & alia tacitus fecum vol- 
vens , quibus voluntariam iliorum fervitutem 

• notabat, qui caducis terrcnifquc /ebus infi- 
pienter inhiant , & ad ima haec depreffi ac 
defixi, illorum fe cupiditati amorique vi&os 
dederunt. Subito velut divino quodam verbi 
xftu ta&us, omniaque fufeepto confilio po- 
fteriora ftatuens , fluxa atque inania valere 
juffit, oculifquc ac manibus in coelum fub- 
latis , f<£ licis vitae aufpicia a precibus duxit 

* his verbis : Domine Jesu Christe, Deus 

„ meus, lux mea, qui paternos finus non de- q 
p ferens , c coelo falutis noftrae caufa defccn- 
„ difti, efto mihi adjutor indigno famulo tuo* 

„ & deduc me in viam redam , ut eam in ci- 
„ vitatem habitaculi tui. Tu enim , Domine , 

„ omnium bonorum audor es , & omnes ho- 
M mines vis falvos fieri, & ad agnitionem ve*- 
„ ritatis venire. Ne igitur deftituas me , quo- 
„ niam in te folo confido Deo ac Salvatore 
„ meo, te benedico, te laudo & magnifico in 
w fecula. Arnen. Haec precatus in viam e vc- 
ftigio arrepta fuga fe dedit, nihil fecum de- 
ferens prxter feipfum , pedibufquc per invias 
& arentes oras multa afperitate ac difficui- 
tate obfitas profedus eft , paterni natalifque u 
foli , ipforumque adeo parentum philtro pe- 
nitus abjedo ; expeditum enim per abfeon- 
ditam omnium abdicationem ad virtutes iter 
fibi parare Audebat. 

Fit mona- +• Multorum ergo dierum per ignota & 

chusinAu- longinqua loca viam emenfus, in Pontum 

monasterio P crvcn ‘ t > montique appropinquavit in Ponti 
& Paphlagoni* finibus polito , in quo rao- 
naftcrium eft quod Chryfc-petra vetere qua- 
dam confuetudine appellatur , fcu propter 
afperitatcm ficciratemque loci , auri quam- £ 
dam fpecicm ad fplendentis folis radios re- 
ferentis : live, ut quod res eft dicam , quia 
aure* re vera & diviti* in illo anim* mona- 
fticis exercitationibus initiantur. Nicon vero 
ubi monafterium eminus confpexit,fuavifli- 
mo quodam Ixtitix fcnfuaffedus eft : deinde 
ad preces iterum converfus, coelumquc fu- 
« fpiciens : <* Domine , inquit , Jesu Christe 
» D eus , qui patriarcham olim Abraham de 
•» terra 3c cognatione ac domo patris evoca- 
» tum, quo tibi vifum eft migrare juffifti, & 


ICONIS. 843 

me quoque indignum immenfe poteftatisf* 
tu* providentia in has oras perduxifti , tu <* 
idem mihi cetera qu* inflant expedita redde, «« 
primumque omnium de me monafterii hu- * 
jus pr*pofito patefacias, falutifque viam per « 
illum mihi oftendas oro. Hoc enim mihi« 
indicium erit , me tibi cordi effe, teque mihi « 
adeflfc, Domine benedide in fecula. Amen;« 

Sic orabat. Dominus autem qui bonis fem- 
per favet , ejus preces opere complevit. Nam 
cum eo tempore divinum & incruentum in 
oratorio facrificium offerretur , pr*po(itus de 
Niconis rebus divinitus edodus ( erat quippe 
divinus ille fenex vifionum gratia jam olim 
illuftris) celeri greflfu profilit a monafterio, 
mirantibus inufitatam in magiftro feftinatio- 
nem reliquis fodalibuS. Ut autem paululum 
progreflus adolefcenti fenex occurrit, col- 
lum ejus tamquam amantiflimus pater am- 
plexus eft, Nicetam illum, id eft vidorem, 
qui verevidor erat, de nomine appellans* 
omnique in fermone quo eum divino adus 
fpiritu affatus eft,fe lua in Deum fpe, quarti 
de illo ceperat , falfum haud fuiffe confir- 
mavit. Norat enim illum fenex fpi ritu, quanta 
nimirum mundo, quam clara brevi futura 
fax effet. Quare canonicam probationem i„ quo humi- 
fupervacaneam in eo judicans , caput illi ad libus 
cutem detondit , monachique habitu & con- ^oexMcetuR 
gruentibus vitx infignibus ornatum pulcher- 
rime fratrum coron* aggregat , qui mona- 
fticx vit* perfedionem fponte fua pridem 
xmulabatur, deinde commune ilii circa res 
domefticas minifterium imponit, ille vero 
famulandi partes perlibenter amplexus eft. 

5. Videre tum erat tyronem adhuc, fed 
pugn* idoneum , juvenili robore vigentem* 
adamantis inftar ad duriffimum vit* genus 
occalefcentcm , nunc in aqux & lignorum 
comportatione, nunc in coquendis paran- 
difque fratrum obfoniis, reliquilque coenobii 
obfequiis defudare , admiranda Domini hu- 
militatis exemplo , qui non venit miniftrari, 
fed miniftrarc. Ergo defidiam , ut multorum 
fontem malorum oderat , nullum vero fer- 
vitii genus erat , quod ipfemet non obiret , 
quodque mirandum magis , non folum hu- 
meris fuis omnia , qu* monafterio vel mo- 
nachis ufui forent , numquam intermifit , 
ita ut quantumvis onere premeretur , for- 
titer tamen alacriterque laborem perferret, 
licet arduus admodum & acclivis , difficil- 
limoquc afcenfu mons effet : fed ita jejunus 
id faciebat, ut nullum cibi genus degufta- 
rct : adeo ut principio quidem femcl in heb- Cibus eja» 
domada cibum caperet , eumque ita mace- ^ ttam f atcut * 
ratum , ut nihil quod fenfum illicere poflet/ 
retineret. Enimvero adverfus omnes ventris 
illecebras impendio exercitus , continuos la- 
bores & quidquid carni grave eft avidius am« 
plettebatur. Ejus porro menfa meri panis mo- 
dicum fruftum erat ,> fal condimentum , & 
quod jure mireris , nullius magiftri difciplinaj 

Kkk iij 


l 


Digitized by 


Google 




$43 VITA S, NICONIS. 844 

*, cdodus , fuoptc ingenio dudus a primis, A diis Nicone, quibus ultra praefixas leges exer- 
quod aiunt, carccribus in medios agones ccbatur , philofophandi labore novis, quas 
provedus cft , paratas ad praelium manus ha- in dies excogitabat , agonum acceflionibus 
bens & digitos ad bellum. Temporis vero augefeente, ceteri quidem homines patien- . 
procedit cum ad duriorem hanc vitae ratio- tiam condantiamque mirabantur , quodhu- 
nem animum adiiefecidet, 'dato hebdomadis manis viribus fuperiora haec ejus fcommata 

die divina myderia percipiebat , cum exiguo viderentur. 

. panis hordacei frudulo, quod & carie obfi- 8. Praepofitus vero monaderii veritus ne Deinde i n 
tum atque ita marcidum erat , ut panis fpe- immodica contentione fcipfum conficeret , cc,luU a,I °* 
aeni ne odore quidem prae fe ferret : potus jam enim umbrae fimulacri quam homini excreetur, 

ad haec non alius quam aqua , eaque parce Gmilior erat , illum a rei familiaris cura re- 

ae modice dimcnfa, atque hoc modo ille B movit, cellulamque filentio & quieti com- 


confcdo macie vultu , membrifque omnibus 
corporis exhaudus languens , jejunus tamen 
inter domedici commeatus copias dies du- 
cebat, & in graviffima afflidione admirabili 
condantia perfeverabar. 

Vigiliae. 6. Nodes demum infomnes precibus & 
Jacrymis tranfigebat , fomnique vim penitus 
eludari , magno fcilicec Arfenio hac in parte 
conferendus , omni opere contendebat. Ita- 
que fimul ac naturae neccffitati cedens bre- 
vem, ut ille, tenuemque & quali umbrati- 
lem fomnum delibarat , repente exiliebat in 
Davidis verba erumpens : Proveni i n imma- 
t uri tat e & clamavi , cum ceteris quae fequun- 
tur. Quod vero & in coenobio , & tantis iq 
negotiis omnium virtutum fupra quam imi- 
tari liceat nunc impleret , atque eremiticae 
& anachoreticae vitae abfeonditam imaginem 
omni ex parce repraefentaret , id vero longe 
maximum , & prae aliis omnibus jure miran- 
dum ed. Profligabat enim non folum Ter- 
monem otiolum, verum & mores incom- 
pofitos & rifum immoderatums & finidram 
omnem cogitationem » nullam denique egre- 
gius athleta mali nubeculam fereno animi 
coelo obduci patiebatur. Florebat in illo 
praeter ida jadantiz expers humilitas, mode- 
dia , manfuetudo , gravitas , vigilantia , men- 
tis infuper acies fumma , motufquc celerri- 
mi , quibus ad coelos ipfos fubito ferebatur. 

; 7. Biennium ergo in hac palardra cum le- 
gibus naturae fpiritus lege certans in illo mi- 
xtiderio fe exercuit , omnem operam navans 
ut feipfum in dies vinceret, novaque certa- 
mina experiretur, quo omnem a fc corporis 
fenfum penitus abdicaret , & angelicam in 
corpore vitam imitaretur , non illum hyber- ; 
na frigora, non calor aeftivus , non ullum 
aliud incommodum deterrebat. Animam 
enim quam divinus amor femel occupant, 
fuas in rebus afperis delicias ponere , affli- 
dionibus refoveri , & gravioris indar poenae 
Veftitun Tiii- defidiam atque otium refugere. Sed cetera 
”** . porro divina ejus inditura , vedium abje- 
darum & humilium ufu fle afficiebatur , ut 
obfoletis , laceris atque horridis tantummodo 
pannis tegeretur , quibus licet tamquam in- 
ternum ornatum , quamvis latentem , confc- 
qui Audens impenfius gaudebat & laetaba- 
tur, quam externo cultu capi deledarique 
jfoleant homines ambitiofl. His intento ftu- 


modam attribuens, in ea illum relaxationem 
aliquam impertiri cupiens , verfari jufllt. At 
ille, qni laboribus innutritus, in iifdem vi- 
vere gediebat , grave fibi hoc , imperium , & 
poenae flmile , atque a votis fuis alienum ju- 
dicavit , tamen apodolici praecepti non im- 
memor, obedite prapojitis fr fub jacete illis , 
paruit quidem fine mora mandato, cellu- * 
lamque haud gravate ingrediis cd ; percom- 
modo enim loco flta erat , in eaque de ce- 
tero manflt in fcipfum defeendens, Deum 
mente & cogitatione verfans, & omnem inde 
> animi deledationem petens juxta illud pro- 
phetae : Delctfare in Domino, & ipfe dabit tibi 
petitiones eordis tui. Verum ne fic quidem 
drenuus pugil a laboribus abdinuit , quia 
materiam potius gravioribus aerumnis dabat 
incluflo ipfa , & folitudo habitationis. Qua- 
les vero diurnis nodurnifquc dationibus cre- 
brifquc & immenfis genuflexionibus fufee- 
perit , quantam inediam , quam duram omni 
ex parte tradationem , ima deinde pedoris 
fufpiria , & divinitus fluentes flne induciis 
lacrymas, nec lingua eloqui nec capere au- 
res pollent. Sic enim illuni Dei amor incen- 
derat, tot & talibus telis confixerat , ut dies 
1 nodibus perennes compundionis fletus co- 
pularent > ita ut cellulas pavimentum perpe- 
tuo ab illis madens , perfufumque cernere- 
tur. Unde & fratrum nonnulli , acres & ipfi 
virtutis amatores , quique nullos pietatis Au- 
dio labores non alacriter fudinerent, fum- 
mumque adeo divinae philofophiae dudium 
prae fe ferrent, aurem ad cellulae odium foris 
admoventes , vim tantam lacrymarqm fuin- 
mopere mirarentur, compundionifque an- 
fam arriperent, lacrymas plandufque fuos 
ab eo gradu multum abeffc cogitantes. 

9. Dic quodam cum illum fcnexfeorfim Qa* Jachry- 
abduxiflfet, blandius alloqui, & interrogare c * us 
coepit his verbis : >» Res tuae , fili , quod ipfe « 
non ignoras, me minime latent : Quid ergo «, 
fibi vult tantus ide ludus ei , qui lacrymis «. 
nihil dignum perpetrarit > aut cur , ubi lxtari „ 
potius hiiarique animo ede oportebat , quod « 
n mundo avulfus ad veritatis lucem convo- « 
laris, implacabilibus lacrymis, lamencifquc, « 
fic indulges ? Cui dimiflo vultu, & quanta « 
dici queat animi modedia, ac fimplicitate 
Nicon , reticere enim , & celare tantum pa- 
trem , quod res ciac indecens atque incon- 




Digitized by 


Google 


84$ VITAS. 

«fultum putabat? «Mihi quidem, ait, venc- 
«rande pater, duplex eft caufa plangendi, ac 
» lamentandi. Fecit enim , ncfcio qua ratione, 
» immeren ti Deus , ut terrena adhuc compage, 
« mortalique corpore vin&us , non ad (pedabi- 
» lem illam pulchritudinem,fperatamquc xter- 
» norum bonorum foelicitatcm internis men- 
dis oculis liquido contuerer. Pcrtimefcens 
»» ergo quamdiu vitae hujus tenebris circum- 
”fufus,& lutea carnis mole adftri&us teneor, 

' ” ne a divinis illis excidam , quorum in co- 
gnitionem, mente & cogitatione du&us fum : 
” hominum deinde vecordiam animo verfans, 
» qui hifce neglegis ad frivola & inania , quae 
» fumi ritu evanefeunt , & meja nox a fapien- 
«tibus reputatur, ftulte adhaerefeunt , totoque 
«in ea impetu rapiuntur. Horum ego tantam 
«amentiam & infaniam dolens, perquam tot, 
«tantifque arcanis bonis miferi privantur, illo- 
» rum calamitatem, fortemque infelicem meam 
» duco , indeque in gemitus , & lamenta-, & 
» perpetes lacrymas erumpo. Puerorum enim 
»» more homines amentiffimi littorum lapillis 
« & calculis gaudentium , nec paternam he- 
« reditatem , ampliffimafquc poffeffiones abji- 
« cere dubitantium , ut eas perexiguifque nul- 
» liufque momenti rebus permutent ; vanitati 
«intabefeunt, & fluxa permanentibus , brevia 
« fempiternis , immortalibus pereuntia , & ca- 
*• duca anteponunt. Quibus profe&o Davidis 
» oraculum jure conveniat : Homo cum in ho- 
nore ejjet non intellexit , & quae fequntur. 
- Haec ab eo cum dicerentur , fenfit fenex ube- 
riorem, quam ceteris, qui aetate illa pieta- 
tis, religionifque laude claruerunt, Niconi 
a Deo caritatis in proximos , & mifcricordias 
concedam gratiam fuifle. Itaque admirabun- 
dus gratias Deo agens , illum de cetero fuis 
moribus uti , atque inftitutum monafticae 
exercitationis ftadium ex animi fententia pro- 
fequi, fublimioremque illam vitam confe- 
£tari permifir. 

Cfqncaa an- io. Duodecimum in hoc facro coenobio 
sum daodc- annum exegerat, fenfufque omnes fic exer- 
f Clmum * citos habebat , tam exaftum in appetendis, 
fugiendifquc rebus judicium , tantamque di- 
vinae philofophiae copiam fibi pepererat , ut in 
* quodam humanae , atque angelicae , & incor- 

poreae naturae quafi confinio jam pofitus vi- 
deretur. Hoc enim uno ab angelica , & ma- 
teriae experte natura diftare diceres , quod 
corpore & figura te&us, fcnfuum organis 
uteretur, quin ex eo fortaffis nihilo ignobi- 
lius diferimen hoc fui fle affirmare liceat, 
quod vitam in camo ducens , corporis tamen 
farcina', incorporearum mentium more nuf- 
quam deprimeretur, fed ere&am in coelum 
vitam ageret , & cum coelcftibus per fupera 
gradiens perpetuo verfaretur. 
cwfitusa ii* Exado igitur anno duodecimo divi- 
patre carnali. n itu S tum ipfl , tum monafterii praepofito fi- 
gnificatum eft , carnalem ejus patrem in ipfo 
perquirendo totum effe. Arcapa enim qua- 


NICONIS. 846 

A dam providentia , utilitatis ejus caufa , quo 
majores undequaque progreffus faceret , ab- 
ditus ad illum diem , te&ufque patri fiierat, 

Deum illo occultante in abfeondito , ut ca- 
nit David , tabernaculi fui , alifque fuis pro- 
tegente. Itaque nec longum temporis fpa- 
tium, nec diuturna cariffimi abfentii geni- 
torem antea permoverant , ut ad cum jinve- 
ftigandum excitaretur, quia nondum prx- 
ftitutum Niconi fupernae miffionis praedi- 
cationifquc tempus advenerat.. Senex ergo p r *p 0 fi t u S 
majorem in modum follicitus ancipiti curaj*r v ifamag- 
g aeftuabat,metucns,ne paternus amor currenti, 

per Niconem 

atque inoffenfo pede ad coeleftia tendenti Deu* fit per- 
offendiculum praeberet. At enim effufis pro p« tat “ rttS * 
illo precibus oranti , oblatum coelitus eft 
vifum de omnibus, quae Niconi futura e ven- 
turaque olim erant , quemadmodum apofto- 
. licum munus obiens , urbes non paucas 
rcgionefque peragraturus , & poenitentiam 
populis veniamque peccatorum annuntiatu- 
rus effet , quibus modis per improbos fpiri- 
tus , fed cum vi&oria , exagitandus , quanto- 
pere per illum glorificandus Deus : quam 
multi ejus operae in Dei filios adiegendi. : 

Sortem denique , ac praemium illi paradifum 
C fore. Haec quidem fenex qualia optabat , per 
revelationem de Nicone didicit , & vas clc- 
ftionis Pauli fimile futurum cognovit. Ille 
vero cum patris adventum , ut diximus , Deo 
indicante, pcrlpcxiffet , ad fenem mox ac- 
currit i pronufque in terram ad ejus pedes 
advolvitur, & ne fc ex monafterio dimif- 
fum velit , cum lacrymis obtcftatur. Hoc 
enim divortium ferre nullo modo poterat, 
malumque omnium graviffimum in patris 
manus venire , fibique acerbiffimum ducebat. 

i £. At fenex non minus quam ille animo Abb4tis ft(J 
urebatur. Acres nimirum in Deo amantium Niconem ab- 
funt flammas, & naturalibus ipfis vehemen - oti ' 
tiores. Quare moerens fupra modum , & coi- * 
lacrymans,crebroque fufpirans «Non meum, „ 
ait, fili, non meum eft , quod dimitteris, « 
fed divinas providentiae multorum per tefa-,« 
lutem , ut video , difpeniantis. Illi ergo gra-« 
tias agas neceffe eft , quas te apoftolis parem * 

♦nfuit ^ talique minifterio deftinavit; quo- rt 
niam , fi in arbitrio , & nutu meo res effet, „ 
ferreis te forfan vinculis , feparationis impa- „ 
tiens, catcnifque conftringercm. Ceterum,, 
g quando & a me nunc in hac tuo haud ex „ 
animi mei fententia difceffu conferri quod„ 
fuppetit aequum eft , ne adfperncre , 6 fili «, 
innocentiffimc , humilitatis noftrae exhorta-,, 
tionem. Non enim eft tibi collu&atio, fili,,, Ephef ^ 
adverfus carnem & fanguinem , fed adverfus ,« 
principes & potcftates , adverfus mundi re- ,, 
ftores tenebrarum harum. Nofti, fili, quod,, 
ego experientia ipfa verborum fum edo&us. M 
Ambula ergo cvangclicc, non peram gerens, « 
non aes in zona , ami&us autem non alius,, 
efto , quam cilicinus , ifquc ad medios ufquc « 
talos pertinens, nc fi longius fluat delicati « 


L 


Digitized by 


Google 


■ * 


*4 7 


VITA S. NICONI S. 


848 


«notam incurras, efca fimplex Sc fine appa-A futurum, ut Deum in die judicii opera tua 

z' 1 a. r ; • • _ t 1 tt . 1 1 « . 


»ratu A pane folo & aqua ncceflitati fervicns. 
» Ante omnia autem praecipua fit tempcran- 
Hebr. 13. » tix cura, atque cuftodia. Haec enim eft, fili, 
» animae fimul ac corporis fanttimonia & pa- 
»»rens familiaritatis cum Deo. Pacem enim , 
>» ait apbftolus ,fequimini cum omnibus & fan- 
» tfimomam , fine qua nemo videbit Deum. Vi- 
» des dcfidcratiffime fiii, quemadmodum tem- 
pcrantiam apoftolus fan&imoniam appellet, 
» ac merito quidem : purus enim cum fit Do 


propitium habeam. Hunc in modum divi- « 
nus pater. Nicon vero , cujus pe&us nihilo 
levior triftitia premebat, ut qui fenem co- 
lebat impenfc , forti , ere&oque animo & do- 
loris fui vim frangere , & fenis lacrymas ab- 
ftergere conabatur. Quid non dicebar, quid 
non excogitabat, ut cum folaretur,ejufquc 
moerorem, Sc triftitia m mitigaret? Abfprdum 
fcilicct videri eos , qui fpiritu inter fe col- 
ligati fint, atque conjun&i, quique oculis 


” minus, puros utique defiderat , quiafimile, g mentis fefe mutuo confpiciant , fenfui fer- 


»ut aiunt, fimili gaudet. Vitare infuper te 
» volo intempeftivos congreffus , converfatio- 
» nefque farcularium Sc divitum , illuftriumquc 
” domos , fubducere te ipfum a multorum col- 
” loquiorpauperibus Sc peregrinis affabilem effe 
* atque commnnem cum fpiritualibus fratribus 
M & patribus quos Dei timor ornat , verfari , 
” fedemque & domicilium in facris ardibus , 
” templifquc collocare. Porro clara paflim haec 
” voce perfonabis: Poenitentiam agite, appro- 
” pinquavit enim regnum caelorum , difeite bene - 
” agere , convertimini ad Dominum : quarite 
” illum ex animo, ut at emis bonis potiamini . 


vire ,dccretamque divino confilio corporum 
fejun&ionem implacabiliter lamentari. 

14. His ultro citroque didis, in ejus am- 
plexum ruens fenex , argre tandem a fe di- 
velli paffus eft, & monachi quidem ad coe- 
nobium lachrymabundi triftcfque redierunt. 

Nicon autem expedito greffu , grajfia, qua Partheniam 
regebamur, deducente, diei fpatium em en- 
fus > ad Parthenium fluvium venit , quem utbeaiiffim* 
tumentem aquis, & partim ex nive foluta, Vir 8 ini^0 P c • 
partim ex aliorum amnium influxu exun- 
dantem offendit, infuperabiles in anguftias 
redadum fe ratus , quo fe verteret non ha- 


” Haec enim poenitentiae praedicatio, fili, blan- C bebat. Non enim difficilem modo trajedu 


” dum tibi , Sc in vita , Scpoft mortem nomen 
«imponet. 

Difcedit ex 1 3 - His verbis , precibufque tamquam via- 

mouaftcrio. tico inftrudum fenex , armatumque adver- 
fus impuros fpiritus & noxias animi pertur- 
bationes , longius etiam cum lu&u & lacry- 
mis utrimque ad multam nodem fluentibus 
produda exhortatione poftero die manu prae- 
henfum perduxit in templum, omnibufquo 
ligni pulfu convocatis , Kyrie eleifon ter cen- 
ties in commune dido , abeuntem monachi 
omnes fratris abfceffum ingemifeentes , pro- 
fecuti funt , deinde cum in declive paulu- 


fluminis aeftum effe fentiebat , fcd trajici om- 
nino poffe diffidebat. Hoc vero non temere 
aut cafu accidiff; putandum eft, fed divino 
quodam nutu , ne caffus omnino patris la- 
bor eflet , fi filium penitus non videret. Et- 
enim fimul ac ex monafteno abiit Nicon , 
adfuit ille cum filiis Sc famulis, filium ex- 
pofccns omnia indagando luftravit, ipfaque 
adeo intima coenobii penetralia canum more 
perveftigavit , quoad diu fruftra ferutatus 
verum effe fibi perfuafit, quod monachi af- 
firmabant, jamabiifle quem optabat. Tum 
vero, quanta potuit celeritate illum eodem 


lum proccffiffent , ad preces redit fenex , D ftipatus comitatu perfequi coepit. Nec diu 


quibus Sc fpirituale virtutis iter Sc fenfibus 
quod inftabat feliciter eventurum , tum ce- 
tera quae fccutura erant , omnia ex divino 
vifo clariflimc cognita praenuntiat. » Ad ex- 
, tremum Domine Jefu Chtifte, inquit, qui Jo- 
, fepho quondam ad plurimarum animarum 
, falutem dux fuifti , qui Apoftolis tuij dixiftft 
, Ego vobifeum fum , & nullus contra vos , 
, refpice nunc vineam iftam rationalem , & 
, cuftodi , ac ferva eam in via hac , qua am- 


infcquutus fuerat, cum fonitus ipfe St fra- 
gor equorum adventus patris nuntium ad 
Niconem detulit. Qui ut primo oculorum 
conje&u illum agnovit, prxfenti periculo fe 
implicitum cernens, furrediis in coelum ocu- 
lis , diviniore quodam afflatu incitatus , Chri- 
fti opem advocans , immaculatxque ejus 
matri falutem fuam credens, figno Crucis 
vallatus in profluentem aquam profiliit, Da- 
vidis verba opportune repetens: Salvum me 


„ bulat , ut per «ipfam magnificetur nomen fac Deus , quoniam intraverunt aqua ufque ad 
» tuum , quia benedicius es in faecula. Ceteri . animam meam , Sc Non me demergat tempeftas 
ergo fratres Niconem amplexi cum lacry- g aqua. Quis hoc loco beati erga Deum fidu- 
mis, ac muta tantum non inanima lamen- ciam ," quis Dei rurfum in eumdem immen- 
tationibus fuis provocantes , reverfi funt. Se- fam benignitatem non miretur? Vix in flu- 
nex'autcm flebiliter ejulans Sc folum ipfum men, ut diximus, fe conjecerat, cum ipfa- 


fCtl. 6i. 


fletu rigans, talia lugubri Sc miferabili voce 
9 querebatur. » Heu me , fili , dimidius ma- 
9 neo, qui a te divellor, at te nulla umquam, 
9 fili , finccrx erga te in Chrifto conjun&ionis 
» noftrs capiat oblivio, memineris etiam mei, 
» quantumlibet indigni dum precibus , fuppli- 
* cationibufque facris vacas , fic enim confido 


met integerrima Dei mater fe obviam of- 
ferens , hanc enim ipfe poftea vifam , ut aie- 
bat , fequens, fuis lineamentis exprimebat , 
porre&o ei baculo, cujus in fummo efficla 
crux erat , dextra prehenfum in adverfam 
ripam incolumem , veftc aquis inta&a, patre 
ipfo fpe&antq, tranfvexit, baculus autem 

hodieque 


Digitized by 


Google 


■p 


7*r 


U 9 VITAS, 

hodieque in facrario, in quo venerandas il- 
lius reliquia: conditae funt, aflfervatur , & a 
Chrifti fidelibus, quibus multa per eum in 
. dies mira eduntur , fpe&ari & adorari (olet. 
Cum ergo fluvium hoc modo trajedfict , 
votis pro falutc gradifquc omni laude prx- 
dicandx Virgini pcrfolucis , inftitutum itet 
fecutus eft. 

p»trem ftu- 1 5. Pater vero & fratres ejus cum ad ri- 
*ratranrmit-p am applicuiflent , rei miraculo ftupcfadi , 

ter* conan- ... 

tcm. tranfmittcre quidem & ipli validmnms equis 
fubvedi conabantur : adigebar fiquidem 
amor, ut ardua omnia tentarentur, fcd irri- 
tus , caflufquc omnis labor erat. Mirum enim 
didu , cum primum ingrediebantur ,circum- 
fufa nebula obtutum eripiens, & fragor ipfe 
terrorque perfluentium undarum tranfitum 
inhibebat, ut vero gradum reflexerant, mox 
caligo dimoveri , & purus aer collucere , & 
terror omnis, fimulac cefiabant ipG, repref- 
fus omnino , fublatufque videbatur. Poft- 
quatn igitur ter idem fruftra conati , irritos 
effe conatus fuos animadverterunt , tum ad 
lamenta converfi , ingenti omnia ludu & 
clamore complerunt. Pater quidem tantum 
non mente alienatus, incredibili cum dolore 
. vociferans : Fili , mi , aiebat , fili dulciffime, 
» fili defideratiffime , unicum vitas meas fola- 
»tium, quomodo canos meos non revereris? 

* Quomodo lacrymis meis non flederis ? An 
0 nefeis , ut ego te prae ceteris filiis meis unice 

dilexerim ? Ut tc gallinas more parvulum 
confoverim ? Cur fic a me nunc avolafti ? 

* Cur me miferum abominaris ? Recordare , 
0 fili , amoris in te mei , memento laboris , & 
0 defatigationis qux huc properans tua caufa 
» fuftinui. Ego tibi nafcendi audor, fili , mc 
» fecundum Deum & virtutis , & vitae in Chri- 
» fto tuae parentem recogita. Pater tuus fum , 
» non ferpens , non vipera , non afpis , aut 

* aliud noxiae , & venenat* fer* genus. Si tibi 
»ad mc infelicem venire non placet, faltem 
0 optatum mihi vultum tuum ne invideas , ita, 
0 egregie fili , nc miferum me perpetuo def- 
0 pexeris, fcd paululum convertere , utcarifli- 
0 mi mei confpedu fruar, & hac faltem , quae 
0 non levis futura eft, confolatione reficiar. 

Sx altera ripa 16. Hxc illo cum lachrytnis obteftantc, 
faiuut, & Nicon ad cujus aures patern* vocis, lu- 
duofarque tragoedi* fonus pervenerat , ut 
qui patris amantiflimus erat , mitique alias 
ingenio , & ad preces minime inexorabilis, 
paululum reflexus tantumque fubfiftcns , 
quantum fatis erat, ut a patre fratribufque 
agnofeeretur. Immutata enim per fummam 
aufteritatem & ad maciem ultimam deduda 
ejus facies erat , mox capite folotenus faluta- 
tionis venerationifquc caufa ter inflexo , ocu- 
los avertit , & ad iter fuum regreffus eft. 
Sciebat enim vir fapiens, ceteris quidem 
omnibus parentes , Deum vero parentibus 
praeferendum effe. Tum denique communis 
omnium ludus renovatur, & comploratio 
Vlt. Stript.dr Mtn.fimfl. Colle ft, Tom. VI. 


abit. 


NICONIS. 8p 

A tanta , ut Echo ipfa auditos piandus reddere, 

& collachrymari videretur i ar pater tum ce- 
tera omnia agere , quae fic affedi maerentes 
fblent,tum in hxc verba exclamare :0 acer- * 
bam calamitatem ! melius erat, fili , fi huc * 
numquam accefliffcm, melius li quod vidi <* 
nullatenus vidiflem, nunc enim & gravior « 

& acerbior eft xgritudo. Sic ille , & plura in * 
cam fententiam , quamdiu ocplis digredien- 
rem fubfequi licuit. Poftquam aurem vifui 
fubdudus eft , remiferunt & illi (enfim lu- 
gubres voces , reditumque adornarunt , patre 
identidem tamquam prxfcntem filium falu- 
" tante: Vale fili, vale dalcijjimc. Illi ergo do- 
mum tandem reverfi funt. 

17. At Nicon , ut pugil iterum fponta- P«* «letet* 
neus, virtutifque invidus athleta per mac-P®^ n t ‘ iam 
ceffbs montes nudis pedibus, unico eoque 

attrito & lacero amidu tedus ferebatur, ni- 
hil omnino gerens prxtcr baculum, quem a 
fluvii (4) cognomine intada Domini matre JV] 
acceperat, & exiguam, fed non parvi pretii 
lagunculam ex fardio lapide artificiofe ela- 
boratam , qux nunc quoque in eodem mi- 
rific* thecz facrario extat , & aquam qua 
feretrum ablui , abftergique fpongia folec , 

C haurientibus, prxftantiffimum omnium mor- 
borum remedium fuppedirat. Hanc enim fo- 
lam , yit fama eft, ex paterna domo exce- 
dens , & aliud riihil extulerat. Pergebat vero 
fic expeditus cum folis ardoribus , & cum 
hiemis afperitatc dimicans, non frigori ce- 
dens, non xftui : paflimque, ut fpiiritualis 
pater prxeeperat , magna voce intonabat , 
Poenitentiam agite. Cibo , quoties natura co- 
geret parato , & infuavi utebatur , herbis & 
agreftibus , qu* cfui eflent , ftirpibus vitam 
fuftentans ; femperque illi labores ac mole- 
ftix , uc aliis voluptates , cordi erant. 

18. Cum hac ergo iaboriofa difficilique Aiatroniku* 
vita, & cum innumeris tentationum gene- 

ribus quotidie ludabatur, & nunc quidem 
a fxvis hominibus , latrocinio viventibus , 
agitabatur, nunc ab ipfis etiam impuris.fpi- 
ritibus, qui filveftribus defcrtifquc in locis 
frequentes erant : quibus ille oberrans , Par- 
nitent tam agite , fblemni carmine clamabat i 
& hac quafi cantione nonnumquam adver* 
fus dxmoncs utebatur , & verbi vi terrorem 
illis ac ftu porem inferebat. Qui non ferentes 
feab eo fic excruciari, & tamquam imbelles 
ignavofque profterni , majorem in rabiem 
verfi , gravius atrociufque infultabant. Nec 
clam modo & occulte, fed aperte fub variis 
& alienis imaginibus , quid non efficientes , 
quid non agentes , & quas machinas non ad- 
moventes? Quomodo, aiebant, huc venire « 
aufus es , patri* ac civium tuorum fugitive ? « 

Atqui nili hinc tc proripis , audaci* tecon- « 
filia nihil juvabunt. Deinde minas fimul in- « 
tentantes : Nefeis inquiunt, 6 turbulente belli « 

(4) Id eft a Virgine , quia Parthenias gtzce eft Virgi- 
neus. 

LU 


Digitized by 


Google 


85* ViT A S. 

» fator & ferreo corde, ut aliud nihil fit, tem- 
» pus ipfum hos hujus loci dominos conftituiffei 
Ad haic ignem exeerandi fpirare , & fandum 
calcibus appetere videbantur. Ille vero im- 
pavidus fortique animo fic eos nihil trepi- 
» dans affatus cft : Si metum incutere paran- 
» tes, 6 impii ac deteftandi, hxc agitis , & 
*» poteftatem in me a Deo nadi eftis , ut pro- 

* pofitum meum difturbetis , eia , ad omne 

* diferirnen paritus fum ; fin autem nullum 

* habetis, quid incaffum tumultuamini peffimi, 

* qui ne in porcos quidem quicquam poteftis ? 
His didis, metu omni vacuus manfit, ma- 
jorem humana fiduciam , ut cuftode fui gra- 
tia fretus, prae fe ferens, Davidis verba ore 

Pfal. 1«. verfans : Dominus illuminatio m ea & falus 
mea , quem timebo ? Dominus protettor vita 
mea , a quo trepidabo? Si confiftant adverfum 
me cafira , non timebit cor meum ,. &c. 
indepoft 19 . Durante igitur per triennii fpatium 
incnwum |n hac rerum afperitate dxmonumque in- 
igtc us * fcftationibus Nicone, afliidabatur quidem 

* tantis laboribus ejus corpufculum , quod 
adeo jam exhauftum atque confumtum crar, 
qt umbrae cujufdam fimile videretur : animus 
vero prxfens femper crcdufque ftetit , & 
tamquam Olympionices quifpiam ad ludum, 
& agonep infradus. Poftquam autem tem- 
pus adfuit defertis oris excedendi , & in ho- 
ipinum lujcem praedicandi caufa prodeun- 
dum fibi , grqivioraque adeo certamina , quo 
tempore quietem potius fic affedo corpori 
<Jari jus erat, fubeunda cognovit, in genua 
procidens , fr,onte in terram depreffa , corde 
ad Dominum fublato, fic illum invocavit , 
qui in cqm fperantes eruit ex neceffitafibus : 

» Rcfpicc, ait, in me Domine, Sc oftende fa- 
» ciem tuam fuper fervum tuum, & accelera 
» in auxilium meum, quoniam multi bellan- 
? tes adverfum me, ab altitudine intenfarfunt 
» tribulationes , irruerunt mala fuper caput 
» meum. Vide laborem meum , exaudi gemi- 
» tum fervi tui ; multiplicati enim funt inimici 
» rnei , & injufto odio oderunt me. Ego vero, 

* pomine, in te lolo confido, in te folo fa- 
» Iqtis meae fpem pofui , qui falvos facis a pu- 
» {ijfanimitate , & a tempeftare fperantes in te. 

pupi olfiet, yires fimul robqrque ad- 
yerfps d^rppnes fuffici rogabat. Audiras vero 
PffW i pbfafpip ej ^vinitus yifum 
fqpjifmayit. Qpja & iUa ipfa audit, qua; 
Job olirp pftfl innqfnerabiles illas aerumnas 
» e^ ore ppi jmdiiffi: dicitur. Hpli exiftimare 
» ja^c fibi alio cpqjilio ^pcidjffe, quam fit ju- 
» ftu? qppfreas f qeque enim coronari conve- 
» pit, qui nqq legifim? pertaverit. I^po prx- 
2 fpns ipfc animam tuam percqti vetui, quod 
» illi oqiqi ope conabantur , reljqua autem 

* oqiufa inepti permifi , ceterum horum ego 
» tf 7 gu? P?ffu$ es , frudp ac praemio fraudari 
» ppp fipam \ quip & corpus afHi^um corro- 
» borabitur , & formidabilis de cetero iftis eris, 
» qui nec appetere te amplius poterunt , & 


NICONIS. 8J2 

A fola objurgatione atque imperio tuo pulli « 
fugienr, quocumque voles. Recreatus hoc « 

Dei promitto Nicon, & ultra quam athletae 
cibo folent , viribus refe&us , firmaque fpe 
fubnixus ad prawiicandum e vcftigio , duce 
gratia profc&us eft. Infe&abaturque ex eo 
tempore pravos fpiritus audenter ac fortiter, 
ncc aliter illos quam agreftes feras incre- 
pabat. 

20. Cum igitur regiones non paucas Orien- Cretlm 5n< “* 
talium partium peragraffet , & publica poeni- JLm. 
tentiae praedicatione innumeras gentes ad fa- cenifmore- 
lutis portum per poenitentiam meliorifque duxu ' 

B vitae mutationem perduxiffet , ad Cretam 
infulam navigandum fibi effe intellexit ; illuc 
enim divino quodam nutu vocabatur. Ete- 
nim fimul atque infulam ingreffus eft ab Aga- 
renorum jugo nuperrime liberatam ,Roma- 
noque imperio reftitutam per Nicephorum , 
dc quo diximus , imperatorem, virx gravi- An. 
tate virtutifque fama clariffimum , qua per^ 
turbationum animi, fi quis alius rex fuit , 

& congrua temperantix fux a Deo prxmia 
tulit , taedis autem deteftandx Agarcnorum 
fuperftitipnis veftigiis adhuc plenam & re- 
fertam : cujus fcilicet incola; diuturna atque 
C affidua cum Sarraccnis confuctudine, ad il- 
lorum mores , proh dolor i abrepti , nefanda 
etiam .& profana eorum orgia fuerant am- 
plexi. 

21. Ut igitur eo delatus , folemne illud Nkonia 

- fuum , Poenitentiam agite , inclamare coepit , ^ t c “ prxii ' 
attoniti peregrino & inaudito prxdicatipnis 
genere ipfulani , ahimifque incenfi , vehe- 
menter iq eum connpoti funt 5 adeo qui- 
dem , ut manus eriam inferre cogitarent. 
Manifeftum enim ad furorem illos adegerat 
res nova & inufitata, prxoccupatos nimi- 
rum , deditofque , ut diximus , fupcrftitipfis 
u Sarracenorum ceremoniis. Videns ergo im- 
tnitis atque intradlabilis gentis ingenium,’ 
fenriepfque tantam duritiem nifi prudenti 
quadam arte perdomari non pofle : fecun- 
dam ( quod aiunt ) navigationem , priore 
omiffa, inftituit, fapientumque medicorum 
exemplo, eorum curationem appofite fimul 
ac folerter aggreffus cft. Habebat enim Paur 
lum in ca re ducem m^giftrum. Itaque tjus ratio in* 
miffam facieps infolitam illam praedicandi in P r *“ 
rationem, quod ex ufu futurum in eo jan^ dlcatlonc * 
elucens perfpicax futurorpm gratia prxtpo- 
£ nebat , leorfum aliquos abducens , quos reli- 
quis intelligcntiores, & ad bonum excipien- 
dum paratiores norat, blandis primum ver- 
bis illorum ferocitatem lenire , dufitiemque 
animi emollire coepit , deinde fcnfim cor 
permovere, occulta cujufque fa&af ut meus 
olim Jesus Samaritanx) vitxque flagitia 
redarguens. Quo fa&um eft , ut eximiam 
ejus virtutem agnofeentes , confeftim iras 
ponerent, animprumque jmp ct u s revoca- 
rent; & quem malo nuqc affecerant, cum- 
dem magno fuo bono venerareptur , pfpr 


Digitized by 


Google 


8 j) VITA S. I 

pofitamque ab eo redam fidem amplcden- i 
tes, odii modum ad benevolentiae, profc- 
dufquc fui cumulum converterent. Confue- 
tudo enim, ut ait ille, ad majora & perfe- 
diora viam munit. Itaque fapiens , fi minus 
. verborum copia , at veritatis facultate pifca- 
tor erat s hominum animas venari fciens , 
cafquc ad immortalitatem. divinis eloquiis» 
& non humanae fapienti*, fed Spiritus-fandi 
dodrina traducere. 

22. Ex illo igitur tempore Cretenfcs Ni- 
conem tamquam a Deo mifium apoftolum 
habuerunt , totamque infulam ejus fama . 
complerunt. Confiuebanrad eumuniverfi, ‘ 
& ficut Deo illi adhaerebant, ita ut vim le- 
gis quidquid prarccperat obtineret. Quare 
Cum fecuro jam animo ad folitam praedica- 
tionem rediiflet , ad baptifmum omnes , vc- 
raeque fidei difciplinam perpulit : tum errore 
Omni e medio fublato , ecclefiis per totam 
infulam aedificatis , facerdotibus , diaconis , 
crctcnfiumjedituifque defignatis, reliquis etiam ritibus 
«onyerfio. ^ ceremoniis apte diftributis , vivendi legi- 
bus defcriptis , omnibufque denique , quae in 
animo erant, ne quem Cretenfium boni ex- 
pertem relinqueret , ordine conftitutis , Gor- 
tyna difceffit , triumque dierum iter pro- 
greffus , quodam in loco fub nodem confti- 
tit,ubi antiquiffimi templi , quantum ex ru- 
deribus conjicere erat, veftigia cernebantur. 
Hoc in loco cum nodurno hymno rite de- 
cantato , & crucigero baculo humi defixo , 
fbmno fe dediilet , lucernarium quafi lumen 
ante baculum in aere libratum videre vifus 
cft : at lomno decufio , cum furrexifict , non 
jam fomnium , fed vera vifio objeda eft: 
divina quadam lampas haud materialis a 
cruce irradians , ad diluculum ufquc adftanti 
& oranti , Deoquc gratias pro tanto munere 
agenti lumen exhibuit. 

2 3 . Cumque iterum , Deo , ut paruit , fic 
volente, fomno indulfifict, ornat* mulieris 
fpccies apparuit , qux dirutum templum in- 
ftaurari jubebat , omnium Domino fic pla- 
cere confirmans. Illo autem interrogante, 
quanam eifet, qua talia pro imperio jube- 
Photinxrsar-ret : fhotina fum, inquit , martyr & famula 
tyrisappan- c HR1ST1 ciuod nifi reipfa quod volo expleve- 
ris , pedem ex infula non efferes. Expertedus 
ad hac fandus , propter vifionis varietatem 
ambiguo animo erat, ut inane potius infom- 
nium fuifie crederet , quam divina gratia 
illuftrationem. Quare qu* audierat coritcm- 
nens , coeptum iter tenebat , cum repente 
ademtam (Ibi oculorum aciem fenfit ; eoque 
tandem indicio divini numinis imperium id 
fuifie cognovit , quod ubi jufia exequi con- 
ftituit, vifum mox recepit. Sed quoniam nec 
ligo in promtu erat , nec pala , nec adjutor 
ullus , 6 mira , Domine , & arcana opera tua ! 
node infecuta , finitimis loci accolis ignea 
ibi columna per tenebras lucens apparuit, 
prodigioque exciti , fubito accurrerunt , & 

Vet. Seript . & Mon. ampl. CoUctt. Tam. VI . 


ICON I S. 854 

cum ex Nicone, qu* viderant didieifient , 
fuam quifque operam conferre juffi , com- 
muni omnes confenfu imperio paruerunt. 

Itaque fedula ejus folliCitudine, vigilantia, 
alacritate, opus exadum , templumquc mar- reftitujt ‘ 
tyris biennii fpatio perfedum eft. In quo 
poftea aram defixit ac rite confecravit , fa- 
cerdotesimpofuit, ecclefiafticos ritus omnes 
& folemnia prxfcripfit. 

24. Omnibufque poft h*C Valere juffis , E P i<l4utam 
navigium confcendit , ac fecundo curfu pro- 
vedus Epidaurum , quod Damalam incolae» nautis, 
cognominant, die quinto pervenit. Sed con* 
fentaneum eft opinor, ut quae in navi mi- 
rabiliter abeo geftafunt, non praetermittam. 

Pecuniae cupidiffimi nautae erant , & avaritias 
dzmoni oppido perquam addidi : ita ut nu- 
do , quod aiunt , capite ad omne fcelus prop- 
terca ferrentur , perjuriis, caedibus, aliifque 
id genus criminibus turpiter fe dedentes. Ac 
vide , ut Nicon & tacitus & loquens illos 
monuerit, fapientique arte ad falutem ab 
imo vitiorum turpitudinis coeno rcvocarir. 

Summam enim hominum avaritiam perver- 
•fitatemque perfpicaci mentis oculo cernens, 
involutum pallio falis fafciculum geftarc fe 
oftendit, quem nautx, uno demto, aurata 
cfle rati , magnique cujufpiam lucri fpe inci- 
tati, dolorem , ut feriptum eft, concipere 
incipiunt , & parere iniquitatem. Ergo con- 
filium ineunt peffimum , ab eo videlicet in- 
ditum , qui mala femina hominum mentibus 
femper ingerit. Confilium autem hoc erat, 
ut fandum in mare demergerent , auroque 
quod fibi fingebant , impune potirentur j fed 
fefellerunt ftultos infidi* fu*. Appetente 
enim hora prandii , cum menf* jam omnes 
( prius enim id facere decreverant) atque una 
, Nicon ipfc accubuiflct , convivis fal forte 
defecit, quod ille animadvertens, foluto in 
omnium oculis fafciculo , Vobis, inquit , falis 
inopia laboraturis , niveum hunc ac tenuem 
ex Creta detuli. En igitur , quod in ore vo- 
bis erat, tollentes , inanes Deo cogitationes 
ponite. Illi vero , ut audierunt , & fandum, 
nihil latere animadverterunt, ad illius genua 
cum metu provolvuntur , admiflique fccletis 
veniam petunt : ac vide fandi viri humani- 
tatem , fimul veniam dedit , & mores ho- 
minum in melius verfi funt , ut poftea nar- 
. ravit is , qui pravi aliorum confilii particeps 
' non fuerat. 

25. Poftquam h*c ita gefta funt, & Da- 
malam ingreftiis, incolas ad veritatis agni- 
tionem , poenitentiam prxdicando perduxit i 
ad Cecropis urbem navigare conftituit. Op- 
tabat enim maximopere totum mundum 
breviffimo , fi poflet, temporis fpatio veritatis 
luce colluftrare , lucifque & diei filios per 
poenitentiam omnes efficere. Nadus ergo Athenas p* 
navigia duo, qu* Athenas folvebantur , in 
alterum afeendit, ambo autem curfum fimul r UTM . 
inierunt, cumque iEginx infui* appfopin- 

Ulijj 



Digitized by 


Googl« 


85$ VITAS. .NICONIS. 856 

quai&nt, & aquae penuria laborarent, egreflis A vitae amor hebdomadis. Sic enim «terno ar- 
mantis ad aquandum in Salaminam ihfulam tifici verbo vifum eft, utilitatem hac etiam 
Athenis finitimam, Nicon una egrcfTus eft. ex parte non vulgarem ab eis percipi, qui 
Verum alii quidem ad naves quamprimum melioribus contemplationibus aflucfccrc , & 

reverfi funt , ipfe vero reditum , futuri con- quae oculis patent , ad divinos prxftantioref- 

fcius, ftudio diftulit, ac fero tandem ab in- que fenfus transferre didicerunt, 
filia rediit oleo perfufus, nautis fimul & tar- 28. Cum autem in Eubxaeffet,& in muro 
ditatem increpantibus , & olei copiam in de- tamquam in pulpito ftans , ut commodius 

ferta infula , ejufque adfperginem (quae ar- exaudiretur ,ufitatum poenitentiae canticum, 
cano quodam confilio femper occulta man- die noduque iteraret, Eubaeenfium pueri lu- 
fit , cum adduci numquam potuerit , ut ejus dierum quiddam , ut fieri folct , efte arbi- 
modum ulli mortalium explicaret) mirum trati, magno undique numero confluebant, 
in modum ftupentibus i at ille inflabat porro cum invidus Belial hominum convcrfionis 
ut fecum amplius expedarent, & quidem 3 impatiens, adolefcentem e corona fpedan- Paeromab 
qui navigio uni praeerant facile paruerunt 5 tium a muri pinna impulfum in terram de-^“ a , *P fttm 
alterius vero gubernatores vefana dementia turbat i ad cujus cafum clamore populique 

qux ab eo dicebantur afpernantes, infulam concurfu fado , nemo erat , qui puerum folo 

extemplo reliquerunt. Modicum ergo tem- afflidum, contufurri, & acerba morte exa- 

pus effluxerat, cum ad nautas converfus Ni- nimatum non crederet i pueri vero paren- 

» con: Canes, inquit, offam jam rapuerunt, tes Niconem, ut cladis audorem tantum 

» filii , & abierunt , abire nunc licet ; foiutif- non difeerpturi ac dilaniaturi videbantur : 

que mox anchoris, tranquilla A: lenis ejus quibus ille ferenO blandoquc vultu, Vivit,* 

precibus navigatio fuit, ita ut temporis mo- vivit, inquit, filius vefter, vivit , & praeter* 

mento Athenas invedi fint , ubi cum ea di- opinionem veftram mali nihil habet. Quod * 

dicificot quae aliis nautis , fandi monitis pa- reipfa cum animadvertiflent, illaefumque & 
rere detredantibus , evenerant , qui non lon- intadum puerum viderent , caufam cum ad- 
gc ab infula in piraticos parones inciderant , C miratione feifeitantibus : Monachus, ait ille, * 
abdudique a barbaris fuerant in fervitutem, Poenitentiam agite vociferans , cadenti ma-« 

futurorum fenfum in illo mirati, ad ejus num fubjecit, nec allidi me ad terram paflus* 

p?dcs proftrati maximas gratias egerunt. eft. Hoc igitur ex tempore omnes illum 
26. Athenjs ergo erat Nicon , & tempus perinde ac Dei angelum venerati funt: ado- 
. ut confueta faceret admonebat. Quare a na- lefccns autem paulo poft religiofum nomen 
vale urbis , ubi praeclarum Dei Matris tem- appetens , comam pofuit , & congruentem 
pium litum eft , proficifcens , poenitentiam- profeffioni vitam egit , Deoque per eam ae- 
que intonans , vocem edit Tyrrhenica tuba ccptus in coelum emigravit. 

Athenis prz- clariorem. Cives autem pietate cum primis 29. Sed locus admonet, ut aliud fubte- 
buThonota-" ^ fihccrac fidei laude confpicui , falutaris xam , quod in Euripo quoque gcftum eft. . 

tur. ejus praedicationis dulcedine quafi quodam Mulier farinae maffam fubigebat, aqua cum 

minime fallacium Sirenum cantu illedi , ufi _ deeflet , filiam mifit ad hauriendum : haec Puellam 
que adeo amare illum & colere coeperunt, ad puteum, qui proximus erat, tetrum licet 

Ut tantum non eofdem illis , quos Lycaones odorem fpirans , malifque fpiritibus infeftus, 

olim Paulo ac Barnabae honores exhiberent, propere contendit, ubi hydriam demifit, 

ac videre erat hiantes illos quodammodo fpiritus nequam corvi fpecic ab imo pro- 

totos ab ejus fuaviffima voce fufpcnfos , quae rumpens, miferam invaiit , & folo ftatim al- 

caula fpit , ut quamprimum inde difcederct , lifit , miferabili fpcdaculo : volutabatur enim 

ut conflaret illum a faftu & gloria abhor- fpumas in ore agens, circumagebatur, oe- 
rcncem, non minore ftudio delatos ab ho- ter» omnia faciebat, qux energumeni folenr. 

minibus honores refugere , quam cupide alii At mater ejus tarditatem impatienter ferens, 

confedentur. obviam cum indignatione procedit. Ut vero 

AdEobzam 27. Hic igitur abiens ad Eubxam appli- fic affedam offendit, animo perculfa prae 
^ a u t ,fuspr *' > c l uern veteres Euripum etiam appella- dolore fari non potuit, ac forfan etiam de- 
runt , tranflato hic nomine , quod, maris flu- 3 fperaffet , nifi Nicon , cujus recens fufeitati 
£lus in ea identidem recurrens fepties, ut adolcfcentis memoria erat , menti ftatim 

fama eft, quotidie reciprocetur, oftendente, occurriflct. Ad illum ergo puellam cum 

ut reoc, fymbolo , ac docente , fi quis intenta turba defert , humique deponens multis la- 
mentis acie cogitationem altius defigat, ut crymis orat, ut pro fua in Deum fiducia 

certo & explorato conjiciat, non temere aut gravi morbo fubveniat. Ille autem primum 

cafu, nullo humano ftudio, vel arte adhibi- quidem abnuere, gloriam fcilicce, laudcm- 

ta , talem marini fi udus reciprocationem que fugiens, &fupra nos dicere, mulier po- 

fieri , fed arcanam quamdam myfterii vim ftulatio tua. Cum illa nihilominus ejulando 

fubeflfc :-ex quo intelligat, fluxum & infla- infifteret, quid non dicens, quid non agens 

bile < 5 c inconftans, ac mobile nihil prorfus omnium qux ad mifericordiam infledant. 

fixum firmumque habens, miilenarix hujus Flexus vir humanitate, & pietate lingulari. 


Digitized by 


Google 


r -r 

i - 

857 VITA S. NICONIS. 858 

procumbit in genua , Dcoque pro falute A peteret ( fic enim vcriGmile eft ) dignum hoc 
puellae vota facit , poft haec catena illam re- praemio, ac merccdc futurum, quem dcli- 
vinxit, litaniifque cum populo inchoatis ad gerent, & illi quidem libentiflime obfecuti 
puteum ufque pergit , ubi pro ea iterum pre- funt. Cum vero una incederent , & dux ille Vl * * r * 
catus, daemonique interminatus cum efiet, crebra fufpiria ducens identidem lamenta- patefa ‘ 
ille puella in terram proftrata , ac diftorta , retur , dixit ei Nicon , Ut apparet , fili , prop- 

ab eadem corvi fimilis qualis intrarat, eru- ter filium, qui tibi ante triduum mortuus 

pit , & puteo iterum fe abdidit , quempo- eft, hoc modo fufpiras, gra vique moerore 

pulus Niconis juffu mox obruit, opplevitque conficeris, atqui fi filius morbo confumptus 

fummotenus. Admirante igitur tantum opus, eft , ejus mater poft nonum diem bene valens 

tantamque in Deo fiduciam multitudine , repente , Deo fic melius providente , ex vi- 

fandhimque laudibus fupra homines eve- vis excedet, fed abi, fili, & fortiter omnia 

hente, ille, cui gloriam defpicere perpetuo g fuftine, qu* Dei nutu eveniunt, & hanc ad 
■» lex erat, fine mora difcedens Heptapylas, coronas certiifimam viam effe puta. Dimiflo 
Thebis con-Cadmara® Thebas petiit, in quibus cum poe- ad hunc modum agricola, coeptum iter 

donatur, nitentiam de more , quoad fatis fuit, przdi- folus profequebatur. Ille autem paululum 

caffct, ad Pelopis urbem iter convertit. Quo retrogreffus , quodam in clivo quietis caufa 


tempore cum in Laconem quemdam ro- 
buftiflimo in equo fedentem , Corinthum- 
que, ut viabatur, proficifccntcm incidiffet, 
nomine appellans, eum rogavit, ut pallium 
fuum Corinthum ufque deferre non grave- 
tur. Ille vero divinum virum effe conje&ans, 
vel eo maxime , quod ipfum proprio nomine 
compellarat , pallium multa cum honoris 
fignificatione recipiens, tota node curfum 
intendit , Corinthumque prima luce per- 
venit. 

Item Coria- 30. Sed quia fubito inde in patriam per- 

thi * gendum erat, reputabat animo fecum, in 
cujus fide pallium deponeret, cum interim 
ad forum ex caufa profe&us , Niconem in 
ipfius fori abfide , ubi divinum Domini Dei 
ac Salvatoris noftri Jesu Christi templum 
eft , ftantem videt , illa qu* confucrat pro 
concione perorantem. Stupefa&us ergo per- 
contatur , quonam pa&o iter pedes tempo- 
ris momento confecerat, cum ipfc expedi- 
tus in equo celerrimo curfu tota node fc- 
ftinans, Corinthum zgre poftera luce per- 
vencrit.Cui Nicon leniter fubridens: At fcito, 
inquit , fili , me heftcrna dic fub nodem ap- 
puliffe. Quod ipfum teftabantur Corinthii, 
qui illum pridie adventantem viderant.Qua- 
re magis magifque admiratus Lacon , aliis 
poftea , quod viderat, narrare non deftitit. 
Hoc vero non temere, aut fortuito cafu ac- 
cidjffe credendum eft, fuit enim vclut prooe- 
mium quoddam futurorum , quod indicio 
efiet Niconem apud Lacedemonios depoli- 
tum iri tamquam thefaurum quemdam fa- 
erum & inexhauftum. 

Argospeten*. 3 1 . Corinthi ergo brevi fpatio verlatus , 
-multifque per poenitentiam cooperante gra- 
tia illuminatis , viam Argos tendentem in- 
Enorienfc* greffus eft. Et cum Enorium venilfet , quod 

dotet, 01 ** agricolarum rufticorumquc diverforium eft, 
omnefque abunde eruditos ad poenitentiam 
erexiffet , abire jam parans , nefeire fc viam 
finxit, ducemque poftulavit, non qui viam 
. oftenderet minirfie ignoranti , fed qui ftu- 
pendi, quod brevi editurus erat , miraculi 
fpe&ator efiet , haud ignarus , priufquam 


concedit. Hic vero quibus verbis rem veram 
quidem , fed ad perfuadendum propter exi- 
miam dignitatem difficillimam explicare poC- 
fit oratio ! Solent enim homines fu* imbecil- 
litatis confcii, res plerumque paradoxas, & 
a Deo in honorem fandorum mirabiliter 
cffe&as , impoffibiles arbitrari , nec facile iliis 
aures , nec fidem praebere. Nam cum iter 
fuum per fubje&am vallem teneret Nicon , 
agricola , qui edito in loco fubftiterat , per- 
fpicue illum , & vallem fubcuntem vidit , & 
mox inde in aera fublatum, crebri (que lam- SufpenltB In 
padum luminibus undequaque collucentem: iercamblli * t * 
idquetamdiu vidit, quoad ille ab oculis per 
aera incedens ereptus eft. Domum' itaque 
reverfus omnia , quar oculis vel auribus hau- 
ferat , cum ftupore referebat , omnefque pari 
• cum admiratione .audientes , Deum collau- 
dabant , qui magna & mirabilia in cle&is fuis 
operatur. Obiit autem & agricola: conjux, 

► prout illi praedixerat. Ita divini Niconis res 
orationem omnem , cogitationemque vin- 
cunt. 

32. Enimvero cum Argos, ac Nauplium Argis j oh9n . 
ipfum poenitentiam pr*dicans intraffet, Jo- nem Bjaeen- 
hannis quoque illius *des adiit, qui Blacen- 
terius appellabatur , quem ex pr*ftigiis qui- giis cxfoirit. 
bufdam , veneficifque cautionibus gravi cum 
filia & diuturno morbo confe&um videns, 
itaut rcliquz fpem falutis nullam haberent, 

& anhelitu folo fe mortuos non effe decla- 
rarent, tant* eorum calamitati condoluit, 
fufifque ad Deum precibus , fola divini no- 
’ minis invocatione , manufque conta&u u- 
trumque perfanavit , ac mali deinde caufara 
in medium extulit , magicas prxftigias , quae 
ad propinquz arboris radices obrutz ac de- 
foffz fuerant, erui jubens , quibus illi nifi 
fandus mature adfuiffet , miferam vitam in- 
felici exitu claudebant. Et quz Argis quidem 
ab eo gefta funt ad hunc modum fe habent* 

Multi porro & apud Argos & apud Nau- 
plium virtutis , pietatifque cultores per illum 
fadi funt. 

33 - Inde vero digreffus, Sparum verfus D 0 ri«ifi um 
iter flexit , Doricnfiumquc regionem ingref- orbes luftrat. 

Llliij 





&5$ VITA S. NICONIS. , 8 60 

fus , cum duo ibi templa erexiffet, & poeni- A tcs , ut Spartam ufque venite velit. Invafcrat 


tentiam omnibus fuafiffet, Mainen petiit, 
atque inde Calomatam, tum reda Coronam, 
Sc Methonem, & Mifponem , qua? incolae Bur- 
tanum vocant. Arcades etiam lufttavit, ac 
demum reliquis omnibus vicis , oppidifquc 
■peragratis, gendbufque innumeris ad poeni- 
xentiam melioremquc vitam tradudis , Spar- 
tanam viam iniit. 

je tlr t j 4- Cum vero ad Morum , id loco nomen 

majorem ha- eft > perveniffet , levi morbo tadus in proxi- 
iitum fufci- quod opportune aderat, antrum fecef- 
fit , ubi graviore mox valetudinis incommo- 
do affedari coepit. Febris ardens erat , qua ve- ■ 


j»k. 


enim civitatem peftifera lues , & plurimos in- 
colas abfumebat : propterea venire illum cu- 
piebant, quod fe divinis ejus precibus libe- 
randos confiderent. Ille vero & cetera mi- 
fericors , & in eos maxime , qui ejus populus 
& fors futuri efient , tamquam futura prxfa- 
giens , eoque in illos propenfior , & legatio- 
nem benigne excepit , annuitque petitioni , Sc 
ingruentis mali depulfionem fpopondit, fi 
modo ipfi Judaicam gentem ex urbe fua 
pellerent , ne exeerandis , ut aiebat, moribus, 
piaculifque religionis fux diutius eam con- 
taminarent. In his, ait, fi me audieritis, & 


xabatur, nec enim novum , mirandumque " peftis a vobis recedet, & ego quod fupercft 
cft, fi quid adverfi viris fandis contingat, vitx ducam vobifeum. Quibus verbis monita 
five ad exigui limi expurgationem, five ad alia fubjiciens , facras etiam Hieremix voces 
virtutis experimentum, five ad aliorum etiam fubinde adfpcrgebat : Via tu a fecerunt hac 
difciplinam, ut horum exemplo fortiter pati, tibi & iniquitates tua pravaluerunt , & duro 

Sc ingruentibus malis non cedere , difeant. Et, ludo percujfa es. Cumque ilii ejuf^oratione Spartam it, 

quoniam vir magnus consumatx initiationis commoti feipfos condemnarent , atque om- ii caoc - r 

nia , qux juflerat , faduros promitterent , ni dcm 


gratia mtonfecu tus nondum fuerat, divinum 
dico magnum habitum, qui tamen operibus 
fuis perfedionem omnem jam dudum ex- 
prefferat , accerfitis e vicinia facerdotibus ac 
monachis , hunc fibi concedi rogavit , qui 
folemnibus peradis, profdfionis ad vitam du- 
centis fymbolo, divinum inquam, Sc apo- 
ftolicum amidum illi impofuerunt. 

3 $. Cum autem ingens populi multitudo 
conveniffet, ut ejus benedidionem expofee- 
xet ( omnes enim virtutis fux illecebra ad fe 
rapiebat ) magna tandem inter eos exorta cft 
. fitis , quod aqux in illis locis copia nulla effet, 
ac ne humoris quidem Vqftigium ullum, ita 
ut animis plerique jam prope deficerent. 

> Quod cernens Nicon , & iniquam hominum 

fortem miferatus, profternens fe in terram, 
Fontem vir- Deum fupplex exoravit , deinde crucigera 
gziduchcn. y j r g a tcrram percuflit, ftatimque in omnium 
oculis aqux latex effluxit adeo purx ac lim- 


ue <e- 
git* 


hil amplius cundatus , cum legatis ipfis pro- 
fcdus cft, non eft canterio, aut ledica ve- 

£ 

dus , nec multo comitatu ftipatus , fed folo 

virtutum choro circumfeptus. Ad ejus porro Peftem ab 

adventum Sc lues ceffavit & Judxi urbe pulfi Urbc ,P cilit 
funt. 4ejuJ*o*. 

37. Nec veroLacedxmone amplius exce- 
dendum, fed in ea perpetuo manendum con- 
ftituit, ita ut non facile alio pedem efferret, 
nifi cum neceffaria res quxpiam aliquo vo- 
caret: ac tum quoque gradum citius refe- 
rebat. Videres igitur occurrentes quotidie ex 
univerfo Peloponefo xgrorum omne genus 
catervas , quibus ille non minus animi quam 
corporis curam impendebat. Mellitis enim 
adhortationibus ad pietatis eos zelum fucccn- 
debat,& falutem cuique fuam poenitentix ope 
dcfpondebat. Fortunata vero Lacxdemon ! 
qux talem medicum civemque fortita es. 


pidx, adeo potabilis Sc nedarex, ut oculos p> cujus divinis prxeeptis ac difciplinis , ad om- 


ipfos priufquam guftaretur nitore fuo dele- 
daret, dulcedine vero ipfam Hymetrii mel- 
lis fuavitatem fuperaret > quodque mirandum 
in primis omnique oratione majus eft,folis 
precibus , virgxque idu expreffus erupit , ma- 
netque ad hunc diem antiqui miraculi in- 
dex ac tcftis, ex quo tunc temporis affatim 
haurientes , qui fiti urebantur, Deo laudem 
omnes cjufque famulo reddiderunt. Quid er- 
go nunc virga hxc qux miraculum hoc fe* 


nem virtutis formam multo certius rediuf- 
que quam inanibus olimLicurgi legibus cf- 
fingebare. 

38. Ingens erat, ardcnfque Niconi defi- Templum 
derium , templum Domino, ac Salvatori"™'"^ 
omnium a fundamentis conderes cupiebat- ditur. 58 
que adeo magnificentiffimum , atque orna- 
tilfimum , cujufinodi fpeciem quamdam cae- 
litus per vifum oftenfam acceperat, exci- 
tare. Tempus ergo adveniffe ratus , coelum 


cit, ab illa Mofaica differt? Siquidem hxc, £ fufpiciens, coelumque ipfum cogitatione tran- 


quemadmodum illa , folo idu aqux fontem 
elicuit. Nifi forte hanc illi anteponas, quod 
ilia crucis fymbolum patrandis miraculis 
adumbraret ; hxc vero res ipfa fuerit , non 
imago. 

Laeedxmo» * 6. Tranfadis in ea fpelunca diebus odo, 
•iorum lega- a mor jjo recreatus, Spartam ire tum abnuens 
«us. Amyclas contendit. Quod ut fenfere Lace- 
dxmonii , feftini ad ilhim primarii cives Sc 
alii e plebe certatim convolarunt, enixe oran- 


filiens , operisaufpicia prima precibus duxit , 
fpem fuam omnem fiduciamque in coelefti 
auxilio & numine defigens. Perada prece 
confirmatus , nec fumtuum multitudinem 
reputans, nec viribus fuis majus effe, quod 
moliebatur , fola in Deum qui omnia poteft 
fide fretus, ad catholicam ecclefiam confcen- 
dit, populique concione advocata his verbis 
exortus eft: » Quantopere vos adamarim,filii, ■ 
& noftis ipfi, Sc conjici hinc poteft, quod* 


Digitized by LjOOQie 


t 


85 1 VITA S : NICONIS. 862 


' avitam vobifcum ducendam cenfuerim. Si A fugam injuria & immerito fallam affirmabat» 

». qua ergo apud vos mea eft gratia, quod fe- eamque civibus vitio vertere, atque illos hoc ^iV f?^^ 

»cero,& ipft facite. Tum ad Dei amantem nomine fugillare & traducere non vereba- 

Thcofwm- Epifcopum converlus. ( Theopemptus is erat tur ; cumque opificii cujufdam obtentu , quo 

ptus epifeo- Athenis quidem ortus, fed Lacedxmoniis poliri & illuftrari textilia folent , horum 
ceLm! * a "a Deo juxta nomen fuum miffus)fic cum unum in urbem introduxiflet , interceffitil- 

» affatur. «Exeamus ad forum, vir diviniflime, lico Nicon, beLlatorque juxta Prophetam 

» litaniam cum facro clero populoque obeun- factus , confucta lenitate paululum intermiffa 

» tcs. Et illo mox annuente , ternos lapides leoninum animum induit, &fuftc, qui prope 

inter eundum humero impofuit, nemine, jacebat, arrepto, Judaeum male acceptum 

quid fibi lapides illi vellent affequente. Ut fqras extrulit ; formidabiliorque hoftibus , ' 

vero ad forum pervenit, lapidibus in ter- quam Hercules ille fua clava vifus eft. Ju-. 

Templum ram projedis. Hic , filii , inquit , Dei nutu , ut datorum enim gentem ufque adeo averiaba- 
chrifto, Dei- indigno mihi fignificavjt, decretum eft tem- 3 tur, -ut nec lingua, nec auribus ufurpareil- 
n/c* 1 pl um *pfi us domini noftri Jesv Christi lorum nomen vellet, ut jure in illum Da- 
tyd. omnique laude dignae Dei genitricis , & egre- vidis verba convenirent. £hti oderunt te , Do- Pfal. i)*, 

giae martyris Cyriacx nomini (aeratum, mine , oderam , & fuper inimices tuos tabefee- 

quod faluti auxilioque civitati veftrx futu- bam , perfecto odio oderam illos dr inimici faiii 

rum fit, xdificari. Nunc ergo illud tempus funt mihi. Propterea nomina eorupa labiis 

eft, quo vcftram in Chriftum fidem & pie- meis non commemorabo, 

tatem declaretis. Ad hxc illi minime refra- 40. Haec vero cum audiiflet a furore no- 


gantes, fed dido audientes, nec tamquam men trahens Aratus, rabie tumens, utfem- 
fllii reprehenfione digni , fed velut fervi ob- per litium amans & impudens , atque ad im- 
fequentes , promtis omnes animis , viri fimul mania prxeeps eft improbitas , in fandum an- 
ac fqeminx ,& privati & magiftratus fum- helans irruere, cpnvitiis onerare, przfcin- 
ma ftatim alacritate, velut figno dato, ad C derc , minis deterrere : quamquam inanis 
opus accindi , nunc terram egerunt , nunc hxc illi ftrepitus erant, & pro larvx terricu- 
materiam convehunt, alter alterum ftudio lis habebantur. Qui leni ad eum voce, nec 
& diligentia vincere contendunt. Efficax enim contendere prorfus nec alterari n orat: 
enim ad perfuadendum eft oratio , quando Abi, inquit, ad te redi, infelix, defle fcelcra 
vitam fibi paria fuadentem habet. Ac pecu- tua , brevi enim fenties , quis arrogantix fru- 
nias quidem partim prxbebant,partim fpon- dus, & qualia nequitix fint prxmia. His di- 
debant , & opportuna operi omnia ultro dis , & tamquam in mortui , quod aiunt , 
pollicebantur, magnofque adeo cum opera aures effufis, ad monafterium regreffus eft. 
fumtus conferre, id ab eis optabile fcilicct Hominis enim animum verba nonpenctra- 
& laude dignum ducebatur. Denique Hie- rant. Quare non deftitit amens ab incoepto, 
Hier.<. remix oraculum huc pertinere diceres : Pro- quin ad vetfus fandum de more fremeret , 
batorem dedi te in populo meo , &fcies, & D prxfcindcns illum , figenfque tota urbe di- 
probahis •vitam eorum. Poftquam vero pluri- gnis Furore , Sftinfania fua probris & contu- 
ma brevi congefta eft materia , & alii alia mcliis, quin etiam minas intentabat, nefeiens 
ftrudurx idonea fuppeditarunt , ita ut vel ftupidus & vecors, quod non glorieturma- 
hinc qiianta Niconis gratia, & quam Deo licia, adverfus virtutem, nec proficiat inimi- 

gratum id opus eflet , liquido appareret , fub- cus contra eledos Dei, ut feriptum eft. Et 

ftrudionem adortus eft, cum ejus formam f litis iniquitatis non apponet nocpre eis. Quid 
funiculo ante dcfcripfiflet , & porticus infe- tum autem confccutum eft? Tantum abfuit, 
riores , fuperiorcfquc duxit, prxftanti arte ut ejus minis ac maledidis avocaretur, ut 

omnia perficiens, ac domo tandem omni in his potius, Domini exemplo, tamquam 

ex parte claufa , tedum injecit , incolis om- laudibus triumpharet. Dominus autem dc 
nibus in laboris partem venientibus, prx- coelo auditum fecit judicium, & malitia ju- 
ter Johannem unum, cui Arato cognomen ® ftiffimas poenas dedit. Verba in remmifero 
fuit. abierunt. Nam dignos amentix fux frudus 


Jotiannes A- 
ratus templi 
aedificatione 
impedit. 


39. Hic enim folus invidix ftimulis con- 
citatus , aut dxmonis potius fcelerc ac fraude 
impulfus , ira odioque adverfus Niconem 
infaniebat , divini operis argumentum ad 


probrum & injuriam fuam rapiens , procli- 
vior fiquidem eft malitia , ut ad pejora fe- 


I 


1 



ratur,. quam ut melioribus inhxreat. Non 
ceffabat egregius ille fando in os obloqui , 
coeptoque operi ne colophonem adderet, 
omni ope prohibebat. Prorfus enim cum 
reliquis Laconibus illi non conveniebat , fed 
e diametro adverfabatur » unde & Judaorum 


trifti,& miferabili vitx exitu percepit. Nec 
tarda fuit vindida,qualis fxpenumero divina 
bonitate convcrfionem prxftolantc contin- 
gere folet, fed c veftigio; derepente , n«c opi- 
nantem, ut mox dicam, oppreffit. 

41, Node proxima objedi funt infelici 
duo fenes in fomniis , qyos alii duo feque- nwi.*' 
bantur , fprma quidem Eunuchi , fed longe 
quam humana prxftandore, ab his vero fla- 
gris exdi fibi videbatur, & his verbis incre- 
pari .* Quomodo tu eo provedus es audacix , « 
ut Dei fervum contemnere fic conviciis apr « 


Digitized by 


Google 


• 8 ( 5 * TITA S. NICONIS. 864 

petere non dubitares ? Deinde in obfcurum A laetificans vinum facit, qnod operis ad mul- 


-poft verbera carcerem detrudi , & cum ve- 
niam multis oraflet , vix tandem caedendi 
«finem ■ fcciffe nec tamen e cuftodia dimi- 
:fi(Te. Experrectus igitur gravem ftarim imfe- 
brem incidit, accitoque Nicone ad ejus pe- 
des advolutus , mifcricordiam imploravit. 
*»Cui beatus: Qua: -in me perpetrafti, ait, ea 
"tibi fratet, quantum inmc eft condonabun- 
tur. Sed quoniam vita finis tibicoelcfti ck:- 
* creto praeftitutus eft : , nemo erit dc cetero , 
" quemadmodum ait Propheta , qui Dei con- 
^ filium difltpare poflit. Et his didis , ad mo- 


tos dies ftupenribus, Deumque laudantibus 
exuberavit', eademque fide nixus in reliquis 
etiam vitae furatibus abundabat, ut nihil ha» 
bens omnia tamen poffiderc juxta Apofto- 
lum videretur. Dei enim providentia &. larga 
cjufdcra copiofaquc dextera, qua: aperitur 
& omnes implet ac fuftentat , fuos minime 
«deftituebat. 

44- Nec folum in fumtrbus videre erat 
uberrimam affluentiam, fed in opere etiam 
ipfo quotidianos proceflfus &' incrementa , 
cui laborans ipfc cum ceteris, momentum 


-nafterium reverfus eft , illi vero terria poft B haud leve fpiritu potius quam corporis vi- 


dies infelici morte viram eripuit. Ex quo 
metus ingens, ac trepidatio Lacedaemonios 
invafit : nec repertus -eft quifquam e mini- 
mis & maximis, qui ad Niconem non advo- 
darct, ejufque juliis pareret, fidem enim fe- 
cerat omnibus exemplum, qui Chrifti fervos 
ludibrio habent , Quoniam utique eft fructus 
jufto * & Deus judicans cos in terra. 

42. Sed confcquens eft, opinor , ut ca 
-punc exponam quae in templi ipfius xdifica- 

rione mirabilia contigerunt. Effoffo igitur ._ r , r — 

•fundamento , ac juftam fere in altitudinem ^ nens cernebatur , quam a fe procul vifam 


cibus conferebat : ita utpoftridic in aedificio f Fa ^ rJca | wt 
amplius femper aliquid , quam pridie reli- meritis*^ 
querat , acccflifle , ac mode Cubitum, modo conis, 
plus etiam operi ad j edum offenderenr. Sed 
& materia, quae interdiu penitus abfumta 
fuerat, eadem nodu ad Niconem divinitus 
tranfmifia , poftero dic omni ex parte redun- 
dabat , ut fidem ex eo capere liceret , divi- 
num revera id opus effc , Deiquc nutu ela- 
borari, ncc minus ex ignea columna, quae 
Vupra fabricam nodu, inde ad coelum perti- 


produdo , lapis occurrit mole ingens , mi 
' nimeque tradabilis, & quem loco movere 
Herculeus quidam labor videretur, qui & a 
«numerofa hominum manu conjundis viribus 
Nicon ingentimpulfus immobilis ftetit. Nicone autem levi 
faxom preci- manll attingente , penna levior fadus, faci Ili- 
famkmcntis. itAC e^edus eft. Dum erigitur, daemones qui 
-magno civium damno locum infederant , 
•prope quos , opinor , templum illic extrui 
-Deo vifum fuerat, fucorum fpecic evolan- 
tes, opifices labori intentos, haud leviter 
-perftrinxerunt 5 at fandus & illos ftatim pre- 


cattn* 


adjacentium locorum accola: affirmahant. 

45. Dic quodam cum amoris fideique , ni cob 
quam erga eum primores urbis profiteban- *inau S uc 
tur, periculum facere placuiflet , quoniam 
ad merccdem fabris numerandam ne obo- operarii*, 
lum quidem habebat in promtu, pcrfuafit 
eis, ut injeda in ipfius collum catena per 
urbem vindum mancipii more raptarent. 

Cujus rei fama fimul ad populum pervenit» 
reique caufam intellexit, certarim omnia, 
quae trahentibus debebantur , exfolvit , & pre- 
ces a Nicone pro pecunia recepit. Hac au- 


-cibusfuis aclignaculo fanavfc, & vulnerum n tem catena quid beatius dici poffit,quxpura» 

rv 1 1 I - 1 /1? 1 r J « U r ' .. n_ *n: • n r 


•audores loco pulfos ad abyfli latebras de- 
-trufit. Ita lapis fine cruore fublatus & nefarii 
ipiritus per Niconis imperium profligari. Iis 
enim qui Deo foli vivere volunt, quique 
acceptam gratiam non corrumpunt, omnia 
iemper obfccundant. 

43. Quia vero faerse aedis molitioni ope- 
ram navantibus tum non parva erat multi- 
tudo, facileque confumcbantur quae Chri- 
-ftiani ad eorum vidum conferebant : vini 
«porro probi ac integri penuria fumma erat i 
•ipfemet ad vinarium vas accedens , quo in- 
fufum pridie vinum fuerat a cive quodam 


fandarque illius carnis contadu fandificata , 
& habitantis in eo fpiritus particeps effeda , 
morborum, aegritudinumque liberatrix eva- 
fit i Per quam daemones ab energumenis fu- 
gantur, pfodigia fiunt admiranda, curatio- 
nefque affiduae omnibus, qui fide integrat 
fuam illi cervicem fubjiciunt. Nam ctfi fer- 
rea eft ejus natura , at divinam virtutem 
adepta eft, quam daemonum acies perhor- 
refeunt, angeli reverentur, triumphat vero 
exultatque facrum templum , hanc velut au- 
reum quoddam monile , pretiofumque mutir 
dum in ipfa beati corporis sedicula fufpen- 


tenuioris fortunae ; fed immaturum acerbum- Efam cuftodiens , unaque etiam divini capitis 


■que adeo, ut ex odore ipfo virium depre- 
henderetur i omnipotenti Deo fupplicavic , 
ut acidam vappam in melius converteret. 

Vittam a?i- Quid hic egit mirabilium audor qui glori- 
“T ficturam -fe fpopgndit , quorum ipfe operi- 
bus glorificaretur? ficut nimiam olini mar- 
-rhae amaritudinem in dulces aquas , & aquam 
rurfus in vinum ad Canam Galilcae conver- 
rerit ,.ita tunc exorante fando , ex acido 
corruptoque , optimum 8c cor hominis valde 


pileolum integumentum, quod omnium gc- 
perum morbis prarftantiffimo eft remedio , 
quae nos ipfi pio fcnfu adorantes , & fandi» 
tatem inde hauGmus , & infidentem in illis 
divinam gratiam experti furnus. 

46. Sed ad Niconem redeat oratio. Pcr- 
fedum jam templum erat , & facrum mo- abfbivicuV at 
nafterium , aut facrum potius diverforium , confccratuu 
tabernaculumque in terra ccelefte , ac terra 
fublinjius* tsnta erat templi, tam varia Sc 

multiplex 


Tem piam 


Digitized by 


Google 


> . 


$ 6 $ . y I T A s. 

multiplex pulchritudo > columnarum nitor 
colorque , lapidum fulgor , pidurx > artifquc 
elegantia , materiae omnis varietas oculos 
rapiens > omnia demum pari venuftatc & ma- 
gnificentia, quaeque cum Phidiae, & Zeuxi- 
dis , ac Polygqotis operibus comparata , nul- 
lius illa pretii vel exigui fuiffe demonftrar 
reni; , ut quamvis indicaret nemo , perfpi- 
. , cuum tamen fpedantibus eflet divino corv- 
filio, ac divina etiam manu perfeda & or- 
nata haec fuiffe. Sola templo deerat de- 
dicationis confecratio. At Nicon fummo 
in eam curam ftudio intentus , cum omnia 
quae ufui forent , fcite prxparaffet , adiit 
ipfe rcl.igiofum , de quo diximus , epifeo- 
n pum , oravitque > ut ad templum ecclc- 
fiaftico ritu initiandum defeenderet , polje- 
banturque etiamnum facrae menfae columnae 
ab artificibus , quarum una. latomorum ne- 
gligcutia ita confraga fuerat, ut avulfo frag- 
mento ceterisbreviorefler» Hocergo vitium 
fandi metu tegere cupientes , fragmentum 
columnae agglutinarant , fed fruftra ; male 
enim coagmentata minime cohaerebant , nec 
fandum latuit, quod clam eo fadum puta- 
bant; quia prope aderat ad cor loquens , qui 
finxit fingillatim corda hominum , qui ab eo 
Xion cft paffus , quod geftum fuerat ignorari» 
Quare poftquam ad templum cum epifeopo 
cleroque pervenit: Stulte, ait omnibus au- 
dientibus, perabfentiam noftram aliquid hic 
fadum cft.Sed verborum fentenciam tum 
quidem nemo intellexit i poftmodum autem 
’ res patefada efl , cum epifeopus ceromati- 
cum columnis imponeret , cum enim co- 
lumna ilia inutilis apparuit, qux forma qui- 
dem & crafiitudinc pcrfimilis , longitudine 
autem ceteris brevior erat : cui quod deerat 
ligneo fragmento fupplere artifices conati , 
cum diu fruftra defuda flent , fragmentum 
enim modo brevius, modo longius videba- 
tur, Nicon genibus ter flexis, foleranique 
prece coram veneranda Dei matris imagine 
„ , , , rite perada , defperati operis idoneus audor 

fcafta a Ni- inventus eft , nec diuturnus labor fuit ; ad- 
conc preci- mota manu lapis in ccrx modum emollitus 
tu/. refara * excrevit , reliquorumque menfuram aequavir, 
. nec minus apte quam illi fuoloco ftetit, mi- 
rante fadum epifeopo , & confecrationis fo- 
lemnia non fine ftupore ac metu profequente. 

47. Nec deftitit ex eo tempore factum 
hoc templum Spiritus-fandi gratia illuftrare. 
Miracula Quodam ergo die cum incruentum in eo 
kftranr” facrificium offerretur, columba auri fpecie 
fulgens in adytis circumvolitare vifa cft, & 
alias rurfum fub vefpertinos hymnos cum 
facra biblia legerentur, fonus quidam exau- 
diri, tum qolumba eadem fpecie per adyta 
volitans , hinc fefc in pervigilem lucernam 
fubito infinuare. Accidit etiam non raro , 
ut lucernae in templo fufpcnfae nulla vento- 
rum vi impulfx, fuopte nutu agitari inter 
fe moverique viderentur. Peragebantur ali- 
; Vet. Seript, ,dr Colltft-. Ttm. VI. 


NICONIS. «65 

A quando vefpertin* laudes , primi auteq» heb- 
domadis dies erat , cum fphaeriftarum aperto 
gymnafio juvenum frequens manus infra 
Iaeram aedem conftitit > aqqe inter alios prae- Grceorio , 
ror Gregorius , pars & ipfe certaminis, cum przcor in Ni- 
indigenis ludens 5 ludi enim amans erat ,'lu- c i >nem ra ^* 
dicrifque fupra modum capiebatur» Et quo*- cwnpitu/. 
niam incondita clamantium voces , tam 
ludentium, quam (pedantium exaudieban- 
tur , adeoque pcrftrcpcbantur , ut a (acris 
hymnis avocarent , & mentem in illis figere 
non fincrent ; zelo Dei percitus Nicon ce- 
leriter adproperat, belluinanique hominum ’ 

B barbariem libera voce, & qua juftos uti de- . 
cet libertate Caftigat. At praetor vir amari 
.alias ingenii , & tum maxime ludo intentui, 
ut qui a paribus fc vftei doleret, impotenti 
adverfus fandum adus rabie, praefeindere 
maledidis , manufque ad vindidam aufus 
attollere , urbe denique expelli juflit ; jamque 
ducebatur hilari pacatoque vultu Domini 
fui exemplo , lcviufque injuriam quam ceteri 
maximos honores ferebat. Ceterum nec fera, 
nec pedibus, ut poeta dixit, tarda fuit ulpo, 
quando velocius jundifque veftigiis contu- 
meliofum fecuta eft. Nam cum primum ad 
_ excipiendam fphxram manym fuftulit, pa- 
^ ralyfi repente ida cft > idem porro membris . 
omnibus ftatim folutus & enervatus , ad ca- 
tholicam ecclefiam aliorum manibus elatus 
eft, ubi acutiffimis & graviflknis dploribus 
excruciatus , mortem prx illis in lucro po- , 
nens , lamentabiles queftus edebat. Cumque 
magna me4icorum fedulitate curaretur, & 
remedia omnia infra malum e flent, ita ut 
inanis ac vana omnis ab illorum arre.fpes 
eflet, caufam exquirit epifeopus, cur tam re- 
pentinus morbus invafiflet : erat enim <5c 
ipfe medicina? artis peritiffimus. At ille, qux 
in Niconem admiferat vel invitus expofuit, 
j) hunc mali fui fontem & caput cfle non dif- 
fimulans. Quo cognito, epifeopus objurga- 
vit ille quidem hominis temeritatem non le- \ 
viter : tum opportuno conftlio audor fuit » 

Ut faftum poneret, & a Nicone fupplex il- 
latae injurix veniam orarer. Norat enim 
unde certx medicina? fpes eflet. Paruit ille, 
abjedoque faftu , ac prxtorix poteftatis fu- Ven » 4m 
percilio, Niconem multis precibus per nun-eo pereas 
Cios accerftic, qui quidemr acceptx injurix nawr \ 
oblitus, dido citius adfuit, didicerat enim 
£ ut contumelias pati , fic eafdem ultro remit- . 
tere , aut potius benefadis & officiis com- 
penfare. Prxtor autem ut ilium vidit, ad 
ejus pedes fe abjicit , & qui modo turgidus 
animufque ferox iras tantum & injurias fpi- 
rarc videbatur, fupplex i fadus, erroris ve- 
niam lugubri .voce rogat , ejufqup preces, 
unicum fa lutis fux- pharmacum implorat; 
femper nimirum imbecilla res eft vitium , 
fortis autem ac flabilis virtus. Quid ergo ad 
hxc divina mens .? An exprobravit hominis 
amentiam effrenatamque audaciam? Aut af. 

Mtt.ni 




Digitized by 


Google 



8 67 VITA $. NICONIS. S6t 

pcrnari orantem & tantifpcc abnuere vifbs A greffi funt, ftatifque ante fomnnm precibus' 
cft ? Minime gentium. Qui enim faceret /qui petfolutis, cum fomno humi fedediffent , . 

difeipuius [ aut acerrimus potius ] mitis illius experre&us poftmodum facerdos , quafi lu- 

de pacifici imitator erat, ad benefaciendum cerne faculam videt in illa np&is caligine, 
magis , quam ad pleftcndum natura compa- difiufis fuptu crucigcram Niconis virgam ra- c ^“ 0 “^ 
rati! Itaque non folum veniam dedit, fed diis corrufcantcm,totumque templum fpien- radiau 

dore fuo colluftramem.Obftupcfaftns igitur 
boc vifo divinum hunc virum dfe fenfit , 
matrifque memor, que diuturno cohfe&a 
morbo, multos annos ledulo affixa jacebat, 
pro illius falutc implorandum ccnfuit. Vix 


fanit 2 tem etiam pretibus luis admota mana 
reftituit : itaut cibum ftatim fnmerct inco- 
lumis, & libere atque expedite loqueretur, 
miraculo vel oculis ipfis qui (pedabant fi- 
dem vix faciente. 


Nicon arcu» 


48. Huic ipfi & Seleri Barde rebus peft g animi fenfum expromferat, cum ille fidem 
de Sciero ejus e Babylonia reditum , audire cupienti hominis adeo conflantem admiratus pannofi, 
Barda revelat/ ncc cn j m abdita , intuentis grati» exfor- quo tegebatur, amidus otamfecans, porri- 

& de Barda ... 1 . ....1 a c c. j • ir. r . r 


phoca. 


r*4- 


tem illum dTc acbitrabttfir ) narravit Nicon, genfqne facerdoti : Vade , ait , frater , & facra 
Sclcrum quidem ad imperatores reconcilia- Theophaniorum fandificationis aqua hanc 
tum feftinaSe :cjus vero cognomine alterum imbuens, da egre pjptandam , & Dei gloriam 
ipfius audaci» ac rebellioni fucceffiffc , atta- mox videbis. Paruit mandatis prdbytcr , ma- 

men nec illi profuturam tyrannidem , nec triqne intindum pannum attulit j quo deli- . 


BafilltuApo 


imperatoribus fuperiorcmforc. His ergo pne- 
diefionibus confentaneus fuit eventus , & 
eum qui przdixcrat admirabHcm declaravit. 
Ac praetoris quidem Gregorii , faftdique res 
hoc modo fe habent. 

49 • Non longo poft tempore , Bafilius 


bato/res mira, fubko convaluit, qu» orci 
januis proxima fuerat , & Dorcadis initat 
incolumis c ledo profilih. 

50 . Ita Niconi ne parerga quidem , qu» 
•obiter agebat , miraculis carebant. Spartam 
'autem repetens, ut dixi, cum itineris fbciis 


caucus prx- cognomento Apocaucus , pr»toris munere C more fuo philofophabatur , de illa aeterna 


rom metu per nu P cr au & us » Cprinthi verfabatur , ifthmum- 
Nicoocm u- que ilium prxfidio contra Bulgaricos incur- 
inorbo/ & & s tuc ^ atur * Graviter autem illum angebat 
. * non fblum moleftus ac difficilis morbus quo 
tenebatur, fed multo magis urgens metus 
& pavor Bulgaricx incurfionis , fama glif- 
cente , gentem illam tota Epiro graffatam , 
in Helladen atque in Peloponefum copias 
convertere. Proinde miffis Spartam nuntiis , 
Apocaucus Niconem evocarat > enim vero 
complerant ejus aures qu* de illo paffim nar- 
rabantur, praecipue qu» de fumma illius in 
Deum fiducia & libertate acceperat. Ex quo 


vita differens , eofque mellifluis ac divinis 
monitis ad pietatis amorem mirifice incen- 
debar. Cum vero viam qu» Amyclis huc 
ducit , attigiffent , fuayique illa ejus illece- 
bra delinit! attentius audirent, quia & «flas 
erat, & meridies. zftufque oppido ingens, 

& ardor intolerandus , viae comites fiti gra- fontem vir. 
Viffima cruciari coeperunt: nullus porro totofJJ ^ 1 
illo fpatio vel fontis latex , vel fluminis, aut 
torrentis decurfus, aut alia demum aquae 
copia erat. Quare conftcmati animis , hu- 
moque prope viam proflrati , vitam aegre 
fpiritumque pr» fitis ardore ducebant. Quod 


iterum 


autem virtutis ejus illecebris capi coeperat , D eorum diferimen miferatus Nicon , primum 


beatum ejus vultum cernere vocemque au- 
dire votis omnibus geftiebat, femper enim 
apud omnes gentes in pretio & veneratione 
fuit vera phiiofophia. Divinus quidem vir 
caritate praedans, Apocauci petitionem pro- 
penfb animo accipiens , antiquius nihil ha- 
buit, quam ut Corinthum celerrime conten- 
deret. Quo appellens non folum morbo 
rgrum fua praefentia liberavit , fed metu 
etiam ac terrore Bulgarorum, illos alio cur- 
fum fuum flcXiffe fignificans. Ita omni ex 
patte faufta & jucunda Bafilio fuit Niconis 


ad folita precum auxilia fe convertit, deinde 
crucigera virga humum, in qua. precatus 
fuerat percuffit : nec mora, 6 mira iterum, 
Chrifle mi , opera tua ! aqua dulciffima & 
clariflima, potuique aptiffima ex terrae vifce- 
ribus erupit , cujus hauflu miferi illi., qui ra- 
bcfccbant , recreati corroboratique , fandum 
virum alacres przcipua cum admiratione 
fecuti funt. At enim, aqua illa, qu» fic ef- 
fluxerat, perennem in fontem verfa, manet 
etiam num & commune viantibus depellcn- 
d» fiti folatium praebet. Ubi & faccllum 


oratio. Cum ergo dies feptem illic pofuiffet, g poftea ter beati nomine ab accolis mona- 


«nalorumque impendentium Ilias per eum 
difcufla Sc fublata effet , domum revertit. 
Ubi fenfuum habenas ufquequaque contra- 
hens, intro femper fle&cre cogebat, adeo ut 
majore in mediis tumultibus tranquillitate , 
quam crcmicoi* defertis in locis flueretur. 
Sed poftuiat res , ut qn« in via mirabiliter 
gefta funt commemorentur. Iter enim, faciens 
cum altero pio viro ac reiigiofo eo&cmque 
preibyfcero, cum obfirura nox effet *, ambo 
in vetuftiffimum templum quietis caufa in- 


chifque per Zofimam pium virum & mori- 
bus laudabilem a fundamentis excitatum efl. 

Ergo qui e fonte illo in dies hauriunt,fua vique 
ejus potu reficiuntur, inftitutum iter hilarius 
Deum Niconemque pr»dicando.cenficiunt. 

$ i. Lacedxmonem vix redierat & ver» J ol,anoe » 
philofophi» monaflerium fuis redditus tcne-Si^S» # u- 
bat , cum paucis poft diebus, quoniam in- b 5 c “»«p*«- 
vidia quiefeere nelcit, ab improbis quibuf- n'^ ” Nlco “ 
dam maievolifque hominibus per calumniam 
accufatus Johanncsillc Malaccnnr>nobilitatc 


« 


Digitized by 


Google 


f 


8<Sj> ¥1TA S N 

generis ac fpiendore , necnon humanae fa- A 
pientix laude non iuterLaccdxmonios mo- 
do , verum etiam tota Hellade ac Pelopo- 
Bafiiios ?m- nclb facile princeps : accufatus autem apud 
ptf«or anno cum ^ ^ lunc j m p er ji fcqjtris potiebatur , 

Bafilium fcilicet Romani minoris filium , 
regum omnium fbreunatiffimum » cujus & 
vira illuftris,& imperii fpatium iongiffimutn 
fuit , & vidorix ac trophara de hoftibus 
quamplurima : per. quem & Bulgaricx gen- 
tis princeps anno x 009. ut memorant hifto- " 
rix , Samuel ille viribus & robore inexpu- 
gnabilis , in Creta cum innumerabili Bulga- 
rorum multitudine fradus ac fubadus cft. B 
Mittuntur itaque ab imperatore fatrapx duo 
• militum legionem trahentes , ut Malacenum 
cx improvifo comprehendant, v indam que 
ad reginam urbium ducant. Defedionis 
enim , perduellionifqae crimen in eum con- 
cinnantes xmuli, imperatqrias aures falfx 
accufationis calumnia oppleverant. Ut ergo 
in Lacedxmoniam pervenerunt , & virum 
cujus caufa mifii fuerant , comprehenderunt : 
evocat ille confeftim virum Dei, quem ob 
egregia facinora prxeipuo in honore habe* 
Niconis va- bat, gra vique dolore anxius, Ora, inquit , 
ticmiom. ora p ro mc mifero , ferve Dei, ne impera- q 
toris ira male peream. Quem fandus blan- 
dis contra , mellcifque verbis refpondens , 
confirmare animum juffit , nihilquc triftius 
formidare. Tum eximia qqadam vi caritatis , 
menfx fimul accumbens & lxtitix poculum , 
ceu poeticum illuni cyceona malorum om- 
nium oblivionem moerenti propinans, ora» 
.culum adjecit, regiam potius benevolentiam 
adepturum , vitam anteada beatiorem adu- 
ram , altiores ad honorem gradus confcen- 
furum , de omni denique moleftia St cala- 
mitate triumphaturam , & me, inquit, vide- 
bis, & in patriam fub vitx finem revertere. ^ 
Nam & hac quoque, ut fupra didumeft.a 
Patre luminum ornatus gratia fuerat, ut fu- 
tura xque ac prxfcntia praevideret , atque 
omnia fanc, utprxdixcrat, evenerunt. Ma- 
•lacenus ergo tamquam a prophetica & di- 
vinitus agitata lingua hxc audiens , nihilque 
penitus abigens , vehementer exhilaratus eft, 
navigationemque confalutato Nicone fecuro 
animo exorfus cft. Poftquam ad imperato- 
rem pervenit, & confida ab xmulis crimi- 
natio, veritatis luce, fed Niconis maxime 
precibus difcufla cft , majorem deinceps apud E 
imperatores gratiam , ampliores honores , 
gloriam ac famam adeptus eft , adeo ut prin- 
cipem in fenatu locum obtineret. 

5 z. Tranfado poli hxc tempore non brevi, 
cum Malaccnus Conftantinopoli adhuc effer, 
Nicon ad immortalem bcatamque fortem 
tranfiit. Quod ille cum accepiffct & dul- 
cem illam fpem , qua futurum ex ejus ver- 
bis non dubitarat, ut acceptabilem ejus vul- 
tum a dtp i ceret , fibi quodammodo ereptam - 
fentiret, vehementer angi animo , varijfquc 

Vtt. Scrift. & M*n. omfl. QoUcft. Tom. > 7 . 


ICONIS. , 87« 

cogitationibus «ftuare coepit , gravem prsp- 
rerca vitam ducere, nifi quod ille promife- 
rat, re perfici videret. Fide igitur confirma- 
tus (neque enim expers illius erat fcientix, 
qua cognofci Dei myftcria folent ) quid agit i 
quo fc convertit ? Pidorem advocat arte , 
manuque infigocm , & qualis habitu , veftc, 
capillis fandus fuiffet verbis defignat; tum i mag0 Nicttv 
aptis coloribus in tabula rotam ejus imagi» n» divinitus 
nem exprimi jubet. Rcvcrfus domum pidor, 
pretiumque operx ratus, quod juffus fuerat 
quam accuratiffime pofiet exequi , poft va- 
rios conatus fruftra tandem fe laborare ani- 
madvertit. Nec enim cx foia narratione po- 
terat quamvis peritifiimus artis , & excrci- 
tatiffimus eflet, quem numquam viderat, 
ad veram fimilitudinem exprimere. In hac 
igitur cura verfanti , vehementerque dolenti, 
quod oris lineamenta effingere non poflet, 
ante oculos repente extitit monachus qui- 
dam, qui in xaes clam penetrarat, ftatura 
procerus , habitu eremitico , obfolcta vefte 
amidus , coma fqualens , capillitio barba- 
que niger, in omnibus denique beato viro 
fimillimus. Nam & virgam manu gerebat , 
cujus apex in crucem definebat ,-qui pidore 
comiter falutato, maeroris follicitudinifquc 
caufam feifeitatus cft. Ille vero & caufam 
mox aperuit St operis definitionem demon-, 
ftravit. Tum leni ad eum voce monachus : 

Me, inquit, adfpice, frater , mihi per om- , 
nia fimilis eft , quem depingis > ut ergo 
acrius in illum oculos intendit pidor, pe- 
nitufque circumfpexit , illum ipfum eflb 
agnovit , quem Maiaceni verba defignarant. 

Quare ad tabulam reflexus, ut confpedam 
formam imit&|ptur ! O rem admirandam , 
facram ter beari effigiem in tabula fuis li- 
neamentis fuapte expreflam fponte videt. 

Cumque miraculo ftupcfadus ad fandum 
fu bito Domine mtferere cum horrore incla- 
mans , fe convcrtiflet , illum- amplius non 
vidit, jam enim avolarat. Itaque ad delinea- 
ram divinitus formam , reliqua colorum pig- 
menta adjiciens , perfedam imaginem , qua- 
lis hodie in facro beati fano fufpcnfa vifitur, 
omnibus numeris abfolvit ,- ftatimqfec ad fpc- 
dabilem Malacenum cum illa properans , 
omnia illi, ut acciderant , ordine perccnfuit. 

Quibus ille auditis, cum ex oblata pidori 
Niconis (pecie ne in hac quidem parte ina- 
nem fuifle ejus ptsdidionem animadverte- 
ret , ingenti gaudio perfufus , mirabilium Dei 
operum laudes, & quantam, a fpiritu fando 
gratiam fottitus Nicon eflet , prxdicare num- 
quam deftitit. • 

53. Sed Maiaceni quidem , & faerx ima- 
ginis hiftoria fic habet. Nunc autem de bea- 
tiflimi viricxceffuneceflario nobis etiam di- 
cendum eft. Erit fiquidem & utilis Sc falu- 
rerris audientibus narratio. Appetebat ergo 
tempus , quo coeli amans, virtutis fpirans 
columna vir Dei infera haec relinquens , ad 
• M m m 4 


Digitized by 


Google 




871 VITA S. NICONIS: «72 

Deum, quem impenfc amarat , proficifcc- A iniqui: fraternum amorem retinete, invi-« 
tur, & pro laboribus praemia, quae fperarat, diam , aemulationem , mutuum odium , & « 

' Obitum futi mcrcedcmquc reciperet. Etquiafupremavi- reliquas vitiorum peftcs a vobis removete. « 
aTepmfc * ** dies, quam Deo revelante prarvifam & Addam & aliud, quod minime quidem la- « 
comparat, cognitam habebat, in illa diceffus fui cogi- boriofum , fcd purgandis animae maculis per- « 
ratione totus erat, cupiebatque cum apofto- opportunum didici , peccantibus erratorum « 

k> diflolvi , & effc cum Chrifto. Leniter ergo focilem veniam date , hoc enim gratum in « 

cum aegrota flet, in monafterii vertibulo ex- primis, fi quicquam eft Deo, abftergendif- « 
poni Ce juflit, civitatifquc primoribus evo- que malis noftrisaptiffimum. Oportet etiam « 
catis , cum genere omni monachorum ac vos , fratres , viduas tueri , orphanos prore- « 

faecularium , primum quidem alto quodam * gere & egenis liberaliter erogare , forni- « 

fenfu mentis , fumma animi modeftia fin- cationem omni contentione fugere, tempe- « 

gulas vitae fuae partes, & quae occultarat ab rantiamque adamare, fine qua Deum nerho « 

origine patefecit. Deinde & patriam, &ge- B apoftolo teftc vifurus eft. Erga famulos aequo « 
nus, 3c modum abdicationis, divinum in- & benigno animo eflc , malum aurem pro« 

fuper, fincerumque xterni patris amorem, malo nulli rependere. Sed Sccommifla iden- « • 

quem infixum animo gerebat, quibus & Deo tidem fpiritualibus viris confiteri, ad eam« 

muneribus affedus , quanta Spiritus-fondi rem quam maxime idoneis. Ad hunc mo- « 

gratia decoratus fuiflet, omnes denique res dum, fi vitam vcftram compofucritis , or-«« 

- fu as ordine copunemoraVit : exitumque im- phanos ego vos , patris orbitatem lugentes , « 

minentem, & quam acri defiderio ad Deum cariffimi non relinquam : fcd curam veftri» 

a^mortcm.P cr 8 crct » fignificavit. Quam ad orationis patri illi committam , qui omnia ratione &« 

„ partem cum veniflet: » Ego quidem, inquit, fapientia produxit qui communis omnium « . 

„ filii & vifceramca, quos parturivi , & genui parens, & dominus & curator eft, falutem « 

„in Spiritu-Sando , ad Dominum qmnium & omnibus abunde impartiens. « 

„ Deum noftrum abeo, & refolutionis me* 55. Hxc & plura hortatus cum cflet, non 
,, tempus inftat : vos vero monita mea memo- C humana fapientia,fcd Spiritus- fandi dono, ac 
„xia femper retinere oportet , & animarum munere verba fundens, ut idem illi, quod 
' „ falutem lcrio ampledi , fcientes poft difcef- olim Hieremiae a Deo didum videretur : Ecce 

„ fum ex hac via , poenitentix vim nullam ego dedi fer mones meos inore tuo. Poft manus 
„fore. Illis autem ejus obitum communem iliis orando impofitas , poft fupreraa, ut po* 

orbitatem fiiam reputantibus, & feparatio- tuit , didx falutis officia , cum denique ad- 

nem hanc profufis lacrymis planduque la- jCciflct : Deus cum caritate veflra Jit vobifeum , 
roentantibus , ceflarc cos a ludu jubebat, qui ocules in coelum intendens , Domine, ait, 
carnalium hominum proprius cflet , ac Deo Jesu Christe Deus , in manus tuas commendo 
potius gratias agere, uc eos deceat, qui in ffiritum meum , & puram facramque cum 
V eum credunt, & fpe melior%fuftentantur. his verbis animam efflavit, & ad immortar 

$4. Poft hxc parxnefim alteram fpiritu lem, beatamque' fortem, velut Olympionices Migrate»;» 

afflatus ( quibus firenibus , aut quibus olo- D quifpiam , angelorum coetu dignus , vitxque iTi°fwmX- 
rum cantibus non fuaviorem 5 ) exorfus eft. ante adx, & laborum prxmia percepturus &c. mot- 

« Filii mei cariffimi, & defiderabiles , attendite, cvolavit.Tum vero, tum fcilicet Spartan* ur- tuum * 

» inquit , vobis ipfis , & qux & me monita bis populus univerfus , totaque adeo circum- 
«accepiftis, quxque modo didurus fum , pari jacens provincia, omnium ordinum atque 
« cura obfervate. Oportet enim vosDeitimo- xtatum , Niconis tranfitu evulgato , fummo # 

' » rem prx oculis perpetuo verfare , pietatem animorum ardore hinc inde confluxit & 

« undequaque colere, ab ccclcfia non recede- apum inftar ad favos advolantium, ad fu- 

»> re. Arroglntiam , turgidofquc fpiritus , dira premam beati viri benedidionem accurrit. 

** & pcftifera animi vitia procul femper habe- Magni adeo prxmii & honoris in pane nu- • 

» tote , veram autem humilitatem alacres am- merans , vel ad fepta ipfa propius acceflifle, 

« pledimini : tum ante omnia maximam , Sc dc beatum vultum oculis confpexifle. Ita- 
» lttiffime omnium patentem virtutum , cari- £ que fervebant vix, & compita concurfantium • 

«ratem, inquam , adverfus Deum & proxi- turbis, miracula vero creberrima emicabant. 

» mum omni ftudio fedamini. Hxc enim eft Quin ut fidei fux fpecimen darent nonnulli, 

« vinculum perfodkmis virtutum , & quod fal agreftius quiddam rudi temeritate aufi funt , 

« pani , hoc virtutibus eft caritas ; ac majo- alii fqualentis comx cinnos prxeidere , alii 
« rem humiliate caritatem hinc videre eft , barbx pilos , alii partem aliquam obfoleti 

« quod Dominus ipfe per fuam erga nos cari- pallii vel ftraguli auferre , adeo in votis 

» tatem humiliavit femetipfum , & fimilis no- omnibus erat , aliquid ex fandi reliquiis 
» ftri fedus cft. Ad hxc, filii , hofyitalitatem ne ad vitiorum morborumque curationem dc- 
» oblivhcamini , mendicum & nudum ne def- cerperc : quos fane fpes fua non fefellit , 

» pexeritis, infirmos vifitarc non pigeat, paupe- promptam enim falutem adepti, quotquot 

, » rum mifereri , proftratis & afflidis opem erant , incolumes domum , lxtique rcdic- 

» fctre , liberare oppreflos dc manu injufti & runt. * ' 


Digitized by LjOOQie 


873 VITA S. N 

Sepelitur ab 5$- Ecclefiz vero clavum id temporis rc- A 
«pifccrpo. g Cns t (J e q ao fxp C jam di dum cft, epifco- 
pus vir & fama iliuftris i & virtute fupra fa- 
mam illuftrior , cum reliquo faccrdorum , 

& cleri > monachorum que agmine funeris 
folemnibus rite procuratis , purum , facrum- 
que corpus congrua vefte involutum , fum- 
mota , ut licuit , populi turba , qua; divino 
‘ fpedaculo fatiari non poterat, in loculum 
Uneuentum depofuit , ex quo mox unguentum fluvii ritu 
CX f acro tabernaculo fcatutire coepit , nec 
in pofterum ullatenus exaruit, unguentum 
inquam , & fpecie inufitato , & vi ac facul- 
tate inexplicabili. Videres enim & claudos ® 
hoc liquore perundos , redis pedibus exfitire, 

& coecos vifum recipere , & furiofos pulfa 
rabie fui compotes fieri i diras demum febres 
& tabes , & aquas intercutes , & fexcenta 
morborum genera facri olei ope ab homi- 
nibus , quorum ex numero Johannes Sab- 
batii filius fuit , ciriffimc profligari. Enim- 
vero initia flexufquc vita; , ut dixit quifpiam, 

. adfimilis finis confequitur. Quod fi quid 
interdum fecus accidat, id & raro prorfus 
& praeter morem contingere. 

Miracula 5 7. Reflat ut dc miraculis , quae fandi viri 
poftmortem. mortcm confeci f unc dicamus, non om- C 
nia quidem recenfentes ( cui enim liceat , 
cum tam multa in dids fada fint , ac ne 
nunc quidem fieri delinant , ) fed ita ut pauca 
de multis ad Dei gloriam , qui fandos fuos 
honorat , libantes , cetera conlciis relinqua- 
johanoi* mus. Hic igitur Sabbatii filius , ex diuturno 
mot ^° * n paralyfim membris omnibus fb« 

^111* para y u 'j utus cum jncidiflet, ad divinam zdem de- 
latus > unguentoque ex facris reliquiis ma- 
nante delibutus , protinus convaluit , totoque 
corpore confolidatus , fuis pedibus currens 
ad matrem rediit. 

BaClii Apo- 58. Praetoris munere praecipua cum laude D 
risfcrru* 10 ” Balilius Apocaucus prztor , quem 
fupra memoravimus, priufquam rediret in 
patriam , Lacedxmoncm venit , ut facram 
beati thecam adoraret , fuumque in illum 
amorem ac Audium teftaretur. Difccdcns au- 
tem, collcdum vafculo facrum unguentum, 
quod fandificationi , malifquc & morbis om- 
nibus depellendis elfet , domum tulit. Domi 
ergo quemdapi ex famulis, quem in intimis 
habebat , gravi lethalique morbo decum- 
bentem , & defperata per medicos valetu- 
dine deploratum nadus , divino quod ge- E 
rebae unguento Gregorium ( id enim fervo 
nomen erat ) certa fide fpem fulciens inun- 
xit Res mira ! fub mediam nodem e lcdulo 
repente difliliens aeger , fuifque pedibus iq- 
grediens, fonora voce, qui modo elinguis 
erat , uxorem vocat. Apocaucus ad vocis 
fonum excitus accurrit , & fanitati aut vitz 
potius reftitutum cernens, modum caufaf- 
que interrogat. Tum ille , Monachum fibi 
quemdam adfuiffe , ait , infignem cruce vif- 
gam manu gerentem , vultuque corporis cre- 


ICONIS, t *? 4 

mitico, & lethalsm morbum protinus 4 c- 
pulifle. Adftans enim mihi aiebat monachus 
Ule , ( cujos etiam vultus lineamenta defigna- 
bat, e quibus Apocaucus fandum ftufle di- 
dicit) manuque prehendens, Deus, inquit , 
propter Apocauci fidem , vitam tibi Mcta- 
noitx precibus largitur, & cum hoc dido 
flati m abiit j ego vero integram valetudinem ' 

adeptus fum. . 

59. Elita quidam ab impuro dxmonc ve- ei ita Enet, 
xatus, vinculis conftridus ad beati templum 8 umcu “ s> 
perdudus fuerat : conftridus autem > quia 
dzmonis xftu adus in furias omnia qu? ma- 
nibus corripuiifet , difeerpere ac dilaniare 
cogebatur. Simul ac vero divinam arcam 
attigit, ( fic enim potius appellare fas eft) 
&ftillantc unguento illitus cft, evanuit dz- 

mon , liberumque , ut fi infeftus ei numquam 
fuiffet , fuique compotem dimific. 

60. Alius e Plagia non ignoto in Corinthi Energnmt- 
finibus vico oriundus, ufque adeo & ipfc a jJj U a s * ltei * 
fero fpiritu agitabatur , ut nunc vcftes dila- ag 
ceraret , nunc per abrupta vallefque prxeeps 
impelleretur, interdum fepulchra ipfa pene- 
trans, caput pulvere fituque cadaverum de- 
turpabat : obvios przterca quofque denti- 
bus appetens, & fpumas in ore verfabat, & 
linguam foedo fpedaculo exertabat. Hic 

vero ad facram pariter beati zdem pertra- 
dus , pariterque inundus , haud diffimili 
modo liberatus eft. Qui virtutis anfam poft- 
modum inde arripiens , melioris vitz muta- 
tionem per angelicum divinumque habitum 
profdfus cft, & hanc velut gratiam fando 
non injuftam rependit. 

6 1 . Spartana infolens mulier dzmonis li- $ pa rt*na 
vorc tam gravem in pedibus paralyfim conr P cdura ufum 
traxerat , ut hi clunibus a tergo affixi, am- rwup ““‘ 
bulandi officium negarent, & genibus repere 
quadrupedum mote cogeretur. Jacebat mf- 

fera fub fornicibus monafterii , & fandum 
pro falute fua multis lacrymis verbifquc pre- 
cabatur, Node quadam > lucente luna , mo- ' 
nachum e templi gradibus defeendentem , 
xedaque ad fe venientem videre vifa eft; qut 
cum, ut propius adfuit, virga quam gefta- 
bat, leniter feriens diceret : Surgc mulier , 

& pedibus infiftc ; illa vero fttidula voce id 
fieri poffc negaret, ut quz diuturna paralyfi 
adftrida , movere illos prorfus nequiret : tum 
demum afpcrius aliquanto iterans : Surge , 
inquit, infelix mulier, narp Dominus Jesus 
Christus per Mctanoitx intercellioncm te 
fanavit. Quo dido , rejedis iljico fcipionibus, 
furrexit, & fanis firmifquc pedibus ceu Dor- 
cas altera exfiliit , gradufquc confcendjt. 

Ac medicus quidem jam abierat, illa autem 
tamquam nihil fignificantia verba ingemi- 
nans, Kyrie eltyfon , Sc Glori a tibi fonfte Dei , 
fine modo vociferabatur. Szpe enim infpe- 
. ratum bonum , & quz exeo nafckur laetitia , 

. de ftatu fuo dimovere folet. His igitur vo- 
cibus excitata civitas univerfa , ad templum 

Mmmiij 


Digitized by 


Google 


«75 VITA S. 

accurrit-, fftqae cognita, Deo laudes ejufquc 
famulo meritas perfolvit. 

■i bo V anCr ° autcm ipfo tempore aliud mira* 

* 4,IS * -culum fectitum eft , nam mulier altera ex 
undigenis cancri ulcere peffimo excarnifi- 
cata , fummumque in diferimen extra hu- 
mans opis fpem addu&a , ut novum hoc 
miraculum agnovit , occafionen\haud afpcr- 
nata , fpei divinae plena , templum petit , par- 
temque exulceratam (aero oleo linit : tum 
verme, qui rodebat, ftatim ejc&o , plenam , 
utne veftigium quidem mali fupereflet, in- 
columitatem refert. 

"Eiira fer- 63 . Elitft item alter ,cum ferpentem vif- 

fentem e vo- <cr j|, us CX cepiffet, rtiifcrandum in modmn 
-ab eo depafcebatut 5 jamque in malo imme- 
. dicabili aliud potius nihil habebat, quam ut 
•mortem omnibus invifam exoptaret. Ve- 
rum & hic quoque praeter cxpc&ationem 
fcn&i Niconis Ope curacus eft. Cum enim 
• miraculorum , quaein templo fiebant , fama 
permotus , ad facram thecam acccffiflct , & 
lacrymis ac precibus quas immenfus dolor 
exprefferat, invocato Nicone, ad levandam 
•fitim , qua uri coeperat , e lampade , quae 
fupra feretrum pendebat , clanculum in os 
infHllafTet , 6 divinam fapientiam ! naufea 
Vomitum provocante, vivum fimul ferpen- 
fem ejecit , qui ad fubje&am facrae thecae ar- 
cam reptando delatus, repente extin&us eft. 
■Quod cernens loci praefe&us monachus, ligni 
pulfu convocata civitate, ferpentem e fubli- 
mi loco fufpendit , & rem , ut gcfta fuerat , 
commemoravit. 

MonacKus 64. Alius quidam vir , vita honeftus, fide 
ferentem fervidus , habitu monachus , in maritima Ca- 
egeut. ]o mn i ataB ora natus, ferpentem fimiliter in 
' vifecribus gcftabat , acerbamque mortem cx- 
: pc&abat. Qui cum primum ad templum ve- 
nit, debitamque Salvatori Chrifto & vene- 
nandae Deifcri Patris imagini adorationem 
exhibuit , manibufque & ipfe fuperiorem 
■aemulatus arrepto lychno oleum haufit , nau- 
feam quidem nullam paffus eft : alvo autem 
' commota, ad feccflfum egrefTus una cum ex- 
crementis anguem ipfum varias in partes 
-diife&um egeffit. 

dalommarta- 6 5 . Itaque incolumis celerrimam opem 
rum erga Ni- a dcptus eft, & fidei fuae congruentem, & 
gio. -in gratiam maxime Calommatarum , qui 
fincero affc&u ac ftudio fandum omni cultu 
profequebantur , non fblum in ejus vita id 
tcftati , cum in eorum patria, ut diftum eft, 
•poenitentiam praedicaret i verum & poft mor- 
tem multo magis : quippe qui longitudinem 
labo remque itinerum nihil morati, huc cum 
familiis quotannis, qtiemadmodum ipfii per- 
faepe oculis noftris vidimus , ( tamctfi nunc 
<feu tempus ieu vitae humante infirmitas ala- 
critatem hanc recudit ) venire non inter- 
mittebant, utfolitis honoribus conventibuf- 
qae fuam in illum fidem declararent, & re- 
cordatione, mctuquc opijnor-divi , atque ho*- 


NICONIS. 876 

A rendi prodigii , quod apud eos , ut mox di- 
cam , acciderat. Mos enim erat ejus olim 
tra&us rufticis caedibus ac latrociniis infefta 
itinera habere : quodut facere defiherent , 
cum multis verbis hortatus efict Nicon, fru- 
, ftra laboravit , quia cocleftis dodrina? femen 
daemonum fuperftitioni addictae mentes non 
admittebant. Accidit ergo , ut viatores qui- 
dam quos illi dc more adorti rebus omni- 
bus fpoliarant, ad fandum moefti recurre- 
rent , calamitati fuae remedium flagitantes : 
quos ille ut bono animo effent juffit , Dei 
j- praefidio fretus ad praedatoriam illam manum 
feftinus advolans , minis exterritos ( nec cnitri 
precibus erat locus) omnia qu* abftulerant 
viatoribus reddere coegit. At illi ad inge- 
nium mox reverfi , & hanc velut ignomi- 
niam ulcifci cupientes , fando viro infidiari 
exeo tempore non ccffarunt , quoad aliquan* 
do poenitentiae praedicationi intentum, oppor- 
tuni agreftium ferarum inftar in cum irrue- 
re , capillos vellere , pugnifque , 6 fceleftas 
manus ! contundere aufi femivivum relique- 
runt. Divina vero ultio tantum nefas hor- 
rendo fupplicio mox expiavit. DehifcenS 
quippe tellus totam illam latronum cater- 
C vam cum colle , cum agris , cum tedis , & 
vicinia univerfa , ceu Dathan olim , atqne 
Abiron , funditus haufit , & tamquam nati- 
vo tumulo miferos ad orcum detrufos con- 
texit. Quo deinde congeftis aquis partim ex 
terra ipfa enatis, partim hinc inde confluen- 
tibus , in paludem, quatis nunc cernitur, 
tota loci facies converfa eft , formidabilis • 
hiatus memoriam aeterno monumento con- 
ferVantem, quin etiam faftigium quoque tem- 
pli , quod Michaelis coeleftis militiae principis 
nomen olim geflit, media in palude pro- 
n minet , & certum prodigii ejufdem indi- 
cium eft. 

66. Ad reginam urbium profectus ali- Gregorim 
quando fuerat monafterii prarpofitus , idem- Paphlago 
que facri templi cuftos, Grcgorius Paphlago, iSSat-** 
ut imperatori preces offerret, monafteriique bas. 
jura per auream bullam confirmanda cura- 
ret. Interea dum Bifantii commoratur , La- Cubiculari*» 
cedaemonem , reliqua Graecia, & Pcloponcfo 'operatoris 
peragrata , venit cubicularius quidam ab im- 
peratore aurei tributi caufa aniffus, qui ut ne < :sift 'g atur * 
pecuniae turpifquc lucri percupidus erat , ma- 
£ gnas cum ceteris civibus, tum facro in pri- 
mis coenobio moleftias exhibebat. Solent 
enim civitatum imperia &exadiones, non 
aequis & benignis, fed durioribus, ut pluri- 
mum , & inhumanioribus delegari. Fruftra 
autem monachi , quibus auri nihil erat, im- 
mitem ferumque precibus lenire ftudebant , 
qui aurum fitiens , velut afpis ad incantan- 
tium voces, obfurdefeebat, & tamquam fpi- 
narum fonum fub lebete , quod fcriptutji eft , 
omnia illorum verba contemnebat, quin & 
ferocius infolefeens , poft atroces minas in 
cajccrci & pop detrufit , ac monafterium ip- 

£ 




Digitized by L.OOQ le 


877 VITA & NICONIS. tn 


fura expilare dejjrzdariquc vecors medita- 
batur. Quod ceteri audientes, qui in eo exer- 
cebantur, ad fan&um^prccibus exorandum 
fe convertunt *. przfentcmque ejus opem fine 
mora experti firnr. Etenim proxima node 
minaci atque indignabundo vultu ad cubi- 
cularium veniens , multis euin verberibus cx- 
r cepit ,co quod , inquiens , ( ejus enim verbis 
» utendum eft ) monafterii curatores , cum ipfi 
nihil deliquiflent , vinculis mancipifti. Quod 
•>nifi eos ftatim exemeris, acerbus praeterea 
» vitae exitus te manet. Profuit Palatino ad 
ianiorem mentem hzc affli&io. Mane igi- 
- tur & vindos eduxit ; & ad templum pro- 
perans, faerx theca: advolutus, cum lacry- 
mis audaciz fuz veniam a fando petiit , dif- 
cc (furum extemplo fe Lacedzmone promit- 
tens , & civibus aurum quod exegerat rclr- 
durum , quod reipfa przftitit. Nam aureis 
feptuaginta duobus ad Beati loculum abje- 
dis , Confcenfo equo , protinus exceifit. Au- 
rum ergo qui monafterio tunc przerat , Con- 
ftantinopolim mifit ad przpofitum. Is vero 
Coemtis hoc pretio facris pixidibus, aliifque 
pretiofis vafculis non paucis, ad monafte- 
tium omnia detulit , quz ad hunc ufquc 
diem templi ufibus percommoda cernuntur , 
& fplendorem illi non parvum addunt, va- 
riis alioqui & egregiis omnium generum or- 
namentis referto, cura in primis ejufdem 
przpofiti. Hic enim vir optimus & magni- 
ncentiffimus divino zelofuccenfus, omnem 
Operam pofuit , ut templi vetuftatcm abfter- 
geret , cjufque fpecicm penitus renovaret 
Tum donariis deinde quamplurimis auxit, 
columnarum fulgore , politorum lapidum 
coloribus variis , pidurarumque prxftantiffi- 
marum varietate condecoravit ; porticibus 
etiam Sc vcftibulis gradibufque circumcinxit, 
ad eam denique dignitatem extulit , qua ho- 
dieque fpedatur , Sc przclarum divini viri 
confilium pietatemque tacito przconio de- 
clarat. 

67. Sed ad impium Antiochum conver- 
Antiochus tenda eft oratio. Przerat is ducis poteftate 
** ethnico- ethnicorum regioni : eo autem inter cetera 
i», vitae flagitia-proceflerat amentiz, ut ipfum 
Beati teftamentum violare' non dubitarer. 
Itaque finitimam ethnicorum orz mona- 
fterii przdium invadens , fedem in eo , re- 
damantibus monachis , tentoriumque fixit » 
Sc ne quid fceleti deeflet, cum locum pro- ] 
fufo circum cruore coritaminaflet , impuro 
in libidinum coeno nefandifque ftagitiis fuo 
illic more yolutabatnr , quoad dignos tan- 
dem temeritatis fuz frudus a fando perce- 
pit. Is ergo per nodem formidabili trucique 
ore illi adftans , poft horribiles incultos ter- 
rores , crncigero demum baculo latus lethali 
plaga pcrcuffit , qua excitus ctim exeuntem 
• e tentotio percuflbrcm nota flet, famulis qui- 
dem , ut eum comprehendant , cruda Sc la- 
mentabili voce imperabat : verum illi nc- 


A minem videbant. Ex quo demum mali fart- 
tem mifer agnofccns, fandum fiiifle intel- 
lexit, qui vulnus inflixerat, invaforemqite 
fnum ex fuis fcdibus pellere fatagebat. Quare 
confcenfo mox equo Lacedzmonehi con- 
tendit , fcd ftadiahaud ampfitis triginta pro- 
ceflcrat, cum dciloris acerbitate vidus, ix 
equo dcfccndens, media in via turpiter ih 
fuorum manibus exanimatas interiit , atqatt 
in eo quod in Proverbiis tegitur expletum 
eft: Anima iniquorum immatura peribunt, dr **?.). myo. 
g perverji in morte repentina. Miferuta potro 
9 illius cadaver Spartam delatum fequenti no- 
de, ut conftans fama eft. Ignis incertum 
unde in loculum irrumpens - utrumque & 
mul confumfit , Sc iit cinerem redegit. 

6s. Non minus favendum eft qiiod fe- Michaet 
quitur. Michael ille Chxrofphades ,* vir fci- ^‘* rof P h »* 
licet illuftris , nuilique inter Lacedzotdrii6& 
noftros' honore , gloria, operibus fcctmdtii ; 
ad hzc facundia , indole, fbrma,,fdavitatc 
morum , fapientia, aliaque omni laude ptz- 
ftans adeo erat, ut in ore omnium ctim fua- 
viflimo fenfu verfarctur. Sed quoniafti diffi- 
cile eft humanz naturz hoftis infidiis riutn- 
^ quam fuccumbere > r edique itet ufqtie id 
finem inoffcnfo pede decurrere , deflexit vir 
incomparabilis , & invidiz face accerifus coh- 
tra monafterium impotenter exarfit, leViffii 
rio cujufdam agri prztextu , quem hfcdctd 
monafterii pecora dicebantur. Ergo colledi 
facinoroforum hominum manu , cutti ad lo- 
cum veniflet, primum quidem 2ofymtlni 
mohachurn . annis, gravem , qui mdnacftcrd 
res procurabat, nihil ejus cattos , nec viriti- 
tem reveritus, vefte fna 'fpoliatum , atque 
in terram proftratum , pugnis faftibufqueitd 
D vexavit , ut tantum non exanimem relique- 
rit i deinde Syracufanum ilium Dionyfiunt 
imitati volens, in agtefles etiam operas, 
muiofque fzvire parabat, nifi fuga faiuti fijaf - 
confuluiffcnt ; tum vero monafterii res om- 
nes Myforum prxdz amens expofuit, non 
caulis ipfis pccorumque feptis parcens , qui- 
bus etiam flammas fubjecit , ne quid eflec 
quo tegi caprz ovcfquc , & a forum ferarum- 
vc infidiis defendi pollent. Ita demum quali 
parta vidoria ovans in equo mifer exalta- 
bat , cum fubitam illatx fando injuriz vin- 
didam expertus eft. No>de infecnta , terribili, 
ut in his folebat , afpedu dormienti fe ob- 
jicit , graviffimifque Sc acerrimis verbis in- 
crepans : Quid tibi mecum , ait , nt tantum « 
audaciz furorifquc concipere, & contra nos «« 
Deumque ipfum infurgere non reformides ? « 

Sed diuturni infolentiz hujus conatus non « 
erunt , fentiefque tandem haud optabilem « 
exitum fore , ac docebit experientia quan- « 
tum mali fit temeritas, &projeda in Deum «* 
cjufque fervos arrogantia. Atque his didis , « 
rcceffit. Michaelem vero ardentiffiraa illico 
febris invafit, & cum febri paralyfis. Itaque 
domum relatus mortem expe&abat, cum 


. 1 : 

i: 

r 

i 1 


U. 


Digitized by 


Google 


v 





3879 VITA S. MICONIS. 880 

iterum ipfi tamquam in mentis cxccffu obla- A Nicolaus przcipua colitur veneratione. In 

tus Nicon , fucccnfere porro , cademque eo fub magiftri difciplina novitius quidam Iucas *»<*•- 

«um minis exprobrare. Unde ad confangtli- adolefcens exerceb Air, Lucas nomine, qui nu *‘ 

.meos , qui aderant, convcrfus : Non videtis , hodicquc monaftic* vit* , & facerdotii di- 

-ait , monachum iftum , qui mihi diri omnia gnitate clarus vivit jam caneicens , cujus ex 

minitatur ? Tum expelli & abigi eum jubebat. ore non fcmel audivi cum narraret , quanto 

.Verum ilii, quia neminerrt videbant, amplius & quam eximio beneficio a Nicone affe&us 

.mirabantur. Paulo poft cum ad fc quodam- effet. Affiarac illius genas peftilens qu ardam 

modo rediiflet , ex ntriufque vifi argumentis aura , atque ita eas totumquQ os deformarat, 

mali fui caufam conje&ans , ftultitiam fuam ut ad Cura mos dolores hoc etiam incommodi 

reprehendere, calamitatemque lamentari coe- accederet , quod cibum praeter fuccos dcco- 

,.pit. Heu , heu-! inquit, quia mihi nunc con- &* phltis, aut medullarum quae extrinfecus 

tra quam Job contigit. Timor enim , quem g infundebantur capere nullum poflec. Huma- 
non timebam , evenit mihi , & quod, non ve- na porro remedia nihil juvabant , nec aliud 

rebar accidit. Deinde fceleris emendationem rcftabat, quam ut divinis fe traderet. Ergo 

poenitentia promittens , & quod tum cetera ad fandi opem recurrit , & ante venerandam 

quae inconfulto egerat» corrigeret , tum au- ejus imaginem pro sedis facrae vertibulo ubi 

larum cancellos ferr-eis repagulis obvallaret, habitabat fufpenfam confiftct^. » 5 andc Dei, 

morbi finem unice deprecabatur. Ceterum inquit , fi tibi obfcurum non eft , qua ad tc 

«jus preces a Deo exauditae non fuftt. Do- fiducia , graviffimi morbi exitum petiturus 

minus enim qui finxit fingillatim corda no- accedam, adefto mihi indigno , & me ope 

ftra , pravum , fi&umque hominis animum tua fraudari noli. In Deo enim , &in tc ejus 

intuens, qualis in plerifque folet effe mor- famulo falutis me* fpes omnes collocavi, 

talium , qui tempore quidem afHidlionis Dei Haec ille defixis in imaginem oculis cum 

recordantur, afpernantur autem cum exemti q oraffet, Deo infpirantc, beati templum co- 
ni alis fuerint, irritam atque inanem ejus ora- • gitatione ingreditur, fideique plenus, pul- 
tionem abire paffus eft. Quare -ingravefeente verem qui in facro loculo hzrebat, labiis 

•vi morbi , jn luduofis illis vocibus oppreffus fuis abfens delibat , & procul pofitus cum 

eft j gravi ferocibus fuperbifque documento, implorat, quem pr*fentcm per gratiam efle 

ut ira fua moderate uti difeant , Deique ju- poffe non dubitabat. Quem vero non dele- 
ticia reformident. ■det novae , & fubit* curationis miraculam > 

Maligni 69. Maligni quidam fpiritus quofdam ex Solvitur in fomnum poft preces adolefccnst 
^«Uamdi- ethnicorum gente, quos indigen* Milingos in fomnis autem vifus eft fibi in occiduo 

cipicates. pro Myfmidonibus vocant, homines cruen- graduum, qui ad facramzdem ducunt, af- 

tos, & latrociniis innutritos incitarant , ut cenfu ftarc , ubi przter divinam domini ima- Antipfeoonl 

monafterii pecorain praedio , quod diximus, ginem , quam antiphoneti appellant, ipfius ^! aa S°°W- 

przdarentur. Jamque abadis ovibus & cx- etiam Niconis effigies exprefla eft} cumque 

pris , domum fecuri , ut putabant , lztique ^ hanc mali levamen orans adorarer , vocem 
cum ingenti przda revertebantur , cum fan- ab eadem fandi effigie prodeuntem audire , 

dus fuo more in fomniisapparens, duos fe- quz juberet, ut deprompto c lychno , qui 

Cum validos ferofque canes ducere vifus eft: prope eum locum pendebat, oleo afte&amem- 

& primum quidem fccleftos colaphis cz- bra perungeret; quod dum facere (eperfpe- 

dere, tum deinde canes in eos immittere , ciem fomniat, manu ad lucernam vix per- 

qiiorum illi morfibus excitati cum effent, tingente, cum oleum capere non poflec, 

o rera ftupendam! alii ore oculifquediftor- lychnus ipfe inverti , totufquc in eum in- 

tis reperti funt , alii collo in tergum reflexo, fundi vifus eft. Quo ille cafu pavefadus , ab- 

plerique vibices ex canum mcvfu toto eor- eunte fomno , cum cvigilaflet , 6 rem admi- 

pore impreffas cum acerbiflimo cruciatu of- randam, & lychnus olei plenus, & ipfe in- 
tendebant, omnia denique quz per fomnum' columis omni malo depulfo inventus eft , ac 

objeda fuerant, vera $c non vana fuifle.com- primum fane , quod in fomnis gefta res effet, 

pertum eft. Unde ad fcelerum poenitentiam zgre fibi perfuadebat : poftquam vero rem 

verfi , fuam ipfi audaciam , temeritatemque E certam effc comperit , Deo gratias , & Ni- 
# damnare coeperunt, deinde amicos rogare, coni agens , prxpofitum & monachos intem- 

ut ad ftcrum monafterium quantocitius ve- pcfta adhuc node ad fpedaculum excitavit, 
niam a fando, przmiffa pecorum reftitutio- 71. Quidam hodie fuperftes cx iis qui 
ne , precaturi contenderent. Quo perfedo , przdido in monafterii przdio commoraban- 
praedaque interim ex voto redintegrata , pri- tur , acris humoris influxu videndi faculra- q»o 
ftinam ftatim incolumitatem receperunt, do- tem amiferat , maloque jam inveterato hu- [XIT 
mumque multum ab illa naturz immanitate manz artis remedia nihil proderant. Quare 
mutati redierunt. his omiffis , ad communem , gratuitumque 

riam^Nico 7 °- Monafterium eft ad Lacedaemonis por- medicum converfus , fcipfum in oratorio, 
i«iTn ^orm *tW m * n urbis confpcdu ad occidentem fitum, quod in ipfo przdio Niconis nomini dioa- 
Spartaoo. ip quo mirificus lummufquc inter pontifices tum erat, coram facra ejus imagine confti- 

tuit. 


D : zed by Google 


/ 


88i VITA S. N 

.tuit, & matius mcutifquc oculos attollens: A 
DifcUte, ait, tenebras meas, 6 primae vcrx- 
que lucis haeres, libera me a malo , quo pre- 
mor, abeat circumfufa haec caligo, videre 
Venerandam imaginetri tuam liceat, & tem- 
pli adfpedu recreari : narrabo & ipfe , omni- 
bufque praedicabo mirabilia tua. Sic orabat 
Procopius , ( hoc enim nomen eft ) & fandus 
exaudita prece , voti compotem tridui fpa- 
tio fecit. Sed operae pretium eft, nec jucun- 
dum minus curationis modum, animadver- , 
tere. Oblatus enim illi eft in fomnis alterius 
cognominis monachi fpecie , qui fuperftes 
& ipfe in monafterio vivit, Procopium de B 
nomine appellans , caulamque rogans , quid 
ita in templo verfaretur. Cumque ille cau- 
fam expofuiflet, fupinum eum reclinare vi- 
fus eft , & dextrum pedem ejus pedori infi- 
gere i manibus autem oculos contredare ac 
veluti ferpentem ex iliis educere , proculquc 
abjicere. Quo in vifo expergefadus xger de- 
Xiderata luce frui , plenifque oculis , ut qui 
optime cernunt, omnia videre ac Niconis 
laudes pratdicare coepit. 

Xtichael 7 2 ■ Alius ordine ex militari, fuis , quod dif- 

Atgyramitcs ficile efle appftolus docet , ftipendiis conten- 

tus militans , hodie fuperftes , Sc Argyromitx C 
cognomento notus, Michael nomine, ge- 
nere quidem Corinthius , fed domo Lace- 
daemonius, ex atra bile de mentis ftatu de- 
jedus , horrendis fpedris agitabatur, furenf- 
que ac fremens omnibus ipfe horrori erat , 
alios dentibus, alios manibus, ni retineretur 
faevum in modum appetiturus. Hunc pro- 
pinqui poft defperatam omnibus medicar 
mentis valetudinem , vinculis alligatum ad 
fandi patris domum vi tandem pertraxerunt, 

& mira beati catena ! poft fervidas preces ad , 
facram thecam circumdatum , cum oleo 
demum c lapide deprompto , xdituo fandi D 
nomen , quafi falutare quoddam carmen fuc- 
cinente , perunxiflent , fanum , fuique com- 
potem receperunt , & cum eo domum ala- 
cres, laetique redierunt. 

Imago Mi- 7 3 . De fandi vero imagine non hominis 

co ®* s .°. rantis arte , vel manu fada, quae olim quidem la- 
prefo. ^ pideae tabulae imprefla medio in templo vi- 
febatur ; poftea autem in templi veftibulo 
juxta facrarium defixa eft > in qua cruciger* 
etiam virgae fpecies ad vivum reddita cer- 
nitur , longum effcc commemorare, cum 
jniraculum id omnium linguis ad hanc diem 
celebretur , & tabula ipfa fulgentem fine co- ® 
loribus effigiem gerens omni voce clarius 
rem expromat , quemadmodum fcilicet in 
ea ftante fando . Deumque precibus propi- 
Laced*mon. tiante , quo tempore Lacedxmoniorum re- 
-«X tu g*° univerfx terra motu propemodum de- 
lata eft, Deo civium intemperantias , flagi- 
tiifque irato , ut piis quibufdam viris tunc 
temporis fignificatum eft , rclida in faxo 
orantis veftigia fuerint, qux argumento ef- 
fent fummx illius erga Deum fiducix atque 
Vct. Scrift. & Mon. ampl. Collett. Tom. VI. 


ICONIS, fg* 

gratia: , & quod fperare per ehmpocffint , qui 
rebus afflidis tanti patroni opem advoca- 
rim, 

74. Stephanus ille inter publicos olim mi- Step }, 4nui 
niftros notiffimus , qui monafticam poftea vi- « publico 
tam amplexus , in ea nunc etiam perfeverat, “' c n ^ om0 * 
cum olei penuria aliquando premeretur, fe- 

mulo prateepit , ut monafterii officinam , in 
qua oleae affervabantur , petens, expreffb ex 
illis fucco , hydriam impleret, & cum ea re- 
diret. Quod cum fcciffct , haud diu dilata 
eft ultio. Nam proxima node dormienti 
Stephano fandus adftitit , fimilifque graviter 
objurganti cum fadum exageraffet , & reum 
pronuntiavit , & temeritatis poenas daturum 
minatus eft. Cumque anxius ille , quo fe pur- 
garet nihil habens , tantum impofterum nihil 
tale aggreffurum confirmaret , evomere juf- 
fus eft oleum quod acceperat , & quidem 
evomere libi videbatur : at fandus magis , 
magifque evomere jubebat, & cum rcfpon- 
derct ille , nihil amplius olei fuperefTe , in- 
flabat nihilominus ut vomitum urgeret. Tum 
nili, inquit, raptum oleum c vcftigio tefti- 
tucris, inteftina ipfa cum vomitu ejicies. Pa- 
vefadus his Stephanus confurrexit , fomnii- 
que vim agnofeens , oleum protinus ad 
officinam retulit , omnibus teftatus periculi 
plenum effc res monafterii quoquomodo 
attihgere. * 

75. Hujufce famulum Gregorium paucis Gregoriui 
poft diebus apoplexia tadum, & a medicis fcr * 
deploratum, Nicon folus, cum ad ejus tem- 
plum confugifTet , illico perfanavit , quem- 
admodum infculpta argenteo monafterii 
thuribulo littera , ipfaque adeo rei gcftx 
iconculis exprefla hiftoria liquido teftatur. 

76. Manueli infanti , tenero adhuc & Manae) 
ladenti, obtrita pudendorum pars altera erat, ,n6ns * 
gravi periculo , ne inteftina deorfum deflue- 
rent, Quo metu confternatus cum matre pa- 
tens , & filii cafum poft teritata medicamen- 
torum omnia genera xgerrime ferens, tandem Au<»or hujus» 
anniverfario ter beati dormitionis die fefto, ^s^nIco-" 
quando Sc nobis indignis monafterii prx-^nis. 
fedura tradita eft , indidione 11. anni fe-\ 

xies millcfimi fexcentefimi quinquagefimi , 
miraculorum memor qux in dies a fando 
fiebant , delato ad facrum loculum filio , 
pronus in terram profufis lacrymis mirificam 
arcam rigans , pro ejus falute obteftatus eft , 
nec eo contentus, digito indice partim fluen- 
tem ex feretro liquorem, partim lucernae 
oleum colligens, obtritas pueri partes fimul 
imbuit,incredibilique .celeritate fanitas,erum- 
pente & purgato ftatim ulcere , confecuta eft. 

77. Ego ipfe qui rudi lingua hxc feribo. Liberatur 
quid dicam , aut quid loquar J injurius enim doIorc ded * 
in mc , injurius in veritatem fuero , nifi coi- tlum ’ 
latum in me be^gficium commemorem, Sal- 

fus quidam humor a cerebro ad gingivas dc- 
lapfus , finiftrum dentium latus acutiffimis , 

& intolerandis plane doloribus affecerat fic t 

Nnn 


| 


Digitized by 


Google 


$83 VITA S. 

ut cibupa , negantibus officium reliquis etiam 
dentibus , capere nullum liceret, vitxque ip- 
fius omnibus cariffimx jam taederet. Mentis 
igitur oculos, & ipfe ad mifericordix audo- 
rem furrigens/ejufquefamulum in auxilium 
advocans, ut me tam gravi dolore levatum 
vellet, toto animi fenfu rooercns dolenfque 
orare coepi > nec mora,o immcnfam , Chriftc, 
benignitatem tuam ! velut frigidiufculam 
quamdam auram dentes affiantcmienfi ,de- 
tumefeentibus, genis , dolorem fcnfim remit- 
tere , ac fenfim profligari. Quo nomine ac- 
ceptum beneficium recolens audorem gra- 
ti* laudo , prxdico, eique gratias cx animo 
immortales ago. 

■Puella ala- 78 . Accolx quidam prxdii 'illius , quod 

«onibus ab-tfjgpc memoravimus, latrociniis ac exdibus 
duda eripi- b ar b arorum j n morem dediti , node quadam 
in rufticorum domum irruentes puellam 
'abduxerant , vendere illam cogitantes , & 
pictium inter fe dividere : fed elufit eos co- 
natus, pueli* flquidcm clamor parentum- 
que vicinos excitavit, qui fubito advolantes 
-Kyrie eleifon quinta poterant contentione 
vociferabantur , Niconis effigiem manibus 
pr*fcrentes. Ille vero minime «undatus eft. 
Vix paululum progreffi latrones erant, cum 
offufa oculis caligine csci fiunt. Itaque metu 
fimul & ftuporc perculfi, fupplices procum- 
bunt , & puellam fe reduduros pollicentur. 
Neque enim mali fui caufam ignorabant. 
Mirum didu! cum voto nebula repentedif- 
culfa, vifum receperunt. At infelices prava 
confuetudinc vidi , & an cafn idfadum cflet, 
u t exiftim abant, experiri volentes , iter fuuin 
cum puella profequebantur.Redit iterum ex- 
citas, pronique in terram ruunt , ut illi olim 
qui ad vit* ducem capiendam venerant. 
Tum dentum errorem fuum , fcclufque cx 
animo agnofccntes , & fandum cum lacry- 
mis implorare , & veniam delidi hxfitatio- 
nifque flagitare , ac puellam fine fraude re- 
ftituendam promittere. Quo fado , & lux eo- 
rum oculis extemplo , & puella parentibus 
reddita eft , metu non levi omnibus injedo , 
ne quid flmile in animum inducant. 

Johtnncs 79- Adnumcrctur & ceteris, quod nuper 
cquifo. admodum Johanni accidit , homini externo 
. equorum, curatori , & in his domandis excr- 
citatiffimo. Is paupercul* cuidam in mona- 
fterii condudo habitanti, & panificio vitam 
fuftentanti, manu injeda panes fine pretio 
vi- abftulcrat , ac fcutica , quam gerebat , ex- 
iere illam ad cumulum injuri* non dubi- 
tarat ; cujus querelis ejulatuque audito, non- 
nulli c monafterio foras prodierunt , ut mi-, 
fer* opitularentur ; fruftra vero temulen- 
tum liominem hortando lenire conati funt, 
qui exafperabatur magis & monitis probra 
atque impias in Niconem ^ontumclias re- 
pendebat. Poft hxc ille ad Dominum rediit, 
qui ipfum ut fcelcratum & improbum male 
muldavit. Adfuerat cnira non fine divino 


NICONIS. 884 

A confilio , ut fervi facinus uicifccrctur. Adfuit 
autdmdc vindex fandus , nec ultra quinque 
horarum fpatiym poena dilata , cordis palpi- 
tationem cum deliquio & mentis alienatione 
hominis injecit, «aut in terram prolapfus, 
Corybantum more agitari volutarique non 
ceflaret. Ad hxc ferpentis fpcciem quamdam 
videre fe -dicebat e finu prorumpentem , & 
dexteram qua male abufus fuerat circum- 
plcdcntcm , atque his fpedris mifer ad cete- 
ras calamitates horribili modo cruciabatur, 

& miniftrantcs a fe procul arcebat. Quidam 
vero ei de tali apparitione, pro a miciti* jure 
compaffi , illum ad beati templum perduxe- 
® runt , ut unde plaga prodierat , inde phar- 
macum peteretur. Nec defuit folita votis 
benignitas. Simul ac enim injeda xgro fuit 
mirifica catena , mox ad fe rediens , invo- 
care fandum , ejufquc opem 'inconditis hu- 
jufmodi verbis implorare coepit. Multo, in- 
quit, tibi fande facilius eft, animo bonus 
cum iis, fanare , quam Ixdere. Quod fi vulnus 
mihi juftas poenas commerito inflixifti , haud 
dubie , & curare me , & malo liberare potes, 
profufx enim prim* boni largitricis divini- 
tatis exemplo , bona omnibus largiri confuc- 
vifti. Hxc vero cum oraret jurejurando fimui 
confirmabat, fc numquam ad priftinam te- 
^ meritate m rclapfurum , ac fe deinde partim 
oleo lucernx, partim aqua, qua ablui facra 
theca admota fpongia folet , identidem ad- 
fpergens aut inungens , non amplius triduo 
id fecerat , cum incolumis , fuique compos 
& integra mente fadus eft. 

8o. Duo fratres genere Latini, patria Aqui- Aqniieienfe* 
lcicnfcs , cum in Lacedxmoniam mercatus duo fratrc ‘* < 
gratia veniflent , alter illorum, cui nomen 
Vitali , morbo correptus eft difficillimo , & 
cum eo diu colludatus , in rabiem tandem 
verfiis , furere & modis omnibus infanire 
coepit, fratre inopinato cafu obftupefccnte , 

D communcmque cladem miferabiliter lamen- 
tante. Vicini ergo , qui officii caufa conve- 
nerant , nunc verbis , ut fieri folet, dolorem 
linire, & confolari Audebant, nunc quoti- 
diana fandi miracula commemorando hor- 
tabantur, ut ad ejus templum irent, & ca- 
tena Vitalis collo impoflta , mali exitum cx- 
pedarent. Et ille quidem furda hxc aure non 
audiebat, difficile tamen ducebat finecufto- 
dc rem excqui. Tum quia non fatis tutum, 
nec fiifpicione vacuum peregrinis erat extra 
£ diverforium longas moras nedere , ne fua 
Videlicet furum rapinis exponerent. Tum 
quia gravis prxterea monachis futura res 
videbatur , non facile permifluris , ut furiofi 
homines fine congruenti cuftodia in templo 
confiftant. Quoniam ergo in his illum diffi- 
cultatibus hxrete fentiebanc , aliud conft- 
lium fuggefferunt , ut eminus ipfe preces pro 
fratris fui falute offerret ; quod, ille ample- 
xus facram xdem animo flbi praeponens , 
quanta potuit mentis contentione precatus 


Digitized by 


Google 


.9«s V 1 1 A S. NICONI S. -s SS 

eft. Et quk fcflbs , fradufque erat affidua A licitationem fuam , & amanter Lacedaemo 4 
cura & labore vigilandi , ut quieti aliquan- nios omnes cura fua ac patrocinio pro fe* 

tulum mdulgeret, aegrum in ledulo redi- quatur, ab Ingruentibus malis , morbis , pe- 

natum fafciis lorifquc conftringendum» aC riculis vindicet , & terra» rilarique tutetur» 

januas ipfas dkvfcus , peilulifl}ue obftrman- norulit LicOncs ipfi ,^c rtf ipfa experiuntur» 

^dasvcepfuifc It^dqmum fub meridiem > cura, quamvis rffcc fadis ,ftec verbis gratiam fen- 
domus aniculae cuidam domcfticae rclida , do referre ftudcant s quodque mirandum 
quieti fe dedit. Vir horae fpattomTfBuxerar,' efrmigts , qui publicis triremibus in regiam 
cum adeft ad laborantis Cubife, tquc in res < claflem «dfcripti fe committunt» non clani 
motos atque in proximos miracula (pargens modo ejus ope & auxilio fepefruuntut ; fcd 
Ni£oft »& Vitalem, d^dmirabitem providen- oculis ipfis praefenrtm interdum videnfrnunc 
tiam ! non folum doloris acerbitate levat , g inter remiges fedentcm , nunc ad proram 
fanumque & incolumem corpore , animo- gubernacula regentem., Sc nautas animis aC 
que praeftat, fed & vinculis eximit Sc porre- viribus confirmantem: quod illi quidem om- 

da manu e grabbato excitat. Deinde no-., tubus ultro narrare gcftiunt »propenfam erga 
men, & quis eifct indicans, ejus oculis fe fe Niconis benignitatem demonftrantes. Ac 
'•fubdudt, at itle ad frarrem profedus , cum — enim orationem noftram longrosboc modo 
omnia enarraflet , mirabilium audori Deo , . producere , & lingula fandi miracula numc- 
Pottabaho ejufque fervo gratias uno ore profeffi funt. . rando percenfere, Sc fupcrvacaneum fuerir» 
gJB» 81 . Tempus erat, quo frudus autumna- & operae immenfse atque infinitae, citius 

tat. c a les in foro proftant , & puer qui in moru- enim ftellas aut arenam numerabis.- 

nafterio educebatur, ur artatis illius eft in- 8 3- Quare cum hxc, quae commemora- 
gcn’um , venales frudus avide appetebat , fed C Vimus , ad declarandam ipfius m Deum fidu- 
quia pecunia carebar , & qui gratis daret» ciam , fummamque eximiis virtutibus par- 

nemo reperiebatur , in monachi cujufdam tam familiaritatem fuffkiant , cetera, quae 

cella marfupium nadus > pecuniam inde in dicendo aflequi nemo poflit , tacita relin- 

finum effudit: verum id ex voto minime quantur. Et haec quidem a me tibi, ofacrum 

fucceffit, fuperveniens enim monachus » rem- ac divinum caput, compendio, St in tranf- 

que odoratus , injedis puero minis, addu- curfu didafinc,an pro dignitate nefeio. Ve- 

difque foribus, pavore trepidum intus occlu- tum tuo tamen beneficio, qui ca ipfe didu- 

fit. Ille vero defperabundus, inopfque mentis io mihi fuggcfifti , quae pacato benignoque 

Sc con filii ac daemone, ut apparet inftigante, vnltu excipiens, prdpitium mihi Chriftum 
per fcncftram quae forum ad meridiem fpc- redde , quem ipfe quidem fupra modum 
dat, praecipitem fe dedit: Sc cum altitudo • femper adamafti , ego vero plurimis, proh 
non minor quam fex ulnarum effer, fubjcda- dolor! criminibus offendi. Tum mihi mo- 
' que graduum area duris ac praeruptis lapidi- & nafferium hoc , meque ipfum bonus cuftos 
bus conftrata, ad hos tamen illifus, incolumis, protege , fande Nicon , gloria St laus mea » 
o mirabilium opifex Chrifte 1 illadiifque fola tuis fuperne vigiliis Sc advocationibus men- 
Niconis invocatione fervat us eft. Quotquot rem meam illuminans, fupplicemque tuum 
enim in foro erant, ruentem puerum conf- liberans i hinc quidem ab occultis utrorum* 
picati , fandi nomen invocarant , qui niff que hoftium infidiis , qui perniciem exi- 
adfuiflet, obtrita proculdubio , Sc commi- tiumque mihi moliri non ceflant, illinc vero 
nuta pueri offa forent. At vero falvus ille ab aeternis gehennae , Sc implacabilibus poe* 
permanfit , nifi quod in femore quadam Dei nis. N on enim inani haec verborum ornatu, 
providentia leviter perftridus , ne miracu- nec ad gratiam , audientiumque voluptatem 
lum hoc fomnii potius, quam verifimile vide- ementiti fumus , fed fimplici , minimeque 
- xecur, intra decimum quintum diem omni ex infufeata narratione redo filo veritatem 

parte curatus eft. Videre tum erat confluen- * fecuti, ne pofteros lateam, quae per inha- 
tem populi turbam in feneftrae obtutu deff- bitancemin te Spiritum-fandum mirabiliter 
xam , reique gcftar fidem fuisipforum oculis gefta funt > de multis pauca libavimus. Tuis 
haurientem. Quidam porro magis curiofi ac autem precibus utinam omnes , qui te falu* * 
tamquam fpecimen ejus aliquod exquiren- tis ducem delegimus delidorum venia fn a 
tes non ex fuperiore illa , unae puer decide- Chrifto confequamur , cujus mifericordia Sc 
tat, fed ex fubjeda depreffiore fcneftra , po- bonitas immenfa, quem decet omnis gloria» 
morum quaedam genera demiferunt , quae honor & 'magnificentia cum experte princi- 
ftrato folo , cui puer incubuerat, afllida , pul- pii Patre & fando ac vivifico Spiritu femper 
Veris inftar fic evanuerunt, ut nullum pene & nunc , Sc ia aeterna fsrcula faeculorum. 
fui veftigium relinquerent. Arnen. 

Condufio 8 a. Quod vero benigne femper juxta pol- 

Cpccis. 

* 

Vct. Scrift. & Mtn. mpl. Ceittt. Ito». VI. N n n ij 






$87 VITA SANCTI NILI. 


888 


J^AA' AAAAAA AA 

4Kf 4I»4IMI»4I>AI> «I# 49» 

'SBMaMQWSWecSbc merace 


VITA SANCTI NILI 

CONFESSORIS, 

A B. BARTHOLOMiEO CRYPTA FERRATjE ABBATE 
graece confcripta , & a Sirleto S. R. E. cardinali in latinum converfa. 

Ex mfi Vaticano eruit nojler Johannes Durand. 


OBSERVATIO PR^VIA. 

fOLoruerunt olim in ordine monajlico celeberrimi duo !Nili , Janditate 
& dottrina infignes ; quorum primus Jaculo V. ex prafedo Urbis f ad us 
monachus , monajlerium Conjlantinopoli JitumJub Theodofio juniore magna 
tum laude adminiflravit. Hujus epifloU aliaque non contemnenda opujcula 
habentur in Patrum bibliotheca, citantur que m concilio II. UTtc&no ad. IV* 
Alter decimo foculo Rojfani in Calabria natus , poli matrimonium •vitam 
amplexus monajlicam , plures congregavit difcipulos vita fandimonia in 
y primis commendandos , ac demum condito in agro Tufculano Crjpta Fer- 
rata monajlerio , circa annum millefimum ad Juperos evolavit. Ejus res 
praclare gejlas a quodam ejus difcipulo confcriptas fuiffe obfervavit olim 
Cafar Baronius , tdque ipjum patet ex hac ejus vita quam modo proferi- 
mus , ubi auftor tamquam tejfis oculatus loquitur , maxime vero fub finem» 
ubi Sandi enarrans exequias hac habet: Totam quidem nodtem illam in 
pfalmis & hymnis funebribus transegimus. Mane autem fadto bajulantes 
ledhim cum cereis, thurificationibus & pfalmorum cantu, adduximus re- 
liquias , ubi fratres expedlabant. Dijcipulum autem tUum haud alium fuijfe 
a beato Bartholomao tertio poft S. JTtlum Crypta Ferrata abbate colligimus , 
cum ex mfcrtptione , qua vita ejus prafigitur in codice Vaticano 6 1 5 1 . hoc 
modo : Hanc vitam beatus Bartnolomaeus fcripfit 5 tum ex breviori ejufdem 
S. Bartholomai vita, in qua hac legimus: Hymnorum elucubrator, ac ni- 
mium fapienter res geftas fui praeceptoris & multorum fandiorum deferi- 
bens, &c. 

Porro cum Gracus ejfet S. Bartholomaus , Gracifque fratribus Jcriberet, 
ada etiam S.VTtli gr aco fer mone compofuit , qua quidem latine olim fecit 
eruditus vir Federtcus Metius epifeopus Thermularum , ex cujus tranjla - 
* tione excerpta quadam fuis infer utt Annalibus ecclefiajlicis Cafar Baronius , 
unde in Laurentii Surti colledionem vitarum fandorum pojlea tranfiere. 
Verum prater Metii verfionem, eadem etiam ad a tranfulit e graco Guiliel - 
mus Sirletus S. R. E. cardinalis , trium linguarum peritijfimus , nec minus eru- 
ditione quam purpura illufiris. Is cum ejfet ex Calabria oriundus , pietate 
acYeligione motus in conterraneum fuum Nilum, illius vitam latinam fa- 
cere aggrefus efi, nec inani certi labore. Sirleti interpretationem cum in co- 
dice Vaticano reperifet olim nofler ^oh annes Durand , Jlatim accurate de- 
feriptam tranfmifit ad Mabillomum , eamque cum legijfet Adrianus Vale- 
fias ? tunc publici juris faciendam cenfuit. At variis fiudiis applicato dodifi 
fimi viri & amici votis Jatisfacere non licuit . 


Digitized by 


Google 



VITA S A N C T I NILI. 


S90 


Quod vero jpc&at ad duplicem S. Bartholomai vitam , utramque bre ■** 
vnjfimam ‘ etfi primam gr&ce & latine ediderit cum quibujdam altis Janch 
IN ili opujculis ajceticis Petrus PoJJinus de republica litteraria non f emet 
bene meritus , tamen cum Sirleti tranjlatio longe antecellat , eam nihilo minus 
ut hic darem audores fuerunt mihi amici n%i. 


VITA ET CONVERSATIO 
fan&i patris noftri Nili. 

• 1. /^\Uum maxime dcccat a Deo incipere 

in Deum dcfincrc, merito & no- 
bis nido initium fumendum cft. Gratia Do- 
mini noftri Jesu Christi , & caritas Dei Pa- 
tris , ac Sandi-Spiritus communicatio cum 
omnibus iis iit , qui attente nos audituri 
funt, ac meam tenuem mentem adjuvet , 
qui beati Nili fandas adiones memoriae fum 
mandaturus. Non. enim humana adhorta- 
tione , aut confllio addudus fum , ut idope- 
jis tentarem : neque enim his miferis per- 
ditifque temporibus aliqui funt , qui hujuf- 
modi res inquirere aut audire velint; quin 
imtno contra multi funt qui hxc ludibrio 
habent, quique qudvis re potius, quam fan- 
dorum hominum hiftoriis , aut legendis , aut 
feribendis deledentur. Quodque pejus cft , 
neque antiquis, neque recentioribus fande 
ac mirabiliter fadis fidem adhibent , quum 
ad falutarem viam aures obftruxerint, unum 
illud (ibi proponentes , iis tantum fidem ad- 
hibere , qu* illorum vires ac facultatem non 
excedunt : quae vero illi non poffunt perfi- 
cere , neque ab aliis & pofle perfici exifti- 
rrtant ; immo vero ca ut fabulas infedantur. 
Quamobrem itivifibilem mentem , Deum , 
inquam, & Patrem Verbumque principio 
carens, & Patri coaeternum, atque omni ex 
parte fandum , & ejufdcm fubftantix Spiri- 
tum , noftrx orationis fundamentum atque 
originem praeponentes , ita narrationem ag- 
grediamur. Quamvis fentiamus nulli alii uti- 
lem fore prxter quam nobis ipfis, qui dum 
in ea confcribcnda verfamur, paulum a ter- 
renis rebus animum erigentes, non medio- 

( erem utilitatem aflequimur : quemadmo- 

dum unguentarii ex diuturna aromatum per- 
tradatione odorem fecum referunt ; ita & 
qui fandorum virorum adiones affidue le- 
gunt fieri non poteft, quin ad illorum ima- 
ginem fefe effingant. Quod cum ita fit , con- 
fentaneum eft ut primum dicamus undenam 
hic fuerit, hic, inquam, celebris vir Nilus, 
cujus vitam fumus confcripturi , ut nihil dc- 
fiit iis qui omnem illius hiftoriam cupiunt 
perdifccre. 

Nili partta. 2 . Ruffanum utbem omnibus notam effc 
arbitror, quum non folum Calabris regio- 
nibus prxfideat magnitudine fimul & po- 
tentia, locus admodum munitus : fcd prx- 
cipue obeam caufam, quod quum omnis 
finitima regio vaftata effct atque deferta, 


Sarracenorumque prxdx, ac violentia* ex- 
pofita , folum hoc oppidum ab ea vaftatioqe 
irnmune extitit, id quod non humana ope, 
fcd Dciparar ac fandiffimx Virginis , quat 
locum illum in primis tutatur, auxilio fadu 111 
eft : fiquidem cum fxpe impii Agarcni no* 
du irrupiffent , atque arcem expugnare teti- , 

taffent, fimul atque ad moenia acceffiflene 
fcalis prope admotis, fama cft e fuperiore 
loco mulieri fimilem purpura indutam illis 
apparuifle , faccS*manibus gcftantcm, hifque 
illos propellentem, atque c muro deturban- 
tem, idque verum effe teftabantur, qui cx 
illis aufugerant. Ea igitur in urbe B. Nilus 
natus eft , ibique corporis originem lortitus 
eft, qui genitus Dei donum fuit. Etenim 
poft natam fororem parentibus marem fi- • 
Itum cupientibus hic genitus eft , atque ad 
templum fandar Deigenitricis oblatus promto 
animo fuit ; qui cum cftct bonx indolis, ac 
mentis & ingenii excellentis, omnes coxvos 
prudentia fuperabae , quod ex ejus refponfis 
facile perfpiciebatur , tum etiam cx faerx 
feripturx diligenti ledione ; tantaque cum 
prudentia prxeeptores interrogabat, ut illos 
in admirationem adduxerit, undenam puero 
tantum ingenii , ut de divina feriptura poflet 
percontari. Illud etiam in puero admiran- q ai j b. Ni* 
dum erat, quod ab ineunte xtate fandorum lu * legebw. 
patrum vitas femper in manibus habebat , 
quippe qui illas nimium adamaret , Antonii, 
inquam, vitam, Sabbx*& Hilationis, ac ce* 
terorur* qui io cathohcx 4 Kclefix fandorum 
numerum funt aggregati , quorum, ut dixi, 
hiftorias magno cimo ardore volvebat, ex 
Quibus addifccbat, ut malorum ofor effer, 
ac principum familiaritates averfaretur, ora- Prindfo» 
nemque curiofitatem exofam haberet , ac . 

pro nihila faceret ea qux incantationes di- TIUn<1 *‘ 
cuntur , atque exorcifinos , quamvis neque 
hujufmodi libris caruerit , ob ingenii acri - 1 
moniam ac ftudii diligentiam. ' - 

3. Quum igitur non multo poftea ejus 
parentes e vita exceffiffcnt , atque apud fb- 
rorem ille educaretur , ac magna cum pie* 
tare inftituerctur ( & illa enim Dei aman- 
tiffima erat ) quamvis vitx jugum fubicrift 
Cuin ad xtatis florem perveniffet , nemo 
erat qui admonitionum freno illum repri* 
meret , ac juveniles impetus cohiberet , qui 
affidua dodrina ad meliora ilium dirigeret,’ 
nemo epilcopus, neque facerdotum , nullus 
dux, auc eorum aliquis quiiblicariam vitam 
degunt , rarum enim erat temporibus illis 
in ea regione monachorum genus, ut, ne 
dicam , fi qui eram , depravatos mores habe-. 

Non ii j 



Digitized by 


Google 


8gi VITA SANCTI NILI *j>» 

fcant. At diabolus quum praevideret quan» .A benedidiones impertierunt , St pro eo ad 


tam ille utilitatem hominibus effet alia tu- 
tus, quodque illi adverfarius atque hoftis 
acerrimus futurus erat , ex his qux prxccffc- 
tunt facile daemon ventura conjicit , quum 
haec, inquam, conjiceret, coepit ex*mulic- 
ribus quafdam quz matrimonio nondum 
«rant copulatae , ad juvenis pulchritudinem 
inflammare, necnonSc ad canendos pfalmos 
vocis concinnitatem , & ad omnium deni- 
que rerum dexteritatem , quam adolefcens 
in laqueum ille prz fc ferebat. Quapropter multiplices 
diaboi! uci- jiiorum laqueos non effugit, fed vclut cer- 
vus corde percuffus ab illarum una capitur , 
quz alias pulchritudine, Scnaturx excellen- 
tia anteibat, quamvis obfcuro genere effet 
' b. Nilus editas itaque cum illa rem habuit, atque 
filiam itbet. filiam cx.cafufcepit. Divina vero providen- 
da , qua omnia gubernantur , quum prxvi- 
deret maximam utilitatem , quam per illuni 
homines cfTent percepturi, quodque illo in- 
tercedente multi coelorum heredes futuri 
«rant, non permifit ut in vitz caeno is vo- 
, lutaretur > fed primhni illius menti adeo in- 
fixit mortis memoriam , ut affidue eam in 
animo haberet : fecit etiam ut poenas pec- 
catoribus paratas femper fecum meditaretur } 
permifit etiam ut maximo rigore ac febre 
vehementiffima correptus, morbo affligere- 
' tut , ut eo pado in diem mortem prz ocu- 
lis haberet. 

ln monade- 4. Quodam igitur die , nulli fuo confilio 
mm Ut rcci- communicato , adit quofdam qui illi pecu- 
niam deberent , ita dicens : Vineam pulcher- 
rimam inveni , ac neceffe habeo illam emere. 
Cumque ex illis cepiffet quantum dare po- 
tuerunt , reliquum prxtermittens , inde fe a- 
movit , morbo vehementer laborans. Cui ad 


Deum oraverunt. 

5. Non multo poftea litterx a totius re- Edidhm «e 
gionis przfidc ad monafterium perlatx fuht , 
quibus indicebatur , ne quis ilii rpanus in- 
ferret : quod fi quis id aufus fuerit , confc- 
ftim illi manus amputetur. Quibus litteris 
attoniti ii qui coenobiis przerant , confilium 
inierunt , ut illum alib mitterent , ubi hujuf- 
modi principum imperium non effet, atque 
ibi in monachorum numero aggregarent, 
ac feipfos principibus infenfos minime red- 
derent. At vide etiam hic angeli ac dxmo- 
" nis pugnam } hujus quidem (ludium erat, 
ut virum hunc a vitz tumultibus ac fludua- 
tionibus eriperet , & ad terrz promiffionem 
dirigeret, quz iis contingit quibus divina 
philofophia curx eft ; unde & Deo amicus 
evaderet non fecus quam alter Moyfes > dz- 
mon vero omnia tentabat , omnemque , ut 
aiunt, lapidem movebat, ut tanto bono im- 
pedimento effet, quod fruftra eft aggreffus» 

Neque enim omnia terrarum orbis imperia 
in unum locum congefla fatis efle potuif- 
fent , ut beatum Nilum ab animi propofito 
£ averterent. Atque illud primum hic divinus 
^ vir fibt propofuit monafterium petere, quod 
fandi Nazarii nomine appellabatur , atque 
ibi votum explere. Quod cum animadver- 
teret humani generis adverfarius, impedi- 
menta objicit quibus detineretur , quominus 
ad ulteriora procederet ; laqueos fcilicet re- 
rum humanarum , quibus irretitus refiede- 
retur. Ei Deo pfalmis atque hymnis laudes 
recitanti , atque ad littus exeunti , ut ad ma- 
ris aquam fpedaret, barbarus unus occurrit 
ex farmentis profiliens, ac veluti vipera olira 
divi Pauli manum momordit, ita illum «or- 


monafterium dux przibat monachus quidam ripuit atque ad fc rapiebat. Non multo poftea 

nomine Gregori|f : cumque ad fluvium ° ’ J ‘ 

quemdam perveniffet, atque illum ingreffus 
vellet pertranfire, tunc manifefte agnovit 
divinam opem illum comitantem , quz ad 
proprium minifterium iJlum dirigebat. Ete- 
nim cum in medio effet fluvio, morbo veluti 
gravi quodam pondere levatus eft, atque 
ita promto & alacri animo reliquum viz 
tranfegit. Quare lztus pfallebat : Viam man- 
dit orum tuorum cucurri , quum dilatafii cor 
meum. Quum acccffiffct Mercurii monafteria, 
vifis illis divinis viris , Johannem , iriquam , 


Sarracenorum multitudo irrupit, nigrorum- 
que Juhioputn deformes oculos atque fa- 
cies trahentium , quique prorfus dxmonibus 
fimiles erant} atque «x altero latere multi- 
tudo navium ad terram fubdudarum , quz 
navigationis tempus expedabant. Hzc cum 
vidiffet beatus Nilus , ac rem novam & in- 
fuetatn confiderans , non mente excidit , ne- 
que vultum mutavit, aut orationem ; fed 
tacite pedori manu admota, fandoque cru- 
cis fign® feipfum armans, audader aliquo- 
rum interrogationibus refpondit ; aliis autem 


magnum ilium ac celebrem Fantinum, atque E omnibus veluti quodam freno Dei providen 


angelicum Zachariam, rcliquofque qui opere 
& dodrina excellebant, illorum contempla- 
tionem & fandum habitum admiratus, la- 
crymarum plenus, divino quodam zelo eft 
affedus. Cumque illi fenilem mentem in ju- 
venili corpore confpexiffent, ac mores fla- 
biles , atque illius fuavitatem admirati quam 
in ledionibus recitandis prz fc ferebat , nec- 
non & ingenii acrimoniam, mentis oculo 
przviderent, Spiritus gratiam, quz in pofte- 
£iim in illo erat amplificanda, ilji plurimas 


tia detentis, atque ad dicendum retardan- 
tibus , folus is qui eum corripuerat , fecum 
loquebatur , quis effet \ unde aut quo ten- 
deret* Cumque omnia perferutatus , patriam, 
genus atque hominis propofitum cogno- 
viffet, hominis, inquam , vera omnia nun- 
tiantis : admiratur barbarus juventutis flo- 
rem , nondum enim rrigefimum ztatis an- 
num perfecerat*» itemque vcftium pulchri- 
tudinem , adhuc enim mundanis deliciis ute- 
batur : admiratus etiam in refpondendo pru- 


Digitized by 


-Google 


»93 VITA SANCTI NILI. «514 

dentiam s ad illum inquit , non opus erat A Anima mea Domine , tjr omnia fia intra mk 
tc talem exiftentem monachorum laboribus funt nomini functo ejus. Benedic anima mea 
tam tempeftive addicere; fed in fenedute, Domino , tjr noti vblivifci &mnes retributiones 
cum nullum malum per aetatem poteris per- ejus. 

ficecc, tunc, inquam, tale certamen fubire 7 . Interea cum jam itet quod fupetefat a fufapita* 
Praiens B. pofles. Minime, inquit prudens vir, non pia- perfeciflet -, atque ad fupradidam manfio- dav ; ul m °- 

jum. rcfp0n ' cet Deo nos invitos bonos efle, fed neque nem acceffiflct, obviam illi Venit juftorum m^ a eu ^' 

fenex poteft placere Deo, quemadmodum hoftis dzmon, equitis perlbnam indutus >'**«*«* «a* 

neque tibi remex infirmus, aut regi miles atque hic ad illum inquit. Quo tendis, cie* Mturw 
fegnis. Quare ergo nunc juvenis volo fer- ricc ? Num eo animo huc proficifceris , ut 
vire Deo , ut fenex ab illo glorificer. Haec monachus has in hoc ipfo loco ? Ut quid 

cum audiffet infidelis ille Agarenus , ac velut ita male deceptus es 1 Vere melius domi tuae 

reveritus viri virtutem, immo a fuperiore g fedens animam tuam fervare potuiffes , quam 
prudentia immutatus illum liberavit , often- ingrdfus medias inter has feras. Goepitque 

dens illi viam , nihil durum dicens aut fa- monachos reprehendere , infinita convitia 

ciens, fed illi bene prccans ad virtutem ad- infundens illorum vitae, avaros, inanis glo* 


hortatus eft. 

6. Poftquam igitur mutuo disjundi funt , 
Dei providentia in fuum miniftrum opem 
atque auxilium oftendit in medio ignis ca- 
mino, in mediifque leonibus , ferpentibus & 
fcorpionibus , atque ab omni humani hoftis 
potentia illatfum iervavit , ut & ipfe agnofee- 
rethumanz naturz imbecillitatem , cum vi- 
deret feipfum proprio auxilio dediturum. ( 
Tunc, inquam, tunc timor & tremor illum 
corripiunt , ac mortis timiditas in mentem 
venit. Cogitans enim ad qualium laqueo- 
rum multitudinem inciderat , neque pedes 
ad viam dirigere poterat > fed totus trepidans 
crebro refpicicbat poft fe, in horam expedans 
sarraceni dbs confueta czde obtruncari. Sarracc- 
pittas in b. nus autem Ut vidit illum neque, panem, nc- 
N,lum * que peram afferentem , nec vini folamen 
aliquod , capiens panes aridos ac nimium 
, delicatos accurrit poft illum , vocans nomine 
fratrem , atque ut expedaret admonens » 
quod majorem ei timorem injecit, vera effe 
quz fufpicatus fuerat exiftimans; quare ani- 
mam Salvatori noftro Jesu Christo com- 
mendans expedavit. Cum hunc vidiflet Sar- 
raccnus formidantem, acprz timore expal- 
lcfcentem velut mortuum , coepit vehemen- 
ter increpare , atque illi objicere animi im- 
becillitatem : Nos , inquiens , triftamur pro 
te, quod nihil fcilicet habeamus, quod tuo 
honore dignum fit , neque de nobis ipfis co- 
gites ea quz minime decent; accipe hzc 
’ exigua quz Deus elargitus eft , atque in pace 
tuum iter peragas. Acceptis igitur panibus 
homo Dei tamquam a Deo illi miffis , atque 
attonitus in tanta Dei benignitate atque ope , 
neque oculos in coelum erigere audebat, 
velut erubefeens ad Deum oculos intendere , 
in terram autem defixum afpcdum habens , 
multa cum animi dejedione , multifque cum 
lacrymis David voces emittebat. Quid re- 
tribuam tibi. Domine, pro omnibus quz 
in me contulifti beneficiis. Tu enim, Do- 
mine , fufcepifti me ex utero matqs mez , 
neque conclufifti me in manibus inimico- 
rum. Deinde pedusac latera fua verberans , 
ac quali animum percutiens, dicebat ; Benedic 


riz cupidos , ac ventri ac gulz deditos illos 
vocans ; & quod unus lebes coquinz illo* 
rum mei una cum equo hoc capax effet » 
adeoque ego & equus in medio ftare poflc- 
mus. Cum autem juftus vir illi rcfponfuruS 
effet, ac didurus : Tu quis es qui judicas 
ac culpas Dei fervos! Dignus enim eft mer- 
cenarius cibo fuo ; ille aures ut afpis obtu- 
rans , curfim abfccffic ab eo. Sandus autem 
ille fandz crucis figno lefe armans , ac 
Deum precans.ut illum tueretur atque fer* 
varet, ne umquam id committeret,. quod 
monachum aliquem judicaret ac condem- 
naret, alacri animo ad fandam illam man* 
fionem adiit, ac cum adoraffeteum qui ibi 
przerat, atque omnes fratres, atque illos 
hortatus ut dominum ; ab illis ut filius , aut 
ut frater diledus benigne acceptus eft. 

8. Cum autem illum vidiffent nimium joaioflaftc- 
ex itineris labore defeffum, benigne illum rioutfcta* 
exceperunt pifeibus, vino atque aliis mona* 
chorum cibariis quibus uti confueverunt. 

Ipfe autem animadvertens multa ex his quz 
ei apponebantur novitiis efle inutilia , neque 
fatis decentia eos qui juventutis vigore lafci- • 
viunt , atque Chrifti jugum fubire in animo 
habent , prztermiffis illis , pane & aqua tan- 
tum corporis ufum explebat, indignum e* 
tiam earum rerum participatione proptet 
immenfam Chrifti caritatem feipfum repu- 
tans. Ad hzc omne fuum propofitum om- 
niaque fua ipfius przfidi aperit, illum ob- 
fecrans , ut ita animatum monachorum ha* 
bitu indueret , adeo ut mon plures quadra* 

; ginta diebus in ea manfione commoratus fiti 
fed ex fui animi fententia ad fandos patres 
quibus initio adjundus fuerat , redierit ad- 
monitionibus ac fpiritualibus przceptis mu- 
nitus. At monachorum redor fifnulatque 
illum confecravit , alterius monafterii guber- 
nationem illi volebat committere. At is au- 
diens, adeo hzc zgre ferre vifus eft, ut ma- 
nibus ad Deum credis , adfirmarit ex illo 
tempore, fi quis patriarcham illum deligere 
vellet , nequaquam libenti atque zquo ani- 
mo , fe quamvis dignitatem acccptutum , fa* 
tis illi efle afleverans in aliorum monacho^ 


* 


Digitized by 


Google 


.1 


«9J VITA SANCTI NILI. 89A 

rum ordine fe Dcofcrvire, nec decere plus A genti, ac quamprimum zonam diffolvens 
faperc quam oportet faperc, fcd fapcre ad Audebat fcfc exuere, ut & tunicam illi da*: 

fobrictatem. Non folum autem haec non ret : Cape , inquiens , haec , frater , modo , 

admittebat , verum etiam & aliis quibufdam ne bona parte priveris, de me vero abjedo 
legibus fe coartabat, quibus veluti multa illius fervo Dominus providebit. Cum ille, 
fummatim comprehendentibus incumbens , viri magnanimitatem pcrfpexiflce, immen- 
reliquas omnes adiones laudabiles ample* famque caritatem atque efferventem zelum, 
debatur. Sunt autem hujufmodi , corpusln non permilit illum omhino exui , erubefeens 
caftitate & puritate fervare, ut oblationem nudum videre ; amidum autem folum ca-. 
dc donum oblatum Chrifto , atque ab ava- pieos, ac fibi imponens, Poenitens, inquit, 

ritia omnium malorum radice adeo abfti- credo Domino noftrojisu Christo, & fpero 

nere, ut ne unum quidem obolum poflide* in fandas tuas orationes, quod ob recorda- 
ret : ac neque redorem aliquem aut mona- tionem hujus amidus Audebo & ego Deo 

chum a mona Aerio ejicere , ut in illorum lo- placere , ac certamen fubire pro meae anifnar 

cum ipfe fufficerctur. Cum has regulas, fumto ® falute ; quibus didis , difceffit attonitus at* 

xvangelico habitu , Abi circumfcripfiflet , que hominis virtutem admirans. 

inultas ac maximas tentationes fubiit. Pugna io. At fandus Nilus cum petiiflet a mo- Apoftoiicam 
enim adverfus eos qui reAAunt femper effc naAcrii cellario unius pecudis pellem , hanc & prophetica 
folet , juxta id quod didum , In via hac qua manibus conficiens , ac benedidionibus va* ,nmatut * 
ambulabam ahfconderunt laqueum mihi. At di- riam exornans fuis humeris impofuit, fecum - 

vina ope communitus, ac propria alacri- cogitans eum qui dixit, Circuierunt in me- 
to. te concertans , haec ufque ad extremum lotis & pellibus caprinis. Propofitum autem 

Vitae fpiritum immobiliter fervavit. Cum igi- hoc unum illi erat vitam apollolicam & zc- 

tur quadraginta dies in fandi ac magni mar- lum propheticum in animi promptitudinem 

tyris Nazarii monaAerio permaneret, ubi & fufeipere, atque ad illos affiduc afpiciens, 

fandum habitum fe induit , per totos hos ex illis formabat interiorem atque exterio- 

dies neque panem, neque vinum guAavit, rem hominem, caput inopertum habebat, 

neque aliud ex his quar igni conficiuntur ; ^ juxta apoAoli praeceptum , una verp tunica 
fed vivebat arborum Audibus , & oleribus ^ omne tempus induebatur , evangelicum di- 
contenrus. Multum autem illi hoc ad male dum fequens , pedefque nudos gerens , prop- 

patiendum fuit homini a deliciola vita rc-: terea quod ita a propheta funt cum admi- 

pente ad auAeram hanc vivendi formam ratione hujufmodi pedes approbati : quam* 

Qoii ii» tranflato. Neque enim defidia abftinentix vis ab hujufmodi laboribus atque afihdioni- 

agebat. pondus levabat , aut multo fomno otium bus extremx fcnedutis infirmitas atque im- 

tranfigebat : fed totum diem in pulchre feri- becillitas illum amovit , tamen ab animi 

bendo conterebat,* ut monaAerio manuum virtutibus ne ipfa quidem mors abAerruit, 

' fuarum monumentum relinqueret , neque quominus in illis primas principatum habe- 

quod otiofus panem manducaret condem- ret, neque illius memoriam futuri xvidele- 

netur. Nodem autem in oratione, pfalmis bit oblivio, fiquidem juxta ApoAolum ma- 
di genibus fledendis ducebat, tribus certa- nent haec tria, fpes, fides, & caritas. At in- 

. minibus fibi propofitis Trinitate munito , terea ad ea qux coepimus redeamus. 

duplici continentia , corporis labore & affli- d 1 1 . Erat regulus quidam , quem comitem 
. dione, cum vigiliis perada. At ne quis exi- vocant in regionibus illis , durus ac nimium 
Aimet initia certaminum.hujufmodi extitilfe, inhumanus , nullam fux faiutis rationem ha- 

fines autem minus feliciter perados : fed bens : utens autem tyrannide arque arrogan- 
quemadmodum principium approbatum , ita tia , fervituti fubjccit innocentem animam 
& poAremum Deo fuit acceptum. Manifc- cujiifdam , qui ad illud monafierium , ubi 
Aum autem hoc erit Dei gratia adjuvante, beatus Nilus verfabatur , pertinebat. Quo- 
& oratione progrediente. dam igitur die cum ille tyrannus irruiAct in 

Amicor itam Qpodam die adiit illum cx familiaribus monaAerium ad explendum proprium ven* 
monadicam veteribus quidam, qui cum laudaflct eum, trem, neque enim obanimx utilitatem. Cum 

perftudet. q Uem cr g a Deum bonum animum prx fe effet difccffurus , prxfedus nihil aufus eA ca 

tulit dum in mundo vitam degeret, & rur- £ de re dicere, veritus arrogantiam atque U- 
fus in monaAica converfatione ; cumque lius impudentiam , advocavit 8. Nilum , ia 

beatum illum praedicaret, propterea quod quo admirabilis loquendi libertas inerat , at- 

bonam partem elegit qux non auferetur ab que illum adhortatur , ut terribilem illum 

eo. At is : Si bonum , inquit , eA, 6 frater, principem aggreflus, animx quam injufte 

quod laudas , quare & tu non xmularis > occupaverat , liberationem impetraret. Qui 

' Propterea quod , inquit , non exiAit mihi velut a Deo juflus , atque indubitata fide ar- 

. amidus , neque lana confeda tunica. Statim matus, adiit temerarium illum , & opere , Sc 

autem furgens fandus vir, demto fibi quem verbis, fpiritualibus admonitionibus utens, 

gerebat amidu, novum ac maxime deleda- quemadmodum a prxfedo audierat , admo- 

bhem ei dat cxcufationes importunas fin- nens ut de propofita re cujus gratia venerat.. 

Hoc 


Digitized by 



I 

i 


897 VITA SANCTI NILI. 898 

Hoc autem nimium contradicente, atque A gentemgratiam in fan&oPhantino,nihil aliud 
petitionem renuente , quod neque fi angelus exiftimabant hos effe , nifi Petrum & Paulum, 
e coelo defeenderet , neque alicui homini quorum vitam ac fervorem imitabantur. 

©ffet obtemperaturus, ut ejufmodi animam 1 3. Quidam vero ex fratribus proficifcen- 
cripcret ; beatus Nilus mortis ftimuium in- tes ad adorationem magni patris Johannis , 

jecit , confiderans mortis recorda tionen? ido- coeperunt laudare B. Nilum ad utilitatis ma- 
neam effe, ut & lapideam animam move- gnum argumentum atque*occafionem in rc- 

ret. At hic neque ita flc&ebatur , duritie giones illas a Deo miffum , adjicientes & illud, 

tanta detentus , ut nihil fentiret : fcd arro- quod neque panem neque vinum participat , 

» ganter refpondit , inquiens : Abi , fenex , de- exercitationis genus maxime fublime geftans. 

» ccm anni adhuc fuperfunt .vita» meat, intra Juffit igirur illis pater ille, ut hunc ad illum B r Nii tbc- 

* odio annos animi mei cupiditates explebo, mitterent i quo adveniente atque cum gau- d,euUiU 

* atque inimicos meos mihi fubjiciam , ut ego dio fufeepto , jubet magnus pater Johanncs 

»volo; duobus autem poftremis annis poeni- g dari ipfi poculum vini maximum, volens 
» tendam agam, & me Deus ut meretricem eognofcere an fecundum Deum effet illius 


latronem ampleSetur. Tunc beatus Nilus 
j^nuT' 1 a ^ an ^° Spiritu afHatus refpondet , inquiens : 
» Attende tibi ipfi humilis homo , quos enim 
» fperas decem annos vivere , atque animi tui 
» appetitiones implere , decem dies (oli funt. 

» Noli igirur errare in fomniis & vaticiniis te 
„ ipfum decipiens. Cum hstc auda&cr dixiffet , 
atque ad monafterium reverfus celerrimum 
tyranni illius interitum praefe&o nuntiavit. 
At arrogans ille vir rigore ac febre repente 
correptus jacuit ufque ad nonum diem im- 
medicabili morbo detentus, ac decimo die ( 
commota in illum feditionc ab iis qui op- 
pidum habitabant, cumque omnes ita fen- 
tirent ut ille interficiatur, ipfehxc audiens 
aJb ea quam adulterabatur furia , apprehen- 
dit temere cnfem, atque omnes fuos difperfit 
apparens folus. Timore autem magis de- 
tentus, ac fuga fibi falutem volens compa- 
rare , a fuis impeditus , & curru decidens a 
vita excellit, atque ita ab his quos farpe in- 
juria affecerat, capite obtruncatus fuit , atque 
canibus in cibum appofitus eft, & perfe&a 
fuit prxdi&io S. Nili , neque intra aut infra 
illos dies quos prxdixit, fed decimo. 
ReTcrtiturad I2 - Poft autcm hos dies rediit B. Nilus • 
Mercurii pater nofter , Spiritu-fan&o ac fide plenus, 
monaftenu. a( j p an £ os p a tres qui in Mercurio habita- 
bant, folet enim fimile fimili fuo gaudere, 
atque otrihes illum videntes apoftolica vita , 
zelo , habitu atque exercitatione prxditum , 
admixtamque habentem humilitatem cum 
pudore fronti prxfidente , exultaverunt at- • 
que exhilarati funt , ac Deo gloriam in illius 
ficto tribuerunt. Ipfe autem omnes adora- 
bat , atque ut angelos Dei glorificabat ; prx- 
cipue autem affc&ione atque caritate maxi- 
ma venerandum patrem Phantinum profe- 
quebatur, atque ille viciffim eam benevo- 
lentiam aut majorem in hunc prae fe ferebat. 
DixifTes Petri & Johannis , aut Bafilii & Gre- 
gorii amicitiam iliorum infeparabilem be- 
nevolentiam effe. Cum enim farpe illi con- 
fiderent/atque feripturas legerent, omnes 
fratres ad illos conveniebant , optantes au- 
dire fermonem utilitatis ab illorum ore,at- 
-v que audientes fermonem lepidum ab ore 
beati patris Nili : confiderantes autem fui- 
Fet. Script. & Mon. ampl. Collctt. Tom. VI, 


converfatio. Sumto autem poculo , B. Nilus 
benedi&ione petita , libenter ipfum to- 
'tum ebibit ad extremum ufque , neque dam- 
num quod e vino fit repente abhorrens, 
neque proprium judicium illius patris difere- 
tioni praefereris , fed fe&ionem voluntatis ra- 
tionalis aut irrationalis^ ut falutis maximum 
argumentum reliquis anteponens. Tunc ma- 
gnus ille admiratus lccum viri fapientiara 
atque ©bedientiam in omnibus hypocrifcos 
fimulatione carentem ( tentavit enim illum 
& in aliis, immo docuit ut pater verum fi- 
lium ) ad praefentes dixit : Nonne dixerunt ■ 
patres quod abbas Nilus non guftabit vinum? 

Ut videtur , alia vident homines , alia dicunt. 

Statim igitur furgens Nilus pcenitentiarh MimB.NiU 
agens , inquit : Concede mihi , honorande hunuiit4S * 
pater , quod numquam feci aliquid boni co- 
ram Deo, tamen continentia, pater, ut tu 
redtius nofti , expedit omnibus in omnibus , 
fenibus quidem , ut juvenibus exemplum prae- 
beant; nobis autem adolefcentioribus atque 
novitiis, ne flammx carnis majorem fugge- 
ramus matetiam , neve feram agreftiorem 
ac magis infuperabilcm reddamus. Verum- 
tamen veneranda: tuae manus fan&iflimam 
benedictionem fuifle affecutum , five per vini 
poculum , five per panis fradtionem , tanti 
eft ut cum patriarcharum gratia conferri 
atque aequari poffit. His auditis magnas Jo- 
hannes fubridens, vultu & fpiritu cxultans, 
multo plures benedidtiones illi adjecit, at- 
qae orationibus eum locupletavit , atque ad- 
monuit ut modefte fe exerceret , ne forte 
in morbum incidens , aut fenio depreffus , 
tunc ncceffario cogendus fit inquirere , quae 
habitui aut monachorum profeffioni non 
conveniunt. Atque ita quidem eo tempore 
illum apud fe detinuit , illius fuaviffima le- 
dtione maxime delegatus, ac fenfuum refta 
explicatione , ac divinarum feripturarum in- 
terpretatione. .Magnfcs enim ille Johannes 
affidue divi Gregorii theologi orationi plu- 
rimum ftudii infumebat, adeo ut multa pe- 
ritia quam ex illarum lectione fibi compa- 
raverat , alter apud omnes theologus habe- 
retur.^ 

1 4. Quod»m autem die dum legeret eum-. 

Ooo 


Digitized by 


Google 


1 


*$> 9 VITA SANCTI NILI. 900 

dem librum B. pater Nilus, ac (euex vellet A oftendens omnia ei aperuit » at fenex ri- 
«nodare unum ex dogmatibus a theologo denti vultu, manu apprchcnfa, dixit : Viri- «« 

Oregorio elaboratis , fenis interpretatio Nilo liter age , fili , & confortetur cor tuum , ac « 

haud fatisfecit, quippe quae a magiftri vero tentationes daemonum fuftine, ut Sc tu illos « 

fcnfu aberraret» Cumque velict alibi eam- expugnans , multorum animas in ztate tua « 

dem fententiam apud eurndem au&orem corrobores , lumen & fal in mundo erranti- « 

clarius didam proferre , atque dogmatis re- bus oftcnfus. Atqui ego novi ingenii acri- « 

ditudinem cujufmodi eflfet patefacere , ve- moniam a Deo tibi conccflam atque oratio- « 

hementer a Johannc increpatus cft , quafi nis leporem , atque intellexi te rede fandi « 

non diceret illi adhuc juveni imperito , Sc mentem excipere > fed veritus ne in przfum- « 

in vitae perturbationibus verfanti hujufmodi tionis przcipitium incidas , quod faepe eve- « 

fecreta perferutari. At is aqdiens nullo pa- nit iis , qui ut tu , in curfu nimium veloces * 

do turbatus cft , neque paulum a fide & funt, melius judicavi ex tua triftitia me ex- « 

caritate qua illum perfequebatur dimotus B hilarari, ut apoftolus docet, quam Sandum- * 

cft > fed ita illius convitia fufeepit , ut fidens Spiritum cOntriftari, te ob przfumtionem , « 

aquz vas plenum 5 etenim ilium ut Johan- Sc mentis fuperbiam lapfo. His & multo plu- “ 

nem-Baptiftam obfervabat , fzpe autem ita ribus didis , orans atque benedicens ilium a 


locum ubi ejus pedes fteterant , ofculabatur, 
ut in ecciefia fandum altaris gradum. Vef- 
jpera autem adventante , cum is cellam adiif- 
fet quietis gratia, fubiit illum cogitatio qua 
vehementer perturbari videbatur , an vere B. 
Johannesilium arguerit, quod thelogi fenfum 
male perceperit, nc forte hxrefis ejus inter- 
pretatio reputata fit ; an id fecerit, ut ejus 
arrogantiam ac mentis fuperbiam reprime- 
ret, quz cogitans paulum dormitavit. At is 
qui omnium juftorum obfervat deprava- 
tiones divinorum grefluum, nc fupplanten- 
tur aut furdm in laqueos incidant, volens 
& beatum hunc confolari , apparet illi per 
quietem habitu & figura duorum prefbyre- 
» rorum magnodim , ita dicentium : Nos fu- 
n mus Petrus & Paulus , videntes autem te 
» triftem de divinis dogmatibus , venimus ut 
» te doceremus omnem veritatem. Dixerunt 
. autem illi & fenfus theologi intelledionem, 
quantum Dominico voto placebat, & ab- 
cefferunt. At is ad fe rediens , neque enim 
dormiebat , gloriabatur autem in eo quod 
opportune apparuerat, Sc verba in ore ha- 
bebat , mentem vero verborum non per- 
ferutabatur , atque hzc per totum matuti- 
num tempus : circa vero diluculum filentium 
profundum agens , cum revelationis profun- 
ditatem eflet perferutaturus, invenit id quod 
mei exiftimabat abfinthio amarius , atque 
occultam theologiam manifefte hzrefim exi- 
ftere graviffimam. Tunc ingenio acri praedi- 
tus vir ille , velox ad dignofeendum purum 
ab impuro , ac fincerum a falfo , perdifeens 
maximum omni ex parte dolum intelligibi- 
Jium hoftium , atque inopinatam verfutiam 
illorum , accurrit ad fervatoris crucifixionem, 
atque abje&o Sc humili corde humi ftratus , 
petiit ut a mente & cordis penetralibus pro- 
phani fenfus infcriptio*aboleretur , quod re- 
pente eft afiecutus. Cum enim e loco illo 
furrexiflet, ex ilia hora nullo pa&o poterat 
memoriter pronuntiare, neque principium 
neque finem fententiae illius, cui pertinaciter 
primum inhzrebat. Adiit autem & ad ma- 
gnum artificem Johanncm, ac poenitentiam 


fc dimifit. At fandus pater Nilus fatis ac fa- 
tis proficiens atque crefccns in Dei contem- 
plationibus, atque afcenfionibus & deificatio- 
nibus omnium virtutum matrem amplexus eft 
quietem,ingentes divitias ex hac potens lucri- 
facere atque infinitam fapientiam, atque illud 
imponens aliis patribus, propterea quod omnia 
illius confilio ac precibus operabantur , quod- 
que is volebat ratum apud omnes habitum eft. 

1 5 . Spelunca eft non longe a monafteriis in Speloso 
in fublimitate precipitii impofita , habens in habiut * 
fe & aram Michaeli * exercitus Angelorum 
principi cognominem , locum quieti aptiffi- 
mum iis qui non alieni a quiete funt. Hoc 
in antro fortis vir ille , Helix zelo fumto > , 
atque Helizei tolerantia , atque omnium fan- 
dorum patientia , afeendit habitaturus pluri- 
mo cum gaudio ac promtitudine : ubi foli- 
tarie degens , ac Deum fufeipiens, immo 
vero illi affiftcns , atque invifibilem ut vifi- 
biiem profpiciens, multa ac maxima certa- 
mina confecerunt , virtutes xmulatus,ita 

horum praemia affequi ftudebat, quz nemo 
poterit aut fermone proferre, aut litteris man- 
dare : propterea in occulto fa&a funt, atque 
ei foli nota , qui omnia occulta fcit , nifi quis 
hzc a fine velit conjicere, id cft a gloria Sc 
remuneratione , quam a Deo Part-c eft afle- , 
cutus. Pater enirh, inquit, tuus qui videt 
in abfeondito reddet tibi in aperto , atqui 
Eos qui glorificant me , glorificabo. Ecquif- 
nam hac tcmpeftate tanta gloria atque ho- ■ 
nore affe&us eft, ut beatus hic, non folum 
a fidelibus regibus, & principibus, patriar- 
chis fimul atque facerdotum principibus ejuf- 
demac diverfarum linguarum; verum etiam 
& ab infidelibus, tyrannis, inquam, carna- 
lium ac terrenorum dominis , qui vel ejus 
nomini honorem exhibebant, quoniam il- 
lum de facie non noverant. Omnia autem 
hzc funt argumenta ferventis viri caritatis 
in Deum , atque humilitatis ad fublimia per- 
ducentis , multorumque jejuniorum , vigilia- 
rum ac poenitentiarum , infinitarumque af- 
fli&ionum , necnon Sc ardentium tentatio- 
num , ac bellorum vifibiiium Sc invifibilium. 




I 9 oi VITA S A N 

1 £f. malit;*, corporaliumque xgrotationum a * militia: A 

fpiritibus valide illi indudarum , eo quod 
illum viderent magno cum Audio eo pro- 
perare , unde ipfi cecideruht. 

16. Quoniam autem ex multis redc fa- 
llis illius , pauca quaedam recenfere in ani- 
mo habemus, quaecumque nobis, quos fu* 
pra noftrum meritum ex animo amababae, 
a mendacio abhorrens illius lingua narravit, 
ut nos admeliora promtiores redderet , pa- 
lar (Irarum aut digladiatoriae artis magiftros 
imitatus , hxc litteris mandemus in eorum 
gratiam , qui ex omnibus his utilitatem per- 
cipere voluerint , non miracula maxima aut B 
res prodigiofe geftas demonftrantes, quibus 
infantium hominum ,' aut infidelium aures 
obftupefcunt ; fcd labores immenfos , atque 
afflidioncs.quibus apoftolum gloriatum fuiffe 
novimus » nihilominus & hxc imperitis firpe 

( incredibilia videntur , his autem qui vel pau- 
lum experti funt, zelum ingignent ac me- 
moria excitamentum. Ille carnis angelus 
• fubjecit quidem animam & fpiritum legi 
fpiritus , nihil prorfus permittens mentem 
cogitare ex his qux inferiora funt, atque hu- 
mi repunt 5 fcd ad perferutandam divinam C 
legem illum excitabat, atque ad perficienda 
divina mandata ex animo adhortabatur. Sub- 
jecit etiam carnem fpiritui , plurimum illam 
inftituens atque inftruens, ac vehementer in 
fervitutem redigens, ut obtemperans illi effet, 
neque fpiritus ac rationis freno repugnaret. 

Per plure* Docuit enim illam , ut per duos dies , aut tres, . 
fbftiueu 60 aut q uin( l uc “bi patiens foret, prxfertim cum 
femper mhjf} nutrimenti fumeret , quam 
opus effet, ac quidvis comedebar, neque iis 
qux appetebat libenter fruebatur, abftinc- 
batque vino atque omnibus eduliis qux igni ^ 
conficiuntur s flagellabat etiam ipfam vigi- 
liis , & p (almorum cantu, dumque per to- 
tam nodem partim flaret , partim genibus 
flexis Deo fupplicaret. Quoniam vero eft & 
in bonis dxmonum verfutia , qux imperitis 
fuggerit , ut ultra modum exercitationem pro- 
tendant , omnia ille modo ac menfura ope- 
rabatur , ut fl quid deeffet ex iis qux fibi 
peragenda propofuerat, pigritix oftendatur 
effequod deerat, atque ut debitam a feipfo 
confuetudinem exigeret } fi quid autem abun- 
dantius folito cogitatio illi fuggerebat , dx- ® 
monum hoc effe opus , atque omnino fibi 
fugiendum dolum animadvertebat. 

Labori ac 17 Unde a matutina hora ad tertiam ufi 
contempla- c ve i oc i tcr pulchre litteras exarabat , tenui 
ac denlo utens calamo Cingulis diebus qua- 
ternarium perficiens , ita adimplens prxee- 
ptum quod operandum effe imperat. Spiritus 
vero gratiam una cum apoftolis fufeipiens, 
ufquead fextam cruci a ffiftebat Domini cum 
' Maria & Johanne , pfalterium recinens, ac 
mille genuum flexiones faciens, fervato & 
hic mandato , quod femper orandum effe 
prxeipit. A fexta autem hora ulque ad no- 
Fet. Script. & Mon. ampl. Colle ft. Tom. FI. 


C T I N I L I. >2 

nam fedebat legens, ac perfcrutans legem 
Domini ac poemata fandorum patrum ac 
doliorum. Hoc enim divinus apoflolus feri- 
biti Attende , inquiens, leUioni. Nonam au- 
tem horam perficiens , ac veluti thuris va- 
porationem ad Deum mittens vefpertinum 
hymnum , exibat foras deambulans ac deli- 
cians , ac paulum fenfum recreans , jam diei 
prolixo labore defeffum , in ore habens apo- 
ftoli diHum,quod Invijibilu Dei a crenturn 
mundi per en qun fattn funt. intellcita confpi- 
ciuntur , atque illudi Ab operibus opificem 
comprehendentes. Multas etiam orationes 
atque dida Theologi ac reliquorum dolio- 
rum in pedore geftabat, femper in his men- 
tem occupatam habens , nullum ofeirantix 
locum exhibens , fimul atque difciplina in- 
genium exacuens. 

1 g . Cum fol occidiffet , accedens ad men- c j rt 
fam illam. Lapis autem hic erat maximus , cibus. # 
ac patella in ijla teftx fragmentum , parti- 
cipabat grato animo cibum , qualem ille fo- 
lebat i interdum quidem panem folum > & 
aquam in menfura , interdum vero legumi- 
na coda , quandoque vero arborum frudi- 
bus folum contentus erat, folifque Audebat 
flrenuus ille interdum flui filiquis qux ultro 
innafeuntur, myricis, inquam, &comariis» 
atque hujufmodi pomis, fed quod non ad- 
mittebat ad hxc prxfedus vere effedum ut 
utris in pruina , rediit rurfus ad panis ufum. 

Quid multis opus efl, tot vivendi formas 
percurrit , quot a fingulis prifeorum patrum 
perfedas effe legit. Quadraginta quidem dies 
non ita jejunus permanfit, ut nihil guftarir» 
fufpicans in laudibus hominum invidiam , 
ac fuperbix dejiciens graviflimum cornu s 
ter viginti pertranfiit , bis in ipfis guftans 
folum a muliere pia nutritus ; atque hoc cum 
perdidiciffet perfedum fuiffe a pradica Thco- 
doreti hifioria. Quare & experientia illud 
comprobans, invenit vera effe qux feripta 
legerat. Pertranfiit unum annum , mcnfe 
minus, nullo prorfus liquido obfoniodegu- 
ftato : at vefperi aridum panem pofl (olis 
occafum comedens, duo negotians magna 
ex his , ea ipfa re e quatuor virtutibus fibi 
augens temperantiam } etenim fibi placebat 
etiam naturali defluxu corpus liberare, quod 
& fandorum plurimi appetiverunt : multum 
autem confert hujufmodi Operi aqux penu- 
ria, ut fandorum quidam dixit , ac repri- 
mere cogitationis nugacitatem , dubitantis > 
ac non credentis ea qux admirabiliter, at- 
que magnifice a fandis patribus effeda effe 
recenfentur. Omnino enim omnes audivimus 
cum, qui in miniflerio furni tres annos tran- 
fegit , neque umquam bibit atque ea in re 
perfedum. Quod cogitans beatus hic ne forte 
omnimodus pulmonis defedus periculum 
non mediocre illi afferret , ab opero deftitit : v 
neque enim fitis illum offendebat , fed ufque 
ad odavum diem, folumque ex affedione 

O 0 o i j 


Digitized by 


Google 


903* VITA S A N C TI. NILI. 904 

doquebatur cli&um illud : Agglatihata eft fa- A 21. Increpationes vero, convicia, concu- Tenuti<**l- 


-i liment 0 anima, mea , vivifica me fecundum 
verbum /««w.poftea vero Exfufcitafi fpiritum 
meum , .& conflatione ajfeftus vixi. Confir- 
mat -autem didum , quod eft : Siti fitim me- 
detur $ fames vero famem nonreprimit. San- 
dam autem quadragefimam tranfcgit totam 
nihil aliud fumens , nifi folam remuneratio- 
nem , atque id propterea quod per Ungulos 
dies petierit panem quotidianum ; tamen Sc 
hos dies fxpc fine potu perfecit. 

'Nodem pene 19. Quilibet igitur dies ilii in ftudio erat, 
inComnemin^e rC g U ia$ prxvaricaretur , nodem edam in 

TccitanJis , a n ~ . ' ' 


melias ac probra quae ipfemet fibi ipfi ok-k|V c r x c a '^ 
jiciebat,uthoftem denique feipfum cavens, ree. r ' 
infidias quoque bella ac dxmonum invafio- 
nes per cogitationes & manifcftas vifiones 
oblatas , corporeos etiam labores cx difficil- 
limis morbis eontrados vix ipfemet qui hxc 
paflus eft, poflet ordine recenfcre, Saepe op- 
pugnatus valde eft ac rentatus , ut feceflum 
derelinquens inccenobia defccnderct , quod 
eo animo daemon faciebat, ut maledici ut 
fugacem ac timidum redarguerent. Quum 
igitur in multam ncceffitatem atque angu- 


pfaftnis trau- 
%»• 


eodem ftudio atque opere tranfigebat, una ® ftias ab inimicis humani generis redigeba 


hora (omni 4 ebitum explebat, neque enim 
habebat quid confumeret digeftio : quod 
autem e node fupererat, ad pfalterii reci- 
tationem infumebat, ac quinquaginta ge- 
nuum flexionum menfuram, quae eft node 
nicdia & matutinis hymnis peragebat. Saepe 
enim cum fua ipfius cogitatione pugnabat 
dicens : Qui in coenobio verfantur, dies qui- 
dem in laboribus tolerandis tranfigunt quo- 
tidie jejunantes , node vero vigilant hymnis 
incumbentes ac ledioni , pfallentes tot ac 
tot , atque eleemofynis, & hofpitalitates plu- 


tur , adeo enim illum tumidum reddebant 
ob cogitationum vim , ut fpclunca illum non 
caperet. Tollens igitur afperum indumen- 
tum quod ex alio anno fupererat, ligno im- 
ponens, neque enim virgam habebat in hu- 
mero , & defccndens ufque ad viae dimidium 
ubi arbor fublimis flabat, quali arbor illa 
eflfet beatus Phantinus, aut alius quifpiam 
fandorum patrum, ita fibi perfuadebat. Poftca. 
poenitentiam agens ante arborem illam fla- 
bat , ut interrogatus a patre , & reddens ad- 
ventus fui rationem , ac rurfus conviciis affe- 


» rimas operantur. In nobis autem in hacap- C dus atque ab illo irrifus , ac fratribus obji- 


» parenti quiete deftdcntibus nifi abundaverit 
«-juftitia, & divinus labor, vana erit fides 
«tioftra , & mores indecentes. 

Vcftis ejo* zo - ^ rat autem ejus indumentum faccus 
facem e ca e caprarum .velleribus contextus , lingulis 
ferTbos con- ann ‘ s unus, zona autem erat funiculus non- 
wxtus. nifi femd in anno folutus. Quapropter & 
multitudine pedunculorum vexatus tolera- 
bat , nec fe excuticns , neque paululum mo- 
vens in illorum laceratione. Ramus etiam 
inerat in fronte fpeluncx, ubi formicarum 


cientibus , En tibi eremita. His modis & co- 
gitationibus inexpugnabilibus hoftes deji- 
ciens redibat ad antrum , ut in aliquem car- 
cerem, tolerans ac fecum reputans, Bonum 
eft mihi magis mori, quam gloriam meam 
ut aliquis evacuet. Sxpc ilii oranti ac pfal- 
lenti cogitationes dicebant , Afpice in ara , 
fortalfe aut angelum autflam^m ignis, aut 
Sandum Spiritum afpicies circa ipfam , ut 
multi viderunt. Ipfe autem claudens ocu- 
los, tantum feipfum affligebat poenitentia- 


examen inhabitabat, in quem ramum de- n rum multitudine, ut ejus fudor veluti aqua 

• a r _ *ti__ l _ vt 'i _ _l_ _ . 't A-r • _ J • A * 1 1 r* . >tf 


jedus faccus ille a beato Nilo, ab omnibus 
Vermibus purgabatur. Ita enim vocandi funt 
pedunculi illi tempore exafperati , a quibus 
formicx poenas exigebant, quare juftum il- 
lum infe flabant. Cubile illi non erat, neque 
fcabelium , non arca aut loculi , non mar- 
fupiuna neque pera , fed neque atramenti vas 
quum deferibendis libris vacaret , ceram au- 
tem cum in ligno impegerit , ita tamen mul- 
tos libros exfcripfit. Hxc a me collcda funt, 
exigua quidem fi cum aliis adionibus illius 
majoribus conferantur, at aliis admodum 
magna , non ut cx iis aliqua illi accefllo fiat , ^ 
fed ut videamus quantum in virtutibus pro- 
fecit, &, quem ad finem bona initia perduxit. 
Virtutes , inquam , paupertatem , omnium 
serum inopiam , continentiam , vigilias , ora- 
tiones, feceflum , caftitatem , humilitatem , 

& reliqua > ex quibus imago & fimilitudo 
Dei comparatur, lacrymarum autem arden- 
tium effuiiones atque amaros gemitus, pe- 
dorifqu&percuffioncs, frontis etiam ad ter- 
ram collifiones , quis cogitare ac pro digni- 
tate dicere poflet ? 


in terram diftillarit. Subjecit autem illi pra- 
vus daemon & acutiffimam carnis inflamma- 
tionem , ipfe autem fpinarum attritione , at- 
que urticarum aggreftium fiiftigatione dolo- 
ye dolorem extinguebat. Quandoque fedenti 
ob longas vigilias , ac paulum ex labore re- 
creanti aftiterunt ipfi duo daemones, alium 
quemdam medium tenentes , cujus veluti 
latera aperientes , atque onlnia ejus inteftina 
extrahentes in terram projecerunt. At hic 
curfim furgens, & ob naufeam evomens ama- 
rilfimam bilim , in pofterum fe corroboravit. 

22. Aliquando Romam profedus oratio- Rom*tenr*. 
nis caufa & quorumdam librorum invefti- tusad obro- 
gatione , vidit in templo apoftoli Petri ihg '” coatli ' 
tranfitu mulierem Alemannam , corpore 
fublimi ac magno. Hujus formam reprxfen- 
tantes verfuti, oftendebant fando illi ^fal- 
lenti, legenti, ac feribenti, ac quidvis aliud 
Facienti. Cumque hoc bellum invalefeeret, 
cumque nihil haberet quod inimicis oppo- 
neret , ad Deum confugit , ipfi propriam im- 
becillitatem nuntians , ac feipfum projiciens 
ante propitiatorium in contrito atque humili 


Digitized by 


9 o s VITA SANCTI NILI. po g 

corde ad Salvatorem ita dicebat : DOminc > A propkiatorium, & ego nutfcprirbco tibi tria 


tu fcis quod infirmus fum , mifercre mei , & 
adjuva me, atque eripe a bello impurorum 
daemonum , quod reliquum vitae meae apud 
me deploratum cft. Haec cum dixiffct humi 
proftratus , ac paulum dormitans, videt ante 
fe flantem pretiofam crucem , atque in ipfa 
fufpenfum viventem Dominum noftrum > 
atque in medio ipforum fufpenfam papyrum 
puram ac tenuiffimam , ac 'clamans cum ti- 
more multo , ait ad illum : Mifererc mei , 
Domine , atque benedicas mihi fervo tuo. 
Tunc Salvator dexteram manum e clavis ex- 


rmmifmata. -At hic volens experiri unde illi 
facultas erat, ne obolum quidem habenri, 
tria numifmata ptomifla folverc > propria 
manu rem juffam perfecit , atque in propi- 
tiatoriutnimpofuit. Tunc aflumens illum pa- 
ter dcfccndit ad Caftcllii coenobium , atque 
illinc mutuatus tria numifmata , dedit cum 
caritate fratri illi , qui fufeeptis nummi* te-, 
ccffit , atque omnia qu* B. Nilus praedixe- 
rat exeeutus «b, ut voluit , ac paulo poft 
obiit. At fandus pater nofter Nilus reverfus 
in fpeluncam fedens in patientia & tolerantia 


trahens, ter illi benedidionem elargitus cft , B multa , intra paucos dies tria pfalteria dc- 


atque divina vifio finem habuit , fimulquc 
& beljum pmne atque carnis tentatio. dif- 
ceffit, quodque minime potuerunt perficere 
multae inediae , fitis atque vigiliae , potuit per- 
ficere humilitas & propriae imbecillitatis co- 
gnitio. 

Socium srgre 1 3 . Cum Vero fandus hic remiffus atque 
•amittit, ju fpiritali laetitia permaneret, adiit illum 
2 -rcriori* quidam frater, obfecrans ut pateretur illum 
impatientem fecum permanere , fortafle enim per ipfum 
perikadct. rC falvabitur : vix autem affecutus quod opta- 
bat, ad fandum ait : Pater, tria numifmata 
habeo , quid vis faciam de illis! Abi , inquit 
is , da haec pauperibus , & tollens pafterium 
tuum, fequere mandata Salvatoris. Statim 
nutem ifta fecit, ac non longo tempore to- 
lerans cum fando patre , atque ab illo cdifc 
cens rede deferibendi difficilem artem, triftis 
ob exiguum vidum atque duriffimam exer- 
citationem , coepit inquirere excufationes in 
peccatis , ac fubtiliter inveftigans diffidii oc- 
ca fio nes , quibus B. Nilum in iram excitaret. 
At ille femper in mente habens Domini prae- 
cepta tamquam illi foli injunda , ac recor- 
datus quod qui dixerit fratri fuq , Racha , 
reus erit gehennae ignis , numquam illi ver- 
bum malum dixit. Tunc autem ei manfuete 
ac leniter dixit: Frater cariffime, in paccvo* 
* cavit nos Deus huc atque in caritate & fpi- 
ritu manfuetudinis , non autem in amaritu- 
dine aut ira & furore. Si autem adeo tibi 
gravis atque abjedus vifus fum , atque ocu- 
lis tuis appareo intolerabilis > vade in pace 
quocumque tibi libuerit, ac mihi peccatori 
ne fis moleftus. Scio enim ego te non po- 
tentem , immo vero nolentem excutere at- 
que a te abjicere fpiritum ambitionis, quod 
te ad imperii ac faccrdotii principatum fuf- 


feribens, tunc enim dicitur ex his aliquos 
perfcciffc per quatuor dies, folvit debiturtt 
quod propter mamlatum Chrifti contra- 
xerat. ^ 

24. Videns autem jugorum hoffis , quod D*n'oh eur h 
in omni invafione vidus , atque a beato viro exteri * iI TC * 
dejedus cft, ludam ab interiore homine ad* 
exteriorem transfert , atque incipit illum af- 
fligere in laboribus , ac gravibus corporis 
morbis,, ut eum a diurnis minifteriis impe- 
diret, atque ab oratione coelum penetrante , 
fibique inimiciffima. Quid igitur adverfus il- 
lum machinatur , tumore graviftimo atque 
intolerabili afflidionc comprehendens vocis 
inftrumenta, cum mutum prorfus affecit, 
atque edendi facultatem omnino illi eripuit. 
Veflamtamcn & in hoc multo magis fupe- 
ratus confundebatur pravus hoftis. Quanta 
enim magis ille excludebat vocem pfalmo- 
rum modulatricem , tanto vehementius hic 
ad Deum mentem intendebat , atque infe- 
parabilitet divinis cogitationibus fruebatur. 

Ut autem prar fame non periret , aqua ari j 
dum panem molliens , eo vidu utebatur. 

2$. Non multo autem poftea venit ad AS.Pf»awino 
vifitandum eum fandus Phantinus , crebro v,f,tatus *'. 
cnim lc vicillim conveniebant, mutuo ut turadmon*. 
duo lumina fe illuftrantes : qui B. Nilum ft “ iortr * 
hortabatur multa eum confolatione panerrl 
pro hebdomada fufeipere ; cujus beneficii 
gratiam compenfabat Nilus ex fuarum ma- 
nuum labore. Cum autem B. Phantinus i£- 
lum ita male morbo agitatum vidiffet, mul- 
tis precibus ad monafteriutn adduxit fi mm , 
omni cum ftudio , ac Deum ex toto animo 
pro ejus falutc obfccrabat. At patientiffimus 
Nilus cum non poffet aliud quidquam gu- 
ftarc , nifi folam aquam , eamque vi & la- 


cipiendum excitat. Abi igitur ac tuum ap- E bore, idque per multos dies; in mentem & 


petitum perfice , atque accommodatum hof- 
pitium aut diverforium invenies. At ille plus 
a daemone irritatus , cum videret fuas fecrc- 
tas cogitationes a B. Nilo redargui , iratus ait : 
Da mihi tria illa numifmata, & abibo : quid 
enim mihi opus erat pauperibus ea elargiri , 
nifi mandatis tuis paruiffem ! Refpondet fta- 
tim parer : Scribe , inquit , mihi , frater , in 
chartae fragmento fufcepiffe me mercedeirt 
illorum in regno. coelorum, ac pone hoc in 


venit, fi paululum pifeis haberet , caperet ex 
illo , atque ita comedendi aditus ei patefie- 
ret. Refiftcns igitur odo dies , aut in mea- 
fem alicui rem patefacere , pratfertim cum 
videret fingulis diebus aliquem ex fratribus 
pertranfeuntem , atque ad pifcandum profi- 
cifcentem,ac rurfus cum pifeibus redeuntem, 
poft multam ludam ac pugnam , qua tali 
appetitui refiftebat, ecce venit quidam ex 
mundo afferens cophinum pifeium plenum , 

Oooiij 


Digitized by L.OOQle 


907 VITA SANCTI NILI. 908 

Oblatos pif-partim quidem fartagine , partim igne aflo- Arum adventante, convenerunt in coenobium 


«es comedere 
iccufat. 


rum , illum obfecrans ut ex illis guftaret , 
Quoniam , inquit , vcfpere cum audierim 
quod tibi acciderit , exii pifcari in nomine 
fando tuo , & orationibus veftris adjuvanti- 
bus , fatis pifeium percepimus, ac decet ex 
ipfis te participare , pater optime. Tunc bea- 
tus Nilus hominem quidem eraifit benedi- 
cens*, ac magnopere illi gratias agens pro 
labore, fecum autem ita loquebatur : Haec 
non Deus paravit , neque anulus , non enim 
fum ex timentibus ipfum , ut voluntatem 
meam faciat, fcd hoc opus diaboli eft, poft- 


illorum imitatores Phantinus ac Nilus, ut 
viciffim fe cohortarentur tamquam bonos 
apoftolorum filios. Cum igitur per totam, 
nodem hymnos canerent , ac fratres exalta- 
rent in fandorum dodrina atque feriptu- 
rarum explicatione , adhortabatur magnus 
Phantinus fandum Nilum furgere atque le- 
gere encomium in apoftolos confcriptum a > 
fando Johanne Damafceno iambicis ac me- 
tricis verfibus exornatum. At B. Nilus ani- infligam iin 
madvertens nullo pado effe mandatum illud ™ lnu , s divi * 
negligendum, quamvis pene femiandus effet, 


, - i - ' i »* o o / 1 r ? 

quam me fenfit hujufmodi appetitui obno- a furrexit cum omni gaudio ac promtitudine , 


xium > feriptum eft enim , Ne concupifcas : 
& vivit Dominus , non ingredietur ex his 
in os meum. Erat autem tunc monachus 
quidam profedus ex fusioribus regionibus, 
qui nimium amabatur ab ipfo, propterca 
quod bene fciebat canere & vocem pul- 
cherrimam habebat : hunc vocans fandus, 
dedit ilii , quemadmodum erat cophinus , 
his verbis loquens : Accipe hoc munus hof- 
pitale , quod tibi Chriftus mifit , qui capiens 
recellit. At Deus videns maximam ejus pa-^ 
dentiam ac tolerantiam , illi opem prxftitit , 


atque ipfe ledionis principium fecit , ac pra- 
vus ille morbus paulatim a corpore abfccf- 
fit. Hoc autem divinum beneficium fentiens 
B. Nilus prxter expedationem , nemini ali- 
quid dixit, donec finitum fuit matutinum , 
ac tunc poenitentiam petens a B. Phantino , 
illi gratias agebat, utpote per illum taliaffli- 
dione liberatus; at ille contra ad ejus obe- 
dientiam atque ad apoftolorum interccffio- 
nem miraculum referens , humilitatem exer- 
cebant, Deum glorificantes. At multiplex 
Dei difpenfatio incomprchenfibilis ,quid cir- 


atque illum liberavit a dolore & morbo quo c ca fuum fervuni provideret, nefeio , tamen 

_ m 1 1 • „ • 1 1 _ r . rv _ ^ • • 1 1 ..r 1 r rv 


Inanitum re- 


mone vexa- 
tur. 


affiidabatur , morbo intus in collo frado , 
ac multo ulcere per os exeunte. 

26. Paululum igitur refedus repetiit an- 
„! j!*’ trum » afluctum genus vita, ac feceffum ut 
propriam parentem amplexus. At diabolus 
non defiftebat , dentes adverfus illum exa- 
cuens ac prselians, fivea divina providentia 
permiffus , ut fere vitam auferret fando illi 
viro. Cumque pro more una node vacaret 
orationi , atque pfalmis invigilaret genibus 
flexis , in antro ab eo ex lapidibus incifo , 
ac fplcndoris lumine omnia perluftrantc, 
( ctat enim aftatis tempus ) apparet illi dx- 


permifit illum ufque ad fenedutem exigua 
quaedam aegrotationis figna fecum geftare, 
quae illum admonebant divinae opis circa 
illam aegrotationem. Ad omnia autem haec 
vidor evadens propter eum , a quo amatus 
eft , Deum , is qui fandorum omnium fuit 
aemulator , ac mandatorum Chrifti obfer- 
vator , ad aliam armabatur ludam ac pu- 
gnam diaboli 5 decebat enim in omnibus 
propulfari daemonem , atque ita B. Nilum 
coronatum exiftere. 

27. Eo tempore beato Phantino extafis s.pfiantinta 
contigit , ut autem vere dicamus mutatio P r * dicit loci 

‘ & lui mona- 


mon ante oculos ut jfithiops , clavam ma- D dexterae Excelli, ac vcluti Jcremiam audimus ft cr ,-i 


nibus geftans, qua fandi caput percutiens 
dejecit illum in terram , ac femimortuum 
-dereliquit. Una autem hora intermiffa ad fc 
rediens fandus , agnovit diaboli invidiam , 
atque infinitum adverfus illum livorem. 
Cumque nimium ei caput doleret, ac dimi- 
dium faciei cum dextro oculo tumidum ac 
dividum effet , immo & brachium diffolu- 
tum & conquaffatum, non amplius poterat 
-ftarc , atque orationis minifterium perficere } 


cycr- 


capite ac mento abrafo Jerufalem ia ludi- fionem ec 
bus verfantem obambulaffc , atque exiftima- dlfcedit * 
tionem delirantis ftulti de feipfa exhibuiffe j 
fed ad eumdem modum erat videre hunc vi- 
rum vere prophetam ac beatum affedum 
effe i live enim fenfibilem hujus regionis va- 
ticinans deftrudionem , ac miferandam Aga- 
renorum invafionem , five omnimodam vir- 
tutis everfionem , ac monafteriorum ad vifia 
declinationem atque vulgaritatem , quod 


jacens autem in folo, Dominum invocabat, £ magis credendum eft : verum & ipfe obam- 


Deus , inquien $, in adjutorium meum intende, 
Domine ad adjuvandum me fefiina. Erubefcant 
revereantur quar entes animam meam , ac 
reliqua pfalmi. Itaque tranfegit omne tem- 
pus illud infinitis laboribus atque calamita- 
tibus immenfis vexatus. Cumque multi con- 
fulercnt mcdicinx .curam fufeipere , nullo 
pado hoc fecit , agnofeens diabolicum do- 
iorem immedicabilem effe , atque manibus 
humanis incurabilem. Decurfu autem tem- 
poris fado, atque fefto fandorum apoftolo- 


bulabat ludibus deplorans ecclefias , mona- 
fteria , librofque , has quidem dicens afinis 
& bordoniis repletas effe ac coinquinatas , 
hxc vero igni combufta funt , inquit, & pe- 
rierunt, hi vero, quod araneis pleni funt & 
evanuerunt, fradi funt, neque deinceps ha- 
bemus quofnam legamus. Cum autem vide- 
bat aliquem e fuo monafterio fratrem, ut 
mortuum eum lugebat, ego te fili interfeci. 
Hxc & hujufmodi faciebat ar loquebatur , 
neque fub teda tolerans ftarc, neque cibum 


Digitized by V^,OOQl 


. pop VITA SANCTI NILI. j»io 

guftare , fed per deferta oberrans vivebat A agens , agrefti autem atque humili genere 
agreftibus oleribus. Hxc in maximam tri- natus , patre orbatus , habens matrem St 

(Udam induxerat Nilum celebrem , ac pe* unam fororem , tanta (implicitate ac boni- 

ne node & dic lugebat & ipfc boni focii ac tate , ut fi quis illum Jacob patriarcham aut 

cooperatoris privationem , fxpe enim eum fimpliciflimum Paulum nominaret abbatis 

fccutus eft , ut fuaderet ad monafteriiim re- Antonii difcipulum,non immerito id diceret» 

verteretur , atque ibi conquicfceret, non pa- Hic monafticx vitx amore captus > atque 

ruit, dicens j Qui in monafterio habitant non Chrifti evangelium fupra matrem ac foro- 

funt mihi fratres: fi enim cflent, mecum lu- rem anipledens, ac fibi ipfi anteponens, a 

gerent. At ipfi contra, me furentem, ac mente Deo ad beatum Nilum diredus eft $ atque 

captum vocant. Scito igitur, dilede pater, cum illi fole jam occidente aflediflet , ne 

quod ad (uperiorem regionem demigrabo, unum quidem verbum dicens 5 ad illum pa- 

atque ibi perficiar, atcyie ad monafterium g ter, Quid quxris, inquit, frater? qui refpon* 
meum non amplius revertat. Atque hic bea- dit: Monachus fieri cupio. Cui magnus Nilus> 

tu& fecit ut dixit, apprehendens locum quem Si monachus, ait, fieri vis, ego oftendam 


Deus ante omnia fxcula illi prxfinivit ut per- 
ficeretur. 

invitatui s. 28. At fandus pater Nilus reverfus ad 
NHw a fi»- fpeluncam in patientia perambulabat per an- 
paftotem guftam portam , ac tribulatam vitam quam 
pauci inveniunt. Veniunt igitur ad ilium 
beati Phantini monafterii patres, hortantes ut 
defeenderet, atque illis redorem prxficcrct, 
quem ejfis fanditas elegerit : erubefeebant 
enim etiam eum ipfum nominare , cognof- 
centes cujufmodi ertet. At is cedens illorum 
hortationibus, atque una in monafterium 
ingtefius, ingreffus etiam ad ecclefiam oran- 
di gratia, atque omnibus eum comitanti- 
bus , perfedis orationibus , germanus frater 
B> Phantini , Lucas nomine , accurrens , atque 
pedes fandi apprehendens , juramentis illum; 
atque adjurationibus pertimefeentibus , per- 
que fandam Trinitatem , & fandos patres 
obfecrabat, nt eorum paftor efle & dudor 
dignaretur. Quid igitur effecit vir ille inge- 
nio acris ? Detinentis inanibus validior effe- 
dus, atque ad cumdem modum illius pedes 
amplexus, iifdem vinculis quibus ille ufus 
fuerat fupplicavit , ut fciiicet ipfc talem pro- 
. / vinciam fufeiperet , qualem B. Nilo impone- 
bat ; erat enim St ipfe , quamvis facrarum 
. feripturarum non admodum peritus , fed ni- 
hilominus frater ad gubernandum idoneus 
& prudentia St vita. Compotitis igitur om- 
nibus ut Deo gratum erat > atque cum Sc 
fratres & redorem benedidionibus , & ad- 
monitionibus communiflet , &hac tenratio- 
nc liberatus eft benedicens Deo. 

Tempus autem eft deinceps Deo ap- 
probante., & de magno ac beato patre Ste- 
Phano mentionem facere, quiejufdem ftu- 
dii xmulator, atque concertator extitit , ut 
non fblum arbor a fanda radice cognofca- 
tur , verum etiam & a fandis ramis St frudi- 
bus laudetur. Spero autem , Deo adjuvante, 
neque “hujus viri memoriam inutilem nobis 
fore , fed quamvis magnarum adionum imi- 
o tatotes effe non pofiimus , tamen illorum 
memoria cum fide & operibus illorum fadis, 
' multorum peccatorum remiffionem nobis 
B. steptianos conciliabit, ut didicimus. Hic Stephanus ad- 
IifcipiiEx. dlt huc adolcfccns vigefimum prope annum 


tibi monafteriaad qux proficifcaris, hic cnini 
non poflfes habitare, cum nihil fit unde vi- 
vas , atque periculum ertet ne fame perires. 

At is, Monafteria, inquit, novi , fed mihi non 
placent , hic autem mihi cotdi eft habitare. 

Rurfus rogatus an aliqua Habeat , quumque 
• refpondiffet quod verum erat , adhortaba- • 

tur ut rediret ad nutriendam matrem ac fo- 
rorem. Atqui minime, inquit , redibo, non 
enim ego, fed Deus illas alit. Denique cum 
non poflet pater a fc illum propulfare , de- 
dit quod habebat dimidium panis : ipfc Vero 
jejunus permanfit ufque ad craftinum diem. 

Quum enim ertet parafceve , finem habebat 
& dimenfus cibus. Hic autem fuit alter an- 
nus illius adventus illuc. Videns autem pa- 
ter illum natura limplicem atque fegnem, 
quod contrarium erat illius urbanitati, tri- 
ftabatur quidem ejusfegnitie atque cruciaba- 
tur, non tamen paululum illi objiciebat, ad 
cvangelica prxeepta mentem intentam ha- 
bens : at illum admonens cum xquitate 5 c 
manfuetudine , ftudebat folertem atque ur- 
banum eum reddere, cujufmodi ipfc erat, 
nondum enim manifefte fciebat,quod na- 
tura ipfa haud facile mutatur. Ubi igitur fe 
a fcopo errare videt , ac tres anni jam per- 
fe&i funt , fecum cogitabat pater , Num fi 
frater aut filius , aut fobrinus mihi eflet , non 
.& injuriis & convitiis ad corregionem ufus 
ertem? experiamur igitur e converfo aliam 
corrigendi formam in illo , ne frater rema-. 
neat incaftigatus. Tunc coepit aufteris verbis Vetb;j <lurif 
illum increpare , fxpe autem St manu per- & increpa- 
terrefaciebat , volens enim confuctas oratio- ! i ° nibu5 ' &< * 
nes cum docere ac pfaltcrium , necerte erat {££“ pt °* 

& verberibus eum cogcrc i ipfc autem om- 
nia fuftinebat xquo animo , atque neque 
duriffimam exercitationem , neque affiduas 
vigilias extimefeens , in omnibus xmulans 
magnum patrem , neque convicia St incre- 
pationes exofas habens. Quare St a Deo fer- 
vatus eft diabolicarum tentationum expers. 

Sxpe enim interrogatus a B. Nilo*, quibuf- 
nam cogitationibus perturbatur, refpondit. 

Quod ne unam quidem habeo cogitationem, 
tantum dormito plurimum , St ob id male 
I me habea. Tunc facit illi pater fcabdiutn 


Digitized by 


C oogle 


* 

S>u VITA SANCTI NILI. 912 * 

’unum pedem habens , atque ei dicit : Tu A liduri, neque monachum aliquem exceptu- 
•quidem habes pedes duos,&fcabellum unum, ri,fama pervulgata eft , quod diffugerant - 

cn tres pedes , atque ita fedens exercitatio- ad caftra propinqua. Tunc jam & beatus 
nem non negligenter operaberis. Hic prx- Stephanus, cum eflfct in magni Phantini 
ceptum accipiens , nufquam alibi deinde nifi coenobio , afeendit cum fratribus ad propin- 
fcabelio illo fedebat, & in meditatione, in quum caftellum, cum non poflfetadfpelun- 
ccclefia, & dum comederet: Vidus vero fx- cam redire propter urgentem famam. At 
pe a dormitione, atque in terram procum- patere fuperiore loco fpeluncx proficiens 
bens , interdum brachio , nonnumquam vero pulverem pedibus concitatum , atque adven- 
facic conterebatur. Rurfus profedus ad le- tantium Saracenorum multitudinem, ab illo- 
gumina coquenda , ac poncns-plafquam vas rum incurfationibus cogitavit abfeondi , ne 
capax erat, vi repente -effradum > quadam deprefaendatur fimilis Dei potentiam ten- 
vero die cumulans omnia fragmenta often- B tanti. Capiens igitu§ aqux vas, adiit occul- 
dit patri errorem fimmeonfeflus: hic autem tum locum , ubi fine timore latuir. Nc^le 

•ad illum : Et quxnam utilitas qui mihi foli autem illa ambulans per montem illum , 

‘confiteris ? abi ad monafteria , atque hxc ofi atque ex confuetudine David fecum circum- 
tende ut agnofeant omnes quales nos ere- ferens , iramo Davidis regem , audiit ftrepi- 

tnitx ollarum effrado res. Tunc acceptis frag- tum velut equorum pedum obambulantium, 

. ^mentis adiit Phantinum fandum ac rem atque ilium circumdantium ; ac primum 
omnem enarravit,. Ipfe autem intentionem cogitans hominem aliquem efle nihil locu- 

divini ac fibi confentientis hominis aflecu- tus eft , pfaimum volens perficere > ut autem 
tus , congregans omnia fragmenta ac funi- • vidit illum, neque recedentem, neque ap- 
-culo illigans colloque appendens , fecit illum propinquantem , ait ad eum , quifnam es tu? 
ita aftare prandentibus fratribus, -quo fado Ac fimul dido audit contritam urnam aqux, 
remffit jllum rurfus emendatum ad antrum ^ atque illum evanuifle. Tunc beatus ille, ex 
tibi erat pater Nilus. operibus artificem cognofcens, coepit rurfum 

30. Obambulans vero aliquando B. Ste- pfallere ac diceres Circumdantes circumdede- 

phanus invenit afparagos, quos colligens, rttnt me inimici mei , & in nomine Domini 

codos appofuit in hora eoenandi. Sumens au- ultus fum eos. Se autem reprehendebat atque 

tem ex ipfis pater ac prxter confuetudinem cogitationem fuamalloquebatur,Quod paulo 

exiguam voluptatem fentiens , focium inter- -ante hic nos fit aggreflus noftra fegnities in 

. fogauit an & ipfe camdem deledationem caufa extitit , propterea quod ore thcologa- 

Mitdrur *d fijntiret. Hoc autem annuente, extra proji- mur, mente autem a ratione peregrinamur. 

s.Thcodora. ccrc a p att g j u g* us cn j ra } i n q U |t, cum Ac fxpc dicebat nulla alia re adverfus mot- 
•natura amari fint , a diabolo conditi dulces nachos dxmones excitari nifi ofeitantia in 

evaferunt ; tantum patres fandi continentix oratione , neque attendere Termonibus ex ore 

ftudiofi extiterunt, ac naturam affiduo ftu- D prolatis. Tunc igitur B. pater Nilus, quum 

dio fuperabant. Ad hxc judicavit B. Nilus dies illuxiffet, ad fpeluncam profedus, in ve- 

curare & impoffibilem partem beati Stcphani, nit etiam eo ufque Sara denos adveniffe , ne- 

atque illum mittit cum litteris ad virginem que abftulifle afperam tunicam , qua ipfe vi- 

beatiffimam Thcodoram vere Dei donum cifiimutcbatur,irnplentesillammalisagref- 
exHlentem , qux eo tempore chriftianam phi- tibus qux ibi erant. Defcendens autem, & 

lofophiam exercebat in loco quodam Are- ad monafterium, ac videns omnia fubvcrfa 
nario dido, quxquc paucis aliis virginibus atque defolata, fufpicatus a Saracenis B. Stc- 
prxerat, anus fanda , prudentiflima , fapiens,. pbanum fuifle comprchenfum five in fpc- 
& ab incunte xtate monafticam atque afpc- lunca, five in monafterio. Coepit igitur ni- 
.ram vitam ducens , cui nefeio an Roffana mium triftari, ac fecum dicere. » Vere mi- tt 
telius fimilcm progenuerit : qux ut filium fer Nilus, Stephanus in fervitutem abiit, 
legitimum diligens fandum patrem, a ju- vere enim expedansnos, aut hic aut in mo- „ 
venili xtate. Perfuadet fufeipere matrem ac nafterio captus eft. Vere dignum eft nos,,. 

} fororem fandi patris in mdnafterium , uhi ^ abire , & fimul cum illo fervire, atque hxe di- 
legitime Domino fervientes , ac magnopere cens lacrymabatur , timens impudentiam at- 

acceptx omnes annos vitx perfecerunt. Cum- que impuritatem paganorum. Coadus autem 

que tempore meflis ad monafterium fe con- rurfus ponere animam pro amico fuo juxta 
tulidet B. Stephanus , meflemque illic per- Domini prxeeptum ; hxc igitur cogitans abir, 

fecidet, repetiit monafteria , atque omnibus atque in media via publica fedet, expedans 
viribus cum fratribus collaborabat, dupli- tranfitum Saracenorum. Non multum rem- 
eem pugnam exercens, continentiam fcili- potis intcrceffit, & ecce adveniunt fere de- 
cet atque quotidianum laborem. cem equites , indumenta, arma , fafces , ac to- 

Sarraceootu 3 1 . Impiis ergo Agarenis omnem Cala- tam denique Saracenorum figuram prx fe fe- 

caiabtiam. brix regionem incurfantibus eodem tem- rentes 5 quos cum vididet beatus pater , fta- 

pore , cum jam Mercuriacas regiones edent tim furrexit , ac fcipfum fignans pretiofx cru- 

invafuri , neque monafterium intadum re- * cis figifio, ftetit expedans illos ; at illi a longe 

agnofeentes 


» 






$13 V I T A S A N 

agnofcentcs illum , dcfccndcrunt ab equis , A 
• & pedites advenerunt , atque illius pedes 
adoraverunt : auferentes autem a vultibus 
eorum vela, tunc agniti funt a patre ex op- 
pido effe, quodque idcirco id faciebant, ut 
loca tutarencur, atque ab eis difeens omnes 
fratres incolumes e(Te, cumque illis beatus 
Stephanus ad fpeluncam rediit Deo gratias 
agens. 

S. Stephanus 32 . Abeuntibus autem Saracenis, rediit 
/portulam beatus Stephanus , ac priorem viam feda- 
datofa^m bancur. Cum autem ipfc effet in monafterio. 


ia ignem erat quidam' fenex ibi tempore meffis fpor- 
p^ceie ju- tU | as componens , atque ab hoc difeens con- g 
rexere fportas, fecit unam fportulam atque 
in fpeluncam attulit, exiftimans patrem Ni- 
lum ea re gavifurum. At is videns, ait ad 
illum: Veni frater Stcphane , perficiamus & 
nos unum mandatum, fi quidem fine impo- 
fitione atque confilio hoc effeci fti, projicia- 
mus atque comburamus ipfurn , ita enim 
dicit magnus ille Bafilius ; ac dido fimul fur- 
gens accendit flammam atque injecit fpor- 
tulam. Cum autem vidiflct illum eam rem 
molefte tuliffe, neque cum gratiarum adionc, 
ted cum murmure , permifit fportulam pror- 
fus comburi , atque eum liberavit ab affedio- q 
-ne qua eam rem profequebatur. 
p&l terram B 3« Quodam autem die venit fenex a quo 
faum alteri edodus fuerat fportas contexere , quxrcns a 
daie * patre ut concederet fecum ire ad graminis 
inquifitionem. Hic autem juffus abiit. Habens 
igitur fenex pfalterium , quum in quodam 
loco depofuiffet, oblivione traditum amif- 
fum eft. Veniens autem fenex ad fandum, 
proamiffo pfalterio cruciabatur i at pater vi- 
dens eum vehementer triftari , mifcricordia 
in illum motus cft,ac coepit increpare beatum 
Stephanum ac dicere vere tu ftolidus es , 
atque fenfus expers , quare non exquififti ^ 
pfalterium? tuus eft error; xquum igitur eft 
ut tuum pfalterium auferat fenex : atque au- 
ferens dedit feni , atque is Ixtuj abiit. 

Georgins r : r 34- Alias rurfus eum mifit pater Nilus 
nobilis ipfius Ruffanum , ut membranas emeret , atque 
profedus rediit cum alio quodam fene nobili 
ex oppido Ruflano nomine Gcorgio, qui in- 
terrogatus a beato patre quidnam vellet, ref- 
» pondic : » Sedenti mihi quodam die domi 
« meae, atque vitae vanitatem cogitanti , atque 
«peccata mea , occurrit mortis timor, atque 
» judicii exadio. Haec igitur cogitans paulu- E 
*»> lum dormitavi , & video me ipfurn egre- 
» dientem per magnz urbis portam , in qua 
, » fandorum apoftolorum collocatum eft habi- 

» taculum , ubi audiens divinx mclodix foni- 
n rum , qualem numquam audivi, motufque 
» fum ut viderem quinam funt pfallcntes , ac 
» deinde afpicio rotum locum plenum formo- 
>»ffi eunuchis, atque albis vcftibus indutis ve- 
» lut angelis , atque inter illos flantem te quem 
» nunc video : in epifeopi autem fede admo- 
» dum fpeciofum juvenem ac fplendidum > 

» Fet. Script. & Msn. ampl. CoHett. Tom. VL 


c T I N I L I. $14 

cujus pulchritudinem impoffibilc eft expri- « 
mere. Dum igitur ingrederer in templum, <t 
ac fpedarem omni cx parte pulchritudines « 
illas , atque audirem bene fonantem melo - « 
diam , video duos ex his qui candidis vcfti- « 
bus induti erant venientes , miffos ab eo qui « 
in throno prxfidcbat , ac mihi dicentes : Ve- « 
ni, vocat te ille Dominus. Ego yero multo « 
cum timore profedus , atque ftans coram « 
illo, audivi ipfurn tibi dicentem: Iens ton- « 
deas illum.Tu autem accedens me totondifti, a 
atque monachum feciftl Statim fomno cx- «« 
citatus , coepi cogitatione dubius effe , ac « 
dicere vere phantafma efle quod mihi appa- « 
ruit, neque a Deo mifium. Ego enim nunv rt 
quam cogitavi monachus fleri, tamen illud t « 
mecum deliberavi , fi eo dic aliquis ex mo- <, 
nafteriis domum meam frater adierit , vere « 
voluntatem Dei effe me monachum fieri : « 
quod fi hoc nequaquam fadum fuerit, tam- „ 
quam rem qux temere evenerit me contcm- «, 
turum. Simpliciter autem egreflus ad vcfti- „ 
bula , video ftantem fratrem Stephanum , „ 
cumque didicerim ab co adventus caufam, « 
ftudiofe omnia bene difpofui atque te adii. * 
Nunc autem ut Deo videtur , & tibi fando „ 
patri , fac in me. Hos autem fermones au- „ 
diens beatus & Deo amicus pater, ait ad il- 
lum : Nos, 6 cariffime frater, non Dei aut <t 
virtutis caufa in folitudine hac fedemus , feli „ 
cum non poffimus regularum monadicarum tt 
pondus perferre, in hanc folitudinem con- „ 
ccffimus procul ab hominibus , ut aliqui lc- „ 
profi & pcftilentcs. Tu autem bene facis ani- <t 
mx tux falutem procurans , abi igitur ad 
coenobia , ubi & animo & corpore quiefees. « 
Hic autem ut adamas ferri percuffionibus 
non fleditur , ita hic ad patris fermones qui- 
bus eum tentabat fc habebat. Cum autem 
Dominicus dies adveniffet, in quo coenobia 
paulum corporalis refedionis fumunt , fecum 
adduxit illum pater Nilus ad Caflellani di- 
dum monafterium , ubi abunde nutrimen- 
to pleni ac vino mediocrirer fumto , cum 
c mcnfa furrexiffent , ait pater ad fenem : 
Domine Gcorgie mane hic paululum, quouf- « 
qdc abiens ad vifitationem aliorum fando- « 
rum revertar. Hoc aurem dixit, volens il-« 
lum ibi omittere in reliquum. Quod ani- «« 
madvertens fenex ftatim refpondit : Non eft « 
xquum, cariffime pater , fcd quocumque * 
dominus abit, co & canem fequi convenit. « 
Admiratus autem pater illius excmplurt) , fe- 
cum illum affumfit , atque uno animo redie- 
runt. Ait autem illi Georgius in itinere : 
Exiftimalhe mihi , optime pater , aliquid « 
deeffc domi mcx deliciarum, ac cujufvis« 
deledationis , atque ut puerum epularum « 
frequentia mc capi cenfcs ? Certo fcias quod « 
neque continentia, neque alia quxvis affli-* 
dio me commovebit. Ego enim in multas «* 
regiones peragratus multorum bonorum ac « 
malorum particeps fadus fum ac dominus , 

Ppp 


Digitized by 


Google 


*ij VITA SANCTI NILI, 916 

*>tuis precibus motus pater corroborare me > A gnanum eum mittit. Sufccptis autem litteris 
m ut qu* mundanae glori* caufa perpeffus ac ledis, judices aiunt feni: Ita, heu 1 frater,.® 

» fum , & eadem tolerantia & propter illius pater feribit, ut demus tejudxis crucifigen- * 

» caritatem mala patiar. Ne quid igitur aliud dum , an tibi cordi eft i Paratus , inquit ille, * 

s> deliberes, Deus enim me ad tc milite itaque fum omnia qu* Dominus meus fcripfit per- * 

» fieri non poteft ut a te feparer. His auditis, ficere. At fi nemo cft qui bene crucem fciat « 

magnus Nilus caritate majore cum profccu- componere, ego rede novi eam conficere. « 
tus eft, ac deinceps ut patrem illum obfer- At hi reveriti fenis promtitudinem , atque 
vabat. At is contra plurimam illi fidem ad- ejus a quo miffus fuerat magnificentiam , 
hibens, ac fperans illius intercdfione cocio- pauperem liberarunt, atque fenem magno 
rum regni fc heredem futurum , amavit il- cum honore remifcrunt. 

Ium ut Deum. Verba autem qu* ab illius 36. Adhuc autem Sarracenis impiis per loca Mwnade* 
ore audiebat, aut admonentis, aut divinam illa graffantibus,cum non poffent federe in 

feripturam interpretantis, ita accipiebat, tan- B fpcluncis beati patris (illae enim futurum 
taque deledationc in illis audiendis aificie- erat iter ad Phruffatum. ) Vifum igitur patri 

batur , ut & eam dem haberet affedionem derelinquere ea loca , atque apprehendere 
quam is qui dicebat : £>uam dulcia faucibus confinia patri*,ibique permanebat, ubi fandi 
meis eloquia tua , fuper mcl ori rues. Quare & Adriani exiguum oratorium conftrudum 
incredibilem tolerantiam illam fuftmebat , erat , exiftimans numquam eo gentem ali- 
repente ab ea in qua educatus fuerat con- quam ventyram , propterea quod devius erat 

fuetudinc ad hanc tranfiatus quam multi ex- locus. Hoc autem fado, coeperunt quidam 

perti , illico avolarunt. Quod autem maxime eorum , qui fpintu pauperes erant , quos ad 
mirum videri poteft, id eft, quod cum num- propriam coenam vocavit Dominus, adire 
quam litteras edidicerit,itapfalmos canebat ac ad patrem, & eum precari ut eorum focie- 

r egulas , ut omnibus audientibus de fe admi- tatem admitteret : at is mifericordia motus, 

Tationem prxbuerit > cumque his & pacer illos fufccpit , illorumque corporum atque 
Nilus in illiys nodurna ac concinna cantio- C animarum falutem negotiabatur. Paulatitn. 
ne plurimum recreatus fuerit. Principio igi- autem procedente tempore , congregati funt 
tur ut confuetus cum paulum temporis na- ufquc ad duodecim fratres aut plures , & Deo 

dus effet , enarrabat ad aliquem quemvis coadjuvante, monafterium locus evafir, pluri- 
qu* vidit & audivit in mundo , poftea a pa- mis quidem regul* afperitatem effugientibus, - 

tre interpellabatur ita eum increpante : Vah 1 qui latam viam anguftx prxpofuerunr 5 ac Dei 
qualis hiftoriographus Lucas fadus eft aut amicis omnia tolerantibus , ut regnorum 
Machxus, atque is pulfans os , aut pedus coeleftmtn participes evaderent, .* 
fuum furgebgt : at folus exiftens tantum fibi 3 7. Erant igitur duo fratres confanguinei Sibi d«u- 
maxillas percutiebat, feipfum increpans at- prope habitantes, qui a diabolo tentati , at- 
que verberans, donec abunde lacrymafiet. que invidia percudi, coeperunt B. Nilo detra- mitig*. 
injoftc dam- 35., Cecidit autem tale quidpiam in ca- here , atque in omnibus eum carpere 5 fedu- 

puidcntiT ii-^- ro Bifignano. Adolefccns quidam illorum dorem ac magum, hypocritam ac menda- 

beracactuce. qui nimium funt incompofiti occurrit He- j) ccm , ac quovis alio nomine appellantes. 

brxo redeunti a negociatione , atque cap- Quibus auditis, beatus pater ftudebat quo- 
tus amore ac defiderio eorum qu* ille fere- vis modo eorum invidiam placare , atque 

bae, gladio hunc percutiens interfecit, atque extinguere, eorumque corda lenire , quod 

^ufetensafinum illius cum onere, fuga ufus non multo poft effecit. Illis enim calum- 

cft s detentus hujus affinis ab iis qui nunc niantibus, ac valde maledicentibus , hic e 

k publica adminiftrabant traditur Judxis, ut contra non defiftebat benedicens, ac laudes 

pro interfedo Hebrxo crucifigatur. .Qucfd multas apud omnes de illis nuncians,adeo 

cum didiciffet fapientiffimus Nilus ab affini- ut fandos illos vocaret. Cum autem rurfus 

bus ejus qui condemnatus fuerat, ad inju- illi parum aliquid occafionis quxrebant , aut 

» ftos judices hxc feribit : Oportebat quidem jumento claufum aliquem locum tranfeunte 

* vos legifperitos juxta leges & judicia pro- aut quod fepes a ventis concuffa fuerit, agrelfi 

» nunciare, fecundum legem quxprxcipit pro E juftum illum, infinita convicia objiciebant 

® feptem Judxisonum Chriftianum mori. Aut impudenter pugnantes, atque contumelian- • 

» igitur dent Hebrxi e fuis fex reliquos , ut in- ter. At pater admonens fratres , ut nemo ali- 

® tcrficianturproeo qui crucifigendus eft : aut quid refponderet, gcftans fuo in orcDavi- 

* fi omnino vobis vifum eft bene lacas leges dicum illud : Pofui ori meo cujlodiam , cum 

" pervertere , is quem cum his litteris ad vos confifieret peccator adverfum me : abibat ; at- 

» mitto nobilis eft ex primis Ruffani : detur hic que illi ita eum videntes , vociferantes dice- 

» Judxis crucifigendus , ac pauper ille libere- bant ! Vides hypocritam, feipfum fandum fe- ' 

* tur, ut-cum illo conjux ac filii mifericordiam cit, nos vero diabolos, nonne bene dicc- 

• « confequantur. Vocans igitur abbatem Geor- bamus nos, quia diabolus te huc adduxit, 

gium B. Nilus, ac nihil illi jevehms ex his ut in diem prxliaremur ? At is audiens , ni- 

qux fcripferat , dat ei epiftolam atque Bifi- hil refpondebat 3 fed vefpera adventante aut 



9 t7 V I T A S A N 

iequcnte dic , cum illos videbat ad cbenam A 
ingreffos, adiens illos poenitentiam agebat, 
ab illis veniam petens > poftea comedens 
cum illis , ac fimul gaudens pulchra fua con- 
fcientia illorum animos placabat , ac cum 
gaudio ad fuam cellam revertebatur. Cum 
autem aliquantum temporis proceffiflct , 
moritur frater major natu , qui in manibus 
fandi patris , (i quid poflidebat , dereliquit. 
Infuper & fratrem fuum, atque ipfe omnia 
poflidebat, Deo ita volente. 

Mira abbatis 3 g. Quodam vero dic venit filius abbatis 
auSTtu! ° DC Gcorgii in monafterium , fecum agens vitu* R 
los tres nimium pulchros ac magnos ; vo- ** 
» cans igitur pater Nilus fenem , ait illi : Cur 
» hac afferri huc jufltfti i At hic ligans manus 
» ut fi coram magiff ratibus aflifterct, cum ti- 
» more tcfpondit ; Cariffimc pacer, quoniam 
» laborant fratres ut quotidianum panem ope* 
«rentur, bonum eft, fi jufferis , ut habeant 
» hanc modicam confolationem. Ait ad illum 
«pater, Non opus habent his fratres, magis 
«illis expedit ut laborent, fed abiens jugula 
» & diftribue pauperibus. Scatim autem fenex 
audiens, & neque paululum moratus , accin- 
&us manibus ac gladio abiit , & quod erat ^ 
juffus quamprimum perficiebat, ac penitus 
abfolviffet, nifi a B. Nilo fuiflet revocatus. 
Tunc agnofccns pater eam in illius animo 
difpofitionem efle , quam in Abraham fuiffc 
legimus, ne interficias cos dixit, quam bre- 
vis eft utilitas ; fed duos dabimus indigen- 
tibus monafteriis , in quibus major eft fre- 
quentia ; tertium vero partientes cum vicinis 
noftris neceffitatem noftram explebimus , 
omne enim quod ufum excedit avaritia re- 
putatur. Facientes autem , ut pater inftitue- 
bat, eo anno frumentum multum college- 
runt, & omnes laudarunt Deum ac glori- j 
ficabanC. 

Fratres extra 39 * Quodam vero dic , tres fratres ad rao- 

monafleriu lendinum profe&i cum trftus animalibus 

ccmcdcntcs onerat j s n 0 ft confe&um ac tritum frumen- 

diTinitus ag- r , - . , 

nofeit & in- tum revertentes , cum ad monafterium ad- 

ae P at - veniffent, vident in itinere pyram ignis ac- 
cenfam , ac dicunt : Nunc in monafterio je- 
junant , faciamus hic panem , ac comeda- 
mus : ne forte jejuni euntes , & nos cum illis 
jejunemus. Feceruntque ut conftitucrunt : 
at pater in fpiritu cos videns talia facientes , 
juffit cellarii prxfe&o , ut reverfis fratribus a 
molendino diceret:Comedamus panem. Sta- 1 
tim igitur illis reverfis, acrurfus cum beato 
Nilo & fociis comedentibus , poftquam e 
menfa furrcxcrunt , vocat illos pater folos 
„ & dicit : Quare paruiftis diabolo confulenti 
,, vobis in via panem facere atque comedere? 
» Numquid a monafterio longe aberatis ? An 
> mei fervi eftis, ut me extimefeentes clam 
» comederetis ? Vos fratres mei eftis & panis 
» vcfter labor eft , neque aliquis invitos vos 
» coget bene facere. Hoc igitur cognofccntes, 
« numquam aliquid contra canones faciatis. 

Vet. Script. & Mon. ampl. Coffefi. Tam. /X 


C T I N I L I. 913 

At hi aqdientes poenitentiam egerunt , ac 
polliciti 'fune fe numquam aliis hujufmodi 
dcli&a commifluros. 

40. Aliis rurfus cum pater in monafterio hem^aoieo 
non adeffet, venit quardam virgo volens il- 

lum alloqui , nefeiens quod magis eligebat fuetrtecck- 
cura afpidc , quam cum muliere converiari, fiara ' 

At fratribus in cellis quicfccntibus , videns 
harc in ccdefia neminem effe , ingrefla ora- 
bat. Videntes autem illam ingreflam fratres 
immurniurabant , quippe qux praeter folitum 
fecerat s At illa edifeens patrem non ibi 
adeffe , ftatim abfccffit. Defcendens igitur 
magnus pater poft quartum diem , ac fratri* 
bus ad orationem illius convenientibus , coe- 
pit eos increpare ac dicere , Talefnc mona- 
chi eftis vos > ut tina mulier profeda vos 
conculcant & coinquinaverit ccdefiam no- 
ftram , vere magna poena digni eftis. At hi 
attoniti rei miraculo , poenitentiam egerunt» 
ac veniam petierunt. 

41. At vero beatus vere Gcorgius vehe* <$e<*giimo- 
menter in Dei via proficiens , atque ei pla- h * chi< * huw 
cens in continentia , affli&ione , atque obe- 
dientia fine difcrctionc, atque humilitate 

, maxima, proprixque voluntatis abnegatio- 
ne, quod martyrium & eft & nominatur, ad 
Dominum migravit laborum prxmia per- 
cepturus. In hoc magnopere Deo gratias 
egit, certo fciens quod vere probatam fru- 
gem atque acceptabilcm oblationem primi- 
tiafque Deo obtulit Georgium. At ipfe te- 
naciter in animo deferipta habebat evangelii 
prxeepta, illud fcilicet. Vos autem nolite vocari 
Rahbi neque Magiftri ; numquam contentus 
fuit audire aliquod nomen quod glorix in- 
dicium aliquod haberet > fed femper humi- * 

lem animum gerens , ut quemvis alium fra- 
j trem fe infimum oftendebat. Quocirca & fi- 
liis defertx amplificatis , & in diem ab eo fpi- 
ritaliter genitis , & ad evangelii normam 
paftis, aliis principatus nomen omnibus die- 
bus vitx fux tradidit, quorum unus erat & 
primus omni ex parte beatus ac fandus Pro- j^ 1 * 
cius , vir fxcularis difciplinx peritiflimus , li- 
brorumque externorum ac noftrorum , edi- 
torum aeque edendorum poftea proprium 
cor , bibliothecam quamdam compofucrat, 
qui dicebatur , priufquam monachus fieret , 
juvenis admodum adhuc exiftens in caftro 
habitans hujufmodi exercitationem habuifle r 
fingulis diebus jejunaffe ad veCperam ufquc, 
atque le&ioni operam navaffe , cibifque & 
potibus ad libidinem inflammantibus abfti* 
nuifle. Circumibat a vefpera ufque ad ma- 
tutinum omnes caftri ecdefias , pfalterium 
recitans totum , & ad lingulas ecclefiarum 
portas poenitentiam agens , quxeumque libi 
ipfi conferebat , nemo enim videbat exerci- 
tationem illius in occulto a&am. Ad mona- 
fticum ftadium ingreflus & a beato patre 
noftro Nilo virtutis pcrfe&ionem adeptus , 
tantx continenti* & exercitationi fefe injecit, 

T* P P 


Digitized by 


Goegle 


919 VITA SANCTI NILI. 920 

ut mortificant omnia ejus membra fuper ter- A ditatem tuam adire : fed cum non poflimus « 
ram , accrbifquc aegrotationibus reftiterit , fine vino nos vivere, perterriti furnus illud « 
ufque ad extremum fpiritum. Sed cum adio- ' facere : Venite, inquit, & facite vobis ipfis« 
nes illius propriam pertradationem poftu- novos utres conclufos , atque illos ipfos vino « 
ient , multum utilitatis ledoribus allaturam , implete , c quibus haurientes abunde bibite. « 
ad Deum qui omnia novit, quique unicuique At eo rnrfus excufantc cxcufationes in pec- « 
pro ejus meritis reddit , nos referemus, ad catis, neque admonitionibus quiefeente, pro- «* 
noftri patris Nili narrationem revertentes. funda node magnus pater furgens , ab illis « 
ingens tena 42. Eo tempore cum terrae motus ingens regionibus fcceflic , uno tantum verbo ad « 

niocu*. Roffaaum apprehendiflet , multis cum im- avarum illum dido : Heu mihi, praeceptor, « 

bribus node atque die ingruentibus? cum- tunc poenitentiam ages cum nihil proderit.* 

que hi qui fuperiorem partem habitabant ad Quum igitur paululum temporis proceffilfec , 

inferiora tranfmigraflcnt , cumque domos ac fandus pater in monafterio matutinos 
atque ecclelias obruiflet terrae motus ille , hymnos recitaret , dolor intolerabilis appre- 
neque alia loca reveritus dfet , nili folam ® hendit illum, ut cum non poflet minifte- 
ccclefiam quae fandae Pacis nomine appella- rium perficere , exierit , atque feipfum deje- 

tur, admirabile atque horrendum omnibus ccrit in jacentem humilem ledum, atque 

pedantibus miraculum omnibus immutatis ita dolores pertuierir. Interea ecce frater 

atque ex aliis aliis effedis. Quod autem ma- confobrinus illius Camifcae curfim advenit , 

ximatn admirationem affert , illud eft quod afferens epiflolam ex ipfo ad patrem hujuf- * 

in tanta calamitate nc unus quidem homo modi : Veni , pater fande , affume multas * 

aut jumentum periit. Haec igitur multis beato divitias quas importune atque inutiliter cu- * 

patri narrantibus , attonito vifum eft ingredi muiavi , ad meae ipfius animae perditionem , * 

atque res geftas videre. Modus autem in- nc forte diabolus eas corripiens, me exper- * 

greffus hujufmodi fuit : cum inveniffet in tem lucri reddat : ecce enim jam morior , * 

itinere dejedam vulpis pellem , atque hoc & me divinum judicium fufcipict. Haec le- * 

capiti fuo circumligans , amidum autem in gens pater , volebat quidem illum adire pro- 

Virga fufpcndens humeris gcftabat , ita per- _ priis vifceribus vidus , laboribus autem gra- 
tranfiit totum caftrum a nullo cognitus : L viter detentus , quod volebat nequaquam 
pueri autem videntes ipfum in tali habitu poterat perficere. Ait autem litterarum nun- 

obambulantem , fequebantur illum lapidan- tio : Non opus habet Chriftus avunculi tui« 

tes ac dicentes : Aha tu vulgaris monache, pecuniis , iple enim dixit: Reddite qus fune» 

aliique Phranum illum appellabant, nonnulli Caefaris Carfari,& quae funt Dei Deo. Is« 

Armenium , ipfe autem filens circumfpiciens vero ait : Age ambula , fortaffe enim illum << 

omnia , vefpera jam fada , abit ad magnam vivum non offendes. At hic curfim rever- * 

ecclcfiam, atque a capite projeda pelle , in- tens, invenit ilium mortuum, atque omnia 

duens fc vili amidu , ingreditur cum lacry- illius a publico direpta, 

mis nodurnis atque defiderio ingenti ado- 43. At fandus ftatim poft fuam difceffio- 
rare fupra modum puram atque immacula- nem , gravis illius opprimentis eum doloris 

tam Virginem Dei genitricem , fuam ducem admiratione ac ftupore affedus eft, ineffa- 

Cimifcam atque advocatam. Videns autem ipfum ec- bilem Dei providentiam fupra modum ad- 

lunm olim clefiae aedituus qui Camifcas dicebatur , qui miratus , quocftrolentem ipfum aliquid prae- 

«af c ) us magifter olim fuerat , atque alii quidam ter illius voluntatem perficere & invitum de- 

netut dm- facerdotcs , cum agnoviffent beatum patrem tinuit. Fratribus autem in monte operanti- Fratres hor- 

& a pafnkenti5 c ^ c ’ venerunt & ad illius pedes acceflerunt , bus, atque incifas arbores prxeipitantibus 

•gac. admirati in admirabili ejus adventu. Ipfe eas, inquam, arbores quas exfeindebant, ut tentationes 
autem omnibus quae utilia funt enuntians , terram frugiferam efficerent eam , quae an- avcrt » Bt * 

multumque illos juvans atque a fe dimit- tca lignifera ac filveftris erat , dixit Spiritus 

tensi permanfit in ecclefia cum fuo ipfius prae- fandus proprio fervo. Exi ad montem eos 

ceptore, illi confulens ut e mundo exiret, vifere qui laborant, fiquidem inimicus no- 

atque fuam animam fervaret > qui numquam fler diabolus Circuit quaerens quem devoret, 

cum' muliere fuerat colligatus , neque ven- Statim autem furgens ambulavit , ac toto illo 

tri auc gulae deditus , neque fegnitiei > ava- g die non deftitit omnes fratres circumvifere , 
ritia autem tantum erat irretitus quantum c alloquens atque cos ad orationem hortans 
mulca aranearum telis implicatur. Quare & affiduam , & in nomine Jesu Christi ad- 

» pater talem illi parabolam narravit : Qui ven- verfarium perfequi. Videns autem diabolus 

» tris necelfitate coadi funt , merito fervitia ducis ac redoris cuftodiam fubditorum mo- 
» tolerant: tu vero cum nulla ventris neccifi- nachorum , circa horam decimam dejiciens 


» tate detinearis , cur fruftra aflides iis , quae 
»» nihil a ftcrcore differunt , atque putrem odo- 
•»rcm eorum participas? Ad haec ille: Vere, 
» cariffime pater , multi fumus, qui tuam vitam 
» beatam dicimus, & faepe deliberavimus fan- 


magnam arborem , atque unum canem in- 
terficiens , abfccffit confufus. Quibufdam ve- 
ro fratribus canis mortem molefte ferenti- 
bus, dixit magnus pater : Bene , 6 fratres, 
divina voxjuffit femper orare nos, ne intre- 


Digitized by 




$»»« VITA SANCTI NILI, 

mus in tentationem ■: votens enim -diabolus A ipfc magnus pater myfterium narravit, 
fratri alicui fuum ipfius furorem inferre > 45. Cum olim fanda dies Pafchae adve- Privatos 

iquem in canenti oftendit , prohibitas eft ab niflet , attulit quifpiam in monafterium pif- “| I fe " c '^ n 

angelo Dei, quemadmodum ait pfalmus; ces pulchros ac magnos unius cophini pleni , paupm. 

immittet angelus Domini in circuitu timen- ut fratres paululum conlblationis fumerent 

tium eum , & eripiet eos. His termonibus & ex longo & multo jejunio, atque abftinen- 

, moribus eos docebat femper orare, atque tia. Cumque vidiflet pater eos paululum ex- 

ita darmonum infidias evitare. hilaratos ex pifeibus illis , permifit quidem 

Difcipnlori 44. Ut autem & a rerum terrenarum af- illos fquamis mundafle , laviflc , atque ad 
dicndtmln ^ c ^ lonc cos amoveret, atque cos erudiret, coquendum prxparaflc : quumque quidam 
excifioae ri- obedientiam & ipfi vitat anteponerent , mendicus adiifTet monafterium , dedit illi 
**• aliud fecit non minus quam reliqua memo* omnes illos pifccs, ne unum quidem dcrc- 

rabile. Mos erat B. Nilo ex virtute non ex linquens. Ita eos erudiit ex animi affcdionC 

natura profedum in omni re feipfum cui- B pfallere illud , Domine, ante te onrne dtfidc - 

pare ; unde fxpe fecum cogitans feceftus fua- tium meum. Atque illud , Pars mea es > le- 
vitatem , & paupertatis vitam follicitudini- mine > & fors nimium optabilis. 

bus vacuam , quodque cum fratribus fedens 46. Oratorium quoddam eft in fturimi- 
monafticae vitae ftudiofus ad virtutem parum tate Roflfani jucundiflimum > nomine fandae 
proficit, periculum autem eft ne retro laba- Anaftafiae , conftrudum quidem ab Eupraxio 
tur. Haec omnia confiderans , multorum regio judice Italiae atque Calabriae : morta- 
contuberniocontriftabatur, vclufquead ver- ftcrium autem beatae Virgini dicatum erat, 
horam converfationcm, quippe quae a men- Hujus praefidentiam fufccpit ab eodem Eu- 
ris contemplatione illum dimovebat, atque praxio Conftantinopoli commorante mona- 
ab interiore ftudio , cujus experti fuerunt chus quidam nomine Antonius , qui pecu- 
foli Antonius , Arfenius, ac Johanncs Co- niatum facultatibus praeditus , atque a morte 

lonus , Dei aftlatu referti patres. His cogi- follicitatus , veritus principum rapacitatem > 

tationibus opponebatur apoftoli didum : Ne- C ad afylum ac turrim confugit beatum pa- 
mo qua fua funt quarat , fed eA qua multorum trem Nilum , huneque omnium bonorum 
funt , ni falvl Jiant. Vifum eft igitur tcnrare fuorum procuratorem conftituens , ita dcin- 
ipfos in quodam perverfi mandati opere , & de tranquilla mente c vita migravit. Quoct 

Equidem fine difcrctione atque curiofitate audiens Dei difpcnlator , & mifeticordia 

juffis aftenferint, admittere cohabitationcm commotus, non tantum ob mortuum, quan- 
atque focietatem , fiquidem ita & illi pote- tum ob ftatum monafterii ( erat enim ex illo 
runt fervarfe , & ipfc proprium ordinem fer- tempore everfum ac difperlum ) ingreditur 

avare : fi vero reftiterint , ad feceflum redire. ad urbem , & quae relida fuerant a defundo 

Ob hanc igitur caufam matutinis hymnis una pauperibus partitus eft & ecclcfiis &mona- 

in eodem loco concinentibus , ait ad illos fterio i omnem autem operam adhibebat Virginum 
magnus pater i Multa vincta plantavimus , 6 manfionem illam ftabilire , & virgines ibi 

patres, idque nobis pro avaritia imputatur: collocare, qua; profeffione dignae eflent, quod 10 

propterea quod ^fus eft quam noftro ufui D Deo adjuvante perfecit , omnes difpcrfas 
conveniat; venite exfeindamus ex ipfis, ne- congregans, & gubernatricem illis prarfi,- 
que derelinquamus nifi quantum nobis fatis ciens condignam : adhortatus omnes caftri 
fit. Haec dicens ac videns illorum confen- habitatores earum curam fufcipcre , ut im- 
fum, fumens fecurim in humero advolavit becillioris partis, & magnam virtutem inde 
^d pulchriorem ac foecundiorem vineae par- profeduram : hoc addens , Si quis veftrum 
tem, Itemque omnes cum fecuti funt, ne mortuus fuerit, & voluerit conjux illius dein- 
unum quidem verbum proferentes, neque ceps cafte vivere, non habens autem quo 
dixerunt : Homo infanit , & nefeit quid facit , confugiat , ne fecundis nuptiis copuletur , ve- 
hoc numquam fadum eft neque auditum, ftrum eft delidum, qui non datis operam , 
fed oratione fada coeperunt fe percutere a ut talis urbs unum monafterium virginum 
matutina ufque ad tertiam horam. Tunc habeat. 

Intelligens pater filiorum obedientiam con- • 47- Cum autem adhuc ille in Caftro md- Vifitaws a 
certantem Cum his qui patrum fandorum ® taretur, ac paulum a morbo eflet detentus , 
memoria ea virtute cxcelluerunt , dedit Deo ingrefius eft & metropolita Galabriae Theo- r0 r5cisincu- 
d extra m nihil cis praeferre ad extremum uf- phiLactus , cum ipfo autem & domefticus lit divini )u* 
que fpiritum. Eo igitur opere celebri effedo Leon viri litteratiffimi ac fapientiflimi. At dlc “‘ 

per omnem Calabriam atque Siciliam, nemo pater hofter Nilus fugiens populi, perturba- 
poterat rei caufam comprehendere» Sed hi tionem , atque amicum fibi feceftum femper 
quidem dicebant monachos ebrios effedos; amplexus, exiit paululum ab urbe ad tem- 
hi vero, quoniam pater iratus eft ; alii quod pium eremi ftudiol^ac Baptiftae Johannis* 

cum multa fint vineta, ea agricolari non cujus vitam imitabatur, ibique Deo conver- 
poflint. Neque hoc mirum , cum neque ipfi fabatur , atque Chriftiana; philofophisr vaca- 
qui incidebant , hoc feirent, nifi hi quibus bat» .Exiit autem ad ipfum metropolita , do» 

Ppp iij 


Digitized by L.OOQle 


923 VITA.SAN 

mcfticus atque reliqui domini , atque ex fa- A 
cerdotibus nonnulli , populique pars non 
minima. Deliberarunt autem invia quid quis 
interrogaret divinae feripturx fe cretorum , 
sion um difeere quam tentare illum vo- 
lentes. Sedens autem ex adverfo fandus 
ille, ac videns illos ad fe venientes, fecum 
ait : Ecce nunc hi venientes ad ociofos fer- 
mones nos injicient, fed Domine Jesu 
Christe libera nos a laqueis diaboli , & da 
nobis intelligere ac loqui quae ad rem fue- 
rint, atque ea facere quae tibi placita funt. 
Atque haec euhroraffet, aperit quem in ma- 
nibus habebat librum , & cafu incidit ad re- B 
velationem faciam beato ac fando Simconi, 
<jui in admirabili illo monte commorabatur. 
•Illis igitur accedentibus, ac per adoratio- 
nem dedentibus, dedit magnus pater librum 
dlomeftico ut legeret , ubi lignum erat. Is 
aperiens os coepit nimium eleganter ac pru- 
denter legere; cum aurem venifTcc ad locum 
ubi dicit, ab decem millibus vix unam ani- 
mam inveniri in inflantibus temporibus quae 
ad angelorum fandorum manus perveniat, 
coeperunt omnes velut uno ore dicere, Abfit , 
non eft hoc verum , haereticus cft qui ita 
dixit. Ergo & nos fruftra baptizari fumus, C 
v cruccmque adoramus , ac participamus Cor- 
pus fandiflimum , ac Chriftiani dicimur. Haec 
& confimilia omnibus contradicentibus, vi- 
dens beatus quod metropolita & domefti- 
cus nihil ipfis dicunt , manfuete refpondit : 

Si autem vobis, inquiens, oftendam& ma- 
gnum Bafilium , Chryfoftomum , Ephrcm 
fandiffimum , necnon & Theodorum Studi- 
tem , ipfumque Apoftolum , ipfum denique 
fandum evangelium idem & fentientes & 
dicentes, quid patiemini vos inconfiderate 
ora vcftra patefacientes & Sando Spiritui D 
*f. honora- contradicentes, & fandorum patrum hor- 
ribiles fermones haereticis nominibus fubji- 
cientes propter veftram ipforum pravitatem. 
Dico autem vobis, fratres, quod ex omni- 
bus quxdccreviftis, nulla vobis gratia apud 
Deum , quae idola aut quam hxrefim omit- 
tentes ad Chriftum accurriftis. Audet ali- 
quis veftrum dicere me effe hxreticum , & 

/ ingredietur in fuam ipfius urbem , neque ab 
omnibus lapidabitur atque interficietur ? Igi- 
tur vobis certo perfuadeatis , quod nifi multa 
virtute prxditi eritis , nemo vos ex poena £ 
eripiet. His ab omnibus auditis , nimium at- 
toniti coeperunt ingemere ac dicere : Vae no- 
bis peccatoribus ac miferis. 

Propofins 48«' Ait autem illi Nicolaus protofpatha- 
fibi de fetip- r j us . Quare pater evangelium dicit , 3 ui de - 
difficultates dent unt ex mtntmts foculum aqua frtgtda , 
non perdet mercedem fuam ? Hoc , inquit 
pater, ad eos qui nihil habent didum cft, 
ne quis fe excufet fe^ ligna non habere ut 
aquam calefaciat. Quid autem facietis vos , 
qui & ipfum aquz frigidx poculum ^ pau- 
pere aufertis? Hoc autem tacente , furgit ai- 


fiiles. 


iolrit. 


C T I NILI. 924 

ter & ait : Vellem audire , fande pater , fi 
fervatus eft admirabilis Salomon an periit ? 
Agnofcens autem in fpiritu fornicationis 
palfione detentum , reddidit illi refponfum : 
Vellem & ego de te, fi falvus eris an per- 
dendus : qux enim utilitas mihi eft Salomo- 
nis falus aut condemnatio ? Non enim illi , 
fed nobis prxeeptum cft : gutcumque afpe- 
xerit mulierent ad concupifcendam eam , jam 
moechatus eft eum. Atque illud : Si quis tem- 
plum Dei corrumpit , corrumpet hunc Deus. Dc 
Salomone vero quia numquam invenitur 
in facra feriptura poenitentiam egifTe poft 
commi (Tum peccatum , quemadmodum in- 
venitur Manaffes , quis poteft dicere falvum 
e fle? Ad hunc furrexit quifpiam facerdos & 
ait : Sande pater , quodnam fuit lignum 
quod comedit Adam in paradifo & con- 
demnatus eft ? Agrefte , inquit hic , malum. 
Ridentibus autem omnibus, ait S. Nilus : Ne 
rideatis in hoc , qualis chim fuit interroga- 
tio , hujufmodi fuit & refponfio. Lignum il- 
lud Moyfes non nominavit , magiftri omnes 
energiam dixerunt, id eft effedum , fpeciem 
autem non viderunt ; quod autem feriptura 
occultavit, qui nos revelare poffumus? Tu 
autem omittens inquire quomodo formatus 
es & politus in paradifum. Tu enim, ut Adam 
fuit , es ; & quodnam mandatum immo man- 
data , qux cum acceperis non fervafti, quo- 
circa & a paradifo , quin a regno expulfus es : 
prxtermittens etiam fcire quomodo poteris 
ad paradifum reverti , id cft ad priftinam 
gloriam & honorem , interrogafti nomen 
ligni edifeere , quod unum ex omnibus eft* 
quodque cum didiceris majorem- dubitatio- 
nem afferet , quxnam folia & qux radix ? 
quis corteX , magnufne an parvus ? Ecquis 
poteft interpretari quod numquam oculis 
vidit ? Refpondit domefteus & ait : Inter- 
rogabo & ego, pater. Quidnam eft quod 
dicit theologus Grcgorius , quonam pado 
fervabit facile aliena , qui perdidit propria ? 
At pater ad illum : Id tibi dixit ille magifter, 
ne confidas , ut per mulierem poflis fervari # 
quod & Apoftolus puniendum effe dixit, 
quidnam fcis mulier fi virum fervabis, om- 
nino illa confuetudinem habente virum per- 
dendi. Si enim illa qux ex Adam carnibus 
exiit, & conjunda illi exiftens , atque, ut , 
ita dicam, foror aut filia, immo vero plus 
quam hxc, tranfgreffioni virum fubjccit ac 
perdidit; quomodo ad virtutem applicabit, 
ac fervabit a te aliena, fententia, politione, 
habitu ac formatione ? Attende igitur tibi 
ipfi & a conjuge tua tibi caveas : hxc illi di- 
cens & alia multa parabolis quibufdam ad 
monafticam vitam illum adduxit. Omnino 
enim illum amabat propter prudentem ip- 
fius animum. Hic refpondia: Vere, patet 
fande, omnia utilia confulis atque admones : 
Sed ait fandum evangelium , quod quos 
Dens conjunxit, homo non feparet. Refpondit 


Digitized by 


Google 


\ 


VITA SANCTI NIL!. ' 926 

illi magnus pater , Si quidem homo feparat A cum dixiflet , difcedens ab illis ad monafte- 


bene dixifti , ne feparet ; (i autem eft fepa- 
rans verbum ejus qui dixit : ^ui non dimi- 
ferit domos , aut fratres , aut conjugem , aut 
fytos , aut reliqua , non eft me dignus ; quis eft 
qui hoc quod Deo placet impediat ? Ecquis 
fcit an Deus (it qui conjunxerit , & non cor- 
poreus amor, atque carnis voluptas i Quem- 
admodum Apoftoius ait , quod propter adul- 
teria unufquifque Tuam ipfius conjugem ha- 
beat. Haec & plura his audientes , magnam- 
que utilitatem a decuti , redierunt admirati 


rium 5 c cellam reverfus eft > ut contempla- 
tioni , & di vinarum feripturarum indagationi 
vacarer. 

5 1 . Et paulopoft exeunt ad illum Nico- 
laus protofpatharius , & domefticus Leon > n aftca 
cupientes audire utilem dodrinam , atque d« 
Illius admonitionem. Atque cum jam fatis 
collocuti edent, atque admoniti ; fandus in 
fuam cellam ingreflus eft, Deo rurftis ope- 
ram daturus : illi autem. extra quodam in lo- 
co recumbentes in gramine , & exiguum 


virtutem , atque beati illius fapientiam , adeo « amidum cujufpiam fratris invenientes, vicif- 

_ - • r 1 • _ J • _ • r-x. . r • " .r '1 _ • - 1 J A.: 


nt ipfc metropolita dixerit: Deus fcit, ma- 
gnus liic monachus eft. 

oblatam mo 49. Craftino autem die cum defeendifiet 
r«e r«u6t* iHi n c ^ an ^ us Nilus , atque ad caftrum in- 
* troiifler , adiit ilium Judaeus quidam nomine 
Doninulus , qui erat illi notus a juventute 
fua , propterea quod legis nimium erat peri- 
tus , atque artis medica; eruditus. Gcepit igi- 


fim fuis capitibus imponebant , domefticus 
inquam & protofpatharius ridentes, fimul 
atque jocantes 5 quod perfpiciens fandus peiv 
feneftram, atque illorum nugacitatem co- 
gnofeens , vehementer increpavit , atque ait : . 

Quod vos nunc irridetis cccc veniet hora in 
qua quaeretis magno cum defiderio eo indui, 

& indigni reputati eritis. Et fimul cum hOc 
tur hic ad beatum dicere , audivi exercita- * prophetico fermone horror , atque capit» 
cionem virtutis tuae, atque multae continen- dolor domefticum apprehendit, qui confe- 
tiae ,& agnofeens mixtionem & compofitio- ftim domum repetens atque in ledum ft 
nem corporis tui , admiratus fum quomodo dejiciens , juffir vocari fibi aliquem piorum 
non incidifti in morbum comitialem 5 fed facerdotum , qui profedus inrerrogavit vo- 
fi jubes ego nunc dabo tibi medicinam ad ^ cationis caufam , atque invenit illum mor- 
complexionem tuam , ut illam habens om* tuum > quo fado timor injedus eft his qui 
nes vitae tuae dies nullam infirmitatem ti- Cum illo a monafterio redierant , atque om*- 
meas. Ait illi magnus Nilus: dixit ad nos ex nes admirabamur S. Nili prardidionem. 
vobis Hebraeus quidam , Bonum eft confidere in j 1. At quidam improbi atque adulatore! Eapra» S. 
Domino, quam confidere in homine: Confidentes homines Coftftantinopolim adeuntes detra- 
igitur nos ad medicum noftrum Deum, & hebant atque calumniabantur homines ad pun i t m. 
Dominum noftrum J esum Christum * aures regalis Eupraxii 3 quod fcilicet ejuS 
non necefle habemus tuorum medicamen- monafterium difliparit , & Antonii res ad le 
torum. Tu autem non aliter poteris fimpli- tfanftulcriti qui hujufmodi calumniis decepi 
ces Chriftianorum irridere , ac fedueere , nifi tus , feribit cuidam fuorum procuratorum 
jadando poftea quod tua pharmaca Nilo fando Nilo minans, ad eum modum: Quod 
impartieris. Haec audiens medicus nihil fan* ^ Deus me fanum dignabitur iftuc Conferre ; 

ut videam quifnam eft ifte monachus Nilus, 

& regius Eupraxius. Cum autem ipfc curti 
fuperbia & arrogantia multa adveniflet, St 
conftitucrecur a regibus judex Itali? , atque 
Calabri? 5 omnes optimates regionis accede** 
bant ad illum cum donis & adulatione, ejus . 
protedionem & auxilium aucupantes. At 
divinus pater nofter Nilus , ne videretur , aut 
minas hominum extimefeere, aut confidere 
in principibus , quos propheta cum contem- 
tu vocat filios hominum 3 atque in cis nui* 


do refpondit. 

De Deo io- Erat autem alius cum ipfo qui ait , dic 
d«j CUm no ^^ s Deo 3 optamus enim ali- 

quid a te de Deo audire. At pater ad illum : 
Similis eft6Jud?c, fermo tuus homini im- 
peranti puero , ut manu apprehendat fubli- 
mem arborem , Sc ad terram illam detrahat. 
Tamen fi vis paululum de Deo audire , cape 
tuos prophetas cum lege , & veni in eremum 
ubi ego fecedo , ubi attendens ledioni tot 
dies quot Moyfes in monte , interroga po- 


ftea, Sc ego refpondebo : Vacate enim & r lam ait effc falutem 3 neque cum adulationi 

. i « . . a “ — . a . . 


videte , quoniam ego Ium Deus. Etenim fi 
nunc aliquid tibi de Deo loquar, fuper aquam 
feribam , & in mare femihabo. Refponde- 
runt fimul, & dixerunt: Non poffumushoc 
facere 5 etenim extra fynagogam expellere- 
mur , & a propriis lapidibus obrueremur. Ita, 
inquit pater , & patres veftri in infidelitate 
mortui funt, ut ait evangclifia, quod multi 
ex primatibus crediderunt in J e s u m , fed 
propter Jud?os ndn confitebantur , ne a fy- 
nagoga ejicerentur, dilexerunt enim magia 
gloriam hominum , quam glociam Dei. Haec 


aut adentatione acceffit , neque donis mina! 
illius temeritatis placavit : quiefeens autem 
folum in proprio monafterio Deum preca- 
batur, pro totius mundi ac principis anima! 
falute , quae res in majorem furorem inflam- 
mavit fuperbum illum ab omnibus honora- 
tum, & a fando manifefte eontemtum. Qua-» 
propter petiit inquirere advetfus fandum ini- 
quitatis occafionem : non enim poffibile eft 
cognofci Veftigium ferpentis fupra petram,' 
quemadmodum neque pravitatem principi» 
in viro coronato. Ea igitur in re pcrflftcnti, 


Digitized by 


Google 


9 2 7 


VITA SANCTI N I LI. 


9*3 


ac perverte agenti repentina pernicies inve- 
dacft, & oratio venerandi patris eum anti- 
cipavit. Morbus enim quifpiam cancer nomi- 
ne in glande membri virilis exortus, medico- 
rum circuitus infcdos atque inutiies reddidit, 
poenafque exigebatur intemperantiae inftru- 
tnentum , propterea quod intemperanter na- 
turae leges injuria affecit. Refipifcens igitur 
ac redarguens fuam ipGus adverfus fandum 
temeritatem , erat enim prudens vir , ctfi 
poteftatis excellentia excoecatus erat * fervus 
.apparet qui nuper minax ac ferox erat , (i 
•quo, pado folum & illius vifu dignus fieret, 
ac benedidione , & venia. At pater ad prae- 
iens remorabatur , ut eum de facie cognof- 
ceretj neque illum ad monafterium profi- 
' cifci fufeipiens , neque ipfc volens ire , & vo- 

. tis illius fatisfacere ad cum modum falutem 
illi operans. Sciebat enim in tempore pro- 
prio, & fuperbia opportune adverfus arro- 
gantes uti. Ut igitur per triennium a Deo 
iniffus morbus ille paulatim occultas partes 
confumens, acceffit deinceps maxime op- 
portuno membro & mortem minabatur hu- 
tufipifeens .jus interitu. Tunc illum adit anirnz medicus 
UuMut. jili us cpiftolis addadus. Videns igitur fan- 
dum regius Euprax , & apprehendens pretio- 
fas illius pedes, tantam lacrymarum multi- 
tudinem effundit eos exofculans, ut omnes 
allidentes , & una ipfe pater Nilus collacry- 
maret. Nihil enim aliud erat videre, quam 
meretricem in cordis compundione ferva- 
toris pedes detinentem , ac peccatorum ve- 
niam petentem. Videns autem pater illum lu- 
dii fatiatura , ut infantem propria mamma ) 
extendens manum apprehendit atque illum 
erexit. At is omnibus jubens exire ab eo coe- 
pit aperite cum animx pafftonibus, & cor- 1 
potis morbos, & cum lacrymis dicebat, En 
cariflime pater triennio node & die hoc 
graviflimo morbo cruciatus fum acerbiffimis 
doloribus atque putri odore vexatus , quem 
neque unguentorum multitudine attrita , ne- 
que pannorum vetuliorum crebra mutatione, 
quae fepties in die fit , a me poffum ejicere. 
Erat autem malum, ut beatus dicebat , fub 
vefica vcluti urinae profluvium liquefadum 
& habens nihil ex feparatis membris. Rur- 
fus igitur manus jufti retinens regulus &la- 
Cu it fieri cr y m ^ s iUas implens dicebat, mifcrcre mei 
monaLiu}. propter Dominum imitator Chrifti , & di- j 
gnare pretiofis iftis manibus me tondere in- 
temperantifEmum , (i quidem vovi me mo- 
nachum fieri. Ait autem illi pater, Non licet 
{ibi homini prudenti , ac nimium perito vul- 
garium hominum verba fcntire aut loqui , 
omnes enim divino baptifmate digni fadi , 
qui ab omni peccato incommaculatum non 
fervarit illud , fine omni confeffione debent 
rurfus beatum hoc baptifma, quod ob mul- 
lam mifericordiam ac bonitatem Deus ho- 
{ninibus elargitus efi , divitibus ac pauperibus, 
regibus ac fervis, faccrdotibus ac pontifici; 


A bus, omni denique animx volenti in uno 
temporis momento rejuvcncfcerc velut aqui- 
ix juventus , atque omnibus prioribus deli- 
dis liberari. Quod autem dixeris ut te ton- 
derem , non efi penes me id facere , cuqn 
nullum habeam facerdorii ordinem. At hic ) 
efi metropolita( forte enim tunc illuc erat j 
metropolita , inquam , fandx Severinx , hic 
epifeopi & archimandritx funt, ipfi tuis vo- 
tis fatisfaciant , at ego quis fum ut eo mu- 
nere fungar? Is rurfus manus exofculans di- AS.Ni!© vc ' 
vini patris adhortabatur, fimul adjurans ne iad a u ^° ,,ca 
g alicui alii hujufmodi opus prxtermitceret j 
fed per illum fando atque apofiolico habitu 
indui , & apud Deon\ ejus interccfforem fieri. 

Illiiis igitur lacrymis pater addudus , pro- 
priis manibus eum totondit , & fandx humi- 
litatis indumenta eum induit , molle & cir- 
cumfluenti vcftc antea ufum , prxfente me* 
tropolite Stephano , cum epifcopo cafiri, 
atque aliis nobilibus Sc faccrdotibus. 

* 5 3 . Prxfio autem erat & Domnulus Ju- 

dxus medicus, de quo & fupra mentio fa- 
da efi , omnia fpedans , atque egreffus cum 
admiratione prxfentibus dixit i Hodie vidi 
u miracula qux olim fada effe audivi > nunc 
prophetam Daniel leones manfucfacientem, 
quis enim umquam potuit manum huic leoni 
imponere ? Ac novus hic Daniel , & comam 
abfeidit, & cucullum impofuir. Et hxc qui- 
dem Hebrxus. Regulus autem pofi fadum 
omnem evangelicum ordinem in ilio , ad- 
hortatus omnes ad guftandum , omniaque 
ipfe difponcns.affiftebat veluti famulus prom- ^ 
tus ad minifirandum , qui non multis ante 
diebus c cubili non poterat profpicere, ro- 
boratus Spiritus- fandi & fandi viri gratia. 

3 Juffus autem affidere fando petiit, ut pofi 
menfam depofitam ipfe comederet. Quo fa- 
do , omnes obfiupuerunt in corroboratione, 

& promtitudine viri , ac Deum admiraban- 
tur. Ad hxc omnia bona pauperibus, eccle- ric obi*, 
fiis atque indigentibus manu propria difiri- 
buens , omnemque ejus familiam difponcns, 

& libertate donans , tertia die migravit ad 
Dominum , cum omni contritione atque gra- 
tiarum adione , fideque ac fpc plena ac for- 
ma excedens ad eum , qui per prophetam 
dixit : Nolo mortem peccatoris , fed magis ut 
convertatur , (jr vivat vitam ater nam. , 

■ 5 4* Poftea vero quam depolitum fuit ejus Nilus rem far 

* corpus in monafterio S. virginis AnafiaCx,^"^^^ 
adit divinum patrem didus metropolita , of- bafilid. 
tendens illi bafiiici tefiamentum ; ubi mobi- 
lium atque immobilium ejus facultatum eum 
procuratorem confiituir. Quod videns bea- 
tus ille, atque animadvertens illarum rerum 
occupationem diaboli laqueum atque infi- 
dias effe , omnia committens eidem metro- 
politx jufte difiribuere , tamquam omnia infi 
picienti Deo reddituro rationem , ipfc ad 
proprium monafterium rediit /fibi ipfi atque 
Deo incumbens, atque obediens fandis an- 
gelis* 


Digitized by v^ooQie 


929 VITA SAN 

gelis admonentibus, atque collaudantibus; J 
Trtnfmigrt in montem tsmqtum ptjfcr , quo- 
niam qui ex nobis funt peccatores intende- 
runt arcum humanarum rerum , fcilicct pro- 
curationem atque ftudium, & paraverunt 
fagittas in pharetra, id eft eas, quae ab illis 
anentibus injiciuntur? pravas cogitationes, qui- 
bus in obfcuro fagictare machinantur dz- 
mones redos corde, 

Daci* Po* 55. Hoc igitur cum admirabilis patel Una 
i toM e” 11 01,111 ^ an< ^i s fratribus Deo in orationibus of- 
libctat. ferret, venit quidam ad illum militiz dux, 
Polyeudus nomine, ab habitatione Mefivia- 
ni Calabri* , afferens fecum fuum filium a 
validiflimo dzmone detentum. Procumbens 1 
igitur ad pedes beati patris, adhortabatur 
illum ut mifereretur ejus filium, ut a gravi fpi- 
ritu eum liberaret. At ille vere imitator Ghri- 
tfi humilitatis , Crede , inquit , homo , num- 
quam Deum obfccravi , ut humilitati mez 
curationum dona mihi largiatur , aut pra- 
vorum dxmonum fugationem s utinam mul- 
torum peccatorum veniam a Deo poffem 
impetrare, & liberationem pravarum cogi- 
tationum qux mihi fempec negotium exhi- 
bent. Veni igitur frater potius & pro me Do- 
minum obfecra, fi quo pado a dxmonibus 
me circumdantibus poffim liberari. Tuus 
enim filius unum dxmonium habet, idque 
invitus, fortaffe & ad falutem proprix ani- 
mx,five ad prxteritorum peccatorum redem* 
ptionem , five ad futurorum fedionem. Ego 
vero mea fegnitia, ac negligentia lingulis 
diebus fervus fio infinitis dxmonum ad mez 
ipfius animae perditionem. His didis , fecc- 
dens paululum dies quofdam latuit , timens 
ne quo pado fano effedo eo qui a dzmone 
correptus fuerat , exiret fama per totam re- 
gionem , neque permitterent ilium in loco 
illo quiefeere. At Polyeudus muniens feip- 
fum fide & fpe , tolerabat in monafterio je- 
junans , ac fe affligens , atque cum lacrymis I 
dicens: Non recedam hinc, quoufque filius 
meus curatus fit. Videns autem beatus divi- 
nam ejus fidem, ac patientiam, mifcricor- 
dia motus eft in illum , atque in ejus filium, 
& monafterium petens fecum triftabatur , 
dicens i Quid huic viro faciam nefeio , utrim- 
que enim nobis tentatio ineft, five fanetur 
ejus filius , five non. Tamen nullo pado 
volens neque afpiccrc dzmone illo correp- 
tum , vocans facerdotali ordine indutum ju- 
bet illi ire ad oratorium , & orantem fuper J 
infirmum oleo candelz eum ungere ac di- 
mittere. Ea autem re fada, adolefcens ille 
ftatim fanationc dignus fadus eft , dzmone 
per illius fenfus veluti fumo egreffo. Quod 
videns ejus pater, & gaudio cum admiratio- 
ne affedus eft, affumit eum & procumbit 
ad genua ipfius , Deo atque ilii gratias agens, 
qui folo juffu dzmonem a filio fugaverat. 
Infremens autem illi B. Nilus, interminatus 
eft ne cui diceret, Deus enim tuum filium, 
Vet. Script. & Mon. tmpl. Collctt. Tom. VI* 


C T I NILI, 930 

L non ego curaui , & benedicetis illis dimifit 
domum in pace glorificantes Deum. Eo au- 
tem modo multos a dxmonibus admirabilis 
ille curavit monachos ac laicos , hos quidem 
oleo per facerdotes ungens , ipfc numquam 
admittens ne manus quidem figno eos no- 
tare. Hos vero mittens ad beatorum apofto- 
lorum & martyrum monumenta quz Romx 
funt, qui in via mundabantur, beato patre 
apertiflime illis apparente ac dzmoncs ab 
illis fugante. Id autem fadum eft ne eorum 
* fides in fandum vana appareret & labor ad 
eum confugiendi inanis. Etfi enim propter 
animi humilitatem , pro illis manifefte non 
1 orabat , vitans humanas laudes : fed huma- 
nitate vidus , ab occulto cellz loco ardenti- 
bus orationibus dzmoncs fugabat, ac mor- 
bos expellebat , quz omnia fi fingillatim vel- 
lem litteris mandare , deficeret mihi tempus : 
fatis eft autem piis ex parte totum conjicere 
ut ex unguibus leonem. Dedit autem illi 
gratiam omnium rex Deus non fblum omnes 
aiflidos , ac variis morbis detentos curare i 
verum etiam 8c urbes integras periculis eri- 
pere. Declarabit autem hoc ita effe id quod 
dicetur. • 

56. Dominabatur olim utriufque regio- Rodam* tn» 
, nis , & Italiz , & Calabriz , noftrz regionis 
*• vidor Magiftrus , primus , ac folus dignitate impemu 
przditus a piis regibus ad didas regiones 
miffus s quarum Magiftrus magnificentia ac 
dignitate elatus , confilium iniit humanis 
cogitationibus acceptum, atque utilem , di- 
vinx autem voluntati prorfus adverfantem, 
ut finis oftendit. Cogitavit enim in unaqua- 
que Calabrix regione perficere navigia , & 
ipfis non folum cuftodire, ac tutam fervare 
quam obtinebat regionem > verum etiam Sc 
vicinam Siciliam inimicam vaftarc. Id autem 
non ferentes Ruffani cives , ut infueti hujuf- 
modi minifteriis fervite, his jam confcdis , 

> cum effent mare afcenfuri, zeli fervore ac- 
cenfi , quo fuper omnes Calabros afficiun- 
tur, fimul irruentes, ac tumultuantes navi- 
gia combuffcrunt ; & eas quz caravellx ap- 
pellantur fecuerunt. Id autem in maximam 
iram adverfus Ruffanenfes Magiftrum exci- 
tavit ; quippe qui & reliquis caftris audores 
cxtiterant.ut idem facerent. Quod animad- 
vertentes Ruffanenfes , condemnata prio- 
rum imprudentia , duorum alterum dccrc- 
, verunt , aut prorfus folum verfare , atque 
’ aufugere , maloque malum mederi : aut pe- 
cuniarum effufione rem placare. Cum au- 
tem neutrum illis cederet, confilium ineunc 
nimium utile, ad inconcuffam turrim patrem 
Nilum confugiunt, eum hujufce rei inter- 
ccftbrem opponentes, qui fua virtute furo- 
rem principis fopiret. Tunc admirabilis vit 
nihil immoratus , fed Chrifti nomen oppo- 
nens, urbem adiit, & civibus decentia con- 
fuluit , cui parentes fores patefaciunt , fibi 
perfuadentes Magiftrum iram fedaturum, 

Qqq 


Digitized by v^ooQie 


5>3i V I T A S A N C T I N I L I. 934 

-Cum omnes autem facerdotes nobiles ac A Deo gratias reddens, omniaque ejus benu* 
magiftratus ejus vultum formidarent, folus gnitatefada effe fibi certo perfuadens, mul- 
'Dei fervus occurrit , & pro omnibus caufam tum quidem triftis , quod viveret inter eos 
‘dixit ; cujus virtutem princeps reveritus , at- qui operantur iniquitatem , quodque mundi 
que loquendi libertatem admiratus, fimul- vanitatem videret, & inanes perturbationes 

que relucentem in illo Spiritus- fandi gra- coclcftium fpcculator & fcceflus vere filius» 

tiam , hujus praevaricationis judicium ei com- quodque cum turbis & principibus converfa- 
«nifit, ad quem fandus benigne admodum retur, gravia paffus ac periclitans propter ea 
«xefpondit , Fatendum efTe , inquiens , malam quae ab aliis injufte videbat committi : faepe 
•atque inordinatam rem gcftam ede , fed fi autem & jufte. Quoties enim pro defenfione 
excellentium quorumdam virorum' fuiflet afflid* animae ab iis qui Deum non timent» 

•opus , merito irafei polles , fed cum prxeipue pedeftre iter perfecit & afflidionem pertulit » 

multitudinis conatus hic fit , licetnc tibi tan- hyeme quidem capiti imbrem fufeipiens , & 
tam multitudinem gladio interficere , & ur- g amaritudine acris manus & pedes torpef- 
bem omnino hominibus vacuam reddere, ccns, & totum corpus divexatum , propterca 
quod neque Deo , neque regi gratum exti- quod una tantum tunica amiciebatur ; xftate 
terit ? Ad quem Magiftrus, Non, inquit, gla- vero calore, labore, fame ac fiti afflidus, 

•dio trademus Miam, neque interficiemus , fed quae omnia generofe fuftinebat propter mari- 

iUorum bona proferibemus , & fifco applica- datum quod admonet, Libera eos qui ad 
•bimus, ut hac poena emendati, non amplius mortem abducuntur, & redimere eos qui 
aliquid hujufmodi aggrediantur. Et quarnam, interficiuntur ne parcas, 
inquit fandus, tuar excellenti* erit utijitas, 58. Interdum pater dum proficifccreturlnitineredf*- 
fi regia marfupia onerans, tuam animam ad redimendum quemdam qui ab injuftis ^°{„ c ^f ude 
perdes ? Quomodo tibi remittentur a Deo vexabatur, a patribus coadus eft imponere P to, ab an C ge- 

debita tua, non folum a Deo fuperno rege, fibi viles quafdam pelles in pedibus propter locan(BC * 

fedetiam a ter rcftri principe , non dimittenti glaciem & frigus vehemens. In itinere vero 
his qui fimpliciter atque imprudenter adver- ^ cum per lignum quoddam cflet tranfiturus , 
fati funt tibi, hodie exiftenti & cras ablato cum pedem fupra illud impofuiflet, diaboli 
& morientii At fi nobis objicis regiam ma- opere propter pellis lujjricitatem fupra li- 

fcftatem, neque crimen vis abfolverc, per- gnum cecidit, & adeo magnum vulnus in 

mitte me ad illius pietatem feribere, me, crure accepit, ut pene animus illi defecerit, 

inquam» humilem & abjedum, &'fi quid & ob laborem , ob frigus, & obfanguinis 

jufferit ejus pia majcftas omni cum promti- defluxum , periculumquc ei fuit ne e vita 

tudine perficiemus. Ad quem Magiftrus, No- difcedcret ac finiretur. Educens autem ab 

vimus, -inquit, regis irr te benevolentiam, ejus pedore quod femper fecum geftabat 
& propterea damus tibi tantum nummorum munimentum , hoc autem erat inftrumen- 
•muldam qu* fupra duo millia effet. Quod tum ac novi teftamenti thefaurus , hocque 
autem magiftratuum capita fregerint & ig- oculis, labris, & pedore ampledens atque 
nominiofa verbera haud xquum eft impune _ dicens : In manus tuas commendo tibi fpi- 
prxtermitrere. At S. Nilus & horum veniam U ritum meum, paululum recreatus eft, aut, 
impetravit, foluta poena non plus quinqua- ut verius dicam, ad fe rediit. Vifus eft au- 
ginta nummis. tem illi angelus Domini confortans illum, 

Prorcreren- * 57 - Cum autem B. Nili intcrccffione h*c atque pharmacum imponens ut mei dulce. 
ti “ rc s : Ni ^' bene eveniflenc , convcrfus eft furor ad illo- Statim igitur furgens , & alacris effedus , va- 
godoMaici- tum dictum miniftrum nomine Gregorium lidius quam antea viam perfecit, ejus qui 

Malcinum, quem multo ftudio atque ingenti illi apparuerat adjumento, & fanguine fir- 

obfecratione B. Nilus valuit ex ejus mani- mato neque amplius defluente, & dolore 
bus eripere : quem videns Magiftrus , neque amoto prorfus. Dicebat autem fandus fxpe , 
habens quomodo evacuaret cordis fervorem. Dei adjutorium in multis rebus fenfifTe , ut 

beatum Nilum reveritus , furgens cum ira autem tunc numquam auxilium fenferat ma- 

exeeratus eft illum, & omnes qui in illius ximum , celerrimum , & omni confolatione 
domo erant, ab equo& bove ufque ad gal- £ pleniffimum. Hic igitur proprie dici poterit, 

Knam & canem & reliqua omnia. Ipfo au- Cum ceciderit non collidetur ; cito enim eri- 
tem timore correpto , nihilque prorfus re- gentur greffiis hominis reda ambulantis ac 
fpondente , verfus eft ad fedendum , prop- viam Domini volentis. 

terea quod protofpatharius erat : ad quem 59- At inimicus humani generis videns oblatas fibi 
Magiftrus: Abi, inquit, cum confimilibus a B. Nilo tantam utilitatem hominibus af- pecunias ic- 
tuisftulds, atque effigiem Nilo effingite, nec ferri, non minus ad animam quam ad cor- cuftl ’ 

dcfiftatis Ulum adorare , illique gratias agere , pus percinentem , ftudebat pro viribus om- 

fiquidem per regis caput pius vos non vixif- nem gloriam omnefi^ue mundi facultates 
fetis, gloriam dediffetis. Quum autem om- ante oculos illi prxponcrc, quibus & illum 

nia hzc perfeciffet , pacificorum beatitudine ad virtutes hebetiorem redderet , & mun- 

vere dignus ad monafterium reverfus eft, dum ejus utilitate privaret. Multi enim eo- 





i 


933 VITA S A N 

rum qui illum vifebanr, ingentes pecunias , 
afferebant, & pmexebant monachorum in- 
digentiam & pauperum diftributioncm. Is 
autem ut ftercora. ea vitans, dicebat venien- 
tibus ac prxbcntibus , quod fcilicet fratres 
a Davide beati prxdicantur , (i labores ma- 
^ * nuura fuarum manducaverint , & alienispcc- 

catis non communicaverint: pauperes au- 
tem adverfus vos clamabunt tamquam eo- 
rum bona detinentes, me autem admira- 
buntur ut nihil habentem & omnia poffi- 
dentem. 

Ewmchum 60. Eunuchus Coetonetes ingreflus quo- 
«M°Tidcrc que Ruflanum , videnfquc beatum num- 
rmitumdcfi- quam co ad fe accurrentem ( noverat enim 
illum ex fama ) tunc dicebat admira*ns ad 
prxfens : Ubi commoratur hic Nilus mo- 
nachus , & quomodo non acccffit cum aliis 
f ad me, cum audierit meum adventum? Id 

enim neque ipfe patriarcha aufus fuiffet, ar- 
roganter fcilicet meum adventum contem- 
1 nere. Ipfi autem qui aderant, refpondcrunt» 

Is quem dominatio tua dixit monachus , ije- , 
que patriarcha eft , neque patriarcham timet, 

, fed neque omnibus formidabilem regem; 

fedet autem fimul cum paucis monachis in 
monte, nullo egens auxilio humano, neque 
enim latitudine regionum effertur, neque 
multitudine ornatuum colligatus eft. Qua- 
propter neque cum aliquo difceptayoncm 
ullam habet , monoceros animal hic eft, 
fuis ac Dei legibus vivens , ac fi vi volueris 
illum cogere , numquam poteris ejus afpc- 
dum videre. His auditis , Ccetonetes ac ma- 
gis virum admiratus , feribit illi epiftolam 
vehementiffimam , in qua & adjurabat illum, 
ne fi aut eum viferet ipfe Coetonetes , fc abf- 
conderct; aut dignaretur ad oppidum Ruf- 
fani adire, atque ei benedicere, atque cis 
qui cum illo erant. At B. Nilus partim ju- 
ramentis addu&us, partim autem quia fpc- 
- rabat per illum pauperes juvare, oppidum 
. & Coetonetcm adit. At is vifo afpe&u pro- 
phetico immo angelico, ofculatus eft illius 
pedes , & apprehenlum manu introduxit in 
cubiculum fuum , ac juben? cuidam ex fuis 
ut cvangclium afferret , ait B. Nilo : Quo- 
. niam , fande pater , cum mendacii opinione 
fides hominum amittitur , volo jurare ad 
confirmationem eorum qux a me tibi enun- 
tiabuntur. At fandus cum videret id evan- 
gelio prohiberi his verbis : Ego autem dico I 
•vobis non jurare omnino , fit autem fiermo ve - 
fi er , Eft efi , Non non , quod autem his abun- 
dantius eft , a malo eft. Quare , inquit , incre- 
dulitatis argumentum facis jusjurandum, fie 
ab iniquitate congrcffum exordiri , omnis 
enim qui paratus eft ad jusjurandum , ad fal- 
lendum & ad mendacium promtior , ut c 
converfo. At Coetonetes: Confcntaneum eft, 
inquit , neque vobis Dei fervis mentiri , ne- 
que diffidere iis qui cum fide res narrant. 
Quare audi & fermonibus meis fidem adhi- - 
Vet. Script. & Msn. ampl. Colle fi. Tom. VI, 


CTI NILI. 934 

beas : Nemo eft mihi confanguinfcus in hac 
vita nifi fola mater impotens, me nimium 
adamans. Sunt autem mihi divitiae multx 
& facultates ingentes , fervorum multitudo 
& pecorum examen innumerabile. Decrevi, Coetonetes 
igitur omnia haec conferre ad monachorum 
monafterium conftrucndum. Si tamen com- conihuetc 
punxit Deus fanditatem tuam , Cohftanti- ^^“eUt 
nopolim una mecum petere, ut ex tu is ma- venire cp. 
nibus ego & parens evangelicum habitum ille ^ 
fumamus , faciam autem te ita regibus quem- 
admodum nunc mecum affidere. Haec verba 
g mellis & picis plena audiens diferetionis lu- 
men Nilus, non corruptus eft fublimibus 
his* verbis ac promiffis, fed pedetentim ma- 
num in pedus conjiciens , ut illi feiqpcr mos 
erat, & crucis fignum fibi faciens, Coeto- 
nete , rcfpondit , intentio quidem vcftrX 
pietatis ac prudentiae laudabilis eft & Deo' 
accepta. Ad hunc enim adducens nos Ser- 
vator parabolice dicebat , quod fimile eft re- 
gnum coelorum thefauro abfeondito in agro > 
quem qui invenit homo abfeondit , & pr a gau- 
dio vadit & vendit omnia qua habet , & emit 
q agrum illum. Mihi autem inutile eft dere- 
linquenti eremum & pauperes mecum cotn- 
patientes & collaborantes, per urbes vagari, 

& curarum moleftias fufeipere. Numquid 
defecit a Conftantinopoli monachus aut prae- 
fedus , ut per me tondeantur qui ibi a mun- 
do fegregantur? Si autem prxfcrs illam meam 
dejedionem , qux nullius momenti eft , ag- 
gredere extremas has regiones quas nos in- 
colimus, & nobifeum anguftam viam am- 
bules. Numquam enim poteris pauper fpi- 
ritu evadere , priufquam omnino corpore 
pauper fueris: quod animadvertens perfecit 
£ qui nunc inter angelos verfatur Arfenius. . 
Omnia autem tua derelinque poteftati illius 
qui dixit : Meum eft aurum & argentum , & 
quicumque non abdicaverit omnia qua habet , 
non poteft meus ejfe difcipulus. 

6 i. Adhxc Coetonete inftante , ac fuam Revertenti 
voluntatem fieri debere contendente, eum a ? u ®™ afte - 
derclinqucns beatus exiit, & jam ambulanti par « d*rao» 
cum David , & ad proprium revertenti mo- fub r pe«« 
nafterium indicendo. In via hac qaa ambu - f,uellr * 

• labam abficonderunt laqueum mihi , occurrit 
illi in medio itinere una puella monacha , 
qux accurrens ante illum projecit feipfam 
in tranfitu , qua neceflc erat beatum illum 
tranfirc. TUnc divinus vir fpiritualem forti- 
tudinem fufeipiens , & fathanX dolum co- 
gnofeens , percutit ipfam baculo manus fux . 
infremens , avolavit autem quamprimum 
nihil moratus juxta proverbium , atque abiit. 

Ex co igitur tempore’ decrevit neque fc, ne- 
que quemvis alium ex fratribus folum iter 
facere. Boni, inquit, duo, meliores uno,& 
va fibli , quoniam fi ceciderit non eft qui erigat 
illum. In his omnibus fuperior fa&us pater 
nofter Nilus adverfario propter cum a quo 
amatus eft Dcum>& probatus palxftrita often- 

Q,qqij 


Digitized by 


Google 


<? 3 $ -VITA SANCTI NILI. 936 

fus in famis patientia & in objedione lapi- A ab ipfb decentia, & orationes ipfius lucrari. 


durii cx quibus panes fierent. Ad hacc to- 
tius mundi gloriam profternens & pecunia- 
rum averfionem , quorum caufa aliquis dae- 
monem adorat , idque non femel fcd farpius , 
in multifgue aliis tentatus , & vincens mul- 
tifariam multifquc modis. Decebat autem 
ipfum & deinceps in pinnaculo templi pro- 
hari fi contentus fuerit ex hoc dejici. At 
vide quomodo & in hoc imitator Domini 
ac magiftri extitit. 

Epifcopatum 62. In illis enim diebus mortuo qui Ruf- 
Roflkncufem f anQ praeerat archiepifcopo , atque alio inr 
quifito qui in demortui locum fucccderet» 
una voce inopinate beatum patrem appre- 
hendere omnes decreverunt , & vi hunc ec- 
clefiae throno locare : quippe qui vitam fu- 
pra dodrinara bonam prae fe ferebat , & dor 
drinam quae cum vita certabat. Eo igitur 
propofitOi cum omnes irruiffent, anticipat 
quidam & rem patri narrat , exiftimans fe 
rem gratam eifadurum cum hujufmodi rem 
nuntiarit, Et quidem non au opinione aber- 
ravit, gratias enim illi agens beatus pater, 
& tunc & poftea dimifit in pace , jubens illi 
dari & benedidionem. Ipfe autem meditans 
id quod evangelio continetur, Cognofcens 
autem Jesus quod venturi effient ut raperent , 
atque eum regem crearent , fec effit folus in mon- 
tem. Secedit autem & hic ad interiorem mon- 
tis partem cum uno fratre, eo confilio ut 
tamdiu lateret , donec deliberatio illa per- 
tranfiret. Occupantes vero monafterium fa- 
cerdotes cum magiftratibus , cumque diu 
pcrveftigaffent, neque eum invenirent , plu- 
rimum ingemebant fpe decepti : cumque 
magis inftitiffent , neque aliquid proficerent , 
facilius enim unicornum fuperaro , quam 


Poftea vero quam archiepifcopus commifit 
illi omnia cordis fecreta , ait ei beatus : Audi 
coniilium meum , neque amplius redeas ad 
viperarum genimina} poft enim quam ni- 
mium tibi adulati fuerint, fanguinem tuum 
bibunt , gladio te perimentes , & de pace Ca- 
labriae ne anxius fis > neque labores , neque 
enim id omnium audori Deo gratum cft. 

Ait autem ad illum confobrinus metropo- 
litse : Vides , pater fande , quot Dominus 
animas liberavit. Refpondit illi fandus : Non 
animas liberavit , fcd corpora : prodeft au- 
g tepn multis & corporum afflidio , quibuf- 
cumque libertas multum damni affert , quem- 
admodum furentibus conclufos fervari atque 
inedia affligi. Quod fi harc quae videntur 
mifcra , non afferrent falutem , numquam a 
Deo fieri permiffa efflent. Decet autem eos 
qui pofflunt hujufmodi hominibus fubvenire. 

His auditis atque patris admonitionibus fer- 
vatis, quod prardidum cft in illo jam fuit 
pqrfedum. At fandus pater partim cx ni- 
mio exercitationis labore, partim longa aetate, f " atusf “ er « 
agebat enim jam fexagefimum annum, im- mii>cpcrcu- 
potens jam neque amplius longum iter po- titur * 
tens perficere , equo utebatur ad infirmitatis 
C remedium : majore enim parte itineris abfti* 
nentiae caufa illum pertrahebat. Hunc equum 
dum fyiduS cum archiepifcopo colloquitur, 
quifpiam a daemone fubdudus, gratus eft ac 
difccffit ; per viam autem, tempeftatc fuborta, 
defeendens ab equo fub una arbore expe- 
dabat, donec tempeftas ceffarct. Tonitru 
vero coelitus deiapfum infclicenrillum per- 
cuffit, & ad inferos detrufit, quum non pa- 
ruerit ei qui dixit , Damno afficere juftum vi- 
rum haud aquum eft. Et £)ui furatur, non am- 


Qui famfti 


illum de fuo propofito dimovere , redierunt piius furetur ,fed laboret operans propriis ma 

& alium epifeoparui praefecerunt. At fandus nibus , ut habeat unde participes faciat indi- 
exultans Domino cum propheta dicebat : q gentes. Et ille quidem mifer peccatum fruftra 


Tenuifti , Domine , manum dexteram meam , 
& in voluntate tua deduxifti me , dr cum glo- 
ria fufcepifti me. £Huid enim mihi eft in caelo , 
dr prater te quid volui fuper terram i Ante te 
enim , Domine , eft deftderium meum ; & tu, 
inquam , Domine , fcis , quod diem hominis 
non appetivi. Ea igitur mente beatus de- 
texit brevis vitae hujus gloriolam ,& humanos 
honores deteftatus eft, nunc autem confti- 
tuit illum Dominus fupra decem urbes, ut 


commifit. Quidam vero craftino die tranf- 
euntes per eam viam & equum cognofcen- * 
tes in loco pafccntcm , ad monafterium re- 
duxerunt & jufto proprium. 

64. Alius militum quifpiam motus ad Miles equum 
equum rapiendum a monafterio, & ad folis f “ ratur “ s vc - 
occafum vemens , ut equum videret , nodis nafterium to- 
tempus expedabat ut commode illum poffet “ n ° ae ob - 
rapere. Obambulans autem totam nodem c “ rat ' 
neque prorfus potuit monafterio adharrere , 


vere pollicitus cft i neque enim quoniam fed vallibus & praecipitiis occurrens fatis ob- 
facerdotium non fufeepit , talentum nonam- b erravit. Quum autem dies illuxiffet , ante fe 


plificavit, plures enim fervati funt ex do- 
drina oris ejus in coenobio aut in monafte- 
rio quam urbs illa continet habitantes. 

6 3 . Blatton quandoque ab Africa rever- 
tens cum multis captivis, propterea quod 
ad ' tempus Sarracenorum rex illi adverfatus 


monafterium vidit, & miraculo attonitus 
ingrefflus eft pocnitens, & propriam impru- 
dentiam confefflus. 

6 5. Illo autem tempore incurfantibus im- Tre* s. Nili 
piis Agarenis Calabriae regiones, atque om- s‘^ p c u e ^ ; * 
nia diffipantibus , fandus pater caftrum oc- detend" fan- 


£uerat,cxcufatione eo quod ejus foror illi nup- cupans cum fratribus fervatus eft. Tres au- * itatis 
ferat, quod nequaquam verum erat, appli- tem cx iliis qui in monafterio reftiterant a ™mCeri! 
cuitque ad littora Ruffani , & maxima cum Sarracenis detenti funt atque abdudi. Judi- bus dimittu- 
inftantia fandum accerfivit, cupiens audire civit autem beatus non effle hos defpicien- tut ^ btri ' 


Digitized by LjOOQie 


937 # VITA SANCTI NILI. ^8 

dos, fed ut propria membra eflc inquiren- A volens cedere divinz irx, noluit abire ad 


dos , & ad proprium locum reducendos. Cu- 
mulatis igitur a frumento & vino aliifquc fru- 
gibus quali centum aureis, & burdonem 
quem habebat Balilius dux Calabris dans 
cuidam ad eam rem aptiifimo, Panormum 
mifit fcribens cpiftolam ad Notarium pium 
hominem, atque eorum qui. ibi erant Chri- 
ftianiflimum : qui Notarius oftendens dido 
Amtnirameaquxa fando erant milfa, inter- 
pretans autem illi & admirabilem epiftolam , 
attonitus cft in fapientia & pietate bcatiffi- ] 
mi , arque agnofeens illum Dei amicum eflc, 
& omnis bonitatis plenum, iiqufdcm virtus 
& apud hoftes in veneratione efle folet, ac- 


orientales partes fufpicans ac verens quam 
de illo opinionem illi habebant. Ufquecnim 
ad Chrifti amatores reges ejus fama perve- 
nerat, & honorem ab illis aufugiens. Elegit 
autem locum ubi divcrfarctur Latinorum 
regionem , quippe qui illis ignotus eflet , ne- 
que tanto honore afficeretur. Quanto autem 
magis ipfc humanam gloriam vitabar , tanto 
vehementius coelcftis gloria cum decorabat , 
omncfque ut unum ex apoftolis iltum am- 
plediebantur , & cumdem honorem conce- 
debant. Profcdus enim Capuam, ut priora 
omittam , propter rerum multitudinem & 
honorem maximum aflccutus a principe 


cipicns monachos & decenter alliciens , 6c • Pandulfo & primatibus, adeo ut epifeopum 


detinens autem apud fc memoris caufa at 
que teflationis bordonium , illos remifit cum 
fociis , addens & multas pelles cervorum , & 
nuntians patri hujufmodi verba ; Tuus error 
ejt pro punitione tuorum monte horum , quoniam 
primum non te mihi notum reddidifti. Si enim 
hoc cognovi/fem , mijijsem tibi meum fignum , 
quod Ji in platea fufpeudijfes , non nccefle fuijfet 
e monafterio difcedere , neque aliquo pacto per- 
turbari. Hzc audiens divinus Nilus & ad- 
mirans Dei oeconomiam ,. in illo Samfonis 
'problema dixic, quod Yerc nunc de come- 
dente jxivit cibus , (jr a crudeli egrefet ejl be- 
nignitas , adjiciens & hzc ad Aibarz pro- 
mifla, quod omnia hzc tibi dabo fi cadens 
adorabis me. 

Oblatos Hbi 66. At prudentiffimus Bafilius dux tantum 
a Bafiiio duce fidei & caritatis habens erga patrem fan- 
nrcisrlf- & um > quantum centurio erga Salvatorem , 
fuit. attulit illi ufquc ad quingentos aureos, ad- 
dens hzc verba : Non ab injufiitia , inquit , 
hzc mihi adfunt, fcd ab enfe. Cum enim 
cepimus Cretam cum fcliciffimo Nicephoro, 


fibi ipfis illum voluerint praeficere, & ita 
fa&um fuifler, nili mors principem przve- 
niflet. 

67. Tunc vero vocantes fandi Benedi&i I» CafinenC 
qui in monte Cafelino morabatur prxfe&um, 
Aligerakus fandus hic appellabatur , iHi honore rcci- . 
• przeepcrunr ut beato Nilo monafterium da- pitut * 
rent quale vellet c fandi Benedidi habita- 
tionibus. Proficifccnte autem fando Nilo 
- didum inclytum monafterium , obviam ve- 
nit omnis monachorum multitudo ufque ad 
montis fundamenta , facerdotes , inquam, ac 
diaconi facras ftolas, ut in dic fefto induti , 
cereofque atque thuribula manibus geftan- 
tes , ira beatum ad monafterium deduxe- 
runt , non alium videre fibi perfuadentes 
quam divum Antonium Alexandrenfcm ad 
illos venientem , aut divum Benedidum ab 
inferis excitatum , eum , inquam , qui leges 
Illis feripfit. Ac rede quidem cogitabant, 
neque cos fefellit opinio. Omnes enim qui 
cx illis corporeis aut animorum afflidioni- 
bus tenebantur , curati funt , & omnes uti- 


cum non adeffet rex, opportune invenimus litatem ab illo perceperunt. Qui in oratio 

« • . .1 r ■ • S . 


apud quemdam prefbyrerum indumentum 
Prxcurforis ex pilis cameli confedum & ad 
cervicem cruentatum, quod capiens beatus 
ille, omne aurum mihi largitus cft; Ita igitur 
aureos illos habitos accipc per Dominflm , 
& ora pro me. Ac Nilus rerum humanarum 
vere contemtor , neque ad illos rcfpiciens , 
ait ad illum quaft mortis timorem excufans, 
Vifne , inquit , ut ob ftercora hzc aliquis 
infidietur ac mc interficiat , & ita amicum 
perdas ? At is rurfus : Permitte , inquit , ut 
his pretiofas altari vcftes emam. Abi, inquit 


nibus verfabantur, dodrinam > qui operi- 
bus incumbebant, ducem, qui peccatorum 
mole premebantur , emendationem > qui in 
virtute verfabantur, adhortationem ; qui fani 
erant , continentiam i qui zgroti , medici- 
nam > & ut breviter dicam , quemadmodum 
olim Ifraelitis manna unicuique pro ejus ap- 
petitu guftum przbcbat. 

68. Quare neque in illis erat zgrotus , ita 
& in his admirabilis vip exiftebat. Curans 
igitur illos divina ejus przfentia, & fpiritqali 
Iztitia eos implens ; nimium autem & ipfe 


Nilus, & in catholicam oppidi ecclcfiam v admiratus in bono illorum ordine, & bene 

J __i_ ; r : : C A.... fi. - J : 1 I 


deponas , ubi fervantur , hinc enim rapi pof- 
fent. At permitte, inquit, oratorium maxi- 
mum ac pulcherrimum conftruere; non enim 
illud luteum videre portum. At pater ita : 
Neque me videre poteris s & ego enim ex 
Prxdicit^ca- luto compofitus fumi De oratorio autem ni- 
hil follicitus Os, ab impiis enim Agarenis 
deftruccur, & omnis Calabriz regio illorum 
manibus tradetur. Id autem prxvidcns bea- 
tus pater nofter fuo oculo prophetico , Sc 


labrixdcftru- 
itionem ab 
Agarenis. 


inftrudo flatu , & admirans ac laudans illo- 
rum vitam , magis quam noftram , comita- 
tus eft rurfus ab abbate & aliis primoribus 
viris ad monafterium , quod cum fuis filiis 
oportebat illum incolere. Id autem vocaba- Ad monafte- 
tur Valle- Lucion. Obfcctarunt autem illum 
& przfcs & fratres cum omni fua fraterna C imT. n U * 
focietatc ad maximum monafterium afeen- 
dere , & grzca voce in illorum ccclefia ca* 
nonem implere , ut fit, inquit Deus, omnia 

Q_qqiij 


Di§ zed by LjOoq ie 



239 VITA SANCTI Niti. * 940 

in omnibus , quod 6c propheta prodicens A liabis. Audivit enim David Deum dicentem» 


clamabat, quod leo & bos limul pafccntur, 
fimul eorum filii erunt. At divinus Nilus 
primum renuebat humilitatis caufa : Quo- 
modo , inquit , cantabimus canthum Domini 
in terra aliena , qui hodie . fumus abjedi in 
omni terra propter peccata noftra : tamen 
ut .fimul confolationcm affequamur ex mu- 
tua fide, &ut magnum Chrifti nomen glo- 
rificetur, contentus fuit hoc facere , & in- 
formans St frudibus Latiorum fuorum can- 


quoniam vivo ego Dominus , fi recte ambula- 
veris mecum , recte ambulabo & ego tecum. Et 
iterpm feriptum eft , ad obliquos , quod aeque 
eft ac fi diceret adperverfos. Obliquas vias 
mittet Dominus & non homo. Hominibus 
autem mandatum eft diligere inimicos, be- 
nefacere his qui illum odio habent ma- 


tua fide, &ut magnum Chrifti nomen glo- lum pro malo nemini reddere. 

rificctur, contentus fuit hoc facere , & in- '69. Rurfus alius interrogavit : Quid dl Locnmpm- . 
formans St frudibus Latiorum fuorum can- quod inquit Abbacus propheta : Requiefcam 
. ticum ad fandum .patrem -noftrum Bencdi- ® in die tribulationis mea , ut afiendam adpo-$. NHu*. . 
dum , quo hymno omnia ejus miracula con- pulum incolatus mei. At fandus rcfpondit , 

. • 1 _ . . _ rc _ _ _ /* _ . r _ a n _ 1 _ J * . • 1 • e mi* 


'Ptinstamen tinebantur , affumenfque omnes fuos fratres 
ofinclfe 3 , & qui plus quam fexaginta erant, afeandit ad 
ibi more iBonafterium Cafilinenle , & vigilias exercuit 
-^'•Mavcclc- concinna armonia , habebat enim fecum 
brai. fratres prudentes , & idoneos in ledione & 
pfalmorum cantu , quos in utroque ipfe edo- 
cuerat. Perfedo autem canone, convene- 
runt ad illum omnes monachi cum appofi- 
tionc illorum abbatis , coenim ufque bonum 


Apoftolo dicente, omnia haec in figura illis 
contigiffe, feripta funt autem ad noftram 
dodrinam : ego omnem feripturam ki meam 
ipfius utilitatem interpretabor. Adam enim 
audiens , Cain , Lameck ,& omnes qui Deo 
peccarunt, cogito me effe hujufmodi, non 
illos. Hoc igitur didum prophetae homini 
convenit prudenti, fedenti infra in mundi 
filva , fecum cogitanti ac dicenti , quoufquc 


ordinem fervant , & attoniti a fplcndorc • oro & qua: dico non intelligo J tunc fubdit 
fpiritus prodeuntis ab ejus afpedtt , cupiebant dicens : Servavi , id eft confideravi & medi- 
vehementiftlme& ab orc illius verba audire ; ^ tatus (um labiorum meorum orationem. 


quare & quacftioncs multas illi objiciebant. oro autem quod fi reddidi retribuentibus 

Qviidmona- Age, inquientes, quod eft monachi opus, mihi mala , hoc & illud patiar , St judica me, 

chi:-, & quod & quomodo mifericordiam invenire poffi- Domine , fecundum jufiitiam tuam , (fifecun- 

C J US °P US * mus b eatus aperiens os fuum Romana dum innocentiam meam Deus. Et quod,J>«#f 
lingua ufus dixit : Monachus eft angelus, manifefte veniet , (fi non filcbit i ignis in con- 
opus autem illius eft mifcricordia , pax , fa- fipedtn ejus exardefcct , (fi inimicus comburet 
crificium laudis. Quemadmodum enim Deo qua in circuitu ejus funt. Hic & hujufmodi 

fandi angeli, nulla fada intermiffione , ho- confidetans prodeuntia ex labiis meis, ani- 

ftiam laudis offerunt, viciffim autem pacet» madvertens autem me ipfurmhis diverfa fa- 

habent in caritatis vinculo, miferantur au- cientem, timuit cot meum, & contremue- 


tem & adjuvant hemines ut minores fra- runt offa mea , vis. & robur genuum meo- 
tres ; ita enim dccct verum monachum fa- rum fubtus me conturbata funt , adeo utpe- 

cer-e , mifericordiam offendere - erga inferio- dibus fiftere non jpoffim. In hac igitur tri- 

res , & peregrinos fratres amare , in pace u bulationis meae die non aliter judicavi poffc 

aequalis honoris participes ^lis qui magis in quiefccre & liberari a tremore & timore v 

virnate proficiunt, non invidentem, fidem nifi afeenderem eo ubi populus peregrina- 

autem non fucatam , & fpem habere , & erga tionis meae , ubi funt omnes peregrini atque 

Deum & erga eum qui pater fpi ritualis eft : hofpites , & quorum converfatio in coelis eft. 

qui haec tria poffidet angelicam vitam in Qu.oniam ficus mea & olea mea, vitis & ju- 

terris degit ; qui vero contra facit , id eft qui menta mea nihil mihi proderunt in dic af- 

infideliratcm Iiabet, odium ac mifericordiae flidionis > neque poft mortem aliquem mihi 

inopiam, totius mali^doimcilium fit, & di e- frudum afferent. Si autem fecero quod de- 

mon manifefte apparet atque eft. Ex quo liberavi, exultabo tunc in Domino, gaudebo 
enim aliquis monachi vitam profitetur , non E in Deo Salvatore meo. 

amplius hominis habitum retinet; fed ex duo- 70. Ea autem re ita 'explicata juxta mo- Alias foMt 
bus alterum fit, aut angelus > aut dimon > ralem fenfum, ait ad fandum alius : Ecce , mon * chora 

petfuadco autem mihi , fratres , de vobis pater catiffime, mittor ab abbate ad mini- qu * lone ** 

meliora ,& qui falutem vobis afferant. Hic fterium, unde non exiguum malum afie- 
& hujufmodi qua: plura funt quam ut nunc quar. At canon praecipit obedientiam fine 
feribi poflint , admonente patre , omnes cor- diferetione habere , utri igitur paream, nefeio. 

dibus compundi funt , & quidam ex illis re- At pater dixit : obedite prapofitts veftris (fi 
fpondens dixit : Quate David inquit. Cum cedite , ipfi' enim vigilant pro animalius veftris 
[ancto J ancius eris , (fi cum electo eletfus eris , tamquam rationem reddituri , Apoftolus in- 
& cum perverfo perverteris t Hoc , inquit quit. Quare nos omnia cordis noftri fecreta 
pater, ad Deum ait propheta, non ad ho- abbati confitentcs , ad judicium fuumortinia 
minem, Deo enim convenit quod confe- referamus. Rurfus alius dixit.: Si femel in 
quitur, non homini: Quoniam tu humilem anno corpori meo gratificabor & carnem 
populum falvabis , (fi oculos fuperborum. humi- comedam, numquid eft peccati admiffum? 


Digitized by 


byGoc gle 




94i VITA SANCTI. NILL 

Cui pater :Etfi omne tempus, inquit, fanus A iter perficiebant , jugum bonum & 


exiftcns , in una hora lapfus per praecipitium 
fregeris crus , numquid mali tft ? Haec & 
plura his ex feripturis objicientes rogarunt 
illum , & de fabbati jejunio. At hic brevem 
refponfionem dans, deftitit , dicens : J%ui 
comedit , non comedentem nequaquam contem- 
nat ; Deus enim utrumque accepit. Tu autem 
quare judicas fratrem tuum ? Sive igitur co- 
medamus nos, five vos jejunatis, omnia in 
gloriam Dei faciamus. Quod fi nos corripi- 
tis , quoniam fabbatum non jejunamus , vi- 
dete ne quo pado inveniamini adverfantes 
fandis patribus & ecclefiae columnis , Atha- 
nafio, Bafilio, Grcgorio & Johanni Chry- 
foftomo, & aliis infinitis & fandis fynodis, 
qui id neque fecerunt , neque ftatuerunt fa- 
ciendum. Quin & de Ambrofio veftro ma- 
giftro , de quo feriptum cft in ejus vita quod 
omnem hebdomadam jejunarit , excepto fab- 
bato & die Dominico. Ego vero neque ip- 
fiim fandum Sylvcftrum arbitror adverfan- 
tem fandis patribus hoc jejunium inftituiffe j 
neque enim ullum ea de re canonem poteftis 
oftendere, nifi folum apud eum qui ejus 
vitam confcripfit , cui nemo facile credit , 


B 


942 

fuavis 

dux. Omnes ad illum venientes a longe af- 
picicns cogitabat, & praedicebat illorum ad- 
ventum , caufam , & rerum eventus perdi- 
da confirmabat. Illud certe fcio quod fi om- 
nes qui fub coelo vivunt conveniflent , ab eo 
petentes confilium utile, non ab eo aberraf- 
fent. Erat enim ejus confilium ut Dei con- 
filium , omni prudentia plenum & utilitate, 
quod fervatum , utilitatem ; negledum au- 
tem perniciem maximam afferebat. Atqui 
poflem multa capita de ea re contexere , nifi 
longior efiem , & infinita rerum materies 
moleftiam ledoribus praeberet. Unum autem 
cx multis hoc cft. 

71 Pandulpho Capuae principe , de quo 
fupra mentio fada eft, mortuo: ejusconjux 
nomine Avara , non minus viro toti regio- 
ni illi dominabatur atque imperabat. HarC 
zelo imperii, immo invidia diaboli deten- 
ta , fuggerit duobus filiis fuis fupcrftitibus , 
dolo interficere unum comitem , qui illi 
confobrinuscrat, quem fufpcdum habebat , 
quemque ab omnibus honorari videbat. Con- 
fanguinea enim quaedam illorum eum ad 
congrcfTum vocans , atque (impliciter ingref- 


propter audoris incertitudincm. Verum nos C fum , occafionem iftam hujus fratres in 

* ‘ • • .... /%r» ... « _ 1 . _ 


praetermittentes verborum pugnas , nihil c- 
nim mali cft jejunium , Apoftoli fententiam 
dicamus, quod neque cibus neque potus 
commendat nos Deo; & quae fequuntur. 
Utinam & miferi Judaei crucifixum adora- 
rent Dominum , & jejunarent vel ipfos dies 
Dominicos. Parum enim refert , aiunt illi , 
& non cft peccatum die Dominico jejunare, 
& fi peccatum , inquit , cft , quomodo fandus 
Benedidus Dominicis & feftis diebus jejunans, 
neque jejunio a die Pafchae abftinuit. Quare 
fciendum cft omnem rem propter Domi- 
num fadam cfle , neque rejiciendam , ne ip- 
fum quidem interficere , ut & Phinces , & 
Samuel oftenderunt. Et nos igitur benefaci- 
mus fabbatum non jejunare adverfantes exc- 
crandis Manichaeis , lugentibus in hoc dic & 
calumniantibus vetus teftamentum , quafi 
non a Deo datum ; non vacamus autem ab 
operibus, ne affimilemur impiis Judaeis Dei 
interfedoribus. Et vos neccflario jejunatis , 
vos ipfos prarexpurgantes dici fandae refur- 
redionis. His & pluribus aliis monachi uti- 
litatem dc jucunditatem percipientes , admi- 
rati funt omnes in fermonibus lepidis ab 
ejus ore prodeuntibus, ac dicebant, Num- 
quam vidimus hominem ita facram feriptu- 
ram interpretantem. Atqui vere exiftima- 
bant & rede dicebant. Omnium enim per- 
turbationum mentem purgatiflimam habens 
& coelefti lumine illuftratam , ejus fermo 
erat femper fale conditus , fegnibus quidem 
& infirmis adjumenti ftimulus , ferventibus 
autem & ultra fepta tranfilientibus frenum 
comprimens atque capiftrum : his autem qui 
ab utroque eorum declinabant , & medium 


greffi, aggreffi illum funt & gladio interfe- 
cerunt. Horum mater poenitentiam fidam . 
non veram faciens , patrem ad fc vocari ju- 
bet, tamquam ab illo acceptura arquivalen- 
tem delido poenam. Cum aurem fandus vc- 
niffet, obfecrationibus motus, & urbem ap- 
prehendiflet, omnes confluxerunt per publi- 
cas vias , ut pretiofum illius afpedus cara- 
derem fpedarent illius benedidionis par- 
ticipes edent. In quibus una miniftra mona- 
ftcrii praepofita , cum fuo prefbytero juniore 
& xtate deliciantc , congregans autem & 
fuas virgines exiit ad occurfum fandi. At 
beatus prophetico oculo videns res illarum Damnat ia 
non declinavit earum occurfum , fed occur- 6«is*irgi- 
rit .illis ut flammea romphara , auftera voce “eri^onfoe-" 
& torvo vultu illis dicens: Quid vobis cumtium. 
hoc juvene ? Vos quae apparetis virgines , 
quid cum illo converfamini ? Non cognof- 
citis hunc virum cffe,ipfcquenon novit vos 
effe mulieres ? Deum non timetis neque ho- 
mines reveremini , vere non video in vobis 
frudum juftiriae. Haec ill^e audientes, cum 
deberent verecundari , crubefcere , atque ad- 
mirari viri fandi reprehendendi libertatem, 
rcccfferunt dicentes , Hujufmodi homo non 
eft fervus Dei , fed diabolus. Et ftatim cra- 
ftino die prefbytcr ille deprehenfus cft cum 
przpofitx confanguinca rem habere , & per 
totam urbem illam divulgatum cft. 

72. Pervenit igitur fandus ad Avarae pala- Avaneprin- 
tium , qux illum videns ad pedes procedit 
tremens , confcffa & conceffionem petens, &am refpuS- 
Hic autem illam erigens dixit : Ne ita facias, P r * d,clt 
& ego enim homo peccator fum , nondum tem, a c. 
aflecutus poteftatem folvendi aut ligandi. 


- Digitized-by 


Google 



1 


? 4 * V I T A S A N C T I N I L I. 544 

vade amem ad epifeopos , quibus talia fa- A cebatur. Ac deinde intra breve tempus om- 

■ciendi poteftas commifla eft , & fac m illi nis jadantia atque imperium ei ablatum eft. 

4 ibi pra^eperint. Ad hxc refpondit; Epifco- Ne autem aliquis eorum qui nimium teme- 
tis quidem confeffa fum meum peccatum , rarii funt fzvitiam objiciat beato patri in pec- 

& dederunt mihi pro poenitentia ut ter in cantes, zelator enim erat ad vindicandam 

•hebdomada pfaltcrium recitarem & faciam legem Domini, quemadmodum Helias ille 

miiericordiam cum egentibus. Obfccro au- propheta, cujus afpedus caradercm fecum 

-tem tuam fanditatem , ferve Dei , ut & a te ferebat, idque non folum in externis nihil 

«qua; expediunt audiam & temiffionem pcc- ad illum pertinentibus , verum etiam adver- 

<ati accipiam. At fandus dixit pfalterium fus eos qui maxime illi proprii efle videban- 

«quidem recitare , & dare eleemofynam tibi tur ac veluti membra quaedam : tantum au- 

•& indigentibus utile eft, at ei qui injuftc oc- tem ab affedu erga fuos aberat , quantum 

■cifus eft , falutem non affert , neque illorum fequens oratio declarabit. Recenfebo autem 

qui eum lugent moerorem aufert. Quid enim B & hoc ad fecuritatem legentium & ad cor- 


tantum das quantum abftuiifti > Quod fi vis 
a me humili accipere confilium& facere vo- 
luntatem Dei , en dico tibi trade unum ex 
filiis tuis iis ad quos interfedus pertinebat, 
ut faciant quidquid illis libuerit , & tunc a 
peccato libera eris. Dixit enim Deus : Quod 
de manu hominis fratris tui exquiram ani- 
mam ipfius, hominis fcilicet , qui effundit fan- 
guinem hominis, pro fanguine ipfius ejus fan- 
guis effundetur. Et rurfus: Omnis qui accipit 
gladium gladio peribit. Neque enim es tu 
$aiil imbecillior rege , neque judice Jephte 
qui propter proprii mandati tranfgreffionem, 
proprios filios morti tradiderunt. At haec ref- 
pondit non poffum hoc facere , timeo enim 
ne forte illum interficiant. Tunc beatus zelo 
plenus rcfpondit : Haec ait Spiritus- fandus ; 
•Sanguis filii mi effundetur, pro fanguine il- 
lius quem injuftc interfecifti , & peccatum 
hoc non delebitur ex domo tua ufqiie in 
fempiternum. Nemo enim ex tuo femine do- 
minabitur in hac urbe, fed expelletur &pcr- 
fecutionem patietur, & fuperabitur a propriis 
inimicis pro iis quae commififti propria po- 
tentia freta , neque didicifti quod Dominus 
pauperem facit & ditat , humiliat & fuhlevat. 
His illa auditis , coepit lugere ac lamentari, 
atque implens manus auro, offerebat jufto, 
•exiftimans hoc illum placare. At ille vere 
nullis paffionibus obnoxius, neque iacrymis 
mulieris mollis effedus, neque auri multitu- 
dine inefeatus, neque ejus poteftatem fub- 
veritus , abfeindens amidum tunicae, & ut 
cervus exiliens abiit , haec fecum confiderans, 
ut ipfe poftea referebat, quod dixit, inquit, 
diabolus : hic monachus lutum eft , madefa- 
ciam illum aqua, id eft mulieris Iacrymis, 
& jam faciam illum liquidum : adeo ut de 
co faciam quidquid libuerit. Ita opere per- 
fecit illud: E/lote prudentes ficut ferpentes 
fimplices ficut columba. Similiter etiam & apo- 
ftolicum praeceptum : Ne communices peccatis 
alienis. Et tunc quidem beatus Nilus ad mo- 
naftcrium reverfus eft. Non multum autem 
temporis praeteriit, & ejus praedidio finem 
fortita eft, minor enim filius didae zelo im- 
perandi majorem in ecclefia orantem gladio 
trucidavit. Ille autem rurfus a Gallorum re- 
ge propter camdem caudam vindus abdu- 


redionem eorum qui Heli imitantur. 

7 3 . Filius fororis beati Nili , a qua Sc cdu- N ep0( 
catus hic fuerat , verfabatur in monafterio delinquente 
fimul fe in pietate exercens, nimium bonae “en^m °ide- 
indolis, ut ad utrumque aptus. Hic quando- Kaoavuh. 
que cum fratribus iter faciens , & argenteum 
poculum ferens, limpidiffimo fonti occurrit. 

Cum igitur vellent ex aqua bibere* ipfe fa- 
ctum poculum projiciens in metalli puritate 
natans bibit & fimul omnes. Id audiensbea- 
tus , & nimium adverfus illum iratus mul- 
tum objurgavit , Sc adeo averfatus eft, ut nc 
illum umquam quidem videre voluerit, aver- 
fio autem illius erat , ut fi a Deo alienatus 
effet , fupra virgam Sc flagellum caftigans 
prudentes viros. At frater increpationis moe- 
rore detentus, & averfione patris contur- 
batus ,& in aegrotationem gravem incidit ia 
qua & mortuus eft. "At beatus in omnibus 
aegrotationis fuae diebus ingrediens atque 
egrediens in ecclefiam , ejus cella in tranfitu 
exiftente, numquam profpexit in locum ubi 
erat , neque ilium adiit ufque ad mortis diem, 
quamvis ab omnibus annotatum fuerat cum 
coepit aegrotare frater ,, & beatus Nilus 
videret quod non eflet furredurus ab infir- 
mitate illa. Tunc igitur quidam ex fenibus 
videns patrem lacrymantem poft mortem , 

& lugentem privationem illius , adiit illum 
privarim alloquens, tamquam animam aegre 
ferens de tribulatione fratris cum qua exiit 
a corpore propter averfionem patris. At hic 
nifi , inquit , ego eum averfatus eflem , Dcu9 
eum non aflumfiflet , perfuadeo autem mihi 
quod hujus parvae tribulationis caufa maxi- 
mo gaudio digna effeda erit ejus anima > 
fiquidem non injuftus Deus a carcere eri- 
pere , Sc in carcerem detrudere. Hujufmodi 
erat diferetio prudentiffimi patris noftriNili 
fupra omnes fandos patres noftros. Superabat 
enim eos qui maxime exercitatione excelle- 
bant, diferetione > «eos autem qui maxime 
diferetione valebant, exercitatione i eos au- 
tem qui (implicitate , cognitione } cos autem 
qui cognitione peritiffimi erant , innocentia } 
eos qui vita probata pollebant, dodrina > eos 
vero qui dodrina , vitae probitate ; eos au- 
tem qui utroque excellebant , utriufque ex- 
cellentia. Admirabilis moribus, alienus om- 
nino 



945 VITA S A N 

ni no a mundo , fortis atque inexpugnabilis ^ 
ab affedibus, fublimis in intelligentiis , fu- 
perbis viris non cedens , compatiens vero 
humilibus. 

larem cap : 74. Furatus cft aliquando quidam Lon- 

rX-S° bardorum * C( l uum monaftcrii,& accc- 
monaftetii dentes duo ex fratribus petierunt veniam a 

Nilo, ut persequerentur & apprehende- 
rent cumdem equum , quoniam nimium ■ 
utilis erat monafterio , quod & fecerunt. 
Praevenientes enim fratres labore multo ad 
caftrum ubi erat fur , ubi illius oppidi ma- 
giftratus folum nomen beati Nili audivit, 
ftatim apprehendens equum & furem liga- _ 
tum fratribus tradidit. Illis igitur reverfis ad 
monafterium & patri cum gaudio procum- 
bentibus ac dicentibus: Quod tuarum ora- 
tionum caufla adduximus equum, & eum 
qui rapuerat. Vocat autem beatus Longo- - 
bardum, & ait illi: Vere tu frater amas equum 
hunc ? nili , inquit , illum amarem , nec fura- 
tus fuiflem. Tunc pater capiens equum illi 
dedit addita fella & freno dicens : Si illum 
amas , accipe & ambula. At hic abiit gau- 
dens & exultans. Cum autem coepiflent fra- 
tres fufurrarc adverfus patrem Nilum, vo- 
cans pater illos admonuit his verbis : Difcite 
fratres quod rerum aut bonorum qualifeum- C 
que amilfio, peccatorum eft imminutio. An 
non fumus digni gerontici unum caput per- 
ficere? Si Deus vult nos mifereri , nos volu- 
mus a mundo fegregari, & illi adhaerere. Ii 
vero refpondcrunt : Id nobis moleftum cft, 
pater , quod poft multos labores , poft longa 
itinera , cum inveniflemus rem amiftam, 
tunc furi eam diplifti ? Quibus pater dixit : Id 
feci ut vos docerem opere inimicos diligere, 

& benefacere caiumniantibus vos , & omnia 
pofiidere ut nihil habentes , ut evangelium 
&apoftolus nos docent. Ita quidem beatus 
pater Nilus hxc fentiebat & docebat , femper D 
in ore habens dida beatorum & fapientum 
doctorum , & quovis modo ftudens verba 
opere confirmare, & difciplina prudentiam, 

& ut dodrina erat, ita eflet & vita. Non fo- 
lum autem feipfum ; verum etiam & eos 
qui cum illo erant ita informans atque in- 
ftruens , cum a Salvatore didicerit : Vos eftis 
lux & fd terra. Sape enim ficubi didum , 
aut fenrentiam , aliquid ex canonum inftru- 
dionibus , quod morum emendationem do- 
ceret, ad fe vocans fratres, vcluti heredita- 
tem quamdam ac fortem illis diftribuebat , 
admonens ut ea fecum in pedoribus gefta- £ 
rent intelligentibus quidem fublimia & do- * 
da;fimplicioribus autem faciliora praecipiens. 

Et unicuique medicamentum adhibebat pro 
malo quo detineretur , & difciplinae empla- 
jftrum fingulis aptum imponebat , ut fi qujs 
gulofus & ventri deditus eflet, continentiam 

(*) Obiit ix. cal. Decembris anno?86. fucceflbrcm for- 
tltus Manfonctn 1 'andulfi principis confobrinum , cujus fa- 
vere pocius quam fratrum eleftione, immo plcrifquc repu- 

Vet. Script. & Mon. ampl. Colle Si. Tom. VI. 


CTI NILI. 94 6 

eum docebat : Si quis libidinofus , caftitatem > 
fi quis inanis gloria: cupidus , humilitatem > 
fi quis autem loquax & verbis pugnans, illi 
Jacobi apoftoli epiftoiam legendam prarbe- 
bat. Ubi apoftolus ait : Si quis autem putat 
fe religiofum ejje non refrenans linguam , fed 
feducens eor ftum , hujus vana eft religio. Si 
quis autem indocilis eflet, nec memoria va- 
lens, feribens fententiam in fragmento char- 
tulae fufpcndebat illi ad collum , aut ad bra- 
chium, dqnec in pedora recondidifler. Ita 
beatus Nilus faciebat muros loqui & furdos 
audire & caecos videre , barbaros theologos 
efficiebat , & antea jumentorum paftores, 
poftmodum hominum magiftros, & multos 
quidem a gravibus darmonibus liberavit, plu- 
res autem a paffionibus immundis , & con- 
fuetudinibus malis , majora autem prioribus 
fubfequontia. 

75. Cum autem multa habeam de eo di- 
cere., temporis anguftiis detineor , quo minus 
poifim id facere : ad finem enim mea fefti- 
nat oratio. Poft mortuum celebrem Ali- 
GEB.NUM , (a) qui bene & fande divi Bcncdi- £4] 
di monafterium rexerat, fucccffit illi redor 

qui non noverat fandum Nilum quis eflet , 
ut autem verius dicam , neque Deum. At ea 
qua: breviter fubjiciam id quod circa ipfum 
accidit declarabunt. 

76. Cum beatus Nilus quodam die illum s. Nilus ab- 
vi feret, forte illum invenit in inferiore mo- batiCafincu- 
naftcrio, ubi conftrudum cft templum pul-f r ^* p ^* 
cherrimum ac deledabile fandi flxmi Germa- cit. 

ni, aquarum multitudine & pulchritudine 
circumfluens. Invenit autem ipfum prapofi- 
tum cum primoribus monaftcriiqui fe lava- 
bat & prandentem. Donec igitur beatus Ni- 
lus in ecclcfia illum moraretur cum multis 
fratribus fuis, audit citharoedum ingrdfum 
efle, ut in prandio citharam pulfarct. Tunc 
beatus Nilus dixit iis qui fecum erant : Me- 
mores cftote fratres mei verbi , quod non 
tardabit ira Dei venire fupra homines hos, 
furgite camus hinc , atque ita dicens difcdfit. 

Non multum temporis pertranliit , & prc- 
poficus a principe captus eft, propterea quod 
illi rebellionem parabat , & oculis ei effolli 
(h) funt. Monachi etiam in gravem morbum j 
incidentes, ufquead mortem cruciati funt, 
aliqui vero cx illis mortui funt. At ille ci- 
tharifta ad furandum abiens, comprchenfus, 
poft multos cruciatus , & ipfc oculis privatus 
eft, &. omnes ebiberunt ira: Dei poculum, 
juxta fenis praedidionem. Sed hate poftea. 

- 77. Beatus igitur Nilus cum in monafterio, Nilus «lia» 
quod Valle-Lucion appellatur, quindecim ^fa^ cl lo . 
annos perfeciffet, & fratribus multiplicatis, cum minus 
& omnibus rebus neceflariis exuberantibusT» cjmmodum 
& monafterio magno effedo ejus interccf- 
fione, cum antea non hujufmodi eflet, ac 

gnantibus , incrufus eft , cefte Leone Marficano , Chion. 

Cafin. lib. 2. cap. n. 

[ b ) Quo nudo idfoftumexpor.it idem Chron.c. i«. 1 . ». 

Rrr 


\ 


Digitized by LtOOQle 



k 


947 VITA SAKCTI NILI 948 

videret fratres non multurp curae habentes A to magis virtute reflorefeebat, ac potentior 
fpirituai» minifterii, & canonis diligentiae, evadebat. Neque umquam fieri poterat uc 
quemadmodum antea informati fuerant , fcd «jejunium praetermitteret , aut guftarct , aut 
lata via (e obledantes, Sc inter fe contcn- biberet tempore non conftituto , ut fenum 

■dentes quis major eflet’, multum autem mos eft . N umquam carnes guftavit, aur cor- 
dos adjuvabat & levitas praedidi prxpofiti , puslavit ufquc ad fuam mortem, idque pro- 

quippe qui Sc dona fufeipiebat , Sc pietatis vc&a fcncdutc. Genteiimum enim annum 

©for eflet. Haec videns beatus atque intclli- agens mortuus eft quinque minus, morbis 

gens rerum abundantiam multis caufamefle magnis aC variis vexatus non folum fenii, 
intemperantiae & impietatis , inde migravit, verum etiam & corporalis exercitationis im- 

& obambulabat locum quaerens ubi angu- mcnfa canfa. Ad cum enim flatum fefeper- 

flum & tenuem cibum, qui neceffitati tan- duxit, ut fi vellet comedere aut bibere, ^aut 

tum fubveniat, inveniret, ut yel inopia re- B feipfom reficere , non permittebat eum con- 
tum neceflariarum plurimi veluti freno ad fuctudo id facere , fed neque fomni quantum 

exercitationis divinat Audiam redigerentur. facis eflet particeps fieri poterat, faepe autem 

Quamobrem cum multi ex confinibus ac- & in cxtafi , plurimum temporis voce de- 
currerent , Sc ad fc illum vocarent , & pro- ftituebatur , prxfentes fentiens , nifi quid in 

prias habitationes offerrent, quidam vero Sc cxtafi e facris myftcriis loqueretur. Ut illud, 

monafteria praeparata , nullo pado ipfe ac- Exaudi tus Domitu , aut Sanftus , fanctys Sc 

cepit. Non enim in iliis inveniebat quod hujufmodi. Interdum & Beati immaculati 

quaerebat, folitudinem fcilicet Sc quietem, ordine recitans intelligebatur. Si quis autem 

&ab aliis alienationem. Dicebat enim quod ex fratribus poftea illum interrogaffet : quid- 

non prodeft monachis hujus artatis remiffio nam tibi accidit pater , & ubifuifti hadenus? 

& laborum vocatio , non enim eft otium Senui, inquiebat, fili & nugatus fum, ac dx- 

illorum in oratione & contemplatione , & C mone correptus nefeio quid fecerim. At iis 
fcripeurarum Audio j fed in rerum vanarum qui importune de mentis contemplatione 

narratione, Sc pravis cogitationibus, Sc inu- eum interrogabant jubebat eis dicere, quod 

tili curiofitatc. Quare laborum occupationes fenex dxmonc correptus eft, neque poteft 

inveniendx funt , qux a pravis cogitationibus alicui occurrere. Quantum autem feipfum 

& malis illos abftrahant. Plurimi enim fa- humiliabat , .tanto magis celebris ejus fama 

ciendum eft illud : irtfudore vultus tui vef- per totum vagabatur , atque omnes curre- 

tcris pane tuo. Ita Sc apoftolicum mandatum bant ut illum viderent atque ejus colloquia 

perficitur, quique affidue prxtcreunt mcnfu- audirent. 

rate quicfccntes coronarum dignx caufx 79. Quodam vero die Gaietx prxfidcm Gai«* pnefi- 
crunt. Hanc jufti prudentiam aliqui fratrum conjunx precata eft ire ad adorandum fer- di * con ) u5t 

non intelligentes , quin latam viam anguftx vum Dei-; *& ait illi vir : Faciamus primum ii^^con**- 
prxponentcs, remanferunt prxdido mona- d illum certiorem, ne forte molefte ferat, & nite. 
Aerio, alligati loci requiei, Sc triftati aufte- triftisa noftra regione aufugiat privemur 
ritate fandi. Numquam tamen invenerunt tanto bono. Tunc igitur nunciant illi hoc, 
requiem omnes dies quibus illuc permanfe- adhortantes multum illum , cognofcebant 
runt, neque illis deerat ieditio Sc inordinatio, enim quod vehementer mulierum colloquia 
tribulatio & verborum pugna, poftremo fugiebat, quodque numquam mulier in ejus 
prorfus expulfi funt. monafterium ingreffa effet. Rcfpondct igitur 

locum exi- 78. At beatus una cum iis fratribus qui illi S. Nilus dicens : Compatiaris mihi per 
tetano 8 ™ CUm erant & fando Stephano, inveniens Dominum , quod pum eram mundanus dx- 
'praeiigk. in Gaietx regionibus exiguum locum , aut mone correptus fum, & fanus fadus fuma 
ut verius dicam pauperem cellulam ,& con- Deo ex quo monachus effedus fum , nunc 
tentus illius anguftiis, & tenuitate, & avidi-, autem fi videro mulierem, ftatim darmon 
tate habitavit ibi : primum quidem etiam cor- revertatur , & me cruciabit. Hxc mulier illa 
poralium rerum indigenda, paulo autem poft audiens & confiderans , plus animata & ala- 

pluribus fratribus Dei amatoribus confiuen- ^ eris evafit ad illum videndum , & tantum 
tibus , omnia abunde fucceflerunt , opufque reftitit donec venit , & ejus adoratione digna 
afliduc peragebatur, Sc pfalmi nulla fada fada eft. Prxdixit tamen ne aliqua foemina 
intermilfionc canebantur , pfalmorum crc- ex urbe, fed viri illam comitarentur. At bea- 
brx lediones, genuum flexiones aflidux , ab- • tus pauca quxdam de. temperantia, caftitatc 
ftinentia voluntaria , obedientia non coada, & clcemofyna & timore Dei eam inftrucns, 

& poftea omnes florebant Sc frudum redde- dimifit cum gaudio ad domum fuam : ipfe 
bant propter dodrinx irrigationem & femi- tamen onus magnum reputabat ac vehemen- ' 
na bene a patre noftro Nilo fada. Sed ne- ter abhorrebat optimatium hominum con- 
flue ille inexpugnabilis certaminibus virtutis greffum atque confuetudincm , ut occafio- 

cedebat, neque a confucta abftinentiae via Sc nem inanis glorix Sc animx damnum. Co- 

divinis operibus deviabat, fed quanto magis gebatur tamen id admittere interccffio pro 

corpore fenefccbat atque infirmabatur , tan- iis qui ab illis affliguntur atque injuriam pa« 


Digitized by 


Google 


<M$> VITA SANCTi N1L !. • pja 

tiuntur, quos multos fopefolis litteris a car- A fcopum. Ut autem novit hoc rex , mittit 
ceribus & fufpendiorum laqueis eripuit , & 
fi quis ejus epiftolas collegiffet, nimium uti- 
lem cx i-llis librum compofuiffet» 

80. Ita autem fecit & ad concivem ftratn 
Philagathum archiepifcopum. Cum enim 
prsedidus aggreflus eft Romae thronum, non 
contentus ornatus magnitudine qua Deus 


unum cx fuis archiepifcopis , nimium elo- 
quentem ad placandum fcnem , ad quem di- 
xit fandus : Abi, inquit, & dic regi & pon- 
tifici , haec ait Caloierus fenex , Concellitas 
mihi caecum hunc, neque propter timorem 
neque ob magnam meam potentiam , fed 
propter foiarri Dei caritatem. Nunc igitut 
Ijjfjam admirabiliter deeforavit , atque fupra/ quaecumque illi adjeciftis,non illi, fed mihi fc- 
omnes extulit , utroque enim regno exed- ciftis > immo vero in ipfum Deum injuriam 
iebat. Is quidem ut futura cognofccns , mifit intuliftis. Scitote igitur quod quemadmo- SiAnW** 
ad illum hortans locum dare humanae glo- • dum vos non compaffi eftis , neque mife- 
riae, quippe qui hac ad fatietatem ufque jam ricordiam oftendiftis erga cum qui a Deo «m. 
tifus elfet , & quiete ad monadicam vitam B manibus Veftris traditus cft s ita neque patet 


w. 


fhiiagathum rediret. Ille vero non deftitit ab armis, do 
archiepifcop. ncc c g rc flf us rcx C um praefide, quem is infe- 
tum a rege «cluebatur, intolerabilis it* malum commtf- 
panttfice pe-fura eft. Privatus enim ab ipfis opportunio- 
ribus membris , oculis inquam , lingua & na- 
tibus in carcerem detrufus eft milerabilis , 
& a nullo vifus. Haec audiens pater Nilus > 
& tribulatione illa corde motus, coadus eft 
in hoc lenio , morbo & tempore non apto > 
quadragefima enim erat, Romam adire & 
regi fupplicarc. At rex cum patriarcha au- 
dito ejus adventu., ci obviam venerunt, & 


vcfter compatietur vos, neque miferebitut 
veftrorum peccatorum. At loquax ille epi- 
fcopus apprehendens fandum » non deline- 
bat cxcuiare regem ac pontificem. At fenex 
inclinans caput ante illum , fimulabat dor- 
mitare. Ut autem ille vidit neque prorfus 
illius fermonibus intendentem , furgens abiit» 
At fandus ftatim cum iociis fuis fratribus 
afeendens jumenta , per totam nodem illam 
pervenit ad monafterium , orationi & fibi 
ipfi attendens , & Deum aflidue fibi conci- 
lians. Non multis autem poft diebus pontif ex 


ex utroque latere apprehendentes ejus ma- C quidem veluti tyrannus quidam ab hocmun 


nus adduxerunt ad patriarchatus locum , me- 
dium collocantes , & illi a dextra atque a fini- 
ftradeofculabanturejusmanus,quamvis regis 
ita gcftis nimium triftaretur, tamen omnia per- 
ferebat , fi quo pado petitionem aftequeretur 
& ait ad illos ; Concedite per Dominum mihi 
peccatori fupra omnes homines & jam femi- 
mortuo feni, quod indignus exifto hujuf- 
modi honore 5 immo meum cft adorare ve- 
ftros pedes & veftras dignitates venerari. At- 
tamen veni ad veftras amplitudines, non 
gloriam appetens , aut dona , aut ccnfu? ma- 
ximos, fed gratiam ejus qui vobis multum 
fervivit , & multis malis affedus cft , qui poft 
baptifma vcftrum utrumque fufeepit , quique 
a vobis oculis orbatus cft. Precor veftram 
pietatem date mihi illum , ut ego & ille fi- 
mul fedentes, noftra peccata fimul lugea- 

Ammitrrt & mus. Tunc rex paululum lacrymatus , non 

offert Nilo en j m omnia ex ejus voluntate fada fuerant, 

aonoftem. .. , . , ' _ 

refpondit beato : Omnia fumas parati per- 
ficere quae tuae fandi tati accepta funt, fi tu 
parueris noftrae obfecrationi , & contentas 
eris fumere monafterium in hac urbe quale 
volueris & nobffcum femper effe. Sene au- 


do abftrahcbatur , ut quofdam audivi dicen- 
tes i oculos inflammatos habens , & extrados 
a loco proprio, & ad maxillas gcftans , ita 
fepulchro traditus eft. ' 

8 i. At rex poenitentiam, agere pollicitus, Rei secedit 
pgdibus iter fecit a Roma ad Garganum mon- ad S-Niiiim» 
tem ad Angelum exercituum principem coe- qU i oblata ab 
leftium, & ejus reditus fuit per. hofpitium c0 
patris Nili. Cum igitur veniilet fupra mo- 
nafterium , & vidilfet cellulas fratrum circa’ 
oratorium , dixit : Eccc tabernaculum Iftael 
in eremo , en cives coeleftis hierarchiae , hi 
non ut incolar, fed ut viatores hic verfan- 
fur. At beatus jubens proceffioncm fleri , oc- 
currit illi cum omni fratrum congregatione , 
ac cum omni humilitate ac pietate eum ve- 
neratus cft. At rex fupponens manum & 
fuftentans fenem, ingreiu funt fimul ad ora- 
torium. Poftca oratione fada, dixit rex fan- r 
do : Dominus nofter Jesus Christus donec ' 
fimul aderat apoftolis , juflit illis non peram , 
non virgam , neque duas tunicas poflidere. • 

Ac rurfus ad paffionem proficifcens cis prar- 
cepit : Sed nunc qui habet marfupium tollat & 
feram. Et tu igitur cum jam confenueris , & 


r ’ — t 1 1 ° w ‘* w » — 

tem renuente urbis converfationem, dixit fe 11 ad coelum fis profedurus, fatage tuorum, 
illi dayu^m monafterium S> Anaftafii , qui filiorum , ne forte te feparato loci anguftiis 
ex illorum gente, Graecorum fcilicet,eflet. 


& jam quzrebat quovis pado id ab eo im- 
Contrapop.petrare. At agreftisille papa, id eft pontifex 
tifnt archic- nondum fatiatus iis qua: fecerat adverfus prae 

pifcopu- - - 


dividantur. ‘ Nos dabimus monafterium & 
reditus in quavis regni noftri parte tibi pla- 
cuerit. At fandus refpondit : Davidem au- 
difti dicentem : Salva me. Domini: , quoniam 
^guctrada ». d idum Phtlagathum, adducens illum , & defecit fanftus , quoniam imminutu funt veri- 
facerdotalem ftolam dilacerans in illo , per tates a filiis hominum. Et rurfus : Non eft. qui 
totam Romam illum circumduxit } quod faciat bonum, non eft ufque ad unum. Si qui 
audiens fandus fencX, & nimium ea re tri- mecum funt , vere funt monachi , & pro 
flatus , non amplius petiit a rege archlepi- viribus feryabunt mandata Chrifti , ipfe qui 
Vct. Script. fr Mon. ampl. Collett. Tom. VI, t R r r i j 


Digitized by v^ooQie 


• V I T A S A N 

hucufque mccum gubernavit , multo magis J 
illorum fataget, & fine me , cui non in po- 
tentia potentis , neque in curribus viri be- 
neplacitum eft} fed in his qui fperant fuper 
mifericordia ejus. His & multis aliis didis» 
furrexit rex ut difccdcret ; & rurfus conver- 
fus ad fenem , dixit : Pete a me, ut a filio 
tuo , fi quid volucris , cum omni enim prom- 
titudine id tibi perficiam. At beatus exten- 
dens manum ad pedus regis dixit : Nihil 
aliud opus habeo a tuo regno, nifi tuae ip- 
fius animae falutem. Quamvis enim rex exi- 
ftas , tamen ut quivis alius ex hominibus 
moriturus es , & ad judicium te affifterc opor- 
' tebit, & rationem reddere bonorum & ma- * 
iorum ; quae rex audiens lacrymarum guttas 
effundebat. Poftea coronam inclinans ad 
manus fandi , & benedidus ab illo fimul 
cum omnibus qui fecum erant, ibat per 
viam fuam. Sed neque hic judiciorum divi- 
norum finem evafit : ftatim enim Romam 
profedus , & fcditione mota , feceflit fugiens, 

& in itinere mortuus eft. Ac patres murmu- 
Tabant adverfus fandum , quod non fufee- 
piffcc gratiam a rege , qui volebat illis mo- 
nafterium largiri. At pater ad illos dixit : 
Ego quidem ut amens locutus fum quse dixi , 
vos autem paulo poft cognofcctis quae fen- 
titis. Poftea vero audientes mortem regis, 
admirati funt patris oeconomiam, 
fi. Stephani 82 . Illis autem diebus aegrotavit beatus 
mors & «io- Stcphanus lethalom morbum , animam igitur 
5 ium * illo efflante , & fene illi allidente , congr*- 
gati funt fratres omnes circum , & ait ma- 
gnus pater : Frater Stephane ; is ftatim fc- 
dens manus ligavit , & attendebat animum 
patri beato, poftea ad illum dicit: Benedic 
fratribus quoniam dtficis. At hic extendens 
manus fecit quod illi juffum erat. Et rurfus 
ait illi pater ; Quiefce paululum , quoniam 
non amplius vim habes, & recumbens obe- 
diens fuit, mortuus eft, etiam in morte obe- 
dientiz fervator exiftens. Poftquam autem 
*> ille expiravic, lugebat fenex, dicens : O bone 

* Stephane , qui mihi adjutor atque collabo- 

* rator extitifti , poft tot annos feparamur & 

» viciffim privamur. Et tu quidem vadis ad 
» requiem , quam tibi przparafti, ego vero ad 

'** poenam remaneo. Tu athleta & martyr cs , 

* ego enim tibi carnifex fui. Id autem loque- 
batur fenex , fiquidem ad fenedutem ufque 
non deftitit eum affligere, fciens illum cer- 
tatorem generofum efle ac pugilem ; veluti _ 
enim novaculam quamdam , aut aliud quod- 
vis inftrumentum illum habebat ad excitan- 
dos cos qui inobedientes erant & intolera- 
biles. Cum igitur in ccclefia aliquis fterte- 
bat , ipfo interpretante facram ledionem , 
dicebat ipfe beatus Nilus fimulans fe igno- 
rare : nemo eft qui ftertat nifi folus Stepha- 
nus , ejicite illum extra , ne forte doceat vos 
malum morem. Sxpe autem ex menfa eum 
ejecit cum injuriis atque contumeliis , ut im- 


CTI NILL 95 i 

i modefte comedentem , eo pado corrigens 
eos qui id faciebant. Denique fi quid pec- 
cati commiffum fuitfet inter omnes fratres » 
Stephanus reprehendebatur ut omnium pec- 
catorum reus. Neque hoc fatis erat, fed cum 
fratribus,, laborans fenex exiftens fupra fep- 
tuaginta annos, & ob fenium nimium cur- 
vatus , & ob multas infirmitates , neque in , 
jjeftatc cum frumentum meteretur & tritu- 
raretur , a labore & folis ardore removeba- 
tur , quominus in area permaneret , & ubi 
opus vilius & fordidius & laboriofius erat, 
ibi ipfe inveniebatur. Denique per omnes 
fuse vitz dies non vidit remifflonem labo- 
( rum in quavis ztate. Cum autem ad beatam 
& fempiternam requiem immigravit , prz* 
cepit pater duplex fepulchrum conftrui , id 
eft, quod duorum effer capax, eo confilio 
ut cum ipfe beatus Nilus vitz fuz curfum 
perfecerit , eodem fepulchro contegatur cum 
beato Stcphano. At princeps Gaietz nimium 
Dei amator, & multum fidei beato patri 
adhibens, cum didicifiet caufam fepulchri , 

Si pater obierit , huc illum deponam ? an non 
ad urbem meam illum abducens ibi recon- 
dam , ut fit Gaietz propugnaculum inexpu- 
gnabile ? Hzc audiens beatus fenex , & ni- $. N ,i us nct 
mium ca re triftatus , deliberavit rurfus illinc «ri Rudet. 
tranfmigrare, & eo ire ubi a nemine co- 
gnofeeretur > malebat enim male mori po- 
tius quam fandi opinionem de fe aliis re- 
linquere. Immo apud omnes ftudebat fefe 
iracundiz obnoxium , contuqneliofum , & 
omnium affeduum vinculo detineri. Multi 
autem ftulti erant & fcandalizabantur. Nos 
autem qui cum illo fimul comedimus & bi- 
bimus indigne , certi fumus & teftamur cq- 
ram Deo & angelis ejus ita fandum fuifle 
beatum Nilum , ut unum ex divinis patri- 
bus & omnes fuperafle qui hac tempcftate 
funt, five figna fecerit five non , quod. ... 
figna facere multi ftujti quzrunt, fiiz ipfo- 
rum vitz nullam habentes rationem , qus 
res & apud multos hzreticorum inventa eft : 
hoc autem dixi , non ut ejus gratiam mira- 
culis caruiffc fignificem , omnibus enim qui 
in capite oculos geftant, ea femper mani- 
fcfta funt , fed ut importunam & ftultam in- 
terrogationem reprimam. Omne enim quod 
a Deo quzritur vita probata eft, miraculo- 
rum autem multitudo & virtus , fi cum vita 

< 

bona conjunda effulgeat, cara & jucunda 
eft , quod fi a vita diffentiat , contemnenda 
eft. Sed ad propofitum revcrtamu§ • 

8 i ■ Deliberans igitur pater nofter Nilus Roraampro . 
derelinquere monafterium quod Serperis vo- fe&us apud 
cabatur, ubi decimum annum in exercita- 
tionc perfecit , vix equo ob fenium infidens , - 8 

Romam venit. At fratribus ejus feparatio- 
nem lugentibus, dixit : Ne lugeatis, 6 patres 
& fratres , eo enim parare locum & mona- 
fterium , quo congregem omnes fratres & 
difperfos hos filios meos. Illi autem non in- 



Digitized by 


Google 


9Si VITA SANCTI NILI. pj4 

telligentes quatftam eflcnt qux dicebat, con- A guas fuas veftcs lacerans, nihil enim aliud 


folationem habebant. Deo igitur ducente 
ipfum ad prxordinatum fepuiturx fux lo- 
cum > juxta Dei providentiam pervenit ad 
Villam quamdam nomineTufculanum, quod 
decem milliaribus a Roma diftat. Circa quod 
Tufculanum conftrudum cft monafterium 
paucorum fratrum cjufdem generis in no- 
mine S. Agathx, atque ibi diverfans fandus, 
aeque ca verba prophetae enuntians : Hae re- 
quies mea in ftculmb facuii , non amplius dein- 
de aliquis potuit eum inde avellere , quam- 
vis qui ibi fratres erant moleftiam inferrent , 


habebat ex mundo , ne minimum quidem 
quadrantem , jufpt ut vivificantia Chrifti my- 
fteria participaret. Poftea dixit prxpofito & 
fratribus : Precor Vos > fratres > fi mortuus 
fuero > ne moremini corpus meum terra te- 
gere , neque in domum Dominicam depo- 
natis , neque monumentum ullum fupra me 
conftruatis , aut alium quemvis ornatum. At 
fi omnino Vultis aliquod fignum imppnere 
loto in quo pofitus lum , aequale fit a parte 
fuperiore ut peregrini illic rcquidcartt ; ete- 
nim & ego peregrinus fui omnibus diebus 


ac Romanorum optimatium nonnulli cum ® quibus vixi , & memores mei cftotc in fan- 


adirent ac fupplicarcftt , ut Romam veniret , 
& per fandos apoftolos omnium principes 
adjurabant : quibus rcfpondit , quod omni 
ex parie laudandos $c bcatiffimos &fummos 
apoftolos ii qui fidem habent ut granum 
finapis, hinc adorare poffunt, quamvis ego 
indignus fim etiam ipfos nominare. Ad hunc 
autem vilem locum nulla alia ex caufa veni , 
nifi ut diem meum obeam. At dux illius 
municipii Greqorius nomine, qui in tyran- 
nide & iniquitate notiffimus erat, nifniuin 


dis orationibus veftris. His didis , & bene- 
dicens illis & bene precatus , extendit pedes 
fuos & feipfum declinavit in cubili fuo. Fuit 
igitur duos dies non converfans neque ocu- 
los aperiens , & admirabantur illum viden- 
tes, quoniam non ut moriens videbatur , fcd 
ut requiefeens , folum autem labia movens, 
& dextra manu fc fignans cruce , exiftima 
batur a prxfentibus orare. At quidam ex 
fratribus admovens aurem ori ipfius hunc 
folum verfum intellexit , Tunc non confundat 


autem prudens & ingenii acrimonia exccl- C <nm perfpexero in omnibus mandatis tuis. Cum 


lens , defeendens & procumbens ad pedes 
fandi hxc dixit ; Ego quidem , ferve Dei al- 
tiflimi, ob mea multa peccata non fum di- 
gnus ut fub tedum meum intres , & unde 
mihi hoc, ut tu homo Dei ad me venias 1 
Quoniam autem imitans tuum magiftrum 
ac dominum prxtulifti me peccatorem juftis 
hominibus , cccc domus mea & totum ca- 
ftrum cum confinio luo ante faciem tuam , 
fi quid jubes, fiat ut vis. At beatus ad illum : 
Benedicat , inquit , Dominus & te & vos 
omnes domefticos atque cives, quam mini- 
mam vero partem in tuo regno nobis con- 
cedas, ut ibi quiefeentes Deum pro pecca- 
tis noftris placemus , & pro tua falute pre- 
cabimur. TuncGREGORius multa cum pront- 
titudine fecit quod ille petiit, 
s. Nili obi- 3 3- At fratres qui reftiterantin monafte- 
rio , port duos menfes audientes quod non 
redit ad illos pater , demigrantes cum me- 
lotis ac pellibus caprinis, & omni fupelle- 
dile , pervenerunt ad locum dedicatum a 
principe Tufculani pro monafterio. Cum 
autem beatiffimus pater didiciftet eorum ad- 
ventum , exultavit fpiritu , & illis ita fignifi- 
cavit ; Satis mihieft, patres ac fratres, quod 
propter Deum & ejus caritatem veniftis huc- 
ufque. Nunc igitur obfecro caritatem vc- 
ftram , ut expedetis donec ego ad vos per- 
veniam. Dum igitur feipfum accingebat , 
ut propriis pedibus iter facerer, erant enim 
fratres fere tribus milliaribus diftantes , con- 
vocans fratres qui una illi ftudebant,& prx- 
pofitum Paulum , cui multis ante diebus prx- 
ftiterat prxfidendi officium , erat autem vir 
hic & artate & prudentia canus , exercitatione 
& philofophia excellens, his partibus exi- 


tus. 


autem dux Grcgotius eam rem audiftet, fe- 
ftinans dcfccndit a caftello fuo, fecum me- 
dicum Michaelcm artis medicinae peritiffi* 
mum ferens , & procumbens beato , lugens 
dicebat : 0 pater, pater, quare ita ecleritct 
me dcrcliquifti ? Quare peccata mea exeera- 
tus es, & me dimittis? Exofculans autem 
ejus manus dicebat j Ecce non amplius pro- 
hibes mc ofculari manus tuas , quemadmo- 
dum antea faciebas , Non fum , inquiens , 
epifeopus aut prelbyter, neque diaconus, fed 
lolum monachus exiguus : quare igitur vis 
ofculari manus meas ? Hxc autem dicens 
tantum lacrymabat , ut omnibus prxfentibus 
lacrymas excuteret ; tangens autem & me- 
dicus ejus pulfum , affirmabat eum non mo- 
riturum, non enim eft in illo febris , neque 
aliud mortis fignum , & revera ita erat. Difi 
cedentibus autem illis cum eflet hora lucer- 
narum v erat autem memoria apoftoii Johan* 
nis & Theologi, vifum eft fratribus fandum 
ad ecclefiam ducere, recordati enim funt 
defiderii & amoris quem ille in fandorum 
memorias prx fe ferebat. Ec quemadmodum 
femper dicebat, quod decet monachum in 
oratorio mori , nifi ncceffitas prohiberet. HoC 
autem fado , & vefpcrtino hymno finito , fol 
cognovit occafum fuum , & ipfe tradidit fpi- 
ritum i & opus erat dicere, fol occidit cum 
fole , & difceffit lumen a terra in die illa , & 
lucerna a facie videntium. An non & ipfe 
prxvidic prxfcntcm caliginem & defedum 
fandorum docentium & illuftrantium alios? 
Et ubinam aliud folamen noftra tempefta$ 
reperit, quale id erat quod in die illoami- 
fit ? Multos enim invenies continentiam exer- 
centes > qui nullam aliam utilitatem aliis af- 

Rr r iij 


Digitized by • jOOQie 



V5S ' VITA SANCTI NILI. 9$ 6 

ferant .-docendo $ nonnullos vero plurimos, A praeparatus erat, quotidianum panem animx 
•drtarm» m - & corpori convenientem. Multi autem ex 

ejus filiis fpiritualibus, qui antea difpcrfi erant, 
propter ejus legationem & interceflionem 
apud Deum convenerunt, & ad illius fcpul- 
chrum cubuerunt viri vere defideriorum qux 
ad fpiritum pertinent, & pleni gratia & vir- 
tute. Quorum omnium intcrceffionibus di- 
gni nos habeamur, qui legimus atque audi- 
mus divinos ac virtutis plenos labores illius» 
participes fieri ipforum glorise in regno cce- 
lorum in Chmsto Jesu Domino noftro, cui 
gloria cum Patre & Sando Spiritu, nunc& 


— . — ' — — — — / «A», J j 

♦do&rinx quidem vacantes, ab operibus ta- 
men defiftentes : quibus omnibus ille excel- 
lens ambidexter vere exiftebat , utroque ocu- 
Jq , & dodrina fcilicet , & vita pollens. Pra:- 
tereain hac tenvpeftate qux non oculo, fcd 
-ambobus caret, & tenebris maximis degit : 
quod ita futurum & ipfc longe antea in ex- 
tali profpexerat ; videbat enim omnes homi- 
nes atque omnia animalia , omneque reptile 
fuper terram in eoecitatc & tenebris verfari, 
-caliginem vero profundiflimam , & nefan- 


dam fupra orbem terrarum fulam, atque ea giuii* v.um rairc oc sancto spiritu, nun 
quidem antea. Nunc autem cum terrena B femper ,& in fecula foculorum Arnen 
omnia dereliquerit , fpiritu coelos inambulat 
/ is qui feropiterna memoria dignus cft. To- 

tam quidem nodem illam in pfalmis& hym- 
nis funebribus tranfegimus. 

««equi?. ' Mane autem fado bajulantes ledum 
■*f. cerei*, cum * cleris, thurificationibus , & pfalmo- 
rum cantu, adduximus reliquias ubi fratres 
beatum expedabant. Cum autem e regione 
illis fadi fumus, & pfalmorum cantus au- 
dierunt , exiere & obviam nobis venerunt 


hymnus ad b. nilum 

c graeco verfus. 

|| Ocjdie fandus pater atque rodor 


Nifcs e terra penetravit alta 
bidera , & magni fruitur -beato 
Regis honore. 

' iivi uiil , vAitic w. ouviam nwuis vcnomiit Hoc die coetus coiere fratrum 
omnes juvenes, fenes, parvi & magni , toti c Ad facrum patris tumulum frequentes 
lacrymis madefadi deamare lugentes : depo- Qui que disjundis morabantur ante * 
nentes igitur ad terram ledulum, & pfalmis ' 

omiffis, omnes fimul lugebamus communem 
calamitatem privationem , dc noftram orbi- 
tatem. Nihil autem aliud erat videre, aut 
conjicere , quam quod dc Jacob feriptum 
elt, cum venerunt filii ejus ad aream qux 
ultra Jordanem cft ; & laborem magnum dc 
validum nimium inciderunt : etenim & nos 
parva area circumdabat, dc novus Jacob 

^ _ C . O _ 1 ! ? T r _ f 


fcdibus adfunr. 

Ceu puer charam querulus parentem 
Qpa-rit atque illam reperit carentem 
Spiritu , ingenti cumulat priorem 
Vulnere plagam. 

Sic vident Nilum comites jacentem 
Quis manu fanda benedixit , atque 
Reda felicis docuit tenere ' 
Dogmata vitx. 


r ■ uogmata vitx 

mortuu, jacebat in feretro , & filii Iftael D Dum chorus multum lacrymans gemeufque 
i S - eba ’ * mco1 * lll,us rc 8 1< ? n,s ’ q^cum- Exitum patris^ dolet , atque ad illum 


w • O ' 1 

que cum Gkegorio principe inventi funt, 
qui non foluni qux nos faciebamus fpeda- 
bant5 fcd dc collugebant, & confccuti.funt 
donec reliquias ad locum, perduximus , & 
in praeordinatum loeumdepofuimus 5 quem- 
admodum ipfc nobis prxeeperat. Pcrmanfit 
autem in fepulchro omnis fratrum focictas 
una cum ducc prxdido, operans & in pa- 
tientia laborans» proptcrca quod locus im- 


Hxc ait , Cui nos miferos beate 
Nile relinquis ? 

Ille ad xternum properat parentem. 

Ad beatorum fuperum catervas , 

Hinc tuum oramus genus & nepotes 
Rcfpice fautor. 

Officium beati Nili celebratur 2 6 . Septembris » 
Ucati vero Bartholomai ix. Novembris ; 



Digitized by 


Google 


VITA ET CONVERSATIO 


SANCTI PATRIS NOSTRI 

BARTHOLOM^EI JUNIORIS CRYPTAE PERRATjE- 


Prooemium, i . Vj Ihil eft quod magis ad bonorum ope- 

XN rum imitationem excitare foleat,quam 
fandorum patrum memoria , atque eorum 
qua; illi egerint (incera narratio ; qux magno 
cum ftudio confiderctur , Sc benignorum 
filiorum auribus tradatur, vEmulationis enim 
vclutiftimulum quemdam auditorum animis 
injiciens, amore ferventes , atque ad illorum 
adiones imitandas alacriores reddit , otque 
idem (ludium fubcant hortatur : prxfertim 
fi ea recordatio de iis fuerit , qui noftra tem- 
pcftate ut luminaria effulfcre , quique bono- 
rum operum fplendore ad idem iterfubcun- 
dum reliquos funt hortati. 

Quod cum ita fit, talium virorum adio- 
nes litteris mandari , eafque annuis honori- 
bus celebrari debere haud indecorum , fed 
operar pretium efle arbitror. Etenim fi qui 
cx carne & corruptione nati funt , cum ali- 
quid de fuis- parentibus quod generofum fit 
audiunt, audientes geftiunt , neque. facile ab 
carum adionum narratione mentem aver- 
tunt i fed attentos animos ad ea qux de illis 
recitantur habent, ac (ludent fortitudinem 
& trophara imitari : quanto magis qui in (pi- 
ritu geniti funt, atque incrementum artatis, 
qux fecundum Deum eft in diem capien- 
tes, atque ad menfuram artatis, qux fecun- 
dum Chriftum eft , pervenire fperant ; nonne 
& ipforum politiam ac iinceram vitam , i&- 
deque fada libenter audient, atque ftudio- 
fius perferutabuntur ; ut illorum memoriam 
indelebilem fuis cordibus circumferentes, 
corumdcm veftigia imitantes , eadem quo- 
que prxmia & coronas confequantur. 

2. Qua in re merito quis dubitare poflet, 
fi illi fuorum heroum res prarclare gcftas 
multo cum ftudio conlcripferunt , tantum- 
que diligentix impofuerunt, ut ne una qui- 
dem illorum adio filentio fit prxtermifta , 
quamvis nullam utilitatem hominum vitx 
effient allatura. Noftrorum vero heroum prx- 
clariflimas res geftas, ita fplendidas, vene- 
randas , magnas atque admirabiles , quxque 
prxter fplendorem multum utilitatis fecum 
afferunt , oblivionis profundo finamus ob- 
fcurari , ac diuturno temporis curriculo oc- 
cultari. . 

Si enim quam veriffime hi fua nomina in 
libro vitx ftuduerunt feribi , noftris laudibus 
non opus habent , fed nobis multis exemplis 


A opus eft, qui in hac vita verfamur , quique 
carne hac degravamur, atque ab invifibili- 
bus inimicis impugnamur aflldue. Illi enim 
res quas illinc expedabanc, iis qux in mani- 
bus habebant prxferentcs , fuperioris urbis 
hxrcdes fieri cupientes, ipfiquc regio throno 
affifterc, & incorruptibili lumine illudiari, . 
fluxa & ea qux prxtereunt proxfus contcm- 
ferunt, nullamque omnino carnis providen- 
tiam habuerunt : quocirca &apud homines 
laudem affecuti funt ac venerationem ; Deo 

B vero amabiles evaferunt, 'atque ad angelo- 
rum fortem & gloriam digne pervenerunt. 

3. E quorum numero unus eft divinus 
pater nofter Bartholomxus , tantoque admi- 
rabilior , quod non in propria , neque in his 
qux affinem , fed diverlam linguam habent , 

& peregrina terra , quod non parum eft ad 
viri laudem , tantum virtute cffulfit , ut in illo 
perfeda fiat omnia Dominica prxeepea. Ef- 
fullit enim quod in illo lumen fuit , non 
folum in Italia , fed in omni confini regione 

C & urbe, fuitque lucerna non fub modio , fed 
fuper candelabrum polita , quodque luper 
candelabrum lumen erat orbi oftendens i 
neque urbs abdita & latens , fed fuper mon- 
tem pofna, & virtutum fulgoribus fulgu- 
rans. Euit fal non foras proje&um , fed cum 
ftudio inquifitum , & fuavirer fumtum , om- 
nemque amaritudinem & infuavitatem ab 
animis expellens. Quamobrem amabilis & 
admirabilis extitit, & clarus non folum con- 
finibus, fed omnibus imperantibus, princi- 
pibus , ipfifquc regibus ; quique co tempore 
Romanx ccclcfiat prarfidebat , atque apoftoli- 

D cxfcdis gubernacula viciffim fufeeperat pon- 
tifex, hunc nimium carum, habebat , atque 
ab hujus lingua pendebat , omniaque qux 
ab ilio dicebantur , libenter pontifex audie- 
bat Sc perficiebat. Sed hxc proprio loco di- 
centur. Aggrediatur autem nunc oratio ea 
qux maxime funt opportuna. 

4. Hic natus eft in Calabrorum terra, pios Barthol»- 
parentes fortitus , a teneris unguiculis mo- 
nafterio traditur; virtutem autem fibi con- traditus ut fe 
vi&ricem elegit , atque in puerili fremitu g« ebfct * 
canam oftendebac mentem : non enim ludis, 
vacabat & jocis, neque adulationibus , cuc- 

fibus &faltibus, quibus ut plurimum juven- 
tus folet delcdari ; fed orationi incumbens 
Sc legionibus , Deique pietatem exercens , Sc 


Digitized by 


'Google 



9J9 VITA ET CONVERSATIO 9 6 0 

ad virtutis fummum faftigium accelerans. A natui fufficeret; tamen & hic humilitatem 


Omnium autem quae rede.gerebat jejunium 
erat praecipuum ., quod ad ultimum ufque 
■fpiritum fervare ftuduit. Tunc autem puer 
nimium exiftens, in propinquo vico ab iis 
•qui in ca manfione primas tenebant , mitte- 


oftendens ac modeftiam , non folum talis 
congregationis dux effe voluit , fed unuqi 
ex his qui intelledu & prudentia excelleret 
libi focium gubernationis delegit , quamvis 
invidia non diutius id longius progredi pet- 


ebatur. Igitur ut puer , fi quid manfioni illi mifit. Ubi autem lux fupra candelabrum po 


•opus fuiffet > comedentes autem faepe eos 
qui illic erant inveniens , atque una cum 
illis comedere rogatus , non tolerabat , de- 
urenti cxcufatione illorum precibus occur- 
rens: cum enim in coenobio, inquit, pranfus 


fita eft, & lucere bene praeparata cft, quid 
opus cft dicere, quam iis qui fub illo rege- 
bantur erat exoptatus , quamque facilem iis 
qui illum adibant fefe exhibebar, iis qui longe 
erant admirationem fui concitabat , iis vero 


dim, fatur fum: ita hos Tcjicicns , jejunus ad qui prope illum habitabant, fe amabilem 
mandonem revertebatur, lllicquc rurfus a ® reddebat ; fcrmonc dulcis , cognitione fa- 


monachis ad prandium vocatus , fimilia fa- 
ciens , jejunii bonum inviolatum fervabat. 

5. Cum ita igitur ipfe in hac focietate 
* ip ut. c ^r ct educatus, bcatiffimi Nili fama 

, ut Dei angelus , pet omnes partes perve- 
niens, omnes virtutis ftudiofos ad feipfum 
convertebat, Nilum, inquam , juniorem, 
qui & ipfe Calaber erat. Quietis autem & 
•fece (Tus amore detentus , patriam quae illum 
genuerat derelinquens, locos cx locis per- 
mutans ad Latium pervenit. Hominum enim 
gloriam ut virtutis impedimentum fugiens, 


piens , & circa cantuum elucubrationes ve- 
hementer elaborabat : cujus rei teftes fune 
omni ex parte dodi cantus quos ad ipfius fu- 
pra modum immaculata; Virginis divini Ver- 
bi matris, ac reliquorum fandorum laudes 
compofuit;quique omni fcientia referti erant, 

& concinnare. Quodque maxime oft admi- 
rabile, quod 6c his qua; prae manibus habebat, 
diligentiam atque curam adhibebat, ut gu- 
bernaret fcilicet eos qui illi erant commilE. 

8. Cum igitur fapienter & ut Spiritus-fan- Subeo mo- 
dus exigit , commiffam (Ibi adminiftratio- nachorum 


maxime defertis locis fefe tradidit. Sed quo- r nem gcffiffet ; ac focietas illa cui praeerat " r 

• : r* • : • • v* : • 1 r * 1 ’ 


numerus au- 
tem- 


«iam juxta Domini vocem non poteft civi 
tas abfeondi fupra montem pofita , non qui- 
•dem latebat , fed tuba penetrabilius , hujus 
virtutem fama perfonans manifeftum homi- 
nem reddebat. Ergo & in Campaniae parti- 
bus cum monafterium conftruxiflct ad illum 
perrexerunt fexaginta monachi , cum quibus 
una venit qui nobis nunc ad narrandum prae- 
poficus cft Deo carus puer Bartholomaeus. 

6. Rurfus igitur & hic monafterium , & 
priorum laborum , & fudorum refumtio ; & 
rurfus Deo gratus juvenis cum prioribus fc 
extendere ftudebat , adeo ut aliquando cum 


mirum in modum proficeret, monachorum piumque b. 
multitudo in dies augebatur , tantamque di- Matl * eri S ,t * 
vina gratia ei opem afferebat , cx illius 
fententia res difponens , ut in aliena regione 
populum in Deiparae Virgini nomine in- 
gentem coadunarit , templumque perpul- 
chrum beatiffim* Virgini erexerit. Hoc , in- 
quam , quod ab omnibus peregrinis atque 
indigenis vifitur, ubi Deum celebrare con- 
fuevimus, multifque imaginibus illud ador- 
navit, facrifquc vafis ac veftibus p retiolis &: 
deledabiiibus. 

9. Sed non erit ab re quod ,dum templum 


ledio incidiffet , omnefque obdormiffent , fo- j) conftrueretur , miraculum contigit memori* 


lus hic remanferic cum patre vigilans, ac 
difficilia feriptur* loca inquirens , qu* a ma- 
gno illo folverentur : adeo ut pater admira- 
tus, illis fegnitiem objiceret , quippe qui fom- 
no gravi tenerentur , nec adolefcentulo fe 
in vigiliis xquales oftenderent; ac illius ftu- 
dium , ac quam in rebus feriis promtam 


prodere. Cujufmodi beatus ille exiftebat , 
iftiufmodi miniftris utebatur. Columnis fan- Miraculum, 
dis hic vir templum ipfum fulcire in animo 
habebat; cumque una ex his in fublimi effet 
loco, quibus illam efferendi negotium com- 
miffum erat, ad declivem locum detrahen- 
tes , ut fine manuum opera deferretur , prae- 
paraverant. Cumque lapis ipfe vehementi 


operam navabaj , acceptam fe habere affir- 
mabat. Quid deinceps accidit ? decebat ma- cum motu prateeps defccndcret , unus ex mo- 

gnum patrem Nilum longis laboribus folu- nachorum coetu faxi nefeiens defcenfionem, 
tum frudus percipere, atque ad meliorem £ in medio itinere qua illud currebat , ftabat, 
vitam immigrantem incorrupta frui fempi- alias res agens, quodque fiebat non animad- 
ternitate, qu* res evenit, in bona enim fe- vertens. Cum vero qui lapidem projecerunt, 
nedutevitamdiffolvit,&quemdilexitChri- ipfum reda decurrentem vidiffent, mona- 
ftum , ad eum peregrinatur. chum vero ne minimum quidem adverten- 

Ejusjatius 7. Cumque duo poft hunc fratrum prin- tem, neque ad alteram vi* parcem declinan- 
cipatum fufcepiffcnt , tertius admirabilis Bar- tem , ad illum funt vociferati , illum admo- 


fuccefTor cx- 
titic. 


tbolomxus muneri fucceffit, non honorem 
fequens , fed quem honor fequeretur , ac 
multo magis ab eo qui fecundum Deum 
comitatus erat coadus. Quamvis autem sta- 
te imperfedus effet , & inferior qui tali co- 


nentes ut faxo ruenti cederet , hic fcnfim 
converfus cum lapideam columnam defeen- 
dentem vidiffet : Sifte, inquit, atque illico 
inanimatum faxum monachi illius verbo ve- 
lut compedibus devindum jacuit, omnem- 

que 


• gitized by 


Google 



$>6 1 S. B A R T H O L O M JE I. p 61 

que impetum rcpreffit. Hoc quidem ita fc A mum poterant fledcre , lugebant mtferabili- 

tcr, ferventer fupplicabant, manus ampledc- 


Aliud mira, 
culum. 


habuit cum maxima omnium admiratione. 

io. Alterum illo non minus admirabile 
poftmodum evenit. Prope templum murus 
exiftebat ex luto & lapidibus c.ompadus , fub 
cujus umbra beatus hic corpus laboribus de- 
fefium paululum, recreabat. Sed hic paries 
fivc ob infidias daemonis malorum audoris, 
five fortuito , ut faepius evenire folet , ei qui 
fub illo jacebat monacho perniciem mina- 
batur, id tamen clam. Itaque in quadam 
node corruens in terram proftratus eft. Sed 
p celerem Dei opem ! ovelociffimum in ejus 


bantur ad illius pedes provoluti , cum dice- 
rent fe non dimifluros , neque difcefluros 
propterea quod praeter eum neminem alium 
habebant, quem fperarent ilii mifero pofle 
effe adjumento. Fleditur horum fupplicacio- 
nibus , qui non poterat committere ut ani- 
mam dolore afflidam videret , fubit itineris 
laborem, ut pro amico animam offerat juxta 
Domini vocem. Quid igitur ex ea re fit J 
Quidque eos qui illum glorificant , multo 
magis extollens , hac in re difpcnfat ? Ubi 


fervos fubfidium! murus in cam partem in B princeps audiit hunc prope efle x multa cum 


turba ad illius occurfum exit, non enim igno- 
rabat hujus viri fandi virtutem , fed bene 
perfpedam illius probitatem habebat : ita- 
que humaniter eum accipit , ac blande am- 
plexatur. Sed pofl; hxc reliqua narrationis 
pars mihi erit fuaviflima. Etenim etfi oratio 
paulo a propofito digredietur , tamen ma- 
jore admiratione erit dignior. Monachus qui- 
dam prope Salernum habitabat, hujus fandi 
viri famam apud omnes celebrem audiens , 
ac de ejus exercitatione & exado atque in- 
compofito & abjediffimo vivendi modo, 
ur commif- numquamcontigiffet, voluptatibus delinitus C tunc cum illum vidiflet a principibus comi- 
fum pec«m ac humanum incurrit delidum. Sero 

dignitati ec- 


qua monachi ledus erat cecidit , monachus 
vero cum grabbato dormiens , remque om- 
nem , prorfus ignorans , alibi fervabatur. At 
poftea dicemus qux fuperfunt. Nunc vero 
eo redeamus, unde digreffa eft oratio. At- 
que iterum ad divinum Bartholomxum nos 
convertamus, ac dicamus quam venerabilem 
illum virtus ipfa apud omnes reddidit , quod- 
. que antea breviter perftrinximus, nunc ma- 
nifeftius explicemus. 

Bened. nono 1 1 . Qui apoftolicx fedi co tempore prx- 
gftwproiP fidebat cum eflet juvenis , quod utinam 


autem a malo refipifccns , atque commifli 
peccati veniam quaerens , hujas interceffio- 
nem fibi delegit , quo pado fperabat fieri 
pofte , ut Deo reconciliaretur : quamobrem 
hominem ad fe vocat, at quanta cum reve- 
rentia & benignitate J aperit huic delidum 
commiffum , convenientem medicinam ex- 
peti t. Hic vero non throni excellentiam ob- 
ftupuit , non in honoris fublimitatem afpe- 
' xit , non munerum, aut honorum rationem 
habuit, 'quod plurimi faciunt animarum me- ] 
dici , fed ad malum quod curatu difficile 
erat. Quamobrem opportunam illi fedionem 
adhibens , Non licet > inquit , tibi rem facram 
agere, fed operam dare ut divinum numen 
tibi propitium reddas , quod peccatis adver- 
fus te irritafti. ille, nulla cum mora throno de- 
relUlo.iftatim ut privatus apparuit. Et ita qui- 
dem, pontifex fe gejjit. 

Gaiewprin- t2 . Quantum autem principibus ca- 
intercedente rus exftiterit , oratione declarabimus. Cum 
b. Barthoio- Salerni princeps Gaietx imperantem tyran- 
“*j’^ r 7'nice invafiflet, in bello illum cepit, ac vim 
dum Salernum adduxit. Qui cum Gaietx 
domino confanguinitate Conjundi erant , 
omnem, ut dicitur, lapidfcn movebant. Ut 
illum ex vinculis & tyrannicis manibus eri- 
perent. At nullo pado poterant. Ubi autem; 
de re ipfa def pe rabant, ac nullibi auxilium 
erat, omiffis omnibus, ad tranquilliffimutn 
portum. confugerunt, ad noftrum , inquam, 

' patrem. Poftea quam igitut cumTufculanx 

urbis primatibus rem communicarunt , illuc 
fandum virum adducere ftudenc , quid non 
dicentes , quid non.facientes eorum qux ani- 
Vet. Script. <jr Mon. ampl. Collctf. Tom. FI. 


tatum, pafliis eft quiddam humanum, falfa 
effe qux de illo audierat fufpicans,Numquam, 
inquiens , qui in ea gloria eft & fateliitio , 
virtutum quas audivi effedor effe credi pof- 
fct. Cum ita fentiret monachus ille , cum- 
que advefperafccret, adfomnum converfus 
eft, atque illico tale fomnium illi apparuit. 
Videbatur mulierem pcrfpicere pulchritu- 
dine fupra modum effulgentem , purpureo 
habitu indutam , illique adverfantem , atque 
ea qux de illo fufpicatus fuerat objicientem. 
Cur , aiebat , non profedus meum eremitam 
adorafti? Cum autem hic ad afpedum ob- 
ftupuiffet, ex habitu vero & fplendore qui 
ab illa exiliebat,fandiffimam Deiparam illam 
effe conjiciens , cum tremore multo ac for- 
midine ad illam refpondit : Ecquis , inquiens, 
6 hera tuus eft eremita ) Ac hxc ad illum: 
Qui nunc, inquit, urbe mhanc adiit mona- 
chus Bartholom^eus nomine. Ego enim 
hunc eremitam & habeo & voco. Cum ita 
monachus audiffet , e fomno excitatus, & 
rem vifam confiderans, magno cum ftudio 
fandum convenit , atque ea qux de ilio falfo 
cogitaverat ei aperit , quodque illi in fomnis 
vifum erat, veniamque petens, & aflecutus, 
domum lxtitia affedus rediit. Itaque mona- 
chus fandx Dei Matris provifione adjutus , 
quam de fando illo viro opinionem antea 
habebat , eam recepit. Gaietx vero princeps 
non folum vinculis & carcere ereptus eft a 
verum etiam & alterius principatus potefta- 
tem a principe, Bartholomxo intercedente, 
eft adeptus. Atque ita lxtus ad propriam re* 
gionem rediit, Deo gloriam referens atque 
ejus fando viro plurimis gratias agens. 

. S ss 


9<5j VITA ET CONVERSATIO 964 

De johanne 1 3 . Addatur his qux dida funt & fchola- A dicata cft, alter vero digito Romam protenfo, 
fchoiaftico. ftj cus Johannes dida confirmans , & often- 


dens fandorum erga fandum virum carita- 
tem. Hic ex Sicjlia infula motus, audita hu- 
jus viri virtute, ingenii praedantia & pru- 
dentia , cupiebat & c facie illum agnofeere, 
ejus fermonibus frui & orationibus. Quod 
igitur volebat opere perficiens , viam eft ag- 
greffus , atque intra paucos dies monafterium 
adiit. Quodque cupiebat , quoad potuit afle- 
cutus , Romam pergere in animo habuit , 
atque apoftolorum principes Petrum & Pau- 
lum adorare, quod & fecit. Cum igitur il- 


los adoraflet , non multos dies ibi commo- g gionem pervenit. 


divini Petri ecclefiam oftendens, Mihi, in- 
quit, magna xdes illa facra cft. Cum ita di- 
xiflcnt , ab ejus oculis evanuerunt. Ubi igitur 
cx habitu atque oratione apoftolorum prin- 
eipes illos -efle animadvertit, quaeque dixe- 
rant memoria repetens & rede intelligens, 
Romam iterum repetit, fandoque viro illi 
omnia veluti digito intento indicat , com- 
miftique erroris veniam petit, atque com- 
meatum , ut fcilicet illius orationibus muni- 
to liceret domum reverti, quae aftecutus, 
laetus redo ac profpero itinere ad fuam re* 


ratus , cumque a beato illo viro non effet 
aftecutus, ut ibi cum aliis ejus gubernationis 
atque curae particeps effet , ( qust res divina 
difpcnfationc fortafte fada eft, ut quam & 
fandi apoftoli in eum virum ac totum ter- 
rarum orbem caritatem haberent , illi mani- 
feftum fieret) condemnata fandi viri inhu- 
manitate ut fxvitia, ad fuam regionem abf 
que hujus colloquio & oratione redire con- 
ftituir. Navigium igitur afccndens , viam 
fubiit. At hic quidem ita & conftituit , & fa- 
ciebat , providentia vero Dei alia tentabat. 


14. Per omnem ergo regionem divini Famis t«n. 
viri nomen pervolabat, atque infinitam mul- ^ 
titudinem lingulis diebus ad eum pertrahebat, tus fibi mif. 
quorum alii quidem fermone illius nutric- 
bantur , alii vero quae ad corporis ufum per- ° 
tinerent referebant fatis abunde $ quidam 
vero utrumque obtinebant. Verum opus erat 
& illum hominem oftendi. Cum enim fa- 
mes quandoque vehemens ingruiffct, atque 
ep ubi fandus vir immorabatur, omnes in- 
digenae & peregrini veluti ad portum con- 
fluxiffent , cumque monachorum res in an- 


Ut enim mari navis applicuit, adverfus ven- q guftum eflentrcdad*,( & juftis enim in ne- 
’ ' * 1 : ceflitatcm incidere ufu venire folcc, cx ju- 

diciis quae divino oculo, qui omnia pcrfpi- 
cit, nota funt) videns beatus vir eorum qui 
eo confluxerant, multitudinem ^ciborumque 
quibus corpori opus eft monafterium penu- 


tus irruens aliis aliis locis hanc impellebat. 
Multis igitur diebus cum hic in mari ober- 
raret , totus ingemebat animo confternatus, 
non enim aliud quam ex maritimis aquis 
maritima mors imminebat. Cum igitur ipfe 


cum his qui una navigabant in ea fludua- 'ria laborare , fiquidem & prx advenarum 


tione verfaretur , ob idque confilii expers 
quidnam eftet fadurus : interea navis quae- 
dam altera eo fefe admovere vifa eft, ubi 
vero ab iis didicit quod e Melpha cftent , ac 
Romam iter tenerent , ut & illum una fecum 
veherent, ab iis impetravit. Quofado,prO- 
fperc illis navigatio fucceflit , ac Romae por- 


multitudine cibaria deerant , nec emi pote- 
rant, cum tellus fterilis fada eftet. Ad haec 
& amicorum prsefidia prorfus defecerant.. 
Non ferens homo Dei afilidas animas atque 
famis violentia cruciatas videre, de fuga co- 
gitat, quod & fecit, iter quod Romam ten- 
dit cum duobus aliis monachis fubiens. Sed 


- *"*-—*•*©- — 7 r — t> — — - 

tum tenuerunt. Ubi Johannes fcholafticus quifnam te, Chrifte,non admiretur ob res 


e navi exik , atque in loco quodam mariti- 
mo quietem , & laborum certationem cepit 
triftis atque animo anxius , cum quid ageret 
illi incertum eftet. Atque ei fic animo afledo, 
duo viri apparuerunt per mare ad illum ve- 
nientes , qui fandis , atque apoftolorum fum» 
mis Petro St Paulo fimiles erant. Cumque 
prope acceffiffent , Salve , inquiunt, amice , 


admirabiles & remedia quae ad malorum fo- 
lutioncm fapienti cum providentia abs te ad- 
hibentur Illi vero beato viro iter facienti 
dormitatio incidit , qui eo fomno detentus» 
his qui fecum una iter faciebant , paululum , 
inquit, e via declinantes, locum ubi dormire 
poffim mihi parate. Quo fado , fando ho- 
mini humi cubanti divinum fomnium afti- 


undenam venis , aut quo tendis , qui lolus tit , quod hujufmodi fpeciem habere vifum 
maxime hic dejedus es ? Hic timore correp- eft. Videbatur fibi videre quemdam facrata 
tus, qux fecerat, quxque illi contigerunt, £ & facerdotali ftola indutum, qui illi aftabat. 


en undavit. Ac hi imprudentiam ei objicien- 
tes; Haud rede, aiunt, tibi confuluifti. Cur 
difccdcns fandi patris Bartholomxi fretibus 
mn tt armajii , orationum viatico non teip- 
fum communifti ? Ita ne cum celeritate , & 
gaudio ad propriam domum putabas te pofie 
reverti J At hic ad nimium virorum qui illi 
artabant terrorem attonitus , Quinam vos 
cftis , tremens inquit > Statim igitur alter 
dexteram manum porrigens S. Pauli apoftoli 
templum oftendit. Mihi, inquit, domus illa 


& fugam objiciebat , atque ut ad monafte- 
rium rediret, eum adhortabatur, necdeim-» 
menfa Dei mifericordia defperarct , neque 
pufilianimitate eum irritaret , qui aperit ma- 
num fuam & implet- omne animal benedi- 
dione. Videbatur autem hic magnus Gre- 
gorius efle qui dialogos confcripfit , qui Sc 
beato ad manum dedit vafculum quoddam 
admirabilem quemdam odorem emittens. 
E, fomno igitur attonitus furgens , quod juf- 
fus erat abfque dubio fecit, atque ad mo- 


Digitized by 


Googljs 


9 6 $ S. BARTH 

nafterium rediit , bene fperatis ac fibi pro- 
mittens. Cum vero reverteretur , vidit quem- 
dam e Tufcuiano Oppido ad monafteriaril 
venientem , quem cum vidiffet, fenfim his 
qui fecum erant eonverfus dixit: Hic evanf 
gelia venit nuntiaturus-, & vere ita erat ft- 
durus,centum enim tritici modios juffiis erat 
ab hero beato Bartholomxo afferre. Ex eo 
igitur 'tempore larga manu indigentibus eat 
quae ad vidum pertinerent diftribucbat, di- 
vina benignitate fretus , & pontificis illius 
hortatu qui ei apparuerat. Satls hxc funtad 
offendendam divinam' iit beato Bartholomxo 
caritatem atque gloriam , qua Dfcus fbrvurti 
ftiam honoravit qUaquc erga alios fandos 
qui illum prxceffcrant familiaritate ufus erat; 
Sed oratio me hortatnr , ut de miraculis 
mentionem faciam , qux rton folum Deus 
ipfc abunde per illum dum viveret fecit * 
|y] verum etiam & poft mortem. (*) Fuit admi- 
rabilis Elias Thelbites cum coelos claudere 
atque aperire potuerit ; atque Gedeon in vel- 
lere & area experiri. Veram ifle propter po- 
puli contumaciam , atque cordis duritiam ■, 
hic vero ob acierum imbecillitatem aut di- 
viniorem aliquam fortaffe difpenfationem. 
Haudquaquam minus admirabile eft quod 
beato Bartholomxo Deo adjutus offendit : 
quod cujufmodi facrit , oratiohe declara- 
bimus. 

15. /Eftivum tempus erat & caloris ve* 
hemeniia, area frumento plena erat-, fru- 
mento, inquam, non integro , neque fpes 
ulla erat poffe illud inftaurari ; fed cum jam 
contritum effet , & operarii ad tritici colle* 
dronem properarent, ut plerumque evenire 
folet , repente nubium concorfus , turbinei* 
que, tonitrua & caligo maxima aerem ob* 
tenebravit , coelumquc nodis inflat obfcu- 
rum erat, atque imminebat pluvia ingens ■, 
cujufmodi fortaffe numquam antea conti* 
gerat namque pluere incocperat , moeror au- 
tem agricolas gravis detinebat , quem &blaf* 
phemix fubfequebantur , atque alia qux a 
triftitia provenire folent. At homo Dei , qui 
fimul aderat , operarios animans & ad labo* 
randum alacriores reddens > primam horta** 
toriis Termonibus a blafphemiis atque attine* 
rore illos avocabar. Deinde & ad prandium 
vocavit : Abite * inquit , filii , atque come- 
dite , & Domitius mifericordias fuis nobif* 
cum faciet : ita operarios adhortatus, cum- 
que uno in area derclidus , genu quidem 
adorientem inflexit, labiis vero fubmurmu- 
rans cum lacrymis Deum precabatur , ut pro- 
pitius fieret , pluviamque detineret > qtiafc 
maxima frugum calamitas futura erat. At 
quidnam fecit is qui celer eft ad opem prx* 
dandam, quique Volnntatem eorum qui' il- 
lum timent facit * Numquid fuum fervunt 
rieglexit , aut ad illius preces tardus fiiit ? 

* 1 j 

( 4) Additur in Graco : Qu* multam habent cum admi - 
datione credibilitatit xuttcrttstim , & jldet certitudinem', -i 

Ve t. Script. & Men. ampl. CoUett. Tom. VI* 


OLO M L '* 06 : 

A Minime quidem , fed vetus illud prodigium' 
hic renovans, pluvia enim ad loca Omni* 
qux circum erant vehemdns deferebatur , ad 
aream vero illius jufti ne minimum quidem 
accedebat. Qux eum omnes vidiffent e tfi- 
ftitia ad maximam animi tranquillitatem 
convcrfi funt , atque gratiarum adibhes Deo 
offerebant , ejufque fandam magnificabant. 
At ille vcfb humilis corde , atque diligbntiffi- 
musChrifti niaudatofumobfervarOT^fcmper 
fili fimills erat > atque in Hfdem quibus Deum 
colere folicus erat affidbe perfeverafeat y jeju- 
ifiumqoe ita fervafoat , ut folis neoeffariis 
1 contentos viveret , actantam fcfe humiliabat 
ut neque ab aliis cognitus fit an ipfc prxfl- 
deret , vigiliifque feipftmaireprimebat, ut fere 
cum iis qui corporte expiertes funt , fimul 
vcrfarctur. Adhxc& manibus laborabat affi- 
duc. Etenim admirabilis ille vir pulcherrime 
feribebat , fi quando ei feribere cctttigiffet , 
atque ita eleganter kl faciebat , ut nullam 
harum rerum ftudiofis anfam prxbuerlt. De 
una tamen re mentione fada ad illius obi- 
tum , atque ad ea qux mirabiliter tunc con- 
tigerunt 1 orationem cdnvertam , ibique di- 
cendi finem faciam.' 

C 16. Cum divina ope monaftcrium maxi- 
mum numeri incrementum aceepifiet , bpor- 
■tebae & animalia ad monachoriim minifte- 
rium alrafque familix urilitates, qnibufcum 
& equi enuinerantur; e quibus unus quifpiart 
quandoque folus derclidus , cum fandus tum 
a monafberro abeffety. furibus ad rapiendum 
•facilis expolitus eft-, fequutus eft equus fures 
aliquantifper , Deo' ita difpanente , ut & ibi 
emendarentur, it que ejas fandus; quamvis 
abfens , gloria afficeretur. Fures autem vi- 
dentes equUrn illos fequi , gaudentes itet 
accelerabant. Sed narrationi mens adhiben* 
£j da eft, non enim injucunda erit , fed prx- 
terquam quod miraculum habet & leporis 
multum prx fe fert , ubi enim furtum , ut ipfi 
arbitrabantur , eis fucceffit , & lucrum in pe- 
netralibus erat , ao mulrx fpei pleni feftina- 
hant , repente equiis conftitit lapidi fimi- 
lis ; neque minimum quidem fefe-movens. 
Curii autem hi. fuftibus illum onerarent ac 
propellcrent.uc funibus deinceps apprehensu 
quantum poteram protraherent, ipfe ut res 
aliqua inanimata flabat, ne paululam qui- 
dem illis cedens , neque ulterius progredi tor- 
£ lerans. Cum igitur fures dcfpcrarcnt poffe 
illlim ultefius procedere , tentabant an re- 
trocederet percam viam qua venerit. Ubi 
autem feufit fe retro commeare , 6 rem 
miram 1 vcloeiffime ambulabat & ptompti- 
-tudinis plenus vtiam peragebat. Hdc illi vi- 
dentes interea ftapore detinebantur. Refc- 
acritcs autem' equum , atque miraculum per- 
-petidenres,ad monaftetium pervenerunt, pec- 
«aca confice ntes t atque juramento affirman- 
tes non amplius fe ea qux prius exercebant 
velle aggredi, fed propriis manibus labofan- 

Sss ij 

y i 


« 


Digitized by L.00Q ie 


■$6r VITA ET C O N V E R S A TIO ~&<$8 

tes fibi vidum parare. Atque hi quidem ita \ candida, altera vero nigta, quoque circum 
fe geflerant. In omnibus autem Deus glori- me volabant , alba quidem a dextris , nigra 

ficabatur , qui multo gloriofiores reddit eos veroa finiftris. Cum igitur illae ita me ante-- 

qui illum glorificant. Poftea veco quia de- cederent , atque ego fcqucrcr , in quemdam 

cebat eum perfedo curfu , ac fervata fide locum pervenimus. Locus autem ille inefla- 

juxta divinum atque admirabilem Paulum, bili lumine & odore refertus erat, in quo 

multis laboribus ac fudoribas finem facere, loco confiftens, atque animum intendens, 

diffolviqttc & cum Chrifto efle , Sc vitae ori- patrem noftrum vidi ftantem , ac circum ip- 

gini Trinitati afliftere , quantum homini fas fum pauperum catervam, ipfumque in me- 

cft , in morbum incidit in quo & beatum dio manum extendentem , ac pariem diftri- 

finem fortitus eft. Ipfo autem die quo e ta- buentem. Ubi autem oculos convertens , me 

bernacuk) peregre dHceflurus erat, mona- vidit: Quid tu hic Franche, ait, quifque te 

r*T chus quidam nomine Leontius, qui (a) Sc huc conduxit? Ego vero ut potui, inquam, 

aetate alios antecedebat, & ex eorum numc- B pater vero rurfus Quonam pado, inquit, fu- 
ro qui primas obtinebant , finitis hymnis ma* eres noftri degunt ? Rede , inquam , Deo Sc 

' tutinis , ut mos erat , fomno fefe tradens , vo- precibus tui adjuti. At hic , Redi , inquit , ad 

cerni tonitrui fimilem audit. Vox autem haec monafterium , ac fratres admone , ut quam > 

declarabat. Parata eft Bartholomaeo fedes , illis traditionem dedi , eam fedentur. His di- 

in quam nullus fuccedct. Hic audita voce &is ad interiorem partem vifus cftpenetra- 

trepidans , & e cella exurgens ac profiliens, re. Cum autem ille abiret , atque ego illum 

interrogabat eos qui illi occurrebant, an & fubfcquerer, non enim patiebar ab eo divelli, 

ipfi vocem audiiflent. Hi cum fc audifle ni- in quamdam urbem devenimus, cujus pul- 

hil refpondiflent , atque , inquit , vel in Tuf- chritudinem humana lingua exprimi impof- 

culano eam vocem exauditam elTe arbitror : fibile eft- Cum autem in quoddam eorum 

Vox quidem beato Bartholomoo parata bo- quo ibi erant templa , pater ingreflus eflet, 

na nobis declaravit, & quanani gloria ille & ego una adiiflem , ibi fedem vidi nimium 

fe pedaturus fit. Inclinato autem die bea- ^ illuftrem, ad quam afeendens pater confide- 

tus ille ad Dominum migravit, nuneque in bat. Duo autem quidam illi aftiterunt , quo- 

coelis eft , Deum videns , & ab eo vifus quem rum facies fupra foletn effulgebat. Conver- 

adamavit, cui fervivit , apud quem nunc fus igitur & me videns, & huc, inquit ,Fran- 

finc medio pro nobis intercedit. Non oquum chc venis , ad monafterium redeas , Sc quem- 

aucem efle arbitror miraculum , quod poft admodum a me audifti , admone fratres ut 

•ejus obitum contigit, filentio proterire, quod in virtute perfiftant , atque in bonorum ope- 

par erit voci quae a monacho Leontio audi- rum exercitatione Sc patientia , atque in 
ta eft , quodque ea comprobatur. meam heram ac reginam fpem meam con- 

17. Alter quidam monachus Franchus no tuli. Cumque hoc diceret oculos furfurn ek- 

mine in aegrotationem inciderat , atque na- vabat fore ut non derelinquamini , neque a 

-turae debitum quamprimum exfolvere vide- vobis fegregabor, neque in hoc foculo ne- 
batur. Cumque vox illum defeciflet , mor- n que in alio futuro. Haec pater dixit , & ego 

-tuus ac fpiritus expers putabatur, immobilis, u oculum fupra caput ejus erigens , mulierem 

nullumque vitae fignum prae fe ferens. Fadus vidi in terribili throno confidentem , cujus 

eft igitur fratrum concurfus , ut par erat , ac- pulchritudinem,atque exilientem ab eafplen- 

que hi quidem ut fepulturae traderetur , con- dorem verbis haud poffiim aflequi , ac circum 

fulebant 5 hi vero ut paululum exequias pro- ipfatn fplendidos quofdam in tremore illi 

-rogarent. Dies jam ad nodis principia ac- afliftentes , & adoratione , qua conjedura 

ceflfcrat , quique jalebat fimilitcr mortuus collegi fandam Deiparam efle , his vifis Sc 

reputabatur. Cum igitur fi|nebrc lavacrum audiris e palatio exii , ac rurfus columbis illis 

ilii pararent, ut aquam infuderunt , atque mihiproviis huc deveni. Haec igitur mona- 

in utramque corporis partem eum verfarent, ■ chus quae viderat , atque audierat nobis nun- 

jepente qui mortuus cenfebatut , revixit > tiavit. Nos vero cum duabus de caufis ita 

-qui paulo ante mutus erat , loquebatur , at- efle nobis perfuaferimus, Sc ab ejus vita quam 

que his qui illum lavabant fuccenfcns : Cur, £ maxima cum virtute & diligentia tranfegit, 

-inquit, fratres , mihi vim inferre aggreffi atque a miraculis qux per ejus manum Deus 

eftis? Quare me fuavem foporem pcrcipien- perfecit, firmq propofito, nihil dubitantes 

-tem exfufcitaftis ? At hi , te mortuum , in- ferventi defiderin ejus memoriam celebran- 

quiunt , efle videntes per totum diem , nunc tes, ac reliquiarum urnam ampledentes, 

lavare decreveramus. Quique jacebat , ad intcrccflbrem ac legatum apud Salvatorem 

illos , ego , inquk, five cura corpore , five ex- . noftrum Sc Deum habere expetimus , ut hu- 
tra corpus videbam meipfum in quodam jus interceffionibus atque Reginae noftro fem- 
loco folum obambulantem , ac duas colum- per virginis Deiparae auxilio, nifi ea aflequa- 

bas me procedentes , quarum una quidem mur bona quo ipfe fortitus eft, partem fal- 

tem percipiamus cum omnibus fandis , qui 
(*) in Graco : Dignittu frttiyttr, gratias agunt Chrifto Deo noftro cui glo- 

\ 





9 59 S. B A R T H O L O M JE I. ' 970 

ria una cum coxteroO ejus Patre, & coaeterno A ne> maxintaque humilitate , & divina 'obe- 
vitx ac bonitatis fonte Spiritu-fando , nane & dientia'fuam ipfius mentem expoliebat , at- 

in fempicerna facula, que iiliiftmbat, quo B. NHus magis tortaba- 

tur, quam fexagintaaliisquosfecum habe- 
Finis "viti fantti pdfris Bafthdlorfuti. bat. Ubi vero Vitahdx ambitioUis caufa Nr- 

lus locos inultos permutavit» atque eo tem- 
porc e Campania Romam fo contulit , atque 
'1 Una cum Illo B. 'BaftiiOlomJeus fandorum 
EJUSDEM VITA BREVIS apoftoloruni aSorator, atque in Tufculano 
PER A l 1 if m quemdam. exiftens , ab illo admonitus , libros pulcher- 

- time dcfcripfit. Poftea cuttl B. Nilus ad Do- 

B Aftholomstus unus e numero fandorum g minum migraffet, quem cx animo adama* 
pater nofter , ex Ruffana urbe originem bat s quo fado , omnes Bartholomaeum nio- 
ducens , ex qua & magnus pater nofter Ni- na ft er io praeficere rem xquim exifti hiabant. 

Ius junior. Natus ex piis & divini amoris At hic juventutem excufans , lacrymis hujuf- 
Rudiofiffimis parentibus , quique infignes no- inodi munus detredabat, atque aliis parete 

bilicate erant. Aiunt enim illuftrcs judices & aequius exiftimabat. Cum alii duo prxpbfiti 

Italiae primates hujus majores , a Conftanti- «flent , ipfc tertius eorum numero additus 

flopoli profedos fuiffe. Confecratus igitur cft. Qui cum invitus munus fufeepiflet , fta- 
primum , non manufadus , & gratus exiftens, tim laboribus ac fudoribus multis tifus in- 
doftis praeceptoribus traditus eft. Atque intra coepit a fundamentis erigere celebrem cc- 
, paucos annos a parentibus ad quoddam mo- v defiam nimirum gloriofae Virginis Deiparae» 
naftcrium eorum quae prope erant , addu- nec fomnum oculis fuis dedit juxta Davidis 
&us, prope diem & fenes divinis moribus C ditium donec poftremam manum impofuit» 
anteceffit. Unde & meliorem cupiens profe- Ad haec 8c gratiam ab immaculata Virgine 
&uu! facere, ac ducem praeftantiorem quae- affcquutus, alter Jofeph apparuit, hymno- 
rens , audit quemadmodum B. Nilus ejus jum elucubrator , ac nimium fapienter fes 
conterraneus & fanditate, & apud Deum geftas fui praeceptoris ac multorum fando- 
fide ut fol effulgebat , atque per omnem or- rum litteris deferibens i praecipue vero omni 
bem ejus nomen fere notum erat :qux cum cx parte intadx Virginis laudes. Praeterea, 
audiffet, vehementi quodam defiderio aqccn- commiffum fibi gregem a Deo & facrata 
fus ^omnibus derelidis , crucem tollens , ora- Virgine operibus & fermonibus DeO accc- 
ncfquc latens , levis atque alacris , ut cervus ptis dirigebat ac gubernabat.Deumque imita- 
fitiens quem cupiebat adit. Sufceptus eftigi- p batur mifer icor dia utens erga pauperesatque 
tur pietatis cultor puer a beato Nilo , qui innumeris elecmofynis in cos qui cum pic- 
in Campania commorabatur. Qui cum ejus tatftn colerent, inopes erant. Multofque ex 
bonam indolem audiiffet , cxganfis , ut aiunt, perditione ad Deum revocabat , plurimiquc ' 

inanibus illum fufeepit , fibi perfuadens quod illo audore falutem a Deo adepti funt , mul- 
pulcherrimum fu* virtutis fucceffojem re- tis, inquam, pontificibus, principibus, fub- 
linquet. Statim igitur, angelico habitu in* ditis & imperantibus ftimulus quidam fuit, 
dutus , adeo fc illius imitatorem exhibebat, Ut a mundo ad peum converterentur : qui* 
ut omnibus fui admirationem concitarer. Je- bus fadis ad Dei gloriam, ad Dominulh 
jUniis igitur, vigiliis , orationibus, medita* migravit, cui omnis gloria & honor in fae- 
cione & divinorum eloquiorum aufcultatio- cula. Arnen. . 




> 


$SS ii) 



Digitized by v^,ooQie 


$> 7 ? 


I N V ENTIO, TRAN $ L A T I O 


97 1 


INVENTIO. TRANSLATIO 

et Miracula s trophimenis 

VIRGINIS ET MARTYRIS. 

Ex mamfcripto codice VdUiceUenfi Romam Oratorii eruit Mabillonius, 


circ« ann, /^Ompcllitis nos, cariffimi fratres, aliqua 
4<w °* \^fandiffimx Trofimcnis miracula , quz 
|>cr cam Dominus operatus cft , falcratis 
verbis pcrftringcre : qui vix valeam etiara 
communes apices fcntinis vitiorum mul- 
cati ad liquidum elimari. Quapropter fra- 
ternae caritatis requiro commodum , ut pro 
nobis interveniatis apud Deum & Dominum 
jioftrutn Jssum Christum , quatenus noftri 
januam cordis aperiat .ad exprimenda ejuf- 
dem miracula, qui dudum vilis afclli huma- 
nas loquelas edere juffit., Credo equidem, 
immo veraciter teneo , veftro intercedit , 
hoc magis ad demulcenda multorum corda 
perducere, quam pro noftrx imperitiae fua- 
dcla aliquid exornare. Adveda fiquidem 
haec fanda virgo zEolicis finibus , uti tumuli 
ipfius carmina d dignant , intemerata , littus 
Reginnarura , angelo duce, meruit obtinere. 
Quz cum injuriofe adprxdidi littoris oram 
ia iuo tumulo delitdcerec , tandem aliquan- 
do mulier quaedam relido fluvio Dei nutu 
quo fbrdcs veftium. vd operatio coli ablui 
folent, coepit tundere fuper (andiffimx Tro- 
fimenis tumulum fortiter, quod vulgo mu- 
lierculae filaram vocant. Cumque fpclca vi- 
cina cx hoc fubrilius refonarent, & illa, ut 
didum cft, fortiter tunderet, fubito manus 
illius arefadae, amiferunt quod tenebant offi- 
cium muliebre. Illa ergo medullitus frada 
dolore, cum ab hujus loci accolis interro- 
garetur , quae illius infirmitatis effet mceftitia , 
ait, Nifi mihi prclbyteros qui hic morantur,- 
convocaveritis , vobis omnino nullqm v au- 
debo dare refponfum. Et illi t Quite, in- 
quiunt. Illa autem : Timeo quia r qui arefecit 
manus meas , ne forte vernacultirn Iingiix 
mex decutiat. Illis igitur temporibus in prx- 
dido loco plerique Parthenopenfes prefbytcri 
commorabantur pariter cum facerdocibus 
Amalfcranis; idcirco quia, ficuti plane nunc 
decernitur , multa: ecclefis erant facerdori- 
bus Chrifti przditz, quae modo pene deftru- 
dz funt ac viduatz. Convocatis etenim pres- 
byteris, feriatim quz acciderant mulieri illi 
fummo conamine coepit referre : quo vifo, 
facerdotes miraculo , ac talia attoniti audien- 
tes, veloci purfu concite pergunt ad lictoris 


A ora , ubi tumulus beatiffimx martyris erat 
advedus. Cumque Domini faccrdores diu 
tentarent ex qua parte latentem tumuli the- 
faurum poffent annotare, & nofccrc feu vlH 
an mulieris cflet religio y inftindu afflati di- 
vino , yctfi ad prxdidi tumuli caput rCpc- 
riunt carmina ppetali facundia ita cxlata. 

J$ui tumitli saufas ingrejjus difeere quaris , 
Martyris hic 'Drofhtmes , intattaque virginis 
anus 

St pia membra cubant , qua dum fratept» pro- 
phani . . 

B Temporis & mundi polluta altaria vitat , 
Sicanios fugiens devota puella parentes , 
JEquork in medio natura forte quievit . 
Membra dedit Reginniculis , animamque Tor- 
nanti. 

Hinc Cbrijli inter odoriferas depafeitur aulas. 

Qpis ergo hujufce rei praerogativa non ob- 
ftupefcatTquando przfqgo fpirita poeta fe*. 
cuodixs in jam dido tumwfo talia poemata 
pinxit atquC czlavitl Ergo cum a jam didis 
facerdwibns przdida carmiha legeremur, 
q & cernerent quod m «xfcrti tumuk» dum* 
taxat pretiofo margarcta lateret , maturo 
curfu ad epifeopi Amalfitanz fcdis limina 
properant , ot thelaurus qui omnibus diu in- 
cognitus foerat , eundis fidelibus promul- 
garetur. Ilio igitur tempore pontificali cul- 
mine redimitus Petrus (a) ecclefiam guber- 
nabat Amalfitanam. Is etenim nimio dudus 
amore, cum abeifdem facerdotibus ordina- 
vi 115 tale tantumque miraculum attonitus 
pcrhaqfiflct, accito fuo diacone ac primice- 
rio, cctorifque preibyteris, omni cum dili- 
gentia eisdem , ut audierat, coepit referre 
D fermones. Qui dum venerabilis epifeopus, 
fient ad magnz feftivitatis diem infula exor- 
naretur, adjundo fecum clero Reginnas pro- 
perant, ubi virginale decus margaritumque 
v pretiofum degebat. Itum denique eft , & 
utriufque fexus conventicula fada , jubente 
epifeopo , facerdotes , adfeitis fecum hujus in- 
colis loci , coeperunt ampledi fandum onus, 
turba fidelium procul fpedante , & laudibus 
quibus poterant gratiarum adiones in com- 

(<*) Petrus Amalphitanam rexit ecclefiam ab anno circiter 
1048. ad 107». ex Ughoili Italia lacta. 




Digitized by 


Google 


973 


ET MIRACULA S. TROPHIMENIS. 


974 


mune Domino rependente. Suppofitis ete- A annuente, aliquid fub brevitate peffttingcre. 


nim humeris , dum ad fepta ubi nunc ejus 
bafilica cernitur eflc, fandum onus omni 
conamine vellent portare , nullo modo cft 
permittam mirum in modum vel quantu- 
lumque faltem exagitare. Quocirca cum in 
ittiufmodi opere curfus diei ettet finitus , & 
fefe nec moveri , neque conftruda attrahi pe- 
nitus permififlet ; ufus tandem bono confilio 
epifeopus , juffit adduci pulcherrimas vitulas , 
quae jugo liberrimae & coitus effent ignarae , 
ut ad id officium ipfar praerogarentur. Ergo his 
addudis , & jugo illarum cervicibus pofito , 
tanta velocitati facrum permotum eft onus , ® 
ut non illud ab illis , fed illa; ab illo vide- 
rentur portari. Aft ubi nunc ejus ecclefia eft 
conftruda cum fuittet delatum , fidelifquc 
plebicula acccnfos cereos manibus tenentes , 
Domino pfalmodiam decantarent} mulier 
cujus arefa&ae fuerant manus , dum circa ejus 
feretrum polita curaret avidius attredare, 
ita ad eam priftinx falutis officium cft rc- 
greflum, quafi nullius incommodi aliqhando • 
fuittet perpefla. Convocato igitur in unum 
Chrifticoiarum coetu , epifeopoque jubente > 
ut omnes accenfos manibus cereos retine» 


•quia jam, ut conjici poteft, de inventione 
corporis hujuscundis fidelibus fatis cft pro- 
mulgatum. Valde etenim praepofterum eft 
judicandum, fi hsec non intimatur fidelibus 
auribus , per quam Dominus non definit fe- 
dulo plurima miracula operaris cum & ille 
qui hoc pangere vifus eft, ab inaudita vale- 
tudine & incognita medicis fertur ab illa eflc 
curatus. Merito ita|t|c hanc nos oportet lau- 
date , quae privilegio fanditatis fuffiagia uber- 
rima fibi pie petentibus numquam praebere 
dcfiftit. Quis argrorum vel xgrotantium ad 
ejus pie bafilicam accelerans non illiop re- 
cipit fanitatem ? Languoribus quippe variis 
& diverfis praeventos infirmitatibus non fo- 
lum invifiviliter, fed etiam vifibilitcr fertur 
curare. Sed quia modo reticetur , quomodo 
vifibiliter curaverit atque curet , eo quod alia 
ad illius miracula vertitur ftylus , fuffragante 
eadem , dicetur in fubditis. Hoc denique 
privilegio, fratres, fandi martyres funt do- 
nati , ut qui ad eorum contubernium pia de- 
votione ac mente fideli accefferint , aegroti 
vel aegri, non folum exterius, fed etiam in- 
terius a naevo & fordq purgentur peccati* 


rent , & modulatis vocibus pariter laudes C Sandi igitur apoftoli per quos ecclefia Dei 


facratiffimx virgini exhiberent , addudis far- 
culis, ubi qupe ejus fandum cernitur conftru- 
dum altare, ibi praefatus locum defignans epif- 
copus,& facesdotes nudatis cruribus fddere vi- 
ciffim coeperunt. Cavato namque maufoleo , 
& non minime in altum defofio , cum eo 
locello quo inventa fuerat in aromatibus pre- 
tiofis fandum recondiderunt corpus , ubi 
nunc ad laudem nominis ejus multa fiunt 
mirabilia, Domino coopcrante. Tempora 
fiquidempafliclifracpcrfecutionis illius quia 


fidei fumfit initium , & a quibus martyrum 
funt dedicata primitiae , cum in uno con- 
clavi federent , hoc a Domino rcfpopfiun 
acceperunt : Accipite , inquit , Spiritum fon- 
tium : quorum remiferitis peccato , remittun- 
tur eis. 4fcbi %utem : <!>ui vos audit, me ou- 
dit , & qui vos fpernit , fpernit eum qui me 
mifit. Ecce hoc voluit Dominus efle mem- 
bra quod cft etiam & ipfc caput. Ipfe ete- 
nim Dominus virtutes operatur in fandis » 
qui pro univerfo mundo pretiofum fangui- 


evidendus non annotantur, nullus fidelis ^ nem fundens , ab ercbi baratro eofdem trium 
^ * L c phando revexir. Hinc fiquidem pfalmifta ple- 

nus Spiritu-fando, agebat cum diceret : Mi- 
rabilis Deus in f antiis fuis , Deus ifraei ipfe 
dabit virtutem & fortitudinem plebi fta , Be- 
nt ditius Deus. Et alibi : Memoriam abundan- 
tia fuavitatis tua erutiabunt , (jr juftitia tua 
exaltabunt ; tua , non fua. Confiteantur tibi 
Domine opera tua , & fantii tui benedicent te : 
gloriam regni tui dicent , & potentiam tuam 
loquentur , ut notam faciant filiis hominum po- 
tentiam tuam (jr foriam magnificentia regni 
tui. Igitur expofita corporis hujus inventio- 


obfccro ambigat. Quae nimirum tot benefi- 
cia fibi petentibus praebet, procul dubio pro 
Chrifti nomine fanguinem fuum incundan- 
ter effudit. Quid mirum fi terrenus judex il- 
liufque perfccutor incertus fit , cum per eam 
Dominus plurima acceptiffima miracula ope- 
retur ; cujus munia fanditatis & infignia mi- 
raculorum hic conftat eflc , iiiic fine dubio 
ubi eft requies beata inter angelos archan- 
gelofque gaudens exaltat cum fandis mar- 
tyribus fociata. His igitur praelibatis , quia 
finem poftulat fermo, & valetudo me mei 


* ' — p o « r ' — 

pedoris coanguftat, obfecro ut fi ineptum . ne , qualiterquc fecundis impellentibus ze- 


quid inveneris , 6 ledor , non noxam , fed 
potius veniam cede. Credo equidem me 
praemium a Domino recepturam , fi veftro 
qui legitis interventu mercar adjuvari : unde 
fupplex fanditatis vcftrae pofco fuffiagia, 
ut non me judicetis indignum , quafi ali- 
quid ex meo defcripferim , & percontans 
ac difeens hoc fcdpfi quod a viris fidelibus 
cft relatum. 

Libet , fratres cariffimi , de facratiffimx 
virginis Trophimcnis miraculis , Domino 


phyris eam ad Reginnarum advexerint oras , 
evidentius enodata, ad tranfiationem fandi 
corporis articulum ejus vertentes , divina 
favente clementia, illud fcilicet propaletur, 
quod luce clarius multis fidelibus eft defi- 
gnatum. 

Temporibus itaque eximii principis Bene- 
ventani Sichardi (a) nomine , cui pene tota 

(a) Sichardus filius Sicconis anno 8 j j.fh&us eft princeps 
Beneventanus , occifus anno 840. ex brevi Chronico Bene- 
ventano penes nos mf. 


w 


Digitized by 


Google 


$75 I N V E N T I O , T 

Auforiia obtemperabat , fada cft non mini- A 
ma diffenfio inter utrumque populum, Araal- . 
phitanum videlicet & Salernitanum. Itaque 
dum fui regni gubernacula praefatus prin- 
ceps moderatiffime gubernaret, & primi ci- 
vitatis ejus confilio & fortitudine fumma 
pollerent , quidam Amalphitanorum majores 
natu linquentes natale folum , hujus fc do- 
minatui fponte propria fubdidere. Qui cum 
ab eo infinita dona perciperent , miflis oc- 
culte cpiftolis arte qua poterant, atque blan- 
ditie fuos femper affines atque fratres mo- 
nebant, ut propria quaeque diriperent, &ad jj 
praedida dona quantocius feftinarent. Qui 
cum talibus , ut didum cft , diu monitis fun- 
darentur, protinus illis fertur tale remififle 
confultum : Vobis argentum aurumque no- 
bis & eundo populo noftro , nifi totam Lu- 
canis regionem & finitima prsdia jureju- 
rando diftribuerit, veftris fuafionibus aflen- 
fum numquam prsbemus. Interea firmata 
clam conditione, fadum eft ut Tyrrheni 
squoris infulas, Aufonisque univerfa loca 
gloriofus princeps circumiret , quatenus cor- 
pora fandorum quotquot inveniri poffent, ^ 
Beneventum debito^ cum honore deferret. 
Plebeio confilio dantes operam natu majo- 
res Amalphitanorum , antequam hsc inclyta 
Longobardorum gente regio defolarctur , 
ablata eft a propria aula Chrifti beata martyr, 
ita ut veftra fraternitas eft auditura. Appro-: 
pinquante itaque termino defolationis civi- 
tatis jam dids,cum populus formidine ma- 
xima teneretur , ne forte ingruentibus Lon- 
gobardis , a propria fruftrarentur patrona, 
colleda multitudine populorum , ac defti- 
natis navigiis , pergunt ubi fanda Dei mar- 
tyra delitefcebat. Difrupto igitur altari , fuh D 
quo Chrifti virgo degebat : & Petro fecundo 
imponente antiphonam : Laudate Dominum 
in ftnffis ejus , laudate eum in firmamento 
•virtutis ejus : laudate eum fecundum multitu- 
dinem magnitudinis ejus ; coeperunt milites 
Chrifti quo tumulata erat farculis fodere, 
clcroque hanc antiphonam pariter alterna- 
rim canente : Surgite fantti de manfionibus 
vefiris , & proficifcimini in viam praparatam , 
locum fanttificate , plebem benedicite , & nos 
famulos veftros in fide cufiodite. Cumque avi- 
dius animo devoto in hujufmodi perdura- 
rent opere ; tandem animo diu defideratam £ 
quam qusrebant fub tribus cameris mire 
conftrudis reperiunt fandam Chrifti marty- 
rem illibatam , in fuo uti fuerat temporibus 
prifeis tumulata locello. Locellus autem ipfe 
lupcr nitidiffimas pomices fedens , habebat 
tres ampullas pretiofi operis : quarum una 
qus gcftabat oleum miri odoris, relidebat 
ad caput ejus : reliqus vero una obfervabat 
ipfius fandi pedis veftigium , altera alterum. 
Quis enim, quantum conjici poteft, ambi- 
get hoc ad gloriam fands Trinitatis perti- 
nere, & ad teftimonium pfalmifts compro- 


RANSLATIO 976 

bandum , qui unicuique anims fideli fedanti 
juftitiam & odienti iniquitaremSpiritu-fando 
inflammatus aiebat : Dilexifti juftitiam & 
odifti iniquitatem , propterea unxit te Deus 
Deus tuus oleo UtitU pra confortibus tuis. His 
itaque geftis , tanta profedo odoris fragran- 
tia eft circumquaque diffufa , ut non folum 
qui aderant omnium odoramenta aroma- 
tum deguftarent > verum etiam hi qui ad 
obfervanda navigia perftiterant , affercrcnt 
non ufquam fe fenfifle tantae virtutis odorem. 

Ut autem omnibus haec vifio eft manifeftata , 
navigiis derelidis , nautae currunt haud pro- 
cul a littore : & ecce Petrum epifeopum 
cum fuo Petro archidiacono ceterifque 
prefbyteris reperiunt propriis ulnis in tenuif- 
fimo pabone (4) fandam martyram fimul ge- £ 4 j 
flantes. Qui cum nimio tumultu & populi 
vociferatione epifeopus opprimeretur , fiftc- 
retque aliquantifper ante ejufdem bafilicae 
fandae veftibulum , attredata a quibufdam 
virgo przdida, ex membris illius felici ra- 
pina furtim quaeque poterant diripiebantur, 
mira res, & agnita eundis fidelibus , ita gut- 
tatim fanguis ejus fluebat terra tenus poft 
tot annorum curricula, iterum ceu proprio 
carnificis & laniftae jugulo feriretur. Con- 
curfio interim utriufque fexus ob iftius fpe- 
daculi decus haud fecus erat , jamquam fi 
triti c ex meffis tempore formicas videas pro- 
priis cervicibus viciflim grana vehere , donec 
prumptuaria repleant,quibus udis temporibus 
fuftentari. valerent, &fua edulio tenuiffima 
corpora fariari. Venerabile namque fandae 
Trophimenis corpufculum nautica pinus cum 
ingenti honore dum Amalphim deferret, 
collocaverunt in ecclefia bcariffimae Dei ge- 
nitricis femperque VirginiswMariae honorifi- 
centiflime. Quo etiam pontificali praecepto 
quidam obtemperantes e clero die noduque 
fidele fervirium exhibentes , ad gloriam ip- 
fius nominis certis dierum horis cantica lau- 
dis explebant. Expleto igitur odavi diei cur- 
fu,intempefta node, quando fopore gravi ' 
corpora fefia premuntur , in extafi pofitus 
praedidus epifeopus, videns in vifione jam 
didam martyram Chrifti rubicundo pallio 
coopertam, aliafque illam virgines obfe- 
quentes, fibique manu intentantem, atque 
compellatione minaci dicentem : Cur, epi- « 
fcope, meum temere tumulum aufus es vio- » 
lare, pariterque meum eundis corpufculum» 
revelare popellis, ex corpore meo quol- « 
dam artus violenter divelli ! Nempe quia» 
nullus pudor mei ergo fuit, fcias te proximo» 
moriturum, cadaverque tuum e fepulchro» 
expellendum , & canibus comedendum. Om-« 
nes enim prarfules dormierunt unufquifque» 
in throno fiio: tu autem de fepulchro tuo » 
folus pelleris. Denique expergefadus epi- « 
fcopus , cum tremebundus volvere fecum 

( *) Pabo fcu paro, cft reticulum unius roae, ut habent 
gloftx Ifidoii. - 

coepiflct 


Digitized by 


Google 



977 ET MIRACULA 

coepifietquhd in horrore viderat vifionisno- 
durnae , mox jubet fieri fibi fepuichrum in 
pariete quafi cubitis tribus in fublimcatcrraad 
partem aquilonis in ecdefia B. Johannis Prae- 
curforis atque Baptiftae, ubi fandae purifica- 
tionis & baptifmatis unda nova foboles re- 
nafeitur & proles foecunda. Aft ubi epifeopi 
juffio eft impleta, & parata, ut didum-eft , 
fepultura, mox e vcftigio fubfecuta eft tam 
cmdeliflima febris , ut vix ttium dierum fpa- 
tio hac luce perfrui videretur. Tum decuriis 
vitae fuae temporibus, & finito termino quem 
nullus hominum praeterire poteft, gregi fuo 
valedicens , ac fecum fumens viaticum exi- 
vit hominem plenius dierum. His namque 
praemillis , cum non multo poft iftius terrae 
defolatio immineret, utriufquc populi prar- 
ftigio confirmato, Amalphigenae, videlicet 
& Longobardorum capta eft civitas ac de- 
populata penitus fine ianguinis effufione. 
Hujus fiquidem civitatis loca dum hac illae 
luftrando pergerent, & circuircnt cubiculo- 
rum penetralia & aditus ecclefiarum , fi forte 
thefauros occultos & reconditos invenirent, 
praefertim cum opibus plurimis effent ditati, 
tandem aliquando Uniunt ad tumbam qua 
epifeopus e vicino fepultus jacebat. Qui dum 
fperarent ob fabricae recentis obftaculaquod 
in praefulis tumulo aurum argentumve late- 
ret, confringentes invenerunt epifeopi cada- 
ver jam foetidum in monumento , compage 
corporis & pene omnibus folutum membris. 
O incomprehenfibiie Dei judicium & ineffa- 
bilis virtus ejus ! turba omnis retro coada 
& fepulchrum dimifTum eft patens nequic- 


S. TROPHIMENIS. 978 

A quam apertum. Fado igitur exodio , cunr 
difquc moeniis dirutis civitatis, adhuc ibi- 
dem civibus commorantibus, canes rabido 
ore latrantes , maturo curfu currentes abftra- 
hunt c tumulo praedidum cadaver epifeopi, 
uti vaticinatum fuerat a fanda Chrifti mar- 
tyra, & eidem epifeopo revelatum. Hinc eft 
quod apoftolis qui ad prxdicandum mifli 
fuerant , Dominus dicit : £lui vos audit , me 
audit ; cr qui vos fpernit , fpernit eum qui me 
miftt. Et alibi : £ui 'autem erubuerit me in ter - 
jj *ts , & ego erubefeam illum coram Patre meo 
qui eft in coelis. Itemquc fadum eft , ut per 
circuitum eunda depopularentur, non fo- 
lum civitatis munitio intrinfecus , fed etiam 
cxtrinfecus praedia eunda concifionibus fub- 
jacerenc : adeo ut continuum annum & eo 
amplius tantar denfitatis fruteta fuccrefccrent, 
Ut non aliud quam ab olim arbufcula intonfa 
putares , revera [ dum hxc ita gererentur ] 
unufque fieret populus Salcrnitanus,& mutuo 
conjugali fc foedere conftringerent, quam- 
quam ab eximio principe praedia infinita per- 
_ cipercnt donifque plurimis augerentur qui 
aulae regiae dignitatem obfequi voluiflcnt : ta- 
men poenitudine uti ob Longobardorum 
ftropham, qui eos principi concufabant quod 
duci Patthenopenfi quidam Amalphitano- 
rum flederent caput, coeperunt volvere fe- 
cum, ut excidium quod nuper ex illis per- 
pelli fuerant, illud in civitate facerent Saler- 
nitana. Hzc inter accidit ut principale culmen 
Beneventanae fcdis gubernacula difponeret 
ipfo in tempore, & jura Salernitana Gaftal- 
dei guberna Cetera defunt. 



ACTA TRANSLATIONIS 

. SANCTI MENNATIS 

EREMITA ET CONFESSORIS, 

AUCTORE LEONE MARSICANO MONACHO CASINENSI 

& S. R. E. cardinali Oftienfi. 

Ex mf. Capnenfi eruit MabiUonius. 


OBSERVATIO P&yEVIA. 

M Ennas feu Arfenna, cujus hic tranflationis acia proferimus , eremiticam 
vitam feculo yi. duxit in Samnitibus: cujus precipuum Jludium fem- 
fter fuit nihil in hoc mundo habere , nihil querere, omnefque ad (e caritatis 
taufa venientes ad eterne vite defideria accendere : multis clarus virtuti- 
bus ad fuperos evolavit anno a Chrifio nato jdlxxxiii. fepultus eo ipfo in loco 

Vet. Script. & Mon. ampl. Colle ff. Tot». FI. T 1 1 


Digitized by LjOOQie 



9 79 ACTA TRANSLATIONIS 9S0 

aquem vivens [ditamus incoluerat. Ejus meminit martyrologium Romanum 
ad diem Ifhvembris undecimamhis verbis: In provincia Samnii S.Mennafc * 
folitarii , 'Gujus virtutes & miracula fandus Gregorius papa commemorat, 
'nimirum lib. 3. Dialogorum cap* 26, ubi de eo ex profejfo agit. Atta trartfla- 
fwnts qua urgente potipmum Roberto inclyto comite anno mxciv. fatta efl , 
■dejcripftt Leo Aiarficanus Cajinenfis monachus & S. R. K cardinalis 
Djlienps , auttorcosvns 3 pro ut f equuntur . 


Q Uod tcmporjbus Ws noftris noviffimis J 
ac periculofis , in quibus videlicet juxta 
-quod tcftatur apoftolus, funt homines fcip- 
'fos amantes , dc omnes quae fua funt , non , 
'quae Jssv Christi quaerentes , & in quibus 
'etiam .jam , proh dolor! defecit fandus, & 
«diminutae funt veritates a filiis •hominum. 
•Quod his , inquam , temporibus revelationi- 
bus fanUorum corporum fuperna nos pietas 
vifitare ac hetificare dignatur , fola illa inef- 
fabili gratia & bonitate fua hoc circa nos 
exhibet benignus ac mifericors Deus , ut uno 
-eodemque opere & magis magifque animet 
eledos ad praemium, Sc peccatores incitet 
ad fperandum , immo praefunvendam veniam - 
peccatorum : utque ille divini amoris ardor 
qui, quotidie abundante iniquitate, finiftro 
'quodam flatu ip fandis etiam viris torpof* 
•ccrc folet , quafi gratiflimo auftri flamine 
-reaccendi in pedoribus fidelium iterum va- 
leat. Quapropter exultcmus omnes & jo- 
•cundemur in Domino , dum ad recolenda 
fandiflimi nOfiri patroni, gloriofi fcilicet con- 
fefforis Chrifli Minitatis fublimia merita 
folemnitcr convenimus. Dignum etenim eft 
St omnino certe digniffimum, ut quoniam 
Dei gratia concedente facratiffimum ejus ^ 
corpus obtinere meruimus , omni fpiritualis 
laetitia jubilo mens noftra plauflbrliter hila- 
Tcfcat, St ei potifEmum a quo omne da- 
tum optimum St omne donum perfedum 
•fft, laudum gratiarumque rependere praeco- 
nia non defiftat. Dignum Sc hoc nihilominus 
eft, ut dum qufdcm tranflationis facra £b- 
lemnia annua revolutione recolimus , ipfi 
quoque mentes noflras a terrenis adibus Sc 
deflderiisad coeleflia ac perpetua transfera- 
mus : ut dum glebam ejus corporis tanto- 
pere -apud homines in terris venerari conf- 
picimus, quantum gloria; pondus apud an- 
gelos in coelefiibus, ubi profedo verus Sc . 
incomparabilis honcxr eft, poffideat , perpen- 
-damus. Sed libet jam tranflationis ejus hifto- 
riam fecundum certiffimam fidem geftorum, 
ad fidelium populorum notitiam litteris tra- 
dere ; ut nullo deinceps decantas hujus fo- 
lcmnitati? origine prorfus expediat dubitare : 
quin potius in laudem & gloriam Dei qui 
snirificat fandos fiios , omni devotionis ge- 
nere ftudeat tam corde quam ore prorum- 
pere , dicens : Jifuis Jimilis tibi in diis Do - 
mine , quis jimilis tibi , gloriofus in fanftis, 
mirabilis in majeftatibus , faciens prodigia ? 
Cum igitur a fandi hujus vki tranfttu 


1 quingentorum ciiciecr fuppatatio jam volve- 
retur annorum, Sc tampretiofusac cueleftis 
thefaurus vilifllmo quodam ac parviffimo 
nec non ac vetuftiflimo , nondicam oratorio, 
icd tugurio , fatis indecenter rcquicfccret , in 
eodem fcilicet monte ac loco,quo vitam foli- 
tariam,immo fandiflimam egerat, non utique 
procul a Beneventi moenibus, fcd quafi mil- . 
libus odo. Jamque dccreviflet omnipotens 
Deus facrofan&as ejus reliquias, Sc ad foi no- 
minis gloriam Sc ad fidelium providentiam 
revelare-i talis profedo ipfius difpo (itione 
provenit occafio. Quadam denique die , cum 
&OBER.TVS egregius comes, Hainvlfi fciti- 
J cet comitis filius, vir plane Sc in faecularibus 
ftrenuus , Sc in dividis devotus admodum , 
prout fas fuppetit , ac ttudioftis , cum lato- 
mis ac cemcntariis qui aulam fandae Det 
Genitricis apud Cajatiam ejus imperio ftu- 
ftudiofiffime conftrucbant , federet , & fatis 
anxie cogitaret unde vel qualites fandorum 
reliquias poflet adquirtre , quibus juxu de- 
votionem fuameamdetn. genitricis Dei bafi- 
iicam honoraret} contigit ordinatione divi- 
na , ut hora eadem domnus Madui, inus ve- 
nerabilis abbas monafterii fandae Sophiae de 
<v Benevento , una cum domno Gviso abbate 
^ monafterii fandi Lupi, ad eum pro quibuf- 
dam monafterii fili utilitatibus adveniflet. 
Cumque pariter confederent , Sc de quibuf- 
dam inter fe negotiis a liquantifpcr tradarent» 
tandem inter loquendum percontatui* co- 
mitem abbas, unde tandem fandorum reli- 
quias ad ipfius ecclefiae confecrationem fpe- 
raret. Animadvertens itaque vir prudensnon 
fine Dei nutu id fe abbatem interrogafle , 
quod ipfc paulo ante verfabat in corde: 
Deus, re(pondit, Sc fanda ejus genitrix pro- 
videbunt haec ad gloriam nominis fui qua- 
liter illis placuerit. Ad haec abbas gratulabun- 
dus: Quod mihi, inquit, repenfurus es be- 
J ncficium , fi non modo parvas aut forte igno- 
tas vel dubias corporum fandorum parti- 
culas dedero, fed integrum prorfus tibi fan- 
di cujufdam corpus intra comitatus tui di- 
tionem oftendero , quod poffis promereri 
continuo i Exhilaratus ad ifta plurimum co- 
mes , Sc in fpem tantae pollicitationis erec- 
tus , Nihil , inquit , eft certe in toto honore 
meo, quod me irreprehenfibiliter dare Sc r^ 
cipere te conveniat , quod non tibi praefto 
donetur, fi quod promittis ore, opere fue- 
ris exfecutus. Subinfert protinus abbas : Non 
aurum a te, non argentum, feu quodlibet 


Digitized by- v^.ooQLe 



j)8 r SANCTI M E N NA T I S. ' pj?i 

fxculare , qaod nequaquam me* profeffioni A Telefiam , <3c comedit candente fandi 

competit, exigam : Verum enim vero illud defiderii flamma in pedore, minime id dif* 
quod tu* faluti , quod tuo honori , quod ferendum feu recraftinandum paffus , confe» 
tuo denique officio potius congruat quxram. ftim illuc cum eodem abbate profedus eft, 

Volo igitur fimul & flagito , ut omnium re- paucis fecum a{Tumtis,ut fufpicioncm nemini 

jum noftro monafterio pertinentium in tuo faceret. Cavens tamen ne fi forte vicini ineo» 

dumtaxat confidentium comitatu, cuftodcm, Isfe hoc prxfcntifcerent > nullatenus id fieri 
advocatum ac defenforem te ab hodierna paterentur, armatos aliquot dc caftro quod 
dic conftituas; ut ca qu* a pravis quibuf- ' dicitur Tocius illuc convenire mandavir. 
dam fubtrada vel diminuta funt, eidem fan- Cumque ad oratorium condudum vc- 
do coenobio , prout tibi pofle fuerit, gra- niflcnt,& fada oratione foras egreffi effient, 
tanter reftiruas. Quod videlicet modo fi ir-® advocans quemdam fratrum qui inibi com* 


refragabiliter te exfccuturum fpopondcris> 
quod ego quoque fiim pollicitus , protinus 
obtinebis. Promtiffimc comes univerfismox 
ejus petitionibus annuit > infuper eriam con- 
jugem fuam tcftem rei hujus ac mediatri- 
cem ficui exegerat pofuit. 

His ita firmiter utrimque depadis, retulit 
abbas comiti omnia qu* de fando hoc viro 
in diaiogis beati Gregorii legerat , quod vi- 
derat , quod certo certius noverat. In monte, 
iaquiens,qui hodie ex vocabulo ejufdem 
hominis Dei mons fandi Mennatis a loci 
incolis nuncupatur , referente beato papa * 
GrcgoriO ', idem vir Dd vitam folitariam 
duxit , ubi etiam poft felicem fui tranficus 
curfum a fidelibus eft fcpultus ; parva admo- 
dum fuper ejus memoriam ecclcfiola fabri- 
cata , qu* hadenus licet femiruta durat , cu- 
jus procul dubio fandum corpus ufquc ho- 
die in eadem ccclefia requiefeit , ficut hoc 
& a coxvis noftris, & a noftris etiam ma- 
* joribus frequenter audivimus affirmari. Nam 
& ad commendandam venerabilem fandi 
ipfius memoriam memorabile ufque in hanc 
diem miraculum in eodem loco peragit 
omnipotens & mirabilis Deus. Prope fiqui- . 
dem ipfam ecclefiam fonticulus pcrfpicuus 
oritur , qui videlicet in ufibus viri Dei , dum 
adviveret, fuific non immerito creditur.Hunc 
refert antiqua incolarum traditio , per ipfum 
viri Dei fepulcrum habere meatum. Quam 
profedo aquam feminx geniali lade caren- 
tes , dum devote perbiberint , protinus abun- 
dantia cceleftis gratix mirabiliter eorum ube* 
ra replet , & ladis copiam affatim fub- 
miniftrat : quodque magis mirandum eff , 
idipfum etiam quibufque ladantibus fertur 
animantibus provenire. 

His comes acceptis , Ixtitia fimul & confi- 
dentia magna repletus eft , & ad exquiren- 
dum , impio ad quxrendum tam incompa- 
rabile margaritum totis viribus animum im- 
pulit. Perrexit itaque protinus comes cum 
abbatibus fupradidis Alifas , indeque poft 
biduum properavit Telefiam. Inter eumdum 
autem , quemdam nutu divino rufticum duas 
ligneas capfas ferentem offendunt, quas dato 
mox pretio emtas ad recondendas in eis cor- 
poris fandi reliquias fecum vehunt Maxima 
fiquidem fide fidens , procul dubio fc reper- 
tu rum quod cupiebat fperabat. Ubi advenit 
• Vtt. Script. <jr Man, tcmpl. Colleft. Tom. VI. 


manebat , prxfatus abbas , & oratorium illud 
rurfum ingreffus, coepit ab eo difquircre, 
utrumnam certius fciret locum in quo bea- 
ti Mennatis corpus quiefccrct. Tum ille : 
Sicut ex majorum, inquit, traditione , mi 
pater , accepimus , certum habemus cumdetn 
eximium Dei confcflbrcm in ecclcfiola ifta 
paufare : fed certus pro certo locus quo la- 
teat eundis manet incertus. Illis ergo in 
hxc verba egreffis , iterum comes nimium 
anxius & morarum impatiens , cum abbate 
& aliis aliquot ecclefiam ipfam ingrediens, 
camdcmquc undique curiofc perferutando 
circumiens, maturabat id propter quod ve- 
nerat agere: fed ignorabat in quem potiffi- 
mum locum deberer manus injicere. Verum 
cum ipfius oratorii pavimentum prx vetuf- 
tate fimul & injuria fcabrum torum vide- 
retur atque defoffum ; ante crucem tantum, 
qux inibi ftabat , aliqua illius particula re- 
man ferat folida, propter quod plcrique fuf- 
picabantur in eodem loco fandas jacere re- 
liquias. At comes nequaquam hbc verifirhile 
reputans , & iterum ecclefiam iterumque 
regirans, aliquod lucidius indicium exqui- 
rebar. Tandem vero feclis alt'are vir valde 
devotus pertranfiens , rcfpexit fubito poft 
illud fandi viri imaginem cingulo tenus dc- 
pidatn, & proprii nominis apicibus infigni- 
tam. Exclamat continuo pr* laetitia , quafi 
non jam imaginem , fed ipfam rei veritatem, 
ipfas fandi Dei reliquias cerneret. Accurrunt 
omnes , vidcntefquc figuram fandi viri ac 
litteras gavifi funt , minime jam dubitantes 
reperturos fc protinus qux quxrebanr. 

Primus itaque idem comes Chriftum in- 
vocans , terrx foffor accedit. Sequuntur 8c 
ceteri. Et primam quidem foli ipfius faciemi 
quafi arenariam calci commixtam invcniuqf. 
Qua mox egtfta , terram reperiunt , & ca 
rurfum defoffa , impingunt in calceum pa- 
vimentum. Itaque fc voti compotes xfti- 
xnantes, magna cum aviditate illud dirum- 
punt; fed eo remoto, in puram terram ite- 
rum incidunt.. Eo igitur magis inftare , & 
terram ipfam aliquanto alrius fodere; quam 
cum nihilo fegnius cjcciffcnt, pavimentum 
item de tegulis reperiunt ; & eo quoque om- 
ni inflantia diffipato, tertio iterum in fimi- 
lcm priori terram deveniunt. Itaque fatigati, 
quafi diffidere & relinquere coepta parabant, 

Tttij 





Digitized by v^ooQie 



* x e*. 


983 ACTA TRANSLAT. S. MENNATIS.. 984 

cum fervor 'fidcsi ac devotio comitis quiefeere A progreffi, eodem dic qui erat pridie kalendas 


nullatenus adquicfcens , magis ac magis coe- 
pit inftare , inventamque t^rrapi inftantius 
mandat eruderare. Quod dum fieret, tan- 
dem ad lapidem quo fandum contegebatur 
corpus attingitur , eoque caute ac diligenter 
fubiato , thefaurus omni pretio pretiofior 
invenitur, integrum fcilicet & illibatum in 
ofiibus Mcnnatis beatifllmi corpus. Jam vero 
quis enarrare pergat laudes & gratiarum ac- 
tiones in Deum , gaudia & gratulationes 


Aprilis ad villam, quae Squilla dicitur, appli- 
cuerunt : ibi que in excubiis fandi corporis 
nodem integram peregerunt. Altera vero 
die , quia fabbatum Palmarum folemnitatem 
praecedens illucefcebat , innumeratam cleri 
quam populi multitudine confluente acci- 
pientes fandas confcfloris Chrifti reliquias, 
pedefter comes ipfe cum omnibus qui con- 
venerant per millia’ circiter [ feptem aut tria 
nefeio quot antiqua' manu infertum eft mar- 


ia homines ? Sed quoniam fepulcri ipfius g gini ] profedi , cum ingenti tripudio & lx 


medietas ita fub altare fita erat , ut fine illius 
violatione moveri vel levari nullomodo pof- 
fet » confuiuit abbas ut archiepifcopo Bene- 
ventano id fignificarctur , quatenus ejus 
permiffionc liceret eis & altare confringe- 


titia , cumque hymnis & confeffionibus Caja- 
tiam detulerunt , eafque fuper altare bcatif- 
fimx Dei genitris Marix decenti honore ac 
reverentia pofuerunt , glorificantes ac bene- 
dicentes Dominum , qui rion deferit confi- 


rc , & fepulcrum cum corpore fimul ut dentes in fc & de fua r^ifericordia prxfu- 

erat levare. Verum comes prudentiori con- mentes. Ada autem fiint hxc anno incar- 

filio ufus : Nequaquam, ait, ne forte archie- nationis DOminicx mjllefimo nonagefimo 
pifeopus non folum altare non violari, fed quarto , ad honorem & gloriam ejufdem Dei 
nec etiam corpus nobis auferre permittat, & Domini noftri Jisv Christi , cui fimui 
immo fortafle prohibeat > nofque poftmo- C cum Patre & Spiritu-fando fit decus &glo- 
dum fi fecerimus , incurramus non leve pcc- ria , laus & gratiarum adio , & nunc & fem- 


catum : fi non fecerimus , incurramus nihilo- 
minus voti fimul fatigiique difpendium : & 
fi non poflumus , inquit, quod volumus» 
velimus id quod poflumus. 

Cum maxima igitur devotione ac reve- 
rentia juflit levari facras reliquias, atque in 
duabus capfidibus ligneis nimis diligenter 
locari. Sicquc acceptis illis cum laudibus & 
& canticis , gaudentes ac triumphantes inde 


per,& in fxcula fxculorum, Arnen. Hxc igitur 
faerx hujus folemriitatis eft caufa , hxc ve* 
neranda eundis celebritatis hodiernx mate- 
ria : Et ideo quam bonum & quam jucun- 
dum', quam dignum , quamque juftiflimum 
eft, ut in tranflatione facri corporis omni 
tripudio gaudeat plebs devota fidelium , cui 
non dubium eft congratulari exercitum etiam 
angelorum. 



MIRACULA S. ANSELMI 

CANTUARIENSIS ARCHIEP1SCOPI. 

Ex mf. regina SuecU eruit Mabillonius . 


C Um patris Anfclmi miracula plura fc- D Chriftum pulfabat , Dominum fic efflagitt- 
rantur, bat 


Qux per eum Chriftus fpccialitcr eft ope- 
ratus, 

Res & apud paucos jam cognita vix habea- 
# tur. 

Ut pateat quanti meriti fuit ifte beatus , 
Quxdam diftinxi, qux dignum feribere duxi, 
Subnedens operis praedidi materiei. (4) 

Vir fuit in pago Pontif qui jungitur Augo, 
Notus divitiis , fed marcidus ulcere carnis , 
Servis vallatus, fed lepra contaminatus, 
Adibus ipfe bonis infiftens quotidianis , 
Fletibus admixtis, precibus cum multipli- 
catis 

(4) In mf- Ojdice regin* Succi* extant hi terfus ad cal- 
cem vitae S. Anfclmi ab Eadmcto confcriptae. Hinc conjicic* 
harum etiam yerfuum ao&orcm fuifle prxdi&um Eadm^um. 


Quod fuper allifum dignetur fledere vifum. 
Qui mundando cutem fibi conferat ipfe fa- 
lutem. 

At qui contritum cor rcfpicit Sc fibi ftru- 
dum, 

Ipfius xgroti non defuit anxietati , 

Immo fibi mira fubvenit & indice cura. 

In fbmnis igitur quadam fub node mone- 
tur , 

Quod fi jam fieri fanus velit atque videri , 
Hinc bene fecurus furgat Beccum petiturus, 
Atque monafterii patrem fecretius oret , 
Omnibus ipfe modis magis extorquere la- 
boret. 

Quod dignetur aquas fibi conferre bibendas. 
Abluit uhde manus dum miflx concinit adus. 


Digitized by 


Goc 3 e 


psj . MIRACULA 

Credulus hic monitis, & fodus certior ipfis, 
Impiger afeendit illuc > fed & illico tendit. 
Indicat, Anfeimo fummatim fuggerit almo 
Qua: fibi per vifum luerant oftenia fuper- 
num. 

Qui ftupet ex verbis , primoque repellit acet- 
bis 

Vocibus , atque monet , ne talibus ipfe la- 
boret. 

Non opus cflfe fuum protcftans quod petit 
ipfum, 

Immo beatorum qui prxcefTcrc virorum 5 
Se peccatorem , procul his fed & inferio- 
rem, 

Quique fuper tantis his audiri non mereatur 
Quippe fuis culpis pofccntibus impediatur. 
At magis in precibus perftabat homo mife- 
randus. 

Altius ingeminans , quod ferret opem Vene- 
randus , < 

Nec pateretur ea fraudari fe medicina. 
Unde fibi celerem credebat adede medelam. 
Vir tandem Domini clamoribus his ftimu- 
latus , 

Et fuper afflidum de more fuo miferatus, 
Intrat in ccclefiam , precibus confcendit ad 
aram, 

Mane rogaturus pro cura corporis hujus , 

V cftibus atque focris indutus , miles ut armis» 
Concelebrat niiffam, fed non fine fletibus 
ipfarrn 

Adftat & xgrotus , profternitur in prece to- 
tus, , 

Orans ex imis animi cordifque medullis. 
Jam fibi promidum compleri coelitus ipfum, 
Atque myfteriis confummatis facrofandis, 
Mira relaturus fum , mira fed expofifcrus > * 
Accipit e manibus abbatis aquas fitibundus, 
Queis deguftatis devote , queis magis hauftis, 
Mox optata falus membris infunditur ejus. • 
Nam caro mundatur» nam fpurca cutis re- 
paratur , 

Et fic in laudem praerumpens Omnipotentis, 
Non minus Anfelmum tollebat vocibus altis. 
Quem compefcebat vir fandus, cumque mo- 
nebat, 

Ne fibi quid fadi velit huic adferibere tanti 
Immo Deo foli perfolvat munia laudis, 

A quo procedit totius cura (alutis , 

Talibus inftrudus, hinc & nimis exhilaratus. 
Mundus & incolumis redit ad fua pelle no- 
vatus. 

Tempore quo fandus curam paftoris age- 
bat, 

Et fuper Angligenas primatus jure cluebat » : 
Pluribus ex caufis in regni finibus ortis 
Praecipue regis Guillelmi , fed junioris 
Impete fxvitia cerebri comitante mania, ' 
Ecclcfias regni qua vexans diripiendo. 

Non erat ille Deum reverens hominefvc fu? 
rendo. 

Haec per fe quoniam fedare nequibat ad un- 
guem 


$. A N S E L M t pgd 

A Exiit e dulci patria Romam petiturus » 
Confilium domini papa: fuper hoc habiturus, 
A quo fufeipitur nimio praeventus honore » 
Urbis & a tota veneratur nobilitate. 

Ejus in occurfiim pompofe. nam properabat 
Prxfulis ad tanti famam currens manicabat-. 
Tum quia femoris illuc de partibus orbis 
Venerat is fandi repetens fuffragia Petri, 
Tum quia notus erat mirandx rclligionis , 
Adibus hinc multo fatis expertx rationis. 

Aft ubi caufa fui fuit adventus manifcfta, - 
Summo pontifici per eumdem quippe relata» 
g Ex tunc majotem fibi praetendebat honorem» 
Ut decuit tali perfonx tam fpeciali. 

Nam retinens fecum, fibimet fecit effe fe* 
eundum > 

Adibus in eundis fccretis St manifeftis > 
Ipfius ad laudem quamplurima fxpe per- 
orans , 

Nunc in privato > modo coetu multiplicato» 
Sic ut multoties verecundaretur in iifdem. 
Urbis vero fitus,quia morbidus haudque (a- 
lubris 

Nofcitur xftivo fub tempore, quin peregrinis» 
q Ex domini papx confenfu confilioque 
Tranfiit ad villam qux Sdavia dicitur » in 
qua 

Sxpe quiefeebat , corpus recreando fovebat» 
Hxc quoniam ajti confiat fita montis in ipfo 
Sanior inde datur, clivique falubris habetur. 
Nec procul a muris Romanx fiftitur urbis. 
Quo patris ad juffum remeabat & ipfe fre- 
quenter 

Grandia fed quotiens tradabat & ipfe paten- 
ter» 

Ipfius ad montis homines penuria grandis 
Conficiebat aqux jam temporis illud ad ufque. 
k Quod bene perpendens hujus cufiodia villx, 
Infuper & vitam fandus quam duxerat ille » 
Et quia plura fuis precibus jam commoda 
multis 

Prxfiitqfit Chrifius morborum tabe gravatis» 
Alloquitur fandum, precibus circumvenit 
ipfum, • 

Ut (ignare locum putei dignetur ibidem- 
Quod mage co veniens latici decreverit idem» 
Dicens Velle fuum fore , fi jam forte valeret 
Id fieri , precibufque juvamen ferre placeret 
Quod non eflet opus defeendere vallis ad ’ 
imtim 

Gurgitis ad limphai referendas montis in 
E ; altuift. 

Audiit Anfeimus, tandemque precatibus ejni r 
Annuit, St laudat qubd difpofuifie fatetur t 
Afliuntifque fibifociis, monachifqtxeduobus* 
Exiit adurus fuerat quod fxpe rogatus» 

Sed mons fublimis erat arduus & nimis ipfe , 
Defuper & rupes quo mons erat obfitus ipfe) 
Unde videbatur dementia funima probari 
-Quod quis ibi vellet puteum faltem meditari» 
Attamen antiftes feripti non immemor extanS 
Quod qui habens fidei quantum fit fperma 
finapis , 

Tttiij 


Digitized by LjOOQle 


S>S7 MIRACULA S. ANSELMl $88 


imperat -hinc monti transferri , citoquc mo- 4 
vcbit. 

Aer une ipfc fretus fpc ficut-erat bene fuctys, 
infpicicndo locum, pcrluftrat ftriftius ipfum. 
Tuae ^precc prxmifla , qux femper erat fifri 
promta. 

Atque gennflexo, crucis exhibitoquoque figno, 
Ter feriens terram lapidi faxoque propin- 
quam , 

Juffit ut inftarent operi , puteumque .para- 
rent. 

Non diffidentes , fcd in ipfofpem fla tuentes. 
Qui populo quondam per defertum gradienti 
Firma de petra produxit aquas fitienti. 
Perpaucis igitur tranfa&is inde diebus, ^ 
Ex quo coeperunt in vertice fcalpere montis» 
Fons e veftigio prorumpens cotis , & unda 
Percutit aftantcs fubito grandique ftuporc. 
Hinc pro laetitia mentis cum laudis honore 
Chriftum magnificant, fan&umque Dei re- 
petitis 

Vocibus acclamant, tum fa&i pro novitate 
Muneris , & divi tam mira pro novitate. 

Hoc & habetur ibi pro miro , nam patet 
omni 

Cpm mons procerus conflet, modiceque 
cavatus 

ponte falubris aqua jugis & fit , & ipfe re- 
pletus. 

Nam febrientibus hxc in potum fumta me- 
detur, 

Infuper & variis languoribus apta probatur 
Ad Domini laudem quod pertinet indubi- 
tanter 

Talia qui populo dat dona fuo miferanter 
Praefui ipfe quidem non expers laudis ha- 
betur. 

Cujus amore Deus opus hoc patrafTe vide- 
tur. 

Hinc Scla.vix puteus patria vocitatur in omni 
Prxfulis Anfelmi puteus de laude perenni. 

Ex ttdem mf. 

DE VERBIS VENERABILIS ANSELMl. 

Y Enerabilis pater Anfelmus, dum adhuc 
efTct abbas Becci » quadam die -dum ni- 
n^iutp mente meditabatur Sc nimium cogi- 
tando quafi cogitationibus fuis perturbaba- 
tur. .-Qui dixjt qujdarn monachus ejus qui 
forte prxfens aderat : Domine pater , pro Deo 
rogo dicite quid cogitatis > quia video vos 
cogitationibusveftristurbari. Dicam , inquit. 
Eccp hoCjCOgicab^, fi edet aliquis homo 


l dives qui haberet gregem ovium , & vocaret 
puerum tani debilem & parvum , ut lupus vc- 
niensfaciliustam illumquamovem aliquam 
afporiarec , & illi oves fuas commendaret 
cuftodiendas , ita tamen ut fi quamlibet cx 
eis perderet, anima hujus pro anima illius 
iret , Non valde timere deberet? Si autem 
uni cuilibet ipfarum ovium & forfitan in- 
firmiori & dolidiori ceteras committeret di- 
cens : ovis habeto curam idarum ovium , & 
fcito quia fi perdideris aliquam earum , fan- 
guinem ejus dc manu tua requiram , & erit 
anima tua pro anima ejus, Numquid' non 
timere deberet ovis illa? quam fecuritatem 
, habere pofTce? Ita ed de me; Ego, inquit, 
ego fum puer parvus / ego infirma ovis Sc 
debilis, ego facilis ad rapiendum quafi qui- 
libet alius, cui Deus credidit curam ovium 
fuarum ut eas regam , cudodiam , pafcam * 
eo pafto ut fi negligentia mea aliqua excis 
perierit, erit anima mea pro anima ejus & 
fanguinem ejus de manu mea requiret Deus. 
Ideo timeo, ideo conturbor; quia fcio hor- 
rendum effe in manus Dei viventis incidere. 
Et frater propitius ait , domine, fic vobis 
Deus, quare talia cogitatis &dicitiS,? Nullus 
hoc cogitat quod cogitatis : ccce alii abbates 
gaudent & Ixti exidunt. Refpondit : Fortaffis 
Deus dedit illis fecuritatem , ideo jocun- 
* dantur &hilarefcunt i mihi autem non dedit, 
idcirco jure timeo , quia fcio illum pecuniam 
fuam exigere cum ufuris ab is quibus eam. 
commifit. 

Ditfx Anfdmi. 

Judicium regale cd judicium fpontcqux- 
8 tum, monachi judicium imperatum. Ab- 
dinentia cujuflibet fecularis potentis ex pro- 
’ pria venit voluntate. Abftinentia monachi 
ex prxlati pendet arbitrio. Triftitia regis vel 
cujuflibet potentis ed fuperba. Triditia mo- 
nachi fuavis ed & compun&ione plena. Tria 
> funt qux hominem faciunt honede vivere 
inter homines; Verecundia , filentium , mo* 
dedia. Quidam monachus Becci petebatur 
ad epifeopatum ecclefix Belvacenfis , cum- 
que S. Anfelmus abbas huic elc&ioni affen- 
fum prxbcre nollet , & monachum fuum 
petentibus non concederet , dixerunt petito- 
res; Domine, nos eligimus eum, non ipfe 
fe ingerit, quare non vultis concedere quod 
petimus ? Si , inquit , ipfe Deus me eligeret , 
adhuc timerem, quia ipfe per prophetam 
elegit Saiilem , & per femetipfum Judam 
traditorem , qui ambo reprobati funt. 




fW 

* 


Digitized by 


Google 


I 


S >«? 990 

VITA BEATI GIRALDI 

DE SALIS, 

SCRIPTA AB AUCTORE ANONTMO, 
Caftellarienfi, ut videtur, monacho, circa finem fieculi xi 1 1. 

Ex mf Cajkllarunji* 


Annotno. 
Giraodi pa- 
tria & paca- 
les. 


Litteram m 
ftadifc eru- 
diendus tra- 
ditur. 


Mandam de< 
ferere medi- 
tatur. 


, i . /TY raudus igitur nofter ortus eft de Pe- 
, VJ tragoriccnfi territorio , in vico cui 
vdeabutam eft Salis, & h*c fuic tanto vito 
terra natalis > ibi natus & alitus eft per mul- 
tum temporis , in medio perverfae nationis, 
bellicosae ac fetoris : ceterum de natali ,cer- 
vicofitatenon plus traxit aliquid tale, quam 
pifces maris de materno fale. Fulco diceba- 
tur ejus pater, Aseakdu mater : ambo in- 
clyti & locupletati , genero (i & famofi juxta 
nomen magnorum , qui lirnt in medio hu- 
jus matis magni & fpatiofi , ambo milites ex 
conditione, Chriftiani profeffione, religiofi 
devotione ; de quibus nobis fermo grandis 
rcftac ad interpretandum. Sed ufquc ad or- 
dinem prolocutoris duximus refervandum. 
Praeclari igitur parentes praeclaras tres ibbo- 
les, quia praclarai tria luminaria > praeclare 
genuerunt , omnes laturos ad eremum , Gi- 
x. a udum vocantes primum , Grimoardum 
fecundum , Fulcohim noviffimum. Sed 11 f- 
que ad tempus fuftinendo de duobus ulti- 
mis fratribus , Gyraudus fic a quodam com- 
mendatus eft in vetftbus : 

Gyraudus gente gencrofus , corpore , 
mente,, 

Pctragorae pago fulfit quia lucis imago. 
Ingeniofus itaque puer Gyraudus magnae 
fpei , & laudabilis indolis , litterarum ftudiis 
traditus eft a parentibus erudiendus in fcho- 
lis. Erat enim primogenitas in multis fratri- 
bus , & ante eos traditus eft artibus liberali- 
bus» quibus non multo poft fratrem fequl 
ad fcholas fuit maximae curat : unicuique 
fecundum tempus & ordinem fuatgeniturar. 
Domi timere Deum , & abftinere ab omni 
peccato docebat eos devotiffima mater. In 
fcholis dilcipiinam & fcientiam monebat 
cos fedulus magi (fer , in quibus omnibus 
fupra eundos coaetaneos fuos enituerunt in 
brevi , non tantum eruditione linguae ma- 
giftrae, quantum undioue Spiritus-fandi. 

2. Religiofus itaque puer Gyraudus , com- 
petiens in animo mundum politum in ma- 
ligno , utpote quia domus ardet , & ignis 
inftat a tergo , coepit fecundum fapicntiaM 
congruentem artati tam tenerae , revolvere m 


A Corde de logica illa lingulari & unica quae 
mortis non timet ergo *, & poft multos cogi- 
tationum accufantium aut defendentium cir- 
cuitus , facra illuftris pueri deliberavit in- 
fantia, demum petere deferta vel eremum : 
fccifletque defiderio facis, fi teneritudo non 
obftitiflet «tatis. Animus tamen cum Mar- 
tino aut circa ecdefias aut circa abbatias 
femper intentus, adhuc in artate tenella me- 
ditabatur, mire in benedidionibus dulcedi- 
nis praeventus i quod poftmodum exfolvit 
g devotus, tunc rei probavit eventus. Et vidit 
quod effet bonum & coram Deo acceptum : 
appofuieque mittere manus ad aratrum, qua- 
tenus aptus regno Dei declinaret finaiiter 
baratrum damnationis. 

3. Erat in diebus illis Rosertus d’Ar- Ad Roberta 
rriseL quidam vir Ipedabilis convcrfatione, f '^£ ,felll> 
& omni venerabilis acceptatione , hujus re- 
ligio munda & immaculata erat coram Deo 

& omni populo, follicitum fe tuftodire ab 
hoc fxculo nequam. Is ergo de caducis & 

^ tranfitoriis curans parum , ex zelo cordis 
fui folum falutem fidebat animarum i & cit- 
cuicns per villas & caftdla, dc domibus pa- 
ternis abfttahebac Chrifto virgines , alliciens 
ad fpiricualia connubia , ficut feciflfc legerat 
malleum haereticorum beatum Hilarium de 
propria filia. Inter multas vero operationes ' 
ipirituales ferventer inftituit Fontis-Ebraldi 
locum & monialcs. Erat fervens fpiritu , & 
edo&us Viam Domini , loquebatur ea quae 
funt Christi Jisu. Stupebant autem omnes 
audientes , & mirabantur in verbis gratias 
quae de faliva ejus egrediebantur. Excitatus 
^Gyraudus puer praeconio tanti viri, feftina- 
vit apud eum inveniri , ut fub tanta ferula 
poflet maturius erudiri. In quo fafto confi- 
lium videtur habuifle Spiritus almifici , di- 
centis per os Ecdefiaftici : Cum viro finfto 
dffidms efto , qitemtumquc tognoveris habere 
timerem Domitu. 

4. Sukipicns autem fenex puerum cum amanteor* 
devotione Sc alacritate animi, per dies ali- 

quot notas Sciebat parvulo vias Domini : hortante , 
qui dum adolefccret & eremum tenderet ul- 
teriorem , videns pater in juvene tam inten- 


Digitized by 



5>CH V I T A B. GIRALDI DE SALIS. 992* 

fum fervorem, perfuadere coepit ei religio- A mo ejus pd&ore nobile Spiritus-fan&i tem- 
fiem laxiorem , & coegit renitentem. Sufce- pium , Sc vixerat , ut ab eo didicerat , facri 
•4pic ergo de confilio Roberti puer Gyraudus . praeceptoris ad exemplum. Ad ipfum ergo 
Domino oblatus habitum regularis canonici rediit Spiritus-fan&i confilio , a quo exierat , 
•in monafterio fandi Aviti. Non longe erat tumquia cum frtiebat audire licentius, tucn 
monafterium illud a villa dcSalis , & a domo ' quia praedicando populis mereri volebat cu- 
'parentum, placuirque ambobus commodari mulatius, tum quia eremi cultor optabat. 
Domino prxdile&um talentum. Qiio tene- latiora declinans, degere anguftius : fanda 
irius tantae opinionis fobolem diligebant , eo quippe rufticitas prodeft fibi foli, fed doda 
amplius de ejus converfione gaudebant. Ubi caritas proximo & fibi. Ardebat in clauftro, 
iiint qui carnaliter amantes filios fuos pio- fed non lucebat mundo periclitanti , quia 

tant inexorabiliter mortuos mundo , ut vi- non erat in loco lucendi videbat meflfem 

vant Domino Chrifto>Noliteflere fupermor- multam , fed operariorum paucitatem, & 
tuum , ait Jeremias , neque lugentis fuper eum mercedis ubertatem. Egrcffus cft igitur ut 

fletu , plangite eum qui egreditur a Deo, fc i- ® copiofiora fibi vindicaret merita: de pau- 
licet per peccatum , quia non revertitur ultra , pere canonico fadus pauperior eremita , & 

mon videbit terram nativitatis fu*. Parentes fecundum Dei manu m bonam fecum atn- 

Gyraudi divino mancipati fervitio, gau.de- plicare coepit Dei cultum & religionis gen- 
bant, non fletibus tabefccbant, ficut & ce- tem & locum. Extunc mutati funt veftes & 


teri qui ipem non habent. 

'in monafte- 5. Ingreffuseft Gyraudus coenobium cuna 
virginitatis odore, referto fincero pedore 
fpiritu manfuetudinis , & virtutum multiplici 
flore. Mira illi erga canonicos reverentia & 
.patientia •, fubjcdio & humilitas : ultra hu- 
manum modum & infantiar metas vivebat 
in congregatione juftorum, ordinabiliter fibi, 
fociabrliter proximo , humiliter Deo , velox 
ad audiendum & ad bona , tardus ad iraf- 
cendum & ad mala, fumme verecundus ac 
circumfpiciendus & ad verba , non circum- 
quaque profpicere, non curiofe per vifibile 
quodlibet evagari : non oculos effrontes fu- 
per fingulos collocare , non fandse rcgulx 
Auguftini iota vel apicem preterire , non 
mandatis divinis vel feniorum contraire, -non 
jn elufionem difciplinae fubtprfugium, ut aflb- 
lct , aliquando reperire : non evanefoere in 
cogitationes , non velle haberi in oftenta- 
tionc , non in admiratione. Erat in puera 
juftitia gratuita, per quam reddebat omni- 
bus debita, Deo timorem , fuperioribus ho- 
norem , coasqualibus amorem , fpiritui pro- 
prio fervorem, pudorem -& decorem, cor- 
pori candorem & moerorem. Quisumquam 
vidit vel audivit columbam fimplicHfimam , 
virtutem verecundiffimam , aut rcfpicere at- 
tonite , aut ridere excuffe, aut cachinnare 
convitiofe, ant loqui otiofel Talibus virtu- 
tum fulgoribus coram Deo & angelis radio- 
fus erat, & apud focios flagranter gratiofus. 
Fit di«conoj. Et coegerunt gradatim eum ad ordines afeen- 
dere , ufque ad diaconatum : nam ex trepi- 
datione & humilitate cordis femper abhor- 
ruit prelbytcratum , dicens fc nolle augere 
reatum. 

iterem acce- 6 - Gyraudus fic habitans per longum tem- 
ditadRobcr- pus extra formam facculi , in medio regu- 
fcUo d . e & b* laris populi» ut ad virilem pervenit xtatem , 
eremum fe cogitavit, addere fortiora ad ea quz fuerant, 
recipit. parvuli. Vifitavcrat pluries in illo temporis 
intervallo Robertum rcligiofum & famo- 
fum magiftrum fuum , & biberat de puriffi- 


cibi , ex tuncfollkitius & ardius vacare Deo 
& fibi coepit. 

7, - Imprimis totus erat in cilicio, totus in Ml - ra e j UI 
cruce & martyrio , reftridus fuit in cibo & auftcriu*. 
potu , & vi&u & veftitu , paucis minimifque 
contentus. Pallidus erat & macilentus , car- 
nem fpiritui fubjiciebat, parcius quam nc- 

ceffe effet «femineris artubus indulgebat , cor- 
poris & mentis perpetua rutilavit virgini- 
tate, & mira fe armavit afperitate ; omnes 
fenfus corporis fic erant mortificari , ut in 
mortem vitiorum viderentur conjurati. Om- 
nibus diebus vitxfuz, xftate & hyeme, fa- 
nus & aeger, femel & non plus comedebat; 
languens & incolumis Cilicium ad carneo* 
gerebat , femper ad occkfum folis folvebat 
jejunium 5 pane ardo & aqua brevi , cum mo- 
dico legumine perficiebat prandium 5 panis 
hordeaceus quanto nigrior, tanto fibi carior , 

& quanto albior, tanto fordidior. Vixfal Sc 
qvum tangebat , aut cafeolum ; vix quando- 
que pifciculum. Delicata gulx, quia impro- 
perando negabar , & inter coenandum fua 
fletibus ora rigabat ; in pulmentis legumincis 
admifeebat aquae frigidae vel vini liquorem , 
ut omnem adnullaret faporem : faepius in- 
tadas epulas mifit egenis, firpe efuriens mi- 
niftravit plenis vino quod erat bibiturus ad 
horam , per infufionem aquae tollebat colo- 
rem, dulcorem & faporem : femper vini 
virtutem fic enervabat , quia purum bibere 
crimen reputabat immane. Suadebatur ei ali- 
quando contrarium , fed non perfuadebatur > 
dicebat enim : Adam ejedus eft de paradifo 
comedendo , & redire nos oportet abfti- 
nendo. 

8 . In diferetis temporibus cilicium & cappa Qualis e)a« 
fuerunt illi indumenta , cappa groffa , rudis vcfiliu ** 

& vilis , in fui novitate afpetis & hirfutis in- 
fita pilis : habens alimenta, & quibus tege- 
retur, bis contentus erat : nullam corpori 
laxans , fxpe novam pauperibus tribuit , cupi 
a quoquam fibi collata fuiffet, quia, velle 
nova vefliti crubuiffet. Munditia, vilitas ei 

placuit > 


• Digitized by 


Google 


v. 



VITA B. GIRALDI DE SALIS. 


9P4 


placuit » paupertas fibi femper, fordesnum- A ditionem , non perfonam : fummopere Sc 

i j-i- .• ■ > • r 


quam > fuperfluitatem vei gloriae oftentatio 
nem fugiens , folam recipiebat neccffitarem 
vel exilem natura: fuftentationem. Quid di- 
cam fuftentationem an dctcftacionem ? u- 
trumque fi dixero, non me pocnitebit, ve- 
ritatem enim dicam. De Johannc-Baptifta 
dicitur ,' quod venit nec manducans, nec 
bibens , plane nec vefticns. Hic autem fri- 
gidus Se madidus, jejuna & nuda membra 
deferens ultra humanam conluetudincm , 
dapes fupernas Sc zternas concupifccntias fi- 
tiebat, angelorumque dulcedinem. Vivat, 
qui voluerit , ut manducet : Giraudus man- 
ducabat ut viveret. Solum tempus perditum 
reputabat quod in fumendis cibis Sc potibus 
expendebat : pellibus vervecis contra frigoris 
inftantiam corpus algidum tegebat nonnum- 
quam , pelliceis numquam. 

Divinis fem- 9. Et quoniam mundo penitus erat c ra- 
perent m- cifixus , totus rapiebatur fupra fidera fixus, 
pecore fufpirans ab imo , divina revolvebat 
in animo. Ex compaflione mortis Domini, 
& peccatoris populi , necnon ob prolonga- 
tionem miferiar > dilationem coeleftis pattix 


testu. 


tota diligentia operam impendebat, quomo- 
do & qui non lapiebant , (aperent, & qui 
non fapiebant , defiperent ; Sc qui defipue- 
rant , refipifccrcnc , gaudebat cum gauden- 
tibus, &c. 

ii. Audita funt Giraudi prxeonia longe petrustpiG:. 
latcquc, & celebri fermone vulgata in epi 
fcoporum Sc praelatorum audientia. Primus committit, 
dominus Petrus Pidavicnfis epifeopus, vit 
vita & fcientia prxclarus, dextram dedit ei 
interminabilis caritatis , committens ei vices 
fuas, & ordinarix audorieatis: fimilcm au- 
doritatem quam plures epifeopi commife- 
runt ei , dare legem vite & difciplinx , Sc 
feminare femen fandum in popt^> Dei ; op- 
time enim noverant fpiritu ferventem , non 
talentis incubantem , fed lucris inhiantem i 
& cccc folito vehementius lingux farculo 
coepit evellere, dcftruere , difperdcrc & diflt- 
parc , xdificare , plantare & renovare , fadi- 
tans prava in direda, & afpera in vias pla- 
nas. Exultabat ut gigas ad difeurrendum pet 
terras & vicos , urbes 5^ caftella , parare Do- 
mino plebem perfedam. Irafcebatur vitiis, 


cum Maria Magdalcna ad pedes Jesu lacry- C ncc palpabat; afficiebatur perfonis quas ama- 


mabatur quotidie. O quoties totas nodes 
ducens pervigiles in oratione coram te , Do- 
mine Jesu bone, totus a fe alienatus, & in 
lagena tua tradus, fxpc angelorum pene- 
trabat concentus , incerta & occulta tux fa- 
pientix multoties manifcftafti contemplanti , 
vifiones& conceptiones infpirafti meditanti , 
aperuifti ei fenfum copiofiorem in intelli* 
gentia feripturarum , referatione figurarum » 
fcala & manududione creaturarum ? Quid- 
quid enim aliis tribnere folet (ludiorum exer- 
citatio & meditatio in lege Domini , hoc 
Spiritus tuus fuggerebat ei, Sc erat , juxta 
quod feriptum elt , docibilis Dei , querguum q 
& fagorum magifterio didifeit , quia omnis 
creatura clamat : Deus me fecit. 

Trzdicationi io. Giraudo itaque fcientia innata, ac- 
dat operam, quifitx Sc infufa, triplici acumine vigente , 
irruit in eum Spiritus Domini repente , ut 
piadicando portaret nomen Jesu coram 
omni natione & gente. Lucebat ut carbun- 
culus , ardebat ut caminus, fulgebat ut fidus , 
redolebat ut nardus , ex zelo caritatis calido , 
acuto , mobili , fervido & fuperebulliente , 
coardabat cum fpiritus uteri fui , nec con- 
ceptum fermonem poterat continere. Diffe- 


bat, accendebat gelidos , inflammabat tepi- 
dos , pungebat improbos, ftimulabat pigros , 
hebetes acuebat 5 in arguendo libere perfo- 
nam , non noverat metuere. Diceres ignem 
nrentem in confumendo vepres vitiorum, 
fecurcm vel alciam in dejiciendo fupercilia 
fuperborum. Explicabar peccatorum feriem 
flt originem , prohibitiones & mandata , ut 
dodi effent quid deberent agere , quid cavere. 

Poft hxc more bonx volucris ad latebras Sc 
ad nidum reverrebatur in idipfum. Beati 
funt qui te audierunt Sc in amicitia tua de- 
corati funt. 

12 . Interca multi convcrfi ad Dominum Monafterja 
per ejus minifterium coeperunt ei 
pofleffiones Sc prxdia ad conftruenda coeno- 
bia, fundavitque (eptem monafteria pro viris, 
duo pro feminis. Nominavit autem Cadui- 
num primum , Grandis-fiivam fecundum , 

Dalonem tertium , Bornetum quartum , Alo- 
dia quintum , Abfiam Gatinix fextum , Ca- 
ftcllaria feptimum *. ibi fepultus eft & rc- 
quiefeit in corpore , apud fuperos in anima , 
ficut dicitur , ab omni opere quod patrarac 
dic feptima requievit. Alia duo nominavit 
Tutionem & Bibionem ad monialium regio- 




.minabat ergo luculenter & eleganter ver- F nem. In Tutione introduxit & inclufit rao 

1 • • /« « • J • /Y* o r . . _ 


bum Dei per univcrfanv regionem , & laxa- 
bat prudenter retia in capturam per varios 
adus. Erat ob lucrum animarum omnibus 
omnia fadus , replens eundo patriam , evan- 
geliftx faciebat opus, nec erat qui fc abf- 
condcret 4 a calore ejus. Betaevolos inftrue- 
bat, difcolos arguebat, nulli palpans & adu- 
lans parcebat, pro omnibus orabat, omni- 
bus debita reddebat , non xtatem difeerne- 
bat, non fexum , non fortunam, non con- 
rct. Script. <jr Mon. ampl. Colictt. 7 'm. FI. 


niales pater devotiflimus , & cum eo fccra- 
tiflimus ejus prxeeptor dominus Robertus, 
cujus fupra meminimus : infticuitquc Tutio- 
nem efle matrem & caput ordinis : Fontcm- 
Ebraldi vero filiam Tutionis, quod obfer- 
vatum eft per aliquantum temporis, donec 
propter aqux penuriam Ttttionenfes com- 
pulfx funt mutaredomicilium Sc intrare Fon- 
tis- Ebraldi monafterium. Ex tunc irritatam 
eft quod ftatuerat pater : Sc mater filia , filia 

Yuu 


Digitized by 


Google 


P 95 V * T A B. G IU A 

vero facta eft mater. In Bibione vero prae 
'■ceteris locis ariimx fundatoris complacuit, 
<quia locus ipfc pauperrimus fuit, frequen- 
tius locum frequentabat , crebrius ibi Deo 
fefta celebrabat. Tot fundata per ejusindu- 
■ftriam loca fanda fuerunt , quorum no»r 
nulla jam alia genuerunt , & matres .filiarum 
fieri meruerunt. In quibus omnibus inftituit 
in vidu & veftitu modum vivendi ad un- 
eguem fecundum regulam S. Bcncdi&i ; nihil 
minui, nihil fuperaddi , nihil iterari, nihil 
omitti prxeeptorum , nil converti vetitorum, 
nec fupra cogi, nec citra cohiberi. Sedjaoa 
ad hiftoriam veniamus. 

Fratres ejus u. Quodam tempore fratres uterini Gir 

charontoms r a U di, Grimoaldus Sc Fulco, de fcholis ad 

feum miro propria .faciebant reditum , & nccdfc erat 

mod». per Charontonis fluvium tranfitum habere: 
ex oppofica vero parte fluminis fine nauta 
Sc remige flabat navis; tradu&orcm navis 
expedarunt diutifllme,fed adveniente nullo 
flere coeperunt amariffime. Flentibus illis & 
conquerentibus advenit eis homo quidam» 
facie ignotus, & falutatiseis ex more, ex eis 
feifeitabatur unde eftent : de Petragoriccnfi 
pago, inquiunt, ad quem & tendimus, & 
clomini Giraudi Tutionenfis a quo paulo 
ante difceflimus, fratres dumus. Cumque hoc 
edicerent, fubito navis a portu foluta eft : 
quod videntes duo fratres timuerunt am- 
plius , verentes ne propter aqua; impetum 
navis defeenderet inferius, & habere non 
-poflent ulterius : fcd Dei pietas longe egit 
aliter; nam navis per medium alveum ha- 
buit redum iter, & ad eos ufque celeriter: 
quod ut ignotus homo vidit , ftupefcens ait: 
Vere , vere, ut apparet , 6 pueri , diligit vos 
Deus omnipotens : ingredimini nunc navem, 
& ducam vos ufque ad ripam. Revera ficut 
promifit , fic per aquam nimiam pueros 
tranfvexir. Egreffi de navi virum illum ul- 
terius non viderunt, fed in viam fuam lae- 
tantes abierunt, unde & pfalmos Deocanta- 
, verunt , & ad fuos ufque incolumes perve- 
nerunt. Hoc multis audientibus Giraudus 
narrare confueverat, quia in fpiritu in iis 
omnibus interfuerat, & de fe virtutem exifle 
fenferar. Sed jam tempus eft, ut quod de 
parentibus & duobus fratribus Giraudi pro- 
miferamus, exfolvam. 

F. jus parentes 1 4 - Fulcb ergo pater Giraudi, modo afpcr, 

rdigiofam modo lenis, fecundum exigentiam tempo- 

vitam tmplc- ^ ^ , r _ 

auntur. ris » pottquam vixerat m populo , per confi- 
lium filii valefecit fxculo; cum enim ageret 
in extremis, fufeepit religionis habitum, & 
poft crementum meritorum pervenit adhuc 
juvenis ad obitum, & beato, ut credimus, 
fine cum Domino requiefccns , mortuus eft 
adolcfcens. Mater vero viduata tanto com- 
pare , confilio Giraudi monialis fada , habi- 
tum meruit immutare, & ut confefla eft 
mater filiis , dum adhuc eflet in hac vita, 
excepto folo filiorum patre, omnino viro 


LDI DE SALIS. 996 

A permanfit incognita. Clara converfatio duo- 
rum omnibus confidcrantibus efle poteft fpc- 
culum & exemplar morum. 

1 5. Grimoaldus autem depofito fxculi ha-' DeGrimoai- 
bitu profefliis eft cum capellanita apud 

ftonium , inde tranflatus, fa&us eft prior apud 
Caftellarium , & poft mortem fratris ele&us 
eft in abbatem Allodicnfium ; inde conv 
pulfus afluimus eft ad Pi&avicnfis urbis pon- 
tificium. O Deus omnipotens , quam grave - 
damnum ! Non vixit in cathedra illa per an- 
num, quid ibigeflerit dicere noti pofliim* 
quia raptus eft , ne malitia mutaret illius in* 

B telle&um , aut quia tanto viro dignus non 
erat mundus : qui fi duraflet peramplius 3 
fru&ificaflet uberius , carnem abundantius 
domuiflet. Sxpius proteftatus eft fe malle 
fore leprofum quam abbatem ; exulem vel 
martyrem , quam prxfulem. Cumque ageret 
in extremis, ter vidit regem coelorum, fc- 
mel Mariam Chrifti Domini genitricem : 
nam pluries ante viderat apparentem , au- 
dieratque loqu entem. Tranfiit autem fexto 
calendas Augufti , fepultus apud moniales 
Fontis- Ebraldi. Cui fepulturx , Domino con* 

^ currere faciente, interfuerunt tres archicpi* 
fcopi, Burdegalenfis , Rhcmcnfis, & Turo» 
nenfis : tres epifeopi , Sueffioncnfis , Meldcn* 
fis , & Noviomenfis : legatus unus , fcilicet 
dominus Gaufridus epifeopus Carnotenfis , 

& cum plebibus innumerabilibus conful An- 
degavenfis. 

16. Fulco vero noviflimus filiorum ere- Fuicon* 
mcticum habitum fufeepit apud Bofcaviumi™c' um ° *’ 
& beato fine quiefeens pervenit ad bravium ; 

poft dccurfi in bonis a&ibus longi irincris 
fpatium , non debebat vir ramificatus a tam 
gloriofa propagine in aliquo degenerare* 
fed in viam parentum ac fratrum fortiter 
u ambulare. Sepultus eft in capitulo Bofcavii-, 
ubi erat de primis loci illius pauperibus ere- 
mitis , & ibi jacuit temporibus aliquantis. 

Poft multum vero temporis ad tantx fan- 
ftitatis reverentiam honorificentius frauda- 
tum eft corpus ejus in ecclefiam , & dum 
levaretur, inventus eft integer, & illxfu$,ac 
caro carens carie, nec veftimenta funt attrita 
quali fepultus fuiffet externa die : quod afc 
picientes ftupore circumdati funt affiftentes. 

Fuerunt qui de panniculis & commifluris illis 
aliquid fibi feinderent, & in burfis pie rc*- 
tinerent. Cumque in diverforio fequeftrati, 

E fcifluras illas vellent tollere pro reliquiis , 
nihil invenerunt omnes viri reliquiarum in 
burfis fuis; a domino fa&um eft iftud , & 
eft mirabile in oculis noftris. Hxc fuerunt 
parentum & filiorum gloriofa prxeonia. 

Jam nunc ad Giraudi infignia redeamus. 

17. Giraudo igitur prxdicantfc regnum GiraUas 
Dei, & di&a fratris confirmante , contigit * pu r ^? nteia 
dum ad moniales Fontis Ebraldi prxdicario- dication/Tc! 
nis gratia declinaret, ingreffufque capitulum, xcrcet offi - 
vidit in mulieribus illis Deo & angelis ^bo- clu n " 


C gitized by 


Google 


m VITA B. (i IRA 

minabilc monftrum. Nam crinium fuorum 
tortura & circumdatura , more meretricis 
phaleras &: manticas prxtendebat pofterius» 
cornua anterius. Infpedis ergo cornutis illis 
rationabilibus beftiis , coepit primo eas attra- 
here blanditiis; (ciebat namque generofum 
effe hominis animum , ut ducatur potius» 
quam trahatur : & folitariam prius aggreflus 
eft abba tiliam , feiens quod alias facilius vin- 
dicaret per ipiam , nec facile membra prx- 
ftarent diflenfum , ubi capitis prxambulum 
Viderent confcnfum. 

Monialibos i». Domina , inqnit,abbatiffa uwum mti- 
xrioes tonde- nu f cu i um pero a vobis , quxfo ne nega veri* 

epet ua e*. . a £p cn £ t a tbatiQa , in idipfum aftenfx 

funt & reliqua: omnes.Mox exercens linguam 
quam in talibus fatis habebat dilertam» edi- 
dit eis apoftolicam formam mulieribus im- 
politam : Non in tortis., inquit , crinibus aut 
Circumdatura auri & argenti: <Sc incipiens ab 
hac feriptura Petri apoftoli: Volo, inquit , 
ut linguis detis mihi in continenti omnes 
capillos capitis vcftri. Quomodo enim tole- 
randum eft in fandimoniali femina quod 
apoftolus damnat in fxculari matrona ? Spi- 
titu-fando fufcitante & per os Giraudi fug- 
gerente , 'tondentur univerfse repente , 8c pro 
•kgc deinceps ftatuitur , uc a nulla moniali 
in pofterum coma nutriatur. 

Guiilelmi 1 9. Poft tanta Giraudi , prseconia libet ift- 
vfenfls&ab- k rerc GuillelMi Pidavicnfis epifeopi , & 
tatum ere- crcmicolarum abbatum teftimonia. Vitam». 
Cirando/ 6 “ 1 S u ‘ unt ’ fcfigiollffimi ac famofiffimi viri 
ftLnrainm. Giraudi tangimus fummatkn , non feriatim 
exponimus. Epiftolam fuccingimus, non hi- 
lloriam teximus. Puer ingreflus eft coeno- 
bium , inde migravit ad eremum; fublimi- 
fer degebat in coenobio , fublimius vixit in 
cremo; excellenter religionem inchoavit, ex- 
cellentius terminavit. Non ALgypti ollas» 
non Sodomx flammas, non argenti auras , 
non vanitates relpexit& infanias fallas. Af- 
ccnfioncs in corde fuo dilpofuit, de virtute, 
in virtutem afeendit, ad fupremum tedi per- 
venit , canticum graduum intonavit. Vellis 
ejus erat cilicium , potus aqua, legumenpran- 
dium , vita ejus crux & martyrium , nec aeger » 
nec incolumis cilicio carebat , nec aeger nec 
incolumis nili fcmel comedebat , in omnibus 
geftis fuis Hilarionem redolebat , Antonitm 
prxfentabat,immo Chriftus in eo vivebat.To- 
tus ardebat & alios accendebat : nunc Johan- 
nes in cremo, nunc Paulus in publico, faciebat 
& dicebat , fuper montem cxcclfum afeende- 
rat, unde Sion evangelizabat, multos inflam- 
mavit, multos ad eremum convocavit, multa 
loca xdificavic » in quibus normam beati 
Benedidiufquead minimum iotafervandam 
ordinavit. Quid plura ? Chriftuna amavit * 
Chriftum prxdicavit » Chriftum imitatus , ad 
Chriftum evolavit ; Ii quid tamen rubiginis 
aurum contraxit vel imperfedum margarita; 
Vcflris purgetur beneficiis, orationibus & la- 
Vct. Script. & Mon. ampl, Colle ff. Tom. VI. 


LOI DE SALIS» 998. 

A chrymis. Si hoc non eft ci neccflarium , fcd 
evolavit ad Ghriftum $ oratio veftra rever- 
tetur in finnm veftrom* 

20. Erat in periculo maris quidam Gi- Oifcipuntti 
raudidifcipulus , & cadens in mare opprima- 

batur fiudibus. In articulo naufragii illKisbcrau ° ** 
magiftri meminit , magiftrum advocavit. 

Mox illo clamante, apparuit ei Vir reverendi 
habitus , dicens benigne: Quem invocafti» 
ecce adfum. Et continuo Uberatus a tem- 
peftatis voragine , reperit fe in littorc. 

2 1 . Erat irrerradabilis confuetudo evan- impete** 
gelizantiper provinciam viro Dei, quod in 

g quacumque viila qui primus invitaret eum 
ad holpitftim , annueret ci. Quadam dic vil- 
lam fandi Maxentii erat intraturus, populo 
illi , ficut ■& ceteris gentibus , verbum vit* 
praedicaturus. Sed fatua mulier illo die invi- 
tans fandum in fua , incertum eft autem quid 
appetebat in viro , thorum fcilicet an mar- 
fupium , iperans fc aliquid accepturam ab 
co. Giraudus , ut audivit , venturum fc 
efle Ipopondit. Noviffimc vero veniunt & 
reliquar perfonxhoncftx, invitantes fandum» 
fed renuit omnibus , dicens fe cfle ab una 
femina jam praeventum* Et ut cognovit a di- 
- ccntibus, quia lubrica effet, & «ominis non 
^ boni: «Sinite, inquit, finite, poffibile eft w 
Deo etiam potius per me converti, quam ■* 
per eam me perverti. Sermone perado me- • 
ridie , juxta condidum Giraudus fubintra- 
vit mulieris difcolx tedum ; poft prandium 
& cernam daufo die venitur ad ledum. At 
mulier capta laqueo oculorum fuorum , vifa 
elegantia viri , acceffit ad thorum invere- 
cunde dicens ei : » Date , inquit , locum , & «. 
in latus vos vertite, & ad dormiendum vo- K 
bifeum me recipite. Eft ita > inquit fandus ? * 
revera ait illa > oportet me dormire vobif- «. 
cum , idcirco enim introduxi vos in locum « 

D iftum. Et ifle, recedite, inquit, paululum, « 

& ad tempus , donec me praeparaverim ad <c 
hoc opus. Erat autem caminus acccnfus in <c 
domo & carbones multi ardentes in loco. 

Expandit ergo fandus prunas per atrium , & 
defuper extendit proprium pallium , ficque 
in hunc locum cubavic in medium , & ad- 
vocata impudica hofpita , exorfus eft i#; 

Jam fi nunc vultis hic mecum quiefeite , & * 
ufque in mane dormite. Cernens improba * 
meretrix, confunditur & compungitur pe- 
dibus fandi provolvitur , mutatur , & tonde- 
tur; atque in Eonte-Ebraldi recipienda pet- 
ii ducitur. ' 

22. Multi quorum Deus tetigerat Corda, bomumho£ 
fuerunt hofpites Giraudi per mundum , qui ? itis *]* 

j 1. . . j incendio II- 

dum praedicaret, praebuerunt hofpitmm* dum i «farafem* 
domificarct, impenderunt adjutorium.. Inter Tit / 
ceteros fuit unus , cui Giraudi praeditum eft 
meritis tale beneficientix munus. Ardebat 
villa , difeurrebat favilla ; flante aura , non 1 
erat fpes quo falvarctur aliqua domus in illa. 

Yidens ille bonus holpes humanum deeflft 

V ut* i; 


Digitized by 


. . V 


999 VITA B, GIRAI 

confilium > divinum rogitabat adeffe patro- A 
•» cinium. » Gir-aude, inquit , hofpcs bone , 

> commendo tibi domum meam ne flammas 
» ipgredi patiaris ad eam. Dido citius flam- 
ma fugiens abiit, & 'rcccffit , & domus inte- 
gra & ilkefa remanfit; damma autem dif- 
fufe eft fuper domos vicinas , & gradata in- 
cendit a dextris & a finiftris, domum vero 
hofpitis omnino non tetigit ignis , neque 
contriftavit, nec quicquam molcftiae intulir. 
s. Bemardi a*. Dilatabatur religio Ciftcrcicnfis die- 
ciogiam. bus illis., Sc a comite Campaniae fundatum 
eft coenobium Clarae vallis. Ibi ordinatus eft 
beatus Berjnardus in abbatem primarium , J 
Sc clariffimc ac fingulariter triginta novem 
annis Claraevallis rexit monafterium. Singu- 
lariter enim effulfit in ecclefia fanda Dei , 

Sc poft apoftolos ingenio ac ftilo , facundia 
ac efficacia, difciplina vitae Sc dodrina feien- 
tiae , opere & fermone , virtutibus morum , 
ac jubare miraculorum nullus in orbe fecun- 
dus ei. Ipfe fuit per quem patuit dodrina 
fophiae, praeco Dei, dodoi fidei, citharifta 
Mariae. ,Ifte eft Bernardus, cujus videre fa- 
ciem totus defiderabac mundus : ipfius erat 
potiffima cura falus animarum , converfio 
pcccarorum , fundatio abbatiarum , dilata- * 
tio teligioforum. Hac de caufa circuivit ma- 
re , & aridam , & univerfam pene natio- 
nem, donec deveniret provinciam Burdiga- 
Icnfem & Narbonenfcm. Hac occafione Ber- 
[<] nardus (4) & Giraudus viderunt fe mutuo » 
& fadi funt deinceps cor unum & anima 
una in Chrifto , glutino caritatis , Sc potue- 
runt effe contemporanei fex annis vel fep- 
tennio. 

24. Cum enim Bemardus abbatizavcrit 
anno Domini millcfimo centefimo decimo 
quarto, Sc Giraudus obierit anno Domini 
millefimo centefimo vigefimo, conflat ve- 1 
rum effe quod diximus de contcmporei tatis 
termino. Non minus adhaefit alius alio, quam 
ferrum adamanti > non minus vidit Sc agno- 
vit alium unus quam fefe duo cherubim mu- 
tuo obumbrantia propitiatoriutn. Si videres 
* Giraudum deducentem hofpitem fandum 
Sc introducentem in monafteriorum filorum 
nAilo , diceres redivivum David , dedu- 
centem arcam foederis Domini in jubilo, 
liluftres itaque viri Bernardus Sc Giraudus 
in ubum congregati fimul veniunt Cadui- 
, nuoi , ordini enim Ciftercienfi voLebat Gi- ; 
raudus incorporare monafterium , juxta Ber- 
nardi magifterium ; fed viri habitatores illius 
loci , filii Belial , non dominicis , fed epicu- 
[ b ] ricis ( b} inclufi ovilibus , propter novitatem 
ritus , .vilitatem habitus , & afperitatcm vidus, 

{*} Viante Gitaido, S. Bernardus nullam fixit fundatio- 
nem ia provincia Burdigalcitfi & Narboncufi y fed nec nili 
diu poft Giraldi mortem i quapropter qux hoc & fequenti nu- 
mero abaudorereferuntur , ex falla traditione defumta funt. 

[bj Quo; hic narrat au&oc , sum ca viae aaftericatcSc pu- 
ritate, quam Gitaldus fuis in monaftciiis inftituit, conciliari 
non poliunt. 

. 4 c ) Non vitent» S. Gitaido, fed anno 1 14;. quando 5 « 


DI DE SAL IS. 1006 

penitus abhorrentes jugum ordinis, illo in 
tempore fandum Dei rcmiferdnt vacuum & 
fme honore, dicentes corde, etfi non ore, « 
Bcrnarde ■, reccdca nobis, fcientiam viarum < 
tuarum nolumus. Et appofuerunt adhuc fan- « 
do peccare , roneinum quo vehebatur cau- 
da truncare : nondum enim vifitaverat Ca- 
duinenfes oriens ex alto , ficut poftmodum , 
quando converfi funt fub Pondniaco. Ber- 
nardo ergo de finibus illis egrediente , & 
pedum fuorum pulverem in teftimonium il- 
lis. excutiente , Giraudus confolabatur eum 
blande. Venite , inquit, recedamus ab his ci- « 

, vibus in nomine Domini , & dabo vobis do- M 
tnum meliorem , tantum oe moveamini. « 

Non enim vos abjecerunt, fed rac : dicebat « 
autem Grandiffilvam. Revera ficut dixit , fid « 
fadum eft -nam Gtandiffilvae incolae rece- 
perunt Bernardum (c) ficut angelum Dei, [r ] 

& in obedientia perpetua fc fubdiderunt ei. ' 

O Deus omnipotens , quanta fecit fervus 
tuus in regionibus illis , quanta audivimus Sc 
•cognovimus ca , & patres noftti > Sc c. Ibi 
•pater fandus .de fexta quafi parte unius ho- 
ft ix , tamquam fingulus integram hoftiaat ' 
perciperet , totum conventum de Corona 
• clementer communicavit , ibi viride folium 
potenter exficcavit , ibi infultantcm de grof- 
fitic colliequi fui prudenter confutavit. Om- 
nibus Giraudus interfuit, vidit, Sc audivit, 

Sc ad virtutem ftupuit. Scdjam ad Pidaviam . 
fiilo redeamus. 

25. Poft dies illos, Petrus Dftvar, unusp JB( j at j 0 r,v 
de difcipulis Giraudi, venit in burgum fan- tteiiarienfo ’ 
di Maxentii diebus quadragefimalis jejunii , mon4ft<t,u 
Sc quibufdam honeftioribus caritate eum de- 
tinentibus retulit > quod venerabilis Guillel- 
mus epifeopus domino Giraudo magiftro* 
fuo totam dioecefim fuam expofuit, & ob- 
tulit ad currendum Sc aedificandum religio- 
nis locum , quo congruit, & ipfe libenter an- 
nueret , Sc adjutorium impenderet. Cumque 
diverfi diverfa, & illa edicerent loca , de- 
mum quidam intulit Caftcllaria , urpote pra- 
tis Sc filvis, aquis Sc foffaris , vaftifque foli- 
tudinibus abundantia. Addudus ad locum' 
difcipulus venit , & vidit , probavitque quod 
audierat, redienfque ad magiftrum expofuit 
quod viderat. Excitus Giraudus his fermo- 
nitfhs , menfe Maio devenit ad burgum , Ter- 
monem fecit ad populum , videre Caftella- 
ria exivit in craftinum , & ea die primus in 
terra illa primum meruit accipere donum , 

& fic reverfus eft unde fecerat exitum. Circa 
vero Baptiftar natalitia , Petrum Duvar cum 
duobus aliis difcipulis ad locum excolen- 
dum dcftinavk , Sc circa feftum fandi Bar- 

Bernardus profe&us eft ad Tolofanos > ut patet ex epiftola 
ejufdem 5 . Bernarii 141. ad Tolofanos (cripta anno 1147. 
poift; reditum Tuum : quos abbas fandifltmus fic alloquitur : 

Sit vobis commendatus Utor epi/loU 'venerabilis abbas Grandi/- 
filvt domus ejus , que. & mflra eft , & nuper nobis j> u«- 
ftro ordini ab ipjfo trudit » , & ectlefs t Clartvallis fpecialiter ; ' 
affbsiata. 


Digitized by 


Google 


I 


iooi VITA B. GIRALDI DE SALIS, Tool 

tholomxi ad confolationem eorum domi- A mcnrts» Scevanefccns Domino ■, circumftart- 

num Giraudam virum juftum & pium cis cibus ait in latino ; Volucres video. Illis non 

mittens in priorem ordinavit. Fafta funtau- intelligentibus & feifeitantibus quarnam ef* 

tem haec omnia anno Domini millefimo cen- fent volucres vifie, boni an malae : fubjun» ' 

tefimo decimo nono. Quodam die cum Gi- xit verus Ifraelita i Vilitarc me venit Domi» 

raudus fccus Gaftellaria tranfiret, & locurtt nus Jesus Christus > & cum eo Petrus Pi- 

Abfix peteret , ut ibi , ficut in multis jam &avicnfis epifcopus , & dominus Robertus 

locis fecerat, de eremitario abbatiam con- eraditor meus. O virunTincomparabilem > 

ftituerct, fratres ilia vice non vifitavit , ut qui in dic mortis non eft dereli&us a Dd» 

confueverat , manda vitque fratribus ne tran- mino ! virum » in quo beneplacitum eft Deo 

fitum ejus aegre ferrent , fed expleto Abfi* habitare in eo » & per feipfum deducere & 

opere eum venturum , Veracius cxpe&arcnt. introducere cum angelis in impirco. 

Clerici etenim Abfienfcs , ficut & Caftella- i 8 . Inter haec Gyraudus cognofcens quia bifcipula* 
rienfcs erant & eremitae , domino famulan- B moreretur , fratres qui aderaint rogavit folli- 
tes in puritate Vitx. Abfiam itaque pervenit , Cite ut fui memorarentur ; regulam prateep- Wutur , st 
Sc qu* circa fratres defideraverat , devote torii almificii beati Bcircdi^t admonuit fuf- “- p foL erem 
■ complevit. ciperc, & per fanftam obedientiam adjunxit U cpclwnu 

Giraidus >n 16 . Interea dominus tyronem fuum tam tenere. Quid plura > de locis fu is ac fratri» 
nimbum ja- emeritum, & virtutum ac operum numera- bus diligenter ordinavit» amicos & hofpites 
litate refertum , volens remunerare, triticum- Deo pro eis fupplicans commendavit ; ne fe 
que purgatum feptuplum in horrea coelorum aliter quam pauperes fratres fepelirent, vel 
congregare , per febrem nuncium voluit evo* ad lui tumulum vigilare aliquos linerent im» 
care ; repente coepit infirmari , & cum eo fra- peravit $ ficque bajulatus ad lc&um remea- 

tres funt infirmati. Decubuit ledo & vicif- vit, Interea fratres ei fuaferunt, fed non per* 

•fim univerii cum eo. Quis non tanto patri fuaferunt» ut aliquid ovi aut cafei guftaret, 

infirmanti non coinfirmarctur ? Ipfe tamen in adjutorium fu* infirmitatis , feu przcipue 
Iciebat quid de eo Deus eflet fadurus, ce- C ob reverentiam pafchalis foltmnitatis. 
teri nefeiebant : exierat tamen fermo inter 19. At ille quafi indignans onerofis confi- 
fratres, quod magifter ifta vice non mori- liariis , ait illis : Ah ! ah miferi! quia talia « 

tur. Sibi placentia imaginabantur, & cx abun* confidere prxfumfiftis : & ego praecipio vo- « 

. , dantia cordis loquebantur, Ceterum Domi- his , ne aliquid tale comedatis. Manfit ergo « 

nus aliter difpofuerat. illo die & fecundo vivus in medio populi fui. 

Deducitur 27. Giraudus igitur fciens qu* futura difputans & fuadensde regno Dei» quilin- 
fc*fbidtftido 01:3111 ^ u P cr cum » recogitanfque quid Caftei- hominum & angelorum loqueretur. Vix 

minicis larienfibus promiferat per feipfum , tradare explicari fufiiceret, cum quantis lamentis ad 

cfamcntisre. coepit de promiffo inter difcipulos quos ad feipfum, hortamentis ad populum, oblcda- 

wfioncte- 11 * hoc convocaverat in unum : qui omnes voce mentis ad Dominum , devenit ad extremum 

neatur. confulucrunt unanimi , competentius , live vitx terminum , imo ad initium , fecundum 

viveret live moreretur , eum effe CaftcUariis, D illud Salomonicum : Cortfutomattis homo tank 
quam alibi. Filius ergo veritatis nolens itri- incipit* Nunc afeendebat ad Dominum cum 

tare promiffionis eloquium , accerfiri fibi fc- Moyfe , dicens ei : Pater fantfe , ferva eos i» 

cit dominum terr* qui tunc aderat , nomine nomine tuo qnos acquiftiJH tibi minifterto meo » 

Tirolium > porrexitque ejus preces in ejus nunc defeendebar ad populum fuum cuni 

linum } & adjuravit per dominum ne eum Apoftolo dicens: In difciplina quam fulce- 

di mitteret in regione hominum Gaftinen- piftis pcrfcveratc , fratres » quia hxc eft via » 

fium , fed transferret CaftcUariis , intra con- & non eft alia fuper terram. Cantabant fra- 

ccfllonis fuxcoram teftibus fad* dominium) trcs » fandum Pafcha celebrantes. Giraudus 

accepto mandato, mane fado, matutinis non- ctfi non cantabat, non plorabat tamen: quid 

dum finitis, TiroKuselediaredoribus inge- enim ploraret qui veri phafe, id eft tranfi- 

ftatorio feretri Giraudum eduxit , atque tus ducebatur ad folemnitatem. At quoniam 

difcipulis Caftcllfrienfibus dominica in paf- £ ea quae de ipfo erant, finCm habenr, ( tefta- 
fione gaudenter induxit : qui veniens tanta mentum enim hujus mundi morte morieris ) 

fuit infirmitate gravatus > ut dominica pal- dicamus , quin potias lugeamus tanti patris 

marum ad proceffioncm fratrum non poflet tam pretiofum obitum > mufica fiquidem in 

incedere , nifi bajulatus. Corpore deficiens, ludu importuna narratio. v 

'mente fortior erat & potens. Cumque lan- ?o. Anno igitur grati* millefimo cente- £jus obitu*, 
guoringravefccret, diflfenteriaque deficeret, fimo vigelimof*) duodccimocalendas Maii, [<* J 

atque in omnibus Deo gratias ageret, die id eft vigefimo Aprilis, feria rertia poftPaf- 
Pafch* portari fc a difcipulis in oratorium cha, valde diluculo, Giraudus plenus dic- 
feclt : ibi Chrifti confeflbr Deo confitens , rum & virtutum, inter manus difcipulorum 
& diu moerens , lignum crucis adoravit , Do- migravit ex hoc farculo , primufque fuorum 

minlque corpore & (anguine egrefium fuum His «u Ch.o.k. n Mdlmcfc , P „d 

roboravit > factufque ad horam m exceflu Bibiioth. nor. 

V u u iij 


Digitized by CjjOCK^Ic 




soo.j V I T A B. G I R A 

appofitus cft populo j imponens eis , lingulis . 
qui aderant , manus, & falutans eos inter 
■verba orationis, ultimum Deo reddidit fpi- 
cfitum. Mox per fingulos illius albae fepti- 
-manae dies, una vox difcipulorum lamen- 
tantium , unus concurfus non vocatorum 
.populorum , virorum ac mulierum , fimul 
in unum divitum & pauperum, nobilium 
ignobilium,, irruentium & fc&fuos tanto 
.patrixommcndarcdefidcrantium. Qui videre 
vel tangere tantam fanditatcm.potcrat, bea- 
mus erat. Adfuit dominus Gvillelmus fe- 
cundus. Ad e lenius nomine, Pidavienfis i 
epifcopus, inconfolabilitcr flens, & ejulans, • 
v *>& ex praecordiis clamans: Oftcnditc mihi 
«dominum meum, oftenditemihi dominum 
» meum , & intueaseum ita vilibus panniculis 
» laneis involutum : Auferte , inquit , ifta hinc, 

« & induite illum fecundum clericatus fui dia- 
«conatum. Fadumque cft ita , & fadum cft 
in dic odavo Pafchx fepelierunt corpus 
Giraudi in Caftellarik, locorum fuorum no- 
viffimo , v paupcrrimo , &; quantum ad tedum 
viliflimo, fcd religiofo ,in beata: Marix ora- 
torio, a latere altaris finiftro. 

"Damtepeli- 3 1 . Dum fepclirctur Giraudus a miniftpis 

«ItcruccL* ^ ntra oratorium » crat.populus foris expedans • 
horam exfequiarum : & apparucruntlllis tres 
. ‘cruces mire pulchritudinis fuper oratorium 
'pendentes in acre : quas non omnes videre 
meruerunt , fed quibus datum cft i que tam- 
diu manferunt, quamdiu exfequiae durave- 
runt : & qui videbant mirabantur, nec a (peda 
fatiabantur. Media ceteris amplior & excel- 
lentior erat rubicunda : duae relique ad fimi- 
Jitudinem iridis, una viridis, altera candida. 

QjjkHH* 3 a. Quid inter 'hxc,, fratres, animadver- 

^poitcjcrent. titis 5 magnum portentum abditumque fa- 
Cramcntum. Significatur quoddam divinum 
& a mundanorum corde peregrinum y excel- 
lens, ni fallor, meritum fervuli,qui tanto ] 
& tam privilcgiato figno meruit a Domino 
decorari. Cum enim crux a cruciatu dica- 
tur, omnis amor crux eft, quando deflderat 
hoc quod affequi non poteft : tres ergo cru- 
ces, Dei , & ftii , & proximi dilediones. Pur- 
purea crucifixit cum Domino per amorem 
tranfuoriar afpcritatis > nivea , fibi per cledio- 
nem virginitatis j fed cerulca proximo per 
xdificationem utilitatis , inftruendo dc cre- 
dendis & agendis. Unde Rabanus fuper 
Efthcr : Per virorem fidei , & candorem ca- ^ 
ftitatis conftruitur fundamentum humilitatis. 
Qiijdam ternarium crucis referunt ad pec- 
catores , quibus compatiebatur propter of» 
fenfamDei, metum inferni , & metum coeli. 
Alii ad fxculum proprium , cui crucifixus 
erat quoad divitias , delicias & honores. Re- 
liqui ad Dominum Chriftum, poft quem 
languebat ex crucis recordatione, ex mife- 
rix duratione, & gloriae dilatione. 

3 3 . Aliter ipfe fandus crucium myftcrium 
expofuit : qui epifeopo Grimoaldo fratri 


, D I D E S A L I S. 1004 

. fuo dormienti poft mortem apparuit. AGi- 
raudo ergo per vifionem fibi apparente qua- 
dam de re quam facere cogitabat confi- 
•lium petiit : fcd ne facere deberet , terrendo 
prohibuit i .poft hoc feifeitabatur frater fra- 
trem, vivens triumphantem , dicens : Magi-« 
fler, eft veraciter credendum quod cruces « 
vifx fint ad exequias vcftras 5 Cui ipfi* re- « 
fpondit : Vere & abfque ulla dubitatione « 
credendum eft, quod viderint eas quidam, « 
quibus datum , fed non omnes : oftendit « 
namque Dominus quanta diledione virtutem « 
fandae crucis agnoverim : apparuerunt aurem « 
ibi tres cruces diverfi coloris, quarum una« 
viridis, fecunda purpurea, tertia candida ;« 
prima quidem fignavit abftinentiam carnis, « 
fecunda martyrium cordis, tertia gloriam * 
aeternae beatitudinis. Et haec dida de crucibus * 
fufficiaat. 

34- Sepulto corpore , & fignato monu- Cor«r s «j« 
mento in veteribus Caftcllariis , jacuit ibi de- «*“«««« i« 
cem-feptem menfibus cum duabus hebdo- 
■fnildis. Nam ex tunc tranflatis fratribus in 
loco quo nunc degunt , tranflata eft gleba 
fandillima cum conventu anno gratiae mil- 
lefimo ccntefimo vigefimo primo , mcnfc 
Septembris , fexto calendas Odobris, corpus 
Giraudi incorruptum & integrum delatum 
cft de loco primo, & farcophago bituminato 
reconditum cft , ubi eft abbatia modo : ora- 
torio tamen petrino nondum inchoato, vd 
aedificio aliquo lapideo. Hoc anno undecime^ 
fcilicet calendas Novembris, Giraudus prior 
dcceffit , eique Emericus Petragoricenfis ia 
regimine fucccffir. In diebus iftius fratres 
fadi funt monachi , & ipfe primus abbas hu- 
jus loci : demum anno gratix millefimo cea- 
tefimo vigefimo nono , adjuvante fratres & 
exultante tota vicinia , circa corpus fandum 
inchoata eft petrina ecclcfia , perfeda eft au- 
tem anno trigefimo feptimo , -& anno gra- 
tix millefimo ccntefimo quinquagefimo fex- 
to , dedicata a Chaloni Pidavicnfi ponti- 
fice, Adriano futnmo antiftite , Ludovico 
in Gallia regnante, affiftcnte domno Eme- 
rico primo abbate , pleno dierum , divitiis , 
gloria , gaudio & honore. Sed jam nunc ap- 
plicemus calamum ad ea qux geffit , & re- 
velata funt per Giraudum poft obitum. 

35 . Pifcator quidam Evrardus nomine, Monet Ser- 
cum Bernardo primo eremita Plumbi habi- n »^um «re- 
tato re degebat , vidum & veftitum , manu , bi^Tom^ffa 
arte , .navi &rete quxrcbat. Subiit animum pro defundi» 
dormientis nodurnis horis , quod madefeen- °. ffici ‘ coacL ' 
tia retia non expanfa reliquerat foris. Exiliic P 
e ledo illa hora , pendentia expandit reda 
fine mora , circumfpicit lunam & fidera , po- 
lum «Scxthcra, ferena & clara rutilare, nec 
canem aut gallum aut ftrepitum aliquem 
refonare, fed leniter lambentibus littora flu- 
dibus applaudere tranquillum mare ; & dum 
afpicit in vifu nodis , ecce proccfiio nive 
candidior innumerabilium fciium & juve- 


Digitized by 


Google 


r 


t 


i 

) 


i 



tooj VITA B. G I R A 

num apparet Eurardo ambulans fuper aquas 
maris , quali tendens verius partes fandi Mi- 
chaelis. Poft prirfios emergunt alii, & poft 
alios femper fcaturiunc novi , nec tantus aut 
talis grex viluscft alibi. His dccurfis ,vir ve- 
nerabilis canitiei & habitus» totus quali di- 
vinus & athanaticus, femotus ab illis, & 
per mare gradiens liceo veftigio , affiftit E- 
« vrardo, dicens falutato : Valetne Bemardus , 
» habitator loci diuturnus I Valet , inquit. Sur- 
» rexitne ad matutinas ? Nondum , inquit. 
» Vade, ait, & dic ei ex parte noftra : Modi- 
a» cum fermentum tptam maflam corrumpit i 
„ item tranlgreflor unius fadus eft omnium 
» reus. Defundor um fervitia minus plene pera- 
» gis & peregifti, quae nili reftitueris cum multo 
v foenore , bona multa perdes congregata in 
« omni tempore : quod defraudafti , cito re- 
» ftitue , quia jam fumpere tentat Atropos 
» filum mortis tua:. His auditis , ait Evrardus? 
«Ecquis es , Domine? Ego fum, inquit, Gi- 
raudus deTutione. Dixit, & illico focios 
infequitur pede ficco. Tandem pullata & 
praedicata hora canonica frater Bemardus 
audit & agnofeit quid ex parte magiftri de- 
nuntiat Evrardus : errata cum fletibus limat 
& corrigit, & quod minus egerat reftituu, 
non tepidus , neque tardus , & complens 
vitam in languoris cruciamine : non diu 
vixit, licut fandus praedixerat. 

Abbatiabfol* 36- Confucverunt abbates vicini illius rc* 
^tentf 'obef Si° n ‘ s honorem Giraudi annuatim con- 

n« C aDco tl currere ad feftum fanda: fuae depolitionis. 
Ronem. Inter ceteros femcl adfuit vir vcnerabjlis & 
per omnia laudabilis dominus Johannes de 
Calenuio, primus abbas Bofcavii, qui regi- 
men illud fufeeperat quali duceretur ad mor- 
tem martyrii. Venerat ad feftum tanti pa- 
troni , fed & valefacere curabat inflexibiliter 
impolito regimini , nec in hoc cujufquam 
acquiefcere volebat perfuafloni. Expictis qua: 
pertinebant ad diem feftum , inflabat ifte ut 
abfatycrctur ; fed pater abbas omnino dif- 
fentiens perflabat ut ad Bofcavium reverte- 
retur. Volebat filius praccife remanere, vo- 
lebat pater obnixe filium remeare. Dum in- 
ter utrumque lis amica nederetur in hunc 
modum , Giraudus interpellatur arbiter : 
diffolvit perplexionis nodum. Nam accedens 
ad monumentum fandi Bofcavienlis abbas 
furfum cor in aethere fixit , atque fide plena , 
devoto pedore, lacrymis fufis, patri com- 
«muni dixit. Sande Giraude , ad cujus flo 
«monumentum , da mihi non polfe reverti 
«ad Bofcavii conventum, fed qui omnia po- 
«tes a Domino, fac me remanere tecum in 
«omnem eventum. Dido citius febre corripi- 
tur ignota. Gratias agit Deo, mente devota, 
patrono Giraudo perfolvit vota. Mox ledo 
profternitur , aditantibus jocus adefle videtur, 
fed ille fe non rediturum ad propria , fed 
moriturum dic tertia pollicetur. Quaerunt 
fratres , unde fit certus : Refpondit , quia 


.L D I D E SALIS., icotl 

A Giraudi patrocinio immutabiliter in tabiuis 
cft expertus. Quid plura? confitetur, ungi- 
tur , communicatur , fratrum reconciliatio 
petitur, die tertia defungitur, & primus abba- 
tum In capitulo Caflellarienli fepclitut: 11. ut 
fratres audierunt, fic viderunt, & de nue:: 
pariter & de die. Sed jam omiflis quae fcriplir 
antiquitas, ad noftra tempora veniendum. 

37. Jacuit ergo Giraudus , & in ccclciia Thomas ab* 
illa lapidea a liniftris altaris fub lapide mar- 

moreo ciaufus in larcophago petrino forti- iWuerc&Gi- 
tcr ligillato & bituminato, centum viginti [!^f“ r r e pu * 
odo annis ulque ad tempora clariflimi & usditarw* 
g religione confpicuiflimiacprudentiflimi viri 
domini Thom^e abbatis. Ipfe anno gradi: ■ 
millelimo duccntcfimo quadragelimo oda- . 
vo , iu purificatione beatae Mari® , fufccpit 
regimen abbatia:, & appofuit cor fuum in- 
haerere Domino , & Giraudo fervo ejus, 
propter quod appofuit erga cum cor fuutn 
Dominus , & benedixit corona: annorum 
fuorum, & in temporalibus, & in fpiritua- 
libus , licut benedixit domui Aegypti propter 
Jofeph. Et cogitavit abbas Thomas, fecun- 
dum manum Dei bonam fecum, augmen- 
ta re in duobus cultum divinum , fcilicet in 
ampliando Caftcllarienlis templi gentem Sc 
C locum , & in elevando in fublime a terra 
Giraudi corpus , ad aedificationem homi- 
num. Durum fiquidem*5c intolerabile vide- 
batur abbati in communi humilitate terre- 
norum vifcerum fordis & pulveris oflamenta 
deprimi tanti viri, quem collocaverat Do- 
minus in excellis cum principibus, cum po- 
puli fui principibus : & licut concepit , fie 
exeeutus eft, & de templa 

38. Anno itaque Domini millelimo du- Ejasfictraafr 
centcfimo quadragelimo nono , regiminis ,au ®* 
autem fui anno vigefimo (*) tempore paf- [4] 
chali, abbas Thomas , adjundis fccrctioribus 
fratribus, fodit in altum, ufque ad fepulchrums 
&gavifus eft vehementer cum inveniftec, 
licet cum difficultate , delideratum thcfau- 
rum , & pannis holofcricis , ut decuit , offa 
involuta & munda fervavit honorifice > do- 
nec thecam pro corpore, vas pro capite, 
fabricafiet: quod & fadum cft; nam caput 
pofuit in vafculo deaurato, corpus vero in 
feretro marmoreo in modum arcae fabri- 
cato , & fuper columnas fex lapideas furfum 
elevato , in eodem loco , ubi prius jacuerat 
fub pavimento. Fadumque eft grande mi- 
raculum in dic illa. Nam pretiofo corpore 
collocato, & operculo ad rediusfubmitten- 
dum per cordas elevato, omnes funiculi, 
praeter unum rupti funt fubito , & afliften>- 
tium manus, quali fine pondere & laefura , 
operculum lapideum tantae molis ftatuerunt 
in loco debito. Mirabatur artifex , quod tan* 

(*) Si anno 1148. Thomas fufccpit regimen , annus vi- 
gefimus ejufdem regiminis anno 1167. incipit, non anuo 
1149. Itaque hic mendum irrepfiile iu curia Amanueafis ma* 
nifcftum cft. 


« 

Digitized by 


Google 


1007 VITA B. G I R A 

tam molem tam paucorum manus & hume- 
rus in aere 1'uftinuit, ncc eam laelit etiam in 
modico neque contriftavir. 
in finftum 39- Aliud quoque audivimus geftum re- 
fciafpheinans latione dignum. Cum pridi&us fandi tu- 

«operarius . .... ^ ~ ^ 

morte mttl- imulus initiatus cllet in neri, Thomas vcnK 
«a«uc. -a,bbas , quotidie vehementius inflabat operi, 
rogitans decenter, artificialiter < 3 c velociter 
compleri. Idipfiim & faciebat fociusfuus ar- 
-chitedus operis, nomine Colinus de Salilb. 
•Erat ibi unus de collegis Coiini filius Belial, 
id eft abfque jugo, qui tot admonitionibus 
indignatus eft prae faftidio; & non veritus 
•eft verbis improbis defpumare convitja in 
fandum, & non impune, ncc ad fapientiam ei: 
»Pro nefeio quo, inquit, Giraudo , quem 
» vultis fandificare, Deo invito, oportet nos 
» accelerare plus (blito. Cum has & hujufmodi 
blafphemias in virum fandum evomeret, 
increpavit eum' foclus ut taceret , alioquin 
cerebrum ejus effunderet. In ip(a node erat 
Colinus dormiens in cubili fuo ,& apparuit 
ci fandus Graudus , dicens continuo: Num- 
quam te intromittas de injuriarum mearum 
ultione, quia potens eft Deus punire imu- 
los meos , quoties voluero , gravi animad- 
verfione: his didis Giraudus difparuit : & 
blafphcmum mox infirmitas lethalis arripuit i 
■qui inde non convaluit , fed horrenda morte 
peccatum blafphemii luit. 

•Sinar) con- +o. Simile cuidam accidit de Partiniaco , 
vit b!c° CUm ^ an ^° COnv i daretur orc maledico, 

cotriprtur , Ibant enim ex more quidam Partiniacenfes 
f,a, i<rni- fabbatis ad beati Giraudi vigilias ; & ifte 
tens auatur. m jp er con ftj tutus j n v j a irrogabat & peregri- 
nis injurias & Giraudo blafphemias , ncc 
impune , in ipfa node blafphemus febre cor- 
ripitur peracuta , mors expedatur inconti- 
nenti fecutura : nulla hora nodis quieta eft 
vel fecura. Mane fado facerdos acccrfitur, 
viaticum petitur, confelfio permittitur , con- 
feflbr ex more hortatur, confeflus tandem 
externi blafphemiae recordatur. Quid plura? 
Veniam cum lacrymis deprecatur , emen- 
dandum fe pollicetur 5 & quod (i cum oculo 
demente refpexerit, peregrinus cjus,&fcr- 
vus erit in perpetuum , corda in collo vifi- 
taturus fandum , tamquam qui meruiflet 
fufpendium. ^Lira res ! qui paulo ante fe- 
cundum caufas inferiores defeendebat in in- 
teritum , nunc per virtutem Giraudi ccrtifi- 
cationis experitur antidotum; infra paucos 
dies veniens ad fandi fepulchrum., refti in 
collo fecundum promiffionis votum : & qui 
paulo ante merita Giraudi fibi foli vik fuf- 
ficcrc , & nulli alii valere dogmatizaverat 
impudenter; a modo Chrifti amicum eun- 
dis annuntiat pripotenter. 

Monacho 4 1 . Erat frater Guillelmus Desjuvrc mo- 
apptct. nCnfi nac * lus Caftellarienfis , & magifter pauperis 
hofpitii , fenior bonae viti & laudabilis tefti- 
monii ; quadam die ceteris dormientibus 
dum pergeret ad ecclefiam, monachum igno* 


L D I DE SALIS. 100B - 

^ tum reverendi vultus & habitus obviam ha- 
buit , dixitque ignotus domeftico : Benedicite, 
illi non recondenti , Dominus ; quia ncc erat 
abbas , ncc prior conventus , ait ignorus pro- 
tinus: » Ne loqui timueris, fed abbatem cx « 
parte mea falutabis , & fic ei intimabis. Quod « 
potes facito, & de -reliquo folicitudinem ab « 
batiae derelinquito mihi ; ego namque pro .■< 
tc ante Deum vigil©, qui locum 3r gentem a 
. protego fub meo azilo. His auditis , dixit « 
notus incognito : Quifnam es tu? Et ille: « 

Quis ego fum tu nefeis modo ; fcies autem „ 
poftea : fcquerc me. Exiens fcquebatur eum, « 
donec ingrefTum ecclefiam videret intrare 
B Giraudi maufoleum. Et tunc cognovit quia B. 

Giraudum vidiffet , qui haec & illa fibi dixilfet. 

42. Intcrim dum hic circa Giraudum age- Transfertur 
bantur, per abbatis Tho^ae operam ecclefia 

prima in longum, latum & altum, in dies certufeat. 
augebatur; & perfedum eft omne concep-. 
rum renovationis opus , & pofitus eft Girau- 
do retro altare majus poft ciborium ex tranf- 
verfo collocationis venerabilior locus. Ibi 
ergo de lateribus aquilonis Giraudus poft: 
altare in redo diametro ad orientem tranf- 
latus eft , qui & permanet ufque in prifen- 
tem diem. Anno Domini millefirno ducen- 
tefimo feptuagefimofeptimo Agnetisfecun- 
C do ; perfeda eft circa Giraudum ecclefia re- 
novata , & ab archiepifcopo Burdigalenfium 
Simone rite dedicata. In qua per Giraudi ; 

merita fabricitantes refrigerantur, cici illu- 
minantur, claudi confolidantur, furdi ape- £ 

riuntur, multi loquuntur , dimoniaci ferc- 
nantur , guttofi mitigantur , frenetici & epi- 
leptici reducuntur, blafphcmi benignantur, 
tumidi dcficcantur, paralytici confortantur, 
moriruri prifervantur, mortui fpiritualiter 
fufeitantur , libet nunc infercre pauca de 
multis , aliqua de univerfis. 

43 . In parochia de Marcheifi homo quif- claudam 
P piam claudicabat uno pede , nec nifi fuper curat « 

baculum , quem vulgo potentiam voAmt , 
poterat incedere. Hic habebat in eadem vi- 
cinia virum alium, qui neptim abbatis cu- 
jufdam Caftellaricnfis duxerat in conjugium. 
Compaflus ille paflionibus convicini , qua- 
dam die inter familiaria colloquia dixit illi: 

Eft quidam fandus nomine Giraudus fepul- 
tus in Caftellariis , quem fi devote vifitan- 
do requifieris , ab incommodo tuo (alvus 
eris : & ego in pignus & obfidem me tibi 
conftituo , quod requifitus patrocinio non 
deerie tuo. Quid plura ? Oportet eum cre- 
dere qui difeit , ficut philofophus in Elenchis 
dicit: Credidit homo fermoni, quem colle- 
ga fuus dixerat, & votum cmifit. In craftino 1 
via arepta , claudus & obfes ambo perve : 
nerunt ad locum , vifitaverunt fandi monu- 
mentum , iger convaluit ad perfedum , & 
dimifit ibi potentii vehiculum in tcftimonii 
documentum , licet duobus annis portaflet 
incommodum. 

42. Alio 


Digitized by 


Google 



I 


trcra irtifr- 

Voh u*a neceflltas refarcicndi tectum > 

una. 1'upra pinnaculum futrini ftatuit ; qui cafu 
contingente in immane praecipitium fubito 
totus ruit , iilifitque ad terram caput ejus 
tam valide , ut lapidem pergrandem fuper 
quem corruit , plufquam dimidium pedem 
cogeret terrae vifcera fubintrare. Ingemuit ip- 
fius Petri pater , qui cafu adfuit , & ait : San- 
' dc Giraudc, tibi commendo filium meum, 

Ifande Giraudc tibi, &c. mirum audita, fcd 
verum gtftu & didu vel eventu ! Sic con- 
quaflacus artifex ponirut in lcdiftcrnium , 
geftatur ad hofpitium , experitur Giraudi be- B 
neficinm , fanus & incolumis infra paucos 
diesTcvcrtitiir ad confumandum inchoatum 
artificium. A Domino fadum eft iftud,&c. 
simile 'bent- 44- Johanni cognomento Mdrgnac car- 
ficinm aUertpenrario , contigit fimile confticuto m cam- 
pani! is CaCumine. Cum enim plures fabri 
lignarii campanam minorem in fcdc fua col- 
locarent , ifte unus incaute ftabilitus e mo 
dio omnium prolapfiis eft ad ima , ftetit- 
que ruina ante majus altare ufque ad pavi- 
menti novifiima. Qui dum praccps tueret , 
invocabat' Virginem Mariam & Giraudurti 


jo&$> VITA.B. GIRALDI DE SALIS. io>6 

43- Alio tempore Petrum cognomento A fcd ignis in hoc incendio, aer in trina cru- 


frxftat. 


cis indicio , aqua in fratrum navigio > terra 
in duplici pracipitio voluntati ejus per om- 
nia fi; obtulit. Sed ,ncc coelum, vel quinta 
edentia , ejus fe miuiftcrio fubtraxit , quando 
volucres coeli & tales volucres moriturus 
afpexit. Duos etiam infantulos, ut circum- 
flantibus apparebat , emortuos fofeitavit in 
facie bajulorum > ut ei defervire mereatur 
trina rerum machina, Coeleftium, terrcftrium', 

& infernorum : & ad pleniorem didoruni 
fidem, du* camifia puerorum ufquc hodie 
pendent ibidem. 

47. Canivadac in Archefio demens & fre- Dement*» 
netka admodum erat femina; adeo ut in £ e 
ftagna fefe prateipitaret & in flumina: hau- menti. * ^ 
ferat in lucidis intervallis aliquam vei exi» 
lemde Giraudo memoriam , & quafi a cuna- 1 
bulis noverat abbatiam. Quodam die ducen- 
te phanaticam impetu fui fpiritus , liibiit 
animum ejus ingredi abbatiam a parte muri 
fluvio contigui, & accedere vifa ad murum> 
cum id non liceret nifi per ftagnum me- 
dium , ulque ad collum prarcipitcm fe dedit 
in fluvium : viderunt miferam homines non 
fecas quippiam operis aditantes : & mifla 


fetvuni Dei; idipfum & ceteri omnes con- C lokga pertica, tandem extraxerunt eam mi- 


damantes & compatientes ek In tanti eafiis 
fra&ione, non remanfit in vertice cadentis 
cato vel pilus , cutis vel capillus ; dkeres efle 
caput excoriata beftia , nec aliud quam in- 
t er iras fperabatur ipfa die Quid plura 1 ultra ’ 
opinionem altantium, & vanam fpem quam- 
plurium , evafit homo illa vice carnis in- 
teritum per b^tti Giraudi preces & meritum : 
in confpedu mirantium flabat homo quem 
ruina proftraverat , vivebat vir quem fra- 
dura necaverat. Vidi ego hominem poftea, 
cui poft evulfioncm recollocaverant medici 


ferentes; fcifcitantibus quid quarebat; rcfpon- 
dit,quod per ruinam maceria fandum Gi- 
raudum adire cupiebat; & pqrrcda fibi mi- 
firricordia dextra , ducentes eam ad capel- 
lam fandi Giraudi , folitariam ftatucrunt 
intra : ipfi vero confideraverunt & infpexc- 
runt finem rei extra. At illa vifo grabaro 
in quo levita fandus obierat, manus injecit, & 
firamen cum omnibus pertinendis foras eje- 
cit ; & nelcioquo occulco prodigio fub fandi 
cubili fando inventi funt coluber tortuo- 
fus& bufo: quibus ejedis, & refedo femina 


corium cum capillis , & aliquod praterita *> ledo, ab illa dic & deinceps perfede compos 

: n- • _ _ J . •*-' .a o- . 


lalionis velligium perpendere non poteram 
in illis. 

Leftus ejus 45-1« veteribus quoque Caftellariis in ca- 
igoiiinmc- pclla lapidea , in qua Giraudus jacuit pri- 
ul«(u” atUr m ‘ tus » crebra miracula fiunt divinitus. No- 
durna per vices ibi radicare videntur & cor- 
rufeare iuminaria , ita quod refjdendet hor- 
tus inde , & loci adjacentis colonia : accenfa 
etiam ibi lampas cernitur aliquando fine mi- 
nifterio humano. Eft ibi ledus ligneus cum 
. flramine & linteis, in quo> ut dicunt, Gi- 


mentis effeda eft & ex toto. Simile accidit ricti militi, 
cuidam militi , Petro de Ambierrt nomine , 
qui infaniam & alienationem mentis incur- 
rerat ex vehementia Amoris unius femina. 

Hunc (oror comparia , in cubile ex abrupto 
projecit & ligari fecit : fed poft duos menfes 
frado jugo , ruptifque vinculis , aufugit ufquc . 
Mirabellum ; & ibi abigebat mufeas de furna- 
riis Circumducendo flabellum. Inde haurie- 
bat per vices lucidorum intervallorum in- 
terpolationes diverforum fanduariorumipro- 


raudus expiravit; quem Deus in medio fiam- £ fequens peregrinationes : tandem applicans 


marum fine incendio illafum confervavit 
meritis fervi fui. 

4 6. Cum enim fubitum infortunium ve- 
hementi conflagratione totam capellam il- 
lam perigneret, in tantum ut etiam tedum 
& laquearia flamma confumerct , ledus & 
altare cum ornamentis fuis evaferunt, ita 
quod nec odorem ignis habuerint. Tantam 
fic quidem virtutem fuper quatuor elemen- 
ta fervo fuo Deus contulit , quod rebus ejus 
nulla creatura eo invito moleftiam intulit» 

Vtt. Script. & Mon. unpl. Collcft. Tm. VI. 


Caftellariis equos, & lanceam vibrans ha- 
bentem in ferro pilleum filtreum , quarebat 
ubi cflet militum hofpitium , & impingebat 
in oftia & macerias ponar iim, per medium ■ 
monafterium. Fada cqena , coepit furere ve- 
hementius a vino , intrans completorium, 
& clamoribus improbis illudens pfallcntibus 
Domino. Eadem node tentus eft & ligatus 
a fuis : filuit , excepto quod exarandb cum 
quinipulo parietes, per hofpitium irruit. Mane ' 
fado, aliquantulum fcceaatus, orationes fra- 

Xxx 


Digitized by 



toH VITA B. G IRA 

trutn Sc reliquias fandorum humiliter petiit > 
'capite nudato , pedibus & cruribus reveren- 
ter adiit fanduarium reliquiarum ,in ofcula 
luit , & ufquc hodie perfede convaluit. Se- 
quebatur rai litem a longe (broris maritus 
cum chordis <5c quadriga , vindum reducere 
volens ad prqpria > fed venit abbas Th o- 
mas ycrens ne ex vifis motus. relabcrctur in 
amentiam , quadrigam duci juffic illa node 
ad proximam grangiatn. In craftino rever- 
tentes ad propria , gratias egerunt abbati, 
■quod mododominus eorum, Giraudi meritis, 
E: ptioo. vailedixiflet infirmitati. Erat in partibus illis mi- 
fera mulier, multorpm matcrfiUorum , quo- 
rum unus dementiam diuturnam incurrerat, 
more lunaticorum. Per omnes fandorum 
•famofas memorias mater lilium ob falutera 
circumduxcratjdonec pcrDominam noftram 
'de Cella , per fandum Theobaidum > tan- 
Adem ad fandum Maxentium applicuerat: 
cumque filius fine fenfu permaneret ficut 
prius , juravit mater quod non circumduce- 
ret ulterius. Audivit hoc quae aderat pauper 
muliercula, & Giraudi cognoverat prarco- 
nifanda miracula quae accedens propius : 
j » Nc , inquit , ita loquamini , & ad fandum 
» Gtraudum hic propinquum proficifeamioi , 
” St pro certo fandi virtutem expericmjni > en 
» ipfc ftat in yeftro itinere , St ego vos inrto- 
» ducam ufquc in ejus nemore- Sic didum 
eft, fiefadum cfts cum autem mater cum 
filio appropinquavit nemori, torqueri coepit 

• patiens furia atr ociori , foiutifque cafu qui- 

• bus contingebatur vinculis , verfitans per de- 

via , tandem feflus Sc compos reCcdit in 
via fub arbore. Poft harc lentius cum uno 
filiorum mater perveniens ad locum , vidit 
filium quietqm & cogitantem fecum > vidit 

» & gavifa eft multum : » Quomodo , inquit, 
» eft tibi fili ? St quid adum eft tccum 1 Sc filius 
»ad matrem: quidam fandus, Giraudus no- 
» mine , fanavit me perfede , fequimini me, 
• Sc ego ad ejus ccclcfiam vos ducam direde» 

• Quid plura i praecedente filio, & fcquemc 
matre, venitur ad ecclefiami nec a dextris» 
nec a finiftm obliquatur a via : gratiarum re- 
feruntur adiones» & fie gaudentes revertun- 
tur in patriam. 

a morbo c«- 4 ** una fam °k prQgcnics in Chavi- 

auco familia gniaco , a qua finguiar ramificatae perionc 
vilitate folent fandum Dei , cum muneribus, 
fcmel in anno. Tempore aliquo , illius pro- 
fapi* juvenes Sc virgines, fenes cum junjo- 
ribus,annuatim videmus occurrere cum obla- 
tionibus , & fub fibilo aura: tenuis intellexi- 
. mus ab aliquibus , quod fi non apparerent 
in confpcdu Giraudi femcl in anno , fuis 
temporibus morbum * caducum fuftincrent 
Cngulis menfibus i vel potius horrendis in- 
terirent cruciatibus. 

Puerum ars- 4P-' Giraudus quondam curfor abbatis 
TiQMdS uxorem habebat, Sc parvulos , quo- 
rum unus vento vel veneno toto vultu in- 


neno. 


L D I DE SALIS. ioi* 

A flatus , fubito perdidifle putabatur oculos, 
ignara mater filii quid agere deberet fu- 
per eum , refiduum duxit oculos fuos di- 
rigere ad eum : deficiebat confilium huma- 
num , Sc ex totis praecordiis fuis fe con- 
vertit ad divinum. Spe concepta falutis ad 
abbatiam fandi Giraudi opitulatione fana- 
tum reduxit , ut enim puer afperfus eft, & 
potatus latice facrar ablutionis , mox depul- 
fus eft omnis dolor inflationis. 

50. Cofta Giraudi in vafculo fequeftrata c©fta ft<*- 
■faonorifice confcrvatur, quae diebus domini- *«*««. 

B cis ad capellam fandi Giraudi fidqibus po- 
pulis illic vigilantibus deportatur. Quodam 
die lata & relata , ac depofita incaute , fu- 
rata eft a quodam monacho hofpite „ qui, 
ut praefumkur, pedem excutere fitiobat idc re- 
ligionis limite. Mox una fententia majorum 
excommunicationum , una cura filiorum fu- 
perledilem proferutantium , una confufio - 
latronum fe occulcantium. Nara m tanto 
facinore latro principaliter habuit compli- 
cum patrocinia, ficut rei probavit eventus 
per intenta jurgia : cumque intcllexiftent fi- 
^ gillatimSt per fingulos flendum ferutinium, 
videns latro nihil fuae induftrixpraevalere la- 
tibulum, coftam abfeondit in choro fuper 
ftallorum vehiculum : ibi poft multos circui- 
tus, cum exultatione uni verfat domus cofta 
inventa eft , & in locum fuum reftituta. Fue- 
runt qui dicerent quod coftam ktro extra 
* monaftcriOm efferre pluries voluit, fcd Gi- 
raudi virtute obftantc non valuit. 

51. Duo viri fratres de S. Maxentio vena- fcbi-dabo- 
tionis egrefli gratia , applicuerunt in beati rantcmlinat * 
Giraudi nemore , quorum tinus urebatur 

D quotidiana? febris ardore. Is a longo tempore 
fuerat fandi peregrinus , Sc offerebat ei qua- 
tuor numifmatum munus. Ingreftus ergo 
capellam in illa hora, obtulit quatupr dena- 
rios pro. redemptione , Sc quintum ex devo- 
tione. Quo fado, exivit continuo quaft tri- 
ftis , Sc mire cogitativus. Notavit hoc mona- 
chus qui forte aderat , Sc feifeitabatur ab eo 
quidnam fibi contigerat > Sc ut cognovit fe- 
bricitantem, horamque acccflionis expedan- 
tem , ait illi : » Dormite , inquit , paululum « 
in grabato fandi, Sc ibi requiefeite, Sc ego « 
vobis promitto quod inde furgetis cum per- « 
feda fofpitate : compulit cum oppido facere « 

* quod hortabatur precibus violentis, & poft 
fpmnum reliquit eum febris juxta verbum 
pollicentis. »Benedidus, inquit, fandus Gi-> w 
raudus a Filio Mari* , Sc benedida hora tt . 
qua veftrae obtemperavi prodenti*, quia num- <f 
quam fui ita fanus , ficut furfl hodie. His (( 
didis , cum fratre laudans Sc gaudens , ad 
propria remeavit. 

5 2. Adolefcens quidam faccrdos , de ver- Epilepticas», 
fus Chavigniacum , venerat femel ad abba- curat * 
ciam, ut vificarec beati G^audi memoriam. 

Erat enim epilepticus, vel caducus miferabi- 
litct , ficut uni noftrorum aperuit iacryma- 


Digitized by 


Google 



I 

I 


loij VITA B. G I R A 

biliter. Introdudus ergo monafterium , & 
compundus corde p rae tsedio vitae , nimium 
de medio circumftantibm virum venerabi- 
lem dominum Guillelmum , quondam ab- 
batem Bofcavii , traxit ad fecretum collo- 
quiumj&confcffuseftei totum rpiritumfuum 
per ordinem , incommodique fui non nega- 
vit originem , horroremque & magnitudi- 
nem : afleruit quoque mortem fibi magis 
Clfe caram, quam vitam ducere tam amaram. 
» Et adjecit: Audivi fandum veftrum pie fo- 
3o Iere patrocinari epilepticorum miferiis , of- 
» tendite mihi, quaefo, aliquid de ejus reve- 
30 rendis reliquiis. Et monachus } Revera, in- 
» quit , folejat hujufmodi patientes has ofeu- 
30 lari reliquias , & in capella veteri nodurnas 
m excubare vigilias , Sc fic reverti compotes 
a ad domos proprias. Credidit homo fermoni 
quem monachus dixit , & quod audierat im- 
plere efficaciter in animo fixit. Reverenter 
. x ©fculatus eft reliquias, quia jejunus, & ob- 
tulit devotionis munus. Node fequenti cum 
lacrymis vigilavit} mane fado, coftam de- 
votus adoravit , & amplius non reverfus , fa- 
nus in patriam remeavit. Non omifit ex om- 
nibus quas audierat obfervantiis verbum , 
vel fyllabam , iota vel apicem : propter quod 
manum Giraudi per manum Dei bonam 
fecum fentit adjutricem. 

5 z. Dominus Guillelmus Figace vir rcli- 
giofus, manfuetus ac timoratus , de Clarc- 
valle femel exierat , gratia vifitandi Pida- 
viae religionem , habens in comitatu alium 


L D I DE SAL I S. 1014 

\ monachum nomine Guillelmum Britonem. 
In via qua ambulabant, node ignis non re- 
ftindus per incuriam fervitorum , omnem 
propinquam materiam confumfit, & pedem 
Guillclmi dormientis exuifit. Augebatur in 
dies doloris acerbitas proficifcenti , qui non 
fuccenfendum ccnfet rem naturalem patienti. 
Fuerunt qui dicerent facro pedem igne fuc- 
cenfum propter tetram horroris caliginem , 
& angoris valetudinem , qui crefcerc vide- 
bantur in immenfum. Sic tandem applicuit 

g Caftellariis , ubi fideliter imbutus eft de Gi- 
raudi virtutibus fulgidis , gloriofifque prodi- 
giis. Qui fpe concepta , in craftino vifitavit 
fandi maufoleum. Et ex tunc fecundum dies 
antiquos convaluit ad perfedum , intrans 
cum fuis , ambulans , & exiliens , & laudans 
Deum : Bcnedidus Dominus , qui non de- 
feruit locum & gentem Caftellarienfium , 
fed tantum ac talem nobis credidit civem 
fandorum & domcfticum fuum. ReginaSaba 
haufit in Salomone fapientiam : Helifeus in 
Helia , dc Judaei in Romanis potentiam , 

J Eftherin Affuero clementiam, Timotheus in 
Paulo fandimoniarn , Berfellai* Galaadites 
in David mifericordiam , angeli in Chrifto 
laetitiam > fed nobis omnibus omnia ifta fiant 
praedulcis & penlluftris prsefcntia Giraudi , 
Per Dominum noftrum Jefum-Chriftum Fi- 
lium Dei, cum quo vivit & regnat Deus in 
unitate Spiritus-fandi per omnia faecula fae- 
cularum. Arnen. 



AGTA TRANSLATIONIS 


SANCTI UNIUS MILITIS 

LEGIONIS THEBfORUM 

AUCTORE RODULFO ABBATE S. PANTALEONIS COLONIENSIS. 


Ex mf codice monafterii S. ‘Irudoms . 


OBSERVATIO PRjEVIA 

C Eleberrima apud Chriflianos femperfuit inclyta Theb torum lego , qua 
cum diu fub paganis imperatoribus ttrenue militapt , ne profanis idolo- 
rum facrifciis pollueretur, vitam Chrifto litare (ponte elegit, ne devota fe- 
mel ipfipdes vel tantillum violaretur. Cum enim Maximianus duBo in 
GaUias exercitu, in finibus Sedunorum facrfcii caufa conftitiffet ,* a ceteris 
copiis illa JeceJft , nec udis tyranni jujfis aut minis adducipotuit , ut diis spui 
Vet. Script. & Mtn. ampL Collctt. Tom. VI. X x x ij 


Digitized by LiOOQle 


joiy ACTA TRANSLATIONIS 1016 
non erdnt dii, hofiias immolaret ; immo hortante Mauritio duce,fieipfios 
*vero Deo dignas hofiias obtulere. Verum non integra tunc Thebaorum le- 
gio apud Agdunum pro Chrifio occubuit. Erant & alia legionis ejufdem co- 
hortes , qua Treviru fub Tyrfio , Boni facio & Secundo ducibus : erant & 
Colonia Agrippina , qua fub Gereone militantes, eodem animati Jpiritu pro 
Chrtfii fide , Kitfii-Vari immanitatem experti fiunt. Ex his autem qui Colo - 1 
nia martjrium fubierant cum S.!Norbertus corpus aliquod expetojfet, pra- 
fienti trartfiationi occafionem dedit , quam deficripfit tefiis oculatus Rodulfus 
abbas S. Pant aleonis , is qui prius atbas S. c l r udonis m Hasbama , Chroni- 
con Trudonianum libris xi 1 1. compofuit, editum tomo 7. Spicilegii Ache- 


riam. 

INCIPIT TRANSLATIO 
unius martyris S. Thebanorum 
martyrum. 

Anno i ix 1. i.¥J Odulfus gratia Dciid quod eft omni- 
J\. bus fandorum martyrum memoriam 
pie ampledcntibus^ martyrum confortium. 
Anno ab Incarnatione Domini mcxxi. tur- 
batis jam ante per aliquot annos eccleOa 
& regno fub imperatore Henrico , cujus 
pater 'Hcnricus Leodii obiit , multi epifco- 


A aliquot plures annos martyrii Thebarorum , 
inventum eft in eo corpus magnum, per 
fcapulas amplum , per pedus & brachia to- . 
rofum , indutum chlamide' militari coloris 
purpurei, quae ampla utrimque vcftis de- 
pendebat ufque fubter genua cjus,quafi tri- 
bus digitis, genus pallae non ignobilis. Super , 
eam aliam habebat veftem breviorem , igno- 
tam quidem nobis nomine , fed cognitam 
filo ferico & colore nobilioris purpurae , fub- 
tus ad carnem nihilominus vellis ferica albi 
maxime coloris , fed tamen fubrubea. Cor- 


porum & abbatum , & de omni ordine & B pus totum intadum adhuc videbatur a mento 


gradu clerici & monachi expulli a fuis fe- 
dibus , hac illacque ferebantur propter com- 
munionem imperatoris quam vitabant : quia 
excommunicaverat cum dominus papa Cal- 
lixtus II. fecutus in eum fententias prarde- 
ccfforum fuorum Celalii & Pafchalis. Hac 
tcmpeftate eademque de caufa , eoque ma- 
xime quia Frederici Lcodienfium epifeopi 
eledioni & confecrationi faveram., (a) cx- 
pulfus fum & ego de coenobio B. Trudonis 


quod tantum de capite fupererat , ufque ad 
pedes , indilfoluta adhuc fuperficie veftium , 
caligarum atque calceorum. Nam ut conji- 
cere verius potuimus, fic cafu pcrtranlicrac 
inter caput & mentum pcrfecutoris gladius. 
Pars tantum illa ubi Ventris mollities fuerat, 
tali fuppreflione pedus & olTa femoris vide- 
bantur magis turgere. Supra pedus illius li- 
gnum Dominica: crucis inventum eft de au- 
rifrigio fadum , licut conliderari potuit , fub? 


idibus Aprilis, quarta feria Dominicae Re- ~ micantibus adhuc ineo auri metalli fcintil- 
furredionis , cum in eo indignus praefediflem ^ Iulis. Aurifrigii longitudo pene unius pedis 
xn. arinds &11. menfes,& ut puto xiv. dies, extiterat, latitudo vix unius digiti. A genu 
fufceptufquc fum eodem anno ntiifericordi- ufque ad pedes tibiae ex 'diredo & integro 
ter a domino archicpifcopo Colonienfi Fiu- decenter compolitae , habentes adhuc caligas 
der. i co , ejufdemque ecclelix Audio , Sc fra- integras de palla, rotundis floribus ad modu m 
trum elcdlone politus fum abbas in coeno- oculorum cauda: pavonis circumquaque di- 
bio B. Pantaleonis extra muros civitatis , ftindas. In iplis fubtularibus jundi licut pri- 
vm. idus Septembris , cum jam vacalfet a tna die Sc a talo furfum eredi pedes adhuc 
iv. calendas Januarii. continebantur, & quantum ad fuperficiem 

a. Nec multis poft fubfequentibus diebus , vcftis nihil de toto corpore videri poterat, 
petente quodam Dei fervo & praedicatore quod adhuc corruptum live commotum 
magno Nob.ber.to {b) unum de corporibus _ umquam fuiffet. Sub veftibus tamen , licut 


martyrum Thebarorum , qui jacent inmona- D poftea exitus probavit, ipfa caro jamprorfus 


fterio S. Gcreonis, apertum eft unius eorum 
fephlcrum in eodem monafterio juxu me- 
dium pilarium ad meridianam plagam , prae- 
fentibus tota node ad vigilias Sc ad fodien- 
dum religiofis , clericis & monachis atque ab- 
batibus , cum omni obfequio & reverentia 
atque devotione , inter quos & ego pecca- 
tor, mandatus affui, Elevato igitur fuperiori 
lapide de farcophago , poft odingentos & 

(m) De ele&ione Ftiderici Leodienfis epifeopi Itifias agit 
Rodulfus ia Chronico $. Trudonis lib. xi. quem, fi luber, 
cenfiile. 


in cinere refoluta fuerat cum offibus , excep- 
tis paucis de majoribus , fed favilla: fuper 
extantis incommota integritas , carnis quo- 
que integritatem oculis admirantium figu- 
rabat. O quam gloriofum erat videre ma- 
gnanimi militis Chrifti vcnuftam formam > 
magnificcque veftitam, & quali viventis ad- 
huc viribus plenam, cujus caput, lifublimili 
incorruptionc corporis adeffet, dormire eum 

(b) Is qui inftituto Pr*monftratenfium in dioecefi Laudu. 
nenfi ordine , Magdcburgenfis poftea archicpifcopus crea- 
tus eft. 


Digitized by 


ioi7 SANCTI UN 

potius quam mortuum crederes. Ad caput 
ejus cefpis erat gramineus, locatus a capite 
ufque ad cingulum , utraque parte laterum 
inter Corpus ejus & farcophagum : qui cefpis , 
immo qui cefpitcs, namplures fuerant, fan- 
guinci toti adhuc erant, ficut perfufi in terra 
fuerant fluente fanguine martyris , quando 
percuffus in terram cecidit. Sed in aliorum 
trium martyrum farcophagis hac occafione 
apertis, eadem magnalia vidimus. Pili her- 
barum in ipfis adhuc ccfpitibus rigebant, 
ficci tamen , fipd concreto fanguine integri 
& rubei tenebantur. Teftes mihi funt mar- 
tyres , quia propria , fed indigna manu tenui , 
oculis propriis afpexi , & aliis vidqjc por- 
rexi , ipli quoque domino epifeopo allidenti 
multumque prae gaudio & devotione lacry- 
manti. O quantum ftudium , quantus amor 
Chrifti , quanta devotio fidelium tunc tem- 
poris Chriftianorum , qui in tanta perfccu- 
tione nec ipfos fangoineos cefpitcs tollere 
neglexerunt. Quid moror? Iftanodurnis ho- 
ris a dia funt fub magno quidem religiofo- 
rum virorum & fletu & cantu. 

3 . Mane fado , cum res tam gloriofa & de- 
fiderabilis audita fuiffet a civibus, &oftenfa 
pluribus illorum, nam apertum farcopha- 
gum palla tantum tegebat, tota ftatim ci- 
vitas infremuit , clamantes fe malle mori 
quam tanto thefauro, tanto patrono pri- 
vari. Erant etiam inter eos , qui corpus in- 
ventum ipfum effe fandum Gerconem di- 
ccbaht, propter habitus venuftatem & cor- 
poris formofitatem. Unde major & major 
fiebat tumultus in populo , contradicebatur- 
que ab omnibus domno Nokbekto. Vix tan- 
dem fedatus eft tumultus , prxpofico fandae 
Maria: de Gradibus Thkodirico pulpitum 
afeendente , & populum mitigante , & quod 
rei hujus confilium effet differendum pro- 
mittente ufque ad pratfentiam domni archic- 
pifeopi. Tunc nihilominus ad fatisfaciendum 
populo , decretum eft a majoribus ut fcpul- 
crum lapide fuperpofito clauderetur , confi- 
derata prius diligenter integritate corporis 
a fidelibus, ne quid furto de eo tolleretur. 
4. Haec ada funt 11 1 . idus Odobris anno fu- 
pradido Dominicx Incarnationis. Interea 
node 6c dic ufque vm. calendos Decembris 
cum magna devotione & multo lumine fc- 
pulcrum cuftodiebatur , die circumfedenti- 
bus cum pfalmodia eledis ad hoc ejufdem 
ecclefiae aliquibus clericis 5 node vigilantibus 
nihilominus cum pfalmodia qujbufdam aliis , 
interdumque juvantibus eos fratribus de fan- 
dis apoftolis. Igitur poft aliquos ita inter- 
lapfos dies, v 111. ut diximus calendas De- 
cembris , vocatus affuit domnus archiepifco- 
pus , abbates , praepofiti , & omnes congrega- 
tiones civitatis : populus vero innumerabi- 
lis, magna reverentia magnifque laudibus 
fecundo apertum eft fepulcrum , & integrum 
repraefentatum eft corpus fandum. Tamen 


IUS MILITIS. ' 1018 

A ex magni lapidis concuffionc caro qux fub 
veftibus in favillam verfa erat, per plurima 
loca fuperfederat, ficut etiam in talibus folet 
contingere , infufo poft tot tempora occultis 
corporibus novo acre. Ponuntur duo abba- 
tes induti veftibus albis & ftolis, unus ad 
caput, alius ad pedes : quorum unus ego 
peccator ad caput ejus fedi, quamvis, utfu- 
perius dixi , de capite nihil prxter mentum 
haberetur , ficut percufforis illud abferitave- 
rat gladius. Applicuerunt fe etiam alii duo 
prefbytcri clerici fando levando corpori* 
nihilominus & ipfi induti veftibus albis & 
® ftolis, qui facras manus pie apponentes, pri- 
mum veftcs collegerunt non integras , quia 
vetuftas non patiebatur , fed per grandes fic 
minores partes, ficut poterant diligentius. 
Circa fcapulas vero & fupra* totum pedus 
& ufque ad cingulum , multus iriveniebatqf 
fanguis fupcrglobatus , ficut abfeifo capite ex 
collo & venarum meatibus fparfim potuerit 
emanare. Coi ledae igitur funt omnes ejus 
veftes , fed iftx diligentius craflb fanguine , 
fed ficco graves , & per fe in fcriniolo uno 
decenter ad hoc parato politae reverenter , 
cum quibus & balteus ejus militaris de ni- 
C gro corio inventus & repofitus eft pene unius 
ulnx longitudinis adhuc integras habens par- 
tes, a finiftro latere juxta latus ejus 8c bal- 
teum inventus eft nodus ferreus ad modum 
ovi , rubigine prope confumtus , quem ca- 
pulum gladii ejus fuiffe credidimus , fed de 
gladio fruftum nullum invenimus. Diligen- 
tius tamen poftea quidam attendentes in ipfis 
partibus reliquiarum quas inde exoraverant » 
particulas ferri mihi proteftati funt fe inve- 
niffe. Subtulares magnis partibus integris 
eodem fcriniolo reconditi funt : Caligx pror- 
fus in cinerem refolutx. At ubi fufeeptis ve- 
ftibus ad carnem & offa colligenda ventum 
„ eft , vix de ipfis offibus , & hoc ’ de magnis 
aliquid (olidum apparuit , quod prorfus in 
cinerem aut in parvas particulas vetuftas 
redegit. Mira res & valde gloriofa ! Tcftor 
ipfos fandos martyres, tcftor &ip(am mul- 
titudinem religioforum qui diutius hoc vi- 
derunt, totus cinis carnis & odium quali 
calx noviter fufa candebat per totum farco- 
phagum. O quotiens ibi cantatum cum mul- 
tis lacrymis fuit. Et in fanguine agni. Tan- 
dem colledus, eft cinis & cefpis fimul fan- 
^ guineus, fidpfein pulvere, fed terrei atque 
fubrubri cc/ioris propter fanguinem refolu- 
tus , fefccptufquc in munda palla & pretiofa, 
iri alio ferinio majore reconditus eft. 

5 . Tunc elevatis utrifquc feriniis, multa 
• oblata funt ad fabricandum feretrum fando 
martyri. Domnus archiepifcopus obtulit fcu- 
tellam argenteam , deinde finguli quique , 
prout devotionem habebant. Ada eft etiam 
proceftio magna die illa circa clauftrum & 
circa monafterium , pulfantibus fignis & can- 
tantibus clericis & monachis , laicifquc thcu«. 

Xxx ii) 


Digitized by LjOOQle 


no** ACTA TRANSLATIONIS S. UNIUS MILITIS. «no 

Tronicc in ^concrepationibus fuis. Qua pro- A quia pulverem carnis & oflium colorem cal- 
■ceflione finita, & fendis reliquiis in loculis cis noviter fufz habere diximus : ut oum 
fuis fuper altare in * medio monafterii collo* alius color in ifto pulvere inventus fuerit, 
«catis, mifla de ejufdcm fandae legionis mar- nemo tamen dubitet quin de vera carne & 

, tyribus incoepta- eft , & jubente domno ar- offibus ejus fit : iramo fimul quoque de fan- 
«chiepifeopo , a me peccatore cantata. Ante ..guineis ccfpitibus atque de ejus fimul vcfti- 
canoncm vero, finito evangelio i domnus ar- bus. Has fcilicet 'reliquias cum mihi frater 
«chiepifcopus fermonem fecit ad populum de Ekebertus allatas reprzfentaflet , recognovi 
4sis qua: tunc prae oculis habebantur & ma- -eas ficut in fcpulcro videram , & ex earum 
nibus, & quae ad falutem animarum perti- praefentium occafione , ordinem inventionis, 
-nebant de SS. Thebaeis martyribus. Finita ficut hic legitur, aggreflus fum fideliter de- 
mifla , dimifliiseft populus cum magna lx- g feribere, fecundum quod vidi & manibus 
titia. propriis , licet indignus, tradavi. Itaque prius 

'O.ExthujuS fan&i martyris reliquiis cura & eas vobis per eumdem fratrem mifi trans- 

£ 4 ] iSevotio fratris noftri Echeberti (f) poftea ferendas in ecclefiam B. Mariae in Dunc , qua- 

partes aliquas noftro interventu impetravit tenus ex hoc noftro feripto & ex earum prx- 

-a praepofito cjufdcm monafterii Her. i manno, fenti -contemplatione , nulli modo vel in 

«cujus ftudio & devotione revelatum corpus pofterum dubium fit , quod ex corpore mar- 

'tranflatum fuit. Reliquiae autem hxfiint. Dc tyris de fanda legione Thebaeorum marty- 

•veftc fubtiliori quam ad carnem fuam in- tum fumtae fint. Hortamur ergo & rogamus 

dutam habuit. De balteo ejus militari, qui atque praecipimus, ut fratres noftri quii mo- 

-cirea lumbos ejus inventus eft nigri corii. ranturinZ)«/w diem feftum martyrii eorum 

•De ferro , ut videbatur , ejus gladii , confufo in die fandi Gereonis cum xn. ledionibus 

«cum fanguine 5c cineribus vcftium & cor- q amodo agant, &dicmadventusiftarum ad 

vporis illius , ubi quafi in media vagina fer- cos reliquiarum. Haec ego peccator Rodul- 

rum adhuc patenter fubluccre videtur. De fus , fratres mei & filii mei cariffimi , qui eftis 

fanguine ejas cum pulvere carnis & oflium in coenobio S.Trudonis inHafbania, fcripfi 

«& veftium ejus. Nam purus cinis carnis of- vobis dc coenobio B. Pantaleonis juxta Co- 

•' Cumque ejus oum adhuc per fe jaceret , fi- Ioniam: ceteras reliquias quz fubnotatx firnt 

millimus erat calcis novz aut ferinae can- fupradidus frater fuo ftudio collegit. -Earum 

-didae. Poftquam vero colledx funt partes aliam ego certitudinem non habeo, nifi quod 

‘vcftium quz integrz colligi potuerunt, & a Dei ancilla apud nos indufe, dc a fidelibus 

-olla quz penitus refoluta non fuerunt, ce- _ Chrifti eas accepit. De fendis virginibus, 

•tera omnia in uno pulvere colleda funt. Hoc ^ de fandis Mauris, de ; pileo S. Thomzapo- 

cft pulvis fanguinei cefpitis, pulvis oflium, ftoli & cingulo ejus, de cera ab igfie Do- 

« pulvis carnis, «pulvis vcftium : quz omnia minico liquefada, de fando Pancratio, de 

fimul confufa album quoque prius illum Sepulcro Domini. Data xvm. calendas 

•confuderunt. Odobris. 

7 . Hzc ideo tam diligenter exprimimus, 

■:(*) Infinuarc videtur Rodulfiis Echebornim,feu Ekebertum, fui creatos eft abbas S. Pantaleonis. qui quidem Egebertus 

hunc fiiifte monachum dum exinifratrem neftrum appellat,- At foHt m regularis faBut amnicus atque Menaftcrienjl. eft epi- 

tnihi vehemens (ufpicio eft, alium, non fuifte ab Egeberto ec- fcepus , ut teftatur idem R.odulfu$ ia lib. xt. ChroniciS. Tru- 
l <kix Colooienfts fcholaftico, cujus pisefercim opcraRodui- donis Spicilegii tom. 7. 




VITA S BERTRANDI 

CONVENARUM EPISCOPI 


AUCTORE VITALI APOSTOLICAe SEDIS NOTARIO. 

Ex mf. codice Floriaceftfi. 


4NC1PIT VITA S. 6ERTR ANDI EPISCOPI , 
qua ad inflantium domni Jacinti facrofan- 
Ua Romana tcclcfia diaconi cardinalis , ad 
i mandatum domni iVillelmi arcbiepifcopi An- 

x it ani nepotis ejufdem fanZlt,editaefi tempore 
Jcilicet Alexandri papa , a magftro Vitale 
apoft otica fedis notario , qui de provincia 
Auxit 040 oriundus fuit , qui vitam & mi- 
racula beati conferaris , ex relatione tamen 
archiepifcopi , & ab aliis qui eum viderunt 
in ecclefta fua & plene noverunt gejla ipfius, 
& a fratribus Scala- Dei Cijlercienjis ordinis 
fcripfit veraciter & -fideliter tali jlilo. 

my. 1 . 0 An&orum vita ceteris norma vivendi 
. jjcft, idcoquc digcftam plenam accepi- 
mus fpeciem fer iptu rarum , ut dum Abra* 
ham, Ifaach & Jacob, cctcrofquc juftos le- 
gendo cognofcimus , velut quemdam nobis 
innocentia: tramitem eorum virtute refera- 
s. Ber nandi tum enitentibus vcftigiis prdfequamur. Ara- 
ieaut. - brofiana haec ratio nos in hanc fententiam 
potiifimnm duxit , ut feribere debeamus vi- 
tam beati Bertr anui epifeopi &confeflbris 
Jesu-Christi. Sandtus ergoBertrandus clarus 
genere, fed nobilior fide , virtutibus refulfit ; 
cujus pater di&us Ato-Raymundus vir ge- 
^ nerofus : mater quoque de claro titulo du* 
1 xit originem , utpotp qua: filia fuit veri co- 
mitis Tolofa: , qui cognomine vocabatur 
Scindcns-ferrum ; cujus fama celebris , claris 
. operibus infignita > longe politas provincias 
illuftraviL Fuit autem oriundus de caftello 
Setio ,quod incole commutantes conftruxe- 
runt , exinde caftrum quod Infula nuncupa- 
tur. Placuit autem utrique parentum, ut juxta 
Apoftolum, ab infantia facras cognofcerec 
litteras, qua: eum poflent inftrucrc ad falu- 
tem per fidem qua: cft in Christo Jksu. Qui 
dum elfct in artate tenera , in operibus fuis 
tamquam matutina ftella refulgens , eviden- 
ter indicabat in fio re, quanfeopiofam fru- 
&uum fegetem & virtutum uberem germine 
produceret in setate fcqucnte. 
in armis ot %. Cum vero fi. Bcrtrandus atrigiflet ju- 
ft gcffciit. vcniie robur aetatis militaribus armis, eft de- 
coratus, & cum nonnullos temporalis mili- 
tia erigat in pcftem ja&antiae, inflet & im- 

I 


pellat in furorem foperbiac , ^1 ripina: trahat 
iniquitatem , denique in omni tempore in- 
volvat flagitium , qui in fuis gloriantur lap- 
fibus, putantes ea efle laudis, qua: funt cri- 
minis. Non tamen hunc potuit a Audio bo- 
nitatis evertere mala militiae gloria : fedula 
nimirum intentione, beati Martini fequeba- 
tur veftigia. Unde tamquam civis fupcrnafc 
patriae moribus inftldans honeftis > miferiam 
inopum & gemitum pauperum fuis bonis 
relevare ftudebat. Tanta enim liberalitate 
florebat , ut nobiles , ignobiles , divites , pau- 
peres , ipfum haberent cariffimum. Dabat 
enim hic operam ut non faceret proximo 
fuo malum , 'Sc opprobrium non acciperet 
adverfus proximos fuos. Pius , modeftus , pla- 
cabilis , ad iracundia: motum neminem pro- 
vocans, nullum contemnens : velox ad au- 
diendum, tardus ad loquendum, tardus ad 
iram , juxta Jacobum apoftolum jjnveniebat 
jn lingulis gratiam dile&ionis. Necefle enim 
erat , ut quem divina perfuderat gratia , ab 
omnibus quoque amaretur. 

y 3 • Non in divitiarum incerto & mundiali Mandi glotd 
potentia fpe m fuam vir bcatiflimus collocavit, <le( P icit - 
fed in virtutum przfidio quod ftabiie prorfus 
ac immobile permanet, totam mentem firmi- 
ter conftituit. Juxta Petri apoftoli fententiam 
humilians fefub potenti manu Dei, qusefur- 
fum funt quaerens,non quae fuper terram qux- 
rens^jropriae contcmtor gloria:, gloriabatur in 
Domino , fine quo gloria carnis pulvis erit. Il- 
lam ergo folam altitudinem gloriatr ardenti re- 
quirebat defiderio , quae in fuae pulchritudinis 
fpeculo & decoris veritate indeficienter con- 
fiftit , quam nullus commutationis turbo pro- 
fternir, nullus rerum cafus pervertit, nullaqui 
fpecies altercationis infringit* Hanc amabat, 
totus huic inhaerebat , haec illum fovebat , hu- 
jus amor a latere fuae mentis nullatenus re- 
cedebat. Non gloriabatur in pulchritudini 
corporis aut in robore virium, cum & ipfe 
formofus eflet atque robuftus : fciens quia 
forma: dignitas , aut morbo defloreftit , aut 
ixtinguitur vetuftate. Formae namque nitor 
rapidus eft & velox , in omni vernalium Ho- 
rum mutabilitate fugacior. Vires quoque 
corporis decrefcunt quotidie & minuuntur, 
lapfum patiuntur atque fuccumbunt. 






Digitized by LiOOQle 



««3 VITA-S. BERTRANDI 1014 

'*$<$! in folo 4. Noa ergo in his vir fceatilfimus fuam A eloquia quas mores corrumpunt. XJnde illud 
^ atue ^ at gloriam , non in fugitivis labili- fibi congruebat quod feriptum eft : Sepi aurei 
“bufque bonis quas feftinant ad precipitem tuas fptnis , & noli audire linguam nequam. Et : 

<utl'un\, ad Iqpfum propcFant , ad fugam ac- Ori tuo facito oftia , & feras auribus tuis. Quia 

•<ciorarvt , quae* tanta lqvitate feruntur, Santa fecundum Ifaiam: Jufisi* cultus flentium. 

-Velocitate tn oventur, ut quietem ndciant, '6. illud & multo optre declinabat, fupfcr- Qu am i, umi 
tranquillitatem ignorent, fcquaces fuos tur- biam dico, qux multos & potius fatculimi- lis&caftu*. 

,pitcr confundant, & multa doloris ftragc& lites, quos .gloria vexat inanis, conturbat, 

amaritudine repleant : quorum amatores va- ad infima dejicit. Sunt enim nonnulli, qui 
Icntia deferit, puqgit moleftia, vilitas abji- fcipfos cognofcunt & non amatft lucem in 
cit, recondit obfcuritas. Non igitur in his , tenebris, ambulant flefcichtes quid fint,ign‘o- 

fcd in Domino jadans curam & glorians , rantes unde veniant & quo vadant: unde 
fequebatur apoftolum, qui raptus v ufque-ad -religione contempta humilitatis, quaerunt fe 
tertium coelum , tamquam vehemens tuba B fupra fe : & longius evolantes, metam vir^- 


intonans, Spjfitii- fando terram relinquens, 
loquitur fecundam altitudinem coeli , do- 
•ccns evidenter in quo amicus Dei debeat 
gloriari. Jihii gloriatur, in Domino glorictuY. 
Ecce igitur habebat fecundum Deum pruden- 
tiam, qux regebat ejus'milieiam,& malitias 
coercebat iudaciam /Cum multa nempe cau- 
tela & prudenti folertid congruis virtutum 
•gradibus militabat, rede vivendi ftudio infii- 
-dans attente , qui non fe in operibus fuis fed 
Deum cupiebat praedicari. Peregrinabatur in 
-terris , fed ejus converfatio erat in coelo : 
•quod ad opus bonum fpes futurx renume- 
rationis adduxit, & ipfum foluni volebat fui 
'©peris teftem , a quo fe recepturum credebat 
tota fidei firmitate mercedem. 

5 . Iftc vir , cum non cflet de parentibus 
infimis , fed fub habitu militari poffet viri- 
bus & potentia fua nonnullos opprimere, 
aliena diripere, multa mexercere malitiam, 
►noluit exequi temporalem militi* potefta- 
tem ad bonorum perniciem. Hic eft qni po- 
tuit tranfgredi & nori eft trafgreflus , & fa- 
cere malum & non fecit , ideo ftabilita funt 
-bona ipfius in Domino : qui poft aurum non 
abiit nec fperavit in pecuniz thefauris : unde 
fecit mirabilia in vita fua. Sub armis ergo 
fecularibus eeelcftifervicbat militi* , & egre- 
giis moribus virtutum exempla pofteritati re- 
linquens, fupern* mfticix gloriofum aflum- 
fn certamen, Cererum , ut caufa brevitatis 
praeteream multa filentio divin* grati* mu- 
nia in quibus vir Dei fummo opere nitebat, 
illam utique dignam laude profequi cupio 
virtutum ejus prsrogativam , qu* in paucis 
admodum reperifur, maxime in fervore ju- 
ventutisqu* nofeitur pronior ad peccandum. 
t5ptmanm* Erat igitur utilis in verbo diferetusin filen- 
*“ tio, non referans mcorifultc oftia lingu*, 

iniquis detractionum morfibus neminem la- 
cerans, convidorum amaritudinem non aiper- 
«ans, fale nigra non refpergens, non affi- 
ciens contumeliis, illud adimplens oracu- 
lum : Beatus qui teftus ejt a lingua nequam > 
■qui in iracundiam illius non tranfivit,& qui non 
uttraxit jugum illius , ■& in vinculis ejus non efi 
ligatus. JUgum enim illius ferreum eft , fr vin- 
culum illius vinculum arcum r/?.Quoniam enim 
mors & vita in manibus lingu* ; turpia vitabat 


tutis nufquam attingunt , ne feipibs inve- 
niant. Excoecavit enim illos fuptrbia fua , & 
unde venantur fublimitatis materiam repe- 
riunt dojedionis culpabilem caufam , juxta 
prophetam dicentem : Dejecifti eos dum tdle- 
varentur. Lilio quoque caftitatis virum Dei 
jugiter floruiffc nulli eorum extitit dubium, 
qui vit* fu* munditiam & puritatem no- 
verunt plenius : cujos virtutis eminentia cum 
in omni state przclara fit atque laudabilis, , 
gratior tamen fru&us ejus apparet cum ger- 
minat , Sc firmat radicem viriditatis , qu* la- ' 
queis & lapfibus Veneris folet facilius cedere. 

7. Cum vir bcatiffimus exhiberet curam Fit epifeop» 
pervigilem in adminiftrationc dignitatis fibi ConYCua - 
commiff* , fama fu* bonitatis longius dif- rum * 
currente, quia civitas fupra montem pofita 
non poteft abfcondi * Convenarum cathe- • 
drahs ecclefia fuo viduata paftore follicite 
quaerebat paftorem qui eam pofTet regere 
prudenter, & ipfius neceffitatibus invigilaret 
propensus. Fadum eft igitur divin* difpcn- 
fationis dementia , ut ilii quibus erat eli- 
gendi concefla poteftas, invocata de more 
Spiritus-fandi gratia , fupra nominatum vi- 
rum Tolofan* fedis archidiaconum eligerent 
in epifeopum: cujus virtutem potius a&a 
quam dida narrabant. Venerunt ad clau- 
ftrum beati (a) Stcphani ejufdcm loci,epif- » 

copo & conventui eledionem indicantes. * 

Seniores fimul & juniores gaudent de pro- 
motione jufti viri , dolentes penitus quod 
eorum ccdefia filium fuum mitteret longius. 

Quid plura? ducunt eledum ad civitatem 
Convenarum , virum in fingulis optimis op- 
time notum , qpi netninem pretio tentaverat 
ut altioris dignitatis culmen attingeret. Du- 
xerunt virum , inquam , lilio caftitatis prz- 
clarum , humilitatis placidum fpeculo , mi- 
fcricordi* plenum operibus, more folemni 
in cathedrali ecclefia intronizantes. Con- 
cio clericorum laudibus plena refultat , in v 
multo gaudio populorum multitudo laetan- 
tur. Prxcedcnte tempore confecratus eft a 
dominoBertrando^) beat* recordationis ve- J 
ncrabili archiepifcopo in ecclefia Auxitana 

(u). Id eft ecclefue cathedrali* qu* S. Stephano (aera eft. 

(i) Videtur legendum Guiiielmo, qui tunc fedem Auxi- 
unam occupabat. 

qu* 


Digitized by 


Google 


1025 CONVENARUM EPISCOPI. 1026 

quae juxta majorum ftatuta decem civitatum A tutcs & figna fideliter narrant ad Chriftum 
dicitur cfie metropolis. migraffc , & ante thronum Altiilimi intee 

8 . Poft cujus confecrarionis folemnitatei», fandos & fublimes confdlores Jesu Christi 

cum vir fandus ad fuae civitatis ecclefiam gloria fruen£ immarceflibili regnat felicitate, 
rediifict , divinum ibidem celebraturus myf- ubi cum fandis regnat in aeternum. Magna 
tcrium, faduseftdc more viventium ingens nimirum & valde mirabilis cleroenria Chrifti, 
concurfus , gaudium in clero, Ec lxtitiama- qui poft tranfitum fandi viri contulit eidem 
gna in populo. Hanc nimirum ecclefiam gratiam faciendi virtutes & figna. Nam ma- 
clcmentilfimus rex Francorum.poftquam eri- nifefte datur intelligi & occultata fide con- 
puic civitatem prxnominatam a tyrannica ftat efle perfpicuum , quod beatus Bertrandus 
rabie gentilium , poft adeptam vidoriam fibi Convenarum epifeopus fidelis Chrifti fervus 
datam divinitus, ejeda prophana; gentis & prudens, cujus vita innumeris refulfitrai- 
{purcitia, infignibus decoravit ac regalibus «aculis, poftquam migraverat a fxculo , nu- 
cum monte & fuburbio , fic ad majorem ho- jora nofeitur beneficia prxftitiffe. More enim 
noris fublimitatem. illud majcftate regali ad- B (olito fic multo frequentius poftmodum mi- 


Epifcoposco-jecit, ut qui prxdidam regeret ecclefiam au- 
Mru.m° aVC " <^°dtate pontificali,de regio jure comes Con- 
yenarum exifteret , fic tam ignobilibus quam 
etiam nobilibus jure dominandi eundis prx- 
cfict. Tantx nobilitatis ecclefiam , ctfi minus 
locupletem , regendam commifit fando Bcr- 
trando divina clementia. Dedit igitur vehe- 
mentius operam , ut ecclcfia reciperet deco- 
rem domus Dei fic locum habitationis glo- 
rix ejus. Circa ecclefiam clauftrum conftru- 
xit , quantum permifit loci illius anguftia, im- 
pediente prxeipitio rupium : ibidemque reli- 


rabili virtute corufcant lignorum , ftatim 
namque omni mora poftpofita , Domino 
difponente, virtutes renovantur fandi pon- _ 
tificis , declarantur & figna copiofius. 

10 . Inter cetera vero virtutum infignia, Laodatutde 
quibus eum jdivina perfuderat gratia , qux caft . itace > hu - 
fandum efficiunt , nofeitur habuifle inrcgrx ubcraUwe. 
caftitatis puritatem , verx humilitatis devo- 
tionem , hofpitalitatem ad omnes , maxime 
tamen ad domefticos fidei. Erat itaque caftus 
non folum corpore, fed & mente, ut nullo 
doli ambitu , fincerum adulteraret effedum. 


Canonicos gionis amator , canonicos inftituit , qui fub non gcftus fradior , non inccfius frilutior , 

ecdri^faa Tegula S. Auguftini ecclefiafticis mancipa- ^ non vox petulantior , ut ipfa corporis fpe- 
inftituies. j-entur obfequiis. In monte quippe domus cies fimulacrum fuerit mentis, adeo quod 

Bertrawius. ^j 0n crat> & ccce temporibus hujus fandi, domus bona ipfo veftibulo debet agnofei. 

meritis exigentibus fuis, homines acceffcrunt, Humilitatis virtutem ufque adeo fideliter 

& in monte civitatem habitationis rexdifi- confervabat,utin nullo ufquequaque dedi- 
caverunt : & juxta prophetam , femina verunt ruret ad ejus contrarium. Non vero quorum* 

agros, fit plantaverunt vineas , & fecerunt dam vanam hypocrifim inaniter curabat, fi- 

frudum nativitatis , & locus qui multis tem- cut plcriquc faciunt, qui fub fallacix fpecie 

potibus defertus fuerat , habitatores recepit. humilitatem ad fucum prxferunt, ad veri- 

Sana« mari-. 9 . Sandus itaque Bertrandus fignipotens tatem abjurant. Sunt enim qui nequiter fe 

*“*" fulgore virtutum , plebem fibi qpmmiftam humiliant, & interiora eorum plena funt 

iingua , mente , vita prudenter regebat , fic doli. Non fic ifte, non fic , fed fine fuco , fine 

virtute miraculorum hominum infirmitates fraude verx humilitatis cuftos indubitanter 


curabat : dumque parochiales ccclefus vifi- p extitit. Libcralitatis virtus tanta in eo cog- 


itaret, dies vocationis advenit. Morbum in- 
currens febrilem , viribus corporis coepit re- 
pente deftitui , fic inteiligens diffolutionem 
.corporis fui , fecit fe deferri ad cathcdralcm 
.ecclefiam. O virum in omnibus laudabilem 1 
qui tota devotione erigebatur ad coelum , 
fic cum gravius urgeret infirmitas, faciebat 
fc portari a fratribus in oratorium ante al- 
tare beatx Virginis Marix, in cujus honore 
fundata eft cathedralis ecclefia, ubi in con- 
templatione fufpenfus , vacabat orationi pro- 
penfius, & Domino Jesu Christo & miferi- 
cordiffimx Matri ejus fc recommendans , 
attentius ad vitx ptxfentis exitum cum ple- 
na exultatione , tamquam certus de prxmio 
devotionis , properabat. Denique vir fandus 
poft confolationem difcipulorum & dodri- 
nam , fic epifcopalem benedidionem eifdcm 
exhibitam , laudabili fine diem claufit extre- 
mum, decimo feptimo calendas Novembris : 
quem utique lingua, mens & vita , opera , vir- 
Vet. Script. & Mon. mpl, Coticff. Tom. VI, 


nofeitur fuiffc , ut hofpitibus fic peregrinis > 
pupillis ficorphanis, viduis, leprofis Ecqui- 
bus eft pudor aliena fubfidia appetere , nulla 
ratione beneficentia: gratiam abnegaret. Pro- 
pter cafti tatem decoratus , propter humilita- 
tem exaltatus, ob beneficentiam valde gra- 
tus , Deo fic hominibus placere meruit. Ec- 
clcfia ergo Convenarum tanti patris follici- 
tudine in fanda converfatione perfeda opi- 
nione claruit , rebus ncceflariis crevit. Novit 
veftra diledio, fratres cariffimi, qux prxmi- 
fimus, fit magna didifeimus parte , relatione 
domni Wilelmi venerabilis archicpifcopi 
Auxitanx fedis, nepotis ejus, quem in pri- 
ma xtate apud fe nutrivit, fic eumdem fecit 
applicari ftudio litterarum , & canonioavit 
eum in ecclefia fandi Stcphani , ( a ) unde 
ipfe fuerat canonicus, fic exinde aa dignita- 
tem epifcopalem aftiimtus , per lineam ger- 
manitatis (ando Bcrtrando nofeitur fuifte 

(a) Cathcdrali Tololana. 

Yyy 


Digitized by UjOOQie 



1027 VITAS. B E 

conjundus. Mater vero prxdidi metropoli- A 
tani erat germana beat* & recolendae me- 
[4] mori* beati Ber.tb.andi (a) archjppifcopi Au- 
iitani, a quo ifte nomen accepit 5 nondum 
tamen irt pr*fentcm lucem effufus , fcd clau- 
fus in utero matris. Quod eodem vcfacitcr 
docente, dum in Auxitana fede fux narra- 
tionis audoritate multa virtutum exempla 
colligerem & pr*fenti feripti propofitum eo 
mandante addifccrem. Sic accepi ex ordine. 

1 1 . Mater ejus genuerat filios , fcd morte 
interveniente facile cofdcm perdebat. Qua- ,g 
dam ergo die , cum loqueretur cum fratri 
fuo archiepifcopo de morte liberorum , que- 
fta diutius *ab eo tale rcfponfum accepit ; 
Soror mea , frudum quem utero deportas 
confccra Domino : ii fuerit puella , facrifica- 
bis eam fub voto & religione fandimonia- 
lium : fi vero mafculus fuerit , nomen meum 
imponas , & facies eum litteras doceri, & of- 
feres eum Domino : quod tfic remni eventus , 
Deo difponente , clarius indicavit. Fatemur 
utique quoniam non fpequaeftus ad gloriam 
commoti ad feribendum venimus, fcd hu- 
jufmodi viri gratia , qui patrueli gloria S. Ber- 
frando conjundus fuiffe dignofeitur. Et ficut C 
hujufmodi fandi virtutem , ita quoque & il- 
lius religionem, cujus causa prxfenti inflamus 
1 .propofito, multis ut veris audemus efferre 
praeconiis , fcd non prxfumimus, cum fit 
feriptum : Lauda homines poft mortem , magni- 
Auftor s, fica pofi confummationem. Surgic autem cot> 
Berttandi eruus ordo dodrinz , ut aliquam S. B e r- 
cipitnarran- trandi miraculorum partem feorfum ac 
«Ja. 'feparatim 'officio ffili demandaremus, quo- 
niam in narrandis fingulis non eflet data fa- 
cultas, & liber excrefcercc in opus immen- 
lbm. Decens enim ut & fandi viri virtutes & 
figna non jaceant fepulta filemio ; fcd per 
feriptur* memoriam jugiter viVant in fxculo. ^ 
Partim igitur accepimus in ecclefia fua ab iis 
qui eum viderant & ejufdem gefta noverant, 
plenius miracula fcripfimus. Partim & illa 
Tcribenda duximus, qux referebant fratres 
Scalx-Dci de ordine Ciftcrcicnfi , dum apud 
'eo$ federet , & de fchola virtutum eorum 
affumeret exempla verborum. 

Mnlicr a dae- 12. Tempore igitur quo vir Dei fublima- 
»«_ a .-*ttis cathedra pontificali Convenarum rege- 
busiibcrs^ CI 'bat ecclefiam , erat quxdam femina titulo 
tur * ‘ndbllltatrs infignis, fub cujus dominatione 
Triulta erintcbnftituta caftella in eadem dioc- 
'Cefi.Obfeffa ftabata dsmoric ; vexabat eam 
ffiirhoniumr loquebatur tacenda atque di- “ 
icenda , crinibus effufis per terram volve- 
batur fupina , membrorum motus inzqualis, 
enormis , & inordinatus > oculorum revolu- 
tio borrenda quartlplurimurti , ridus oris ter- 
ribilis ; facies oiim formofa , tota deformis. 
Dolcbant parentes dolore nimio pro eo 

- (‘it) In ferie archieptfeopotum Auxitanbtum nullus repe- 
titur Betrrandus, nifi Willclmm I. cui hic narrata conre- 
niunt , binominis fuerit. 


RTRANDI icis 

quod effet opprobrium & confufio omnium, 
duxerunt eam ad baiilicam fandi Jufli viri. 
Quantum poterat jejuniis & orationibus in* 
fiftebat. Quadam igitur Dominica die in- 
greffus cft vir Dei prxdidam ecclefiam , ce- 
lebraturus ibidem miffarum folcmnia , pa- 
rentes & amici prxnominatx mulieris , ro- 
gant illum ut accedat ad illam f & liberet 
obfeffam. Denique vir Dei confifus ac mife- 
ricordiaChrifti, altius orationi incumbit, & 
officio pietatis corfjundus , lacrymas & pre- 
ces attendens rogantium , in nomine Christi 
Jesu adverfus dxmoncm fortis athleta , fur- 
git Ut prxlium. Dxtnon coepit acrius fremere, 
obfeffam crudelius vexare : fed ecce fandus 
epifeopus aquam benedidam fuper eam afi- 
pergit cum oratione devota , & invocata gra- 
tia Sandi Spiritus, imperat dxmoni confiden- 
ter ut exeat. Et confeftim liberata cft mu- 
lier a dxmonio per virtutem Spiritus-fandi 
& orationem apoftolici viri » ftatimque ad 
majorem certitudinis augmentum & reve- 
lationem Christi Jesu, in repentina libera- 
tione multum evomuit fanguinis qux fuerat 
a dxmonio vexata , & omnes qui viderunt 
dederunt laudfem Deo , qui tam fandum ele- 
git paftorem in Convenarum ecclefia, qui 
ecclefiam fapienter regeret , St dxmoma ab 
obfeffis ejiceret. In hujus nimirum conftde- 
ratione miraculi, omnes qui aderant erant re- 
pleti ftuporc nimio, & lxtabantur in gaudio 
magno, fed illi potiflimum mirabantur gau- 
dentes & exuitantes , ad quorum opprobrium 
infirmitas dominz videbatur fpedare. Ibant 
igitur omnes gaudentes St divulgabant ubi- 
que tanti virtutem miraeuli. Mulier etiam 
infinito repletur gaudio , & ait Deo gratias & 
fando epifeopo per cujus orationem libera- 
verat cadi Dominus a vinculo dxmonis , 
qux priftma libertate percepta , coepit e vcfti- 
gio in formam fanitatis reduci. Vividus co- 
lor redditur vultui, lingux modeftia, ocu- 
lis venuftas , ftabilitas cervici , & omnis 
denique motus membrorum cum fumma 
compofitione fervabat incolumitatis vcfti- 
gia. Mulier hxc generofa multis temporibus 
de tanto miraculo pertribuit tcftimonium , 
cum iis qui viderant & crediderant non fer- 
ium dum dominus fandus epifeopus terris 
viveret , fed & poftquam feliciter ad fan- 
dorum confortium in coelum migraffe cog- 
nofeitur. 

1 3. In quadam villa erat mulier formofa 
facie, qux fallaci laqueo Veneris unum dia- 
conem tanto libidinis ardore fuccenderat,ut 
przter eam nihil optaret habere, przter eam 
nihil videretur amare. Amor illicitus, amor 
perditionis, & noxius amor, religionis voto 
ainor contrarius, & a clericorum conditio- 
ne, fchola virtutum perfuadente, fejundus, 
mentem prxdidi clerici inebriaverat , & cor- 
pus ejus commaculaverat, & erat ligatus in 
vinculis ejus , & fic illius colla jugo fubmi- 


Digitized by 


Google 



IOIJ CONVENARUM EPISCOPL 1030 

ferat ut a mifera captivitate nulla ratione pof- A lier ad virum Dei, Sc ante prxfentiam ejus 


fetevad ere. Requirebat con filium quomodo 
pollet ab amoris noxia pcfte recedere , Sc 
neminem inveniebat qui poffet cum ab ejus 
retiaculo liberare. Gravis nimirum ifta de- 
mentia. Non amicorum dehortatio, non poe- 
na verborum , non denique virtus medica- 
menti plerumque fufficiumhanc peftem au- 
ferre, hunc dolorem praecidere, hunc furo- 
rem extinguere. Sic ille captus erat , Sc vin- 
cula ejus nemo folvebat , fine fpe libertati* 
tenebatur adftridus,& a caftitatis lilio rcceffc- 
rat impudicus. Sed ecce fadum cft divina 


conftituta fuper hoc propofuir querimoniam 
dicens : Ad gemitum cordis mei inclina , « 
pie pater, aurem ruam, quia inops & pau- « 
per fum ego. Infelix ego mulier omni ex- « 
pofita miferi* , fornicatorio concubinatus « 
amplexu hunc quem vides puerum prarfen- « 
tem vulgo narum concepi & peperi , Sc non « 
poflum ipfum nutrire. Anguftia rei familia- « 
ris , acerbitas vehementius concqrbat vifcera 3 
mea, Sc acrius excruciat animam meam, « 
quia pater ejus patrent fe negat, Sc exutus 
pietate paterna filium non recognofcic , « 


gratia , ut fandus epifeopus ingrederetur g quem genuit, Sc omne beneficium negat fi 


hanc villam ubi haec fiebant , & tamquam 
follicitus pallor cupiens ovem fuam redu- 
cere ad ovile Domini , corrigebat diaconum , 
«dicens: Quid eftquod audio de tc?DcbuilU 
» vas tuum poffidere in, fandificacione Sc pu- 
» ritate vitae , ut dignus e fles ad minifterium 
» Dei. Congruum tibi erae, nam voto tenebaris 
» adftri&us.cum ad fandos ordines acccffifti,ca- 
flitatem fcrvarc , fugare fornicationem qux 
„ animum ligat, corpus commaculat. Mini- 
» Urum altaris vitae munditiam decet habere , 
»nec ufquequaqbc corpus fuum libidinis in- 
„ quinamento fodare, nec cor fuum inclinare 
» ad V eneris iftud.Poftcorrcdionem fandi epi- 
» fcopi , rcfpondir diaconus dicens : Pater gra- 
» tias tibi ago , quod rependitur monitis con- 
»grua viciffitudo , paterno verbere caftigag 
» quos diligis. Ego utique graviter deliquilie 
«cognofco, Sc contra officii mei legem egiffe 
» confiteor. Ceterum invitus trahor & rapior 
«nolens ad perditionis amorem, & libcr- 
» tatis gratiam nufquam reperio. Ago quod 
» nolo ', & quae odio facio. 

Mulier im. i+. Tunc vir Dei intelligen» altius vul- 
pud icadi vi- nC[atum co,. qus , convertit fc ad mulierem 
dicens: »Ut quid blandimentis tuis meum 


iiicus puni 
c ux. 


liofiio. Video ergo mifera filium meum mori * 
pro eo quod non habeo unde fuftentem vi- • 
tam ejus; unde vita mea in timore & in ge- « 
mitibus, quoniam in fame perit filius meus. « 
Excufat matrem immoderata paupertas, & « 
ejufdem innocentiam evidentius judicat in- * 
gens penuria. Accufat patrem veritatis con- « 
(cientia tcftis , qu* docet eum filium habere , « 
quem negat occatione retrahendi beneficium. « 
Praeterea arguendus cft criminis, qui tametfi « 
habeat filium , negat nutrimentum : praefer- * 
tin* cum non defunt fibi facultates. Dic ergo, * 
Domine , ut me adjuvet qui reliquit me lo- « 
lam miniftrarc. Tunc fandu? epifeopus, con- « 
fiderato gemitu mulieris, juffit hominem anre 
praefentiam fuam confticui , monuit Sc inqui- 
fivit, Sc increpavit eum pro co quod nega- 
verat debitam nutrituram filio fuo, qui mo- 
re folito negationis protulit verbum, Sc fe 
puerum iflum non genuifle teftatuc-diccns : 
Audifti , optime pater , aftutae mulieris que- e 
relam , quam manifefta falfitate refpergcre « 
non erubuit, tamquam caiumniatrix nequam , « 
in me innocentem fallum intendere crimen « 
prxfumfit. Ego breviter rcfpondco, & mc« 
ab hac muliere filium habere nulla ratione «* 


filium perfequeris ? Quare oble&ationum D cognofco. Ex rationibus intendentis Sc im- 


» tuarum amaritudine amariffima meum rm- 
« niftrutn cruciaris r N umquid , mifera mulier, 
«non times fummi judicisiramincurrere, qui 
» tam nefanda fcclcra non confucvit impunita 
« relinquere i Ah ignorat lafcivia tua fine poe- 
»na tanti dciidi atrocitatem . . . .. . ? Dc- 
» fine amplius mulier impudica , define am- 
« piius , ab incoepta defifte nequitia , & tui fu- 
« roris amorem averte. Tunc mulier fcelerofa 
contemnens monita fandi epifeopi, iniqui- 
tatis verba profudit ; Sc dum loqueretur , no- 
va quxdam venit fuper eam virga terribilis, 
& mox in confpedu circumflantium vexata 
gnavitcr a daemonio expiravit : illico fimul 
vitam amdtcns & animam, quo fado timore 
magno & vehementi admiratione repleti 
fime qui aderant. 

per judicium i-5- Q^cdam mulier non habens unde fi- 
aqu* frigida Isara fuum nutriret , requirebat a patre prx- 
puerf 'nffol- fidium : qui ut adimeret omnem occafio- 
nem petendi beneficium , dicebat fe num- 
quam filium habuiffc ab illa. Venit ergo mh- 
Vtt. Scrift. & Men. ampl. CoUtft. Tem. VI. 


pueri 
oicauonc 
nati. 


pellentis ctfi non difcurrcbat eadem verbo- 
rum feries, eadem tamen nihilominus col- 
ligebatur fcntcntia. Tunc fandus epifeopus 
ad experientiam fidei accedens , confifus uti- 
que de mifcricordia-Chrifti , ante fe juftit af- 
ferri vas plenum aqu& frigidi. Appofitus cft 
lapis intrinfecus , benedixit aquam & dixit 
homini in nomine Christi Jesu , extrahe 
lapidem de aqua frigida , (a) Sc fi confidis de 
innocentia, appareant innocenti* fignafli vero 
non, contrarium. Tunc homo cum temeritate 
Sc fumma audacia manum mifit in aquam, 
Sc lapidem extraxit , Sc flarim virtute divina 
manus tanta combuftione cxarfit,quod co- 
da videretur in ferventiffima aqua, Sc rece- 
pit in filium quem prius negaverat , Sc nutri- 
vit illum. Senfit tcftis dolofus in aqua frigi- 
da ignis incendium , qui contcmferat epifeo- 
paie mandatum, Sc apprehendit omnes timor 

(*)JFrequensfuitoliin judicium aquae fri gidae ad detegenda 
occulta crimina i qua de re ride quae retulimus iu lib. j. de 
fturiquisecdefi* ritib. caj». 7. 

Yyyij 


W 


Digitized by LjOOQ le 



X. 


<io 3 i VITA S. ® E 

£c admiratio * & magnificabantDeum,qui mi- A 
rabilis e it in landis fu is. 

■Venatores ad l6 * ^ Villa- nova fuum ingreffus hofpi- 
-ejtis preces tium , vocavit fervos patris familias , dicens 
prarHam ea- . Habetis aliquid de venatione veftr-a ? Qui 

•5P lunt * J ■ • T J J . . 

dixerunt ei : Jamdudum , pater , pe venatione 
-nihil accepimus , & -licet habeamus inftru- 
menta venandi nonnulla, erepta tamen no- 
bis eft -diu venationis -gratia.* Mox vir Dei 
prasfentari fibi laqueos juflit , & benedixit eos» 

& jufficpueris ut ad venandum exirent. Con- 
feftimexeeutioni mandatur praeceptum fSc poft 
modicum temporis fpatium magnum ca- 
preolum afferunt venatores , & cognoverunt ® 

- -epifeopi benedidionefn non cecidiffe in irri- 
tum: ,& benedicebant Dominum , qui vo- 
luntatem epifeopi tam repente compleverat. 
Multis quoque temporibus, quamdiu pFae- 
didi laquei fuperfuerum, in eadem domo-gra^ 
tia venationis remanfit. 

. TJomoiw- 17. -Dic quadam. praedabat ducatum cut- 

t]uusdiyim-,da m homini, Ac ec-ce in via miles quidam 
ws panmir. jjimn. exofum occurrit in via , & ma- 

nu profana rapuit eum equitantem poft epif- 
-copurn , ut eflet fecurior. Rogavit vir Dei 
tyrannum , ut quem manu facrilega violen- 
; ter fibi abftulerat , redderet fibi hominem : c 
fed milcspreces ejus contompfk. Quod vi- 
dens epifeopus ingemuit, & canonicae ultio- 
nis nondiftulit exercere gladium, & mox 
miles plagam fenfic in oculis caelitus miffam, 

& fieut Cain impreffum eft lignum in pal- 
' pebris oculorum habentium motum conti- 
nuum ;unde invitus reddidit hominem. 

Mulier fleri- ,j g Qi l i c | am ..h a bebat uxorem fuam, cui ne- 
bus fecunda gata erat gratia generandi prolem. Ingreuus 
wdditur. , c ft v j r Dei villam fibi ifti permanebant : vene- 
runt ante praefentiam fandi pontificis , expo- 
nunt cum gemitu cordis-ei fu*am fterilitatemj 
-* quam non intulerat fenedus, fed vitium na- 
turae. Ab utroque diligenter inquifivit fandus d 
epifeopus utrum pofteontradum matrimo- 
nium , coitum legitimum contagione adulte- 
rii experientia recipienda; prolis maculaffet. 
Uterque fub fidei atteftationc ftipulatur fe 
non tranftuliffe ad alienum thorum. Tunc 
fandus*cpifeopus juflit fibi offerri panem & 

& vinum , benedixit & dedit eis , monuitque 
ucfobrie & jufte viverent, & fideliter expe- 
darent in Chrifto fe prolem habituros. Fa- 
dum eft ergo ut vir ille fuam uxorem co- 
gnofceret,quaecortcoepit,&defideratam fobo- £ 
lem peperit viro fuo. Cui per orationem fan- 
di Bertrandi ingrata fterilitas ei advenit jo> 
eunda foecunditas. 

nircatottron- 1.9. In quadam villa in hofpitio fuo juxta 
.iltto d » fi * fluvium quem Ncftam incola; nominant, pra:- 
fanfto pifeiu cepit cuidam pifcatori, ut juxta numerum- 
numerum ca- q Uem audierat , fine mora.... pifcespifcatoc 
de aquis extraxit, Sc licet labori diutius in- 
cubuiffet ut plures & alios caperet, non nifi 
ficut fandus epifeopus dixerar, in captura 
pifciutn voluit acquiefcere fluvius pifcatori. 


pu. 


UTR-ANDI .1034 

Hoc etiam vir Dei miraculum fecit femel, 

•iterum & tertio in eadem domo , & juxta 
propofitum numerum nec minus nec amplius, 
iequebaturoaptura pifeium. Sed vice ultima 
praecepit pifcatori vir liberalitatis magnificus, 
ut multitudinem caperet pifeium copiofam. 

Ad fluvium vdociter currit pifcator , jam 
fidem fecuram accipiens & certitudinem^ 
ut pote -qui ex mandato epifeopi in captu- 
ra pifeium , fiepitis ipfe miraculorum infpc- 
xerat- gratiam 5 de latebris gurgitum cur- 
runt celeriter pifccs ad hamum , & feftinami 
multitudine pifeium onuftus pifcator redit 
ad domum ubi erat vir Dei , plenus clcemo- 
fynis & bonis operibus i Sc qui hoc Viderunt 
admirati funt valde. 

20. In villa quadam invitavit quidam ho- Sua benetfi- 
mo fandum epifeopum ut manducaret cum 

illo , & paratis dapibus fecit illum difeum- damrokfo. 
bere fub arbore quam nucem nuncupant. 

Poft quam exempta eft fames , epulae menfae- 
que remota; , qui paraverat convivium dixit; 

Rogo te, pater, ut per benedictionem ve- 
ftram arborem iftam benedicas fub qua di£ 
cubuifti. Mox arborem benedixit epifeopus, 
eamque virtutis gratiam in fe recepit poft- 
modum, ut nulla fterilitatis fpccies fibi au- 
ferat annuam fui ubertatem jocundam. Acci- - 
dit plerumque ut arbores fui germinis cir- 
cumquaque politae , & intemperie aeris quos 
patiunt frudus amittant» fed haec fola nu- 
ces confcrvabat , & nullam repentina immu- 
tatione perdens plenitudinem gloria; fuae. 

Laetatur prae ceteris mater foecunda tempore 
debito , -fterilitatis ignara. 

21. Sicut eft confuctudo , mulieres purga- Herbas 
bant agros , refecantes falcibus noxias herbas, 

ut feges liberius excrefceret, & creditorum u 0 a * 
feminum copiofius mefTeixi colligeret. Dum 
huic labori mulieres inflarent , pertranfeun- 
tem vident epifeopum de more benedicen- 
tem eis , & dicunt ci : Audi , Domine , voces 
ancillarum tuarum 5 herba pefllma qua; dici- 
tur lolium , hadenus in locis confucvit crcf- 
cere, & multitudine fua fuffocat fegetes , non 
permittit agros frudificare , nec femina cre- 
dita rcdjlcrc. Unde fanditas tua benedicat 
agros iftos , ut maledidione puniat hanc 
noxiam herbam , ut ab agris recedat fteri- 
litas, & tuis meritis de cecero fegetum non 
ingrata fcquatur ubertas. Supra nominatam 
herbam confeftim maledixit epifeopus , dc 
ulterius nullo tempore in illorum agrorum 
cultura illius herbae noxia peftis apparuit. 

Magna nimirum & mirabilis fides epifeopi, 
cujus virtutem ,f<;ntiunt aquae, arbgrcs , agri. 

Aquae fiquidem virtutem ejus noverunt cum, 
licet frigida; eAent, per orationem tamen epif- 
eopi in manu trahentis lapidem temere ma- 
nifeftac aduftionis reliquerunt veftigia. Alibi 
& fluvia intellexerunt virtutem ejus, cum tot. 
fibi pifces miferunt quot ipfe petierat. Saltus 
Sc nemora virtutem ejus fenferunt , cum» 


no- 


Digitized by 


Google 



»033 CONVENARUM EPISCOPI. 1034 

vix extentis laqueis ad ipfum venationem A & rcplcviflfe ad fummum. VirDciBcncdidus 


fine mora mifcrunt.Ejus virtutem arbor agno- 
vit , cum poft benedidionem epifeopi con- 
gruo tempore extitit fterilitatis ignara. Pul- 
chritudo quoque agrorum virtutem epifeo- 
pi prardicat, in cujus gratia ab cifdem rc- 
. ccffit herbarum malitia , & provenit ubertas 
jocunda. 

Vinumacel- 2 2.Sicutconfuctudoejuseratinquovir- 
iilTnituscf 11 tus largitatis flprebat , multi fummopcreco- 
fanditur. mirabantur eum , & die quadam cum effiet 
inulta inopia vini, dixjt cellerario fuo: Ad 
vifitandas noftras volo exire parochias , & 


operibus. mifericordi* totus exuberabat, & 
ideo per merita fidei fu* oleum inundabat 
de dolio. Sandus quoque Bertrandus largi- 
tatis difcipulus, & omnium operum milc- 
ricordiac Srdentiflimus amator, illud per me- 
rita fidei & orationis obtinuit a Domino * 
ut vinum redundaret in dolio , cupis matet 
vitis terrena non fuerat quam nefeiebat, & 
vineam quam torcular nullum expreflerat. 
Sed per fideiri fandi epifeopi , dolio vinum 
intrudit codeftis gratiar virtus , miraculis om- 
ni um bonorum operum fadis indeficiens. 


£ potes eiculentum & poculentum nobis B qui dc feipfo in evangelio dicit : Ego fum vitis 


miniftra. Cui refpondit cellerarius : Do- 
mine, vinum non habemus. Et ait epilcopus, 
fi habes vinum , contra confcientiam tuam 
loqueris, judicet Dominus & oftendat. De 
mbnte igitur dcfcendic epifeopus , & difeu- 
buit inferius in domibus condituris juxta 
ecclcfiam fandi Jufti. Interea vero fadum cft 
ultione divina, ut vinum quod negarat cel- 
lerarius ad pavimentum ecclcfiae repente pro- 
rumperet, &fufum cft vinum tamqpam cu- 
piens fequi vocem epifeopi. ObftupucruntSc 
omnes qui viderunt, & admirati funt pluri- 


•vem. De vite vera vinum defccndit in do- 
lium, quod aperte indicavit fandum fecer- 
dotem potentem virtute fignorum. Qui con- 
vertit petram in ftagna aquarum, & rupem 
in fontem aquarum, fub duce patriarcha Moy- 
fc filiorum Ifrael , is voluit nimirum & iftum 
decorare epifeopum virtute miraculorum * 
& per ejus orationem vinum excrevit no- 
vum , non tempore vindemiarum collatum » 
fed virtute creatum Altiffimi. Adhuc loqui- 
tur in fimilitudinc ficut olim Helias ille pro- 
pheta (ignipotens praebuit mulieri farinas 


mum, & magnus timor apprehendit celle- C incrementum & augmentum oleis ita quo- 


rarium qui fuerat locutus mendacium. In 
quo fado fane intelligentes rede poffunt col- 
ligere quod (criptum qft ab amaroribus chri- 
ftianae philofophiat , quoniam res temporales 
ufibus humanis commodas, cum dantur ni- 
tefcunt, cum retinentur vilefcunr. 

Vas 23. Tempore quodam cum vinum vix 
poterat inveniri in partibus illis,' in una de 
vallibus fuis inifreffius hofpitium , confidcra- 
vit viri & uxoris ejus folicitudincm quam 
habebant circa frequens minifterium, & ait 
illis : Sollicitos vos effic confpicio. Qui di- 


orationcri- 
flo replet. 


que data cft a Domino virtus epifeopo , ut 
vinum quod erat in modica quanticaie in 
fundo, per fidem ejus crefcerctin immenfum. 

Et lactati funt convivae , & bibentes qxul- 
taverunt , pro eo quod Dominus mitificavit 
fandum fuum. 

24-. Sacerdos quidam a fando multoties Sacerdotis 
correptus epifeopo quod infamia foedaretur 3mm«iedu 
incontinentias, tamquam incorrigibilis & con-. «ftione fecit 
tumax nolebat a culpa recedere , fed dece- cotrtferc * 
rius ftudebat contra mandatum epifeopi in 
libidinis furorem prorumpere. Denique poft 


eunt ci : "Inter anguftias & preffiuras coar- D multas dehortationes cum vidiffict fandus 


» dantur vilccra noftra , quia vinum non ha- 

• bemus nifi valde modicum quod adjacet fatei 
” in fundo dolii ; & jam cx inde non poteft 

* extrahi quod fine turbine poffit affiumi. Tunc 
fandus epifeopus dedit fe orationi , & aquam 
benedidam fuper afpcrgens, dolium refper- 
fit , & benedixit vas fere vacuum. Dextera 
Domini fecit virtutem , qui fecit in nuptiis 

. in Cana Galileae vinum ex aqua ,& implevit 
hydrias dc vino , implevit & dolium vino 
per orationem fandi viri. Nam utique in 
eadem hora coepit vinum excrefcere , & cum 
tanta inundantia ad fummuni copia venit, ^ 
ut non folum ex inde vas repleretur , fed 
& inundaret exterius unda vini uberrima. 
Et omnes videntes hoc, intellexerunt mira" 
bilem virtutem Dei efle in confefiore Chrifti, 
& laetati funt convivar magnificantes Domi- 
. num. Hoc quippe miraculum aliquid fimi- 
licudinis habet cum illo quod feribit beatus 
papa Gregorius , cum loquitur de fando Be- 
nedido patre monachorum & duce , & enun- 
tiat per ejus merita oleum creviflfe in dolio 


epifeopus rogando & hortando fc nihil pro- 
ficere , die quadam cum pertranfiffet ante 
domum facetdotis, maledixit domui tam- 
quam proftibulo i & ecce virtus divina miffia 
repente de coelo domum pcrcuffit ab omni 
angulo, & licet multo & lapideo eflet fir- 
mata robore , tamen cum ingenti praecipi- 
tatione corruit tota domus. Sic igitur per vir- 
tutem fandi viri pcrcuffit Dominus domum 
facerdotis , ut faltem tali injeda formidine 
adjiceret veri mandatum epifeopi & notum 
caftis amare. Huic nempe miraculo illud 
■ occurrit confimile quod beatus papa Gre- 
gorius feribit in vita fandi Benedidi , fpiritu 
omnium juftorum pleni , ubi denuncians ma- 
litiam facerdotis cujufdam, qui amator li- 
bidinis , & bonis gravatus alterius , tamquam 
invidus & inimicus Dei mulieres compellebat 
pfallere co in loco unde poffent Benedidi 
conturbare religionem. Sed Benedidus ab 
eo loco tranfivit ad alterum , & domus fa- 
cerdotis corruit ufque ad fundamentum. 
Temporibus fandi Benedidi invidis domus 

Yyyiij 


Digitized by v^ooQie 


io 3 j VI T A S. IERTRAN DI 103« 

•dcft ruitur , temporibus fandi Bertrandi in- A tur in propheta : Loquimini ver ititem unuf- 


continentia domus 1 'accrdotis percutitur. 

■jf dificars 25 . Honao quidam alienx poffeflionis avi- 

aomuminc.-dus, firmabat columnam cupiens aedificare 
ST domum in cimitcrio fandi Gaudentii. Nun- 
tiatum eft epifeopo quod homo ifle locum 
fandum ecdefiaftica audoritate officio fe- 
pulturz conftitutum , in fuum prxfumebat 
transferre dominium. Amator igitur liberta- 
tis fandus epifeopus venit ad hominem , St 
« increpavit eum dicens : » Ut quid occupas 


mifquecum proximo -Jito 5 Stjur amentum men- 
dax ne diligitis. Multas St alias virtutes & li- 
gna in prxfcnti vita fecit didus epifeopus quas 
nonfuntferiptain libro hoc : fed haec fcripfi- 
mus tranfcurrendo fub brevitate , recipientes 
certitudinem fandi ad decus ecclefiz , & fan- 
di epifeopi religionem , St gloriam Domini 
revelandam , qui eft mirabilis in fandis fuis. 

27. Poft tranfitum vero fandi viri , de qui- Incarcerat* 
bus dicendum eft fecundum moderationem * «pavita * 
quae eft prope omnium rerum pulcherrima, S-Bcman* 


quae nos reprobos quidem quos damnat of- raeritls lll>e 


terram , quam tui juris non cfle cognofcis ? 

«Locus ifte fandus eft , in quo domum xdifi- n r 

» care defideras , & debitus fepulturae morien- B fendit ,& quos damnavit , dignos folet facere 
» tium non viventium debet hic domus ardi- 
» ficati , & tu locum tribulationum St liberum 
» contra humana St divina jura , ad perniciem 
« bonorum tuorum & detrimentum anitnx tuae 
» tuis ufibus vindicare praefumis. Iniquitatis 
» haec opera funt , nec jure hereditario pofii 


xacur. 


folutione , unde St fi non pauca quae ad coar- 
dationem bene vivendi proficiant feripta fint, 
ferius tamen cum adjici poffintquam plura, 
ne velut fetneffas verborum noftrorum epu- 
las reliquifle videamur , incoeptum profequa- 
mur convivium. Quardam igitur miracula 


denda. Fuge hinc & incoeptam relinque ma- -ex multis qux operatus eft per curfum vitae 
liriam. Sed temerarius homo confilium epif- prsefentis , curavimus pofterirati relinquere , 
copi fitlubrecontempfitjdcejuldem praeceptis nam fingula nulla ratione poffemus. Haec igi- 

obtemperare renuit , St magis ac magis operi tur qua; accepimus cx vera quorumdam rc- 


illicito infifterc coepit. Tunc zelo reditudi- 
nis dudus epifeopus , nfcn diftulic exercere 
gladium canonicae ultionis , St hominem fe- 
rire ccnfura canonica. Quid plura? filius ini- 
quitatis & diffidentiae , innodatus vinculo ex- 
communicationis traditus eft facanx in in- 
teritum carnis, & ftatim per merita fandi epif- 
copi invitus mutavit propofitum , cadens in 
languorem perpetuum. Infelix qui epifeopo 
'Credere noluit , accubuit ledo , St numquam 
ultra convaluit, & timor apprehendit omnes 
qui hoc viderunt. St glorificabant Deum qui 
talem dederat illis epifeopum. 

Mulier im- 26 • Vir quidam in prsefentia fandi ponti- 
pudica *dai- ficis accufabat uxorem fuam de crimine adul- 
,er U diy"ni- tcr “* Uxor ejus prophana , prxeeps & teme- 
raria, dolofis labiis culpam celare cupiens, ac- 
ceifit ad genua facerdotis, extendens manum 
■St dicens: Juro me per hunc fandum non 
perpetraffe adulterium. Et ecce in eadem 
hora manus extcnfa fada eft arida, & num- 
quam ulterius liberata eft > percuffa manus 
commiffum narravit adulterium , quod frau- 


gaas ( 
tufpunitur. 


latione , quorum noneftprxfumptio aliquo 
r levi favore vera falfis mifcere , volumus in 
^ feriptis redigere. Accidit itaque temporibus 
illis quibus S. Bertrandus ad Chriftum mi- 
graverat , ut quidam vir notus St familiaris 
ejus nomine Bertrandus caperetur a quodam, 
& claufus eft in fundo turris. St adftridus in 
miferis vinculis catenarum , erat in tenebrbfo 
carceres quod grave nimium captis eft tx- 
dium : arcebatur catenis quod eft valde mo- 
leftum , denique fifme & fiti cruciatus pe- 
diculorum fadus eft pabulum, quorum multi- 
tudine inceffanter fcaturiens omnia membra 
tenebat , undique longa circumdatus erat ca- 
tena prxdidx miferiar , urgentibus continuo 
ftimulis, expediri mundarive non poterat; 
Dies fine quiete, in node palbebrx ejus non 
inveniebant dormitationem , & fi quis effiet 
fomnus, laboriofus erat: clamabat infelix, 
lugebat ,dolcbats quid faciat, quo fc vertat 
ignorat, jam de vita defperat, & mortem 
defiderat. Denique ineffabilis clementia Chri- 
fti mentem- miferi hominis illuftrat. Excitat 
ftulenter occultaveratiingux officium. Mulier captivus animum, vocat in auxilium fandum 


hzc celavit delidum St fenfit flagitium,qux fi 
confeffia fuiffet culpam , meruiffiet veniam, fi- 
cut mulier evangelica quae non erubuit coram 
convivantibus venire ad pedes Jesu, quantis 
gemitibus uberrimo lacrymarum fonte per- 
fundi, ofculari pedes Domini , lacrymifque 


Bertrandum. Nolebat utique divina gra- 
tia ut virtus fandi epifeopi confenefceret , 
fed cjufdcm amplius fama clarefceret. Fa- 
dum eft igitur ut toto corde invocaret in 
adjutorium fandum Bertrandum , dicens : « 
Pie pater , credo te ad Chriftum migraffie , 


rigare & tergerecapillis , donec a fonte mi- Jfeliciter , adjuva me , St ab hac pediculorum M 


fericordix verbum bonum audiret difeur- 
reres quia dilexit multum dimiffia funt ei 
peccata multa: haec non imitatrix illius, no- 
luit verum fateri, & non erubuit effc dolofa 
teftis mendacii, quam confcientia deturpa- 
bat, adio accufabat. Unde propter menda- 


funefta rabie me propitius libera. Auditx 
funt preces ejus, & ftatim tamquam ftetiffet 
jubentis imperium, tota illa prxnominata mi- 
feria in terram cecidit. Mundatus eft mifera 
tota contagione per virtutem fandi Bertran- 
di , & jam de tanto patrono fecurus inftat 


cium occurrit flagellum debita occultari no- ferventius orationi. Rogat , plorat , fuppli* 
xia pofcna, Vitandum mendacium ficut legi- cac , ut a vinclis ipfum eripiat : cum lacrymis. 


Digitized by Lj.ooQie 




ip 37 CONVENARUM EPISCOPI. 1038 

liagukibus crcbrifquc fufpiriis iterat preces A menfa regere» quibus mater mea cora mile* 
uberius : & curn hxc fierent divina miferante rat , ut cum eis pergerem fub voto peregrina- 

clcmcntia venit fandus epifcopiis, quem in tionis ad fepuicrum beati Bertrandi , cujus 

loco przfenti dilexerat , vifitat amicum in patrocinio prxdida genitrix mea me com- 

carccre, vincula rumpit, liberat captivum, mendarat attentius. Solebat dipfa hunfrlo- 

extrahit de turre illius loci qui dicitur Caftcl- cum frequentare diligentius , & ut ego effera, 

lum-forte. Quid przterea ? qui captivus fue- fu* devotionis imitator ardentius commo- 
rat tulit catenam , quam fufpendit ante glo- nebat. Veni ergo cum prxdidis ad vene- 

riofum fcpulchrum fandi confefforis, ad lau- randum tumulum fandi pontificis. Venit in . 

dem & gloriam Jesv Christi. comitatu noftro przdidus captivus , & in- 

Captivum a 2 8 . Fama fandi epifeopi longe latcquc vo- greffus ccclcfiam poft gratiarum adionem , 

Tincuiisfoi- ] antc>m ii cs quidamnominePetrus cepit manu fufpendit vincula fertea inter cetera quzha- 
violcnta hominem quem multis nexibus &fir- bebantur ibidem ad laudem Domini noftri 

miflimis cum omni follicitudine ligavit ad 3 Jesu Christi & gloriam , qui eft mirabilis 
lignum , & velut infultando , in verbum ve- in fandis fuis. . 


» ritatis coepit erumpere dicens : Nunc exer- 
» ceat vires quas poteft fandus Bertrandus , qUi 
»> confuevic nonnullos a poena captivitatis ex» 

» folvere , & fi poteft , tibi condoleat , vincula 
» quibus aftridus teneris diffolvac, & tibi li- 
» bertatem reftituat. Dolet ligatus , gemit, 
fufpirat, ante virtutem fandi pontificis Vo- 
cem profternit interni doloris. Mira res! 

' mox beneficium fenfit captivus , quo fandus 
epifeopus perplexos admodum nodos vin- 
culorum repente confregit, captivum fecit 
illxfum abire , quem tyrannica manus fum- ( 
ierat nimia crudelitate, vincire. Venit igitur 
ante fepuicrum fandi epifeopi , & poft gratia- 
rum adi 6 nem,tniraculum quod evenerat cir- 
cumflantibus indicabat , d dicebat : Mirabilis 
fandus ifte , qui d militem infultantem confu- 
dit, & vinculis innodaram potenter abfolvit. 
CiptWi yin- 29 . Cum igitur opera fanda clarcfcerent, 
cula diftum- q U jj an} nomine Arnaldus tenebatur in vin- 
culis incaftro quod Campanum nuncupatur. 
Coepit tacita mente revolvere quomodo ex- 
inde poffet exire ; plura excogitat , meditatur 
attentius, & opportunitatem fugere non re- 
perit : perfundit lacrymas , trahit fufpiria , . 
clamat de profundis , orat cum ‘lacrymis , 
vocat in auxilium S. Bcrtrandum , & eccc 
pius confeffor Chcifti dolenti compatitur , 
accedit ad miferutn , vincula rumpit, folvit 
compeditum , & qui captivus extiterat , ve- 
nit ad fepuicrum fandi epifeopi , agens gra- 
tias, d fufpendens catenas. Ego quoque in- 
dignus fcrvus Chrifti & Auxitan* ecclefiz 
clericus , qui hoc opus fcrihondum accepi , 
& mandatum domni W illelmi archicpi- 
fcopi przlibatx fedis & fanditatem & mira» 
cula S. Bertrandi -tempore fchifmaticorum , 
quibus ^acrofanda Romana ccclefia multa- 
tum turbine procellarum ftuduabat , figni- 
ficavi Alexandro fummo pontifici viro ca- 
tholico in palatio Lateranenfi , in przfenti a 
venerabilium cardinalium , memoriter teneo 
tne vidMc in provincia mea juvenem qtoetn- 
dam cum vinculis ferreis confitentem fecap- 
*tum fuiffc , & in illfe vinculis pofitum ,d li- 
Jberatum per meritum S. Bertrandi. Juvenem 
•prxdidum vidi-ego cum commorarer in paf- 
cuis cum quibufjdam quorum cura erat ai>- 


so. Mulier quzdam nomine Maria defti- Mulier et>n- 
tuta membrorum officio , affixis poftremz cu «* 
parti calcaneis, gravi d longo detinebatur'*’ 
oppreffa languore i fed cum jam diutius ledo 
accubuiflct, parentum d amicorum fuorum 
cura ceffavit : vertebatur in tzdium , non 
erat qui bene faceret , qui vultu pietatis ad 
eam refpicerct. Nam longa infirmitas vix fi- 
delem amicum inveniet. Quid ergo mifera 
mulier? mortificatis membris vivit in ccfr- 
pore jam femimortua, vivit d mortem dc- 
fiderat , optat mortem nec mori poteft, 
pertrahit longas impia vita moras > gemit in 
die, torquetur in node , d ut liceat mihi 
. affumere verba Ambrofiana , ficut aqua fla- 
ti va vermes generans omnino contemnitur 
mifera mulier. Denique unum femper eft 
fotetium , miferum tamen , fed neceffarium > 
ur ejiciatur a domo tamquam cadaver mor- 
tuum , excludatur exterius , non habeat fo- 
latium, patiatur. exilium. Sic accidit, expel- 
litur a domo , velut corpus exanime collo- 
catur in quodam vehiculo, in angufta domo 
conftituta plura loca pcrluftrat, relevatur ut- 
cumque fua calamitas largitione eleemofy- 
1 narum quas porrigit fit i fidelium pia devo- 
tio : non ipfa , fed domus ejus currit velo- 
cius, trahentium manibus diverfas circbic 
.villas , diverfa requirit hofpitia , quo poteft 
modo vitam ducit miferam , afficitur tzdio , 
cruciatur fupplicio. Inter hzc audit celeber- 
rimam famam miraculorum S. Bertrandi, 
currit ad montem, feliciter, implorat divi- 
num auxilium, tota cordis contritione ro- 
gat Chrifti clementiam, ut per merita beati 
Bertrandi fanitatem fibi reftituat; fed mifo- 
ricors d raifcrator Dominus rcfpiciens in ora» 

• tionem humilium , d non fpemens preces 
eorum , lacrymas mulieris pofuit in confpe* 
du fuo. Venit ergo fandus epifeopus ad mu- 
lierem, membra contrada ad diredam re- 
vocat compoficionem , vires infundit, erigit 
contradam , fuftentationis baculum porri- 
git , viam oftendit. Mulier repente attonita 
gaudio, de casccrc progreditur, profiiit ad 
terram, ad fepuicrum fandi viri feftinantet 
accelerat, virtutem fandi denuntiat, ofeu* 
latur fepuicrum, vifitat frequentius , currit 


Digitized by 


Google 


1039 y I T A S. B 

ad gentes , divulgat miracula populis, exal- 
tat , miratur plurimum de tanta virtute , & 
cum baculam fibi oblatum .prxdida mulier 
perderet, mox deftituebatur viribus , & effi- 
cidfetur contracta. Mira res ! baculum red- 
debat frbi fandus epifeopus , quo accepto, 
fiebat incolumis , furgebat e veftigio , & exer- 
cebat officia fua. 

Baculi s. Ber- 3 j . Quidam vero furatus cft fibi baculum, 

tsTrircus!*" & ingreflus Hifpaniam virtutem praedicabat 
tanti miraculi, populis indicabat baculum, 
cui pro refpedu -fandi cpifcopi multam exhi- 
bebant reverentiam , fle exinde ille baculus 
multas oblationes recepit. Ille pro lucro gau- 
debat, fed mulier lugebat , fle ante fepulcrum 
contrada jacebat ; denique poft multas la- 
crymas atque fufpiria patronus ejus fibi ba- 
culum Teddit, multis aftantibus in ecclefia, 
qui fub voto peregrinationis advenerant. So- 
lito mulier furrexit velociter , circumflantes 
mirantur, & reddunt laudem Deo, com- 
mendantes virtutem fandi epifeopi : recu- 
peravit mulier baculum , fle inceflum habuit 
liberum ; non tamen virtus in baculo , fed 
in fando epifeopo. Mulier haec multis tem- 
poribus ifia divulgavit miracula in locis ple- 
rifque , Sc diem claudens extremum , jacet 
fepulta juxta bafilicam Genitricis Dei , in qua 
quiefeie corpus fandi pontificis. Parcat mihi 
auditor , fi prolixa fibi videatur przfens nar- 
tatio , quia judicio noftro tam praeclara vir- 
tus miraculi non in difcurfu debet paginae 
commendari. 

Obfefla a dar» 32. Mulier quxdam indigena fle de viMa 

HbcrLur'! 11 " <?ux v ocatur Arxm, erat obfefla a daemone, 
vexabatur ab immundo fpiritu , incutiebat 
terrorem dentibus , erat intimis & notis abo- 
minatio , confufio & abjedio hominum. Pa- 
rentes fle amici exhorrebant quampluriraum , 
fle confortium fuum vitare cupientes , negli* 
gcbant eam, quoniam fadaeffctvas contu- 
meliae & habitatio tenebrarum . Mulier : igi- 
tur confiderans in tantum fe addudam con- 
temtum 4 , fle opprobrio tanto expolitam , de 
domo ftmul fle valle egreditur , venit ad ea- 
thcdralem ecclefia m Convenarum, ubi quan- 
tum poterat vigiliis $c orationibus diligen- 
ter inflabat , fle ante venerabile fepulcrum 
S. Bertrandi jacebat > fufpirabat patrocinium, 
fando, epifeopo fefe commendans atten- 
tius. Fadum cft ergo dic quadam in praefen- - 
m multorum , ut obfeflam daemonium vexa- 
ret acrius, fle fentiens adefle virtutem fandi 
cpifcopi fugeret ab obfefla. Liberata cft ergo 
mulier a dxmonio , & ab eo tempore illius 
furotis in ea non apparuerunt vcftigia , fle 
egit gratias Deo & fando Bertrando, fle 
omnes qui viderunt fimul cum ea. 

Mulier muta 3 3 - Quxdam mulier., exigente morbi na- 

rccu P" at!in - tura, perdidit lingux officium. Torquebatur 

guxo CIUm Yecum tacita mente quid ageret : quod co- 
gitationum turbine volvebat, verbis expe- 
dire jioa poterat, quia muta erat. Grande 


: R T R A N D I ' 1040 

t quippe folatium cum quis filas quas patitur 
follicitudincs amicis fuis indicat fermonum 
officio ; & per contrarium maxima cft tri- 
ftitia loqui faltem non polle neceflaria, fle 
non habere virtutem fermonis , qui fum- 
mopere confiftit laudabilis fle neccflarius , fi 
reda intelligentia fle definita moderatione 
animi gubernetur. Mulier igitur ifta non 
inveniens confitium referandi clauftrum oris, 
cogitavit in mente , ut a fando pontifice po- 
ftularet prxfidium ; venit ante fepulcrum 
ejus, lingua tacet, corde clamat, fle. poft 
multas vigilias fle longa qux ab imis trahe- 
i bat fufpiria , exauditx funt preces ejus , fle 
loquebatur benedicensDominum fle fandum 
pontificem, per cujus meritum recuperave- 
tat lingux officium. 

34. Crebrcfccnte fama fandi pontificis , CitcuJ & fllt . 
quidam homo coecus Se furdus cum filio fuo 4u$ vifum & 
fle filia fibi miniftrantibus, inter ceteras po- audlt ““ re ~ 
pulorum catervas ivit ad fepulcrum piiflimi cupcrat ’ 
patris, imploraturus auxilium. In mgiras la- 
crymas fle alta revolvebatur fufpiria mifer 

ifte , qui fle auditum amiferat, fle in .tene- 
^ bris permanebat. Hic igitur inftat ferventius 
- orationi , fundit fletus , querelas emittit , 
quas ipfe proferens non audiebat , in cordis 
vifceribus fingula qux loquebatur cum folii- 
citudine vehementi verfabat. Denique cum 
fatigata’ mentis conflantia labore poftulandi 
lucis fle auditus non fit in vacuum, fle cordis 
compundio , devotio integritatis augetur, 
incrementum fufeipit fides , dc coelcfti fede 
properat medicus , confert opem laboranti 
fandus epifeopus , citius dido ab auribus re- 
movetur obflaculum , velamen aufert ab 
oculis. Quid mulra ? fle furdus audit fle illu- 
minatus eft coecus. 

35. Miles quidam cepit tres pueros , fle Tres pueri 
' mifit eos in turri, qui vexati diutius clama- capt,vl llbe * 

yetunt ad Dominum, fle exaudivit eos , fle. " 
invocabant creberrime S. Bertrandum in prx- 
fidio : fle Dominus ac Salvator nofter qui eft 
juxta omnes qui tribulato funt corde , fle fal- 
vat humiles fpiritu , preces puerorum audi- 
vit, fle qui tres pueros de fornace liberavit 
qui erant in Babylonia , eripuit hos tres dc 
carCere , mifitquc eis S. Bertrandum , qui in 
virtute Chrjsti Jtsu liberavit eos de carcetc, 
fle eduxit eos de tenebris ;fle umbra mortis , 
fle vincula eorum difrupit. 

3 fl. Miles erat djcecefanus fle longa deten- Miles hydro- 
5 tus xgritudinc , tantum paflus eft in ventre P icus fana - 
tumorem, ut. aftpfiten vtl timpaniten incur- tar ’ 
riffe crederetur* fle erat vita fua tam fibi multo 
pnufta. Denique coepit clamare ardentiffimo 
defiderio ad Dominum. ut. fanaret illum 
per merita fandi Bertrandi. Et ecce quadam 
node cum omnes amici fui defperarent .de 
vita ejus , ipfe in thalamo ubi quiefeebat pro 
nimia angUftia, de ledo perrexit ad humum, 
fle fuper faciem ter rxtamquanv mor tuus ja- 
cuit , fed lingua mentis quantum poterat 

clamabat 


Digitized by 


Google 



r 


1041 CONVENARUM EPISCOPI. 1041 

clamabat ad Dominum & S. Bcrtrandum , & A nufque dcftitutus officio , fe reprxfcntavit 


inter mentis anguftias venit medicina de 
cocio , & liquor qui ventrem extenderat , & 
in modum tympani lucidum fecerat , liberos 
meati* invenit , & admixtus urinx per vir- 
gam ficut erat immoderate prorupit, & velut 
gurgitem aquarum multarum in terra reli- 
quit, & curatus eft omnino. Sequenti die qui 
viderunt mitati funt valde , & ipfc tempore 
congruo refumtis viribus* reprxfentavit fc 
# ante fepulcrum S.Bertrandi, pro falute re- 
cepta grates exfolvens uberius in gratia Jesu 
Christi Domini. 

Sacerdos»* 37. Cum igitur tantorum fama miracu- 
lorum longe politas illuftrarct provincias, 
quidam faccrdos de terra Bearnenfium ad 
illius infirmitatis pervenit incommodum , ut 
oculi ejus obducerentur caligine i & lumen 
amitteret. Contabefcic anima ejus in amari- 
tudine amariilima , quia fibi negatur facultas 
folita exercendi negotia. Accepit itaque mul- 
torum relatione quoniam S. Bertrahdus mul- 
tis infirmis procurat folatia. XJrget infirmitas, 
monet necefiitas, ut quxrat remedium, im- 
ploratur auxilium. Venit ergo ad defidera- 
tum fepulcrum fandi Bertrandi , inftat cum 


cus lumen 
accipit. 


ante gloriofum fepulcrum fandi epifeopi , 
ubi fe refolvit in gemitum cordis, & lacry- 
mis compyadionis : quo fado , & manus qux 
ad os duci non poterat plenam fanitatem 
recepit , & foluta funt vincula lingux ejus. 

40. Quidam captus tenebatur in vinculis , Captivo li- 
& qui eum per crudelitatem tyrannicam ce- bcrws *. 
perat, minis inhumane ilium tradabat. Cum- 
que vidiflet captivus multiplici fe expofitum 
calamitati, toto corde invocavit Dominum, 
ut per merita S. Bertrandi eum liberaret a 
g captivitatis miferia : prope nimirum eft Do- 
minus omnibus invocantibus eum in veri- 
tate. Fadum eft ergo ut viGtaret Dominus 
mjferum,& confcftim mifit ad illum fandum 
epifeopum , qui virtute miranda confregit 
vinculq, liberavit captivum , & lecurum ad- 
duxit ante fepulcrum fuum cum gloria & 
honore regis altiffimi , qui eft mirabilis in 
• fandis fuis. 

4 1 • Alio quoque tempore accidit in Fran- contradu* 
da fabbato Pentecoftes, fado jam vefpere , curatuI ' 
quod quidam vir in comedendo panem con- 
tradus & membrorum valetudine deftitutus 
eft ita mirabiliter , ut cum genu ftomachus , 


* # p * O j 

omni diligentia vigiliis, hymnis & orationi- ^ calcaneufque cum crure, & cum brachio 


Stulto fana 
aiens refti- 
tuitur. 


Mato loqut' 
fcu 


bus, dulcem quoque & divinam pfalmorum 
harmoniam mente vigili & meditatione lau- 
dabili pfallcre ftudebat propenfius : hortaba- 
tur clericos ecclcfix cum multa fupplica- 
tionc ut ipfum juvarent orationibus , & ob- 
tinuerunt orando ut prxdidum lumen per 
merita fandi pontificis recuperaret , & tunc 
obtulit facrum textum evangeiiorum fuper 
altare Virginis Marix , quem fecerat feribi 
de fumtibus propriis. Fadum eft igitur ut 
vifum reciperet, & egit gratias Deo , & cum 
magno gaudio regrclfus eft ad nobilem Bear- j 
nenfium patriam, qui accepto miraculo tanto 
dederunt laudem Deo. 

38. Illud prxterea infigne miraculum ne- 
gledx vetuftatis non debet caligine obduci, 
quod totius incedit fines Provincix , Bur- 
gundiam, Lotharingiam penetrat, Theuto- 
nicas nationes ingreditur. Accidit igitur ut 
quidam Theutonicus ad limina S. Jacobi 
pergens, in via incurreret defipientix mor- 
bum. Pervenit itaque cum fociis fuis ad ve- 
nerandum epifeopi tumulum: orat, plorat, 
fufpirat ; mox ejus preces exaudit -fandus - 
epifeopus, fenfum reformat, renovat ratio- 
nem, mentem reftituit, defipientiam tollit , 
furorem extinguit : qui fuerat defipiens per- 
mittit fc tradari , non lacerat veftem , non 
ftridet dentibus , non perftrepunt vaniloquia, 
moderatur inceflum , fenfate loquitur, re- 
vocatur ad fenfum , ad fe revertitur , falu- 
tem plene recuperat , & benedixit Domi- 
num qui eft benedidus in xternum. 

39. Quidam gravi detentus infirmitate 
ledo accubuit , & cum diu xgrotafiet, capit* 
aliquantulum convalefcere ; fed lingux ma- 

Vet. Script. (Jr Mon. tunfl. Colleif. Tom. VI, % 


M 


pollex conglutinati funt. Cui mox portato 
afuamatre ad Cantuariam in Anglia, fan- 
dus Thomas , folidata ejus bafe tibiaque re- 
formata prxeepit apparens : Vade hinc & fta- <* 
tim recede, quia non pofium tibi plus fatis- « 
facere. Eft enim gloriofiffimus Chrifti con- « 
feffor Bertrandus in Vafconia prope Alpes 
Hifpanix, ad quem fi abieris, totus fanabe- 
ris & priftinam recuperabis incolumitatem. 

Hoc audito , vir & mater fua illico difee- 
dentes per ftratam publicam , venerunt ad 
) S. Mariam de Rupe-amatoris , deinde Tolo- 
fam , de Tolofa redo tramite ufque ad ur- 
bem S. Bertrandi , (4) ubi de node vigilando 
cum candelis fuis ante fepulcrum ejus, & 
fuffragia implorando , vit capit calcfcere , 
paulatimque refumto naturali vigore ac ca- 
lore, fanusde incolumis penitus eft effedus. 

42. Quadam vice fadum eft, quod San- Captivum ii- 
cius Parra de Oltia cum exercitu fuO totam berat * 
terram circa urbem Convenarum deprxda- 
vit , in qua prxda boves fuerunt S. Bertrandi, „ 
quos ut fcivit captos fandus epifeopus , illuc 
pergens , a Sancio Parra petiit boves : qui 
ftatim negavit fe nullo modo redditurum 
boves velquicquam de prxdatione,nifi fibi 
redimeretur. Cui rurfus fandus epifeopus 
dixit : Redde mihi duod priufquam moriaris 
retribuam tibi. Audito refponfo ifto Sancius 
Parra ftatim reddit S. Bertrando boves , < 5 c 
fic pacifice ambo difcefierunt. Poftea vero 
S. Bertrando jam ad Chriftum evocato , idem 
Sancius Parra in Hifpania bello captus a Sar- 
racenis , in obfcuro carcere miferabiliter ja- 

( * ] In ubs ConTcaaram a $. Bertrando ha denus Colei 
appellari. 

Zzz 


Digitized by 


Google 


io,?? VITA S. STEPHANI . 1044 

cebat catenis onuflus , debens in proximo A nas, & fic ambo inde recedentes, fuerunt 

adduci ultra mare cum multis aliis Chriftia- miraculofe apud Rupem de Squito in Afpa 

nis captivis : ad quem de node veniens S. juxta Oltiam lucefccnte aurora , ubi fandus 
Bertrandus lucidus & praeclarus, & totum Bertrandus rogans eum , quatenus ccdefiam 
carcerem illuftrans, dixit : Surge, Sanci, & in qua corpus fuum jacebat fepultum , ho 
fta in pedibus. Qui refpondens ait: Quis es, noraret & vifitaret annuadm , valedicendo 

domine? Ego fem > inquit, Bertrandus epi- difparuit : atque Sancius Parra poftquam 

fcopus , cui boves reddidi fti , paratus fuxh fuit cognitus , tora congregam vicinia nar- 

retributionem tibi reddere quam fpopondi. ravit quomodo abftradus erat a captivitate . 

Ad cujus vocem folutis nexibus ferreis qui- & omnis popuhft dedit laudem Deo, ac fan*< 
bus aftridus & ligatus erat, furrexit proci- do Bcrtrando. 


VITA S STEPHANI 

ORDINIS GRANDIMQNTENSIS INSTITUTORIS 

AUCTORE GERARDO 

VII- PRIORE CRANDIMOKTENSI- 

Ex duobus vtmJUs manuferiptis Grandimontis 3 fer do recentiori 

Majoris-monafteriL 


OBSERVATIO PR/EVIA 


CfAntti Stephani ordinis Grandimontenfis inftiiutoris res pr ociore gefas 
^ ficriptis fuis perplures celebr urunt autiores. Hanc in fi provinciam primus 
cmnmm fufeepifie videturStephanus de Ltciaco , anno 1 141. creatus quartus 
Grandimontenfis prior. Ipfi enim >tefle Bernardo Guidonis , & di&a & fa< 5 ht 
S. Stephani confcribi fecit. Quod quidem opus hattenus in tenebris delituit . 
Deinde Gerar dus Uberti amo 1 i$S. unanimi fratrum confenfu Guille Imo 


qua nec ipfia lucem hactenus videre promeruit. Tertiam ex hac vita con- 
tradiortm , feu potius excerpta ex Gerar di opere non ita concinne ador - 
nata contexuerunt aliqui fratres in teliis habitantes , & quidem ut conjicio , 
ad fisos proprios ufius , labori prolixiori in tota vita c arta committenda par - 
e entes. Hanc vitam ahfque auBoris nomine primus edidit in fiua bibliotheca 
nova Philippus LMaus foc letatis presbyter eruditus anno 165 j. Eamdem 
a P e tr o^Francifico ChifRet acceptam recuderunt Johannes Ballandus & 
Godefridus Henfchenius ad diem Februarii oBavam , fiub nomine Gerar di 
VII. prioris Grandimontenfis. Jpam cum citatum a Car olo Eremontio Ge- 
rar di opus 5 cum ea quam pra manibus habebant vita contulijfent,, ipfiffima- 
que illius verba in ea repenfient „ i&i poffe debere attribui minime dubi- 

tarunt: quamvis nomiji excerpta quadam feriati fratris contineat , qui pro - 
lixiori parcens labori , integram defertbere noluit. Quarto pia memoria 


tdwmate , ac Divioni pr&lo commifit anno 1 647. Quinto denique reveren- 


Digitized by 



104 S G R AN DI MONTENSI S. 104^ 

dijfimus Henricus de la Marche de Pargnac noviffimus ordinis propofituS 
generalis & abbas Grandimontis ,fimile opus Partfiis non ita pridem edi- 
dit, Hos proter auBores Guillelmus Dandma , cognomento de S. Savino , 
qui fiub finem foculi x 1 1 . Hugoms de Lacerta vitam eleganti fiilo & accurate 
confer ipfit , perplura de S. Stephano Jcitu dignifpma & haBenus parum nota, 
illi mjeruit. His adde Vincentium BeUovacenfiem , qui & ipfe de S. Stephano 
agit Specult hifiorialis Itb. 2 j. cap. 4 6. & feq. Bernardum Guidonis , S. An- 
toninum part. 2. tit. 1 5. cap, i\.& plure s alios. 

Itaque ad illuflrandam S. Stephani Muretenfis memoriam, aliud nihil 
defiderari videbatur , quam ut Stephani de Lifiaco & Gerar di prioris vi ii 
lucubratio publici tandem juris fieret. Cum autem Grandimontenfis mona - 
fterii bibliothecam mihi olim lufirare licuiffet , inciderunt in manus ampli [fimi 
codices duo , Gerar di v 11. prioris nomen proferentes , eleganter defer ipti , & 
ni me mea fallit opinio ', ippjfima auBoris manu exarati ; ad quorum exem- 
pium Turonenfis S. Martim Majoris-monaflerii codicem recentiorem feri - 
ptum exijlimamus. Illos vero diligenter evolventi mihi occurrerunt in eo- 
rum uno pofi caput 46. inferta alia fiexdecim capita cum fubfequentibuS 
ver/ibus 5 qm cum dttentijpme legiffiem , S. Stephani didla & fat&a, jujfu 
Stephani de Lifiaco primum colleaa jlatim effe conjeci. Conje Buram hanc 
meam confirmarunt filius paulo diverfus & res in eis tr-aBato , qua di&is & 
fadtis , ut titulus profert , apprime conveniunt. Deinde cum caput 47. pro- 
cedenti 46. optime c oh ore at , nemo e fi qui non advertat fexdectm illos arti- 
culos extra numerum ibidem pofi completum opus infertos fuiffe. Protere a 
cum vito a fi confcripto tres Ger ardus promi ferit profationes , quarum tertio 
tantummodo nomen ejus proponitur, duas primas aliorum effe auBorum , 
quorum opus fuo intexeruerat ille ,fiatim dijudicavi , ex quibus unamfuifie 
Stephani de IJfiaco vehemens mihi fuggerit fuBicio. Quapropter fex decim ' 
illa capitula feorfim edenda opero pretium duximus . 

Porro tametfi Ger ardus ea quo vera quorumdam veridicorum relatione 
compererat, atque oculis propriis confpexerat enarrare fi profiteatur ; initia 
tamen vito S. Stephani parum accurate fcripfiffe fatendum e fi. !Nam quo de 
ejus Beneventum profeBione anno otatis fuo xii. deque ejus apud Mi- 
lonem archiepificopum totidem annis ibidem commoratione narrat , cum 
ejufdem Milonis epifeopatus tempore, annorum vix duorum , conciliari mi- 
nime pofiunt; nam anno 1074. ordinatus fuccefforem habebat anno 1076. 
uti noftris in notis de monfiravimus. Verum cum decani Parifienfis dignitate 
potitus fuiffet Milo , antequam ad Beneventanam fedem eum eveheret 
Gregorius papa v 1 1 . haud abfimile a vero videtur , fanBum Stepha- 
num otatis fuo anno duodecimo Parifios ad eum accejfijfe , & ibidem cum 
eo commorantem divinis humanioribufque litteris operam dedifie : eumdem 
pofiea creatum archiepificopum Beneventum fiecutum , cum tunc ageret ota- 
tis fuo annum vige fimum fecundum ; atque Milone pofi duos annos ad fiu- 
per os evocato , Romo aliquandiu cum atiquo cardinali conver fatum futfie « 

cura commiffa eft, confidere creditur. Cum 
caritas paftoralis non quarrit quae fua funt > 
nihilominus difcipult femper habent intueri 
vitam boni dodoris, qui cum beato Paulo 
dicere poteft, imitatores mei cftote.ut deinde 
Anno 1114. fumant in omnibus exemplar rteceffarium 

converfationis fuae. Illum enim cujus adju- 
torio veritas fidelibus referatur a Domino , 
verbis fimul Sc operibus dignum eft, ut ipfi 
fideles fiiper omnia vifibilia diligant, Quod 
nos certe fratres Grandimontis poffumus di- 

Zzz ij 


INCIPIT PRIMUS TITULUS 
in vita S. Stephani confefforis primi 
patris Grandimontenfis ordinis. 


Q 

familia 


Uoniam proprium eft fervorum fide- 
lium, quos conftituit Dominus fuper 
familiam luam , intendere fuper difcipulos 
fuos, ne a ftatu re&itudinis labantur , in quo 
nimirum major ratio falutis ipfojrum , quibus 
Vet.Scrift. &Mon. amfl. CoUttt. t«m. Pl. 


Digitized by CjOOQie 


«047 7 VITA S. S 

«ccrc dc Sxeph a n o rcvcrcndiffimo noftrz 
xcligionis paftorc primo. Quamvis enim ad 
'fidei lumen jamdudum venimus; tamen per 
(hanc femitam juftithe quam aggreffi fumus , 
nullatenus redo calle tranfirc poffumus , nifi 
-dudorem fcquamur , fcientem vitare eunda 
qjcriculofe -divertia, ficut ovis que paftorcm 
fiium ad uberrima pafcua ducere volentem, 

• herbis przfcntibus inhzrens , fcqui contem- 
nit, aut a lupis quandoque devoratur , aut 
'tenuis atque deficiens balando nefeia quo 
'tendat, cxclufa remanet ab ovili. Magna 
quidem falus omnium dilcretio paftoris eft, 
:gloria difcipulorum magifter lapiens eft ; 
tunc quoque folummoao parietes aedificii 
firmi fiint , cum a fundamento non dif 
crepant , quod fapiens pofuit architcdus. 
Summum igitur gaudium aoftrum , fratres 
-dilcdiffimi , poft fidet perceptionem, fit bo- 
num habere paftorcm , cujus profedo mira- 
cula inccffanter oculis afpicimus , Hc indefi- 
cienter manutenemus. Quz funt enim alia 
tributa noftra vel agriculturae magnae, aut 
ingens poflcflCo pecudum , five quzftus per 
ccclefias , unde tot fratres congregati in 
unum quotidie pafcamur, nifi pura fides 
ipfius ? Nos mcrccdcm lacrymarum atque je- 
juniorum ojus percipimus , nos longae pau- 
pertatis, quam indefinenccr amplexatus eft, 
irudus tota die colligimus, ut videtis, ubi- 
cumque tranfmutamuc per obedientiam,non 
habentes fuftcntaculum temporalium rerum, 
nec deficiendi metum, cum (blpnacnodo 
«xpedemus Dominum. Qpemadmodum igi- 
tur in illo proverbio dicitur, cujus panem 
manducamus , ejus laudem teneamus ; pro- 
pterca Domini mifcrfcordiam , fidei conftan- 
siam Stips a ni paftoris noftri memoriter 
commendemus , in quam per Chrifti gratiam 
falutem fperamus z ternam. Taceo quia nul- 
lus noftrum qualibet fapientia iua hujus viam 
libertatis tentans arripere , nifi clare prz- 
monftrata & undique ab omni cupiditatis 
lervitute datifa foret ab ifto patre : vel certe 
fi quis tentaret, confummsrc nefeiret , ut vi- 
demus dc pluribus in incoepta paupertate nqn 
perfeveranribus. Unde jucundius memoriam 
hujus patroni venerari debemus. Hzc autem 
idcirco dicimus, ut fratres benevolos redda- 
mus, dc attentos ad legendum ea quz de 
przfato yiro pofica funt in hac feriptura, com- 
muni caufa videlicet , quoniam diligi non 
valet quod penitus ignoratur ; fidos enim 
ex auditu, ut aic Apoftolu*. Pnrfcrtitn cum 
fides adhibenda fit relationi difcipulorum il- 
lorum , a quibus ifta audivimus. Vcradter 
namque per vifum & auditum cognoverunt 
a principio, & adhuc fupcxftites verborum 
fuorum veritatem operibus attcftantur. Ve- 
rumtamen fi multa fuiffent appofita de per- 
fero viro Dei , quz non omnes imitari , fed 
admirari poffumus, idcirco tamen ea negli- 
gere non oportet auditores , immo carius 


TEFRANI 104« 

A ampledi , ut pet hzc fragilitatem noftram 
fubtilius agnofeamus, & mundemus aciem 
mentis in exemplis unti Patris. Tanto enim 
quifquis proficit in Deum , quanto magis 
per bona alterius vilitatem fiiam attendit. 
Et hzc eft in humano corpore membrorum 
firma concordia , quia manus & pedes , licet 
minime videant, diligunt tamen oculos pet 
quos ad neceflaria dirigantur. Et nos quo- 
que diligamus excellens meritum venerabi- 
lis Stxphanj , quoniam ad utilitatem om- 
nium noftrum tanta gratia collata eft ei di- 
vinitus. Quifquis autem verbum veritatis au* 
g -dire folummodo renuit, aut vix aut num- 
quam illud operando fervabit. Hoc autem 
pro eo dicitur qui in hac ftultitia detinetur. 
Sed Deo gratias agamus, quoniam a fratri- 
bus remota eft penitus hujufinodi arrogan- 
tia. Porro quia tradatum per capitula diftin- 
aimus, Meo fententias breviter in ferie Ic- 
dionis pofuimus,ad intelligendam vciborum 
feriem facihus,dc a modo propofitum exe- 
quimur. 

Item alius titulus. 

Cum omnibus hominibus ad cognofccn» 
C -dum & diligendum creatorem fuum eadem 
gratia minime fit collata; illi procul dubio 
celebriori memoria digni habiti funt , qui 
profufius divino afflati Spiritu, moribus SC 
dodrina darius rcfulfcrunt , & in ecclefia Dei 
profuerunt amplius : de quorum immenfa 
multitudine unum habemus prar oculis, fan- 
dum Stspxanum videlicet , primum poft 
Dominum Qrandimoatcnfis ordinis patrem , 
qui redemtoris fui fcqucns veftigia , pauper- 
tatem fjpiritus in tantum dilexit, quod in 
terra nihil fere voluit poffidere ; cujus vir- 
_ tutes referre opus eft, ut credimus , aliqui-» 
D bus profuturum ; fed noftrz fcientiz tenuitas 
& tarditas ingenii ad ea nempe non fufficit. 
Ceterum ipfius merita convcrfationis ejus 
proclamat aufteritas , & tcftatur exemplum 
convcrfitndi fuis fequacibus derelidum. Quis 
enim noftris temporibus devotius audivit 
Dominum in evangelio dicentem : ne» 

renuntiat omnibus qua fojjidet , tun poteft meus ' 
efie difcipulus. Quis expreffius mancipavit ef- 
fcdui illud Jesu-Ch&isti confilium : Si quis 
vult venire poft me , abneget femetipfum & 
tollat trucem fuum fr fequatur me. Porro nul- 
£ lius perfedionis evangeliez furdus auditor , 
nullius juftificationis divinz obliviofus ledor, 
nt Chriftum lucrifaceret , ita omnia dereli- 
quit , quod non pecudes, non terramm pof- 
fcffiones,non reditus, non quzftus, vel ali- 
quod aliud unde fibi neceflaria miniftra- 
rentur , in mundo retinuit. Rebus itaque 
pauper 5c nudus , fed cceleftium virtutum 
thcfeuro przditus, in fide ac diledione illius 
qui ait fuis difeipulis : Nolite follkiti ejfe di- 
centes , quid manducabimus , aut quid bibemus , 
aut quo aperiemur f Scit enim Tuter vefter em- 


Digitized by v^ooQie 


to49 GRANDIMON TENSIS. iojo 

Ufits , quia his omnibus indigetis , fine follici- A bus abyffis. Et quid mirum} omnia poteft. 


tudinc Sc occupatione mundanas rei , coepit 
primum quxrcre regnum Dei & juftitiam ejus. 
Uade non immerito credendum eft illum 
in terra coeleftcm duxifle vitam , Sc frcqucn- 
tiffime guftafle manna abfconditum , quod 
nemo fcit, nili qui accipit > nec corporalis 
alimonix nimiam potuit habere penuriam , 
qui totam in Deo pofuit fpem fuam, ficut 


quarcumque vult operatur. Intelligant igitur 
Zc percipiant increduli & crubcfcant infide* 
lcs, quia Deus beatum Stephanum mirifi- 
caVit , Sc mirificando laudabilem reddidit , 
nec voluit occultare diutius fanditatem ip- 
fius , qui velut gemma latebat in fterquili- 
nio oblivionis. Exultent Sc laetentur fideles 
Dominum timentes, vera amantes , vana 


propheta ait : JaHa fufer Dominum suram fpernentes, mundana contemnentes, eo quod 
tuam, & iffe te enutriet. Quod nos qualcf- Deus eis dcmonftraverit lumen veritatis, ac 
cumque difcipuli ejus , fide mcritifque ipfius lucernam qux abfeondita erat fub modio , 
nobis ha&cnus accidifle fatemur j & quia om- quamvis videretur pofita ede fuper cande- 
nibus paupertatis hujus propofitum fequen* ® labrum , id eft beatum virum Stephanium , 
tibus ita femper eveniet , confidenter credi- quem Dominus Deus omnipotens fua boni- 


mus 6c fperamus. Scimus enim quantum cate mirifica voluit univerfis manifeftari po- 
fidelis eft ille qui ait : Non vidi jujfnm dere- pulis. Gaudete , induam , vos viri Grandi* 

licium , net femen ejus quarens fanem. Quan* montenfes, quibus Dominus talem ac tantum 

tam autem gratiam ob fidei fux meritum Sc paftorem providit, qui vobis fideliter oden* 
carnis macerationem in confpcdu Altiffimi diflet veritatis viam , juftitix femitam , fandf 
vir ifte adeptus eft, ad eorum notitiam qui religionis regulam , cafte vivendi formam , 
divinat pietatis opera libenter audiunt , veraci vigiliarum jejuniorumque obfervantiam , re- 

relatione narrandum fufccpimus > fcd ab ortu de vivendi normam , corrigendi mores djf- 

ejus Sc infantia fumendum eft exordium. De ciplinam , amandi ampledendique pauper- 

his tamen qux in miraculis & dinofccndis tatem conflandam. Hzc funt opera pro qui- 

fratrum cogitationibus per eum Dominus bus gaudere vos admoneo , Sc in quibus de- 
operari dignatus eft, pauca diduri fumus, G betis operam dare, quia vobis in his & aliis 


ne forte incredulis veritas mendacium cfle 
videatur , Sc creduli ex paucis qux audierint 
dicant <quia omnia poffibilia funt credenti. 

Item alius titulus Geraldl venerabilis frieris 
Grandimontenfis vn. in vita fantli 
Stefhani eenfejforis. 

Omnibus Chrifti fidelibus divina permif- 
fione Grandimontenfis ecdefix minifter hu- 
milis atque indignus, falutem. Ne miremini, 
dilediflimi , neque ftultum vobis videatur at- 


jullirix fideique operibus exemplum prxbuit. 
Amator etenim fuit veritatis , fedator jufti- 
tiz, & fan&itatis fundator, & inftitutorop- 
timx ac venerandz religionis , nutritor ca- 
ftitatis , confervator integerrimz virginitatis. 
Quapropter vos admoneo , cariifimi, qua- 
tenus eum in quantum potueritis imitemini, 
fedando juftitiam ,confervando patientiam, 
amando humilitatem veram, tolerando pau- 
pertatem voluntariam ac neccflariam, ha- 
bendo fidem redam , fpem certam , carita- 


que infipidum , fi univerfitati veftrx feribere n tem non fidam. Hxc furtt verx bonitatis 

r. n i ^ /• a.:*.. - ^ 


prxfumo , nomenque noftrum in initio hu- 
jus feripeurx ponendo, cum non hoc de 
jadantia, aut inani gloria, feu aliqua inten- 
tione per ver fa, fed voluntate bona & humili 
confcientia , in caritate pcrfc&a , ut credimus, 
fufiiilta divina gratia , cum qua defideramus, 
qualiter beatus confcffor Stiphanus Gran- 
oimontenfis ordinis inftitutor primus, abin- 
fantix fux rudimentis Domino Deo noftro 
fideliter fervire propofuit, cujus vitx propo- 
fitum converfationcmquc admodum dignis 
laudibus plenam, morefque fandiffimos at- 
que miracula qux Deus omnipotens fua be- 
nigna gratia per ejus merita gloriola operari 
dignatus cft,in quantum Dominus donaverit, 
volumus, fi poffumus , ut vera quorumdam 
veridicorum relatione comperimus, Sc oculis 
propriis perfpeximus , fub brevitate fideliter 
feripto commendare. Refipilcant igitur in- 
fipientes falfidici, oblatrantes Sc contradicen- 
tes veritati Obmutefcant dico , quia Do- 
minus verax eft, Sc omnes vix ejus judicia 
Sc veritas. Ipfc enim quzeumque voluit fe- 
cit in cocio & in terra, in mari & ia omnl- 


fanditatifque opera , quibus extitit adorna- 
tus atque redimitus B. Stiphanus pater 
vefter fandiffimus : quem fi audieritis Sc ejus 
viam fequi volueritis, bona terrx viventium 
comedetis , Sc regem glorix in decore fuo 
videbitis , cum ad regnum coelefte , ipfo bearo 
Stephano ducente ac viam dcmonftrante, 
perveneritis, procurante Domino noftro Jisu 
Christo, cui eft honor Sc gloria per omnia 
fecula feculorum. Arnen. 

Exflieit titulus Geraldi venerabilis frtoris 
feftimi Grandimontenfis in vita S. Stefhani 
* tonfcjjoris & eremita ftrfetlijjtmi. 

I. lneifit vita fonti i Stefhani eenfejforis. 

Fuit igitur in Arvemix partibus homo 
quidam nobiliffimus nomine Stephanus , 
cujufdam oppidi, quod dicebatur Tiernium 
feu Ternas, dominus Sc vicecomcs, Scuxor 
ejus Candida nuncupabatur. Qui nimirum 
non fine caufa talia fottiti funt vocabula. 
Erant enim filium habituri, qui de virgini- 
tate, Sc diutilfima corporis afflidione tam- 
quam de redolentibus liliis rofilque vetnan- 

Zzz iij 


Digitized by LjOOQie 


Stpp 


VITA £ STEPflANI 


105» 


*ibus a Domino erat coronandus. Cui fane A ^ „ thUp jf ap o BmevMuu avium 

rvr^idffrA fv^nrne re i nnlimnn nm tiaem re- 1 J . 1 . . 


prxfagio eventus rei poftmodum fidem fe 
■cit. Divino namque nutu natus eft cis filius, 
•qui femper virgo permanfit, & in fignum 
<oronx quam meruit, de nomine patris Ste- 
:phanus eft appellatus : quem progenitores 
fui more nobiliumdiligenti ftudio educatum, 
cum ad intelligibiles perveniflet annos, ad 
'difeendum litteras tradiderunt 5 tanto carius 
cum diligentes , quanto & elegantioris for- 
ma & bonae indolis puer coepit apparere. 
'Crefcentc itaque pueto^c in litterarum feien- 
tia magis magifque proficiente , patri ejus 


Milone. 

Erat enim tunc in eadem urbe archiepi- 
fcopus bcatiflimus Milo, qui de Arvernia 
oriundus huic viro ab infantia fuerat notiffi- 
mus- Hic cum videret quod puer non con- 
valcfceret , ob votum & amorem nobilifiimi 
vki , rogavit eum ut fuum fibi dimitteret 
filium. Qui de illius amicitia certiffimus, & 
de prudentia & piobitate non ignarus , in- 
fantulum quem reducere non poterat , ei 
tamquam fideliffimo viro fideliflimum com- 


coelitus eft infpiratum , ut ad gloriofum cor- g mifit depolitum, obfecrans multis precibus 


pui B. Nicolai, quod de Mirrea metropoli 
£*] Lici* nuper (a) tranflatum fuerat Barium, 
caufa orandi feftinarct. jjHluc namque ex di- 
verfis mundi partibus fidelium populorum 
multitudo tunc temporis concurrebat, tanti 
■confcftbris gloriofa inrerccffione pcccami- 
4 ium fuoriim veniam petitum. Parente igi- 
tur illo furatus & fdcios eligente , iter cum 
vellet arripere , & filium fuum , quem unice 
fligebat , fecum ducere , perurgebatur ad- 
modum gravi tentatione. Timebat enim ne 
infanti* fu* teneritudine , vel itineris longi- 
tudine puer debilitaretur s dimittere autem < 
eum nolebat , quia eum ante omnia dilige- 
bat , & ideo abfque eo efte non poterat. Et 
-quid plura i Ipfe cum eo ad iacratifiimas re- 
liquias lztiffimus properavit , ignorans quid 
de eo Dominu^Deus facere decreviflet. Erat 
enim jam duodennis. Volebat autem omni- 
potens Deus ac difponebat quatenus puer ea 
*tate fibi fervire inciperet, qua filius fuus a 
parentibus fecundum carnem ad templum 
dcdu&us cft>& quemadmodum puerChriftus 
xemanfit in Jerufalem , ignorante Jofeph & 

MAiUA,fic puer.iftc remanfurus erat in iti- ftnfum Domini , aut quis confiliarius ejus fuit? 
nere, patre ignorante & Deo difponente. ^ 


ut fi puer evaderet , illum faceret erudiri , 
quatenus fciret legem ejus, cui jam parvulus 
fuerat oblatus : ficque caro pignore deftitu- 
tus, defolatus &moeftus ad propria reverfus 
eft. Poft paucos vero dies , divina operante 
clementia , puer fanus fa&us eft , & quafi 
oblitus patris & patri* , hilaris & gaudens 
in terra fuit aliena. 

IV. De fuero infiruendo ab archiepifcopo. 

Unde archiepifcopus plurimum lxtus non 
folum facris tradidit eum litteris imbuen- 
dum , verum etiam ipfe, vclut pius pater & 
fidelis dodor, bonitatem & difciplinam St 
fcientiam ipfum ftudiofius edocebat. Scmper 
enim puerum a fcholis vacantem Operibus 
fuis affidere faciebat , vel cum diaeccfis fu* 
placita pertraftaret, vel cum Romani pon- 
tificis , cui Beneventum fedes atque thala- 
mus eft, caufis five judiciis intereflet. Tali- 
bus quippe negotiis propter veritatem & 
manfuetudinem & juftitiam qu* in eo evi- 
dcntei*eminebant,frcqucntiffime infiftcre co- 
gebatur. Sed ficut aitapoftolus, Jpuisnovif 


II. De infirmitate pueri apud Beneventanam, 
civitatem. 

Cum autem , Chrifto ducente , poft fa&am 
orationem pater cum filio feliciter remearet', 
ut ex devoto devotior fieret, per Beneven- 
tanam urbem tranfitum fecit, ubi quid acci- 
derit fine dolore quis poterit enarrare ? nam 
ibidem infirmatus eft puer , & gaudium quod 
de parvulo comite fuo pater. habuerat, ver- 
fum eft in moerorem. Triftis ergo nimis ef- 


V. De Dei providentia erga puerum. 

Ut dodorem inveniret juftitix ^pt patrem 
haberet fpiritualem , carnalis pater ad exte- 
ras nationes filium duxit , nefeiens quid fa- 
ceret. Ceterum ille feiebat, qui cum puero 
& de puero aliquid magnum facere cogita- 
bat. Egreffus eft enim puer de terra & dc 
cognatione fua & dc domo patris fui , ut 
inter gentes quas nefeiebat, vivendi formam 
difeeret , ad quem poftmodum maxima mul- 
titudo hominum vel de Hur Caldzorum & 


fedus, orando, clecmofynas largiendo , om- £ ^Egyptia fervitute ad terram promiflionis & 


nipotentis medici & B. Nicolai auxilium im- 
plorat, fed dc filii fuifofpitate nullum com- 
perit indicium. O pictas patris, 6 providentia 
fupernx difpenfationis ! poftulat pater pueri 
fanitatem , fed Deus puero alium providit 
patrem. 


[») Veram peregrinationis Stephani vicecomitis Tiernen- 
lis caufam ignoralk videtur Gcrardus hujus vit* au&or-.nam 
conflans eft omnium au&orum lententia corpus S. Nicolai 
Barium tranilatum fuifle anno ioS7- ac proinde aliquibus 
poft an»;» quam peregrinationem fulcepiflet. 


virtutum montem ocius convolaret. 

VI. De religiofis Calabria , (jr vita & converk 
fatione eorum. \ 

' Florebat enim eo tempore in Calabri* fi- 
nibus juftorum quxdam religiofa congrega- 
tio, tanto bonis coeleftibus uberior, quanto 
ab omni cura temporalium erat remotior. 
Pecudibus pofieffionibufque , ac univerfis re- 
rum mundanarum occupationibus ita peni- 
tus renuntiaverat, quod unde profefibics fui 


Digitized by 


Google 


tosi GRANDIMONTENSIS. 10J4 

ad tumultum fxculi revocarentur, non ha- A de fuo quatenus vifitaret (fi) patriam & pa- 


foebat. Et ut dilatato corde per ardam viam 
qux ducit ad vitam , quicumque ad eam ac- 
cedebant, incederent , nullus in ea aliquid 
proprium poffidebatifed ficut in Aftibus apo- 
ftolorum legitur, erant illis omnia commu- 
nia , & dividebatur fingulis prout cuique' 
opus erat. Verumtamcn nullos nifi feipfos 
habebant miniftros , ut major locum minoris 
obtineret , & prxceflbr fieret miniftrator. 
Corporalis autem fubfidii follicitudinem fo- 
lummodo in Deum projecerant , unanimiter 
in clauftro viventes , & obedientiam humani 


rentes fuos , qui cum vidiffent eum , ultra 
modum lartati funt & congratulabantur d 
vcljuti a mortuis furrexiflet. Cumque ibi mo- 
ram aliquam feciflct , retro per Dei miferi- 
cordiam ad ipfum archiepifcopum redire dif- 
pofuit. Cumque Romam fuilTct ingreflus, 
comperit eum viam univerf* carnis jam fuiffe 
ingreffum , & tunc remanfit apud quemdam 
prudentiflimum virum facrofan&xRoman* 
ccclefix cardinalem, cum quo in Romana 
curia per quatuor continuos annos (c) in- 
trans & exiens , & de diverfis diverfarum rc- 


generis reparatricem pro luis viribus in om- B ligionum adionibus , & difpenfationibus to- 


nibus cuftodientcs ; & quia mundum fibi & 
fe mundo crucifixerunt , & in cruce Chrifti 
gloriabantur, operum praedicatione ceftimo- 
nium perhibentes veritati , tantam apud 
Deum & homines invenerant gratiam, quod 
& virtutum gratia redundabat, & in cibis & 
vcftibus humanx natur* fufficientiis rion 
carerent. Hoc itaque propofitum fapientiffi- 
niiis archiepifcopus Milo in Termonibus 
quos ad populum faciebat jugiter commen- 
dabat , & cum corumdem patrum aliquem 
videre poterat , ut Chriftum in (ervo fuo 
loquentem audiret, omni poftpofita follici- C 
tudine totus ei vacabat. Audiebat enim de 
convcrfationc eorum, unde poftmodum cle- 


tius ecdefix catholicos viros fxpiffime dif* 
putantes audierit. Cumque de omnibus qux 
Ipedant ad falutem animae , & etiam ad fx- 
culi falutare confilium fufficienter cdodus 
fuiffet , & conceptum defiderium ferviendi 
Deo ad executionfcm operis animum perur- 
geret , a Romano pontifice , cui bene no- 
tus erat, devotifiime petiit, ut ordinem quem 
in Calabria obfervari didicerat, in remiflio- 
nem peccatorum fuorum,qux ut reor pau- 
ca erant , fibi alicubi obfervare concederet. 

. IX. Qualem fe habebat apud Romanum 
pontificem. 

Licet autem fuptfterogare , fi vel legere i 


ricorum, iaicorum , aliorumque rdigiofo- . vel audire., vcldefuper intpkatum efle con- 


rum vitam ad altiora inflammabat , propo- tingeret, unde primum bonum & menfuratft 
nens cis exemplum iftorum ab omni cupi- confertam & coagitatam , & Tuper dlluen- 
ditate, qux radix omnium malorum eft, ca- tem,redeunte Domino expedaret. Cujus 
ventium , folifquc cocleftibus inhiantium. pix petitionis affedum admiratus admira- 

^ bilis pater apoflolicus, xtatem juvenis & fe- 

V 1 1. SUuUtcr appmbu vmnmfifnMh. vttitatem 0 ' djnis «nfid^ns , primo qui . , 

r,m , " u,m ««?*»*■ dem obftupuit , deinde promittendo ei ho- 

Cum igitur Stephaniis jam pueridx metas notes ecclcfiafticos & knmenfa beneficia , 
excedens , hunc fandiffimurA virum in hu- ut a tali petitione pariter Sc voluntate dc- 
jufmodi vita cemcret adeo complacere, de- fifterct, monuit } fortafle exiftimans, quod 


fiderio imitandi mores & adus illius religio- - 
nis attentius inveftigarc ftuduit, & fideliter 
memorix commendavit. Fecerat cnimChri- 
ftus Dominus in ejus pedore manfionem , 

& ideo amore illius omnia deferete cupie- 
bat , fed qualiter perfede id agere potuiffet, 
tamquam pruachtifiimus adolefcens & Deo 
plenus diligentiffime deliberabat. 

VIII. De vifitatione terra nativitatis fu* 
ac parentum fuorum. 

Eruditus itaque & nutritus a S. Milone E 
Beneventano archiepifcopo (a) duodecim 
annis , accepta licentia ab eo, decrevit in cor- 

( a ) Hic cefpirat auftor non parum in his qux de Stephani 
apud Milonem archiepifcopum Beneventanum per annosxi r. 
commoratione narrat , cum conflet Milonem vix duobus 
annis Aedem Beneventanam occupa fle. Id cette patet & ex 
brevi Chronico Beneventano apud nos mC ubi ad annum 
Mxxxiv. Milonis ordinatio configaatur, ejus vero obitus 
anno fequenti , Roffredi vero ejus fuccefloris eie&io anno 
julxxv 1. Et ex inftrumento ipfius Milonis apud Ughcllum 
delato, in quo Milo primum (ui prrfulatus annum cum annp 
Chrifti mlxxv. componit. Mabillonios exiftiinat Milonem 
iupctftitcm fuiffe anno mlxxv in. quo per auSoritatempapa 
tSrtgorii Jtptimi ptr uflimtnitrm Milonis Mttbiepijcepi , 


vel levitate , feu aliqua ingruente tentationc . 
per tam ardam & arduam viam vettet ince- 
dere. Verum quanto magis pius pater pro- 
bando fpiritum , fi ex Deonerat, illum ne 
talia poftularct dehortari videbatur , tanto ad 
exequendum quod propofacrac , & quod 

S ofccb^c impetrandum ille ferventior efficit» 
atur & inftantior. 

X. De confirmatione beati Stephani per , 
fummum pontificem. 

Comperta itaque ac probata ipfius con- 
flantia , Chrifti vicarius tandem quod perebat 
annuit , & audoritate fua apoftolica & pb- 

1 

qui prius decanus Taripenfis , abopo/leMco ordinatut eft archic- 
pifeopus Beneventanus , quem de hac ire Interccflbrem itpudpd- 
pam habuit Johannes quidam conftruxir cellam S. Florenrii 
prope Dolum in Armorica. Verum aliquot ante annis inter- 
cedere potuit Milo quam cella ilia conftrueretur, & cette 
dnviailJimu Ughellus probat argumtnfis Rolfreduih Miloni* 
(iiccefforem Xbdiffeamno mlxxvi. 

(b) Dc hoc parentum vifitatione filet vita a Boilando 
edita. 

(e) Si quatuor continuos annos poft Milonis mortem mo- 
ram fecit cum quodam cardinali S.Stephanus, ordinis AuiFuo- 
damenta jaxere nou potuit ante annum mlxxx. 


Digitized by LjOoq ie 


*qjj. VITA S. S 

*eftatc , qua < eundis praeeminet mortalibus , 
-omne bonum quod ageret ei in poeniten- 
tiam & virtutis pnemium injunxit. Tunc ille 
<le juiEone -fummi pontificis , quam multum 
optaverat gaudens,cumejus bcncdidionedif- 
ceifit a curia , & quafi futurae conversationis 
jam medium 'habens, vifiim cft ei bonum 
ea intentione redire ad patriam •, ut quod 
corpore nolens & infcius reliquerat ,• mente 
& corpore Spontaneus & prudcns-dcfercrcr. 

X L De ingreflu Arverni* vel .patri* fu*. 

Iter igitur arripiens in ingreflu juventutis fuae 
Arvcrniam regreflus eft, fcd parvam ibi fa- 
ciens moram, a -parentibus & fratribus, & 
-cognatis & amicis, qui de regreflu ipfius ad- 
modum gaudebant folus latenter recellit. 

XII. De egrejju patri* fu* & de vifirattone 
grati* divita. 

Cum autem -egrederetur de patria fua, 
relidis parentibus fuis, domo, & omnj pa- 
rentela , & cognatione fua , fciretque retro 
numquam fe reverfurum, refpexit poft fe, 
ultimum vale fadurus , & fubito divinitus 
cxcufia funt omnia olla ejus , ita ut vide- 
retur libi quod disjungerentur & fol veren- 
tur omnes ejus jundurae : unde credimus 
quod fignum hoc fuic indicium futurx fan- 
ditatis ejus ac bonitatis : quapropter dicere 
potuit veraciter, Dirupifti , Domine , vincula 
mea. Perambulans & perluftrans plurimarum 
provinciarum partes , ea loca quae ad Ser- 
viendum Deo & agendum poenitentiam ma- 
gis lunt idonea diligentiflime confiderabat. 
Sciebat enim quod quaerentibus & diligen- 
tibus Deum frequentia hominum , & copia 
•rerum nociva funt, utilia vero paupertas & 
.Solitudo. 

XI fi. De lo e* eremi apud Muretum invento. 

Denique peragratis multis eremis & foli- 
tudinibus, & de canonicorum, monachorum, 
eremitarumque vita illa quae imitanda funt 
memoriae commendans , in Aquitaniam ad 
nemorofum montem, qui non longe diftat 
ab urbe Lemovicarum ,& Muretum dicitur ,* 
Chriflo ducente , pervenit , ubi fontes reperit 
dc rupes , terramque defertam & inviam , 
quae novo hofpiti fuo potum frigidillimum 
& domum ventis expolitam offerens , affli- 
dionem corporis & requiem mentis mani- 
feftis indiciis promittebat. Porro tota filve- 
ilris & Herilis, & fere omni tempore hie- 
malis , hominibus infueta, aflueta feris, aliud 
non poterat polliceri. 

XIV. De ingreffu eremi. 

Sed non metuit tentationes qui fenfit Dei 
confolationes, nec nimis cfurit panem ho- 
minum, qui frequenter comedit panem an- 
gelorum: cujus rei non ignarus fervus Dei , 
in Ipcm ejus de quo legitur, quia erat in 


T E P H A N I 1056 

A deferto cum beftiis , & angeli miniftrabant 
ei, fervens & intrepidus ad unum acceilic 
fontem, & gaudens de folitudine , quam 
juxta cor fuum ad ducendam pauperem vi- 
tam aptam invenerat, omnibus diebus vitae 
fuae ibi fe Deo fetviturum fpopondit , & 
cum quodam annulo, quem de omni fub- 
ftantia mundi tantum habebat , femecipfum 
caftiflGmum virginem Chriflo defponfavic , 
dicens: 

XV. De profefpone ejufdem. 

Ego- Stephanus abrenuntio diabolo & om- 
g nibusipompis ejus , & offero atque reddo meip- 
fum Deo Patri & Filio ejus & Spiritui fantto , 
trino & uni Deo vivo & vero. Et feribens 
profelfionem fuam , pofuit eam fuper caput 
fuum , & dixit : Omnipotens & mifericors 
Dominus , Pater , & Fili , & Santte-Spiritus ■, 
qui femper (jr idem permanens vivis & regnas 
trinus & unus Deus ; Ego frater Stephanus 
promitto tibi me a modo ferviturum in hac 
eremo t in fide catholica ; & propter hoc pono 
cartam- ifiam fuper caput meum , & annulum 
iftum in digito meo , ut in die obitus mei fit 
mihi hac promiffto , & hac carta fcutugwjr de- 
fenfio contra infidias inimicorum meorum. S^nx- 
C fo, Domine , ut reddas mihi v eft em nuptialem , 
& in numero filiorum fanifa ecclefta me annu- 
merare digneris , & ad canam nuptiarum Filii 
tui , fanttifjimc Pater, animam meam de cor- 
pore exeuntem , caritatis tu* v eft em indutam 
in regnum tuum cum fanttu omnibus intro- 
ducas : Jgui vivis & regnas Deus cum Filio 
tuo & Spiritufantto per omnia fecula f aenio- 
rum. Amen. Item dixit : Sanfta Maria mater 
Domini noftri Jesu Chr i st i , Filio tuo & tibi 
commendo animam meam & corpus meum & 
fenfum meum. His didis , non eft ultra rever- 
fus ad ferculum , fed fado de virgultis par- 
) vo tugurio , anno ab Incarnatione Domini 
mlxxvi. trigelimum agens artatis fuar annum, 
eremum habitare coepit in jejuniis , vigiliis 
ac orationibus continuis ferviens Domino 
die nodeque. 

XVI. De cibo ejufdem. 

A die namque illa cibus ejus panis & aqua 
fuit , & interdum farinulae Siligineae modica 
forbitiuncula , quae ceteris ceterarum fari- 
nularum forbidunculis minus fapida, necef- 
: litati utcumque fervit non deledationi. In 
fenedute tamen fua , a tricefimo fcilicet con- 
verfationis fuae , anno modico vino ufus eft 
propter ftomachum , quem ciborum ariditas 
& penuria nimis ardaverat 3 fed carnem vel 
fegimen nullo tempore converfionis fuae fa- 
nus comedit aut aeger. Ceterum , fi quis fcire 
voluerit unde etiam illa tenuis fubftantia, 
qua corpus ejus fuftentabatur , illi aderat , 
prarfertim cum diu folusin eremo habitaret 
nec exiret ad faeculum , revocet ad memo- 
riam quomodo Abdias propheta Domini in 

Spelunca 


Digitized by 


Google 




.1057 GRANDIMONTENSIS. ;io 5 8 

fpclunca abfconditos pro Dei amore pane A Mariae, & fidelium defun&ornm a prima 
pavit & aqua ,& noverit quod nihilominus die qua venit in eremum, ufque ad ulti- 
circumftantium vicinorum caritas fola di- mum diem vitae fuae , ordinem de fanda Tri- 

vina infpiratione huic Dei fervo deferebat. nitate cum novem ledionibus & horis c'a- 

Qui enimDanieli in lacu leonum indufo nonicis , fingulis diebus ac nodibus devo- 

prandium mifit per Abacuc , qui per mini- tiffime celebravit, 
flerium corvi & viduae Heliam a famis libe- _ . .. 

ravit injuria, qui quotidie dat jumentis e£ XXI. . De genufextontbus ejufdcm. 

cam ipforum , Sc pullis corvorum invocan- Numerum autem genuflexionum ejus , 

tibus eum, hominis tantae fidei, quem ad fe xjuas terram deofculando , & cum fronte 
diligendum abfeonderat in abfeondito faciei nafoque percutiendo humiliter faciebat, feire 

fuae a conturbatione hominum non potuit non poflumus , quem utique propter earum 
oblivifei. Solis igitur intentus caeleftibus, ali- faepiffimam iterationem ipfum etiam credi- 

menta corporis a devotione fidelium , refe- B mus ignorafle. Scimus tamen quod mani- 
dionem vero mentis & undionem Spiritus bus ac genibus in modum cameli earumddm 
a divina; contemplationis beneficio affluen- affiduitate genuflexionum callos contraxe- 
ter forcitus eft. • rat , & nafum curvaverat in obliquum. 


XVII. De lorica ferrea qua induebatur. 

Nam quomodo non guftaret quam fuavis 
eft Dominus , & dulcedinis ejus ftillicidia 
ftillantia non haberet , qui corpus fuum ca- 
ftigando Sc in fervitutem redigendo per di- 
ftridam abftinentiam , etiam lorica ferrea 
contra carnis infidias & mentis lafciviam 
tamdiu inceffit armatus , quoufque toto ex- 
ficcato corpore , plenam de feipfo 'obtinuerit 
vidoriam. Ad cujus eximiae perfedionis cu- 
mulum tanta parcitas veftium, ledique ac- 
ceffit durities, quae eundis humanae condi- 
tionis facultatem cernentibus vires hominis 
videatur excedere. 

XVIII. De indumentis ejufdem. 

Indumenta namque quibus fuper loricam 
induebatur, nullo tempore augebantur, nullo 
minuebantur} fed in hyeme & in aeftate ad 
repellendum frigus, & cauma aequalia fem- 
per erant Sc eadem. 

XIX. De firatu ejufdem. 

Stratus vero in quo poft nimiam carnis 
fu* fatigationem ad quiefeendum fe modi- 
cum conferebat , adeo durus erae Sc quieti 
contrarius , ut in eo dormiens vexari poterat 
non foveri. Erat enim ex tabulis ligneis in- 
ftar fepulcri in terram confertis, omni ftra- 
mento , omnique ledi ftramine carens , pra:- 
ter illam tunicam ferream quam femper ad 
nudam geftabat carnem , & viliffimum dum- 
taxat habitum , quo defuper maiiebat indu- 
tus } illa ad ftratum veniens fecum affere- 
bat, illa de ftrato furgens fecum deferebat. 
Eo abfente ftratus ejus nudus erat Sc vacuus ; 
eo prxfente talibus culcitris talibufque lin- 
teolis erat ornatus. Sed quis ad hac non 
miretur ? quis non obftupefcat ? Siquidem , 
ut verum fateamur, parcus in cibo, parcus 
in ledo, parcus in fomno fiiit. 

XX. De perfeverantia in divinis officiis. 

Exceptis etenim ecclefiaftici officii regu- 
laribus debitis , agenda videlicet diei Sc beatae 

Vet. Script. & Mon. ompl. Colletl. Tom. FI. 


XXII. De pfalmodia & orationibus ejus. 

Pfalmodiam vero Sc familiares orationes 
in tantum amabat, Sc gratiam illius excci- 
lentiflimae contemplationis in qua Deus 
melius cognofcitu^ , tam efficaciter habebat , 
quod nunc hujus dulcedine raptus, nunc il- 
larum occupatione detentus , frequenter bi- 
duo aut triduo a corporali vacabat edulio ; 
& quia non potuit lucerna accenfa latere 
fub modio , longe lateque fanditatis ejus 
opinio divulgata eft, Sc veniebant ad eum 
undique multi fuae falutis monita audire cu- 
pientes. Verum fi pro eorum colloquio qui- 
bus fervata caritate dcelfe non poterat, ea 
qux orando facere vel dicere confueverat, 
ftatutis horis five temporibus quandoque 
non impleret , differri quidem poterant , non 
omitti. Poftquam enim ab eo, qui advene- 
rant , recedebant , quaecumque hora tunc 
effet , antequam comederet vel dormiret , 
omnia quae de confuetis orationibus nccef* 
fario intermiferat , omni cum devotione 
reftituebat. Unde plerumque ufque in cra- 
ftinum nullum fumebat cibum , Chrifti difei- 
pulorum imitator verus , qui propter venien- 
tes Sc redeuntes manducandi fpatium non 
habebat. Purus igitur rigidufque fui exador 
primo fuae converfionis anno, humano ca- 
rens folatio folus in eremo fuit > fecundo 
quemdam de faeculo in fuam recepit cufto- 
diam fuamque difciplinam,quem alter poftea 
fubfecutus eft. His duobus folummodo diu 
comitatus fuit ; plures enim ad aufteritatem 
converfationis ejus accedere trepidabant. 
Verumtamen dlftridionis fuae regulam & 
menfuram poffibilitatis ipfe nemini impone- 
bat ; fed quemadmodum inchoaverat fibi 
quidem crudelis & afpems, aliis piuslonge- 
que moderatiot erat. Sciebat enim quod fe- 
cundum collatam fibi caelitus gratiam alius 
alio fortior eft , Sc non omnia poffumus 
omnes. 

* 

AAaa 



Digitized by 


Google 


ioj9 VITA S. S 

XXIII. De prudentia quam habebat erga 
difeipulos . 

Nec quaerebat difcipulorum Aiorum cor* 
pora necare» fcd vitia,- unde tamquam fi- 
dclis di Ipen fator &. prudens quem conAituit 
Dominus fuper familiam Aiam » in cibis & 
veftibus , ceterifque humanat fragilitatis ne~ 
ceffiiatibus, eis xquo libramine indulgebat: 
■hoc tantum ab eis exigebat, ut DomiOum 
-fuper omnia diligentes ei veraciter dicere 
pollent , Propter te mortificamur tota die , 
~a.fi ima t i fumus ficut oves occifionis. Ac poft- 
quam dilponente Deo difcipulorum ejus nu- 
merus crevit , non quaA unus ex illis in il- 
lis fadus, fcd minor omnibus illis. 

XXIV. De humilitate ejufdem. 

Nam, ficut confiietudo religionis eft, ia 
rcfbdorio ad menfas fedentibus & vefccnti- 
bus illis , ille humiliter humi relidebat , le- 
gendo paffiones fandorum vel vitas patrum» 
feu aliam aedificantem fcripturam,ut corporea 
alimenta ea pientes, illius fententiae recorda- 
rentur, Non in folo pane vivit homo ,fed in 
omni verbo quod procejjit ex ore Dei. Legerat 
quippe , legerat , inquam , & memoriae man- 
daverat, quanto major es, humilia te in om- 
nibus , (jr coram Deo invenies gratiam ; & il- 
lud : Qui voluerit inter vos major ejje, erit 
omnium Jervus . 

XXV. De doUrina ejufdem faSf a ad difeipulos. 

Quam prudenter autem & quam folli- 
citc de refigionis obfervantia , de morum 
maturitate & de omnibus quae ad falutem 
anima: (pedant , qux viva voce fando- 
rum lentendis & exemplis difeipulos fuos , 
Zc eos qui cum eo loquebantur docebat , 
quemadmodum in fententiis fuis feriptum 
eft , fub Alendo praeterimus. Nimirum ad 
ea evidentiflima fanditatis ejus indicia fe- 
ftinatnus, quibus fides magis eft adhibenda 
quam verbis. Quis enim novit cogitationes 
hominum , nili qui finxit lingillatim corda 
eorum , & intelligit omnia opera eorum , 
aut cui voluerit ipfc revelare J 

XXVI. De cognitione cogitationum 
difcipulorum fuorum. 

Cujus gratiae praerogativam ab illo Patre 
luminum a quo omftc datum optimum , & 
omne donum perfedum , tam efficaciter vir 
jfte acceperat , quod praefertim dilcipulis fuis 
quid cogitabant, & tentationes quas a dia- 
bolo patiebantur, apertiffime dicebat, & qua- 
liter pravis cogitationibus & importunis ten- 
tationibus viriliter reliderent, tamquam pius 
pater & de falute eorum bene foliicitus , eos 
inftruebat. 

X X V 1 1. Quantam vim obtinebant orationes 
ejufdem apud Deum. 

Frequenter etiam cum eorum pofccbat 


T E P H A N I 1060 

A infirmitas, ne in hoc mari magno & fpadofo 
hujufmodi fludibus fubmergerentur , Aiis eos 
orationibus juvabat. Erant enim preces ejus 
tantae virtutis ante Dominum , quod ipfo 
cooperantc , ab ipAs daemonum faucibus & 
pravis machinationibus hominum captos 
poterant liberare» quod ut manifeftum At, 
de pluribus miraculis , qux per fidem & ora- 
tiones ipfius Dominus operari dignatus eft , 
hic breviter duo narremus. 


XXV III. De milite per eumdem a quodam 
crimine liberato. 

B Igitur miles quidam generoAis cujufdatn 
immenli criminis tenebatur reus. Hic enim, 
cum inter alios , qui ad eum vifitandi gratia 
venerant , cum eo femel affifteret , quali 
unus de ftultis hominibus locutus eft. Ait 
enim :Obfecro te , ferve Dei, noli pro me 
Dominum deprecari. Admirans autem ille, 
refpcnditei, Quid hoc eft frater J Curita lo- 
queris? Miles aic : Quoddam peccatum in tan- 
tum fiiligo, quod nullatenus illud vel odire 
vel relinquere volo. Timeo autem ne hoc 
mihi contingat, litu prome roga veris. Tuis 

C ergo orationibus aliis auxiliare , mihi vero 
minime. His didis , miles diaboli recellit Ix- 
tus, fed fidelis athleta Chrifti triftis reman- 
fit & anxius. IngrelTus capitulum , tabulam 
pulfat, fratres congregat, fed prxlacry ma- 
rum impetu qua caufa id ageret , vix illis 
infinuat : tandem teferato eis fermone mi- 
litis, jubet, hortatur, ut pro ftultillimo mi- 
lite cum eo Dominum ftudeant exorare. 
Nec mora peccator rediit, & de jam dida. 
ftultitia veniam poftulans, corde A: ore fux 
iniquitati renuntiavit. In quo utique fado 

D datur agnofeere quantam caritatem habue- 
rit , qui , donec errantem proximum ad viam 
veritatis reduceret, preces cum lacrymis Do- 
mino fundere non ceflavit. Eft & aliud fidei 
ejus prxclariffimum opus , huic non diffi- 
mile. 


XXIX. De familiari cujufdam liberato. 


E 


Nam homer quidam in re familiari fatis 
opulentus , vidualia qux fidelis populus ei in 
eremo affidue commoranti caritativc mitte- 
bat , ferre confueverat i led quia longe ma- 
nebat ab ejus cella , nec ad eam una dic po- 
terat pervenire , in itinere (ibi providerat 
hofpitium, in quo iens hofpitabatur & re- 
diens. Noverat autem illius hofpitii Domi- 
nus hunc Dei fervi famulum habere divi- 
tias, & ideo fuadente diabolo tradidit eum 
duobus latronibus, qui uc ad redemtionem 
illum cogerent , in fpeluncis & in cavernis 
terrx cum eo latitabant , ligatum eum tenen- 
tes & captum. Poft aliquot vero diesnuncia- 
tum eft fervo Dei quod familiaris fuus in 
via qua ad cum veniebat, ab ignotis homi- 
nibus furtim fuerat captus , & quo nefeie- 
batur addudus. Quod ille audiens prius pcc 


Digitized by 


Google 


io5i GRANDIM 

multa loca diligentiffimc fecit cum requiri, 
fcd nullatenus potuit inveniri. Tunc fratri- 
bus fuper hoc conquerentibus & dolentibus 
dixit 7 : Cur cftis anxii i Scio cui manifeftuin 
eft de homine, ubi fit,* & quo modo fe ha- 
beat. Nudatis igitur pedibus eamus in ora- 
torium, & gloriofx Virginis matris Domini, 
in cujus obfequio captus 'eft, imploremus 
auxilium. Nullus enim carcer nullufquc lo- 
cus eft , de quo fine mora cum nobis red- 
dere liberum ipfa non poffit : & cum hoc 
fidum fuiflet, cccc craftina die diluculo, 
proditor hofpcs cum duobus latronibas & 
homine quem ceperant , ad cellae januam 
pulfantes aftiterunt. Homo vero qui captus 
fuerat & ligatus , folutus & liber , fures & 
traditor vinculis erant ligati ; quod frater 
oftiarius intuens, & de miraculo multum 
gaudens , patri fpirituali , qui more folito ea- 
dem hora difcipulos inftrucbat ,-fecrcto ma- 
nifcftavit. Sed Chrifti fervus gaudium men- 
tis vultu diffimulans , verbum quod incoe- 
perat minime prxtermifit , dans fratribus 
exemplum, ut non in miraculis , fcd in folo 
Domino gloriarentur. Deinceps completo 
fermone , $ires ac proditorem a vinculis 
quibus erant 'religati folvit, & cum fratribus * 
Deo & beatiffim* Virgini Maria gratias 
agens , tutos & liberos abire permifir: 

XXX. De affluentia virorum ac mulierum 

vementium ad. eum. 

Veniebant itaque ad eum multi parvi fic 
magni , pauperes & divites. Erat enim cc^ 
lcberrimx opinionis, omnibus proficiens , 
nocens nulli. Non enim erat manus ejus 
extenta ad accipiendum & ad dandum col- 
leda , fed libentius conferens quam ca- 
piens, fpiritualem tcmporalemque alimo- , 
niam mendicantibus lacto animo & hilari 
vultu liberaliter erogabat, arguebat peccan- 
tes, & de peccatis fuis mceftos confolans., 
quid agerent indicabat: juftis pius, afflidis 
compatiens , egenis mifcricors , omnibus 
pater erat. 

XXXI. De fragrantia miri odoris qua ab ipfo 

procedebat. 

' » 

Viri autem odoris fragrantiam cum eo 
loquentes & aftantes circa cum ex ipfo pro- 
cedere fentiebant , cujus rei plures adhuc 
legitime tcftes inveniuntur. Quae profedo 
fragrantia non folum ficut fentientes fate- 
bantur & aliis praedicabant, totius fuavitatis 
audorem in eo requiefeere teftabatur : ve- 
rum etiam , quantum nobis datur intelligi , 
meritum erat , quo integerrima virginitas & 
humilitas animae & corporis , quae in eo emi- 
nebant , etram in hac vita dum viveret do- 
nabantur. Patientiam vero qua jejunando, 
vigilando , frigus aeftufquc tolerando, cru- 
cem Dominicam cordfe bajulabat & corpore, 
caritatem , fobrieratem , diferetionem , Sc 

Vet. Script. & Mon. ampl. Colle ft . Tom. FI. 


) N T E -N S I S. io6i 

hilaritatem quibus eundis indigentibus con- ’ 
fulcbat,feque praebebat affabilem , longum 
eft enarrare. Deus haec omnia novit : nos 
enim per omnem narrationem noftram , ea 
de ipfo tacenda fore cenfuimus , quae noftri 
temporis fidem forfitan facerent haefitare, 
Ridolcbat tamen adeo convcrfationis ejus 
fanditas, quod etiam fupremos homines ad 
fui notitiam poterat convocare. 

X X X 1 1. De adventu cardinalium Romanorum . . 

Excellentrflimi namque cardinales, G re- 
gor ius videlicet & Petrus de Leo , intet 
quos poftmodum de praelatione Romani 
papatus, ut notum eft , fchifma fuit, cum a' 
fummo pontifice in Galliam mifli legatione 
fua in partibus Lemoviciniae fungerentur, 
ad hunc virum Dei pariter convenerunt. 
Qui primo vivendi formam quam habebat, 
deinde a quo eam didicerat , velfi eflet ca- 
nonicus aut monachus feu eremita , tandem 
cur in arido gelidoque monte , cur in terra 
fterili & inculta , fine animalium & omni 
temporalium rerum amminiculo curam ho- 
minum agere coeperat, diligenter quafie- 
runt. 

XXXIII. De refponfione beati Stephani ad 
cardinales. 

• 

Quibus ille, quemadmodum eundis fecum 
loquentibus facere confueverat, humiliter 
rcfpondens, de dodore fuo venerabili Mi- 
lone Bencvdhtanz urbis archiepifcopo pri- 
mo mentionem fecit , illum Chrifti fermo- 
nem in corde fuo recogitans : Si ego glori- 
fico meipjum, gloria mea nihil efi. Sed cardi- 
nales de tam celebri viro illum loqui au- 
dientes, in verbis ejus paululum harfitave- 
runt. Sciebant enim illius fandiffimi viri 
\ obitum longo retro tempora extitifle. Quo 
agnito , Dei fervus ait , Dubitatis fuper hoc. 
Domini mei i Certe fi non feftinaretis , & 
liceret aufcultare utrum vera diceremus , 
illico probaretis. Tunc illi ufque ad ultimum 
verbum, quidquid ille diceret, fc libenter 
audire promiferunt. 

XXXIV. De ajfertione cujufdam abbatis 
Lemovicenfis ad fupradittos cardinales 
pro beato Stephano. 

Dicebat autem cis quidam abbas Lemo- 
£ vicerifis qui eos adduxerat , nequaquam fuf- 
picemini quod ifte Dei fervus falfiim pro- 
ferat verbum : prius enim permitteret am- 
putari caput fuum , quam fcienter in aliquo 
mentiretur fermone. Tunc ortus a principio 
feriatim illis retulit , qualiter in pueritia ad 
Beneventum a patre fuo dudus eft , ubi a 
fando Milone duodecim annis educatus, 
hanc regulam didicerit , decujus etiam vita 
& dodrina mirabili multa quar ipfi noverant 
interferuit. Quocirca eum vera loqui cogno- 
verunt, Sc quicquid ulterius dixerit, beta- 

AAaaijj 


Digitized by v^ooQie 



io6j ' V ITAS. S T E P H A N I 1064 

%undi receperant. Solutis ergo univerfiseo- A rantes, omnibus qui illic aderant , conftan- 
TU111 quxftionibus, quoniam quidem para- ter aiebant: Dicimus vobis , ut teftificamur, 

tiffimus femper aut ad fatisfadionem omni quod aliquem huic viro fimilem nufquam 

pofcenti fe rationem de ea quam -habebat invenimus , Sandus enim Spiritus loquitur 

4 idc & Ipe, in fine locutionis fuae fu bj unxit, in eo. Et conycrfi ad eumdem Chrifti mili- 

& ait : Itaque cum de fallaci mundo, du- tem .taliter locuti funt : Homo Dei , fi fuerit 

cente nos Chrifti gratia, voluimus exire*, a poffibile, ut ufquc in finem ita perfeveres, 

Romanopontifice in curia ubi cum quodam pxofedo cum apoftolis in regno coelorum 

•cardinali a tranfitu fapientiffimi &. fandifli- numeraberis ; hxc funt enim illorum vcfti- 

midodoris noftri archiepifcopi Milonis fue- gia. Sicque data ei benedidione , •& com- 

ranrus, prout melius potuimus nbftramfuf* mun icatis invicem orationibus difccfterunc 

cepimus pcenitentiam 9 & cum ipfius prae- ab eo. Ubi fi divinae pietatis difpenfationcm 

cepto & obedientia in remiflionem pecca- B diligenter & caute perpendimus , evidens 


torum noftrorum hujus paupertatis & abjc- 
‘dionis viamfequi propoluimus : & fi fandos 
& laudabiles eremitas , quos per totam fep- 
timanam abfque corporali cibo divinae con- 
templationi vacaffe legimus, fragilitate no- 
- ftra rion poftumus imitari ; tamen, quia avia 
publica aliquantulum declinavimus., & fra- 
tres qui in Calabria fine pecudibus & pof- 
felfionibus Deo ferviunt , utcumque fequi- 

mur, in extremo judicio, cum Chriftus ve- 
nerit judicare vivos & mortuos, ejus miferi- 
cordiam expedamus. Et ecce veftibus mona- 
chorum & canonicorum , de quibus interro- 
gatis, non utimur , ut videtis , quoniam etiam 
'tantae {ariditatis Vocabula nobis non ufurpa- 

mus. Nam canonicorum inftitutio quae ha- 
' bet poteftacem ligandi atque folvendi quem- 
admodum apoftoli , fu per eminet poteftati 
monachorum, ideoque, ut diximus, ufur- 
pare vitam illorum minime audemus. Tanta 
namque perfedio ad regimen ecclefiarum 
eft necefiaria , quod perfedos earum redo- 
res vix aut numquam imitari fufticeremus , 
imperfedos vero & inutiles nullo modo fe- 
qui debemus, nec folum nos oportet cupidita- 
tem a nobis expellere, fed etiam omnia unde 
poflet procedere : quin etiam fi ecclefias 
hos habere contingeret , quo modo curam 
ageremus aliorum , qui mortui fumus mun- 
do, & membris abfeifiis a faeculo , pedibus 
caremus ad ambulandum , ore ad loquen- 
dum , & ideo nec noftri curam agimus, vel 
poftumus ; quanto minus & aliorum , quem- 
admodum paftores ecclefix. Nomine autem 
monachorum non utimur , quia nomen fan- 
ditaris vel fin&ularitatis fortiti funt vocabu- 
lum , quamquam omnes Chriftiani poffunt 
vocari- monachi : attamen illi fpecialiter mo- 

^f.nonagut. naclii dicuntur, qui fui amplius curam Pa- 
gunt, nec aliud cogitant nifi tantummodo 
de Deo. Eremitarum vero vitam imitari mi- 
nime valemus , quia in hoc fpecialicer eft 
vita omnium eremitarum devitare fxculi 
tumultus , & permanere in cellulis fuis , qua- 
tenus vacent orationi & filentio. 

XXXV- De extollentis viri jufii fafta s 
cardinalibus. 

Quibus auditis , cardinales legati ipfius 
prudentiam & humilem refponfionem admi- 


miraculum poftumus intueri. Voluit enim 
Chriftus , ut fervus fuus qui a fuo vicario 
apoftolico , fcilicec in exordio propofiti fui 
bene agendi habuerat przceptum ,a viris apo- 
ftolicis vicarii fui vicariis , in fine fux conver- 
fationis fanditacis haberet teftimonium. 

XXXVI. Similitudo. 

Hic enim quamdam comparationem ac 
verifEmam , Deo^annucnte , facere poftumus, 
ut melius fanditas ac bonitas ipfius often- 
datur,& quemadmodum, Deus omnipotens 
ejus fanditatem certis voluit declarare indi- 
ciis. Recolamus igitur verbovum illorum 
qux feripta funt in Johannis evangelio dc 
Johanne Baptifta , ubi dicitur, quod mif erunt 
, Judai ab J erofolymis facer dotes & levitas ad 
'pohannem , ut interrogarent eum: Tu quis esi 
Et confejfits eft, quia nonfum ego Chriftus. Et 
interrogaverunt eum , Jguts ergo ? Helios es tu ? 
Et dixit t Non fum. Propheta es tu ? Et refpom 
dit , Non. Dixerunt ergo ei : ££uis es tu, ut 
refponfum demus his qui miferunt nos? £>uid 
3 dicis de te ipfo ? Ait , Ego vox clamantis in de- 
ferto , parate viam Domini ,Jicut dixit Ifaias 
propheta. Et qui miffi fuerant , erant ex Pha- 
rifais. Intelligite verborum confonantiam. 
Miffi funt facerdotes & ie vitae, a quibus? fci- 
licet a Judxis. Unde? ab Jerofolymis. Cui ? 
Johanni videlicet. Ad quid ? Ut interroga- 
rent eum. Dc quo ? Siipfe eflet Chriftus. Si- 
militer & ifti duo legati miffi funt ; fed a qui- 
bus ? A viris religiofis. Unde ? A Lemovica 
civitate. Cui ? fcilicet B. Stephano. Ad quid > 
Ut interrogarent eum. Interrogatus eft Jo- 
hannes triplici modo , utrum eflet Chriftus , 
an Elias, an propheta? quod totum, ut au- 
^ diftis , negavit caufa humilitatis , quamvis 
veraciter hacc omnia de fe affirmari poflet, 
fi vellet , juxta teftimonium feripturarum. 
Nam Chriftus dicitur undus , & ipfe uhdus 
eft oleo invifibili, id eft repletus Spiritu- 
fando , fecundum Lucam , ex utero matris 
fux; hxc eft undio fpiritualis, de qua dici- 
tur : Unttio ejus docet vos de omnibus. Domi- 
nus autem Jesus fuisdifcipulis, dum loqui- 
tur de Johanne , dicit : Helias jam venit , dr 
fecerunt in eum quacumque voluerunt , & fi 
vultis fcire , johanne* ipfe eft Helias. Alibi 
Dominus loquens ad turbas , interrogavit : 


Digitized by 


Google 



106 $ G R A N DTM 

Jguid exi fi is in defer tum videre ? Prophetam ? 
Dico vobis : Et filus quam prophetam. Simi- 
liter autem & B. Stephanus requifitus eft ab 
cis, an eflet canonicus, aut monachus , feu 
eremita > quod totum , ut in fuperioribus di- 
dum eft, caufa humilitatis vitavit, ne vide- 
retur ab hominibus , quamquam veriffime 
totum de fc profiteri poflet. Canonicus enim 
regularis interpretatur , & ipfc juxta evan- 
gelii regulam , qua: eft caput omnium regu- 
larum , in quantum valebat ,' vivebat. Mo- 
nachus vero folus vel cuftos lui dicitur , ipfc 
folus quia in folitudine fpirituali locum fibi 
prxparaverat ad habitandum cum Deo, ut 
dicere pollet veraciter. Elongavi fugiens in 
folitudine & manfi. Haec eft lolitudo fpiri- . 
tualis de qua dicitur : Sedebit folitarius & ta- 
cebit, Haec eft cuftodia fui, unde dicitur mo- 
nachus , id eft cuftos fui ipfius. Unde dici- 
tur : Omni cujlodia ferva cor tuum , quoniam 
ex ipfo vita procedit. Stephanus autem bea- 
tiflimus folus fedebat , id eft quiefeebat , & 
cuftos fui effedus erat , quia de omni fupcl» 
ledili mundana nihil penitus fibi vel difci- 
pulis fuis retinuerat, nili parum folitudinis, * 
in qua nimirum cum fratribus fuis Deo fer- 
viret. Eremita dicitur ab cremo, feu ana- 
choreta , id eft remotus. Quis umquam am- 
plius potuit B. Stephano elfe a fxculo remo- 
tior, qui nihil fibi, ut diximus, in mundo 
penitus retinuit 5 Omnia omnino pro Deo 
reliquerat, eremum colebat, quia ibi poeni- 
tentiam nimis aufteram die noduquc fideli- 
ter peragebat. Et quemadmodum dicitur de 
Johanne,dum deinde interrogarent illum 
quis eflet, vel quid diceret de feipfo, cum 
non eflet Chriftus , vel Hclias , aut propheta » 
ut refponfum darent his qui miferant eOs , , 
ipfc ait : Ego vox clamantis in deferto. Simi- 
liter & ifti duo legati B. Stephanum inter- 
rogaverunt dicentes : Quid ergo dicis de te 
ipio, cum fateris quia non canonicus aut 
monachus vel eremita , quia his tribus or- 
dinibus feu gradibus fulcitur omnis vita re- 
ligioforum , quibus humillima ratione > veTOi 
Johannes, ut fuperius feriptum eft , refpondit. 
Itaque cum de fallaci mundo, &c. 

XXXVII. Item de extollentia ejufdem. 

Nunc igitur , dilediftimi, animadvertite 
& intelligite qualiter divina bonitas fandum 
fuum majoribus dignioribufque perfonis fi- 
milem reddebat verbo & opere. Attamen 
non arquiparamus Johanni- Baptiftae , .cui 
Chriftus Dominus tantum contulit teftimo- 
nium , quod inter natos mulierum eo major 
non furrexit; fed quia bonum nobis elfe vi- 
detur, ut comparatione aduum tanti pro- 
pheta:, quo nemo, ut afleritur, major, adus 
B. Stephani dum aliquatenus in aliquo afii- 
milari pofiunt, amplius & melius relplen- 
deant. Non enim contra dignitatem pro- 
pheta: loquimur , fi ejus primitus dida vel 


ONTE N S I S. io 66 

fada oftendimus , & poftea, utcumque pof- 
fumus,ei fimilem in aliquo B. StEphakum 
demonftramus. Cum Johannes evangelifta 
de Domino Jesu Christo dicat, quod cum 
apparuerit , fimiles ei erimus. Certe fcimus 
quod Johannes Baptifta vcfticbatur pilis ca- v 
melorum , & efca ejus mei filveftre ac ld- 
cufta: : StEphaM erat efca, ut djximus, pa- 
nis lixivio confedus , five pultes de filigine, 
quas raro fumebat > veftis lorica forrea. In 
his itaque oftenditur aufteriras propheta: , & 
aufteritas fandi confefloris. Bcnedidus Deus 
per oninia, qui tales ambos fecit, & facere 
fic potuit. Arnen. 

XXXVIII. De perfeBione ejufdem orationis 
& confirmationis erga difcipulos circa finem. 

Odavo namque dic ab eorum receflfu, 
hoc eft pridie nonas Februarii , nullo adhuc 
tamen dolore vexatus , ab exteriorum coepit 
vacare colloquio , feque totum contulit do- 
drinae difcipulorum fuorum & orationi. Sci- 
vit enim per Spiritum-fandum diem fui obi- 
tus propinquare , volttitquc eos in propofito 
paupertatis ad quod venerant confirmare , 

& fuis apud Deum obtinere precibus, ut in 
co femper vellent perfeverare. Cum autem 
de diligendo Deo, de amanda paupertate, 

& de obfervandis inftitutionibus quas cis fe- 
cerat , eos ardentiffime commoneret, accidit 
per Dei providentiam quod ipfi coram co 
unanimiter aftantes dixerunt. 

XXXIX. Quomodo conquefii funt difcipuli apud 
patrem fpiritualem. 

Sandiflime pater , quamdiu tecum fuimus, * 
pro tuo amore Deus nobis praebuit necefla- « 
ria > fed poft mortem tuam quomodo vi- « 
vere poterimus ? Cunda nobis aufers tcm-« 
poralia , & unde fuftentabimur ? Ad hxc« 
pius pater in fide Chrifti firmiflimus fic re- 
fpondit : 

XL. De refponfione ejufdem ad difcipulo £. 

Deum folum vobis relinquo, cujus funt i 
univerfa, cujus etiam amore cunda pariter « 

& vofmetipfos reliquiftis. Si amando pau-« 
pertatem ei conftanter adhaeferitis , nec ab« 
hac veritatis via declinaveritis , ipfc juxta» 
providentiam fuam, qua mirabiliter gubcr-» 
nat omnia, vobis quod expedire noverit,» 
largietur. Si vero, quod abfit, amando tem- « 
poralia ab ejus amore recefleritis , nolo vo- « 
bis relinquere unde ad ipfum impugnandum « 
pafcamini. Sciatis autem pro certo quod in « 
hac folitudine fere quinquaginta (a) annos « [/} 
complevi , quorum alii in magna egeftate , « 
alii in magna fertilitate tranfierunt. Divina» 
vero bonitas fic femper ad menfuram mihi « 
omnia contulit, quod in egeftatis tempore». 

(«) Guillelmus de Dandi na in vita Hugonis de Lacerta, 
ait fandum Stcphanum f u*4r*gtfimt> <y> ftxtt ttnvtrfimit fu* 
sniu ftrt ad coelum migrade. 

A A a a iij 


Digitized by 


Google 


* f. nemo. 


M 


1067 VITA -S. S T E P H A N I 1063 

«nihil neccffarium defuit, nec in ubertate A quireremus ab eo quid diceret , tam 
s quicquam fuperabundavit. Similiter vobis 
» eveniet , fi vitantes omne fuperfluum , nam 
,, neccffaria * neminem damnavit, in hac re- 
« gula de evangelio fumta perfeveraveritis. 

Cumque per quatuor dies hate & alia quae 
in libro regulae aliifque voluminibus (cripta 
'funt multo ferventius folito eis diceret, ita 
quod manifefie cognofcerent loquendi gra- 
tiam ei duplicatam fore, quinto diefumfno 
>diluculo lethalis dolor ejus invafit membra. 

Tunc in oratorium fc portari fecit, impe- 
rans fratribus ut divinum celebrarent offi- 


nos 

quam plures alii qui illic aderant , ab ore 
ejus idipfum audivimus, & fubjunxit : Nunc 
audio circumquaque per ecclcfias & per mo- 
nafteria (onare figna; & iterum ait :Hoc 
ecit vobis indicium quod dico veritatem , 
quia jam moriar , nec ultra loquar vobif- 
cum , fed afeendam cum fandiffimo patre & 
angelorum multitudine. Quibus didis , ex- 
piravit, unde fine dubio credimus verum 
e(Te quod dicimus , migrafle fcilicet glorio- 
fifiimum patrem. O felix vifio ! & quis con- 
gruentius virgini teftimonium debuit perhi- 


•cium , fuifque orationibus inftanter Domino ® bere , quam virgo > Ambo namque virgines 
fupplicarcnt , quatenus in pace animam ejus .erant, & fidelis Dei fervus , & puer qui vidit 


fufeiperet. 

XLI. De tranfitu beati Stephani confejforis. 

Tandem finita tnifla, poftfacram undio- 
nem , poft receptionem Corporis & Sangui- 
nis Domini, fratribus flentibus pfalmofque 
^cantantibus , odogefimo artatis fua? anno in 
ordine diaconatus , fexta feria , fexto idus 
Februarii , dicens : In manus tuas , Domine , 
commendo fpiritum meum , feliciter migravit 
ad Dominum. 

• X L 1 1. Item de tranfitu ejufdem. 

Mox vero monachi de Ambafiaco/*) cum 
capellano ejufdem vici & magna plebis mul- 
titudine, ad cella? januamipulfavcrunt, cum 
moerore clamantes & dicentes : Boni viri, 
boni viri , nolite nobis celare domni Ste- 
phani mortem. Vere fcimus, vere fcimus 
quia mortuus cft nofter amabilis pater. Ja- 
nitor autem harc audiens , & volens eos a 
fepultura removere, quatenus fratres tanti 
funeris exequias fine tumultu digne & de- 
votiffime celebrarent, quafi confolando dixit 
eis : Quid efthoc? Dicitis quia mortuus eft? 


& retulit vifionem. Quanti enim meriti fue- 
rit apud Deum hic athleta Chrifli, aliud 
miraculum quoque potenter oftendit. 

XLIV. De revelatione tranjitus ejufdem apud 
Turonenfem civitatem & Verzeliacum. 

Nam mira Dei difpenfatione dcceflus il- 
lius apud Turonum & Verzeliacum eodem 
die divulgatus eft : qua? duo loca ab invi- 
cem & a Mureto adeo remota funt, quod 
nifi miraculofe id fieret, fieri nequaquam 
q poflet. Cujus rei teftes idonei fuerunt pere- 
grini Lemovicdnfes, qui illuc caufa orandi 
tunc erant, ccrtamque rei veritatem poft- 
modum fratribus retulerunt. 

XLV. Quomodo tranfitum fuum per rtottem 

• revelavit cuidam canonico. * *s. Gau. 

chero. 

Sequenti vero node cuidam canonico 
familiari fuo per vifum apparuit , habitu ro- 
feo decoratus; nec mirum fi rofeo , quia 
Chrifli martyr extiterat. Cui congaudens in 
vifione fua canonicus ait : Pater mi , qua? « 
caufa fuit hujus prarfulgida? vefiis, quam uf-« 
que modo non induifti ? Romani pontificii . 


Jmmo multo melius folito illi credimus efle, D mihi a Chrifto collati fignum efl , inquit. Ad ,< 

ha?c canonicus refpondit: Bcnedidus fit Deus;* 


X L 1 1 1. Mir acidum pueri de Ambafiaco. 

£ui faccrdos, qui cum monachis & po- 
pulo venerat , ait : Domine, bene fcimus 
quia mortuus efl. In vico etenim nofrro puer 
quidam modo in extremis pofitus ab heri 
& nudius tertius loquelam amiferat , qui 
cum a matre fua exitum pra-ftolante ferva- 
retur, fubitoin ha?c verba prorupit ; Video, 

inquit, fcalamlucidiffimam, cujus altera pars .... 

coelum , altera tangit Mutctum , & angeli E XLVI - D ' nm,us U S t,os Romims ”>#'• 
multi defeendunt per eam , ut animam dom- Dato itaque fandiflitno corpore (epulturat, 
ni Stephani Deo gratiffimam perducant ad difcipuli ejus jam didis cardinalibus tranfi- 
gloriam. Quod mater ejus audiens, mirata tum illius per litteras & nuntium mandave- 
cft valde , & egrefla domum vocavit me & runt. Cumque in concilio quod apud Carno- 
monachos quos videtis , & narrans nobis tum congregaverant , eis littera? redderentur. 


nam per talem papam rede fanda regetur » 
colefia. Illico evigilans intellexit illum mor- «. 
tre debitum perfolvifle, & celeriter furgens 
pro commendatione anima? ejus ex integro 
divinum decantavit officium. Mutua nam- 
que caritate ambo inter fe condixerant, ut 
ille qui diutius viveret exequias alterius ce- 
lebraret. 


hoc verbum quod puer dixerat , duxit nos in 
domum fuam , qui pariter ante puerum ve- 
nientes , cum ad intimationem mulieris re- 

(a) Gallice Amiez.*c, vico inedia a Mureco leuca diftante, ubi 
erat cella feu prioratus a monaftetio S. Auguftini Lemori- 
ccnfis dependens. 


mox obitum ejus omnibus denuntiantes, 
coram omni conventu archiepifcoporum at- 
que pontificum , & ceterorum fapientium de 
virtutibus ejus & fidei puritate quam inve- 
ftigaverant, multa bona locuti funt. Quibus 
auditis, omnes qui aderant Deo gratias ege- 


Digitized by v^ooQie 




1069 GRANDIM 

runt, & fada abfolutionc, cardinales dixe- 
„runt : Nos oravimus pro illo, nunc vero 
„ dcpreccmur illum , ut oret pro nobis ad Do- 
» minum, quia line dubio plus poliunt nos 
» juvare illius fanda merita , quam illum no- 
„ ftra fuffragia : cum Chrifto namque vivit in 
» gloria. 

XLVII. De ele&ione domni Petri Lemovicani 
fecundi prioris . , 

Pio igitur patre deftituti & orbati fratres, 
de conventu fuo unum , Petrum fcilicet 
Lcmovicanum , in priorem & fpiritualcm 
patrem fibi concorditer elegemnt. Hic prius 
In fseculo venerabilis facerdos , nunc vero 
in religione paterne traditionis & voti quod 
fecerat aemulator exiftens , Deo & hominibuf 
carus & amabilis erat : fub cujus regimine, 
grege Dominico in augmentum religionis 
proficiente , locum de Mureto in quo Deo 
ferviebant , diuque cum fandiffimo patre 
fuo fervierant , monachi S. Auguftini calum- 
niari coeperunt. 

XLVIII. De inquifitione diverforum locorum. 

Sed qui potius auferenti tunicam pallium 
volebant dimittere , quam unde ad placita 
& litigandi confuetudinem traherentur ha- 
bere ; locum alium vigilanter perquirere cu- 
raverunt , ubi caput religionis fuse conve- 
nienter conflitucrcnt, libere & quiete fer- 
vire Deo potuiffent. Locis itaque diverfis 
fedulo peragratis, nullo tamen idoneo re- 
perto , tandem divinitus illuftrati , falubre 
confilium omnes unanimiter inierunt , ut 
prior fcilicet cum omni humilitate & devo- 
tione mifiam celebraret, & cum fratribus 
univerfis affedu prsecordiali Domino fuppli- 
caret, ut clementer eis confuleret, Scquod 
poftulabant indicare non differret. O mira 
Dei clementia & perenni memoria commen- 
danda S Potuit fortaffe livor Dei fervis mo- 
liri calumniam, fed unde eos comprimere 
voluit, inde amplius dilatavit. Nam immenfa 
& ineffabilis fupernar difpenfationis provi- 
dentia latiorem locum , & ad obfervantiam 
rcligiofe convcrfationis & Citu & nomine 
magis idoneum , eis a mundi conftitutionc- 
paraverat, cujus loci nomen etiam per ip- 

iam divinam vocem audire meruerunt. 

% 

XLIX. De revelatione loci Grandimontenjis. 

Priore namque, ficut condidum erat, mif 
fani celebrante , cum Agnus Dei ter canta- 
tum fuiffet , & tam ipfe quam omnes alii 
fratres ardentiffime Dominum exorarent , 
quaedam codeftis vox audita cft dicens : In 
Grandimonte , in Grandimonte, in Grandimonte. 
Hanc fane bcatiffimam vocem prior & non- 
nulli de fratribus audierunt.Finita vero miffa, 
qusrfivit prior a fratribus , fi coelicam audie- 
rant vocem , & cum unus eorum confeftim 
coram omnibus diceret : Ego audivi cam 


ONTENSIS. 1070 

A ter dicentem in Grandimonte , & alius fimi- 
liter , eundi affluenter laetati funt , & con- 
folati funt, & confortati vehementer divi- 
nae pietatis largitatem , propter gloriofae 
revelationis felicitatem , mirari , laudare 
& glorificare fiuduerunt. Et quia in Gran- 
dimonte adverfus principes & poteftates , 
adverfus mundi redores tenebrarum harum 
milites Chrifti , ne perderent coelcftia, femper 
erant pugnaturi , merito ibi auditum efr no- 
men ejus, ubi vidoria quam ab antiquo hu- 
mani generis hofte Chriftus habuit quotidie 
3 celebratur. 

L- De adificio ejufdem loci. 

Pergentes igitur ad locum divina revela- 
tione compertum , fatis enim Mureto vici- 
num efr, (a) ecclefiam & domos ad habi- 
tandum juffione Domini cujus erat, om- 
ni cum feftinatione fecerunt. Quibus vili 
fchemate utcumque padis , reverfi funt Mu- 
retum , ubi nonnulli de fratribus remanfe- 
rant, & accipientes fandiffimi patris fuiglo- 
riofum corpus , traftulerunt illud in Grandi- 
montem , paucifque fcientibus reconderunt 
^ fubtus prefbyterium ante altare. 

L I. Miraculum de pane dato cuidam militi. 

Cum pater pius viveret, Bosoni Dereses 
illuftri viro dic fando caena panem diftri- 
buit, quem ille diu revertenterque fervavit, 
& multis languentibus fruftatim diftribuit, 
quos omnes virtus divina fanitati reftituit, 
multaque miracula uno pane perpetravit. 

L 1 1. De milite fanato miraculum. 

Poftmodum vero miles quidam, qui Rai- 
D mundus de Plantadio dicebatur, ad illam 
novam Domini plantationem fc deferri fe- 
cit , ut in orationibus fratrum recipi meruit 
fet. Hic eo morbo, qui paralyfis dicitur, ita 
corporis medietatem amiferat, quod ex illa 
parte nullum ejus membrum in aliquo prsr- 
valebat. Loquens ergo cum priore , verbo 
quo poterat, petiit ut in ecclefiam ad altare 
duceretur , cumque a quodam filio fuo cx 
Uno latere, &ab ipfo priore cx altero totus 
fere portaretur , poftquam fuper lapidem fub 
quo ante altare fandiffimi hominis corpus 
fepultum erat , pedes fuos tenuit, libera voce 
£ exclamans ait : » Sinite me , nolite me juva- m 
re, ego enim in hoc loco, in quo pedes tc- . 
neo , modo fanus fadus fum. Dico autem . 
vobis quod hic fandus jacet aliquis tumula- „ 
tus , pro cujus meritis & amore mihi Deus K 
contulit fanitatem. Increpavit autem eum m 
prior , & ut nec ipfi , nec alii qui cum eo 
erant hoc dicerent, vehementer prohibuit. 
Sed quanto inftantius hoc prohibebat, tanto 
qui fanus fadus fuerat , prar gaudio validius 
clamabat: Hic fanus fadus fum. Et qui fine 

(«} Una dumtaxat leuca diftat Grandilmons a Mureto. 


M 


Digitized by LfOOQle 


*o7* VITA S. S 

-liu mano juvamine etiam a janua ecclefixad 
altare paulo ante progredi non potuit , folius 
•divinae miferationis auxilio ad domum pro- 
; priam nunc incolumis remeavit : ficque totus 
lanus fadus cft , ut deinceps in ejus corpore 
illius aegritudinis nullum remaneret vefti- 
gium. 

L 1 1 1. De difcifulo ejufdem putato. 

Nihilominus autem quidam ejus difeipu- 
"lus, qui lumen amiferat exterius , proftratus 
& orans ad ejus fepulcrum , priftinum rece- 
pit vifum. 

LIV. Depanno qui non potuit comburi. 

Pannus etiam , quo faerx offium ejus rcli- 
quix involutx fuerant , a facerdote qui dc- 
•centiori panno eas involverat , femel & ite- 
rum atque iterum proje&us in ignem com- 
buri non potuit. 

LV. De verbis 'correcl oriis qua habuit prior 
fecundus ad. eumdem , infpettis miraculis 
pojl tranfitum ejufdem. 

Infpe&is itaqUc prior miraculis timuit fibi 
& aliis quietem minui , & internx fuavitatis 
dulcedinem tardius experiri, fi populorum 
turbx miraculorum caufa , locum ad quem 
venerant freqijentarent. Et veniens ad fepul- 
-crum hominis Dei ante altare , tamquam 
fpiritualis paupertatis verus amator , ei ac fi 
viveret , ita loquutus cft : * Serve Dei , tu 
» oftendifti nobis paupertatis viam ,& toto co- 
” namine tuo docuifti nos incedere per eam. 
»> Nunc vero de ar&a & ardua via qux ducit 
«ad vitam, ad latam & fpatiofam qux ducit 
»» ad mortem tuis nos miraculis vis revocare i 
*Prxdicafti folitudinem, nunc in folitudine 
® fora , nundinafque vis congregare. Non du- 
» cimur curiofitatc , ut tua miracula videre 
» velimus > fatis tux credimus fan&itati. Cave 
» igitur dc -cetero ea miracula facias , qux 
» tuam extollant fanditatem , & noftram de- 
» ftruant humilitatem. Non fic laudi tuxpro- 
» videas , ut noftrx fis immemor falutis. Hoc 
® tibi prxeipimus , hoc a tua pofeimus caritate. 
® Quod fi aliter feceris , dicimus tibi , & pe* 
** obedientiam quam tibi promifimus , con- 
® ftanter afferimus , quia offa tua inde extra- 
"heqaus, & fpargemus in fiumen. Ergo quia 
jpura fides & caritas vera magis amant opera 
qfiam figna, taceamus multa mjracula , qux 
4um adhuc viveret abipfo audivimus <$c le- 
gimus fuifle fada , & quotidie iiv procura- 
tione omnium noftrum fine poffeffionibus 
pecudibufque ac reditibus , Deo cooperante, 
fieri videmus. Sequamur autem ipfum per 
qftcnfum nobis fan&x convcrfationis exem- 
pljum , ipfo auxiliante , qui vivit & regnat 
Peus per omnia fscula foculorum. Amcn. 


T E P H A N I 

A 


1072 




LVI. De Petro Lemovicano nepote fecundi 
[prioris per vifionem fanato , miraculum. 

Petrus Lemovicanus prefbytcr reveren- 
dus frater Grandimontis , nepos Petri Le- 
movicani fecundi prioris Grandimontis, co- 
lumbinx (implicitatis & floridx virginitatis 
fplendore vernabat , fluvioque lacrymarum 
frequenter affluebat , & tam Marthx quam 
Marix officium follicite gerebat. Qui di- 
vina permiffione coepit acriter xgrotare,cum- 
que pondus gravjffimum languoris amarif- 
fimi vix portare fufficeret , primo patri no- 
g ftro Stephano fandiffimo , patronoque fuo 
prxnominato /humiliter fupplicavit , ut divi- 
nam clementiam clementer exoraret , qua- 
tenus dolorem [nimium fic temperaret , ut 
ipfum quoque modo fuftinere valeret. Poftea 
divinx gratia benignitatis duos coeleftes mo- 
dicos fulgentes & gloriofos , fcilicet Ste- 
phanum Chrifti famulum , & Petrum Le- 
movicanum patruum fuum , videt xger ad (c 
venientes, linteamenque niveum afferentes, 
quo totum corpus fuum a capite ufque ad pe- 
des coeperunt leniter extergere, quod dum fa- 
cerent , quicquid linteamine tangebant mox 
C fanatum fiebat. Quo fado, dixerunt hic to- 
tus eft fanus. Quo dido , difparuerunr. Pe- 
trus vero Lemovicanus perfedx fanditatis 
munere lxtificatus , mirabilem Dei patrum- 
que prxdidorum vifitationem mirari & lau- 
dare coepit affeduofe. Hoc autem miracu- 
lum fidelis focius & cariffimus frater meus 
ipfe primum mihi , poftmodum vero ceteris 
fratribus , rogatu meo , vultu demiffo & vere- 
cundo manifeftavit. 

LVII. Item aliud miraculum de quadam 
muliere. 

Homo quidam erat in territorio Pidavienfi 
cum uxore fua Petronilla nomine. Ifti vero 
affeduofe diligebant fratres noftros de Alo- 
nia , & multa bona cis fepiffime largiebantur 
& multotiens eos vifitabant , credulitatem 
magnam habentes in cos & in B. Stephanum. 
Habebant autem fratres iftos pro filiis , eo 
quod prole infbecundi & fteriles permane- 
bant. Erat enim illis confuetudo talis quod 
annuatim in fefto B. Stephani procurabant 
fratres pro amore & honore ipfius , & ve- 
niebant ad eos ipfa die , afferentes qux eis 
erant neceffaria. Cum autem ex confuetu- 
£ dine in feftivo die ipfius cum omni appa- 
ratu fuo gaudentes & exultanees viamque 
carpentes venirent, & ipfa mulier fupra dor- 
fum jumenti fidens procederet , cccc fubito 
jumentum illud , nefeio quo cafu pedem in- 
caute pofuit & mirabiliter corruit, & illico 
mulier illa cadens de afello expiravit. Videns 
autem vir.ejus uxorem fuam effedefundam, 
coepit ejulando clamare & dicere : » Heu me« 
heu me miferum! heu me defolatum! heu me„ 
omnino deftitutum ! Uxor mea mortua eft,« 
folus fum, & non habeo confolatorem ne-<, 

que 


Digitized by 


Google 


io73 G R A N D I M O N T E N S I S. 1074 

» que (ablevantem. O Deus, quid faciam? A rances expulerunt a fummitate arcium, & 


» quo ibo ? quid agam ? ncfcio. Si rediero ad 
n domum meam , videbunt me vicini mei » 
» & audient me lugentem ac lamentantem , & 
» inimici infultantcs di&uri funt : Ubi cft uxor 
„ tua ? quo remanfit , quo perrexit ? Et ego 
» triftis & anxius refpondere minime potero. 
» Si huc diu pcrftitero , obvium me habebunt 
v tranfeuntes per viam hanc , & interrogabunt 
„ me quid mihi accidit , & circumdabor ru- 
„ borc & anxietate. Si ad fratres perrexero, 
• anguftiabuntur , dolcbuntque, & converte- 
, tur gaudium eorum in moerorem , & fcfti 


corruit in terram , qui graviter collifus Oc- 
cubuit , fanguis vero ejus per oculos , per 
aures, per nares, ac per os defluebat. Quod 
cum viderent operarii vehementer ejulantes 
clamare coeperunt. Vir autem Domini Ste- 
phaniis tunc temporis orationi infiftebar. 
Cum vero fubito tantum clamorem audi- 
ret , vehementer expavit , & furgens illico 
ab oratione, trcmefa&us ac concitus perrexit 
illuc ubi corpus defundi coopertum jace- 
bat exanime. Flebant itaque caementarii & 
alii operarii graviter fuper cum , quos in- 


„ vitas in triftitiam. Et quid dicam ? Verfa eft B tuens, ut erat vir magnae abfteritatis ac pro- 


> in ludum cithara mea , & organum meum 
» in vocem flentium. Cumque fic fleret, & ita 
lamentaretur , & jam defperaret , venit ei 
in memoriam , quomodo pro honore & 
amore B. Stephani edent in itinere ; & ideo 
bonum fibi vifum eft, ut auxilium ejus fi- 
deliter cxpoftularet.Rcfumit igitur vires fuas, 
» & in fe reverfus dixit : » Deus propitius efto 
» mihi peccatori.Per merita B.STEPHANi,reddc 
» mihi uxorem meam , ut cum illo te laudare 
» queam. Appareat igitur nunc fanditasB. Stk- 
» PHANi.pro quo eramus in hoc itinere nos fervi 


bitatis , increpare egepir , & expellere a loco 
illo, ac vehementer conviciari eos cur fle- 
rent , aut cur clamarent , dicens : » Recedite , « 
boni viri impoftores, fugite ab ifto loco, non <* 
eft mortuus ifte operarius , fed dormit. Et « 
cxpulfit eos foras, & claufit oftium. Tunc 
confidens & fperansin bonitate Domini & 
meritis B. Stephani , vocat fratres , & con- 
gregat in capitulo , dicens eis : » Fratres & « 
filii mei , inimicus humani generis nos hodie * 
graviter invadere ac fauciare tentavit. Ea « 
propter vos admoneo , ac vobis firmiter <« 


»> tui. Da nobis, Domine, auxilium ex ifta tribu- c praecipio , quatenus difcalciatis pedibus cum « 


» latione, & revertatur, obfecro, anima ejus 
» ad corpus. Et dixit , Sandc Dei Stephane , 
*> adjuva me. Sande Dei Stephane, exaudi 
»,me, ora pro me, nunc appareat gloria tua, 
» bonitas tua. Si quid potes adjuva me , & red- 
» de mihi uxorem meam , quia in tuo fervitio 
» mortua eft modo. Cumque talia locutus 
fuiffet , cum omni fiducia acceffit ad corpus 
„ uxoris defundae, & ait : » Domina Petronilla, 
„ Domina Petronilla , refponde mihi. Domina 
„ mea, amica mea , foror mea, refponde mihi. 
Et cum hoc dixiflet , ad vocem ejus divino 


gemitibus & lacrymis veniatis ante altare.* 
B. Mari* femper virginis, & poftmodum « 
ad fepulcrum S. Stephani. Et voce horribili * 
venerunt, oraverunt, fleverunt. Deinde prior. 
Stephanus duxit ad fepulcrum B. Patris no- 
ftri Stephani , & voce horribili arguere cum 
incipit dicens : » Redde , redde eum veloci- « 
ter. Cur fic nos afflixifti ? quare hoc fu- « 
ftinuifti ? Cito, cito , appareat bonitas tua, « 
virtus tua. Si quid potes, & certe credimus « 
quia potes , adjuva nos mifertus noftri. Cum* . 
que compleffct orationem, fidus de Dei mi- 


i» . — ' t . * 

„ nutu ipfa rcfpondit : Heu mi domine , ut u fericordia & de Dei genitricis auxilio , & de 


, quid pro me anxius fuifti ? Certe bene eram, 
multo melius extiteram. Tunc vir ejus gau- 
dio plenus, affumfit eam , & iterum levavit 
eam , & pofuit fuper ipfum jumentum , 
cum gaudio & exultatione. pervenerunt quo 
tendebant, & narraverunt fratribus fuis qux 
fibi acciderant in via , & laudaverunt pari- 
ter Dominum , qui falvat fperantes in fc. 
Et fadum eft gaudium magnum illis in illa 
die & deinceps. Hoc autem mirabile flgnum 
prcfbyter vitae venerabilis & morum probi- 
tate confpicuus veraciter enarravit. 

LV III. Item aliud miraculum. 

De magiftro Aliud non minus mirabile miraculum ca- 
CrtfaMo, r j tat j vcftrx infinuabimus. Tempore domni 
Stephani de Liciaco venerabilis quarti 
prioris Grandimontis aedificabatur ccclefia 
in Grandimonte. Accidit autem quadam dic 
cum operarii quemdam lapidem magnum 
ac quadratum furfum in altum deferrent, 
obvium habuerunt Gcraldum magiftrum 
operis ipfius , quem inviti & incaute igno- 
Vtt. Script. dr Mon. ampl. Colle ft. Tom. VI. 


B. Stephani beneficio , cum fratribus acceffit 
ad corpus defundi , difcoopcrienfque eum 
apprehendit manum ejus dextram , & quali 
increpando dixit ad cum: *> Gerarde, furge, « 
furge dico, operarie, & ad opus tuum rever- « 
tere, furge 'velociter, nec moreris. Ad hanc « 
vocem revivifeens homo ille furrexit & di- 
xit : » Ecce , Domine , adfum & nullum ha-. * 
beo vel fentio malum. Videntes autem fra- « 
tres qui aderant, timuerunt, & prae gaudio 
fleverunt, & laudaverunt Dominum & B. 
Mariam matrem Domini, & B. Stephano 
gratias egerunt. Tunc venerabilis Stephanus 
prior, aperuit illis hominibus, quos inde ex- 
pulerat, dicens eis: »Ecce magifter vefter* 
Geraldus fanus & incolumis perfeverat. Re- 
vertimini igitur cum eo ad opus veftrum. ^ 
Videntes autem hominem vivum , quem, 
mortuum reliquerunt , ftupcfadi & admi-, 
rantes clamare coeperunt: » O Domine Deus, * 
qui facis mirabilia magna folus , cujus no- * 
men eft benedidum in faecula. Tu enim non* 
derelinquis quaerentes te , Domine. Ecce vi-« 

B B b b 


\ 


Digitized by v^ooQie 


io 7 S VITA S. STEPHANI 1076 

demus opera magna & prodigia quae fiunt A dam , qui domum fupradidam obnixe dili- 


» per B. Stephani merita gloriola. Tunc Ste- 
• phanus prior quartus, ac Deo dignus incre- 
pavit eos dicens: Videte* filete, cavete ne 
» cui manifeftum reveletur a vobis hoc lignum. 
® Si enim a vobis revelabitur , de vobis vin- 
*» dicabitur , & ita cum gaudio fit ab cis dc ce- 
» tero operis confumoliatio. 

LIX. Aliud miraculum. 

Aliud autem miraculum non minus mi- 
randum narrabimus caritati omnium ve- 
ftrum. Tempore hujus venerandi prioris erat 


gebat , & fratribus ibidem manentibus multa 
beneficia conferebat. Hic habebat matrem 
vetulam & multitudine dierum inveteratam. 
Accidit autem quadam die, ut anus febriurq 
morbo corriperetur : tunc ait illi filius fuus: 
Mater, jube ut eam ad facerdotem, quate- * 
nus accipias de manu ejus corpus Domini * 
& fanguinem. Cui mater : Utique , fili mi. * 
Perrexit itaque homo ille ad prefbytcrum, 

& adduxit fecum. Qui cum veniflent, in- 
venerunt eam jam mortuam. Tunc ait illi 
facerdos : Cernis quia mortua eft mater tua * 


puer in Grandimonte , Audoenus nomine , g & nihil poteft ei proficere admonitio mea, & 


progenitus nobili germine, fed deditus erat 
nimiae infantiae. Suftinebatur autem propter 
nimiam teneritudinem juventutis fuar a fratri- 
bus, qui cum quadam die vellet ludere, 
afcendit ille puer fuper quamdam porticum, 
& ex tranfvcrfo pofuit fe fuper eam , & coe- 
pit fe exagitare huc atque illuc. Videns au- 
tem eum prelbyter quidam nomine Guido, 
vir religiofus , timuit ne tali enormitate puer 
ille periclitaretur , & accurrens ut eum in- 
creparet , antequam ad eum accederet , for- 
tuitu cecidit , & collifus expitavit. Cucurrit 
autem facerdos ille ad panem fpiritualem, 
& indicavit ei. Qui audiens, concitus venit 
ad puerum ,& invenit eum jam defundum. 
Et accipiens eum in ulnas fuas, attulit eum 
ad B. Stephani fepulcrum , quod tunc tem- ' 
poris erat in clauftrum conditum , & dixit : 
» Ecce, Stephane , vir amantiffime, ecce filius 
« tuus , ecce difcipulus tuus jam , ut cernis , 
m eft mortuus, redde illum nobis, redde, aut 
t> certe a loco ifto projiciam te. Vide ne tar- 
«daveris, neque moram feceris. Vides quia 
* dolemus, quia affligimur, quia tribulamur, 
„ da nobis confolationem & tuo nomini ho- 
„ norem. Nec mora, poft orationem fadam. 


prarpara quae fadurus es , & mane , Deo vo- « 
lente , revertar ad te. Et his didis preffeytCr a' 
reverfus eft, & homo ifte coepit contriftari 
& moeftus efle , quia mater ejus obierat abf- 
que corporis & fanguinis Chrifti perceptio* 
ne, & fine confcffione. Tunc anxie coepit 
nomen Domini invocare , & auxilium beati 
Stephani per totam nodem illam praeftolari. 
Cumque diu hoc ageret, cum fiducia ad 
corpus matris acccffit, & clamare coepit ve- 
hementiflime. O mater ! 6 mater ! Cui illa « 
refpondens ait: Quid vis, fili mi ? Cur me*, 
incitafti i Certe bene mihi erat. At filius ejus « 
gaudens & exultans ait illi: O bona mater, « 
fi tibi placuerit , ut iterum vadam ad prefby- * 
tcrum , & tradat tibi corpus & fanguinem <2 
dominicum. Cui illa, Fiat voluntas tua. Ivit<* 
autem iterum homo ille ad fzpedidum pref- 
byterum,& attulit illi veterane corporis & fan- 
guinis Domini facramentum i & fada pri- 
mitus confeffione communicavit, & ftatim 
iterum obiit , & letati funt qui aderant nni- 
verfi , & laudaverunt nomen Domini & ma* 
gnificaverunt merita B. Stephani, pro cujus 
honore tale fignum , Deo volente , contigit. 
Vir autem ifte annuatim folitus eft cande- 


recepit juvenis vitam. Gaudet prior cum D iam afferre fupradide domui in fefto fandi 
fratribus , quia revixit adolefcentulus , inde Stephani, ob memoriam & reverentiam tanti 

laudatur Dominus & extollitur B.Stephanus. miraculi. Qpi hec viderunt & audierunt , tam 

clerici quam convcrfi , veridici nobis retule- 
runt. 


L X. Item miraculum aliud. 


Per idem tempus fratres operabantur in 
nemore, & dum vellent ligna caedere, opor- 
tuit arborem vertere ab alio latere, quae re- 
tinuit fratrem quemdam Johanncm nomine. 
Vidente jam dido priore , qui ibi loqueba- 
tur forte eum quodam religiofo homine. 
Frater autem ab arbore tenebatur , manus 
ejus cum brachio defiruebatur , & a fratribus 
»» cum eodem priore clamabatur : Quid agis * 
n B. Stephane J ifti tao difcipulo in articulo 
»» mortis pofito feftinus fuccurrc. Et cum hxc 
dixiffent , illico liberatus eft , & laudave- 
runt Dominum, & B. Stephano gratias 
egerunt. 

LXI. Item aliud miraculum. 

In territorio Lemoviccnfi prope domum 
neftram dc Podio-Grfbcrti , erat homo qui- 


LXU. Item aliud miraculum. 

Quodam autem tempore domnus Ste- 
phaniis de Liciaco venerabilis prior quartus - 
aegrotabat , & tunc temporis reliquiae cor- 
poris B. Stephani erant abfeonditat in quo- 
dam vafe ligneo , ignorantibus fratribus 
quamplurhnis > qui cum graviter febricitaret, 
juffit ut in quodam fercophago lapideo ab- 
fconderenrar. Quod cum praeparatum fuiffet, 
imperavit ut ante eum reliqui* afferrentur, 
quatenus eo cernente condirentur. Ipfe au- , 
tem graviter dolore febrium perurgebatur. 
Cumque delatae fuiffent reliquiae coram eo, 
ut exinde in alio vafe honorifice tumula- 
rentur, ex improvifo prior venerabilis a fe- 
bribus omnino liberatur. Quod cum animad- 
verteret domnus prx didas prior , exclamavit 


Digitized by 


Google 



io 77 G R A N D I M 

» 5 c dixit : Quare hoc fecifti ? Putabam certe 
» quod occalione hujus invaktudinis me mo- 
» do tecum ante tribunal Chrifti veraciter du- 
* ccre velles, & tu quod nolebam mihi attri- 
» buere praefumfifti. Ccrtc noveris pro certo 
».quod exinde tibi ingratus exifto. Quod de- 
> (iderabam prolongafti , & quod nolebam de- 
9 di Ai. Non curo de tuis miraculis ; fed plus 
9 gaudeo de operibus tu* fan&itatis , incrc- 
9 duli & imbecilles , & infirmi fignis & prodi- 
9 giis indigent , fideles & jufti ac firmi fide 
. his opus non habent. Hoc fignum mihi effet 
9 falutiferum , fi me prxfentares coram Do- 
» mino in regno coelorum. Poft hoc fignum 
aliud narrabimus di&u mirabile. 

L X 1 1 1. Item miraculum aliud . 

Miles quidam de Gafconia , confangui- 
neus uxoris Pontii , quondam domini dc 
Bainagio , quae Gaillarda nuncupabatur , cap- 
tus fuit a Guillelmo de Go&donio in quo- 
dam procindu , dedudufquc eft apud Do- 
friam oppidum , mifiufque in carcerem , in 
domo cujufdam militis nomine Ge&aldus , 
qui graviflime catenis , pedicis , manicis , & 
pondere ferri premitur. Oftia carccris & fe- 
ncftrac clauduntur, & ipfc incus graviter af- 
fligitur. Cumque gravi dolore torqueretur , 
& jam dc vita fua defperarct , ad arma fpi- 
ritualia recurrere feftinat , & nomen Domi- 
ni invocat & B. Stephanum, utipfum libe- 
rare & exaudire dignetur , modis omnibus 
cum lacrymis anxie expoftulat. Sic certe ai- 
fiduus in oratione , die no&uque illum inter- 
pellare minime cefTabat. Et quid plura > Per- 
feveranti falus a Domino promittitur. Sic 
namque in evangelio dicitur : Jgui perfeve- 
raverit ufque in finem* hic f alvus erit. Dum 
autem miles ifte in oratione perfeveraret , 
dum afiidue nomen Domini invocaret , qua- 
tenus ob amorem B. Stepiiani fibi auxilium 
conferre dignaretur de coelis , mittitur ei B. 
Stephanus adjutor defupernis. Quadam au- 
tem node dum vehementer orationi infiftc- 
ret, & auxilium a B. Stephano magnis vo- 
cibus quzrcrct, fubito fomno premitur, & 
quafi mortuus efficitur. Sed a B. Stephano 
ex improvifo concutitur, & cur eum tantis 
clamoribus vexaret requiritur. Quae cum mi- 
les ftupcfadus audiflet , & quafi de gravi fom- 
. no evigilans ait : Quis es , Domine l Cui ille : 
9 Ego fum Stephanus quem tu invocare non 
9 ceffafti , & huc ad hoc veni , ut intentus fim 
9 tuae liberationi. Expcrgefadus autem miles 
ille, coepit vehementius illum exorare, qua- 
. tenus dignetur eum omnino liberare. Et quidi 
Cadunt manicz a brachiis, & ex uno pede 
liberatur a pedicis. Cum autem fentiret fe 
effc liberum , procedit ad car ceris oftium 
quod invenit obferatum. Inde vertit fe ad 
feneftram , quam reperir apertam. Confidc- 
rans autem vallis profundiratem fuper quam 
eminebat domus illa xdificata.timuit perinde 
Vet. Script. & Mon. ampi CoUctt. Tom. VI. 


ON TENSIS. 1078 

A profilire j fed poftmodum confortatus divi- 
no Spiritu , in femetipfum reverfus > ait : 
Melius eft mihi fic mori , quam iterum in 
carcere recludi , & ftatim confifus de boni- 
tate Domini ,& meritis B. STiPHANi.faltum 
illum fecit, & per Dei mifcricordiam illar- 
fus evafit , cui fuit quidam juvenis obvius , 
qui ei poftmodum extitit in itinere focius. 
Nec mora ad fluvium Dordoniam veniunt, 
naviculam fibi a Domino prarparaum repe- 
riunt, tranfmeato videlicet flumine, ad do- 
mum noftram dc Vaiffcras accedunt prof- 
pero itinere. Pulfantibus illis ad januas , fra- 
tres ex more furgunt ad matutinas , deinde 
B illis manifeftatur quod miles ille per B. Ste- 
phanum a Domino fit liberatus. Cui fratres 
veniunt gratulabundi obviam, & adducunt 
fecum in ecclefiam. Narrat eis miles quod 
fadum fuerat , & quemadmodum Deus eum 
per B. Stephanum mirifice liberaverat. Gau- 
dent igitur fratres dc miraculo , laudes ca- 
nunt & reddunt Domino, ac poftmodum 
eum ducunt ad hofpitium, ubi manfit per 
triduum. Qui hacc viderunt nobis fideliter 
ac veraciter narraverunt. 

L X I V. Item aliud miraculum. 

Alio tempore ingrefla eft multitudo ho- 
minum maleficorum cum magiftro fuo no- 
mine Lupardo , terram Lemovieani epi- 
fcopatus , ut eam depopularet. Et quid di- 
cam ? Capiebantur homines , violabantur 
uxores, trucidabantur ipforum infantes ; unde 
fa&um eft, peccatis eorum exigentibus , quod 
caftellum de Peiraco tunc temporis forte ab 
illis Raptum eft , & inter ceteros , quinque ho- 
mines capti funt , & reclufi in quodam fpecu 
fubterranco , quorum duo ex ipfis valde di- 
ligebant B. Stephanum & ordinem noftrum. 
Cumque fic a maleficis includerentur , & cip- 
pis & catenis fortiter ligarentur , aflidueque 
cuftodirentur, S. Stephanum fibi propitium 
homines illi requirere coeperunt , quorum 
unus Petrus nomine familiaris ac ferviens 
erat cujufdam domus ordinis iftius , quae Bo- 
navailis vel Serra dicitur , alter vero Geral- 
dus de Monteliio vocabatur. Hi duo cum 
ceteris tribus vehementer exorabant Domi- 
num , quatenus per merita B. Stephani cos li- 
berare dignaretur de manibus inimicorum 
fuorum; qui cum ex corde vehementer ora- 
tioni infiftcrent , ecce B. Stephanus apparet 
illis fulgidus , & dixit eis : Surgite , nc timuc- M 
ritis , & me fcquimini. Qui refpondcntcs , di- <t 
xerunt : Quis es tu, Domine i Et ille, ego M 
fum Stephanus Grandimontenfis ordinis pa- „ 
ftor primus. At illi prar gaudio flere coepe- „ 
ruiir , atque dixerunt : O Domine, 6 Paftor „ 
cxcclfi , hbera nos de inimicis noftris iftis cru- K 
deliffimis. Tunc viriliter afiumens eos duxit « 
per medium caftrorum , videntibus cun&is, 
&nemo alicui eorum.nocuit vel nocere po- 
tuit j & i u liberi effc&i- per mifcricordiam 

BBbb ij 


Digitized by LjOOQie 


io7$> VITA S. STEPHANI 1080 

Dei, per beatum Stephanum mirabiliter eva- A fuos infra fotularcs , & inde extrahere quod- 


fcrunt. 


LXV. Item aliud miraculum. 


Iterum narrabimus aliud Ggnum mirabile. 

Homo quidam erat in terrieprio Lcmovi- 
ccnfi nomine Rcginaldus » qui valde dilige- 
bat B. Stephanum & domnum Hugoncm , 
ceterofque difcipulas eius , ac totum ordinem 
noftrutn, , cujus erat confuctudo talis annua- 
tim vifitarc domum Grandimomis & do- 
mum Murcti , ac domum dc Piania. Accidit 
autem quodam tempore dum ex more loca _ dimontis , acciderit in Senonenfi civitate 

/! . • J ! n . M d \ l! n r\ 1 I 1 «■» rM T* m «*■ «Lka m m y-v rM tn A 


cumque invenire poterat , ac in auriculas 
fuas deinde transferebat. Cumque ita plenus 
bona fide ac fpe certiffima diutius fcciffec , 
auditum , quem amiferat , velociter recupe- 
ravit , & poftmodum ipfe veraci fermone 
narravit. 

L X V II. Item miraculum aliud. 

Item diledioni veftrae aliud declaravimus 
miraculum minime tacendum , quod tem- 
pore domni Guillelmi fexti prioris Gran- 


fupradida cum omni diligentia & uxore pro- 
pria v dita flet, cum rediret ad villam in qua 
manebat , videret ipfam villam fubito igni 
accendi : quod cum cerneret coepit clamare 
» dicens : O Deus , quid faciam ? fatigatus fum 
» ex itinere j nec valeo domum meam ab ifto 
» igne defendere. Succurre mihi hodie. Do- 
» mine , memento quia B. Stephanum diligo, 
»> & ordinem St dftbpulos ejus , a quorum vi- 
n fltatione nunc revertor. Ldeo , Domine mi , 
» obfecro per mifericordiara ruam , quatenus 
» ob amorem B. Stephani ,& per merita ip- 


Galliarum. Erat enim ibi canonicus nomine 
Genulfus , qui ordinem noftrum bona fide 
ac voluntate&B.SxiPHANUM diligebat, &aedi- 
ficia cujufdam domus noftri ordinis conftrue- 
re de fumtibus fuis fideliter fecerat. Hic au- 
tem cum fupradida civitas igne vehemen- 
tiffimo graviter concremaretur , domum 
luam fide plenus, atque de Dei mifericor- 
dia St de B. Stephani auxilio minime dubi- 
tans, fiducialiter ingreflbs eft, dicens : Nunc • 
quatio , Domine Deus , appareat virtus St 1 
fanditas B. Stephani primi patris ordinis < 


fius in hac hora ab ignivomis flammis do- r GrandimonccnGs, quatenus domum meam 

• r. ii . at _ i • ^ • ^ r. • ^ 


»» mum meam cum omni fuppelledili fua li- 
» beracc digneris. Qui cum complcfler oratio- 
nem, ignis ille numquam aufus fuit domum 
illam , nec etiam fcftucam unam laedere. 
Teflabantur etiam homines villae illius , quod 
cum ignis concremaret domos quae conjun- 
dat erant domui hbminis iftius, fequebatur 
feftucas comburendo domorum aliarum , 
inter paleas, domus ilbus hominis , quas quali 
timendo omnino vitabat. Quod cum .vide- 
rent qui aftabant tam prelbyteri quam ho- 
mines ceteri, laudaverunt Dominum, qui 


& omnia quae intus funt, pro ejus amore 
defendas , ne ab hoc incendio concreman- 
tur i fin autem cum illa ego concremabor. 
Stabat vero vir ille trepidus , St cum a fa- 
mulis fuis diceretur : Domine mi , recedite, 
jam univerla civitas accenditur & comburi- 
tur, ac flammat undique domum iftam lam- 
bere fatagunr , nec poteft certe evadere tan- 
tum incendium quin comburatur : Saltim 
vcftra perfonar quae nobilis efi Sc digna omni 
honore ialutem St auxilium praebete- Quibus 
ait : Nunc in ifto cognofcam fi ordo Gran- 


per B. Stephani merita hoc miraculum tan- q dimontenfis fandus eft , fcu vera funt S. Ste 

n./i . n _ ^ : c. a j. _ _ _ J • • n 


tum coram illis fecifiet. Poftea vero , tam Rc- 
ginaldus quam prelbyteri St alii plures , hoc 
lignum fratribus de Entrefis & Gaufrido pref- 
bytero , qui nobis retulit veraciter St alacri- 
ter, narraverunt. Poftmodum autem homo 
ifte iftius ordinis habitum fumfit, St ufque 
in finem nobis videntibus ac fcientibus fide- 
liter perfeveravit. 

LXVI. Item aliud miraculum. 


Petrus Bez- 
nardi fuit 


us. 


Tempore domni Petii i Bernajldi prio- 
quintas pnor r ‘ s venerabilis, coadunato univeifali capi- 
Graudimoa- tulo in Grandimontc , celebrata eft tranflatio E 
corporis bcatiffimi Stephani , prxfente dom- 
no Geraldo Lcmovicenfi epifeopo, fequenti 
die praecurforis ac praeconis Domini Salva- 
toris : St erat ibi frater quidam nomine Guil- 
lelmus , qui nimia furditate ambarum aurium 
confundebatur anxie , qui cum videret fan- 
dum Dei a fupradido priore St ab omni con- 
ventu a clauftxo in ecclcfiam transferri, ac- 
ccflit velociter ad farcophagum , St invenit 
fotularcs , accipienfquc eos in ipfo tarco- 
phago B. Stephani, coepit mittere digitos 


phani mira St ftupenda quae audivi, aut fi < 
placent Domino ea quae pro amore ejus in < 
iplb ordine gratanter obtuli 5 St quid plura > . 
Depopulata eft igne ifto civitas St ultra quam 
credi poteft omnino deftruda eft , & cano- 
nici iftius domus lola divino nutu St auxi- 
liance B. Stkphano illaela Sc incombufta per- 
manlit. Sic certe divina bonitas fervum fuum 
longe lateque multis & innumeris indiciis 
mirabilium lignorum declarabat. 

L X V 1 1 1. Miraculum aliud. 

Quaedam mulier benigno patri praetentans 
ova , juffu illius ance illum plurelque alios 
tam viros quam feminas , qui caufa aedifica- 
tionis ad cum venerant, pofuit ea. IUicovir 
fandus Spiritu -fando illuminatus, alia ab 
aliis virga feparavit, St feminae dixit. Haec , 
fi placet retinebimus, illa vero domum re- . 
porta. Mulier ait : Domine , munufculam « 
paupertatis meae noli renuere. Ille refpon- . 
dit : Nili molefte ferres hujus rei caufam tibi , 
declararem. Illa inquit : Pater non aegre fe- 
tam , imme tibi fuppUco ut hoc mihi mani- 


Digitized by LjOOQie 


TO$Z 


r 

i oSf GRANDIM 

* fedare dignetis. Hle fubjunxit : Quia hzcova 
. funt gallinx tuz, illa vero alicnx, ideo no- 
» lumus ea retinere. Illa ftatim erubefeens , 
& obftupcfcens ante ipfum fefe proftravir, 
propriumque reatum coram eundis prarfen* 
tibus humiliter confefla, verbum illius effe 
verum afferuit. Quibus vifis & auditis om- 
nes qui aderant valde mirati funt,& Domi- 
num laudare coeperunt. 

LXIX. Item aliud miraculum. 

Qu ardam femina fervum Dei devote vi- 
(itans, inquit ei: Pater, hunc panem vobis 
offero. Ille protinus eam interrogavit , unde 
panem habuerat. Ipfa rcfpondit : Jufto la- 
bore meo ipfum perquiiivi, agro namque 
meo meifc vacuato, (picas quz remanferant 
follicite collegi, unde panem idum feci. 
Deinde panis dividis ed , & cruentus inven- 
tus apparuit, & ftuporem & horrorem ma- 
ximum in feminam generavit. Mox vir fpi* 
ritualis ait mulieri -ftupefadx, quia reliquias 
fegetis, quas lex divina pauperibus conce- 
dit , eifdem rapere przfumfifti , ideo ludus 
|udex ad terrorem fic tuam corredionem fic 
aliorum , hujudnodi miraculum dignatus cd 
perpetrare. 

LXX. Item aliud. 

* in dioecefi Cum fratres Muretcnfcs patris reverendi 
piftarenfi menfam vilem fic pretiofam fratri Amelio 
ratuTde” 0 dc Lacrozyla Fontifcrofz * difpenfatori fu- 
Quuo. per ea ab eo diligenter rogati , per Giraudum 

David mitterent , ipfe nuntius caufa fidei 
fic devotionis , menfz particulam abfcidic , fic 
pro reliquiis longo tempore (ervavit : qui 
parum de iigno fxpc radebat, fit io aquam 
mitt£at , muitifque frebricitantibus bibere 
dabat , moxque Dei gratia eundos curabat. 
Idem etiam eadem medicina a febre fanatus 
ed. Interea contigit ut domus de Qrca, ubi 
lignum erat , & quxeumque in ipfis erant 
comburerentur : lignum autem pannumque 
lineum fic pellem candidam quibus erat in- 
volutum, divina potedas penitus ab igne pro- 
texit. Cujus miraculi magnitudo Giraudum 
David fuper rerum fuarum amiffione pluri- 
mum confortavit. Sed cum vita mirabilis 
przfulgeat miraculis, cumque eremita exi- 
mius, quo, tede Domino, inter natos mu- 
lierum major non furrexit, pauca vel nulla 
legatur fetide miracula , non ed fummo- 
pere talibus immorandum & gloriandum. 
Suis enim difeipuiis in (ignorum gloria glo- 
riantibus , fic ait magider humilitatis : No- 
lite gaudere quia vatis ftiritus fubjiciuntur i 
Gaudete autem quod nomina veftra fsrifta fune 
in caelis. Totis viribus fummoregi fupplica- 
mus, ut nos ineritis dc precibus tanti patris 
noftri faciat perpetuo participes fu* felicita- 
tis. Arnen. 

* 


O N T E N S I S. 

^ LXXI. De milite curato de igne inextinguibili . 

In territorio Lemovicenfi erat quidam mi- 
les claro quidem genere, non multa morum 
honedare refulgens. Accidit vero quod di* 
vino judicio flagellatus ed morbo incurabili , 
igne videlicet inextinguibili , qui dicitur in- 
fernalis. Ignis ille inextinguibiiis, urpotc non 
deficiens , donec fubje&am materiam om- 
nino confumferit , pedem prxdi&i militis , 
carnem videlicet cum offibus , nullo inter- 
veniente semedio, immifericorditer confu- 
mebat. Praefatus vero miles multos confu- 
lens medicos, fic in eos expendens plurima, 

" nullam potuit falubrem (ibi invenire mede- 
lam. Tandem converfus ad Dominum , in 
toto corde fuo contritionem cordis interio- 
rem , per copiofam iacrymarum eflfufioncm 
& exhibitionem bonorum operum, exterius 
manifedans , fe ferri fecit ad domum Gran-r 
dimontenfem , non humanum (ed divinum 
podulans confilium fic auxilium. Vocato (i- 
quidem Stephano de Liciaco , tunc temporis 
praefat* domus gerente prioratum , prodra- 
vit fe humiliter ante pedes ejus , odendens 
illi dolorem corporis intolerabilem , fe ni- 
hilominus in corde pati (ignificans , verba 
Q proferendo magnx humilitatis , fic profudus 
lac ry mando , credens procul dubio propter 
peccata fua tam graviter a Domino flagel- 
lari. Quo vifo, parer venerabilis obftupuit , 
quaerens a milite quid peteret. Militi vero 
caufa recuperandx fanitatis humiliter & cum. 
lacrymis refpondenti dixit prior : Frater , non * 
fumus medici , nec nobis nec aliis aliquid * 
medicinx corporalis confuevitnus exhibere « 
remedium. Dixit quoque miles : Domine , * 
humano confilio deditutus pariter fic auxilio, * 
ad fpiritualem confligio , podulans (an&iffi- « 
mas beatiffimi viri Stephani confefloris re- * 
liquias mihi peccatori omnium miferrimo* 
D miferorum mifericorditer odendi. Credo * 
namque per ejus orationum merita ab hoc * 
incendio intolerabili, divina favente gratia, * 
Uberari. Prior autem timens (ibi 8c aliis fra- « 
tribus quietem minui , fic internx fuavitatis 
dulcedinem tardins experiri , fi populorum 
turbz miraculorum caufa locum illum fx- 
pius frequentarent, utpotc qui fxpius cum 
beato viro quafi cum vivo loquens homine, 
fuper miraculis quz faciebat durius incre- 
paverat, minitans offa ejus inde extrahi fit 
g ia flumen projici, nifi ccflaret a miraculis, 
dixit ad militem : Frater, beati viri domini* 
Stephani o(Ta vix aut numquam ab aliquo * 
pofiunt videri ; fed vade ad alios fan&os , « 
ad quorum memorias miracula creberrime * 
fiunt, fic nos libenter orabimus pro tc, uc« 
Dominus tribuat quod tibi ncccflarium ede * 
cognoverit. Miles vero refpondit fe nullo « 
modo receflurum , donec (altem adeundi 
(epulcrum beati viri Stephani (ibi licentiam 
ind algeret. Tandem convi&us prior preci- 

BBbbiij 


Digitized by 


Google 



io83 VITAS, S 

bus militis & fodorum ejus , conceffit ei li- 
centiam adeundi viri beatiffimi fepulcuram. 
Tunc gavifus eft miles plurimum, & de fu- 
turo remedio fpem bonam concipiens, ad 
fepulcrum beati viri per manus fociortun 
Tuorum quam citius eft deportatus. Mox pro- 
ftratus humiliter ante fepulcrum , oravit cum 
Jacrymis & multa devotione, fperans ad Do- 
minum, ut per merita fervi fui , cujus corpus 
ibidem requiefccbat , doloris intolerabilis 
daret ei remedium , & ulceris fanitatem : la* 
van fque lapidem fuper quo corpus beatiffimi 
■viri fepultum erat, aqua, eamdem aquam 
infundebat ulceri, &c©nfeftim extio&us eft 
ignis , & curatus eft miles ab ulcere pariter 
& dolore , & qui antea (ine humano juva- 
mine alicubi progredi non valebat , folius 
divinat miferationis auxilio , nunc ad domum 
^propriam fanus & incolumis remeavit , fic- 
-que (anus fa&us , devotus de cetero erga Dei 
fervkium & opera pietatis ufque in finem 
■conftantcr perfeveravit. 

LXXII. Item aliud miraculum. 

Narrabimus adhuc diledioni veftrar mi- 
raculum minime liiendum, quod tempore 
vitat fuae miraculeic acciderit. Quadam nam- 
que die, dum quidam familiaris ejus ex more 
de quadam villa ei panem afferret , obvios 
forte habuit latrunculos , qui in nemore illo 
per quod tranfitumiaciebat,caula latitabant 
malignandi.. Qui cum vidiflent hominem 
jumentum pane onuftum ducentem , gavifi 
funt. valde , & accipientes panem defuper 
jumento, pofucrunt in terra , ut inde refi- 
cerentur. Quod cum vidiffet familiaris ille, 
3» .coepit increpare eos , dicens : Quid eft hoc 
quod agitis , homines malitiofi atque per- 

* verfi ? Panem iftum quem violenter & in- 

* jufte rapitis , beato viro Sterhano defero » 

* quapropter vobis ex parte Dei dc Domini 
» noftri Jesu Christi, & audoritate bonitatis 

ipfius prohibeo , ne ipfum panem amplius 
» pangere prarfumatis j quod fi feceritis , nove- 
?ritis pro certo vos iram & indignationem 

* Dei omnipotentis fine mora incurfuros. Erat 
autem homo ifte fidelis, habebatque fidu- 
ciara. magnam in Domino & in beato Ste- 
phano. Cui futes illi quafi fubfannando di- 

»^erunt : Etiamfi effet Deus prxfentialiter , 

30 non poftumus panem hunc dimittere, quin 
» manducemus , ab heri & nudius tertius ne- 
» ,que manducavimus, neque bibimus, incora- 
? parabili fame cruciamur. Quid plura? Extra- 
■ hunt gladios de vaginis , dc invadere cupiunt 
- panem atque frangere per frufta , fed mini- 
ane potuerunt. Adfuit certe virtus divina, 
qux fic induruit panem illum , & debiles 
reddidit latrunculos illos , quod nullatenus 
panem incidere vel frangere valuerunt. Vi- 
dens autem familiaris ille quae fiebant pro- 
® digia , coepit clamare , dicens : O miferi 1 

* Q malefici ! Nonne dicebam yobis ? Certe 


T E P H A N I io 84 

i nunc timeo de vobis , ne ignis de coelo de- « 
fcendat , & vos omnes conlumat. Non cre- « 
debatis mihi cum vobis dicebam, quia bo- .« 
nus ac fandus eft homo ifte, cui panem <* 
iftum defero, & qui increduli fuiftis, Deus « 
omnipotens vobis , quamvis indignis , fan- * 
-ditarem illitis oftendere voluit in hoc fado. « 
Cui latrunculi ftupefadi ac tremebundi di- , 
xerunt : Certe fcimus quia vehementer pee- 
cavimus , &ideo poenitentiam coram te toto a 
corde agimus , dc deduc nos ad Cervum Dei 
Stephanum , cujus piis precibus veniam dc «. 
tanto reatu apud Deum confequi mereamur. * 
5 Familiaris aurem ille cernens quod cx toto 
corde poeniterent , confortavit eos , dc duxit 
illos ad virum Dei , cum funiculis trahens 
illos poft fc quafi captivos ac miferos. Cum 
auteni vcniflfcnt ad portam cellae viri Dei , 
pulfavit ille familiaris, & indicavit janitori 
quae fibi acciderant in via. Ingrcdienfque 
cum latrunculis ad Dei hominem obtulit 
eos illi, & narravit ei per ordinem quae fada 
fuerant. Quo audito, vir Dei convocavit ad 
fc janitorem > dc ait illi : Afferte nobis dc pa- 
„ nibus illis , qui nobis ablati funt. Interea la- 
trunculi provoluti pedibus ejus , veniam po- 
ftulabant ab eo , quatenus pro eis Deum 
omnipotentem rogaret , ut didiittcrct eis 
hanc noxam. Veniente autem janitore cum 
panibus , accepit eos Dei fervus , & quafi 
(ubridendo frangere coepit, & porrigere la- 
trunculis , dicens : Nunc videte, filii mei, * 
quomodo fragiles fuiftis , qui recentes panes * 
iftos minime , ut a (Teritis , frangere potuiftis ? « 
Ipfi tamen nihilominus magis ac magis ve- 
niam cum lacrymis & cum omni humili- 
tate requirebant ab eo. Quibus ille , ut erat 
omnium mitiffimus.bcnignc locutus, c<^|fola- 
j tus eft eos, & admonuit ne amplius talia facere 
prxfumcrent , ut relinquerent cui defervie- 
bant iniqui latrocinii dc rapinae negotium : 

& fic dimifk illos. 

LXXIII. Item aliud miraculum. 

- Per idem tempus venit ad eum quidam 
homo de Monte-Cuculli nomine Geraldus , 
cujus uxor per multa tempora jacuerat clauda 
in le&ulo , & ait ad virum Dei Stephanum : « 
Serve Dei, quid faciam, quia conjux mea « 
gravi infirmitate quotidie affligitur, nec ha- <* 
beo unde eam vel uno die etiam fuftentarc « 
queam ? Angit me ac detinet paupertas ni- « 

\ mia : non enim ab ea recedere valeo aliqua • 
hora diei propter gravem infirmitatem ip- <c 
fius, ut de aliquo labore me & ipfam refi- « 
ccrc poffim; unde a vicinis meis frequentet « 
& affidue admoneor , quatenus eam apud «c 
Montcm-Maurilienfem deferam, ut ibi in « 
domo pauperum vi&um dc tegumentum ha? « 
bere poffir. Quo audito, vir Dei interroga-;,, 
vit eum fi legali matrimonio eam fibi conr 
junxerat , vel quid ci.promiferat in manu 
capcllani fui, cum eam in uxorem fufeepe- 


igitized by 


Google 



io85 GRANDIMONTENSIS. ie>8<5 

x rat . Cui homo Ule fufpirarts ait : Certe , Do- A Mtlreti , ut miflarUm foicrttnii* , Deo voiehte, * 
» mine mi, ego mifer A: dolens bona fide intfcrfcfle poflimus. Qui rclpondens, prxfto.» 

> compromifi ei, ut fanam aut infirmam eam fum , ait. Divertentes vero ad locum illum , » 

x pro viribus meis confervarem : quod ufque ingreffi funt cum omni feftinatione dOrnum s» 

> ad prjefens fideliter prout potui adimplere orationis, & locum vifionis diVinX. Prclby ter * 

> curavi j fed deinceps hoC facere minime po- autem ccllde illius folus cum folo miniftro 

» tero , eo quod inopia ac paupertate confu- praeparabat fe ad officium miflx. Prxdidus 

> mor. Cui B. StEPKAitUs dixit: Vide, fili, nc etenim HUoO cum fUrtexiflet ab oratione, 

x aliqua penuria depreffbs eam dimittere prae- & oculos Tuos ad altare ic miniftros altaris 

x fumas, fed ficut prbmififti, ita fideliter ac intentus ftiblevaflbt, tepente vidit fandum 

«veraciter adimplere feftirias aliter enim vi- Stepjtanum leviticis ornamentis ihdutum ac 

» tam xternam confeqUi minime poteris. Con- refulgentem , velut diaconum altari fic facet- 

x fidera diligenter » fi te talis infirmitas deti- doti cum omni devotione honorifice mini- 

x neret, velles ut Ipra te derelinqueret. Audi jj ftrantem, fit etiam, ut fibi Videbatur, audie- 

xquod Dominus in evangelio jubebat , quod bat cum evangtiium pronuntiantem , deinde, 

» tibi noH vis fieri i alii Hi feceris. Confortare ut motis eft diacono , illum fatetdoti obla- 


x igitur fic efto robuftuj. Dominus enim cort- 
» foiator fit ftiblevacot eft pauperum ac pu- 
• pillorum , fic providebit tibi ea qux fuerint 
a ncceflaria , fi tametl in veritate atque juftitia 
x permanferis. Cum 4utem h*c & horum fi- 
milia locutus cnm homine fuifiet, dixit ad 
. cum : Expeda paulifpet donec revertar ad 
te. Et ingreftUs domum attulit ei tourtam 
panis fic nummum unum , fic inclufit*illum 
» in manu hominis illius , fic ait ad eum : Elio 
» fecurus , fic vade , ac de ilio pane fic nummo 
* ifto procura uxOrem tuam , prout tibi dura- 
» verit. Cum vero deficiet , fiducialiter ad nos 
» revertere, fic fic ditnifit eum. Reverfus au- 
tem homo ille ad domum fuam , gaudens 
& exultans nuntiavit uxoti fux qux fibi vit 
Dei dixerat : qui Cum aperui flet manum 
fuam, in qua B. StephaUus nummum unum 
incluferat, illico fic multiplicatus eft num- 
mus ille quod nullo modo mantis ejus re- 
tinere pollet. Cadebant enim ex omni parte 
nummi de manu ejus fic multiplicabantur 
videntibus illis. Uude ftupcfadi fic admiran- 
tes laudaverunt nomen Domini , & quamdiu 
Vixit mulier , nummi illi numquam defece- 
runt , fed femper luam necdfitatcm, largiende 
Domino , fupplevcrunt : quemaditfodum de 
Helia legitur , qui miflus ad viduam Sarep- 
tanam , cujus hydria farinx non defecit, nec 
olei lecithus non eft imminutus. Vit autem 
fic poftea , poft tranfitum B. Siefhan i , fratri- 
bus apud Muretum totum fideli narratione 
ac veraci indicavit, de quorum numero ali- 
qui fuperftitcs exiftunt. 

LXXIV. De vifione quam vidit domnus Hugo 
de Lacerta apud Muretum. 

Quadam igitur dic dum B. Hugo difeipu- 
lus B. Stephani confelforis , a Grandimonte 
quo caufa vifitandi paftorem fuu m St epha - 
num de Lici aco venerat, cum focio fuo 
Guidone de Miliaco iter arripiens defeen- 
deret , fic verfus domum noftram de Cafte- 
nato tenderet , accidit ut campana ecclefix 
Muretenfis loci ad miflaffi a fratribus pulfa- 
retur. Qua audita , prxdidus Hugo focio fuo 
^Guidoni dixit : Frater , ingrediamur domum 


tionem prxftahtem. Quo vifo, vit Dei jam 
fxpedidus Hugo alacris efficitur, iacrymis 
perfunditur , fit a fuperno lumine iiluftratur , 
ac tanta vifione lxtatur , cujus tam celcber- 
rimx vifionis ac gloriofe vifitationis ut ctr- 
tiilimos tcftes haberet , vocavit Unum de fra- 
tribus qui in ecclefia erant, quxrens ab eo 
quot vel quanti eflent miniftri altatis. Qui 
rcfpondens ait : Domine , non fuht nifi * 
duo , foius videlicet facerdos cum folo mi- « 
niftro. Revertente autem fratre illo in locum 
fuum , vocavit fic alium idem B. Hugo , qux- 
tens iterum & iterum ab eo prxdidum ver- 
bum. Cui fic dixit frater ille: Certe, domine « 
mi , neminem ibi Video prxtcr folum pref- « 
byterum cum fuo focio. Hoc autem totum « 
faciebat » quatenus fibi melius crederetur , 
cum poftmodum ab ipfo alicui hxc tam ce- 
lebris vifio manifeftarctur. Scriptum eft enim 
in lege divina , ln ore duorum vel trium 
tefiium' confiat omne verbum. His itaque 
pcra&is , fic facris miflarum folemniis rite ac 
venerabiliter pertrahatis, fandus Stephanus 
confeffor egregius ac Grandimontcnfis or- 
dinis paftor fic pater primus , noluit difeipu- 
lum fuum quem valde dilexerat , fic quem 
tanta ac tali vifione vel vifitatione coditus 
illuftraverar, infalutatum dimittere , fed con- 
verfus ad eum alacri vultu fic lxta facie ei 
fbbridens, palmas filas extendit , fic ftatim dif- 
paruit. Credimus fiquidem quod vir Dei 
Stephanus tali extenfione matiuum con- 
vocaret difcipulum fuum ad coelefte regnum» 
nam eodem tempore fideliffimus Hugo fi- 
deliter migravit ad Chriftum. Cum aatem 
egreffiis eflet a loco illo , fic cum focio fupra- 
dido lxtus fit lxtabundus, vel de tanta con- 
folatione ac vifione confolatus , fecum cogi- 
tando, viam carperet, invafit eum frater Guido 
tali modo dicens ei : Dic quxfo , mi pater , - 
cui multa nianifcftare confucvifti , fic qui me «e 
indignum multa familiaritate multoque a- « 
more jam cludum ampledi dignatus es , quid «e 
eft hoc quod hodie vidifti? Certe credo quod « 
aliquid tibi Dominus revelare dignatus eft. * 
Vide ergo, pater amantiffime, ne mihi in- - 
digno peccatori tua benignitas tantam fata- * 




Digitized by v^ooQie 


1 


1097 VITA S. S 

» gac abfcondere vi fio nem. Cui ille : Certe A 
» nefeis quid petas, aut quid requiras a me, 

» perge velociter & ambulemus fimul. Dcfine 
» ab hac ftultitia , fit noli quxrere , nec altum 
» fapere quod non oportet. Iterum frater ille 
» adjecit : Precor, pater, nec moram facias, 

» fed indica mihi vifionem hanc quam vidifti : 

» animadverti etenim dum tecum e flem in 
» ecciclia, te plus folito follicitum effc circa 

* altaris officium. Cur enim cupis abfeondere 
® Dei donum fic gratiam. Indica mihi pro Dei 
» amore , qux fic qualis fuit illa vifio quam 
» vidifti. Cumque pater ille amantiffimus hxc 

fic horum fimilia. a fratre illo audifiet, pro* I 

* reftatus cft cum dicens s In virtute Spiritus* 

» fandi fic lub periculo animx tux inhibeo 
«fraternitati tux, ne cui dum vixero mani* 

* fcftarc prxfimus hanc vifionem quam a me 
» petis tibi enucleari. Cui ille refpondit: Pro- 

* rairro tibi per falutem animx mex , quod 
nemini .pandam dum vixeris. Pollmodum 
ille fan&iftimus pater indicavit ei per ordi- 
nem fideliter vifionem quam viderat, & ad* 

« jecit ; Scio me in proximo egrefTurum de 
» ergaftulo corporis mei, fic ingreflUrum viam 
» univerfx carnis, quia vocavit me magifter 
» meus ad nuptias Agni immaculati , ut in* < 
» habitem in domo Domini omnibus diebus 

* vitx mex , fic fatier ab uberibus confolatio* 

» nis ejus. Poft tranlitum autem prxdi&i domni 

Hugonis, frater Gumo hanc vifionem fra- 
tribus revelaro curavit. 


fEPHANI 1088 

bant autem- de ordine ne fubverteretur, mu- 
taretur , deftitueretur , cum afpicereot , cer- 
nerent perturbari undique ftatum ordinis , 
difeurrere fratres ac vagari per fxculum , 
alios invitos , alios fpontancos. Inviti de- 
fendebant ordinem , fpontanei contra ordi- 
nem* Et quid plura ? Difpcrfi funt lapides 
fanduarii in capite omnium platearum. Qui 
foliti erant vefei in croceis , amplexati funt 
ftcrcora. Caritas fraterna vertitur in odium, 
veritas in rhendacium , bonitas in txdium , 
ian&itas in opprobrium , fobrietas in derifum, 
humilitas in contcmtum, religio in detri- 
mentum , obedientia in nihilum , fere omnis 
virtus in vitium. Quid ergo l Fa&i funt cives 
Jcrufalem cives Babylonix , fpirituales fa&i 
funt carnales, animales , beftialcs, contra 
quos Apoftolus , Cum fit inter vos iulus & 
contenti e , nonne homines eftisf Nonne cur noles 
efiis , & fecundum hominem amhuUtis ? Quis, 
inquam, talia videret, talia audiret, & a fictu, 
a gemitu, a fingulcu, afufpiriis, alacrymis 
cellare pollet e O Domine , Jfcfu bone ! 6 Re- 
demtor generis humani piiffime ! 6 Pallor 
fempiterne! 6 Pater mifericordiflime! 6 Sal- 
vator amanriffimc ! quare hoc fuftinuifti ? 
uare hoc pcrmififti 1 quare hoc ut fic fieret : 
ifpofuifti , ut populus tuus veneno diabo- 
lico fic male Interficeretur, domus tua con- 
funderetur., religio perturbaretur , ordo ve- 
nerabilis ita tranaretur , fubfannarctur , in 
detrimentum fic dedecus verteretur 1 Ubi cft , 


GERALDUS DEI GRATIA 
Grandimontenfis prior vix. 

L De revelatione beati Stephant. 

D Um ordo Grandimontenfium diu poft j) 
iranfitum B.Stephani confelibrisChrifti, 
divina largiente gratia , religione , fan&itate, 
ac bonitate, populis multiplicatus in magna 
pace, caritate, honore fic profpcritare non 
modica perftirilTet , ultimo anno papatus 
Lucii III. Philippo rege Francorum, & 


Domine meus , ubi cft prote&io tua , ubi eft 
pro mi filo tua Non relinquam vos orphanos ? 
Quare non nos vifitafti? Cur fcelenbus no- 
ftris non obvialli? Cur facinora noftra non 
delefti ! Heu , Domine mi 1 hic deficit fen- 
fus, hic deficit cogitatus, hic ignorantes fa- 
£li fumus , hic reatum nolirum cognofcimus, 
hic peccatum noftrum confitemur : unde ve- 
niam petimus , mifericordiam fic indulgen- 
tiam a te Domine mifericorditer atque fup- 
pliciter poftulamus. Indulgc , Domine , quia 
potens es , quia mifericors , quia fuavis , fic 
mitis, pius, benignus, qui omnium mifere- 
rcris, & nihil odifti eorum qux fecifti , Do- 


Henrico rege Anglorum regnantibus, ob- mine, diffimulans peccata hominum prop- 
orta eft gravis diflentio, peccatis noftris exi- ter poenitentiam. Parce , Domine , parce po- 
, gentibus , Deo permittente, fic inimico hu- pulo tuo , fic ne des hereditatem tuam in per- 


mani generis inftigante,in iplb ordine no- ditionem. Fac cum fervis tuis mifericordiam. 

ftro. Unde ncccffitas coegit ut fratres invi- Vifita nos in falutari tuo , fic efto placabilis 
cem altercantesad curiam accelerarent. Heu ! E fuper nequitia populi tui. Et fi oblocuti fu- 
heu ! proh dolor , qui diu pacifici extiterant, mus , Domine , ifta fic dicentes , ne memi- 

modo foeti funt difeordes, qui fefe dilexe- neris iniquitatum noftrarum antiquarum , 
rant,modo fadi funt inimici : qui fan&itatis fed cito anticipent nos mifericordix tux , 
virtute prxminebant , in dedecus & fubfan- quia pauperes fa&i fumus nimis. Adjuva nos, 
nationem a multis rediguntur ; fic quid di- Deus fal utaris nofter, & propter gloriam no- 


cam ? Flebant , lugebant , lamentabantur , an- 
gufiiabantur pene omnes amici ordinis, eo 
quod viderem fic audirent falfidicos fic ini- 
micos veritatis impia verba proferre , gar- 
rire , ft repere contra religionis obfervan- 
tiam, adverfus caritatem fraternam. Time- 


minis tui , Domine , libera nos , fic propiciu? 
efto peccatis noftris propter nomen tuum, 
Forfitan ob iniquitatem noftrani , fic propter 
/celus noftrum cecidit excitas hxc ex parte 
fuper populum tuum , talis tentatio, ut aliis 
clfct ad probationem, ceteris ad peremtionem. 


Digitized by 


Google . 


IO&9 G R A N D I M 

id cft bonis ad bonum , malis autem ad ma- 
lum > vel forte , ut qui in ordine latitabant , 
Sc fub ovina pelle feipfos arte fimulatoria 
tegebant, agnofeerentur, unde & vitaren- 
tur , repudiarentur , contemnerentur , vel 
qui praedeftinati non erant in ordine ut fal- 
varentur , egrederentur : vel ut ordo pacem 
Sc concordiam vel bona fpiritualia quae ami- 
ferat, te milerante, confequi pollet. Ergo, 
Domine , audi vocem deprecationis noftrae 
& intende orationibus noftris , Sc qui ape- 
ruifti oculos Agar ancillae tuae, aperi oculos 
cordium noftrorum , Sc revelare digneris no- 
bis famulis tuis, ut voluntas fanda tua erga 
nos (it , ut laudemus nomen tuum affidue , 
quod eft benedidum per faecula. Amen. 

1 1. Item admoniti o ad fratres . 

Igitur , dilediffimi , haec audientes com- 
pungimini , & nolite peccare vel contriftari ; 
fed recolite quemadmodum Deus omnipo- 
tens miro Sc inaeftimabili modo permilit pec- 
catis hominum terram Jerofolymitanam ea 
tcmpeftatc , qua haec apud nos fada funt , in 
manibus Allofilorum transferri, populum 
fuum ab cis interfici , captivari , torqueri. 
Haec autem faepiffime in divinis libris inve- 
niuntur, quemadmodum Pater mifcricor- 
diarum fuos patitur hodie habere ab initio 
fieculi perfccutiones ac tribulationes. Quid 
enim deNoejufto facium cfH Nonne palfus 
eft cataclifmi tormentum ? Nonne Abraham 
fidelis exui fadus eft ? Nonne Moyfes mitif- 
fimus hominum infecutus eft a Pharaone ? 
Et Ifrael Dei populus nonne perfecutus eft 
a Pharaone ipfo & Aigyptiis ? Quid David 
Juftus , quem Dominus omnium invenit fe- 
cundum cor fuum , palfus cft ab impio Saiile? 
Quid iterum Sc iterum lilii Ifrael paffi funt 
a Nabuchodonofor , & a ceteris a quibus far- 
piflime captivabantur ? Quid fandi patriar- 
chae tQuid prophetae ? Quid fandi apoftoli 
St fandi martyres, Sc fandae ccclefiae dodo- 
res ab infidelibus paffi funt ? Recolite ipfum 
Dominum patriarcharum”, prophetarum, a- 
poftolorum , martyrum , confelforam, vir- 
ginum, ceterorumque fidelium , quo modo 
pro omnibus & a quibus palfus eft. Quid 
mirum fi tanta vel talia ipfe & fui paffi funt, 
» fi permilit nos tribulari, qui peccatores, qui 
fragiles, lutea vafa portantes, & ideo debi- 
les & imbecilles fumus ? Ne miremini igitur 
fi ita fadum eft, quia a Domino Deo no- 
ftro fic permilfum eft, & eft mirabile in ocu- 
lis noftris : ab ipfo enim cft omne datum op- 
timum & omne donum perfedum , qui fuos 
iu hoc mundo , ut audiftis , permittit tribu- 
lari, torqueri, cruciari, ut poftmodum ab 
eo confolentur , vifitentur , remunerentur , 
coronentur, glorificentur. Unde Apoftolus, 
Si focii pajponum fuimus , erimus & confolatio- 
nis . Et alibi : Tribulatio patientiam operatur , 
probationem patientia , probatio vero fpem ,/pes 

Ve t. Stript. & Mon. ampl. CoSeff. Tom. VI, 


O N T E N S I S. 1090 

A autem non confundit , &c. Et alibi : guod lima 
ferro , quod fornax auro , quod flagellum grano, 
hoc facit tribulatio jufto. Ergodilcdiffimi fu- 
ftinete patienter perfecutiones fi venerint , 
tentationes fi invaferint, tribulationes fi o< - 
currerint , neceffitates fi affuerint , dictites 
cum Job beatiffimo : Si bona fufeepimus de 
manu Domini, &c. Conlblamini igitur invi- 
cem in verbis iftis, & audite Petrum. apofto- 
lum dicentem : Si quid patimini propter jufli- 
tiam , beati. Nunc autem viriliter agite , Sc 
confortetur cor vcftrum , Sc expedate Domi- 
num, quia veniens veniet & non tardabit, 
g Cavete igitur ne amplius in vobis fintfchif- 
mata, fed eligite carifmata meliora, quia, 
ut ait Apoftolus , fervum Dei non oportet 
litigare 5 fed femper Sc affidue pax , patien- 
tia , gaudium , longanimitas, bonitas , beni- 
gnitas , caritas non fida , humilitas fruduofa, 
quibus virtutibus decenter ornati valeatis lu- 
cere tamquam luminaria in mundo , in me- 
dio nationis pravae Sc perverfae, verbum vi- 
tae continentes Sc fupportantes invicem in 
timore Chrifti, imitantes Sc fequentes vefti- 
gia ac mandata patris noftri Stephani bea- 
tiffimi, cujus memoria in benedidione eft, 
q quem Dominus Deus fua pietate noftris tem- 
poribus , in quos fines devenerunt , mitifica- 
vit ac revelavit tali modo : 

III. Item de revelatione B. Stephani. 

Cumque, ut praelibavimus , ifta diflenfio 
fere per triennium graviter perduraffet , ibant 
ad curiam fratres fzpiffime , St reverteban- 
tur parum aut nihil proficientes , ufque ad , 
tempus Clementis papae III. qui iterum poft 
confirmationem Adriani , Alexandri , Lu- 
cii praedecelforum fuorum, regulam infti- 
tutionefque confirmavit , privilegia innova- 
P vit , duofque priores qui tunc temporis invi- 
cem erant contrarii deftituit , & licentiam 
eligendi priorem indulfir. Accepta igitur li- 
centia fratres ab eo , completifquc negotiis 
in pace & gaudio revertuntur, adunatoque 
univerfali capitulo in Grandimonte ex prae- 
cepto domini papae in fefto S. Michaelis , 
tradatur ex more de eligendo priore, atta- 
men non defuerunt, qui hoc ut non fieret 
perturbare nitebantur. Alii dicebant fic , alii 
vero fic , fere unufquifque fuum quaerebat 
priorem. Sed non eft fapientia, non eftpru- 
£ dentia, noneftconfiiium contra Dominum. 
Cumque vidiffet divina bonitas eorum corda 
vehementer ab invicem efle divifa , ex im- 
provifo affuit in eorum conventu Sandi Spi- 
ritus praefcntialitcr confolatrix gratia, quae 
corda eorum vehementer accendit Sc inflam- 
mavit Sc in unum convertit. Fada eft igitur 
in capitulo tranquillitas magna Scexultatio, 
ita ut ibi videretur quod Deus omnipotens 
in medio eorum dcfccndiflet. Flebant igitur 
fratres fere omnes , Sc confolabantur invi- 
cem Sc laetabantur. Dominum benedicentes 

CCcc 


Digitized by LjOoq ie 


sopi VITA S. STEPHANI »092 

cum gaudio, cernentes Dei prxfentiam ad- A Clemens epifcopus fervus fervorum Dei 
'fuiffc. O divina bonitas ! 6 ineffabilis Dei pie- diledis in Chrtfio filiis Gzr.aibo prtsn &r /ra- 
tas ! 6 inenarrabilis Domini fuavitas, qua: tribus Grondimontis folutemdr apojtolicom be- 

<quam citius vis omnia difponis , omnia con- nedidionem. ideo facrofandam Romanam re- 
traria ad tuum velle reducis. Quis utique defiam Redemtor nofier oaput omnium ej/e 

tanveito pollet mentes eorum, qux ab invi- voluit & magiftram , ut ad ejus difpofitio- 

cem difeordes erant , ad unitatem reducere nem dr nutum , divina gratia praeunte , qua 

-& ad concordiam revocare , nili tua prxfens a fidelibus gerenda fiunt ordinentur -, dr errata 

-affuiffet gratia ) Verum eft , Domine , verum in melius corrigantur , & ad ejus conftlium in 

■eft quod dicis: Sine me nihil poteftis facere. ambiguis recurratur , & quod tpfia (latuerit ne- 

,Tibi laus, tibi gloria, honor, virtus & im- mini.quantumcumque de fiuis meritis glorittur , 

perium, quia non derelinquis quaerentes te ^liceat immutare , nam fi forte promificua daretur 
iDomine, nec prxfu mentes non de fe, fed univerfis licentia, quacumque fibi fecundum 

de te. Cumque fic vilitati fuifient a Domino voluntatem propriam occurrerent perpetrandi , 

&confolati per dimidiam fere horam una- (ficonfiufia liber tas, cum fecundum perfenarum dt- 

® nimiter concordantes dixerunt: Eligantur verfitatem vota di/fentiant , in aliorum aliquan- 
ta fratres duodecim ex nobis, fex clerici & fex do fcandalum fine jufii diferetione libraminis 

» converfi , qui , Deo volente , 6 c fada primi- commendanda fupprimeret , dr minus digna 

*> tus oratione, fibi & nobis ac totius ordinis laudibus indebitis celebraret, lude fiqttidem fuit 

® utilitati provideant, & eligant paftorem.Quod quod bona memoria pradeceffor nofier Urbanus, 

ita fadum eft, & Deo volente, atque uni- audita fama religionis & vita commendabilis 

. verfali capitulo confenticnte , Geraldus eli- puritate , qua fanda recordationis Stephanus 

gitur aB. Stephano prior vm. Gaudent fi- Grandimontenfis ordinis infiitutor emicuit , 

deles & exultant, Ixtantur in laudibus divi- quantis etiam miraculorum tefiimoniis omni- 

nis. Promittitur ei obedientia ab omnibus. potens Deus ipfius voluit mundo merita decla - 

Erant enim ibi fratres congregati fere nu- C rare , legatis quos ad partes illas direxit pro 
mero quingenti , minus vero viginti , ducenti quibufdam negotiis ecclefia tr alitandis , plenam 

-clerici & amplius viginti , & ducenti con- circa hac inveftigatimem committere voluit S 
verfi & fexaginta. His itaque ex confuetu- ut ex ipforum ceterorumque virorum , quibus 

-dine peradis, tradatur de revelatione beati fine dubitatione fides efiet adhibenda, te/limo - 

Stephani. Confilio habito cum domno He- nio , ad id agendum confulte procederet ; quod 

l ia Burdegalenfi epifeopo , & cum Sei- dr fidelium commodis & ejufdem fandi viri 

b raedo Lemovicenfi epifeopo , & cum honori , qui hadenus velut in fterquilinio gem- 

Bertrando Agennenfi epifeopo , qui tunc ma latuerat , congruere videretur. Nos etiam 

temporis in Grandimonte convenerant , & ex tefiimonio carifpmi in chrifio filii nofiri 

acceptis litteris ab eis , & a ceteris epifeopis, Henrici iUujtris Anglorum regis , nccnon 

archiepifcopis , abbatibus, principibus, ipfe venerabilium fratrum noftrorum Guillelmi 

prior Geraldus duos de difcipulis fuis , Ro« Remenfis S. Sabina cardinalis, Bartholom^i 

bertum facerdotem & Guillelmum fratrem Turonenfis & Helice Burdegalenfis archieptfco-. 

converfum, verfus curiam cum acteftationi- p porum , dr Sebrandi Lemovicenfis epifeopi , dr 
bus fupradidis ut irent deftinavit. Qui viri- dUetforum Bobardi tunc S. Angeli dr Octa-. 

liter fufccpto impofitoque fibi negotiocum viani SS. Sergii dr Bacchi diaconorum cardi- 

omni profperitatc , ac Deo ducente, meri- rudium , qui tn partibus illis funlli fiunt lega- 

tis B. Stephan i Romam venerunt. Sufcepti tionis officio ,dr diorum multorum epifeoporum 

igitur a fummo pontifice & a quibufdam plenius infirucli devita, meritis , dreonver- 

amicis fuis cardinalibus , litteras attcftationis fatione qua fapediltus vir fandus a/Jeritur flo- 

quas fecum detulerant oftenderont. Vilis ruifie, dr quod eum multimodis miraculorum 

perledifquc litteris, domnus papa cum cardi- indiciis divina voluit pietas iUufirare , hujus 

nalibus negotium iftud, Dea difponcnte,fide- exeeutionem negotii diledi filii nofiri Johan- 

liter adimplere curavit, credens quod fi fuo nis tituli S. Marci presbyteri cardinalis apo- 

temporc tale ac tantum opus perficere pof- fiolica fedis legati , duximus arbitrio commit- 
tet, magnum prxmium apud Deum meri- tendam; per apofiolica illi feripta mandantes , 

tis B. Stephani perenniter obtineret. Habi- j. ut ad locum illum accedens dr convocatis adja- 
toque cum fuis fratribus confilio, deftina- centium illarum partium epifeopis ceterifque vi * 

vit Dominum Prarneftinum epifeopum, Jo- ris religiofis , tpfum inter fandos auctoritate 

h annem fandi Marci cardinalem & apo- qua fungimur nos denuntiet adfcripfife , deim- 

ftolicac fedis legatum , dans ei privilegium ceps in fandorum catalogo numerandum , dr 

atque mandatum quatenus veloci curlu ad per ipfius merita redemtoris fuffragia decre- 

Grandimontem accederet, & fandum Dei vtjje cum reliquorum fandorum interventioni - 

honorifice ,ut decebat , canonizaret , & fan- bus poflulanda. Datum Lateranis x 1 1 . calendas 

dorum catalogo conjungeret. Nobis autem Aprilis , pontificatus nofiri anno 11. 

& capitulo noftro tale privilegium per fratres Acceptis itaque litteris domini papa: , & 
noftros tranfmittcrc curavit in hunc modum, recuperatis honorifice, ut decebat, nuntiis 


Digitized by 


Google 


io{>3 GRANDIM 

nottris , admodum lanati fumus , & Deo gra- 
tias , ut potuimus, cum dignis laudibus exul- 
tantes & alacres reddidimus. Tunc omnis 
fratrum conventus cum magna devotione 
nobis fupplicavit atque exhortatus eft dicens : 
» Domine pater, vcftra diferetio novit quo- 
*» modo & quemadmodum pater fpiritualis 
» domnus Petrvs Lcmovicanus prior fccun- 
» dus, domino ac venerabili patri primo B. 
» Stephano , & quafi increpando ac minando, 
-*» cum cerneret quod Deus per merita ipfius 
*> prodigia & Agna faceret , cum nc taliter 

* ageret prohibuit, viriliter dicens : Quid eft 
» hoc ? quid eft quod agis , Pater amanti flime i 
» Quare vis nos fervos faa&iratis tuae perpe- 
» trando miracula tua excludere ab hac pau- 
® pertatis humilitatifquc via l Nonne Agna ac 
» miracula turbas cougregationefque horni* 
» num requirunt i Et quomodo poterimus per* 
» manere in fecreto folitudinis, A undique 
» turbae adveniunt, auditis & viAs miraculis 
» tuis i Numqujd non credimus fandkati tuae * 

* Certe credimus. Ut quid vexare nos cupis ? 
» quid tibi & miraculis ? DcAne , dcAne , cave 
» dico ab eorum pompis , nihil tibi & illis. 

* DeAfte , mi domine , aut A non feceris , certe 

* non diligam te , & ab ifto loco inhonefte 
*> omnino excludam te, & projiciam te in ali- 
» quem locum viliftimum & inhoneftum. Haec 
» funt verba quae habuit cum B. viro Stephano 
» pater amabilis , caufa magne religionis & 
» humilitatis. Nunc vero A placet, pater bone, 
« humiliter & piis precibus flcxifquc genibus 
*> fupplicare dignemini , quatenus tempore fue 

* revelationis nos viAtare ac confolare digne- 
« tur aliquibus Agnis. Vos enim cernitis qui* 
® bus tenetur Dei populus obligatus vinculis 
» caecitatis atque infidelitatis, & nifi viderint 
*> Agna & prodigia , certe minime credent. 

* Signa autem dantur infidelibus non fidelibus. 
» Requirat itaque veftta humilitas ab eo , ut 
« Aant & appareant aliqua miracula ejus rac- 
»> ritis & precibus divino munere in Dei po- 
pulo. Quo audito , admodum .gavifi fumus, 
& exultantes ac laetabundi eis diximus: Vc- 

* nite ergo & congregamini , & eamus apte 
s-fepulcrum beati viri, & invocemus nomon 

* Domini, ut qui eum mirificam incipit, di* 

* verfis dignetur e?m honorare mira colis. 
Tunc fratres omnes veniunt, oradoni infi- 
dere non defiftunr; Dei quarum auxilium , 
laudantes nomen Domini quod eft henedi- 
ftum in iaecuiis. 

IV. Dc miraculo quod ante rev£lationem leati 
Stephani accidit . 

Cumque tempus revelationis appropin- 
quaret, ccce homo quidam caecus & ienex 
ducitur in Grandimonte dc parochia vici 
Ambafiaci , quarrens 6c populans auxilium 
Domini &c viri Dei Secphaaai. Ert quid ? Ma- 
nibus fui durioris trahitur in ecclcfiam, no- 
bis videntibus atque prartipreqtibus , intro- 
Vet. Script. & Mon. ampl. Collett. Tom. VL 


INTENSIS. 1094 

mittitur, ad altane deducitur, oratioafratd- 
bus pro eo (anando ad Dominum funditur. 

Agno verae crocis conAgnaaur, ilAco itiumi- 
natur , lumen recuperatur , lanatus fetatur. 

Qui Ane du&oris manu ingredi non valuit, 
abfquc dti&oris auxilio, videas & laetabun- 
dus exivit. Hoc vidimus, hoc teftamur , & 
teftimomum dftod verum eft. Appropinquan- 
te autem fefto S. Auguftini , & jam defundo 
recenter Henrico ( 4 ) Anglorum rege illu- [ 4 ] 
ftrifltmo , cum magna velocitate dominus le- 
gatus ac veloci airfu ad Grarvdimontem ac- 
cedit. Convocatis igitur & coadunatis ibi dem 
cpifcopis,& archicpifcopis , videlicet dom- 
no Henrico Bttmiccnjft, Ra inauso Apa- 
mienfc , qui tunc temporis a tcan Anatinis 
partibus exui hoc venerat , nccnon & Hexia 
B urdjgaleafc archicpifcopis , & Seibrando 
L cmovicenfe , & Goillelmo Pidaveak , & 

Hel ia Xantonenfc , & Adema&o Petragori- 
■cenfc, & Gxraldo Carurcenfe , Sc Bertran- 
so Agennenfe epdcopis , abbatibus etiam 
dc viris religio fis , & plebe innumerabili. 

Tunc etiam clerici, qui ufque ad tempus 
illud difeordes extkcrant , Deo infpirame , 
ad pacem redeunt , & videntibus eundis 
quos fupra nominavimus, in capitulo o* 
bcdicntfe noftrar jugo humiliter , ut dece- 
bat, colla fubmittunt, & inofculo pacis, a 
nobis & a fratribus devote fufeipiuntur. His 
itaque peradis , ac fetantibus fle exufiantibus 
in Domino univerfis , venimus ad locum 
ubi corpus B. Stephani cum digno honoi£ 
humatum jacebat. Tunc domino legato ju- 
bente atque prxeipiente a terra elevatur, flt 
per dauftrum cum magna devotione cereis 
ardentibus & thuribulis fumigantibus porta- 
tur , populo praecedente , & fubfequentc , 
cum hymnis & laudibus in ecdefia deduci- 
tur , & fuper altare B. Mari* honorifice po- 
nitur. Domnus aurerft Henricus Bituricenfis 
archiepifcopus & primas Aquitanicus , juffu 
fle praecepto domini legati , praeparat fe ad 
.officium mifiae in honore S. Stephani , & in- 
cipitor a cantoribus folemniter antipherna Os 
yofli. Deinde nos , accepta licentia a domino 
.lcgaao,in alia crypta praeparamus nos cum 
-mindftris , ad miffarum folcmnia in honore 
-B. Sctphani celebranda^ : -cumque 
foleumiis cum omni devotione fle timore 
intenti effeaaus, &ad canone m poft Sonitus 
ingreffi fuiffemus , EccefUbito eximprovifo 
itarer quidam prcftjytcr nomine Simon , vc- 
mit clamans dc ecclcfia , quem ad cuftodicn- 
dum B. Stephani coipus ibidem reliqucra- 
anus , adducens fiscum puerum , fle dixit : 
Xtotnine .parer* domine pater, videte fle af- * 
picine figna & miracula quae Deus Omnipo- « 
tens fiaa mira omnipotentia modo per bea- « 
tau» Stephanum patrem mirificum in puero s 
sfto mi rabii a cr nobis videntibus operari di- « . 

l 1 . . • ’ • • 

(*) Ob4ir anno iig^. apud Chaiaoncm fcpultus in ccciclu 
Toncre-EbraUi. . * v . 

C C c c ij 


Digitized by 


Google 


lopj V I T A S. S 

gnatus eft. Nos vero cum de tanto clamore 
«e fubito perterriti admodum fuifiemus , 
nec mirum qui tanto pondere preffi dc obii* 
gati eramus , tamen ut potuimus rcfpcxiinus, 
dc ipfc qui tali neceffitatc fitentium tali loco 
violaverat, quod nequaquam prxfu meret > 
nifi miraculorum ftupor cum cogeret, loqui 
■*» adjecit. Eccc , Domine, puer ifte quem vi- 
» detis, ex utero matris fu* claudus extitit dc 
»» mutus Se manibus aridus. Eccc pater ejus 
«quem agnofeo Hclias- Valaris nomine , dc 
«uxor ejus mater iftius pueri , qui hoc tcftan- 
” tur, & ideo a Lemoviccnfi vitia , cujus ci ves 


TEPHANl 1096 

A ram profternimur , manus ad codum tendi 
mus, cum hymnis de cum laudibus Dom 
nutn laudare coepimus. Adunantur dc con 
gregantur populi ad fpe&aculum talis ac 
tanti miraculi , laudantes nomen Domini dc 
fan&itatem beati Stephani. 

V. De fuelU fanet*. 

Completis igitur mifiarum folcmniis,adcft 
pro foribus tertium miraculum , miraculo* 
fum atque gloriofum. Puella quzdam de 
Berciaco vico cum ceteris advenerat, qu* 
R manum dextram curvam de aridam ex utero 


* funt , huc eum adduxerunt , ut Deus omni- 
» potens per B. Stejphanum fanando vifitaret, 

. » £cce , domine , eccc videtis , libere loquitur, 

*> ccce ambulat , manus ad libitum fuum mo- 
» vet. Puer ifte jam decennis effc poteft. Cum- 
que ipfo talia loquente ac dicente , ftupefatti 
ac mirantes h*c diu cerneremus , confola- 
tionis ac vifitationis fupcrnx pt* gaudio pal- 
mas ad coelum tendimus, lacrymas perfun- 
dimus, & ad terram profternimur , Domi- 
num omnipotentem , ut potuimus , corde 5c 
ore laudavimus , atque cum his qui ad fpe- ^ 
dtaculum iftud confluxerant ipfum benedi- 
ximus. Puer autem loquebatur, ambulabat, 
dc populus Dei fuper his gratulabatur. Erat 
autem puer pulcher afpe&u , dc decora facie. 
Nos autem ad locum canonis, quem reli- 
queramus exultantes ac confolati , de mira- 
culis revertimur. Cumque ex more ipfum 
canonem feftinantes profequeremur , poft 
confummatam jam Dominicam orationem, 
ccce ifdem prcfbytcr qui fupra adducens 
alium adolefccntcm majorem priore , filium 
cujufdam burgenfis Lemovicenfis , nomine 
Petri de Uferchia, dc clamavit dicens: Do- 
»minc, domine, eccc recens miraculum dc 
» non modicum , adolefcens ifte veficam ma- 
» gnam dc non modicam in collo habebat , 
n qu* eum graviter affligebat, nec valebat 
»furfum afpicere, nec faciem fuam aliquor- 
» fum vertere , nifi fimul cum toto corpore , 
»>quia mentum ejus conglutinatum dc conjun- 
» dum permanebat cum corpore. Venit autem 
,, pater ejus quem cernitis , dc obtulit eum B. 
»Stephano cum lacrymis, quatenus ei auxi- 
»lium conferret de coeleftibus, qui jam mi- 
»randis corufcat virtutibus : qui dum orationi 

• vehementer infiftcrct, dc auxilium divinum 

• quxreret, coepit vcfica fugere , mentum ejus 
» a pedore difrumpere. Tunc puer correptus 
•1 dolore nimio clamare coepit denuo , O Deus, 
»quia doleo, fana me pro amore tuo, fana 
»rae per ejus merita, cujus poftulo fuffragia. 
» Cumque puer h*c diceret , illico fanatus eft. 

• Nunc ergo , pater mi , Deum benedicite , 

• qui nos vifitavit hodie. Eccc duo miracula 
tempore funt parvo. Ad hanc vocem pres- 
byteri , totus in me contremui , cernens Dei 
magnalia, qu* fadafunt pro beati viri glo- 
ria. Iterum lacrymis perfundimur, dead tcr- 


matris fu* habebat. Venit dc oravit , dc fere 
per dimidiam horam ad orationem ftetit , 
dc qu* curva dc arida manus extiterat , Dei 
virtute erigitur , ad lignandum fe extendi- 
tur , digiti ab invicem disjunguntur , opera 
Dei a populis laudibus extolluntur, a cle- 
ricis hymni dc cantica canuntur. Et quid di- 
cam J repletur clamoribus ecclefia, miran- 
tur atque extolluntur Dei magnalia , vene- 
rantur atque laudantur B. Stephani merita , - 
cognofcitur ac recipitur prxfens Dei gratia. 
Quare ? quia adducuntur cocci dc illuminan- 
tur, claudi dc curantur, muti dc fantur, dz- 
moniaci dc liberantur, amentes dc mutantur, 
zgri dc fanantur , mortui dc fufeitantur , furdi 
dc adjuvantur. Dc quorum multitudine ti- 
gnorum pauca volumus, ti poflumus, ad- 
modum fub brevitate tranfeurrere , ne ver- 
borum prolixitas Iit legentibus vel audien- 
tibus onerofa. Bona enim ac brevis ledio 
aliquando legentibus tit utilis eruditio, quan- 
toque fit prolixior , tanto eft onerotior. Ec 
quid plura ) quamvis multa divinitus appa- 
ruerint tigna , tamen pauca ponuntur in hac 
pagina, de quibus veftrz dile&ioni veftrx- 
que utilitati meliora , certiora , gratiora feri- 
bere propofuimus. Nam die revelationis 
S. Stephani cum node fubfequenti decem 
dc feptem, gratia Dei operante ac meritis 
iptius , patuerunt miracula. Quzdam quidem 
vidimus, quzdam minime vidimus, fed au- 
dita credimus. Nam vicecomcs Lemovica- 
rum, ut fertur, Ademar.us puerum a nati- 
vitate coecum ipfa die revelationis per bea- 
tum Stephahum divinitus illuminatum duxit 
fecum ad nutriendum. Hoc audivimus , fed 
non vidimus , cum in itio loco fuiflemus. 
Non enim omnia quz ibi ipfa die fada funt 
vidimus, dc fi non vidimus , non credemus * - 
Multo majora funt quz audivimus quam ea 
quz vidimus : nonne dicit Apoftolus , Fides 
eft ex auditu J ideo fides adhibenda eft, ma- 
xime his qui veritatem loquuntur, ac veri- 
tati obediunt. Dominus enim dicit in evan- 
gelio , Noli effc incredulus , fed fidelis. Et item: 
Qui non credit, recedit; dc qui credit, ac- 
cedit. Fides autem habet apud Dominum 
magnum meritum , fi bonis fulciatur operi- 
bus. Sunt enim quzdam invifibilia quz ocu- 
lis carnis nequaquam videri potiunt , fed ocu- 


Digitized by 


Google 


JO 97 GHANDIM 

lis fidei veraciter confpiciuntur. Attamen 
niultoticns videri putantur quam pluribus 
nec videntur» ut eft Corpus Dominicum; 
ponitur in altare panis & vinum , conficitur 
enim verbis divinis a facerdote , nec muta- 
tur color vei fapor in exterioribus creaturis , 
fed interius viget virtus in fubftantiis fan&i- 
tatis. Oculi vero exteriores hxc mininVe cer- 
nere potiunt » niti quae exteriora ponuntur. 
Aperiendi igitur funt oculi interiores , id eft 
intellc&ualcs , ut videant & inrelligant qux 
intrinfecus latent. Exteriora enim exteriori- 
bus oculis videntur , id efi panis & vinum » 
& interiora interioribus oculis cernuntur & 
contemplantur , id eft Corpus & Sanguis Do- 
mini. Haec funt facramenta & argumenta 
verx fidei. Fides enim efi fferandarum fub- 
fi enti* rerum , argumentum non afferentium. 
N umquam autem credidimus niti viderimus? 
Audite ergo Ifiuam , immo Spiritum-fan- 
dum dicentem atque minantem : Nifi cre- 
dideritis , non fer manebitis ; & Dominus in 
evangelio : Nifi figna & prodigia videritis , 
non creditis. Credite ergo , credite , ut per- 
maneatis, videntes tigna & prodigia, & au- 
dientes mirabilia qux fada funt noftris tem- 
poribus , largiente divina gratia « per beati 
Stephahi veneranda merita, & nolite ob- 
durare corda vcftra , quia potens efi: Deus 
facere Cupra id quod poteftis credere. 

V I. Item aliud miraculum. 

Adhuc autem narrabimus aliud miracu- 
lum pretiofum atque jucundum quod acci- 
dit tempore fux revelationis. Erat quxdam 
mulier apud Lemovicas, mater uxoris He- 
lix Valaris, de quo fupra mentionem feci- 
mus, cujus filius per Dei gratiam triplici 
miraculo fanatus efi. Hxc mulier per tem- 
pora multa furda extiterat , nec omnino ali- 
quid audire valebat : qux cum vidiflet re- 
vertiffe filiam fuam & generum dium cum 
nepote fuo fanato a Grandimonte , requi- 
fivit a filia fua unde veniflet, vel qux eflet 
nccefikas cur tanto tempore abfentaflct fe 
a domo fua : qux innuens ei rem , indicavit 
qux acciderant. Cui mater : O bona filia , fi 
tibi placuerit ut retro pro me revertaris, 
iorfitan Deus omnipotens per fandum fuum 
sne miferam & indignam tuis laboribus tuif- 
que orationibus intervenientibus , refpicere 
& confolari dignabitur. Video nepotem 
meum omnino lanatum ; fed audire nequeo. 
Revertere igitur, bona filia, quxfo, rever- 
tere enim, filia. Nudis pedibus ac vefte la- 
nea induta, portanfque candelam in mani- 
bus. Venit accedens ad tumulum fandi , & 
«rationi incubuit. Qux cum oraflet & obla- 
tionem fcciffet, cum omni fiducia ad ma- 
trem icvcrfa eft, & invenit matrem fuam 
jam fanatam , & quam furdam reliquerat, 
modo laetantem atque audientem divino mu- 
nere ac meritis B. Stephani videbat & audie- 


ONTENSIS. reps 

A bat. Fit gaudium magnum & exultatio in 
domo illa , tam de puero fanato , quam de 
vetula illa. Unde & filia ejus iterum cum 
gaudio reverfa eft in Grandimonte , quate- 
nus Deo & B. Stiphano, qui domum fuam 
meritis ipfius vifitaverat , gratias cum lau- - 
dibus ageret, & miracula qux in domo fua 
acciderant omnibus manifeftaret. Felix mu- 
lier & inclyta, qux divinorum operum nun- 
tiatrix efle potuit , & cui Dominus Deus glo- 
riofi confefioris fui fuffragantibus meritis 
tanta beneficia largiri dignatus eft. Num- 
quam enim talia ac tanta miracula in tam 
g famofa villa abfeondi potuerunt. Unde & 
in eadem villa eo tempore multa figna , Deo 
volente, per beatum S tephanum perpetrata 
funt. Hoc autem prefbytcr qui audivit & 
partim vidit, nobis veraciter retulit. 

VII. Item aliud miraculum . 

Fadum eft autem cum hxc feftiva cele- 
brarentur in eadem villa , & publice fere prx* 
dicarentur, audivit quxdam puella pauper- 
rima, qux in utero matris fux clauda exti- 
terat , quod Deus & Dominus nofter in Gran- 
dimonte ad tumulum beati ac fandi talia 
faceret , ingemuit & dixit : O Domine Deus, « 
C quid faciam , quia non habeo confolatorem * 
qui me illuc transferat , eo quod inopia & « 
paupertate permaxima aggravor? Sedfcio,« 
Domine , te fcfle confolatorem & fublcva- ce 
torem pauperum, tu efto mihi adjutor & <* 
confolator in hac tribulatione mea , & per « 
merita beati Stephani , fi vera funt hxc « ■ 
qux audio , & credo quia vera funt , auxi- ce 
liare mihi miferx ancillx tux. Tu enim hic « 
mihi per ipfum potes me juvare , quemad- • 
modum fi eflem ante ejus fepulcrum , hanc cc 
fiduciam habeo in te , & in virtutibus ejus. « 
Fac ergo , Domine , fac mifericordiam cum « 
D ancilia tua per ejus fanda merita. Cumque « 
orationem fuam compleflet, refpexit ad pre- 
cem ejus , & exaudita eft a Domino, & ut 
poftulaverat , a Domino fanata eft , inrercc- 
, aente B. Stcphano. Et fic nimirum de die in 
diem divulgabantur ejus fandi merita , & 
figna ac prodigia. 

VIII. Item aliud miraculum. 

Eodem tempore quidam burgenfis in eo- 
dem oppido Lemovicarum, nomine Stepha- 
g nus , cujus uxor Mathildis nomine diceba- 
tur. Hi habebant filium nomine Stephanum 
ex utero matris fux jam fere per quatuor- 
decim annos claudum. Qui cum audifient 
figna & prodigia fieri a Deo in Grandimon- 
te , per beati Stkphan i bonitatem , Arave- 
runt afinum & impofuerunt puerum clau- 
dum cum fcabellis fuper eum, & verfus Gran- 
dimontem cum magna fiducia venire coe- 
perunt; & cum ctient in itinere , jumentum 
illud nefeio quo cafu pedem fuum incaute 
pofttit & corruit, & frada funt fcabella claudi 

CCcciij 


Digitized by LjOOQie 



t 


1099 VITA S. STEPHANI iioo 

adoiefcentis. Quod cum vidiflet claudus, A tem , modo in duc hebdomada , gravi ur>« 

„ dixit matri fuse : Mater, nunc fcio me ia- gente infirmitate defundus eft. Audientes « 

» nandum fare , cum pervenero ad tumulum autem tigna Sc prodigia beati viri Stephani , « 

» B. Stephani in Grandimonte , & hoc eft in- invocare coepimus vi ccutena eius fuper patre « 

» dicium meae faai tatis, coofradio ica bello- noftro , ur Deus Sc Dominus aofter , fi vera <« 

• rum meorum quibus fuftensari confueveram. C fient hxc qux audieramus de viro ifto , fac- « 

Hoc dixit quali propheta recuperande fu* currere & adjuvare dignamur per merita» 

(anitatis. Venientes autem ad fepulcrum ipGus, quae multa fle magna funt nimis apud « 

fandi confefforis , oraverunt, fievorunt, & Deum. Cumque complellemus orationem» 

confolationem a Domino meruerant , & vi- noftram, nec mora fiiirexit pater noder &» 

dentibus nobis omnibus, puer qui claudus revixit: & eccc detulimus tiidaritun iftudin » 

fuerat ex improvifo furrexit , & eredus a Do-. teftimonium. H*c cum audiviffem , adqiira- » 

mino , fuccurrcntc illi B. Stepkano , hilaris ‘ tus fum vehementer , & glorificare coepi no- 
de gaudens ice coepit: quem accipientes pro- B men Domini cum ceteris qui h*c oodic* 
priis manibus pofuimus fiiper altare, curre-* bant, & repleti funt omnes ftupore Sc ad* 
bat velociter a cornu alearis ufque ad aliud miratione de eo quod contigerat illis , & 


comu , manibus ad coelum eredis. Gaude- 
bant omnes qui aderant, & pc* gaudio alii 
fiebant, alii lztantes hymnos & laudes Deo 
canebant, & fandi Stephani merita prxdi- 
cabant. Hunc autem puerum a parentibus 
fuis ‘donatum retinuimus nobifcum ad nu- 
triendum ob tanti miraculi teftimonium. 

IX. Item alittd. miraculum. 

, Item quaedam mulier nomine Johanna 
Brugiola de Monte gaudii, qui locus fi tus 
eft juxta oppidum Lemovicarnm , venit cum 
puero muto & manco. Erat enim infans ille 
enormis ad videndum. Os autem ejus di- 
ibortum verfus finiftram maxillam , & den- 
tes inordinati in ore ejus erant , nec erat mi- 
rum, fi, loqui aoa poterat, certe comedere 
yix valebat. Manus ejus curva admodum & 
debilis erat , fcfiicct finiftra. Et quid > oravit 
pro puero mater ,fupplicavit nomen Domini 
. invocando , Sc auxilium B. Stephani poftu- 
. bmdo : quod cum fedfiet ,, meruit exaudiri 
a Domino , opitulante B. Stepkano confcf- 
fbre revercndfifimo , & ftatira locutus eft 
- murus, & admirat* funt turbae , & timor 
•magnus irruit fuper cos , & benedixerunt 
Deum « qui dedit poteftatem tabem homini- 
bus, atque fanditatem viri Dei omni admi- 
ratione pleni ac ftupeiadi extollere coepc- 
3H0C. Divulgantibus iere omnibus figna Sc 
prodigia qux quotidie Dei bonitate & beati 
viri meritis fiebant in Grandimonte ac mul- 
tis in locis , in quibus memoria nominis il- 
Jius habebatur a coeperunt multi venire con- 
jcurfu Sc occucfu ex provinciis divertis , ut 
jnaeckis ipfius -de necoffiratibus fuis mcrcpcn- 
£ar a Domine Dee exauditu, inter quos tiro- 
nerunt duo juvenes quoddam tii darium in 
Auonfcus ftus tenentes , qui a nobis .r equitia 
unde eflbnt vei quid quaererent, aut cur il- 
iud fudaritwu por taceor , humiliter refpon- 
«jdemnt : Domine, «onne vos prioreftis do- 
»jsum iftiusJ qaihus tale dedi r^pon&un : Ita 
» eft, filii mei. Et fili ; Domine,, nos de Le- 
•eaovkenti provincia hac orri fumus. Caufa 
» pro qua huc fud&ritun iftud deferimus , hanc 
“«d- jPatet -nofter qwem habemus Ajperft^- 

. j 


quia Deus talibus figmts tamquam apertis 
fuum fandum decorabat Sc honorabilem red- 
debat. 

X. Item miraculum aliud. 

Pofthocautcm mirandum miraculum nar- 
rabimus aliud tignum quod tempore fu* re- 
velationis , Deo mi fer an te , acciderit. Inter 
; ceteros qui congregati fuerant infirmos , ad- 
venerat quidam juvenis de vico qui dicitur 
1 S. Hilacius juxta Beneventi (e) coenobium , [4] 

nomine Stephanus, qui caecus a nativitate 
extiterat, eratque unicus filius matris vidu* 
pauperrim*. Hic dum orationi ante fepuiU 
crum B. Stephani cum ceteris vehementer 
infifteret, & Dei mifcricordiam anxius expo- 
ftularet, fan&umque Stephanum ut tibi con- 
ferret auxilium magnis vocibus invocaret , 
fubito adeft virtus divina , qux meritis beati 
Stephani ei reftituit qux numquam , ut ipfe 
poftmodum nobis rctulic, habuerat lumina. 

Hunc autem pro amore Dei ac pro honore 
> gloriofi confcfibris Stephani , 'quia pauper 
erat Sc iudigebat , Sc ob teftimanium tanti 
miraculi, in domo noftta ad nutriendum Sc 
confovendum recepimus ac retinuimus. 

XI. Item aliud miraculum. 

Eodem autem die quo hxc fada funt, 
mulier quzdam , qux jam fere per odo an- 
nos lumen amiferat , Deo propitiante Sc 
fando Doi auxi liante , nobis videntibus Sc 
mulos aliis , feliciter recuperavit. Cui ipfii 
hora ob. miraculi (reverentiam contulimus 
parvi manufculi alimoniam. Erat enim ceree 
• talis confuerudo tunc «emporis apud fan* 
dum iftom de quo boquunnr , quod plus 
auxilii , plus beneficii conferebat viduis , or» 
pchanis, virginibus, infantibus, pauperibus» 
quam dmribns. .Hoc eme animadvertimus 
in miraculorum (ejus operibus , & compro- 
bavimus , Bc etiam aliud 'raicxbdie&mira co- 
labam. Dum enim pauca luminar ia per diem 
ante eum: coruifcarent , pauca vel nulla ab 

(a) Beneventum -em monafteruim ordyiis S. Anguftinw 
duabus ab urbe Lcmovic» diftans leucis, eu jus reditus aun^ 

"Kyj . ecckfe Quebecenfi «rtrrbnti funt. 



I 

Digitized by 


Google 


% 


•i ioi , GRANDIM 

■co fierent figna aut prodigia 5 fed cum mul- 
titudo populorum occurrebat > & multiplex 
multiplicitas luminum ac cereorum circa 
eum accenderentur, & etiam omnis Fere 
•ccclefia intus & foris plurimis luminaribus 
folemniter corufcaret , tunc figna & prodigia 
divinitus fiebant ab eo > quod cum animad- 
vertimus , multotiens haec cernentes , admi- 
ratione & laetitia replebamur, & urbana verba 
invicem , prout licebat ac decebat , loque- 
bamur. Credimus certe quod Deus omnir 
potens tali honore ac tanto eum irradiare 
volebat > eo quod ipie fanclus , dum in mun- 
do viveret, a mundi huius cognitione ac ve- 
neratione, in quantum valebat, fe viriliter & 
humiliter occultabat. Sxpiflime vero contin- 
gebat, ut turbis advenientibus, vel cum illi ab 
aliquo magna donaria Dei amore offerrentur, 
ut inde Chrifti pauperes qui cum eo degebant 
fuftentarentur , iple cernens fugiebat , ac la- 
crymabili voce dicebat : Deus , abfconde me, 
» Deus, abfconde me. Cumque fratres eidi- 
«, cerent , & quafi increpando cum reprehen- 
» dentes : Ut quid , domine^, modo fugis quan-, 

* do reverti deberes , etiam fi fugifles , cum 

* cernis te a Domino vilitatum fuiffc? Quibus 
ipfe humiliter*, ut erat omnium mitiffimus 
& benigniffimus , verbis pacificis refpondc- 

» bat : Timeo , fratres, ne Deus , quod abfit , 
„ merita mea qux fere parva aut nulla funt , 
„ mihi indigno retribuat. Sic nimirum, fic certe 
rerum temporalium, vitabat ac fugiebat af- 
fluentiam & effluent iam , & fi quando ne- 
quibat corpore , tamen corde. 

XII. Item aliud miraculum. 

Enarremus adhuc de his quar vidimus vel 
audivimus aliqua figna. Inter cetera quas 
fuae revelationis tempore fiebant prodigia , 
venerunt fortuitu peregrini in Grandi monte 
caufa orandi , revertentes de Rupe-amato- 
ris , ubi memoria beatae Virginis Maria co- 
litur , adducentes fecum mulierem haben- 
tem manum aridam. Erant enim homines 
illi , ut audivimus , de Normannia nati , qui 
cum vidiffent & audifient quae rutilabant in 
a Grandimonte tunc temporis divina opera per 
B. Stephan i merita gloriofa , infinuantes di- 
„ xerunt illi mulieri : Tange cito utcumque 

* poteris manu illa arida locum ubi quiefeunc 
„ tumulata fandi hujus membra facrata ; quae 

cum fecifiet, illico fanata cft. 

XIII. Item aliud miraculum. 

Eodem igitur tempore quidam homo 
amens , nomine Guillclmus , dedudus cft a 
matre fua in Grandimonte, de vico fcilicec 
S. Martini terrae Sudoris , ut Deus omnipo- 
tens per beatum Stephanum confeflorem ei 
reddere dignaretur fenfum & mentis fobrie- 
tatem : quae cum veniffet, fere per triduum 
ad memoriam beati Stephani orando & po- 
ftulando ftetit : attamen fando Dei interce? 


O N T E N S I S. MGJ 

A dente, adeptus eft priftinam mentis fuae fo- 
brietatem ; qui poftea laetus & exultans cum 
fratribus noftris interfuit vindemiis, adjuvans 
& vindemians fobrie cum cis. 

XIV. Aliud miraculum. 

Deinde narrabimus miraculum quod vi- 
dimus. Adhuc manebant in Grandimonte 
domnus legatus & Apamicnfis archiepifeo- 
pus, cum quo fortede quibufdam negotiis tra- 
dabamus eo tempore vel hora qua miracu- 
lum iftud accidit. Nox enim die jam rece- 
dente acccflerat, & populus cum luminari- 
B bus accenfis tumulum fandi viri circumde- 
derat, & mulier quaedam de Lcmoviccnfi 
epifeopatu filium ex utero claudum , utcum- 
que poterat adduxit i quae ftetit, oravit, 
a beato Stephano auxilium anxia pro fiiio 
viriliter expoftulavit. Hoc cum fecifiet , re- 
cepit illico filius ejus greflum , & folidatx 
funt bafes ejus & plantae, & admiratae fune 
turbae. Tunc qui aflabant populi traxerunt 
cordam cymbali , laudantes nomen Domini 
caufa tanti miraculi, cujus fonum cum au- 
divimus , nos fcilicet & archiepifcopus ad 
ecdefiam venimus, claudum ambulantem 
C invenimus, & laudem Deo reddidimus , ad 
altare deducimur , mirantes hoc miraculum. 
Turba adducit alium , qui caecus jam exti- 
terat, quem Deus vifita verat, ad tumulum 
oraverat , pro quo lumen receperat , unde 
gaudet ccclefia cernens Dei magnalia , lau- 
datur Dei famulus, congaudet omnis po- 
pulus, videns divina munera, & Stephan 1 
ptodigia. Archiepifcopus miratus eft de cae- 
co qui illuminatus eft , non habens ultra 
fpiritum propter tantum prodigium. Ex una 
parte graditur claudus, qui tunc afpicitur j 
D caecus afpicit lumina qui numquam vidit 
talia. Hxc funt duo miracula , fa&a per parva 
fpatia, quae cernit omnis populus, unde lau- 
datur Dominus, fan^usDei extollitur, inde 
laus Dei oritur, & pfalmus Deo cantatur, 
co quod claudus graditur , luce caecus per- 
fruitur. Omnes laudemus Dominum, prop- 
ter duplex miraculum , qui fan&um fuum 
fervulum exaltavit in fxcuium. 

XV. Item aliud miraculum. 

Adhuc reftant miracula quae recipit ecclc- 
£ fla Grandimontenfis ordinis fpatio illius tem- 
poris. Puella quxdam adducitur de villa 
quae Nobiliacus dicitur, non habens lumi- 
naria quibus cernantur omnia. Erant quafl 
lapilluli , duri velut criftalluli , unde ad fan- 
ftum ducitur , & ad terram profternitur. Orat 
ergo ecclcfia pro illa Chrifti famula , ut lu- 
men mundi videat , & Chriftus eam exau- 
diat. Squammx cadunt ex oculis, qux erant 
fimiles criftallis , & videt qux non viderat, 
quam tunc Deus refpexerat. Maria ifta di- 
citur, qux cernit & qux cernitur, quod a 
nobis fle quxritur , & fic nobis innuitur. O 


Digitized by v^ooQie 


M 


no* VITA S. S 

-novaChtifti munera ! O nova Chrifti gratia 1 . 

rutilat per faecula , & fulget in ecclefia , 
<ubi fandus extollitur , ubi juftus cognofcrtur. 
'Quis umquam vidit talia qu* fiunt in cc- 
■clefia Grandimontenfis ordinis cum ceteris 
prodigiis! Laudatur Dei famulus, applaudit 
omnis populus, in hymnis & cum canticis, 
vifis tantis miraculis. Nunc igitur admira- 
mini , ofiliicariflirni , dantes honorem Ste- 
phano, patri vero fandiffimo. 

XVI. Item aliud miraculum. 

De cetero enarremus aliud laudabile fi- 
gnum , quod Deus & Dominus nofter ad 
honorem t^nti patris & laudem fui nomi- 
nis eo tempore oftendere fuo populo voluit. 
Apud Solemniacum («) vicum quidam puer 
nomine Otgerius gravi infirmitate febrium 
ufque periclitabatur ad tportem : quod curti 
pater ejus Guillelmus & mater ejus Adema 
nimio dolore afBidi vidiffent , voverant eum 
B. Stephano, & ftatim convaluit, & fanus 
fadus cft. Hoc fignum prefbytcr quidam 
nomine Petrus, qui vidit & audivit cum mul- 
tis aliis, nobis poftea fideliter retulit. Et etiam 
alius prefbyter nomine Guido , hujus ordinis 
frater, quod cum quadam node tempore 
revelationis beati confefloris Stephani cum 
ceteris fratribus cuftodiret fandum ejus fe- 
pulcrum , & plebs innumera utriufque fexus 
eaufa orandi adveniffet, mulier quaedam in- 
ter cos cum filia coeca affuit , quae pro ipfa 
fundens orationem cum magna fiducia ad 
Dominum , quatenus ob amorem & hono- 
rem B. Stephani fuae filiae vifum reftitucret, 

; quem fere per odo annos amiferat , nec 
. mora illico vifum recepit , & Deo omnipo- 
tenti qui viderunt aftantcs populi gratias ege- 
runt , ac S. Stephano venerando confeffori. 

XVII. Item miraculum aliud. 

Item alius frater Johannes' nomine de 
Pulchra-arbore , nobis veraciter retulit, quod 
eo tempore venit quaedam mulier de villa 
fua nomine Petronilla , cum filio fuo arido, 
cujus pater jam defundus erat : quem cum 
vidiflet frater ille, mifericordia motus eft 
fuper eum , & apprehendens de turba fidu- 
cialiter obtulit cum beato Stephano ad fa- 
nandum. Quod cum oraflent pro eo ipfe & 
alius nomine Aimericus , qui tunc temporis 
tumulum viri Dei forte cuftodiebant, vifi- 
tavit Dominus Deus pro amore B. Stephani, 
& fanatus cft , & accepit mater fua eum de 
manibus fratrum, & abiit gaudens & exui- 
tans cum fanato filio. 

XVIII. Item aliud miraculum. 

Die autem revelationis miles quidam no- 
biliffimus , nomine Eschiyardus , cum lo- 

(») Soiemniacum ricus duabus a Lemovicis diditus leu- 
cis , ubi habetur monaiteruun ordiais S. Bcucdi&t a fanft» 
Eligio fundatum. 


TEPHANI uo 4 

K culum portaret pcf clauftram cum ceteris 
ad proccffionem , in quo erant reliquis cor- 
poris S. Stephani , a quartanis febribus me- 
ritis ipfius viriliter fanatus eft. 

XIX. Item aliud miraculum. 

Alius vero miles nomine Josselinus de 
Soloco , vir nobilis , per eumdem confcffo- 
rem Stephanum ab ipfis quartanis eodem 
anno mirabili modo fanatus eft : qui poftea 
cum fratre fuo abbate Solemniacenfi ad tu- 
mulum beati viri , ut ei & Domino Jesu 
g Christo gratias ageret , incolumis & gau- 
dens accdfit 5 fic namque longe lateque Do- 
minus Deus fanditatem ejus diverfis decla- 
rabat miraculis. 

XX. Item aliud miraculum. 

Cum autem h*c mirabilia quotidie ad 
fepulcrum talis ac tanti viri in Grandimonte 
per merita ipfius, Deo difponente, apertiffi- 
me fierent , & rumor tantorum operum per 
diverfas regiones admodum pervolaret ; ac- 
cidit ut in oppido quodam quod Porgeria 
dicitur, homo quidam , nomine Johannes 
Gormundi , gravi ufque ad mortem fere per 
unum annum urgeretur infirmitate : non 
enim valebat manum ad os adducere, nec 
pedem movere , ut ipfe nobis poftmodum 
retulit. Audiens ergo S. Stephani virtutem 
& infignia , toto corde , quia ore nequibat , 
coepit invocare nomen Domini, quatenus 
per merita beati Stephani confefloris darifi 
fimi fibi gratiam priftinx fanitatis reftituere 
dignaretur, promittens & votum faciens , ut 
accepta fanitate & incolumitate , poftea ad 
ejus memoriam in Grandimonte gratulabun- 
dus acceleraret , quod & ita fa&um eft. Com- 
P pleta oratione, illico fanatus eft, & ut vo- 
verat in Grandimonte venit, & Deo ac beato 
Stephano 1 as tus & incolumis nobis cernen- 
tibus atque gaudentibus gratias peregit. Cui 
pro amore Dei & honore tanti miraculi cap- 
pam unam dedimus. Illo autem in tempore, 
id eft in nativitate S. Marix Virginis, quin- 
que miracula , tam caecorum quam claudo- 
rum aliorumvc infirmorum , Dei virtute & ' 
B. Stephano intercedente , ac meritis Dei 
genitricis , nobis videntibus & audientibus , 
mirabiliter ante tumulum beati Stephani 
k perpetrata funt. 

XXI. Item aliud miraculum. 

Deinde in exaltatione fandz Crucis cum 
divinis laudibus vehementer infiftcremus , 
ccce fubito clamor magnus in majori ecclc- 
fia , ubi corporis beati confefloris Siephani 
reliqui* honorifice tumulat* erant , oritur 
Sc vehementer extollitur. Cumque tanto cla- 
more ftupefa&i eflemus, & cito requififfe- 
mus cur tantus tamque vehemens clamor 
in ecdcfia fieret , comperimus quia mutus 
quidam, quem mater fua ad fanftum Dei 

virum « 


Digitized by 


Google 


/ 




no 5 GRANDIMONTEHSIS. no* 

virum , fcilicet Stephanum , cum magna fi» A ledo in terra fuper ftramenta , ut moris eft 
ducia adduxerat, ob meritis ipfius rede lo- Chriftianis mori ,.manufque ejus fuper pedus 
quebatur. Intermiffis igitur divinis laudibus ejus implicantur , oculi clauduntur, anheli- 
ob tanti clamoris fragorem ac venerandi tus ejus fere ex toto extinguitur. Cumque 

miraculi honorem , egredi de locis matuti- cerneret fe mori , ut potuit , in corde fuo 

nalibus cucurrimus ad locum , ubi qui a na- exorare & invocare coepit B.Stepeanum 
tivitate mutus extiterat , loquebatur. Jam Grandimontenfis ordinis paftorcm primum, 
enim turbae eum cum cuftodibus ante altare ut fibi conferret auxilium : quod fi faceret,’ 
beat* Virginis Maria adduxerant , laudan- ad tumulum fuum, dum convalcfccret , con- 
tes ac benedicentes Dominum , qui per bea- citus properarer. Et quid dicam ) Ecce ifte 
tum Stephanum illum vifitaverat. Cum au- qui fic in corde fuo loquebatur ,' nam ore 
tem illuc vemflcmus,invenimus eum loquen- nequibat, a circumdantibus jam mortuus 
tem ac dicentem : Date mihi ad bibendum , putabatur. Et quid i Ecce B. Stcphanus con- 
date mihi ad bibendum. Cucurrimus igitur feflor pius ac venerandus apparuit, & in fpe- 
velociter ad aquam quae prope defluebat, B cie hominis candidiffimi, cujus barba prolixa 
& dedimus ei ad potandum , & hoc videli- & candida ; vcftimenta autem ejus erant 
cetin teftimonium tanti miraculi. Comple- alba ficuc nix, & capilli ejus candidi, cujus 
verat autem, ut nobis videbatur, juvenis facies velut fol rutilabat, habens phialam 
ille terminum jam fere duodecim annorum. aqua falurifera plenam in manu fua. Cum- 


XXII. Item aliud miraculum. 

• Illis autem diebus alius juvenis qui fere 
per unum annum in le&ulo languidus ja- 
cuerat, ad tumulum fandi confefloris Ste- 
phani ab amicis fuis delatus eft. Cumque ad 
fepulcrum ejus orarent, eccefubito langui- 
dus ille Dei virtute erigitur, & abfque ali- 
cujus hominis adjutorio incedere coepit, & 
nobis cernentibus , qui tunc temporis ibidem 
eramus,vidcntes&afpicicntes, gradus lapi- 
deos , qui ante altare compotiti funt , viri- 
liter ac mirabiliter afeendit. Erat enim hoc 
fignum mir-abiie & di&u incredibile : nam 
brachia ejus erant quali lignea ficca , & tibi* 
ejus fimilicer , manus ejus grandes & pedes , 
corpus ejus nimis macilentum , facies ejus 
pallida ac vehementer deformis. Quis um- 
quam eum afpiceret, qui non obftupefce- 
reti Ex una parte compatiebamur ei, ex al- 
tera congratulabamur ei. 

XXIII. Item aliud miraculum. 

Adhuc aurem non pigeat vos audire mi- 
randum fignum atque gloriofum , quod Deus 
pfnnipotcns fua mirifica bonitate per beacum 
virum Stephanum apud Glutorum villam 
operari dignatus eft eodem anno fu* reve- 
lationis , id eft in fefto S. Michaclis. In prz- 
fata villa nundinz , ut moris illius villz eft , 
celebrabantur : & ecce fubito homo quidam, 
nomine Andreas , in ipfis nyndinis febribus 
anxie invaditur. Cumque febricitaret pene 
ufque ad mortem, & videretur fibi quod 
amplius vivere non potiet , convocavit ec- 
clefiz prefbyteros atque clericos , ccterofque 
amicos fuos , & confcffionc fa&a , Corpore 
& Sanguine Domini noftri Jesu Christi 
munivit fc. Deinde juffit przparari omnia 
quz funeri fuo erant necetiaria , & dum exe- 
qui* , ut vifum fuerat , pararentur , infirmus 
ille graviter coepit nimio dolore afHigi , & 
ad mortem ufque perduci. Quod cum vi- 
derent qui aftabant , depofuerunt eum de 

Ve t. Script. dr Mon. ampl. Collcft.Tm . VI. 


que Dei fan&us funderet aquam illam fuper 
corpus infirmi , quafi fubridens ac lzra- 
bundus ait illi: Noli timere, quia modo non 
morieris , fed fanaberis. Quod cum dixiffet , 
difparuic, & illico qui ' putabatur mortuus 
furrexit,& fanus faftus eft, & narravit circum- 
flantibus omnia quz fibi acciderant, & mi- 
rati funt univerfi. Poftea venit in Grandi- 
montem,ut fando viro promiferat, vifirare 
ejus fepulcrum , & hzc omnia nobis vera- 
citer viva voce retulit , & quemadmodum 
ejus corpus magnum accepit refrigerium ad 
effufionem aquz illius faluriferz, ita ut vi- 
deretur fibi quod eflet in paradifb Dei. 

XXIV. Item aliud miraculum. 

Ifto in tempore juvenis quidam rufticuS 
dc villula quz vocabulo Boijji dicitur, re- 
pletus fpiritu maligno , atque ira & indi- 
gnatione plenus , adverfus fratres noftros de 
Exclufa , cruces quas pro nictis circa nemus 
fuum pofuerant , violenter extraxit fle igni 
i combuflit : quod cum feciflec, arreptus eft 
a dzmone, & coepit eum vehementer exa- 
gitare & graviter affligere , ita ut neminem 
potiet cognofccrc. Videntes autem ejus pa- 
rentes hzc, prout potuerunt, in Grandi- 
monte ad memoriam beati Stephani addu- 
xerunt, ut Deus & Dominus nofter eum 
pro amore ipfius a dzmone liberaret , & fen- 
fum ei redderet : quod Deo volente & beato 
Stephano intercedente ita fa&um eft. Deinde 
juvenis ifte fcnfu recuperato ac liheratus a 
dzmone , a nobis & a fratribus noftris ex 
injuria fratribus noftris illata veniam humi- 
liter petiit & impetravit , ac promifit quod 
deinceps nullam moieftiam cis facere prz- 
fumeret. Cognofcebat enim & confitebatur 
manifefte, quod Deus eum pro tanto faci- 
nore ad flagellandum fatanz tradidiflet. Sic 
nimirum, fic certe poteftis , fi placet, anim- 
advertere quemadmodum Deus omnipotens 
injuriam fervorum fuorum vehementer ul- 
cifcitur, & bonitatem eorum ac fan&itatcm 

DDdd 


✓ 




r 


1107 VITA S. STEPHANI 1108 


diutios abfcondi minime patitur. 

XXV. Item miraculum aliud. 

Deinde enarremus aliud miraculum quod 
non eft filentio praetereundum. In illis die- 
bus infirmabatur quidam adolefcens, no- 


Cui illa : Adfum , fili mi. Et cucurrit ad cum. < 
Tum ille : Mater bona, tres peregrini hac. 
node venturi funt ad hofpitium , quos pre- „ 
cor ut benigne & honorifice recipias , ac fur- » 
fum in alriori coenaculo cum digno honore» 
afeendere facias. Nam S. Stephanus ventu- «• 


mine Petrus de Scola, apud vicum qui S. ruseft cum eis, &poft galli cantum me pri- « 

Hilarius dicitur in territorio Lemovicenfi. ftinae fanitati reftituet , & domno Petro ca- c 


Hic autem cum gravi morbo periclitaretur , pellano hic ante me ledum ad quiefeendum « 
ufque ad mortem perdudus eft. Audientes prxparare minime differas. Cumque hoc ita « 

vero ejus vicini & cognati convenerunt in difleruiflet, filuit. Ignorans quid dixerit, fi- 

unum , quatenus ei exequias praepararent > cut poftmodum nobis in Grandimonte ante 
fed mater ejus nimio dolore afflida, fubito g altare cum matre & fupradido Petro prcfby- 
arripiens ftupeum filum , & accedens ad fi- tero , audientibus multis ex noffris fratribus , 

lium fuum qui in terra jacebat exanimis , fideliter narravit. At vero mater veniens ju- 


nih.il penitus videns neque audiens, menfu- 
ravit eum a capite ufque ad pedes , ut inde 
beato Stephano, cui cum vovebat, & pro 
quo ei humiliter fupplicabat , candela fieret, 
quam poftea juvenis , fi convaicfceret , ad 
fepulcrum viri Dei gaudens & exultans de- 
ferret. Ita mater pueri anxia de filio, poftu- 
labat auxilium a B. Stephano , dicens quod 
fi filium fuum ei redderet, ad ejus tumu- 
lum , Deo volente , duceret , & omnes qui 
aftabant fimiliter orabant. Cernebant ut mor- 
tuum , plangebant quafi viam univerfx car- 
nis ingrefium. Mater ejus jam erat de vita 
«jus defperata , unde fiebat quafi defolata & 
viduata. Et quid plura? ad orationem matris 
xevivifeit facies juvenis j circa galli contici- 
nium juvenem vivum & incolumem circum- 
aftantcs afpiciunt atque fufeipiunt. Omnes 
autem Deum tunc laudare incipiunt, &fan- 
ffitatem beati Stephani dignis laudibus ex- 
tollunt. Cujus etiam mater fere per totum 
annum nevit fudarium, quod poftea evo- 
luto anno ad fan&i viri Dei fepulcrum in 
Grandimonte detulit fuper caput fuum. Hxc 
autem omnia ab eo didicimus & a matre 
fua & a confobrino fuo & ab aliis qui cum 
eo venerant apud nos in Grandimonte. 

XXVI. Item miraculum aliud. 

Apud Auveriam oppidum erat quxdam 
vidua nomine Dea, cujus filius nomine Bc- 
linus infirmabatur ufque ad mortem. Patie- 
batur autem morbum gutturis graviffimum , 
ita ut nec quidem loqui, nec comedere, 
nec falivam degiutire valeret. Erat enim fa- 
cies ejus & gula nimis livida , & lucens fere 
quafi vitreum. Jacebat autem in legulo fuo 
quafi mortuus , & de vita ejus pene omnes 
dcfpcrabant. Mater vero ejus nimis anxia & 
Iriftis fiebat, lamentabatur , ejulabat, defo- 
labatur, crines fuos a capite velut amens ef- 
feda evellebat , vcftimenta fua feindebat , au- 
xilium de fupernis quaerebat , nec exaudiri 
potuit pro filio ufquequo eum vovit B. Sxi- 
PHANo. Cumque vovifleteum fando Dei, & 
ilium deprecata fuifict quatenus filium fuum 
redderet > nec mora juvenis ille matrem fuam 
poepit invocare ac diccrc : » Bona mater. 


venis , cum hxc a filio audiffet , aftantc ibi- 
dem fxpedi&o capellano & multis aliis, ftu- 
pefa&a & gaudio repleta , eo quod filium 
loquentem qux jam ab heri & nudius tertius 
audire nequaquam poterat , coepit ptxftolari 
adventum B. Stephani & promiflum cum fi- 
ducia fui cariffimi filii. Illis autem expe&an- 
tibus & prx gaudio admirantibus ac curiofe 
vigilantibus , invicemque loquentibus , dum 
gallus femel aut bis vocem ex more dedifiet, 
fubito xgrotus matrem ad fc venire feftinan- 
ter vocando imperat : qux cito confurgcns, 
celeriter ad eum properat , & quid vellet 
clementer ab/eo requirit. Cui ille : Mater, 
bona , ecce S. Stiphanus confcflbr egregius « 
& venerabilis ordinis Grandimontcnfis pa- 
ftor primus , me miferum modo dignatus eft « 
vifitare , & tres digitos fuos in gutture meo «. 
pie transfigere , & ita fanare. Qux fi forte „ 
dubitas, accelera & vide. Certe, Deo pro-, 
pitiante & B. Stephano intercedente , fanus „ 
& incolumis effc&us fum ac fi malum num- ^ 
quam habuiflem vel perfenfiffem. Tunc ma- m 
ter accenfis luminaribus cum Petro facer- 
dote & aliis qui ibi aderant, acceffit ad fi- 
lium, & inquifivit diligenter utrum vera 
effent qux dicebantur a filio, an non. Et cum 
diligenter exploraret, invenit pannos quibus 
coopertus erat juvenis ille, contagione morbi 
madefa&os & tria foramina in gutture ejus, 
duo a finiftris & unum a dextris ipfius gut- 
turis , quorum trium foraminum cicatrices 
poftea in Grandimonte, cum eum mater cum 
prcfbytero fupradido & aliis quamplurimis 
adduxiflet, ferentem in capite fudarium & 
candelam in manu perfpeximus , ut quafi 
in ore duorum vel trium teftium ftarct omne 
verbum. Nam illo in tempore congregatus 
erat generalis conventus in Grandimonte , 
id eft in fefto S. Michaelis. Et hoc fignum 
viderunt & audierunt fere plufquam ducenti 
fratres , qui ibi convenerant , & inulti ex illis 
prx gaudio lacrymas fundebant , ac nobis vi- 
dentibus & mirantibus cicatrices illas , quafi 
vcftigia patris fui pie ofculabantur. Nos vero 
in teftimonium tanti miraculi tarnque cele- 
bris digitos noftros in cicatricibus illis inferre 
prxfumfimus. Cum autem mater, ut fupra- 





iib$> G'R A N D I M 

diximus, filium fuum ita fanatum rcperiflet, 
i ftupcfa&a, Sc omni admiratione & exulta- 
tione plena coepit clamare , & cum lacrp- 
” mis dicere : Venite, venite. Videte Dei om<- 
" nipotentis magnalia & prodigia quat fecit 
“fuper filio meo per B. Stephani merita > 

* tefpexit certe miferiam ancillar fuae, liberans 

* filium meum a morte per fan&um fuum St 
*reftituens vitae. Congregata eft igitur omnis 

multitudo populi oppidi Auveriae in domo 
hujus viduae , ut viderent figna Sc prodigia 
qu* Deus per B. Stephanpm ibidem mira- 
biliter fecerat, Sc omnes mirati funt de his 
qu* videbantur, & laudaverunt Deum in 
coelcftibus, qui facit mirabilia magna folus. 
Amcn. 

X X V II. Item miraculum aliud. 

Adhuc non pigeat caritati veftrar audire 
fignum perfpicuum ac veritate perlucidum, 
quod tempore revelationis B. Stephani glo- 
riofe ac manifefte acciderit. Erat enim in 
vico Ambafiacohomo pauper, nomine Ste- 
phanus , cui erat filius Petrus nomine ex ute- 
ro matris fuse claudus Sc jam fere decennis. 
Hic enim quafi quoddam reptibile reptaba- 
tur per terram cum volebat incedere. Cum- 
que parer ejus audiflet figna & prodigia multa ( 
quae fiebant in Grandimonte , rogatu & con- 
filio vicinorum fuorum puerum portavit ad 
tumulum B. Stephani confefforis. Cum au- 
tem ibi per biduum aut triduum moram 
fecifiet , fame coa&us , Sc quafi diffidens dc 
Dei bonitate & B. Stephani fandi ta te re- 
verfus eft cum filio , nihil penitus proficiens, 
quia incredulus permanebat , nec perfeve- 
rare voluerat velut contemnens. Videntes 
vero vicini ejus Sc qui eum agnofeebant , 
quod quafi ftultus & incredulus tam cele- 
riter Sc enormiter receffiffet a tumulo viri 
, Dei , nec fpem aut fidem haberet in operi- 
bus divinis, quae jugiter ibidem divinitus fic- * 
bant, increpare eum coeperunt, ac verbis 
duriffimis fortiter redarguere, & cum omni 
fiducia ei dicere , Revertere mifer Sc mifera- 
bilis, revertere cum filio in Grandimonte , 
& noli incredulus permanere. Refume igitur, 
vires hominis fidelis, & tolle filium & pone 
ante altare & Dei viri fcpulcrum. Credidit 
igitur homo verbis fidelium , & in Grandi- 
monte attulit filium, & latenter fugiens 
ibi dimifit eum. Puer autem claudus fic ne- j 
quiter a patre incredulo dimiflus permane- 
bat jugiter ad januam ecclefise , petens elee- 
mofynam ab introeuntibus in templum. Cum 
autem perfeveraret pulfans, & prout nove- 
rat orare Vel ab aliis inftru&us quxrcret au- 
xilium de.fupemis , ut Deus Sc Dominus no- 
«f.rclevate.fier per merita B. Stephani * revelare digna- 
retur imbecillitatem fai corporis , exaudivit 
deprecationem ejus mifericors & miferator 
pius , qui ftlvat omnes fperantes in fe, Sc 
qui vult onjncs ad agnitionem veritatis ve- 
Fct. Script. & Mon . *mpL CoUett. Tgm. FU 


ONTENSIS. ilto 

A nire , aperiens ei fmum mifericordiae fua*^ 
dando ei fanitatem perfedam , quia confio 
lidatae funt bafes ejus Sc plantae. Hlijus rei 
teftes funt promifeui fexcenti viri St mulie- 
res innumerabiles qui eum primitus agnof- 
eebant. Nos vero , ut de tanto tatnque pre>- 
tiofo miraculo certiores redderemur , Sc hi«- 
kriores efficeremur , juffimus eum adduci 
ad nos , quem vidimus eredum St ambu- 
lantem , atque ex ejus ore audivimus fuant 
quam primitus habuit infirmitatem; deinde 
vero fanitatem , quam per B. Stephani me- 
rita divinitus receperat , veraciter pronun- 
ciantem. Haec vidimus , haec audivimus , haec 
® teftamur , haec caritati veftrae fideliter annun- 
tiamus , ut credatis fignis Sc prodigiis iftiS 
quae auditis , St fic fideliter credentes vitam, 
aeternam habeatis. Arnen. 

XXVIII. Item aliud miraculum. 

Cum dicat apoftolus Paulus, Caritas non 
quarit qua fu* funt , fed qua chrifti f St Do- 
minus in evangelio : gui crediderit , & b*p~ 
tizjAtus fuerit , fulvus erit , & Apoftolus : Sint 
fide impojjibile fi placere Deo ; Sc idem Apo- 
ftolus : Fides eft (perondarum fubftantia rerum % 
argumentum non apparentium ; ideo dile- 
- dionem veftram modis omnibus exhorta- 
mur in Domino , fratres cariffimi , ut corda, 
veftra ad audiendum Sc credendum przpa- 
retis, quatenus ea quae de B. Stephano viro 
fandiffimo patre noftro in volumine ifto 
feripta reperictis , cum omni fiducia ac be- 
nignitate recipiatis, credatis, diligatis , pro- - 
nuncietis ; fcientes pro certo qnod in quan- 
tum potuimus, Deo infpirante , ut fupra di- 
ximus , vera Sc veriffima confcripfimus , nec 
etiam omnia quae de eo feribenda erant vel 
feribi poterant , huic paginae commendare 
voluimus. Quod fifcriberentur,forfitan mi- 
nime crederentur. Multa fiquidem figna Sc 
1 miracula quae per merita ipfius a Deo perpe- 
trata funt diverfis in locis five provinciis , no- 
ftris temporibus , quamquam a legitimis per* 
fonis revelatione juridica fada audivimus, 
fub filentio praeterire difponimus;fcd pauca 
Sc certiora huic feripturar commendamus. 
Audivimus fiquidem quod in Rodenfi epi- 
fcopatu quemdam puerum Deus per curti 
fufeitaverit, cujus imago cerea apud quam- 
dam domum noftram , quae dicitur S. Mi- 
chaelis , delata eft , ubi in memoriam tanti 
miraculi in ecclefia confervatur ac demon- 
ftratur , Sc etiam in Rotenenfi epifeopatu 
multa eum fcciffe figna , quae ut nobis vide- 
tur, oblivioni minime funt tradenda/ Nam 
uxor cujufdam militis, ARNAt/iius nomine, 
domini videlicet cujufdam oppidi , qilod 
Rupis-excifa vocatur, per ipfum fanata eft 
hoc modo : Menfe denique Augufto anno 
videlicet ab Incarnatione Domini mclxxxxii. 
fupradida mulier quae Florentia dicitur , 
genere ac nobilitate feu probitate floreus A 

DDdd ij 


Digitized by LjOoq ie 





«ut VITA S. STEPHANI 1111 

*ex improvifo febricitare coepit, & gravi per- a tempore revelationis B. Stephani confeffo- 
urgeri moleftia. Augebatur de die in diem ris gravi infirmitate invaditur, & pene uf- 

infirmitas ejus , ia tantum quod nec medici, que ad mortem deducitur. Quod cum vi- 
nee aliquis alius ei proficere poffet. Et quid diflfet , mater ejus nobilis , anxia efficitur ac 

dicam? pene ufque ad mortem dedudaeft. flebilis. Infirmitas autem pueri de die in diem 

Cumque cerneret (e mori , & fere de fani- augmeutabatur , unde & fupradida domina 

fioTA. tate fua , tam ipfa quam vir e/us & ceccri,def- anxior efficiebatur , ac dolore nimio pertur- 

perarent , /poiita cft in cinere & cilicio, ut babatur. Quae cum audiffet virtutes B. Ste— 

anos cft Chriftianis mori. Tunc ipfa , prout phanj , quae affidue fiebant in Grandimonte, 


potuit „ cum viro fuo locuta eft dicens : 
■» Eccc vir meus , ut cernis morior , & viam 
^ univerfae cantis ingredior. Rogo te in no- 
•* mine Domini noftri jisu Christi , quate- 
» nus me offeras, & voveas B.STEPUANocon- 
*£effori, primo videlicet ordinis Grandimon- 
» tenfis inftitutori.Tunc vir ejus ad vocem ip- 
fius filum accipiens ftupeum,menfuravit eum 
a capite ufque ad pedes, ac deinde coepit 
filum cera fuperindoere. Ipfa vero mulier , 
prout valebat , in corde fuo B. Stephanum 
invocabat. Cum autem perfeverarct in ora- 
tione , fubito apparuit ei B. St&phanus mul- 
titudine dilcipulorum fuorum conftipatus , 
& apprehendens manum mulieris dextram, 
» quafi fubridens , ait illi : Surge velociter , 
w non enim morieris, fed fanaberis ab hac in- 
a> firmitate. Hunc autem nemo videbat vel au- 
diebat nifi fola mulier. Cumque levaffet eam 
B. Stephanus a ledulo infirmitatis fux , fur- 
rexit mulier fana & incolumis effeda , & ita 
difparuit S. Stephanus. Vir autem ejus cum 
afpiceret eam furgentem , nimio ftupore cir- 
cumdatus , requifivic ab ea quid hoc effet, 
» dicens : Heu domina mea ! heu ! quomodo 
o> ita eft $ Putabam te modo mori , nunc vi* 
s deo te fanam & incolumem atque hilarem 
9 effedam , quid eft hoc! Cui illa arridens ait: 
9 Certe, mi domine, B. Stephanus, cui me 
® vovifti , modo dignatus eft ad ancillam fuam 
9 venire , & cum multitudine difeipuiorum 
* fuorum mihi indignae mulieri apparere , & 
„ ut cernis fanam & incolumem bonus &fan- 
« dus vir Dei me in pacedimifit. Tunc fada 
eft lartitia magna & exultatio in domo illa, 
& in omni caftello illo in illa die & dein- 
ceps. Poftea vero mulier illa vifitavit fratres 
noftros qui habitant in provincia ilia , & in 
confinio caftelli ejus apud Auram- Ventofam, 
& narravit eis qux fibi acciderant, & quo- 
modo Deus per B. Stephanum vifitare & 
lanare dignatus eft. Tradiditque tres folidos 
Rotcnenlis monetae, quos deferrent nobis in 
Grandimonte ad faciendam ftatuam ceream 
in memoriam tanti miraculi , quam ponere- 
mus ante tumulum B. Stephani. 

XXIX. Item miraculum aliud. 

In eodem territorio apud caftcllum , quod 
$. Baudeiius dicitur , erat quaedam mulier 
«lobiiit&te & genere perfpicua, quae fratres 
noftros permanentes apudAuram-V entofam, 
& ordinem noftrum valde obnixeque dili- 
gebat. Hujus veap mulieris filius parvulus 


vovit eurnB. Stephano confeflori , & ftatim 
puer, Deo volente, reftitutus eft priftinae fa- 
nitati. fratres qui hoc viderunt & audierunt 
veraciter nobis retulerunt. 

B XXX. liem aliud miraculum. 

Item in territorio Lemovicenfi apud vi- 
cum S. Juniani erant duo homines genere 
& nobilitate perfpicui, quorum unuslTERius, 
alter Petrus vocabatur. Qui 'quadam die 
cum egrederentur dc vico fupradido ad pro- 
movenda negotia fua , obvium habuerunt 
quemdam militem profugum , nomine Ge- 
raldum de Oratorio, qui caufa rapiendi, fi 
aliquid fortuitu inveniret , terram illam cum 
complicibus invadere cupiebat. Cumque ob- 
vios haberet fupradidos viros, gavifus eft val- 
C de , utpore qui de rapina fc & fuos fovebat. 
Capiens autem illos tranftulit eos in terram 
aliam , ac retrufit in carcerem , ubi fame & 
inedia ac ferro afflidi fere per duos menfes 
moram fecerunt. Cum autem cernerent fc 
cimis cruciatibus affligi atque torqueri , ac 
de fua falutc & liberatione fere jam defpe- 
rantes , clamate coeperunt ad Dominum , ut 
per auxilium verae Crucis , qux erat in Gran- 
dimonte , & per merita B. Stephani con- 
fefforis, primi patris ordinis Grandimontenfis 
cos liberaret. Fadum eft autem , Deo mife- 
rante , cum fic perfeveraffent , per totam no* 
D dem illam ex intimo cordis affedu Deum 
deprecantes , adfuit illis divina miferatio , 
qux per virtutem fupradidx crucis vivificx , 
& per merita B. Stephani , liberavit eos tali 
modo. Mane denique fado diei illius , qux 
erat ante vigiliam B. Johannis-Baptiftx , ex 
improvifo ceciderunt manicx de manibus 
Jterii viri fupradidi ,fed de alterius manibus 
minime ceciderunt, ufquedum, Deo ducente, 
venerunt ad domum noftram de Caftanca- 
riis, ubi a fratribus cum gaudio & alacritate 
pro honore & reverentia tanti miraculi fuf- 
g cepti , per tres dies quieverunt. Fratres au- 
£ tem loci illius nuntium nobis generale ca- 
pitulum celebrantibus in Grandimonte hac 
de caufa feftinanter deftinaverunt. Quo au- 
dito , ultra modum gavifi fumus , & ad nos 
ut venirent fratres obviam illis tranfmittere 
curavimus. Venientes vero viri illi cum fra- 
tribus, a nobis & ab omni conventu hono- 
rifice fufeepti funt in Grandimonte. Manicas 
fiquidem ferreas, quibus graviter aftridi fue- 
rant , accipientes de manibus eorum , cum 
hymnis & laudibus, & cofdem pariter ad fe- 


Digitized by v^ooQie 


j 



in} GRANDIM 

pulcrum B. Stephani confefforis gaudentes 
obtulimus , ubi qui adveniunt in teftimo- 
niura tam praeclari miraculi , pendentes illas 
manicas affiduc cernere poflunt. Hsrc autem 
omnia perada funt anno quinto revelatio- 
nis ejufdem B. Stephani confefforis. 

XXXI. hem aliud miraculum. 

Eadem autem tcmpcftate accidit & aliud 
miraculum non minus mirandum ac cele- 
brandum. Gens enim peftifera atque crude- 
liffima, quae cum magiftro fuo, Mercatore 
nomine, rapinae ac malitiae defervirc con- 
fueverat , ingreffa eft caufa rapiendi territo- 
rium Lemovicenfis epifeopatus. Fadum eft 
autem, cum dcvaftarent fere univerf* terrae 
illius quae lita eft juxta Grandi montem , St 
circumquaque diffufi per terram illam , qui- 
dam illorum venerunt ad quemdam vicum 
S. Salvatoris , ubi capientes in proditione 
quemdam clericum nomine Geraldum , du- 
xerunt captivum apud Ambafiacum vicum, 
quem nimiis cruciatibus affligentes, verbif- 
que duriffimis St increpationibus pariter com- 
minantes, ac manicas ferreas eius manibus 
applicantes, diftride ligaverunt ad ftipttem, 
pracftoi antes > ut mane fado eum diverfts 
cruciatibus interimerent , eo quod unum de 
confortio fuo apud vicum fupradidum morte 
crudeliffima perdidiffent. Clericus etenim 
ille vir bonus erat atque fuavis, St magnam 
fiduciam habebat in Domino, utqnitali ac 
tanta proditione ab ipfis maleficis captus fue- 
rat , nullo modo credere poterat , quod Deus 
eum ab ipfis diutius torqueri vei' teneri per- 
mitteret : unde femetipfum orationibus at- 
que vigiliis per totam nodem illam alacriter 
offerens , toto corde coepit invocare nomen 
Domini, & auxilium B. Maxu Virginis. 
Deinde diverfis exhortationibus atque depre- 
cationibus coepit invocare B.Stiphanvm con- 
fefforem fandifflmum, atque talibus verbis 
» eum obnixe efflagitare. O beate Stephane ! 
» 6 confcffor fandiffime ! 6 pater amantiffime ! 
w mihi indigno, mihique mifero fervulo tuo 
» celeriter fuccurrc modo , fuccurre , inquam , 
» nam ut cernis captus fum jfuxta fepulcrum 
»> tuum , ubi multa miracula, ego indignus , 
» oculis meis perfpcxi, quae divina largitate ac 
» bonitate farpiffime funt perpetrata. Eia nunc, 
» domine, fec cum fervo tuo mifcricordiam, 
„ & libera me ab horum maleficorum crude- 
» litate, ne gaudeant fuper me omnes qui af- 
» fligunt me. Surge in adjutorium meum , St 
„ oftende potentiam quam te veraciter credo 
„ obtinere apud Dei benevolentiam. Si enim 
» rac liberare decreveris, Ac ad fepulcrum tuum 
„ me falvum dcduxerivnvocabo nomen tuum 
» affiduc , & tua magnalia non ceffabo mani- 
» feftarc. Cumque hxc, St horum fimilia per 
tOtam nodem illam anxius dicerer, appro- 
pinquante jam diluculo, ecce fubito obdor- 
miunt quierant in habitaculo illo. Dum au- 


ONTENSIS. 1114 

A tem jacerent quafi mortui , et improvifo 
adfuit gratia Dei St auxilium B. Stephani. 
Liberatur etenim clericus, cui auxiliumcon- 
tulit Dominus > pro quo , ut credimus , ro- 
gaverat B. Stephanus , ut liberaretur a nexi- 
bus. Liberatur fiquidem a ftipite, nullo ob- 
ftante ligamine. Sed adhuc dependent in 
manibus ejus manicae ferreae. Videns vero fe 
liberum , Dei quierit auxilium , ut per B. Ste- 
phanum fuum dudorem praevium reducatur 
ad hofpicium. Egreditur dc domo cum fidu- 
cia , aperta reperit oftia , quem divina cie»- 
menda ad noftra duxit lumina. Laudes ca- 
B nuntut Domino , quas noftra pfallit concio, 
pro liberato mifero a pravorum ergaftulo. 
Dur* franguntur manicae , quasiranftulitde 
carcere,fufpcnduntur ad tumulum , propter 
tantum miraculum. Laudatur inde Dominus, 
& bonus paftor Stephanus , per quem divina 
gratia fecit tanta prodigia. 

XXXII. hem miraculum aliud . 

Quinto anno revelationis beati Stephani 
confefforis accidit quoddam miraculum apud 
Anginiacum vicum in territorio Lemovi- 
C ccnfi , rali modo. Erat ibi prefbyter quidam 
nomine Geraldus , genere St dignitate per- 
fpicuus, capcllanus ecclefi* S. Martialis apo- ! 
ftoli qute fita eft in loco illo. Cui ex impro- 
vifo , nefeio quo cafu , talis furditas accidit , 
quod fi omnia cimbala pulfarentur vel tim- 
pana ad aures ejus moverentur , nihil peni- 
tus audire poffet, ut ifdem prefbyter poft- 
modum in Grandimonte coram nobis plu- 
ribus retulit. Qui cum cerneret fe auditum 
omnino amififle , perrexit iri ecclefiam fandi 
Martialis, ubi eft memoria beati Stephani 
confefforis, ad altare B. Mar i m femper Vir- 
ginis, & ejufUem B. Stephani confefforis, 
u cujus dentem , quem eidem prcfbytero de- 
dimus , pro reliquiis accepit , indutus lineis , 
& manibus ablutis, confignavit St tetigit un- 
dique aures fuas , habens fiduciam magnam 
in Domino St beato vito Stephano. Qui 
node fubfequente , St Deo miferante , fan- 
doque Stephano , ut credimus , fuccurrente 
ac pro ipfo orante , metuit recuperare audi- 
tum , ita fiquidem , ut ipfe poftea nobis fir- 
miter retulit , dupliciter quam prius ludiffct, 

XXXIII. Item aliud miraculum* 

Per idem tempus accidit aliud miracti- 
£ Ium in Cadur ccnfi territorio apud Salinia- 
cum vicum. Erat ibi quidam familiaris fra- 
trum de L^jfkiffiras St de Podio Gitberti , 
nomine Arnaldus, cujusfilius Bernardus no- 
mine, gravi corripitur febre in Augufti menfe. 
Videns veto pater adolefcemis filium fuum 
quem valde diligebat, nimio dolore pertur- 
bari , coepit anxius effe , & quid ageret igno- 
rabar. Attamen mifit ad quemdam amicum 
fuum Bernardum Conflamini nomine , qui 
apud Sarlatenfcm vicum tunc temporis mo- 
- DDddiij 


Digitized by 


Google 


*iij V IT A S. S 

arabatur , indicans ci infirmitatem filii fui. 
Nam ifdem Bernardus fuum nomen puero 
ampofucrat , cum de (aero fonte baptifmatis 
-Ipfiim infantem clevaflet. Unde anxius effi- 
citur ufque ad ftratum pueri -febricitantis 
concitus acceleravit > cumque vernile c , inve- 
nit adolefccntem jam penitus deftitutum , 
nec videntem^ncc audientem, fed quafi mor- 
tuum , in cilicio & cinere., ut moris cft Chri- 
ftianis vitam finire , ,proje&um. Pater vero 
adolefcentis, 4c qui cum eo erant, fiebant 
& lamentabantur fuper deftitutione juvenis. 
Bernardus autem Conftantini coepit confo- 
lari patrem pueri & ceteros qui in illa domo 
» erant, talibus verbis . Fratres dilediffimi,vi- 
» dete ne fleveritis , neque dolore aliquo per- 
» turbemini, fed omnes invicem deprecemur 
,» Deum ommpoentem , quatenus pro amore 
» B. Stephani confcfloris Grandimontis , pue- 
» rum iftum priftinx reftituat fanitati. Et pla- 
cuit omnibus fermo ifte, & voverunt eum 
omnes S. Stephano confeffori fandiffimo 
candelam facientes , ac fuper eum ponentes, 
» atque dicentes : Sandc Stephane confeffor 
v Dei egregie , fuccurre nobis hodie , ut revi- 
» vifcat puer ifte : nam fi eum per te recupc- 
' » rabimus > ipfum cum candela hac ad tumu- 
•*> lum tuum in Grandimonte alacres perduce- 
mus. Interim dum haec agerentur , videbat 
vifionem quamdam adolefcens in hunc mo- 
dum. Apparebat fiquidem ei quidam fenex 
capite candido , ac barba prolixa , indutus 
« noftro habitu, & dicebat ei : Veni mccum 
» in Grandimonte , ibique fanaberis ad tumu- 
»lum B. Stephani confefforis, Domino pro- 
pitiante. Sequebatur eum adolefcens , ut fibi 
videbatur, viam carpens, fed vir ille difee- 
debat ab eo in itinere : unde puer qui quafi 
mortuus jacebat , magna voce eundis qui 
aderant audientibus & mirantibus clamabat, 
» Heu ! heu ! ubi cft vir ille qui me ducebat ? 
” Nefcio quo ivit. Et fic videntibus & gauden- 
tibus eundis qui aderant , Deo miferante , 
& beato Stephano pro ipfo orante , redditur 
vitae. Igitur qui adftabant interrogare eum 
coeperunt , qua caufa fic clamaverit s quibus 
„ ipfc ait : Ignoro utrum clamaverim, an non : 
» fed mihi videbatur , ut a quodam fandiffi- 
» mo homine duceret in Grandimonte, qui 
» aliquando recedebat a me , cum elfemus in 
»» itinere. Et hac de caufa forte requirebam 
» ubi pergeret ille. Audientes fiquidem hxc 
omnes qui ad exequias defundionis ejus con- 
fluxerant , admiratione multimoda ftupefadi 
laudare coeperunt nomen Domini, & bea- 
tum Siephanum magnis vocibus & laudibus 
extollere. Deinde prxfatus Bernardus Con- 
ftantini patrinus ipfius pueri duxit eum fe- 
cum in Grandimonte , ut voverat , ad fepul- 
crum B. Stephani , quorum fideli narratione, 
audientibus quamplurimis , divina gratia lar- 
giente, haec omnia didicimus. 


TEPHANI 

A 


ui6 


-XXXIV. Aliud miraculum. 


Eodem autem anno quo ha»c fada funt, 
id eft circa feftivitatem S. Luca; evangeliftae, 
accidit quoddam miraculum atque ftupen- 
dum apud caftcllum quod dicitur MonsMau- 
rilienfis. Ignis ingens atque copiofus ex im- 
provifo coepit Vallare domos fupradidi ca- 
ftclli , in quo permanebat homo quidam , 
nomine Petrus Soutarius,familiaris cujufdam. 
domus noftrae religionis , qua: Entrefis dici- 
tur. Habebat fiquidem homo ifte domum 
magnam inter ceteras qua: ab igne combu- 
rebantur , plenam utenfiiibus & bonis quam- 
plurimis adornatam atque onuftam , contra 
quam ignis vehemens quafi minando ut eam 
omnino incenderet atque popularet , venie- 
bat. Videns vero familiaris fupradidus ignem 
vehementem , cum fumma feftinatione de 
domo egreditur intrepidus, nihil fecum dc 
bonis omnibus educens vei rapiens, coepit 
clamare magnis vocibus & dicere : Sande 
Stephane , confcfibr egregie , atque inftitu- 
tor ordinis Grandimontenfis venerande , tu 
fcis quia toto tempore vitae mea: , in quan- 
tum valui, Deo infpirante, dilexi te, & filiis 
q atque difeipuiis diu eft quod fideliter de- 
fervivi. Tunc qui adftabant omnes amici 
ejus , & qui venerant ut cum adjuvarent , 
coeperunt cum vehementer increpare atque 
redarguere , & ei cum magna indignatione 
dicere : Quid agis, mifer homo ac mifera- 
bilis? Nonne comburentem atque devaftan- 
tem omnia ignem copiofum ad tui perni- 
ciem venire cerni?? Permitte, obfecramus, 
ut alii ad exfpoliandam domum ingredia- 
mur , alii fuper tedum afeendamus , ut vel 
fic domum tuam & omnia bona tua ab igne , 
Deo volente, eripiamus. Quibus ille ait , ut 
erat magnae fidei & probitatis vir , quafi fub- 
D fannando & increpando rcfpondit : Videte , 
cariffimi , videte ne feceritis , confido in Deo, 
quia domus mea, Deo auxiliante, & beato 
Stephano fuccurrcnte, nequaquam ab ifto 
incendio modo comburi vel devaftari po- 
terit. Recedite , recedite , aliis fuccurrirc , 
mihi vero minime. Eft alios quem vos nefei- 
tis vel videre poteftis , qui me juvabit & 
domum meam ab ifto incendio liberabit. Et 
. iterum atque iterum clamabat cum magna 
voce : Sande Dei Stephane , mihi indigno 
famulo tuo auxiliare , & domum meam qux 
tqa eft ab ifto igne defende. Ad hanc vo- 
E ccm fubito ignis ille diffolvitur, -fugit, & 
concutitur , domus illsefa ab ipfo relinqui- 
tur , Deus vero benedicitur , & fandus Dei 
Stephanus magnis laudibus extollitur. Nec 
mirum , quia ignis ille omnes domos deva- 
ftaverat circumquaque, nec domum illam 
umquam tangere potuerat , quia virtus di- 
vina illam per B. Stephanum obfervaverar. 
Poftea vero vir ille cum filio fuo in Gran- 
ei iaion te venit, & Deo ac B. Stephano pro 


Digitized by 


Google 




1 1 


ii 17 GRANDIMONTENSIS. m* 

beneficio hujus miraculi laudes & gratias re- A nis in ipfius corpore penitus non remaneret. 


tulit i & nobis veraciter ac fideliter h*c om- 
nia referavit. 

XXXV. Item aliud miraculum. 

Accidit eodem tempore circa feftivitatem 
B.Lucz evangelift* , apud vicum S. Juniani 
in territorio Lemovicenfi miraculum glo- 
riofum tali modo. Iterius de Monte- Valerii» 
de quo mentionem fuperius fecimus» quem 
Dominus Deus omnipotens ipfo anno per 
virtutem vivificae Crucis, 5cob amorem beati 
Stephani confefloris, dccrgaftulo c arceris li- 
beraverat , ex improvifo lethargico morbo B 
invaditur » & fere ufque ad mortem dedu- 
citur. Flebant igitur fui ,& omnes nati ejus, 
eo quod viderent omnes tali ac tanta eum 
invaletudine laborare. Jam enim dcfpera- 
bant de vita ipfius & incolumitate fui cor- 
poris. Et quid plura ? dirigunt ad nos nun- 
tios.quatenus orationibus noftris apud Deum 
& B. Stephanu m ei auxilium conferremus. 
Audientes fiquidem invaletudinem fui cor : * 
poris, graviter afiligimur. Erat enim amicus 
nofter atque confanguincus , genere quoque 
atque nobilitate perfpicuus. Unde fratres 


Et qui prius flebant amici ejus , modo letan- 
tur, eique congratulantur, & fada eft lae- 
titia magna & exultatio in illa domo die illo 
& deinceps. Poftca vero venit (anus effedus 
& alacer in. Grandimonte tumulum beati 
Stephani vifitarc , & ei gratias referre pro 
duplicato beneficio (anitatis, & liberatione 
carceris fada in (patio parvi temporis. 


S. STEPHANI DICTA ET FACTA, 
Stephani de Liciaco , uti conjicimus , juflii 
confcripta » & a Gerardo Iterii in vita 
ejufdem a fe compofita inferta. 

Hic breviter comprehenduntur atque cerula - 
duntur virtutes tonverfationis atque /audi- 
tatis beati Stephani confcftris. 

S Andus igitur Stephaniis venerandi ordi- 
nis Grandimontenfis inftitutor primus, 
diledus Deo & hominibus , atque eremita 
perfpicuus, humilitatis, virginitatis, verita- 
tis, obedientiz , abftinentiz, patienti* , fidei , 
fpei , caritatis , prudentiae , juftitiac , fortitu- 


inunum convocantes ,& rem ipfam eifdcm C dinis , temperanti*, ceterarumque virtutum, 


fignificantes , injunximus ut pro eo orarenr, 
& auxilium a Domino poilularent, quate- 
nus , intercedente beato Stephano confef- 
forc fandifiimo, Deus & Dominus nofter ei 
auxilium de fupernis conferre dignaretur. 
Poftmodum vero veloci curfu nuntium no- 
ftrum cum ferculis «grotanti neceflariis mit- 
tere curavimus. Cumque domum zgroti 
feftinus intraret, invenit eum jam pofitum 
in cinere & cilicio , ut moris eft Chriftianis 
mori , amicos ejus ejulantes ac flentes, & exc- 
quias przparantes , clericofque pfalmos pfal- 


ut fuperius przdiximus, ornatu decoratus 
extitit. Parvus fuit , ut ita dicam , & magnus i 
humilis & altus , pauper & dives, fpiritualia 
carnalibus , ztema temporalibus przpofuit , 
& fcipfum integre Deo facrificavit , & prop- 
ter illum folum omnia reliquit. Speciofus 
corpore , fed fpeciofior corde ; gratiofus fer- 
mone , fed gratior opere > nobilis genere , 
fed nobilior fanditate , forma religionis, 
norma perfedionis & via fuit (alutis. Vigiliis, 
orationibus, fufpiriis, gemitibus, lacrymis, 
genuflexionibus , jejuniis , eleemofynis vacans 


lentes & canentes. Jacebat fiquidem quafi D ftudiofe, vita fpiritali & dodrina falubri flo- 


mortuus , nihil penitus videns , neque au- 
diens. Erat enim vigilia Omnium-fandorum. 
Convocans eum cum magno clamore nun- 
cius przdidus , & cum magno ejulatu coepit 
»ei dicere : Domine Iteri, ecce adfum nun- 
»cius domini prioris Grandimontis , obfecro 
» vos pro amore ipfius ,& pro diledionequam 
» erga eum habetis , quatenus in corde veftro , 
»fi tamen ore non poteftis, orationem fun- 
datis ad Dominum , quatenus pro amore & 
» honore beati Stephani confefloris vos ex 


rebat & redolebat. Pennis fandz contem- 
plationis frequenter fur fu m volabat, ardenti 
defiderio in coelis habitabat , totum cor in 
Domino figere fatagebat. Divinitus illumi- 
natus alios illuminabat, coelitus inflamma- 
tus alios inflammabat , medullitus impingua- 
tus alios impinguabat , funditus inebriatus 
alios inebriabat. Lorica ferrea die ac node 
indutus , armifque divinis undique munitus 
regnum perenne tam (ibi quam pluribus 
aliis viriliter acquifivit , & annis fere quin- 


»hac invaletudine relaxare dignetur. Et quid quaginta in propofito 'fanditatis fandiffime 
dicam ? ad vocem & admonitionem hujus E perfeverans , miles gloriofus ad regem glo- 


nuncii infirmus ille coepit eum in corde in- 
vocare , & prout poterat beato Stephano 
fupplicabat. Tunc omnes qui aft^bant fi mi- 
liter pro eodem orationem ad Dominum 
fundere non cefiabant , &B. Stephanum 
oratione affidua deprecabantur, ut pro ipfo 
feftinanter oraret. Fada autem oratione diu- 
tius ab omnibus, infirmus repente fanatur, 
vultus ejus in melius commutatur , lztus effi- 
citur. Ita fiquidem ut veftigium invalctudi- 


riofum fine gloriofo vi. idus Februarii migra- 
vit , Stephanufque merito vocatus , quanta fit 
gloria & honore coronatus , non folum pro- 
prizperfonz miranda perfedio, verum etiam 
multiplex argumentum filiz (uz , Grandi- 
montenfis videlicet religionis, teftatur & de- 
clarat. 


* 


Digitized by 


Google 


II Ip 


VITA S. STEPHANI 


II. De curitAtc ejufdem , manfuetudine , longu- 
nimitate , ce t er i f que virtutibus. 

Sedabatur itaque vir ifte fandus omni 
bonitate plenus jugiter caritatem , manfuc- 
tudinem & longanimitatem. Diligebat -Deum 
cx toto corde, & ex tota anima , atque ex 
tota virtute. Erat quoque tranquillus mori* 
bus , & ferenus afpcdu. Gerebat vultum pla- 
cidum , moderatam fpcciem , ornatum afpe- 
dum , quietum fenfum , animum lactum , hu- 
milem, lapiendam. Semper opera bonafadis 
amplius quam verbis oftendebat ; corpus fa- 
me caftigans, jejunium potius quam epulas 
amans, dolentem confolans, fpem fuam 
Deo committens , orationi frequenter in- 
cumbens > nihilquc amori Dei praeponens , 
quod credebat docebat , quod docebat imi- 
tabatur. Semper enim ante oculos ejus dies 
ultimus verfabatur, femperque mens ejus 
praecepta coeleftia meditabatur. Orabat au- 
rem frequenter , quia didicerat quod oportet 
fine ceflatione Dominum rogare. Satagebat 
magnopere ne fecundus cuiquam in operi- 
bus bonis inveniretur. Erat etiam erga Dei 
famulos valde humanus atque benignus. 
•Caritatem vero fuper omnia & ipfe dilige- 
bat^ omnibus fervare mandabar. Exiftebat 
utique m eundis cafibus firmus , omhiaque 
adverfa patienter ferebat. Pericula aliena in 
fe pertimefeebat , aliorumque cafus fuos eife 
judicabat. Finem quoque vitae fuse femper 
•confiderabat , metuens ne fe tamquam fur 
hora illa inermem comprehenderet. Cum 
•opere etiam ledioni vacabat, feiens quod 
ledione fenfus augetur & intelledus tribui- 
tur , & quod ledio docet quid caveatur. Erat 
vero erga omnes humilis, nimiumque in 
humilitate fundatus , nulli fc praeponens, 
nullo fe fuperiorem deputans , (ciens & illud, 
quia fi quis perfeda contentus erit humili- 
tate, habebit ex illa gloriam ; & quanto quis 
humilior fuerit, tanto eum altirudo gloriae 
fequetur. Habebat enim temperamentum in 
profpcris , patientiam in adverfis , mentem- 
que nec gaudio nec moerore a Chrifti tim- 
quam amore revocabat. Irafcentcm quoque 
patientia deliniebat , & blandimento iracun- 
diam furentis temperabat , ac fic alienam mi- 
feriam tamquam fuam lugebat. Eratquc ei 
in greflu fimplicitas , in motu puritas, in gcftu 
gravitas y in inccfiii honeftas , in jejunio hi- 
laritas. Animus eriim ejus in modeftiffimo 
cotporis habitu apparebit. Erat etiam parcus 
in fermone , blandus in eloquio , triftem , 
immoque dolentem dulci confolabatur affa- 
tu. Hoc proferebat ex labiis quod mentem 
aedificaret audientis, fiebatque ejus fermo 
auditioni populi utilis. Nihil enim ex omni- 
bus qux egiflet bonis , meritis fuis tribuebat , 
nihilque in viribus fuis umquam prxfumc- 
bat , fed omne opus (uum ad Deum femper 
conferens , in eundis adibus ejus auxilium 


1120 

A implorabat. Bonum quod didicerat docebat, 
verba tamen operibus praecedebat ; feiens 
quoniam non eft laude dignum quod docet 
quis , nifi didis fada conjunxerit > fed potius 
fi quod docet & facit , tunc gloriofus habe- 
bitur. Unde & apoftolus dicit : Ne cum diis 
fridicAverim , ipfe reprobus efficiar. Hoftem 
praeterea invifibilem orationibus & precibus 
repellere jugiter contendebat, pugnans ore, 
non gladio > orationibus , non telo > precibus, 
non ferro. Cundis autem diebus , eundis ho- 
ris Dei flagitabat prxfidium , ut dignus poft 
mundi lucem poflet pervenire ad bravium. 

B Res temporales tribuebat egenis , ut per caf- 
dem mercaretur paradifi delicias. Devitabat 
quidem fuperbiam , amplodcbatur humilita- 
tem , Dei femper auxilium rogans , finem 
jugiter felicem poftulans. Quis enim illo tem- 
pore humilitatem ejus cernens , non proti- 
nus compungeretur* aut quis amator pccu- 
nix ejus humanitatem ac parcimoniam , de- 
votionem quoque & ftudium afpiciens , noti 
confeftim admirando obftupefcerct * Nam. 
quicquid bonorum in principio arripuit, uf- 
que ad finem vitx nullis negotiis pafius eft 
implicari ; fed integrum & fandum propofi- 

C tum fervans , in nullo coeptam regulam com- 
mutavit. Sub habitu enim alterius femper 
alteri militavit, & quidquid habere potuit 
in mundo , Chrifto tradidit ex toto. Pollebat 
magis ac magis in vigiliis, in jejuniis atque 
in caritate. Erat enim in cleemofynis largus , 
in vigiliis fcdulus, in oratione devotus, in 
caritate perfedus , in humilitate profufus , in 
dodrina prxeipuus , in fermone paratus , in 
locutione cautus , in converfatione fandilfi- 
mus, in nulla mundi compede catenatus, 
in obfequiis fervorum Dei fuccindus , in 
redemdone captivorum follici tus, in egeno- 

X) rum largitione diffufus , in duris paf&onibus 
fortis, in bonis operibus hilaris, in tenta- 
tionc fortiffimus, in hofpitalitatc latiffimur. 
Inter opprobria fecurus , inter odia benefi- 
cus , in profpcris etiam & in adverfis coelo 
femper intentus. Non enim poterat in eo 
invenire humani generis inimicus nec quod 
fraude deciperet , nec quod fimulatione fuf- 
caret. Sinceritatem quidem mentis vultus 
ferenitate monftrabat, & pietatem clemen- 
tiffimi cordis oftendebat in lenitate Termo- 
nis. Nihil quippe ejus animo clementius, 

E nihil illius feveritate jocundius , jocun ditate 
nihil feverius , nihil rifu gravius , nihil pror- 
fus triftitia fuavius. Si pauperem vidiflfet fu- 
ftentabat, fi divitem, ad benefaciendum co- 
hortabatur , Deum teftem invocans pro ejus 
nomine eunda hxc fe facere. Totus etenim 
vifceribus caritatis affluebat vir ifte fandiffi- 
mus, crucem Dominicam mente & corpore 
bajulans , unum follicitus erat omnino pec- 
catores ad viam veritatis reducere. Quotiens 
enim aliquem inveniret verbum Dei audire 
volentem , non caufa cibi , vel caufa fomni , 

non 


Digitized by LjOOQie 


mi GRANDlMONtENSIS. im 

non frigus aut xftus retardabat ab hoc opere A fcientiam illorum & convcrfatioftem aliter 


Chrifti. Diverfis itaque diverfa rrronita falu- 
tis dare providebat , verbis fuis , ut attentius 
audirentur, convenientia inducens xnigmata, 
quafi mei in cera reclafum praetendens, ita 
dicendo quibufdam. 

III. De confiliis quibufdam datis, 

» Plures funt quibus hoc convenit , ut bona 
„ quae faciunt operentur, praecipue cum per- 
» ditionis credulitate. Quifquis enim detine- 
ntur in aliquo crimine , tamen idcirco cellare 
non debet a bonis operibus ,immo feftinan- 


ammonebac, non femetipfum per dodri- 
nam exaltans , fed femper in humilitate de- 
primens. Unde cuidam fapienti confilium 
fub tentatione petenti tale fertur dedifle 
refponfum : Numquid in corde tuo , domine * 
mi , cogitafti quod redum eflfe judicares , * 
& dum cogitas placeret! Utique, refpondit « 
ille. Rurfus in animo tuo quicquam medi' * 
tatus es quod injuftum fine dubio tibi pror- * 
fus appareret! Iterum ait: Etiam. Tandem " 
inquit homo Dei , Habes igitur in te ipio * 
quod quaeris ab alio, ut compleas opere quod * 


„ tius ftudeat bona peragere quantumcumquc B redum mente difeernis. Tunc fapiens ille 


>, poterit. Hoc autem credat fine dubio, & 
» cogitet inceffanter in corde fuo dicens : Do- 
» mine Deus, hxc bona facio ; fed tamen non 
. dubito me damnari fine fine , fi moriar in 
. crimine. Tali vero intentione folummodo 
* bonum iftud operor, ut merear refurgere ab 
, iniquitate mea. Et hxc eft , inquam > utilis 
» credulitas perditionis. Nam fi peccator aiC- 
» due talia meditabitur , quantocius per hunc 
„ cogitatum a pravitate liberabitur , & bona 
„qu* fecit dum in crimine permanfit, refer- 


congruenter fubdidit : Nequaquam hic fo- * 
lus habitas, plures funt focii tui, Dominus * 
& angeli. « 

VII. Qualiter viros religiofos ad jufiitiam 
informabat. I 

Religioforum quoque mores ad juftitiam 
informabat , dicens cis competenter : Cavete, * 
fratres , ne mundum ametis. Si fxculum fc- •* 
quamini , nequaquam aflfequemini. Si fugia- 
tis ab eo , veniet poft vos compellente Deo. 


vata fideliter erunt fibi a Domino, qux non C In fu per dicebat difcipulis fuis : Quamvis fuf- * 


fidenter religiofos viros procurare nequea- 
mus , trahendi funt tamen ad hofpitium : * 
quoniam ipfa paupertas eft utilis, & honefta « 
fufficientia noftra. Alioquin fi dirigimus eos « 
alibi ad hofpitium divitis , fubvenientibus - 
erit lucrum quod a nobis removimus. Ea * 
vero node qua nobifeum converfantur , in « 
laudem Dei a fxculo cuftodiuntur. « 

VIII. £>ua ratione meretricibus & bifirio - 
nibus bona temporalia largiebatur . 

Denique meretricibus atque hiftrionibus 
.fua libenter etiam corporalia cum fpiritua- 
libus impendebat , dicens fuper hoc nego- 
tio : Peccator veniens ad nos, fi verba cru- * 
deliratis audierit , Deum crudelem exifti- 
mans, iniquitati fux gravius adhxrebit. Fa- , 
cilius autem obediet annuntianti animx fux „ 
falutem , fi prius accipiat corpori neceffaria. « 
Multi enim peccant ut inopiam fuam ex- « 
pellant , quamvis pauperiores non ditiores • 
per fcelera fiant. Unde fi fpiritualia mini- «* 
ftranda funt illis , ut ab errore liberentur , « 
» De rapina vero cave ne facias elecmo- 11 multo magis temporalia danda funt ipfis , ,, 
«fynas, quia majus eft peccatum cumpaupe- ut Chrifto famulentur , qui mifericorditer « 
. ribus offertur , nifi tantum conquerentibus , non ignoranter expedar eos ut convertantur. „ 
.quam cum auferretur ipfis poffidentibus. At per hoc fadum fapientes agnofeere pof- 
«> Credebas etenim veraciter te in rapiendo funt quantum B. Stephanus Paulum fccutus 
« pcccaffe , fed de hoc quod obtulifti putas apoftolum , fupererogabat ad fananda vul- 
»effe abfolutus. Deus autem fic acceptat tale nera illius qui inciderat in latrones, fed ad- 
, facrificium, quemadmodum interfedo unico mirabili caritate peccatores retrahebat ab 


«habuiffet, fi tunc agere dimififTet. 

IV. Quale confilium militibus ad rapinas 

currere volentibus dabat, 

. Militibus quoque confilium fuper rapina 
.petentibus ifta dicebat: Frater mi, fi volue- 
„ ris , cum ad rapinam incedis , Chriftum po- 
„tes lucrifacere. Sed hoc in primordio verfe- 
.tur in corde tuo, ut fic voveas Domino : 
.Deus meus, vadam illuc, non ut alicui no- 
.ceam, immo tuum militem folummodo in 
„hac via me deputo, quxrens falutem om- 
. nibus privatis & extraneis. Interea cum do- 
.mini tui terreni neceffitate coadus tantum 
» illuc ieris , curre prior quafi raptor, & quof- 
» cumque videris , fac ut ipfi fugiant ; vel fi 
» capiendi funt ab aliis , prius illos apprehende, 
.ut poftmodum liberos dimittere valeas. Et 
» ecce Chrifti monachus fub clypco es abfeon- 
■ ditus , dum obfervaveris iftud. 

V. Item ne aliquis de rapina eleemofynas 

faciat. 


, filio tuo acceptares fanguinem , fi cum au- 
reos cypho tibi propinaretur. 

VI. Qualiter clericos & fapientes viros ut 
bene agerent infiruebat. 

Prxtcrea clericos & fapientes viros juxta 
Ve t. Script. <jr Mon. ampl. Colleft. Tom. VI. 


iniquitate, dicens eis benigniffime, cum vi- 
deret poenitentes aliquantulum trepidantes : 
Frater mi, ne terrearis , Deum vincere non 
potes, ut plus valeas peccare , quam ipfe 
dimittece. Parva funt peccata tua , cum con- 
vertaris ad Deum. Si meis adxquarentur, 

EEce 


Digitized by v^ooQie 


ii2i VITA S. ST 

amplius aggravareris. Certe Petrus apoftolus A. 

, nondum fraudes diabolicas pcrfe&c cogao- 
i verae, cum Chriftum interrogarer, utrum 
, fratri peccanti fqptics dimitteret : fed jxsus 
• multiplicavit veniam , non attendens difei- 
> puli ignorantiam. Talia poenitenribus dice- 
bat , obftinatis autem & defendentibus fe 
rigidus erat , non difccdens tamen a nao- 
•deflia. 


E P H A N I 1114 

XII. Jgualiter fe habebat erga pauperes. 
Quandoque vero dic advcfpcrafcente , 


IX. f>u* retiam tonfraternitatts fenUrittm 
hmmm vitabat. 

Interea gratia familiaritatis rogabatur % 


cum multitudo nobilium virorum qui ve- 
nerant eum audire difceflcrac , egenorum 
turba cum eo remanebat. Tunc piiffime. pa- 
ralyticos tamquam fratres ofculabatur, ref- 
pondens difcipulis fuis admonentibus eum. 
Ut adipfos fatigatus non ingrederetur : Modo <? 
cum Cbriftus advenit, me recedere dicitis, * 
qui hodie moratus fu m cum fxculi hujus po- « 
tentibus. Abfit hoc a me dedecus , ut Chrifto « 
non accurram. Veritas enim qux fallere vel <$ 


-quibufdam , ut pro redemtione animarum & B falli non poteft, numquam pauperes fuosin « 


utilitate pauperum permitteret ibi fieri con- 
jun&ioncm hominum , quae vulgo folet ap- 
pellari convivium fratrum : quod cum atten- 
tius invcftjgaverat , tamquam ipfe pepitqs 
ignoraret , folerter requirens quotiens in 
anno 5 referentibus & quali docentibus ca- 
vens a cupiditate, nolens perdere quietem 

• viriliter rcfpondebat : Vos annuum confor- 

• tium inftitucre monetis, nos autem conti- 
» nuum illud obfervare nitimur. Quid enim 
. aliud agimus quotidie nili opera publica ? 
3> Bona noftra , fi qua funt , communia fuat 

• omnibus. Scitote quoniam fratrum oratio- 
» nibus alias prolixiores fuperaddere nequi- 
» mus. Quid igitur amplius vobis promitta- 
» mus, ut vcftra magis accipiamus, quando- 
> quidem aiia non daremus $ Podmodum dif- 
cipulis fuis populi petitionem fecreto decla- 

x rabat dicens: Sic& fic admonent nos,igno- 
x rantes equidem fub fpecie bonitatis fieri fi* 
» moniacos > fed abljc a nobis divinprq venderq 
« officium. Opus clt enim mercenarii tunc 
x orare cum aliquid datur, & a precibus ccf- 
» fare cum nihil datur. 

f 

X. De dijlributione ckemafynaritm. 

De pauperibus autem exterioribus quanta 
cura femper huic viro fuerit explicare non 
poflumus. Delimaverat enim in corde fuo 
jaftans cogitatum fuum in Domino fingulo- 
tum eleemofynas, prout ab aliis accipiebat, 
diftin&is fideliter reponere lqculis , dicens 
9 tribuentibus : Ut quid nos , frater , oneras I 
Deinceps a nobilibus clericis accepta munera 
pauperibus ejufdem ordinis reddere follici- 
tus erat. Difcrete fciens quid orphanis , aut 
viduis , aut aliis univerfis deberet tribuere , 
ce malcdi&us eflet opera Dei faciendo ne- 
gligenter. 

XI. De differenti* eleemofy narum. 

Sed quae de ipfe parrochia fufeipiebat > 
pauperibus ejufdem parrochix ubi habitabat, 
non extraneis impendebat , hanc propOpcns 
» rationem : Nos in locum illorum pauperum 

• venimus aliunde , cleemofyaas debitas illis 
» fufeipientes , quas fi polTumus oportet eif- 
*• dem reddere. 


yanutn direxiflet huc , nili fciret aliquid apud 
nos elfe quod eis conferri pollet. Ubi vero « 
tot nuntios inveniremus modo quos, mitte- <4 
semus ad ipfos ,Ait deberemus facere , nili « 
Cbriftus adduxiflet, qui foliis eligere novit l <* 
Nemo etenim ab co pauperum vacuus re- 
verfus eft aliquando , illud jugiter mente re- 
plicans , quod Dominus in evangelio dicit : 
Beati mifericordes quoniam ipfi mifericordiam 
tonfequentur : necnon & illud : Sicut aqua ex- . 
tinguit ignem , ita eleemofyna extinguit pec- 
catum. Et illud : Vtrumtamen date elcemo/ynam, 

’ <jr ecce omnia munda funt vobis. Nam ficui 
de beato Job dicitur, janua ejus omni ve- 
nienti patebat ; fic & ipfe cum Job poffet voce 
libera proclamare : oftium meum viatori pcc- 
tuit.-E rat pes claudorum & oculus carcorum, 
orphanorum pater , ac viduarum conloiator, 
quique non earcere claufis , non zgritudine 
fatigatis , umquapa fuum , in quantum facul- 
tas fuppeditavit, negavit auxilium > fed om- 
nibus mifericorditer confuicns miferis prx- 
buit adminiculum. Quem enim cascum non 
fuum vocavit heredem : Aut quem debilem 
( non fuftentavit manus. Fores quippe ejus a 
miferis erane obfcflz , & in his Chriftum 
confpicicns, eos ample&i gcftiebat, atque 
his indumenta tribuens , Chrifti fub inopis 
velle fe tegere membra credebat. Hoc certe 
fe reputabat perdere quicquid eleemofyna 
non aftumeret. Id fe tutiffime congaudebat 
recondere, quod egentium libimet' dura ne- 
ceflitas auferret. Valde quippe devotus in eo- 
rum ulibus fubftanfix exagerabat pondus , 
ut quo pauperior fzculo eflet, locupletior 
Deo fieret. Confiderabat quidem quia quo- 
tidie deefle non poteft quod peccetur , ideo 
; nec quotidianx elcemofynx deeflent qui- 
bus piamina tergerentur. Et ob hoc cum 
Domino fuo pecuniam dividens fubftantiam 
gaudebat fodare cum Chrifto , faciens cum 
fibi pofleflionum terreftrium participem , ur 
& Chriftus faceret illum fibi regnorum cce- 
ieftium coheredem. Illi fcilicet affignabat fa- 
cultates , ut ipfe eflet cuftos perpetuus , fciens 
quod patrimonium Deo creditum nec res 
publica eripit , nec fifcus invadit , nec calum- 
nia aliqua forenfis evertir. Sciens etiam ferip- 
tum cflequod ca bene. hereditas reconditur 


Digitized by 


Google 



I 


mj GRANDIMON TENSIS. 1116 


quae Deo cuftodc fervatur. Hujus namque A 
apud furis monita, nihil fuerunt aliud quam 
magifteria divina , fundamenta fcilicct corro- 
borandae fidei, nutrimenta fovenda: animx» 
gubernacula dirigendi itineris, prxfidia, ob- 
tinendi falutis. Dignum ergo ed ut eumrc- 
ligiofi imitentur & diligant , plebs colat , 
noxii timeant , quem ita divina virtus illu- 
ftravit, ut fub laicali etiam habitu, habue- 
rit a Deo collata dona dodrinamque melli- 
fluam , & Spiritu- fan&o conditam* defidc- 
rio Chrifti falitam, de xterna beatitudinc 
foliicitam. Quique fic religiofus extitit ac ti- 
mens Deum , ut fxculi oblitus dignitates , B 
omne confortium cum egenis & rcligiofis 
haberet. 

XIII. Item de eodem. 

Sed inter cetera femper foencrabat pau- 
peribus pauper fine foenore , & viduis ac pu- 
pillis confolator exiftebat, vidux nimirum 
Sareptenfis imitator. Ipfe plerumque efuriens 
fui juris fubftantiam Chrifti vifccribus eroga- 
bat. Si infirmum vidifTet , clementer confo- 
Jabatur. Si in Dei quempiam amore ferven- 
tem, cohortabatur ad (ludium. Si quifpiam 
ad eum xger deveniflfet , ita ejus fovebatur C 
minifterio , ut nec delicias urbium , nec ma- 
tris defideraret affedum. Tantum itaque ad 
pbfequia debilium fe ex devotione diffude- 
rat, ut multi pauperum fani languentibus 
inviderent, atque ita ob Chrifti amorem eo- 
rum affidue curam gerebat, ut omnes pau- 
peres, eum quafi patrem fe habere proprium 
ixtarentur. Sciebat enim quid in Lazaro ali- 
quando dives purpuratus non fecerit , qua- 
lique fuperba mens retributione damnata 
fic. Idcirco magis ac magis erga omnes fc 
mifcricordem offendens , clementer miferis D 
jugiter fuccurrebat. Quo enim dolentc non 
doluit , vel quo pereunte non gemuit ? Quem 
nudum vel verecundum non ejus vefti menta 
texerunt 1 Vel quas pro fpe xternitatis non 
pertulit anguflias 'i Famem fcilicct & fitirn. 

In tali itaque .propofito perfeverans , prx- 
buit fe in futurum vas clcdionis & utile Deo 
ad omne opus bonum paratum. Rutilabat 
quidem fpecie , robuftus erat virtute. Sic 
fe prxbebat quafi quotidie moriturum , id- 
circo repugnantem carnem inedia fubjuga- 
bat, & ultricis gehennx fxva tormenta prx- £ 
veniens, ipfe fibi perfecutoc exiftebat & tor- 
tor. Nam fi contulifiet fors temporis, cu- 
piebat martyr fieri pro nomine conditoris. 
Sed quamquam cum pugno pcrfecutor eum 
non transfixerit , quotidianum fibi libens ipfe 
martyrium indixit. Fuitque ei fames pro un- 
gula , liris pro flamma , mundi calamitas pro 
beftiis , abftinentia pro craticula : qui fub 
imagine martyrii veluti catena rigentis ferri, 
fic dura lege conftridus fcmctipfum fibi ab- 
negavit, ut Chriftum fibi lucrifacere poflet, 
illum defiderans , illum ingenti aviditate fi- 
Fet. Script. dr Mon. ampl. Col/eft. Tom. VI. 


tiens, qui pro amore hominis homo fa&us 
cfts & ut nos ad coelum traherer, dc finu, 
Patris in terram defeendit, eique omnem 
fui laborem , omnemque diledionem infun- 
dens , bonam terram fui cordis jugi cultu 
indefinentibus exercitiis excolebat. Et veluti 
quis ^furiens ac fitiens , fic ille aviditatem 
quamdam fuftinens, illud crebrius Pfalmiftx 
didum voce flebili conquerebatur, guis da- 
bit mihi pennas fieut columba , & volabo & re - 
quiefeam f Et illud , Quando veniam & pa- 
rebo ante faciem Dei r* Et illud Salomonis : 
Pofl te i* odorem unguentorum tuorum curre- 
mus. Porro fedabaturin omnibus manfue- 
tudinem & fidem , nccnon& caritatem per- 
fedam , qux fpiriralis xdificationis eft vincu- 
lum. Studebat fc vas fandificatum exhibere, 
ut habitatorem Deum in mentis fux hofpi- 
tio pollet recipere. Salutaribus quoque acri- 
bus jugiter erat occupatus,, ut quotiefeum- 
que tentator accederet, quotiens hoftis cal- . 
lidus aditum quxrerct, claufum femper ad- 
verfum fe pedoris oftium inveniret. Orabat 
frequenter fecundum Apoftolum pro omni- 
bus hominibus, pro regibus his qui in 
fublimitate funt, ut quietam & tranquillam 
vitam agerent in omni pietate & caritate , 
feiens fecundum eumdem apoftolum hoc. 
bonum effe & acceptum efle coram Salva- 
tore noftro Deo, qui omnes homines vult 
falvos fieri & ad agnitionem veritatis ve- 
nire. 

XIV. De extollentia viri jujii. 

Quid plura loquendo immorcr? In omni 
converfarione fua quafi lucifer inter aftra 
refulgens, inftar magnx lampadis micabat. 
Semper enim perfedos xmulabatur ad bo- 
num. Semperque aliorum virtutes fibi pro- 
ponebat ad exemplum. Tardus erat ad lo- 
quendum , fecundum Apoftolum , & velox 
ad audiendum , eratque Termone fubtilis , 
humilitate fublimis, elcemofynis dives, ca. 
ritate longanimis, vigil in jejunio, promtns 
eloquio , flagrans ftudio fandarum feriptu- 
rarum ,. nempe ut utile vas in Chrifti domo. 

Ad miferorum eloquium non piger, adora- 
tionem paratus, ad eleemofynam profufus, 
ad tribuendum largiffimus , manfuetudinem 
colens, paupertate valde gaudens, bonita- 
tem tenens , puritatem cordis femper im- 
plectens , omnia omnibus prxdicans , cui non 
fuit aliud vivere nifi Chriftum cum diledio- 
ne timere , & cum timore diligere. O vere fe- 
licem fxculi inimicum, cui mundus tanto- 
pere fuit crucifixus & ipfe mundo. Qui ita 
lapientia extitit pervigil , lenitate placabilis, 
ut & ferpentis aftutiam cum diferetione ge- 
reret , & columbae fimplicis anirpum non 
amitteret, Cujus quidem in mente virtutum 
omnium decorem collocavit valde fobrium 
fapientia domicilium , vere digniffimum in 
quo Dominus habitaret templum, jejunus 

E E c c i j 


Digitized by v^ooQie 



1127 VITA S. S 

mundum , orationibus ornatum , puritate re- i 
fertum, vigiliis exercitatum. Qyi$ enim cflet 
ita obftinatus qui eius modeftiam intuens , 
non confcftim admirando obftupefcerct $ 
aut quis arrogans fobriam ejus vitam confi- 
derans, non illico adxquitatem fenaetipfuvn 
converteret $ Crefcebat nimirum in edquo- 
tidie opinio famulatrix vir tutum. Seminabat 
in plebem veritatis verba fru&u fidei redun* 
dantia , fufficienti fale condita , & velut aro- 
maticis unguentis infufa. Tamquam fpecu- 
lator etenim a Domino conftitutus pr*di- 
cabat verbum cum omni au&orkare. Infla- 
bat fecundum Apoftolum opportune , im- 
portune arguens , obfccrans , increpans m 
omni patientia & do&rina, fuavcm femffcr 
-habens de his qu* Dei funt vel allocutionem 
flebis, vel collationem fratcmx familiari- 
tatis. 

XV. Item de eodem. 

' Sane fi quem vidiflet peccatis* noxiis vul- 
neratum & fagittis diaboli confixum , mox 
^adhibebat dignas curationes fermonum & 
verbi Dei faluhre medicamentum , oftendens 
contra vulnera incentoris falubre malagma < 
confdfionis. Indifciplinationcs quoque & 
tranfgrclfiones fuorum a regula honefta & re- 
da arguebat clementer, & tolerabat patienter. 
Eratque in eo mira in eundis operibus dif- 
cretio, & immutabilis erga omnes diledio. 
Erat ergo Stephanus opere caftus, fide ca- 
tholicus , caritate diffulus, interpretationibus 
•cautus , in fide firmiffimus , in operibus bo- 
nis promtus, hr Termone veriffimus, in ju- 
dicio juftus , in confilio providus , in boni- 
tate confpicuus , in caritate pra?clarus , Deo 
fedule ferviens , errantes corrigens , corre- 
dos fovens , obftinatos fpernens , humiles 
femper diligens. Exuberabat quoque in eo ; 
conflantia fidei, puritas dile&ionis, finceri- 
tas pacis, amor caritatis, atque ad aeternam 
vitam dodrinx fuar filios jufti Audio incitans, 
quos erudiebat hortatu , praeveniebat exem- 
plo, quae docebat agens , & quae agebat do- 
cens , nec aliud orc promens , aliud corde 
volvens > fed quod ore docebat , opere cor- 
roborabat, & quale habebat verbum, talem 
& vitam 5 qualem etiam vitam , tale quoque 
verbum. Summa quoque bonitate fubditos 
regebat, fumma feveritate fcmetipfum do- 
mabat. Non fatis erat terribilis in fubjedis , 
nimium valde aufterus in piaculis, in fe fer- 
vabat ceniuram , in alios prsefcrcbat juftitiam. 
Rigore utebatur in difcuffionc juftitix , mi- 
fericordia in definitione fententix. Diftridio- 
nis vero cenfuram femper temperabat mi- 
fericordia-, fciens feriptum, quia in eo quod 
judicat quis judicandus eft , & quod potentes 
potenter tormenta patientur , & quod judicium 
erit durijfmum his qui prafunt. Haec ergo fe- 
dul* mente pertradans in omni adione dif- 
crctioncm tenuit, nec ih illo penitus intem- 


TEPHANI nis 

l perate fe geflit ; fed omnia diligenter diftin- 
guens , & in difciplina & in modeftia mo- 
dum femper ac temperamentum fervavit, 
diligens in primis Dominum ex roto cor- 
de , ex tora anima , atque cx tpta virtute ; 
deinde proximum fieuc fciplum. In lege Do- 
mini fine laflittidinc perfiflens , mores bo- 
nos nulla noxia converfatione inquinabat , 
vitam temporalem pro exilio ducens , vitam 
xternam omni concupifccntia fpirituali de- 
fiderabat. Adus vitee fu* omni hora cufto- 
} diens , oculum mentis fux ad Deum femper 
defixum habebat, ab omnibus qux lex vetat 
folerti cura abflinens , a cogitatione quoque 
noxia animam revocabat , fciens hominem 
& de cogitationibus judicandum. Nihil prae- 
terea de fe prxfumcns , bona a fe fada di- 
vino muneri adferibebat, odientes eciatn ad 
pacem invitans, difeordes ad concordiam 
revocabat. Confiiium & opus fiium ad Deum 
femper convertens , in omni conatu fuo 
Chtifti auxilium flagitabat. Pedes ejus fem-^ 
per diredi ad evangelizandum pacem , ad 
evangelizandum bona , fub fpecie honefta 
animo benigno incedebar. Ac ficut fidelis 
Z fervus & prudens, quem coriftitUit Dominus 
fuper familiam fuam / ut det illis cibum in 
tempore ncceflario , fic populum fibi com- 
milfum omnimodis feftinabat fpiritali refi- 
cere cibo, clementer docens, optime in- 
ftruens , a confuetudine peccandi tota omnes 
virtute retrahere nitens. Erat praeterea fpi- 
. ritu fervens , follicitudine impiger , moribus 
clarus, operibus omatus omnique fuavitare 
confpicuus, in oratione affiduus, in jejuniis 
ftrenuus , in elcemofynis largus, atque ita 
inter divites & pauperes medius, ut paupe- 
res cum quafi patrem , divites quafi fupe- 
riorem fibi afpiccrent. Ipfe enim non ad 
) perfonae potentiam , fed potius ad morum 
elegantiam attendebat , & tanto unumquem- 
que eminentius honorabat , quanto vivere 
fandius didicerat. Erga egenos quoque & 
advenas ita fe foilicitum exhibebat, ut vere 
Chriftum die in ipfis fide integra crederet , 
& non tam illis quod conferebat, quam ipfi 
Chrifto fe eadem conferre gauderet. Ipfis 
quidem miniftrabat cibum /8c oculis fufpi- 
ciebat coelum. Ipfis alimenta praebebat , & 
Chriftum cum fiducia invocabat. Ulnas ten- 
debat in dando , mercedem proculdubio ex- 
pedans exalto. Nam quantam molem fub- 
ftantix Stcphanus difpcrferat amore Dei fuc- 
cenfus.noftrum non eft tantum referre. Quem 
enim pauperem non ejus penetravit eleemo- 
fyna ? aut quis clericorum non ejus fubftan- 
tia refocillatus eft ? Quis peregrinus non ejus 
eft receptus hofpitio ? aut quibus advenis non 
fuum impendit obfequium ? quos curiofiffi- 
mc omnibus locis perquirens, damnum fuum 
putabat fi quifquam debilis aut efuriens be- 
neficio fuftentaretur alterius. Ardentiffima 
quippe fide toto Salvatori animo conjundus. 


Digitized by 


Google 


e i29 GRANDIMi 

reddebat -ei quod ab ipfb acceperat, a* per A 
lingulos ejus famulos Chriftum fe videre 
credens, quicquid in illis conferret, conru- 
lifle fe i|i Deum laetabatur, illud femper re- 
volvens quod Dominus in evangelio dicit: 
Beati mifcricordts , quoniam iffi miferkordiam 
confequentur . Et illud : Sicut aqua extinguit 
ignem , ita eleemofjna extinguit peccatum. Et 
illud : Facite vobis amicat de iniquo mammo- 
na , qui vos recipiant in asema tabernacula. 

Ex : Date eUemofynam , & ecce omnia munda 
fnnt vobis. Hujufmodi fen&us Stephanus ftu- 
diis exercitatus divina gratia comitabatur 
uberius. B 

XVI. De extollentia fermonum illius atque A 
fcientia. 

Et inter cetera bona fermo quoque ejus 
fapientix atque fcientiae & confolationis fale 
, affluenter conditus erat. Humilitatem au- 
tem Chrifti fupra modum & caritatem aequa- 
liter poffidebat. Non praeponebat in honore 
locupletem pauperi, nec principem vel no- 
bilem fubje&o vili praeferebat; fed his fe au- 
fteriorem exhibens, illis modeftiorem prx- 
ftabat. Difcipulos quoque fuos non affli- 
gebat magiftrorum more ; fed benigne ac C 
rnodefte fraterna caritate diligebat. Jam vero 
in perverfis tolerandis aequanimitas qualis & 
quanta patientia erat! Initabat nimirum in- 
credulos ad fidem fuadendo fle&ere, obfe- 
quio ingratos lenire , contradicentibus le- 
niter refpondere , fuperbos humiliter fup- 
portare, exiftebatque ad omnem tolerantiam 
fortis , ad fuitinendam injuriam mitis , ad 
faciendam miferieordiam facilis. Tribuebat 
egenis fubftantiam , committens Chrifto pe- 
cuniam , ut ab ipfo aeterna perciperet prae- 
mia, dicebatque res fuas non elfe fuas, fed 
paupcrum,quorum procurationem quodam- 
modo agere videbatur. DeniqUe omnes opes 
in thefauris coeleftibus largiendo egenis con- 
dens , eundam fujjclle&ilem jufta operatione 
ad paradifum* removebat : illic videlicet 
transferens , ubi ftudus caperet polfcffionis 
aeternae , illic thefauros abfeondens, ubi feli- 
citer gloriofeque viveret fine fine. Erat pra> 
tcrca hic idem vir beatus in fide Chrifti fir- 
mus, in opere juftus> in judicio providus, 
in humilitate perfe&us, in devotione prae- 
cindus , moribus fuaviffimus , fenfu dodiffi 
mus , animo pacificus > corde piiffimus. Te- h 
nebat jugiter in adibus finceritatenf , in corde 
purkatem, in opere virtutem, in moribus 
difciplinam. Gerebat in (implicitate inno- 
centiam , in caritate concordiam , in humi- 
litate modeftiam , in amminiftratione dili- 
gentiam , in adjuvandis laborantibus vigi- 
lantiam, in fovendis pauperibus mifericor- 
diam, in defendendis dogmatibus conflan- 
dam. Eratque femper fermo ejus caritate 
& lenitate conditus, quo mentes audien- 
tium tamquam luminare lucidtffimum irra- 


3 NTENS 1 S. 1150 

. diabatw G vere imitabilem virum lOfehacn 
Abrahae benedidum 1 O prxferendum om- 
nibus Stephani exemplum ! jure itaque Abra- 
hae filiusmuncupatur , dum ordinem gloriae 
paternae dignitatis exequitur. Merito .inquam, 
Abrahx foboles aferibitur , fide fcilicct, non 
genere ; imitatione , non progenie ; devo- 
tione, non ftirpe. Nempe Abrahae benedidio 
meruit filium. Stephanus veto benedidus 
transfertur in numero filiorum. Ille Domino 
obtulit filium, ifte potiora donis omnibus 
obtulit femetipfum. Et Abraham quidem 
tradidit heredem , hic nihilominus heredi- 
tatem. Ille fobolis innocentiam , hicomnem 
, fubftantiam. Neceffe ergo cft ut fimilitudo 
officiorum fimilitudincm conferat merito- 
rum. Poftrcmo Abraham quod habuit pignus 
exhibuit; Stephanus vero totum quod ha- 
bere in mundo potuit , Domini juri aTbitcio-' 
que commifit. 

Sed longum nunc eft per fingula virtu- 
tum ejus infignia verbis ires praefertim cum 
liber jam fupra modum refertus finem po- 
ftulans fermonem rejiciat, & ariditas noftri 
fermonis attenuata , vclutiquc longo tramite 
pene defeffa , fuccumbat : non quod omnia 
quae de B. StEphano narranda erant exple- 
verit, quippe qui nec ad centcfimum ejus, 
ut ita dixerim , attingere potuit; quanta in eo 
bonorum omnium ornamenta qux funt vel 
pretiofa vel maxima, qux fupcrnx renume- 
rationis contulerit prxrogativa ;fed quod velut 
cj&dam eminens in fublimi fcopulus magna 
jam ex parte adultus, ipfa fui prolixitate fronti 
fe enarrantis opponat. Confidimus enim non 
noftris, fed ipfius meritis opus coeptum fi- 
deliter atque feliciter ad finem ufque per- 
ducere, fi ipfe dignetur pro nobis Chriftum 
Dominum interpellare in caelis , qui ejus mu- 
nere meruit tanta mirabilia operari in terris 
per eumdem Dominum nuftrum, qui cum 
Deo Patre & Spiritu- fando vivit & regnat in 
fxcula fxculorum. Arnen. 

Incipiunt verfus de virtutibus ejufdem. 

Grandimontcnfis fundator relligionis 
Poft Chriftum Stephanus trivit caput am- 
bitionis. 

Hic fuit Arvernus, natalis gloria gentis, 
Rex erat xternus tutela viri lapientis. 

Chrifti difcipulus fuit in Chrifto ftudiofuS; 
Excelli famulus fuit excelfo pretiofus. 

Se Domino junxit, Deus hunc intrinfecus 

• unxit. 

Ipfe Dei cultor , rigidufque fui fhit ultor. 
Regi fidereo fervire fruique trophxo 
Vir contendebat » carncmque domare ftu* 
debat. 

Miles regalis mundi fcelus exitialis 
Vincere fudabat , furfumque volare parabat. 
Nigris praeclarus fuit hoftibus hoftis amarus , 
Adibus & diftii erat oppofitus maledidis. 
Hicanimam fovit , eui carnem fubdere novit» 

EEeciij 



c 1 3 1 VITA S. S 

Sc Domino vovit, quae fune removenda re- . 
movit. 

Urbis opes fprevit , meritorum culmine 
crevit. 

Jufliria plenus, dives fait hic & egenus» 
Maximus & minimus fuit,& fublimis & imus, 
Hinc divina virum fecit clementia mirum. 
Felici vita felix erat hic eremita. 

Vir fuit angelicus , divinae legis amicus. 
Provida (implicitas in patre facro renitebat ,. 
Florida vijginitas in patre pio redolebat, 
Intima nobilitas hunc maturum faciebat. 
Cum decus eflet ei fublimis progeniei , 
Nobilitas niorum magis hunc reddebat ho- 
norum. 

Virgo columbinus fuit a colubro peregrinus. 
Vir Domino plenus fuit , a lubricis alienus. 
Vir Domino gratus meritis erat irradiatus. 
Diutius lotum cor fixit in aethere totum. 

In Stephano nituit lum en vivae rationis , 

In Stephano viguit robufti fudor agonis, 
Agnus eum docuit fraudem vitare draconis. 
Agnus ei tribuit robur caffare leonis. 
Summopere fiuduit placare caput bonitatis. 
Et quantum valuit caput obruit impietatis. 
Jundus amore polo gaudebat principe folo. 
Princeps praeclarus , famulo fuper omnia ca- 
rus. 

Illi folamen felix erat atque juvamen. 

Et dilcdoris cultos erat, omnibus horis s 
Vir mentis mundae gemitus promebat a- 
bunde. 

Anxius & laetus fundebat flumina flctu£jg 
Culpae culpator, gregis extitit aedificator. 
Pacis plantator, litis fuit evacuator, 
juris iervatQr, fraudis fuit annihilator. 

Intus & exterius fieri cupiens homo divus. 
Stantia quaerebat , labentia defpiciebat , 
Chrifto vivebat , mundoque mori fatagebat. 
Regia captabat , fe regi lacrificabat , 

Lucida curabat r virtutum luce micabat. 
Patris fedulitas erroris fada cavebat, 
Hcrmicolae bonitas pietatis gcfta gerebat. 
Belligeri probitas inimici tela terebat. 
Virginis integritas amplexum regis amabat. 
Hic caruit vitio tenebrofae duplicitatis, 
.Quod nituit radio reverendae fimpliritatis , 
Credere confilio non ceflavit deitatis, 
Affedu nimio fodari glorificatis, 

Glifcens corde fuo coluit regem pietatis. 
Ebrius ille fuit dulcedine fpirituali , 

Militiae ftuduit fore cpnfors ihiperiali. 

Hic fibi ditplicuit luxus miferae brevitatis, 
Quod fibi rex tribuit vel perpetua; novitatis. 
Multimode viguit virtutis nobilitate, 

Inde frui meruit paradifi profperitate. 
Simplex & redus ccelefti meile refedus , 
Tam dape carnali , quam cibo fpirituali. 
Multos pafcebat , nudos vcftire ftedebat , 
Chrifto reddebat quod Chriftus ci tribuebat , 
Paftor laudandus , mirabilis & venerandus , 
Summi paftoris vigil inquifitor honoris. 
.Impia nolebat, divinum velle volebat. 


TEPHANI 1132 

Pedore prudenti plaudebat cundipotcnti. 
Regi glorifico pfallcbac corde pudico. 

Patri mirando refonabat pedore blando. 
Regi feftivo jubilabat pedore vivo* 

Laus plafmatoris vox ejus cordis & oris , , 

Is refpondcbat menti Dominoque placebar. 
Nedare divino perfufum pedus habebat , 
Aures divinas cordis clamore replebat , 

Et precis ejus odor plus thure Deo redolebat. 
Ad Domini nutum Domino parere flatu- 
tum , 

Dives ditayit , mirandus mirificavit. 
Summus honoravit , fublimibus annumera- 
vit. 

Flos eremitarum lucrum fidens animarum.. 
Quod nocet horrebat , quod proficit efu- 
riebat , 

Noxia vellebat, femenque falubre ferebat. 
Sxvos mulcebat , lafcivos corripiebat , 
Duros fledebat, depreflis fub veniebat 5 
Quos lupus urgebat ad ovile redire monebat , 
Quod manet ardebat, quidquid fugit cftu- 
giebat. 

'.CONCESSIO BRACHII S. STEPHANI 
Grandtmontcnfis , canonicis collegiato, de 
Thierno fatta a Petro abbate Grandimon- 
tenfi. 

U Niverfis Chrifti fidelibus , Ipecialiter ho- 
norabilibus viris domino prxpofito& ca- 
pitulo eccicfix collegiatx fendi Genefii de 
Thicrno dicecefis Claromomenfis, ad perpe- 
tuam rej memoriam. 

Nos Pet&vs pcrmiflxonc divina abbas 
monafierii & totius ordinis Grandimontenfis, 
ad Romanam ccclefiam nullo medio per- 
i tinentis, & conventus ejufdem monafterii 
Grandimontis , notum facimus per prxfen- 
tes f quod cum illuftriffima domina domina 
duciffa Borbpnienfis & Arverni* , viro tunc 
in terra Anglicorum captivo exiftente , au- 
dita fama fanditatis ac miraculorum bea- 
bffimi Stephani confelToris , primi patiis & 
inflitutoris ordinis noflri Grandimontenfis , 
uondam domini & vicecomitis, oriundique 
idi loci de Thicrno, ad nos & generale 
capitulum nofirum in noflro monaflerio ce- 
lebratum direxerit certos nobiles ambaflia- 
torcs.quofdam ex canonicis ccclefix ejufdem 
dcThierno, cum litteris eorumdem dominx 
ducifix & domini comitis figillis munitis , 
rogantes & requirentes , quatenus ob ,Dei 
reverentiam & exaltationem prxfati fandi 
Stephani , & pro expeditione & liberatione 
celeriori prxfati domini ducis , eorumque 
villx & patrix confervatione , aliquas de 
reliquiis prxnominati beati Stephani con- 
felToris , cujus corpus in ecdefia noftraGran- 
dimontenfi veraciter aderimus quiefeere Sc 
venerati, mitteremus in ecdefia prxfatacol- 
legiata collocandas. Nos petitionibus tan- 


Digitized by 


Google 


ii jj GRANDIM 

torum daminorany quibus contradicere non 
debemus , pro expeditione celeri a nobis op- 
tata praenominati ducis , quam, ejus metitis 
& orationibus infra breve fpcramus,& con 
fervatione villae & patriae de Thiccno quam 
totis vifceribus delideramus, annuere cupicn* 
tes , unum ex offibus brachii praefari giorio- 
fiffimi patris Stephani cifdem ambafl»tori> 
bus > de confenfu & voluntate totius noftri 
capituli generalis, fervataque folemnltace in , 
talibus fervari confueta, tradidimus indida 
ecclefia de Thierno.exponendum : rogantes 
& requirentes reverendum jnChrifto patrem 
& dominum epifeopum Claromomenie» , 
feu ejus vicarium /quatenus didas reliquias 
praedi&i reverendiffimi patiis ac gkuiofiffiml 
confefloris , quem fandorum cacalqgo a 
fandae memoriae Clementc papa tertio , ut 
per ejus bullam clare patet, fignificamus ad- 
icriptum fuifle , faciat & permittar a luis 


Q N TENSIS. 11)4 

\ fubditis honorari , & ut decet fando vene- 
rari. Datum ad perpetuam rei memoriam 
in Grandimonte fub noftro & monafteril 
noftri figillo authentico, & in capitulo noftro 
generali, una cum figno manuali magiftn 
Petri Roherii clerici noftri & notarii publici , 
per quem (ignari mandavimus ad majoris 
roboris hrmitacem,diovige(jm^nona menfis 
Maii , quae fuit feftum Afcenfionis Domini- 
cae, anno ejufdem Domini igiltafimo qua* 

* dringentefimo vigefimo feptimo , regnante 
fan&iflimo domino noftro Ma&tino papa 
quinto, fui pontificatus anno decimo, id 
(erenifllmo Francorum rege domino K a- 
K.OLO , fui regni anno quarto , & prae Aia 
illuftrilfimo principe domino Josa^nd duce 
Borbonienfi & Arvernise. 

De didorum dominorum abbatis & con- 
ventus , ac dominorum diffinitorum capituli 
generalis mandato, P. Rohemvs. 



RITHMUS DE NECE CAROLI (*) BQNJ w 

FLAHDRli COMITIS. 

Ex mf. S. Afartwi 'Tbrnacenjis annorum 500. 


Aaao 1117. T) Rch dolor! ducem Flandriae, 
X Defenforem eccleftar, 

Bontfm tutorem patriae , 

Et culrorcm juftitiar , 

Traditorum verfutia. 
Impiorum nequitia. 

Plena gravi invidia , 

Peremit pro juftitia. 

O infidelis Flandria l 
O crudelis ! 6 impia ! 

Quae te cepit dementia , 

Quae perverfa nequitia? 

Ut tuum ducem fperneres* 
Mortem illius quaereres , 

Et laqueos praetenderes , 
Protcdorem perimeres. 

Tu per eum florueras. 

Et decorem indueras , 

Primatum obtinueras. 

Multis honore praeeras. 

Sed quia fornicata cs , 
Praevaricatrix fada es , 

Et non audenda aufa es , 

• Prae ceteris fpernenda es. 

O infelix ! 6 mifera l 
Crudelis & peftifcra , 

Cur intulifti vulnera 
Pacis fundendo vifeeral 
Cur hoc (celus perpecraftil 
Pacis vota coaturbafti, 

Juftitiam violafti. 

Patrem tuum jugulafti. 


' C Quid vobis deerat, impii , 

Crudelitatis filii, 

- Tanti fceleris copfcii 
Timoris Dej nefeii ? 

Non aurum, veftcs, praedia. 

Non equorum fubfidia. 

Ergo prae multa copiat , 

Pcrpetraftis flagitia. 

O moerore plena dies ! 

Noftri ludus materies , 

Qua finitur noftra quies , ' 

per malignas progenies.. ' 

Omni privanda Ibmine, 

Tetro fufeanda turbine, 

’ Quo patria munimine , 

Privatur & regimine, 
p Impudens luge Flandria, 

Gravi digna miferia , 

Tibi inftant fupplicia , 

Mortis inferutabilia. > 

Prius eras praecipua , 

Modo fada es fatua , 

Exigente culpa tua , 

Strages reddetur mutua. 

O infelix revertere , 

Cilicio induere, 

Afperge caput cinere , 

Fcftina culpam luere. 

Ne te Deus abjiciat , 

/ 

(*) De eo ride fi lukct genealogiam comitum FJan^risc , 
tom. j. Anecdot. pag. j % 6 . & Johanncro Iperium, cap. 44. 
part. a. ibid. pag. <11. Scfoff. - 


Digitized by 


Google 


U3J IUTHMUS 

In abyflbrn projiciat , 

Atque lacus dcglutiat, 

Qui proditores cruciat. 

Committo tanto fcelere. 

Es digna multo genere 
Tormentorum , nec vivere. 
Vix poteris evadere. 

Pete tibi propitiam 
Dei mifericordiam , 

Ut per ipfius gratiam 
Adipifcaris veniant. 

Karole gemma comitum. 
Dux inclyte , dos militum , 

Te dolemus immeritum 
Pcrtulifle interitum. 

Cujus prudens modeftia, 

Et folers vigilantia. 

Sollicita pro patria , 

Tuta fervabat omnia. 

Te exhorrebant impii. 
Amabant pacis filii , 

Bonis locus refugii , 

Malis eras fupplicii. 

Nam domans gentes efferas , 
Non tantum quibus praeeras. 
Cum aliquando aberas , 

Verbo fubdere poteras. 

Te luget dulcis Gallia, 

'Pro te gemit Burgundia , 

Teque defiet Apulia, 
infuper noftra patria. 

HkdedTeYi- Qua: lacrymarum flumine 
<icntur 4uo Exuberans fine fine. 

Tcrlus* 

Luget tellus morte tua, 

Badia cultore vacua , 

Ecclefia fit vidua. 

Mala ferens continua. 

Tc deflet noftra regio , 

Suo privata gaudio , 

Fugit pius pro impio. 

Fit omnium confufio. 

O quam dira, quam effera, 
Quam faeva, quam peftifcra. 
Mors prae omnibus alpera , 

Quae nobis demit profpera. 

Ovis paftorem jugulat , 

Sibi peccatum cumulat, 
Genufque fuum maculat, 

Sine fpe digne exulat. 

.O quam bona conflanda , 
Quam conflans patientia , 
Moritur pro juftitia , 

Fer quem conflabat patria. 

Cum effet in ecclefia , 
Intentus in pfalmodia. 

Orans Deum mente pia, 
Emerfit cohors impia. 

Mox exeruntur gladii , 
Jugulant patrem filii , 
Perimuntur innoxii 
Una quatuor focii. 

O approbanda bonitas! 
Incompiranda puritas , 


DE NECE CAROLI BONI 

A Quam ita jungit caritas , 

Ne feparet adverfitas. 

Junguntur amore pio , 

Mortis damnantur exitio , 

Eorum internecio 
Fit Flandriar confufio. 

Pia Dei clementia, 

Caefos pro tua gratia 
Transfer ad coeli gaudia. 

Ut teciim fint in gloria. Arnen. 

Sic cum duobus filiis 
Pater truncatur gladiis , 

Qui erud ab impiis 
B Ceeli fluantur gaudiis. 

O proles digna titulis! 

Cundis amanda populis, 

Qiwt pro amore confulis 
Carnis, folvitur vinculis. 

Sed eorum cognatio, 
Compatiens exitio, 

, Luget , gemit corde pio , 

Ut exigit conditio. 

Ceflct amodo lugere. 

Studeat preces fundere. 

Conflat animas quaerere 
Juvari precum munere. 

C Funaat preces pro fletibus , 
Det vota pro gemitibus. 

Orans ut in coeleflibus, 

Ifti locentur fedibus. 

Dcfcripta morte confulis, 
Cun&is invifa populis , 

Lacrymis flenda fedulis , 

Et inaudita faeculis. 

Defcribantur crudelia 
Impiorum fupplicia , 

Quae pro fua nequitia , 
Pertulerunt in Flandria. 

Julia Dei potentia 
D Volens tanta flagitia 
Suppliciis innoxia 
Puniri cum juflitia. 

Mittit ab Auftro judicem , 
Juftitia: opificem , 

Et nequitiae vindicem. 

Qui impiis reddat vicem. 

Venit igitur Franciae 
Rex provifurus patriae , 

Inimicus nequitiae. 

Et amicus juftitiae. 

Init grande confilium , 

Qualiter agmen impium 
® Puniat,. quod diffidium 
Fecit per homicidium. 

Cum principibus loquitur , 

De nefandis conqueritur , 
Confilium revolvitur. 

Sanum tandem fuggeritur. 

Hortantur mentem regiam. 

Ut tranfeat iq Flandriam , 
Punitura nefariam 
Nefandorum nequitiam. 

Rex fretus hoc confilio. 




Illuc 


Digitized by v^ooQie 


H37' 


COMITIS F LAN D R I JL 


tifr 


lliuc [it ] cum confoedo * 

Hos daturus exitio 
Opere pro nefario. 

Hoc audientes noxii 
Iniquitatis- filii , 

Quaerunt locum refugii , 

Vim timentes imperii 

Intrant caftrutn tutiffimum. 
Ad bellandum* aptiffimum * 

Cor habentes promtiflimum 
Tueri nefas peffimum. 

..... Ifaac tamen abfuit. 

Monachi vcftcs induit. 

Ovem mdhtitds latuit. 

Qui poft hoc lupus patuit. 

Captus fatetur peccaffc , 
Tantum fcelus pcrpctrafTe, 
Mortem comitis tra&affc , 
Quem debuit honoraflk 
Ore fuo convincitur. 

Ad tormentum deducitur. 

Hic in altum fufpenditur , 
Quod quaefiit alTequitur. 

Intrat ergo rex Flandriam, 
Cohortem quaerens impiam , 
De his per Dei gratiam 
Expleturus juftitiam. 

Venit poteftas regia. 
Machinis vallat moenia. 
Aggreditur palatia. 

Quibus latet gens impia. 

Utrimque bellum geritur, 
Hoftis hoftem aflequitur. 

Alter mucrone exditur. 

Alter jaculo figitur. 

Illis dat vires caritas , 

Illis crefcit debilitas , 

His animum dat aequitas , - 
Illis tollit iniquitas: 

Qui privati confilio, 
Defperant de auxilio , 

Tanto pro homicidio. 

Dari timent exitio. 

Caput hujus nequitiae ' 

Nullius dignum venix. 

Per fcneflras maceris 
Dimittitur ab acie. 

Dum dcfperat de venia. 
Cogente confcientia, • 

Fugit nequam per devia , 
Mortis timdns exitia. 

Huc & illuc progreditur. 
Fugere mortem nititur : 

Sed latere non finitur. 

Qui hoc fcclerc premitur. 

. Compertum eft propofitum , 


A Sic latenter expolitum 
Fugifle , ne interitum 
Subeat propter meritum. 

Paffim per terras quxritur. 
Tandem repertu» capitur,;, 

Ad judicium trahitur. 

Quod promeruit patitur. 

Tortores tenentes cuna , r 
Ponunt in collo laqueuait l L 
Trahitur ad equuleum , 

Talis poena decuit reum. 

In equuleo ponitur, 

Pugnis , follibus exditur , 

Sxva flagella patitur, 
g Sic cruciatus moritur. 

Ille poftquam mortuus eft. 
Patibulo fulpenfus eft. 

Ita tranari dignus eft. 

Qui proditor probatus eft. 

Redeamus ad alios 
Iniquitatis filios , 

Proditionis confcios , 

Prx omnibus nefarios. 

Audita fama miferi 
De capite lic fieri. 

Non cedant intus conqueri , 

Sic metuentes conteri. 

Burchardus mox exponitur. 
Fugiens errat , capitur , 

C Captus ad mortem trahitur. 

Rota fufpcnfus moritur. 

Audiens cohors impia 
Et hunc pati fupplicia , 

Defperando de venia. 

Reddit tallelli moenia. 

Intrat callrum rex inclytus 
Et ipfius exercitus , 

- De confuie follicitus. 

Currit fundendo gemitus. 

Ad ducis tendit tumulum, 
Gemitum promens querulum , 

Flet , plangit gemmam confulum , 
Bene regentem populum. 

D His expletis doloribus , 

£t captis proditoribus , 

Alligantur compedibus. 
Mancipandi tortoribus. 

Tradatur de fupplicio. 
Exquiritur confeffio. 

Placet vultui regio 
Hos mori prxeipitio. 

Ruunt ab arcis folio. 

Mortis dantur exitio. 

Hoc funt digni fupplicio . 

Quibus placet proditio. 


» 3 ? 


Ve t. Script, <jr Man. m mfl . CoUeft. Tm. VI. 


FFff 


Digitized by 


Google 



t 



LIBELLUS DE MIRACULIS 

. . . ■ ji.J 4 . * 


EUGENII PAPJE III. 

Ex mf B~ Alaria de Mi feric ordia- D ei. 


O B SER Y ATI O P RyEV IA 

jp ligemur papa III cujus hic miracula ex manufcripto codice monaflerii 
d beata Alaria de Mifericordia Dei in dioecefi Piaavenfi exhibemus , 
Bernardus antequam ad [animum pontificatum eveheretur appellatus $ 
natus in oppido P i fani agri, cui Alontis -magni nomen efl, Primam cano- 
nicus vice dominu (que ecclefia Pi fana fuit , deinS.Bernardi abbatis pradi- 
catiombus & miraculis permotus , foculo valefaciens • , in Claramvaltem ' 
recepit fefe. Monachus ibidem f alius , vilia quaque monaflerii officia obivit , 
Sum Romani S. Anaflafii ad Aquas-Salvias adminiflraturus coenobium 
abbas mittitur. Quod cum Ji 'renue regeret , mortuo Lucio papa I I. fummns 
pontifex renuntiatur anno 1145 . [anilitate iHuflris obiit anno 1153. De 

? uo Robertus de Monte in appendice ad Sigebertum hac habet : Menfe 
unio, vn. idus ejufdem menfis, viam univcrfae carnis ingreffus eft vene- 
rabilis memoriae Eugenius III. papa, vir admodum religiofus,ineleemo- 
fynis largus , in judicio juftus , omnibus tamen, tajn pauperibus quam 
divitibus, affobilis & jucundus, ad cujus tumulum qui. ei in ecclefia S. Petri 
venerabiliter fadus eft , miracula poft tranfitum ejus ftatim apparuerunt. 
Ejus epitaphium in mf. codice monaflerii Pontis -Otrandi atcecefis An- 
degavenfis efl hujufmodi. 

Hic habet Eugenius defun<£tus carne fepulcrum , 

Quem pia cum Chrifto vivere vita fuit. 

Pifa virum genuit , quem Clarevallis alumnum 
Exhibuit , faerx relligionis opus. 

Hinc ad Anaflafii tranflatus martyris aedem , 

Ex abbate pater fiimmus in orbe fuit. 

Eripuit folemne jubar mundique decorem 
Julius o&avam fole ferente diem. 

Conceptum faerse referebant Virginis anni 
Centnm bis feni mille quaterque d£cem. 

■ A Ritius, natione autem & civitate Caftellanus, 

INCIPIT DE MIRACULIS manus & brachia, pedes cum cruribus con- 
ad fepulcrum domni Eugenii III. tra&us fuit : qui cum fide & devotione 
pap2t Romani. plenus ad fepulcrum domni Eugenii III. 

* * * icilicet papa , Dominum pro infirmitate fua 

P Auca.de pluribus qua Dei operatione fletibus & fufpiriis multis precaretur jfubito 
& virtute diebus iftis fa&a vidimus , compundHonem fletus gaudium , & infirmi- 
& vifa vera probamus , ficut memoria , fic tates prece fanitas expetita fubfequuta efl. 

& feribi digna judicamus. Dei enim virtutes Hoc canonicis vefpertinam horam canenti- 
quas audivimus , quas vidimus non loqui bus publice fadum & vifum efl ab omnibus, 
non poflumus, qui virtutibus laudem , qui Hic paflus erat tribus annis, 
laudi confeflionem debemus. 3. Alius quidam Petrus nomine, de Ca- 

2 . Johannes quidam nomine , cognomine ftello-formcllo , manum finiflram habebat , 


Digitized by 


Google 



ii4i EUGENII 

& rigiditati cxtenfam , ita at ad nullum A 
ufum curvare eam vel flectere poflfet > fed 5c 
brachium dextrum fic concra&um habuit , 
quod nec erigere, nec movere illud valiyt 
ad ufum aliquem. Huic eodem die & hora 
eadem , fcilicet dum vefpertina laus agere- 
tur, antepjarfati domni Eugeniifepulcrum, 
Dei mifericordi#, ad integrum membra de- 
bilia reflituta funt. Hic palliis fuerat menfi- 
bus quinque , Sc fanatus eft in vigilia B. Apol- 
linaris. 

4. In fecunda die poft hoc , puella quae- 
dam nomine Romana , annorum ferme xn. 
cujus pater Petrus , mater vero Clara nomi- - 
nata eft , cum ad fepulcrum beatae memoriae 
Eugenii decubaret , plorans & ejulans, & 
orans fanitatem brachii contradi & manus 
dextrae penitus inutilis curationem , crurium 
etiam & maxime tibiarum quas amiferat& 

& pedum flmiliter ,' non fraudatur a defide- 
rio fuo. In matutinis ramque in fefto S. Apol- 
linaris, operatione & virtute Spiritus-fandi, 
ab*infirmitatc fua curata eft, & officiis fuis 
membra funt reddita : ita ut etiam ambula- 
ret , & omnia quae neceifaria funt faceret. 
Hac nativitate fuit de Reniano. C 

* 5 . In eodem die , puer quidam nomine 

Romanus, filius Saxonis & Gattae matris ejus, 
de regione quae appellatur Pons S. Petri , 
ante fepulcrum patris fupradidi recubans 
fanatus eft. Infirmitas autem qua tenebatur 
haec fuit : finiftrum latus manum finlftram 
maxime,quae fere arida fuerat, amiferat , & fi- 
niftro pede claudicabat, a qua omnino mo- 
dicum ante horam matutinalem liberatus 
eft. 

6. 'Quadam autem die , quidam Roma- 
nus genere, nomine Stabilis,cum jaceret in 
choro noftro , apparuit ei in fomnis dom- 
nus Eugenhts, dicens, Stabilis. At ille>Do- 


PAPiE III. ' 1142 

mine. Cui beatus Eugenius, Cognofcis me? 
Et refpondit, Optime d<5mine , Tu es domi- 
nus meus Eugenius. Cui ille. Quate non vi- 
iitafti me? Et rclpondit , Ubi poffum vifitare 
te, cum dicatur quod fis mortuuslEt ille appre- 
hendens eum , per manum adduxit eum ad 
fepulcrum fuum, dicens: Si hic me quaefie- 
ris, fine gratia non redibis. Qui mox cum 
• pullaretur ad nonani, furgens feftinus ad fe- 
pulcrum acceffit, promiflamque flbi aTdpri- 
di&o domino £ugenio gratiam cum lacry- 
mis & fufpiriis multis poftulans , meruit pro 
mifcricordia Dei protinus impetrare. Natn 
I brachium finiftrum & manus quae per mul- 
tos annos ita arida habuerat , quod ad nul- 
lum ufum & utilitatem movere ea poterat , 
mifericordia Dei & meritis domni noftri 
Eugen ii , ita ex integro fanitati reftituta funt, 
quod ad omnem ufum & utilitatem moveri 
poffunt , quafi nihil infirmitatis in brachio 
& manu aliquando pafliis fuiffet 3 & quod 
per multas expenfas a medicis confequi non 
potuit , a Domino Jesu-Christo per merita 
domni noftri confequutus eft. * 

7. Quidam Romanus Todinus nomine , 
; cum tertianas febres acriter pateretur, ti- 
mens de morte , cum fiducia maxima ad fe-, 
pulcrum praediai pontificis accedens, mife- 

„ ricordia Dei & meritis domni noftri Eugenii 
fanitati integra; reftitutus eft. 

8. Quidam de quodam caftro , quod vo- 
catur Cafamamanii, per xx.^nnos a dae- 
monio crudeliter vexatus , ita quod nulla- 
tenus aliquam ccclefiam fine maximo fui 
miferrimi corporis* detrimento & tribula- 
tione intrare poterat , cum ccclefiam apd-, 
ftolorum principis intraret , coepit clamare , 
Quo ducitis me ? Qui fandem adduftus eft 
ad fepulcrum ejus, licet invitus , & protinus 
liberatus eft. 



Vet. Script. & Ait». unpl. CoUett. Tom , VI. ' 


EFffij 



si 49 VITA B. HUCONIS DE LACERTA. 1144 



VITA B HUGQNIS DE LACERTA, 

SANCTI STEPHANI 

oRdinis grandimontensis institutoris 


DISCIPULI» 


S C R I P T A , A G U I L L E L M O DANDINA, 
cognomento de S Savino , auctore fuppati. 

Ex pervetujlo codice Grandimontenji etate tpfius auftoris exarato defiripta , 
Et a reverendijpmo abbate Grandimontenfi mihi perhumaniter tranfmijfa. 


VITA BEATI* HUGONIS 
de Lacerta. 


Anno ri(7. i. TGitlir domnus Scephanus pater primus 
y^t* commea- ^ £ fundator totius religionis noftrx , per 
«itum. quem divina clementia nobis & per nos ce- 
teris lumen veritatis innotuit, Arvernis oriun- 
dus certa plurimorum relatione comproba- 
tur & creditur. Nam cum prunum fandus 
Dei generis pobilitatem , amorem rerum , 
'fluxam fsrculPgioriam * cfcarum variam de-. 
. ledationem, & reliqua remiffionis blandi- 
menta, quafi quoddam vitaret incendium, 

■ quodam rapido turfu-ptrvenit Murctum , 
in quo fe confUtucns, novus hoipes habita- 
vit. Exinde cum voluntati ejus merita reli- 
gionis fuccrefcercnt , jarh omnibus fxculi 
vinculis liber , arduum atque afperum arri- 
puit inftitutum. Difponens igitur lege vitae 
durioris fe ftringere , inccfix & vigiliarum 
rantum patiens coepit efle, ut cum fibimet 
fore crudelem non dubitares. Pernodans in 
‘oratione , edebat fcmel in dic , farpiflime tan- 
tum poft folis occafum , nonnumquam bi- 
duo, triduo jejunus permanens, quarto de- 
mum reficiebatur die 5 fimaebat vero panem 
& falem quandoque, potumque perparvu- 
lum aqux , unguenta penitus repudians ; de 
vino quoque putavimus melius * reticere , 
quam quidquam dicere 5 prxfcrtim cum il- 
lum ab co penitus triginta annis continuis 
abftinuifle audivimus : nifi cum commu- 
nionem Domini acciperet in decretis fibi 
diebus. Quanto autem pannorum in xftate 
fruebatur , tanto in hyeme erat contentus i 
quibus etenim i h die, eifdcm utebatur in 
node: quieti autem membra concedens, 
duobus invicem conjundis afferibus atque 
cilicio utebatur 5 lorica tamen femper in- 
duti defuper : aliquoties etiam fuper nudam 
‘humum jacebat. Cujus etenim vitafermone 


A eft fatis luculento , caro paterni amoris Au- 
dio , alias feripra in facratioribus locis pro 
fu mmohonote Habetur & confcrvatur. Hic * 
denique ex quo eremum aridam intravit , 

Chrifto fervirc ex corde defiderans, ut dc 
filis aliorumque meritis mtrcedem in coelis- 
acciperet copiofam, fratnim*habitantuiBt in 
. unum extitit pater atque minifter, in qua 
cum eis habitans, quotidie in opere Dei fuc- 
crefccbat, formam tenens illius eccicfix pri-y 
mitivx , de qua in Adibus apoftolorum le- 
gitur : Multitudinis credentium erat cor unnm 
& anima una i mc quifquam fuum ibi ife ali* 
quid dicebat i foderunt illis omnia communiti. 

2 . Fuit enim m diebus illis in Lcmovi- Hugo dc La- 
cinio vir beatx memoria frater Hugo JLa- certa claris 
c*RTA cognomine, quia primxv.is pueritix'° r b ‘“ s s parcn ' 
fuie annis xtatem moribus tranfiens , fecun- , 
dum quod feriptum eft, innocentis habita-, 
vit domum i qui cum legitimis altifque ex- 
ortus dfet parentibus, ipfum jam quafi fe- 
nefeentem mundum cum concupifcentiis 
, fuis fprevit atque calca vir. Quanta eum Deus 
bonitate quantaque virtute mirifica vit, cum 
adhuc florens militatet in fxculo , ad xdifi- 
cationcm omnium tloftrum , ne xmuli inve- 
. niamur, utrumque explicare debemus. 
q 3.0 virum laudabilem ! 6 virum eundis Ej„ s infantia, 

amabilem ! quem in infantia fic divina prxe- 
legit gratia , fic prxfignavit prodefle futuris , 
quod vulgo a coxvis Deus fecit illum amari , 
meruit fandus nuncupari : hic autem adhuc 
puer , cum ad ccclcfiam cum parentibus fxpe 
conveniret, nec infantium lafcivias , nec pue- 
rorum negligentias fedabatur, fed tantum ea * 
qux legebantur aufcultabat. 

4. Cum autem cflet miles jam fadus,pau- Faautmiie* 
perum Chrifti non immemor fuit, ipfe pau- | uam 
per futurus 5 tcligiofos enim ac ceteros quof- pauperes / 11 
cumque fecum hofpitabatur , femper una 
domo , una menfa e fumtibus fuis hilaris da- 
tor diligenter reficiebat j unicuique # vero par- 




Digitized by 


Google 


I 


1 145 VITA B. HUGONJS DE LACERTA. 1146 

cimoniam fuam de facultatibus fuis valde 4 pe afpiccrct , triftis & ftupefa&us fecum di- 
optime , prout poterat, dividebat > efurien- cebat : Quomodo vivo ? quid mifcr propter 
tes alebat ', nudifque veftimenta praebebat, Chriftum fuftineo? Nam tantum in amorem 
pupillos quoque & viduas , infirmos atque Chrifti ille iam promtus fuerat , ut tale cubi- 
captivos in tribulatione eorum confortans, culum libcntiffimc fufcipcret , fi "tempus fu* 
vifitabat ; peregrinis defundis atque vicinis ' convcrfationis permitteret. 


fepulturam follicitus exhibebat. Quid plura J 
non habentibus ligones & cetera labori nc- 
cellaria humilis humiliter miniftrabat. 

Eju* abfti- . 5. Nullus namque, juxta magiftri noftri 
fententiam, perfede abftinens prodicatur, 
nili is qui ea coram fe politis quae amplius 
appetit defiderium fuum illofus calcat & 
frangit) tanta autem proditus Dei famulus 


nencu 


9. Perfcdo enim vito atque fummo fciep- In at 
tio cft habere in foculo quod fubfequentc fc S erctet - 
recitatur capitulo. Religiofus autem & pius 
inil^s ia omnibus & pro omnibus magis 
Chrifto obediens quam foculo , quidquid ex 
rcligiofa invitus acquirebat militia , ad ufum 
bonum , quantum poterat , expendere fem- 
per ftudebat; qui cum ad militare ex pro- 


o * n * * 1 

abftinentia fefe inclinaverat , quod fepiffime " cepto domini fui compelleretur negotium. 


a licitis quibus libere uti- poterat, jejunus exi 
fiebat : cumque fibi,fuifque amicis diverfo 


cui tamen propter beneficium non valebat 
fuum defraudare fervitium , Deo volens ad* 
epulo diverfo genere pofita mcnfe appone- horerc , promittebat nihil i bile fadurum nifi 

rentur i tunc inde quafi fubtr ifiis confurgens, ejus obfequium ; videlicet ex' utraque parte 

ventris dolorem aut caufam aliam fe perpeti diflipare malum & inquirere bonum; f<M ut 
fimulabat. Coenatis itaque omnibus , incoe- . redderet Cofari quo funt Cofaris , ac fi vcl- 
natus fope folus manebat ; non fuis , ut mir lct omnia capere, incipiebat quandoque 


litaris ille affolet ordo, pro variis & delicatis 
cibis umquam todio fuit , iis folum quo da#- 
bantuc contentus, nihil amplius requifivic. 
Cujufdam 6 . Caftello autem in eo quo famulus Del 
pauperis re- CO mmorabatur , diebus Dominicis quidam 

gcadcudcMt 


primus abire. Reddens ergo quo Dei funt 
Deo, fugabat quos capere nolebat » quos vero 
alii impedire tentabant , ipfc prior capiebat , 
ac deinde locis convenientibus fal vos atque 
folutos abire finebac. De cetero autem por- 
pauperrimus devote ad ecclefiam veniebat q tionem quoie contingeret a commilitonibus 


oraturus, quem adeo omnibus cura famh 
liaris attenuaverat bonis, quatenus minime 
haberet, exceptis quibus nefeio femicin&U 
unde pudibunda fua protegere pollet, quo 
ita videbantur refarcita cx aliis , quod vix 
aut numquam poflet difeerni cujus aptea cx- 
titificnt«coloris. Hoc itaque talia , ut didum 
cft , Dei miles gemens & fufpirans , propter 
Chriftum cx toto cordp cupiebat habere > 
. infuper Sc fibi per totam vitam fuam fpe- 
rabat fufficerc pofle. 

Alterius pan- 7 • Erat autem alius in prodicto loco , pau- 
peris xdicu- per tantum rebus , fed dives , ut credo , virtu- 

lanw r -i* . /tu: e. /V. 


fuis importune exigebat : hac tamen inten- 
tione , ut illi qui amiferant non fine lucro 
reportarent ab eo. Cum autem ad omnia 
Dei miles fe tam fapienter difponcrct , prop- 
ter convcrfationis fuo ftudium carus accrp-* 
tufque Deo a populo judicatus eft. Quodam De mandi 
ergo tempore dum ex Ihorc de contcmtu 
foCuli tacitus fecum difputarct ,.xternam po- 
(ius quam profentem vitam ac tranfitoriam tendit * 
approbans, placuit dc terra & de cogna- 
tione fua egredi , & in aliena peregrinari. 

Hinc eft quod per aliquod tempus quo iret 
aut quomodo fieret fircum deliberaret , vo- 


tibus , qui multo fudore toto anno fibi & far j) tum vovens Deo , propofuit Hierofolymam 


pergere , Chrifto militaturus , ac inde num- 
quam ad propria reverfurus. Cumque Dei 
miles accepto tempore ,£xpcn(is difpofitis , 
colle&is fociis , optatum iter diebus multis 
perageret, quemdam ejufdem itineris fo- 
cium , gratia Pei procedente, invenire mo- 
luit, qui & ei voluntarie fupplcflec necefla- 
lia , fi ei facultas dcefiet in via. Erat enim ex 
magno genere hominum , Sc dives multum 
auri Sc argenti & pofleffionum , ac familia 


milio lux cum ligone tenuem vi&um aequi* 
reret i huic vero erat odicula tam pauper, 

* tamque angufta , quod ep pennulis juniperi 
aliorumque humilium arbuftorura, collo qui- 
dem fuo delatis , in ipfo oltiolo prope limen 
fe focularet > fic enim undique fabrica illa 
urgebatur anguftia, uf ibi manentibus diffi- 
ciliter valde patergt egreflus ; tale namque 
bofpitiolum vir fxpedi&us > ut lucrifaceret 
Chriftum, cogitabat fore fibi neccffarium, 

reminifeens feriptur* illius dicentis : Jguam £ multa nimis adornatus : denique dum ex 
arci n eft via qua ducit ad vitam. more viatorum invicem de pluribus fermo- 

immoani- 8. Op ei* pretium cft, Sc noftrx odifica- cinarentur , contigit ut omnium judicio pro- 
salium mao- t j pn j valde neceftarium , huic edam illud in- ftantifiimus efle Sc confilio & verbo decer- 

ferere le&iohi., qualiter Dei famulus fe adap- neretur , quem fiquidem cum tanta gratia 

rabat in fpiritu non folum pauperibus , fed dives ille quotidie cerneret fubtinsari , ita & 

&. immundis animalibus; quodam autem in amicum & familiarem fibi profecit, ut ambo 

profato caftello de fhb cujufdam fcala, ftratu fcypho uno , lance una rcfbcillarentur , & re- 

ex vilibus paleis atque minutis fibi parto , fus lifto ftiorum confilio * ejus folo potiretur *f rCon forti<». 

immunda jacebat, quam cum inibi vir Dei proprio. Cumque itineris coepti maturitate 

frequentiffime jacentem ac vtftutapt/jrapro- viam conficerent, contigit ut Hierofolymis 

. • ‘ FFffiij 


fioneio. 


Digitized by 


Google 


ii 47 VITA B. HUGONIS DE LACERTA. 1148 


fani & incolumes applicarent : deinder dum A 
ex fudore multo fdTa membra recreaffcnt , 
ut locus obtulit, cum donariis copiolis per 
loca fanda perrexerunt oraturi. Erat enim 
Dei miles praeterea deditus in clecmofynis , , 
orationibus ac frequentioribus jejuniis , & 
ojnnibus pro poflc fuo obediens vitae aeternae 
mandatis : religionis autem gratia rcclufos 
ac ceteros religiofos frequentiflime vifitabat, 
cupiens tam praedicatione eorum inftrui , 
•quam przfentia recreari. Fere enim per bien- 
nium iedulumChrifto exhibens obfcquium , 
vir Dei ibi quandoque miles extitit , quan- 
doque & peregrinus. ® 

Ad patriam. . ‘*o. Interea caufa extitit , quod dives ei 

revenitur, focius reverti ad propria compelleretur: erat 
enim multo negotio plena. Quam cum ve- 
nerabili viro per ordinem expofuiffet , venire , 
mox fecum quantocius ut familiarem roga- 
vit •& amicum. Cui ille : Nequaquam ego 
quod rogas 'facere poflum 5 nam huc ad hoc 
veni , ut Dei fervitio dies vitae meae redime- 
rem refiduos. BLurfus dives ait: Occationem 
quaeris, ne mihi quod rogo praedare debeas ; 
fed quia longa & lahoriofa nobis reftat via , 
•ne c underis, amice dulciffime, meis parere 
fermonibus : promitto enim huc me rever- C 
furum , fi tu vis, in proximo tccum. Tunc 
ille vidus his precibus acquievit/; nulla in 
medium mora. Quod ergo fupererat de the- 
fauris fuis ncundanter jubet praeparari, un- 
de & fupplementum haberent vidus & pe- 
nuriam fublevarent veftitus. Dum autem ad 
mare defcenderont , vir Dei de redicu fuo 
coepit fccumcontiiftari & moleftus elfc. Ac- 
cidit autem ut quidam peregrinus pulcher 
facie , fed pulchrior fide, tranfirec eadem via , 

& vifo illo acceffit ad eum , & dixit ^Frater , 
quid habes > quid ploras J Cui ille inquit : 
Domine mi , fic & fic , & me & meum Deus d 
xcfpuit fervitium. Praedidus namque pere- 
■, grinus eum quali verbo prophetico confo- 
Jans, ait : Fili mi & amice, noli lugere & 
noli contriftari, forfitan enim Dominus ad 
alia utiliora te rcvQcat negotia , quoniam ut - 
trahat ad bonum melius, quandoque fub- 
vertit minus. Audita vero confortatione & 
percepta , mox navem cpm fociis laetus & 
fecurus afeendit , & gratias Deo omnes in 
unum agentes, navigio profpero, aura levi, 

, undis lenibus , temperatis flatibus, velo pen- 
dulo , mari tranquillo , tandem ad portum E 
pervenerunt falutis. 

vi» «peribus 1 1 • Cumque ad terram veniflent , placuit 

wcau ei cum fociis fuis pariter & aipicis ad pa- 
triam & propriam domum agrofque remea- 
re : ad quos veniens, & in quibus conftitu- 
tus , ferme biennio domus fuae curam agens 
fatis honefi&m , multo inftantius ac ferven- 
tius fuit deditus mifericordiae adibus , bonif- 
que intentus operibus , hofpitalitati praecipue 
ftudens , exercendis vero faecularibus curis 
occupatus agebat terrena negotia ; fed ut 


poti in yita fua claruit , magis ex debito quam 
ex intentione ; hic nimirum , cum jam qua- 
dragenarium artatis fiiz annum celebraret, 
rcipublicar negotiis , fa:cu lique curis affli- 
dus, mundum penitus deccft$ri , & quo foli 
Deo vacaret fecum inquirere coepit. • 

12. Eo namque tempore domnus St e- AdS.Stcpha- 
phanus in difeipiina fua noviter jam fratres., r^eul- 
Jicet paucos, fufccpcrat, quos tamen modo tur. 
palam , modo, clam ad fandae converfatio- 

nis ftudium informare vigilabat ; qui vero, 
cum diu in eadem cremo virtutibus fignik 
que fuccrefceret,coepcrunt pioftmodum non- 
nulli jam mundum relinquere, atque ad ejus 
magjftcrium feftinarc. Hujus itaque nomen 
per vicina loca innotuit , fadumque eft ut 
ex illo jam tempore a multis frequentari 
coepiflec. * Qui enim ei vidualia deferebant 
corporis , ab eo in pedore fao aeternae ali- 
menta reportabant vitae : hujus ergo venera- 
bilis patris celebrem opinionem vir ifte de 
quo nobis prarfens fermo , compericns , di- 
vino, ut credimus, Spiritu inftindiis , praedi- 
dam eremum aggrefius folus & tum aliis 
muitoties praefentiar ejus fe obtulit afpedibus; 
cui profedo per multa confolationis verba , 

■ pater venerabilis cum corde ejus prarfentifiet . 
petitionem , ficut confueverat orationum 
munus obtulit ; nec eum fecum poffe ma- 
nere indicavit. Tandem expleta itaque con- 
folatione & alloquio , ad propria farpe repu- 
diatus miles Dei receffit : alia quoque die 
per quemdam preibyterum fatis litteratum 
rcligionifque inftitutis bene eruditum ex- 
pertus eft, utrum illic tanta adeffefct bona 
quanta & plurimorum narratio certa vulga- 
verait, ipfc etiam ineffe credebat ; qpi rever- 
fus dixit ad eum : Pater ifte de quo tu qux- 
ris , tam ipfe quam difcipuli fui angelorum 
vitam , quantum fas cftr, fedantur in terris. 

13. Poft non multos vero dies cad§m AdS.Stcpha- 
causa optati eremi iterum miles Dei ag- DUm »5*«“- 
greffus eft iter. Hic nempe , cum viri Dei fe «peUitur? 10 
prsrfentaret afpedibus , ftatim indicavit ei # 
quid quaererer, dicens ; Scio , domine , te non 

latere petitionem meam, fxpe enim cari- 
tatem te rogavi, & farpe a te repudiatus rc- 
cefli : pater Sc domine obfecro , reverti ad 
fxcttlum nolo , quia valde labile fcio , & ne 
pro fragilitatis meae conditione, valeam tam 
leviter ut modo huc redire,timeo. Eccc enim 
paratus fum ex toto ad Deum , quem tu prae- 
dicas , & cui devotum cum tuis exhibes fa- 
mulatum, converti ; unde fupplico largiri / 
mihi a te fandz habitum converfationis ; 
cumque pater venerabilis petitionis ejus vi- 
deret conftantiam , talibus cum verbis eum 
alloqui coepit dicens : Frater & amice nefeis 
quid petis , vita enim tua nimis eft delicata, 

& tota in deliciis enutrita, quomodo pote- ' 

ris onus fuftinere quod tibi vis imponere? 
afpice crucem , multum eft difficile ibi ma- 
nere; fi huc adveneris, in ea configeris, & 


Digitized 


iGoogfe 



H49 VITA B. HUGOKTS DE LACERTA-,' i»j<» 

amittes dominationem quam- habes ia ee- A to mclkmai.prxparari;, quxilH in\fi&,iHnper 
mctipfo , ia oculis & in ore , ac ia ceteris diem fuflicece poffir. Sietamaobiiaum prop- 
membris, manducandi, jejunandi jdormien» ter hoc toium reman&ri*, inde Ueuslau- 

di ac vigilandi tuam rctinqucs voluntatem, detur i fin autem , nec tibi nec nobisa modo 

muk^ruorqoe rerum aliarum , & hoc quod & deinceps ad judicium imputabitur. . Hxc 
in farculo diligis, continget tibi odio habere l autem cum prxdidli difcrpuli p et orarent, 

exinde non reverteris ad domum, cognato- tam ipfi quam illis confilium iftuna dignofi. 
rum tuorum, & fi ipfi ad te venerint, ne* citur pUacuifie ? deinde duobuscx difcipulis 
quaquam eis tuam paupertatem oftendes. accerficis.pwtcepit dicens, ite & dicite illi:, 
Poterifne , frater, foflor eflc , ligna 6t fimum Signamiis igitur confifidc Chrifti mifeticar- 

portare, eundis fratribus fer vire ? Hoc to- dia ut venias, & nobtfcura cidemfccviasia 
tum eflec facile > fed captus tali carcere ma« timore & difcipiina : quod vir Dei prxeepit 

nebis, ubi non eft foramen per quod ad far- ftatim a fratribus efifu&Cptnm. In craftinucn 

culum revertaris, nifi tu ipfe feceris, &cgo ® autem fadum eft , ut & difcipuli dinaitteren- 
curam tui non agam , nec temeupfiun agere tur ire qud praeceptura eft : qui cum domum 
finam > a faeculo quippe meos abfeidi pedes, c)us ifflgrdfiL fuiffent , foorfam illum fiatim 
& fi propter me non redeo, propter te duxerunt fecum , & quidquid pater ei man- 
non redibo. Adhuc aliud fupecfucrit ; forfi- da ver at , fecreto cxpofuernnt : placuit au- 

un mitterem te in aliquod nemorum, & an- ’ tem ei ferino jubentis patris, & exinde incedit 
nonam quam manibus cum ligneo ligone timor in omaibus ei obedi re. In ipfa autem 
laborando acquifieris, ego acciperem, & cis hora ex intimis cordis medullis fpem ojav» 

qui. me hic cuftodhmt tribuerem : aliud ve- nem quam habebat in fxculum dereliquit, 

ro reflat horribilius > centupliciter tibi me- & omnibus etiam quxpoffidebat renuntiavit, 

lius eft damnari in faeculo quam hic : qui eo quod Chriftum fibi magiftrum omnino 

enim ab altiori cadit, amplius lxditur:& fi providiffet : jam non uxorem , non filios 

hinc in infernum caderes , omaibus aliis per- carnis , non divitias , non honorem fxculi 

ditis inferior cfies. Tu vero potes pergere q quxrens, fed foli Deo fer vire ftuduit ex in- 
ad quodlibet monafteriorum, ubi magna in- tegro, & coena fada , cum jam eos de die 

venies xdificia ; cibos delicatos fuis tempo- adventus fui & modo fatis docuiffet,in ejus 

tibus conftitutos j illic beftias reperies terra- thalamo fratres dormitum perrexerunt pa- 
rumque latitudinem : hic tantum crucem & rumper. Mane autem fa&o , miles Dei 

paupertatem. His & hojufmodi pluribus ver- furrexit prior , qui cum fratribus thalami 

bis Dei militem pater venerabilis expertU9 hofpitium aperiret , odor nimius naribus 

eft, ac deinde oblata falutatione adprxfcns ejus inde protinus diffufus eft, de quo dum 

juffit recedere. diutius unde adeffet dubitaret , incidit ei 


Tandem ad- 14. Hxc autem patre dicente , magna quod de labore fratrum & fudore veftium 

ifitutur. vaide repletus eft anxietate , ac fi omnem ille procederet s -qui ftatim ad fc reverfus 

totius falutis perdidifiet fpem , fine confola- dixit : DomincDcus , fi umquam merui gra- 

tione lugebat, ob hoc maxime quia fibi fa- tiam in oculis tuis, talis odor ac tantus an- 
lucis prxfidium quod ferre poterat , ferre tequam moriar de me pro amore tuo egre- 
prolongabat : cui ille iterum utcumque po- D diatur. Deinde vero fratres retroadum iter 
tuit, dixit 6 bone homo ! 6 bone homo! alacres & fofpites repente ceperunt s cumque 
omni enim virtute tua age quod agis, ope- in via de adventu ejus invicem hxfitando 
rare quod operaris, non ceffet pes tuus, non conquererentur, ecce vir ille velociffima 
ceflet manus tua , ego autem e contrario tan- fobfequitur curfu. At ubi pervenit ad eos , 
tum malum & per me & per alios a modo dixit : Nolite mirari, fratres & domini mei, 

perpetrabo, quatenus peccatis meis meren- fi vos ego fubfequor folus : dies forfitan illa 

tibus & me & te in profundum abyffi prx- in dubio eft vobis , qua me venturum ad vos 
cipitabojquo dido abfceffit ille triftis & difpa- defignavi , quoniam vos advenientes tam fx- 

ruit. Surrexit autem illico vir Dei, timore culariter, tam delicate me inveniftis ; fuper 
magno perculfus , vocatifque fimul fratribus, hoc modicx fidei quare dubitaftis > Quo au- 
quidquid ab illo audierat, & quale conful- £ dito , ftupefadi difcipuli, ita effe rcfpondc- 
tum fuper hoc tam pcriculofo negotio mi- runt. Quibus iterum dixit: Sed ut pro certo 

niftrarent , tremens indicavit & pavens : at- habeatis , ecce viator obviam venit , quo- 

tamen interim indefinenter pro eo orabat , modo me habeam illum interrogate , ftatim- 
ne multa mora probationis averteret eum a que receffit : illis vero proficifcentibus , ecce 
fervitute divinx religionis. Cui fratres tale viator ille obviam fadus eft ; quem cum re- 
feruntur dedifie refponfum : audi pater con- quififlent dicentes : Quomodo ille fe habet? 

filium noftram,noftrx religioni forfitan pro- Refpondit ille : Quod vero vix ceteri vel 
futurum , fi hoc habet a Deo , prdbare poteris pretio impetrant , ille tantummodo fimplici 

hoc modo cum fint ergo nobis Dei boni- affequitur verbo. Hxc autem fratres audien- 
tate diverfa efcarum fubfidia, jube de par- tes, infimul gavifi funt valde; deinceps cx- 

tibus omnium noftrum partem talem & mul- plcu ipfius diei hora vcfpcrtina , confero 


Digitized by LjOOQie 


lijf VITA B. HUGONIS DE LACERTA: ii 5* 

itinere , ad patrem Sc ad fratres convcrfi funt JL pofitaquc fupcr candelabrum lucerna omr 
in pace. Poft parvum vero temporis miles- nibus qui in illa domoDcifunc lucebat: do 
Dei , terram , cognationem , amicos, cogna- cujus vero familiaritate., confilio , providens 

*os,< 5 c quod his omnibus difficilius cft , vo- tia, ac bonitate in inultis pater venerabilis 
hmtatem propriant, domum cgrefliis, propter- multa perhibuit teftimonia , ficut fubiequen-! 

regna coelorum dereliquit, dcafiumto fecum, tia poliunt probare eloquia. 

quodam ex domcfticis focio , pari fententia - -16. Cumque quotidie difcipulus ille iignis - f Stepiiani 

parique confilio aggreditur viam & locum- vixtuubufquc fuccrcfccns , magiftri adjutor *^ tor cxl ' 
ubi fervus Dei morabatur cum difcipulis; exifteret i in caritate fratres non, invidia con* 
fuis. Perveniens vera ad locum * humilis' gregati in unum , ad patrem & magiftrum , 
docilifquead patrem Sc magiftrum continuo flagitante religiofa ncccffitatc , venerunt: 
acceffic difcipulus , ut fan&a religionis for- quem cum de utilitate ccclcfix fu* Sc am- 
ma dodrinaque erudiretur : Sc ejus ut voluit g piificationc, de cellulis accipiendis & fra- 
defideriam completum cft. ' tribus ordinandis facis diligenter alloquc- 


Sufeeprus in ' 15. Sufceptus itaque & fa&us difcipulus, 
fiK™ & religioforum pauperum Chrifti numero 
ferit. fociatus intra congregationem, mox cum 
, Dei fervis convcrfari Sc vivere coepit fecun- 
dum paupertatis votum , Sc modum Sc regu- 
km fub illo tanto patre confticutam. Maxi- 
me illis qui Deo fcrvicbant cx corde, ad- 
hxrebat , jejuniis Sc orationibus Sc operibus 
bonis , in lege Dei meditans die ac no&c. 
Cuique vero , ut di&ura cft , quidquid pro- 
prium in illa fanda focietate habere , vel ad 
dexteram vel ad finiftram declinare minime 
licebat : ibiquediu piis moribus & exemplis 
ad plenum eruditus , priufquam omne reli- 
giofarum ftudium inftitutionum adeptus eft, 
optimorum quoque fratrum habitum fa&urm 
que imitatus , eidem patri vcnerabili pr* ce- 
teris carus acceptufque poftmodum fadus 
eft. Hujus enim frequentiffimis verbi Dei 
ftatufque religionis inftantiffimc pr* ceteris 
aderat fufpenlus atque affixus colloquiis : uti- 
Jdtatem prxeeptorum , inftitutionemque vitx 
fcrvans; atque ita cdodus fenfim atque pau- 
la tim proficiendi in religione eidem amoris 
ardor intratus eft , ne quifquam eam in- 
firmare , vel quidquid dicere contra ipfam , 
eo prxfente , prxfumcret ; & gratia Dei fic 
in eo fuccrefcens quotidie proficiebat , ut fuf- 
ficicntiffime pofcentibus reddere rationem 
de ftatu religionis Sc regula femper a deflet 
paratus : ficque vitam fiiam inftituens, ab 
univerfis fratribus puro diligebatur affedu > 
eorum proprias Angulorum gratias hauriens : 
nam iftius lenitatem, illius vigilias, alterius 
orandi xmulabatur induftrias ; hujus conti- 
nentiam , jucunditatem illius fetabatur : 
iftum jejunantem , humi alium quiefeentem , 
mirabatur alterius patientiam , alterius man- 
suetudinem przdicabat : fic fecum univerfa 
pertra&ans, omnium in fc nitebatur expri- 
mere bona. Pater vero venerabilis magifter 
ejus , .ut erat vir pius, Sc Dominum timens, 
de profe&u proveduquc ejus gaudebat , & 
Domino gratias agebat $ ob hanc caufam 
praecipue quod divina fibi mifericordia difci- 
pulus przftaretur talis , qui poflet verbo Dei 
& exemplo boni operis ceteros confolari & 
xdificarc, fuifque neceffitatibus fanum con- 
filium providete : unde acccnfa & ardens 


rentur Sc exhortarentur , jam feientes firmum, 
fxpcdi&i difcipuli pxopofitum^d mittendum 
eum omnes pariter laboraverunt s quibus pa-, 
ter id uno confenfu Sc defiderio fieri per- 
ficique petentibus rcfpondit : Quare , fratres, 
quare ita dicitis* Numquid eum tam vobis 
quam & mihi necefiarium videtis* Multa 
vero beneficia Deus per eum operatus eft 
nobis , propter quod horum vultis dimittere 
eum * Nam fi eum a nobis dimittimus , altate 
_ pariter dcftruamus : fan&itas enim & beni- 
gnitas & mira humilitas erat in co , & ora- 
tio , ficut praecepit Dominus dicens : Orata 
omni hora. Nihil umquam aliud agere dor 
cuit fi potuit, quin ipfe prius fecerit. Cum 
jam in amore Domini noftri Jesu Christi 
eremus illa de die in diem fervefeeret, exem- 
plo ejufdem patris nonnulli aeternae vitx ac- 
cendi coeperunt defiderio , atque fub ejus 
magifterio omnipotentis Domini fe humili- 
ter dederunt fervitio : ibi enim fan&itate at- 
que do&rina longe lateque habitantibus jam 
vita ejus inclaruerat. 

_ 17. Eo namque tempore, flagitante cc-ipfumquead- 

° clcfiaftica ncccffitate , ex numero cardina- 

lium duo a fiimmo Romanae ccclefi* pon- cum duobus 
tificc miffi, Gregorius videlicet, & Petrus 
de Leo Lemovicum venerunt , qui tamen 
poftmodum curam ejufdem divifi invicem, 
fufccperunt ; illi autem dum de vita ejus ac 
converfatione multa przconia plurimorum 
celatu cognoviflent atque probaflent, ad cum 
vifitationis gratia convenerunt , cupientes 
fecreto juxta voluntatem fuam quifque cum 
eo figillatim conferte fermonem. Tunc ejus 
quippe habitaculum multi frequentabant , 
quia ille homo Dei do&rina grati* coeleftis 
£ affluebat. Cum vero jam hora collocutionis 
exigeret , coepit caufam Angulorum Sc viam 
difcutcre, quatenus illi tanti ac tales ad tam 
parva tamque humilia divertiflent habita- 
cula. Cumque finguli ad ejus exquifitionem 
cur ad eum divertiflent , exponerent : mul- 
tam quidem in co comperientes fapienriam , 
a circumflantibus fratribus mox petierunt , 
ut fecretioris unicuique eorum per fc quatN 
tulacumque licentia concederetur confilii , 
cumque egredi nequaquam urgerent ab cis. 

Illis autem recedentibus, domnum Hugo- 

nem 


Digitized by 


Google 


115} VITA B. HUGON 

nem paftor ad fe vocavit , eumque fecum 
federc prxeepit i quibus vir Domini , ut con- 
federant, ait : Domini mei & amici» fuper 
hoc nolite conqueri & admirari; hunc enim 
meum difeipuium bonumque filium ideo 
retineo mccum , quoniam quidquid in fe- 
crcto dicetis niihi> totum ipfe poftmodum 
indicarem ei : tantum autem in eo confllif 
Sc bonitatis quantum & in me procukiubio 
invenire poteftis : cft enim in confilio valde 
providus & in- commiflo fidelis. Digna qui- 
dem valde resex ea collocutione fecuta cft; 
quia , (icut poft illi tcftati font, de ftatu Ro- 
mana: ecclcfix ac moribus recedebant multo* 
certiores fapientiorefque quam venerant. 

Prophetico 18. Erat autem tunc \emporis familiaris 
S?fkm 1 Src’ quidam a Mor tornor , qui Muretum ficut ce- 
S. Stephania» teris aliis locis caritatem deferre confue- 
hontelbo Vcra ^* habebar enim ille hofpitcm a Bonuoc, 
«•adinim ° jL- ®P°d quem hofpitabatur tunc , cum iens vel 
uoaibos. regrediens quo tenderet tardiori hora fati- 
gatus minime pertingere fodet , fuo quo- 
que hofpiti familiaris ille multa jam impen- 
derat beneficia , tum propter reverendam & 
amorem , quam; ut videbatur, deferebat fra- 
tribus ; tum propter femtiurrt & honorem 
. quod ei in fuo exhibebat hofpido. Bonis , 
quippe hofpcs cernebatur moribus , atque 
in omni fua a&ione compofitus r fed ficut 
sesipfa poftmodunrpatuk, longe aliter quam 
apparebat, fuit. Nam dum epts familiaris fre- 
quentaret hofpkiftm , ab eo in pretio duo- 
bus latronibus occulte traditos cft ;* quem 
fecum captum vin&umquc trahentes fu- 
per Vigcnnx ripam , in quibufdam petra- 
rum latibulis in ar&iffima pofuemnt cufto- 
4 ia. Interea Vifitarionis gratia viri quidam 
de Mortomor venerum Muretum : hi nempe 
cum pbft xdificadonis verita vellent rece- 
dere,' fi nmquam mitteretur ille > patrem ip- . 
fura coeperunt interrogare ; quibus ille re£ 1 
pondit l minime. Illis autem abeuntibus fu- 
pervenerunt & alii idipfum renuntiantes ho- 
mini .Dei. Sua enim familia eum plus foiteo 
jam retardafic amariffime plorabat ; quo au» 
diro, vir Domini receffic, orpnefquc fratres 
ad fe congregari fecit ; at illi ut confucve- 
- rant magnum quid ac delc&abiic ab eo fe 
crediderunt audire > quibus iilico famulus 
Dei totum , ut audierat , indicavit i res venit 
in dubium utrum vivus an morraus eflfet » 
cumque fratres per horam quid eflet faci en- j 
dum fuper hoc hxfitarent , domnus Hugo 
in medio aftitit, qui prophetias fpiritu , ut 
credimus , eum vivere traditumque ab hof- 
.phe fuo aperuit. Hunc enim prophedx fpi- 
rirum habui ffe nonnulli teftantur , qui eum 
familiariter fcire potuerunt. Quo audito , vir 
Domini increpavit eum -.dicens : Frater, tale 
quid q ifarc umquam dicere prxfumfifti 1 
Numquid pro tali tantoque bono ille tale . 
ac tantum illi redderet malufa > Qui ftatim 
mittere nuntios circumquaque ut quxreretur, 
Vet. Seript. & Men. ompl. ColUft. Tom. VL 


IS DE LACERTA. 1154 

\ prxeepit , injunxitque fratribus ik ht tanta 
neccilitate devotis pacibus opem efflagita» 
rent divinam. Quodam vero die , fa&o manrf 
cxplctifque piiffarum folemniis, janitor fa- 
miliarem illum tenentem manu fuum hof- 
pitcm latronefque pariter in collo , retortis 
ligatis poft tergum brachiis, ad poetam egref- 
fus invenit : cui ftatim fux qulpx rei omnem 
citius indicaverunt poenam : quo vifo , jani- 
tor ad locum ubi vir Domini de dorpino 
fratribus loqiicbarur, revctfuscft , eique quod . 
foras viderat Sc audierat » fecrcto nuntiavit 
ih aure. Vir autem fanfras hoc audiens , a 
; prxdicatione coepta tunc minime furrexu , 
nec de illo tam bono nuntio exhilarefcere, 
nec fermonemfuum plus folico vifuseft ter- 
minate : completo autem fermone, ut res 
exigebat * Dei famulus foras egreditor, ante 
cujus confpc&um illice ftetcrunc miicri 
ab ipfe prxck fio rei & ligati : cumque 
per horam nihil loquenres penitus ante il- 
lum aftarent ligati, tremcfa&i vehementer ad 
tectam corruerunt , & Gmc poenam nequieix ‘ 
ad ejus veftigia prqfitcntes , prxftari fxbi ve- 
niam magno gemitu & ululatu poftulave- 
runt. Ac iMc quem nimia cogebat compun- 
; &io in bonitate fua pcrftitic , vocatifque fra- 
tribus, illicita brachiis loradiflblvcrc, cof- 
que tolli , ut bcncdkiioncm pariter accipe- 
rent , indicavit.: non immeator quidem app- 
ftoli , inimicos noftros poto ciboquc debere 
fatiari 5 quos porro -ad fe roduftos , de friis 
pravis a&ibus increpavit, & pace inter fe 
reddita , ut deinceps a tantx crudelitatis in- 
fania ccffaront, admonuit > ficque illos ad - 
propria ire dimifrt : coeperunt ergo fratres 
gaudere infimul & admirari, coque amplius 
quod illis fic contigerat quemadmodum fra- 
ter Sc ddcipulus ilic afferendo prophetando 
praedixerat. 

19 . Alia vero die Sc quidam alii caufamMommi &» 
habentes magno valde periculo plenam, ad” 1 ? recufat 
virum Dei convenerunt Muretum , quani t <£i” erel1 ’ 
quidem pto pace reformanda fblo fxpedift i 
dtfcipuli arbitrio convenerant invicem de- 
terminandam :undc etenim paftor illum ad 
fe vqpiro praecepit s eique etiam quale ma- 
lum qtkantnmque damnum foiu* ipfe poflet 
extinguere ddagenter cxpofiiit, quibus &iilc 
rcfpondit: Huic vero negotio de quo quas 
ritis , ego iblus minime interfui. Cui Sc illi : 

Domine ini, ita cft ut affleris : itti vero qui 
tunc fuere teettm iamptidem univerfx carnis 
viam perfecerunt. Si aurem, inquit, mortui 
flant nefeio ,hoc enim unum feio , quod illis 
prior ego fui mortuus mundo, ficut enim 
vobis vel aliis de hoc vel de alio teftimo- 
nium modo perhibere non poflunt ; fic Sc 
ego de ficqula nec poflifin nec debeo : unde 
<Sr prxdiftum difeipuium , quia tam pruden- 
ter rcfpondiflet , paftor laudavit atque bc- 
Ocdixit , ficque fa&un cft ut fibi fierce . 
defienfio magiftraquc magiftro fua rcfponflo. 

GGgg 


Digitized by 


Google 



nj5 VITA B. HUGONIS DE LACERTA. iij6 

s. Stephaniis , 20. Sic enim paftor bonus cum fratribus A modo fitis per humilitatem & dabitur vobis. 

Omnis vis orationis eft in magnitudine di- 
vinae diledionis , amor vero divinus meritum 


Hik pnefert. confueverat corpmunicare , ab eifdem con- 
fulrum fuper quadam qiiandoque quae (ivit ne- 


ceflitate , qui tandem confcnticntes in uttufti, 
ficut ipfe paftor prxdixerat, fore* bonum 
nuntiaverunt i cui vero difcipulusille e con- 
trario dicebat : Bone paftor , ut mihi videtur, 
ita non eft boiium ficuc fic ceteri dicunt. 
Quod autem fratres audientes, in eum com- 
moti funt vehementer, proinde illum paftor- 
increpavit , ac reprehendit infuper , fic et 
quamplures venias in confpedu omnium fra- 
trum facere fecit. Cognovit autem paftor & 


fuum non invenit nifi in humilitate 5 & ideo 
Jesus Christus humilitati promifit excellen- 
tiam in regno caelorum , quia nihil aliud in 
terra reperit a quo diligatur , in omnibus 
etiam operibus vult Deus ut tempus obfer- 
vetur fic locus, nifi in oratione : fecundum 
tempus vult ut pfalmos dicat aliquis fic de 
Deo loquatur , audiatque loqui , atque la- 
boret , <5c fic de ceteris , nam propterea Deus 
diverfa dedit praecepta , ne quis in fuo fer- 


credidit, quod niulto melius praedixerat fo- § 'Vitio faftidirct, poflctquc mutari ab uno in 


jS. Stephani 
lententia* 
-colligit. 


Quomodo 
heri debeat 
oratio. 


Ius ille difcipulus , quam ipfe difpofudrat 
cum ceteris omnibus , unde fic illi protinus 
dixit : Sic enim , fili mi, bonus difcipulus & fi- 
delis magiftrum fuum ad Deumtrahit atque 
reduck, . .. 

21. Fuit epim cum Domino ac magiftro 
noftro Stephano difcipulus ille ufque ad obi- 
tum ejus, audiens eum fideliter & interro- 
gans fuper fententiis ceterifque vitae noftrae 
mandatis , ne fpiritualia femina quae pro- 
cedebant de ore ejus abfquc multiplicatione,* 
infoientia auditorum & negligentia depe- 
rirent : Dei.quoque benignitas cleduiti hunc 
de tot millibus unum , qui fic audita humi- 
liter fciret fufeipere, eademque futuris fae- 
culis in fuo tempore fideliter revelare : ve- 
rum quia in his deventum eft locis de quae- 
ftionibus eorum pauca tamen audiamus pa- 
riter atque refponfis. 

22. Cum enim paftorde oratione ioqueJ 
retur, praedidus difcipulus interrogavit eum 
qualiter eflet ibi manendum , cui refpondit 
fermonem hojufccmodi : Moyfes in oratio- 
ne fua manus id Dominum erigebat, cum 


aliud caufa majoris dele&ationis : fed in uno. 
quoque opere vulf ut fcmpcr cum quifque 
deprecctur , dicens in corde fuo » Deus hoc 
tantum facio, ut te diligere valeam $ alicui 
vero quodiibet volenti agere dicit Domi- 
nus : Si velles ego tccum pergerem teque ju- 
varem in hoc quod agere difponis ; tunc qui 
faeculum diligit xefpondit : Alii auxiliare \ 
mihi vero minime: hoc operibus dicit quo- 
ties a divinis' praeceptis difeedit, fic obfuper- 
biam qua homo divinam refpuit focietatcm, 
refpondit poftmodum ei -Dominus in ora- 
tione fua, quia, me noluifti habere focium 
in illo opere , ego modo precem tuam non 
recipiam. 

•23. Rurfus difcipulus a paftore fuo qu^ H ^ on ;s ( -;- 
fivk qua ratione feripturar 'dicant : Laudate Wd 
Deum , benedicite Deum , cum Dominus hu- ft ^ ) ®j i ^ u * rcf * 
mana benedidione non indigeat : cui ita ref- Suphlnu*. 
pondit : Sanda feriptura nihil praecipit nifi 
ad falutem hominis , cumque ipfa admonet 
Laudate Deum, benedicite Deum , omnis uti- 
litas ad hominem revertitur. Quoties eninp 
aliquis bono animo dicit , Deus lauderis , 

T\ I _ _ J • _ • n l‘ 


Jofue minifter ejus pugnabat contra Ama- n Deus benedicaris, Dominus refpondet con- 

1 1 _i a* o_ 1 1 1 . _ i 1 - • . . • • _ 


lech , fic quamdiu manus elevatas tenebat , 
populus fuus vincebat, cum manus dimitte- 
bantur, ille vincebatur : tandem Aaron fic 
Ur fuftentaverunt ei manus , donec vidoria 
fuit perpetrata. Alibi reperitur quod Maria 
Magdafena veniens ad Dominum pro filo- 
rum remiffionc peccatorum, procidit ad pe- 
des ejus, cui Deus donavit propter magpam 
dilcdionem qua replebatur. Nam antea di- 
ligebat eum quam illuc adveniflet , fic ita 
Moyfes manus levabat ut magis Deum di- 
ligeret fic melius exoraret, Maria Magdalene 
inclinavit fe ad pedes Jesus! Idcirco cum 


tinuo fic tu qui laudas lauderis > fic qui me 
benedicis, benedicaris. Ex hac ratione po- 
tcft intclligi Deum hoc mihi refpondcrc*, 
quod nullus valet Deum benedicere , nifi 
prius a Deo benedicatur , fic fua gratia prae- 
veniatur. Itaque cum benedidio prius a Do- 
mino proveniatu penitus , ctam homo Deum 
benedicit , ipfe fuam auget fic benedidionem 
atque diledionem. 

24.. Rurfus idem difcipulus quaefivit ubi Caritas «ft 
tot cantica nova inveniuntur quae affidue CJruicumn *- 
in coelo cantanmr. Cui paftor dixit : J rs u s TUfn * 
Christus in evangelio fuos docuit difci- 


aliquis in oratione fua fccretius fuerit , eo E pulos, quod eft canticum novum quod in 
modo fe adaptet quo eum amplius diligere' coelo cantatur, dicens illis : Mandatum no - 
potuit , vel fedendo , fivefiando , aut humi vum do vobis, ut diligatis invicem , ficut di- 


ftratus , five flexis genibus. Verum tamen fe- 
cum ducat humilitarem, fine qua Dominus 
illum non audit ad fuam utilitatem. Cum 
enim ipfidifoipuli fandus Jacobus fic (andus 
Johanncs rogarent Jesum Christum abfque 


lexi vos .: hoc eft caritas quae nominatur 
canticum novum , quia renovat hominem , 
& de filio tenebrarum facit lucis filium : 
hoc eft caritas quae eft in terra canticum no- 
vum hominibus , eft etiam in cocio canti- 


humilitatc, refpondit eis : Non e fl meum dare, cum novum angelis. Quoties enim qucmli- 

'vobisfedem ad dexter am mtatnjivc adjiuifiram, bet eledomm Vident futfum afeendere , de 

ftd quibus furatum ejl.afut1re.me9: eftote ergo afccnfu illius canticum novum concinunt , 


, J 


Digitized by 


Google 


ujjr VITA B. HUGONIS £>E LACERTA. itft 

& fi nihil amplius haberent hndcDcum lau- A Spiritu*, quod majorem laborem patiuntur 
darent, numquam de illo folo ad finem per- 
venirent, quoniam quidem fu per peccatore 
poenitentiam agente gratulantur > ut ait Do- 
minus evangelio , penitus congaudent 
videntes eum falutis fux confortem { atque 
fcientes quod deinceps non delinque^. cum- 
que de Dei Filio videntes cum carne* indu- 
tum & afeendentem admirati funt , dicentes t 
Jguis eft ifte rex gltri* ? bene prx gaudio 
mirantur cantantquc novum canticum , quo- 
niam membra caput fequuntur. 

25. Idem difeipuius quxlivit hoc a pa- 


qui eos cruciarunt , quam ferviDei qui cru- 
ciantur. , 

27. Superveniente autem venerabilis pa» s.$tephani 
tris vocationis tempore , in illa fua »am 
fanda aegritudine, tribus diebus & totidem tumemio.* 
no&ibus fupet praedidi dj/cipuli .difeubuit 
pedus, nifi cum neccflaria corppri deputa- 
ret. Invitus namque ineo, dum informare- 
tur, ficut poftmodum diftipulus ille perhi^ 
buit , rationem & intellcdum in omnibus # 
pene duplicatum invenit > cumque per tri- 
duum illud de vita noftra fuoque tcanfitu . 


An )ulle 

lfrachix fpo- fl- ore • quandoquidem viribus totis & tantis ® fratres informaret & confolaretur, circum- 

liavcrant &• ' * 

gypeios. 


Car Chriftus 
terram Jero- 
folymitanam 
praelegerit. 


jus divinum deflendis, qua ratione praecepit 
Dominus Ifraelitis, ut thefaurum ahvEgyp- 
tiis mutuarent fecumque deferrent , nonne 
cft rapina ? Cui refpondit : Frater , hoc aperte 
juftum fuit. Ifti namque Deo fervierant , illi 
vero pro fervido malum iftis retribuebant. 
Vero ergo judicio Deus aequus jufjex voluit 
ut' ifti mercedem fui operi? fecum deferrent,* 
quam illi fibi defraudaverant. Eft autem fpi- 
ritaliter intclledus quod fimiliter membra 
Chrifti thefaurum fandae feripturae recepe- 
runt a Judaeis remanentibus in;Egypco, id 
eft in hujus faeculi tenebri^ 

26. Iterum idem diicipulus hoc eum in- 
terrogavit : Domine , tu dicis quia Jerofo- 
lymitanam terram Deus dilexit magis quam 
aliam., in tantum ut dejecteris regionibus 
amicos fuos illuc adduxit, ipie etiam ibi de 


fteterunt omnes gementes & flentes , eique 
dicentes :,Ah , ah, ah ! pater cariffinie paftor- * 
que bone,ecce nos reliquimus omnia & fe- « 
cuti fumus tc ; venimus ad te : nunc dic <*■ 
ergo cui mos tu relinquis , qui curam habeat * 
de nobis ? quid igitur nobis dabis confilii ? « 
Tu autem nos nullatenus 1 habere permittis « 
bcftias , terrarum polfeflioncs , decimas , cc- « 
clcfias , & res ad eas pertinentes , redditus « 
& quxftus fine quorum cura vix aut num- « 
quam temporalis ifta poteft fuftentari vita. « 
Fratres , inquit eis , illi Deo vero cui omnia * 
C funt & ferviunt , cujus quoque natura boni- « 
tas > cujus voluntas potentia , cujus opus mi- « 
fericordia cft^pro cujus vero amore omnia « 
reliquiftis ego vos. relinquo , ego vos com-« 
mendo. Ille enim benignus Deus aget cu-« 
ram de vobis ficut bonus Dominus , qui bene 1 


Virgine natus eft, & frequenter in feripturis ..fcit curam habere de fetvis fuis » ipfe quo- * 


vocat eam terjam promi ffionis. Mirum eft 
itaque quod voluit eam talem cfle ; noti 
enim ibi funt prata fpedofa , nec optimi fon- 
tes , nec ditiffima flumina, fed aqua in. ci- 
fternis , afperitas atque pior ftiagis quam in 


que dabit vobis quod nccefle fuerit , nec <* 
t?men hoc quod velletis. Vos, enim horni- * 
nes eftis, & in hoc delinquere pofletis :tali * 
quidem vobis dico pa&o , fi in vita ifta re- * 
manetis ; fi autem de vita recefleritis , ego « 


multis terris. Hanc quaeftionem paftor foi-p. ei injuriam facerem, fi vobis $ia promitte 

•. t : 1 t* ...... • 1 . a r* J _ • r n 1 • • 


vit hoc modo : Frater, in hoc poteft confide- 
rari quam amabilis eft difpofitio divina. Ideo 
namque corporalem inde removit delega- 
tionem , ut amici fui in eo tantum delega- 
rentur, & amor fuus cflStcis pratum, fons 
ac flumen , & quod libet aliud refugium. 
Nifi enim Deus fciret aliud faeculam effc me- 
lius , nullatenus amicos fuos illuc transfer- 
ret ; quin etiam matrem fuam nullo modo 
deciperet , fed pro coelefti gaudio praefens 
fubtrahit aliquandb , non tamen eo .modo 
quatenus amicos fuos in hoc fzculo triftes 
deferat ac.deiolatos ; fed tantum quia Deus E 
hoc v\jlt agere , qui tunc fervos fuos in ma- 
jore tenet requie ; cum mundus confidcrat 
quod ipfi laborem patiantur. Magis . enim # 
inde honorantur cum in anguftiis eos requief- 
ccre facit : aliquando vero , ut infideles eru- 
befcant, oftendit populo dulcedinem , in 
qua veri amici fui confiftunt dum cruciantur, 
ficut legitur de tribus pueris , qui benedice- 
bant eum in igne fornacis : alios vero quos 
ita non corporaliter, ut fideles ibi fumant 
exemplum patientis , tantum confolantur ia 
Fet. Script.dr Mon. ampl. CeUeff+Tem. FI. 


rem, quia fere fupputabuntur quiqquaginta « 
anni quod ego in hanc folitudinem veni , « 
nunfquam panis poftea tam amari potuit * 
quin Deos mihi daret quod bene fuffer- * 
re potui ; neque tam largum ^pmper fuit, * 
quin bene totum efict necefiarium quod Deus * 
przftitit mihi : fimiliterque faciet vobis , fi * 
in vita hac remanferitis ; ideoque nolo ego ut » 
habeatis* beftias, nec terras, nec decimas,* 
nec ecclefias, nec quxftus , nec redditus, ut * 
Deus vobis fit magis neceflarius. Cum enim * 
Deus vobis magis neceflarius fuerit , amplius * 
eum diligetis , fi vos fapientes eftis, quid * 
ergo illi deefie poteft qui omnia habentem * 
habet? « 

28. Adhuc ycro & aliud, confilium fa- 
num vobis , filii mei , prxeipiens dabo : Si vos <* 
cum vicinis veftris & fxcularibus aliis pacem * 
bonam & integram habere defideratis ; ca- <* 
vete penitus ne ea qux poffident concupif- *• 
catis; quoniam fi vos terras eorum , vineas, « 
prata & cetera qux poffident tentatis rapere, « 
laborem potius approbantes quam requiem, « 
iram quam gaudium, terram quam cadum, « 

GGggij 


Digitized by 


Google 




m $ 9 VITA B. HUGONIS D£ LACERTA. n 6p 

*» nihilum quam totjim , pacem cum eis ex A cat e fle coMatum quidquid uni ex minimis 

« integro haburc potciHs nullo modo. Infupec fuis contulerunt. Praeterea exhortabatur ut 

« de cetero cavete omnino ne habeatis quod caritati ex operibus femper infiftctent, quia. 

«illi concupifccrc poflint, bcftias videlkct, plenitudo legis eft diledio, & qui in unum 

•*> equos , .mulos & boves quibus non eft in- deliquerit , reus & legis & propbe&mm ad- 

•*» telledus, & cetera quat intelligentcs aoobe- feribitur. Semper ad memoriam humilitatis 

.» dientes nequaquam habere poteftis. Quae au- cuftotjgpun fcilicet, paupertatem fpiritus illos 

'w tem convenientia Chrifti ad bclial, lucis ad reducere, Deumque coram oculk fiiis.de- 

» tenebras ; quifque enim vendicet quod fuum precabatur habere : avaritiam quoque om- 

. » eft. Vendkatc ergb fratres & quaerite veftra, cino cflc excctandam annuntiabat &exconv 

9 » quae Turium funt , non qua^ luper terram. municabat > quia radix omnium malorum & 

® Qui habet dures audiendi audiar, qui poteft fervitus idolorum nominatur illa. Sic ergo 

„ capere capiat , hoc eft quicumque in hoc non fadum eft’, ut totum tempus argfitudinis Tuae 

„ perfeveraverit fadus inobediens , regnum 3 proficuum atque jucundum duceret, & per 

„ Dei non poffidebit » quia quantum prono- omnia fratribus, fatisfaciens, fpiritalis vine 

„ mine Chrifti longius elongabimini a faeculo, colloquiis fe interdum a languore fuo rele- 
vi, tantam merebimini heri viciniores coelo. varer. Cumque per hngulos dies languor s. Sceptuai 

« Domine, inquiunt illi, numquid adhuc auxi- iflc ingravefeeret, die fcilicet quinta feria obi:us - 
„ liabimini nobis ? Si ego poftcrn utique fratres. priufquam de corpore egrederetur, exitum 

„ » 28. Fratres autem gavifi&fccuri de paterna Tuum Dominici Corporis & Sanguinis per- * 

» confolationc dixerunt ei iterum : Pater &dd- ceptione%iun*vit, atque ad ultimum inci- . ' 

« mine , multi adhuc & aliud nobis dicunt; *licio recumbens /oculis ac manibus in.coe- 
« Dum enim vos vixeritis nos manebimus in- lum femper intentus, fexta feria ante altare 

*, Gmul s poftquam vos moriemini,ncquaquam Domini , fpiritum inter verba orationis in 

«poterimus fuftentari h bcftias non habucri- ipfis illius difcipuli manibus Dqmino red- 
imus. Quibus ille ait: Fratres & qui vobis didit. Gloriofum ergo & per eunda lauda- 

« dicunt errant. Abbates quippe dicunt & alii C bilem domni St^phani tranhtnm omnibus 

« religioh & etiam fapientes clerici. Errant, fcire dcfidcrjntibus , quadragefimoSc Texto 

« inquam , qui hoc dicunt , & quanto melior converhonis Tuae anno fere , fexta feria fuifft 

« eft clericus , tanto amplius errat , quod Deus manifeftiffimum eft. Quod tamen non me- 

* pofle Tuum amittat quoniam Stephanus de diocris meriti ceijfetur fuifie , ut illa, vidc- 

« Murcto morietur : opere pretium ergo non licet die eum Dominus fecum & cum la- 

» eft Domino, quod ego moriar , h ille. pofle ^ trone fufeiperet, qua idem redemtor &Do* v 
„ » fuum amittit quoniam ego moriar : immo minus hominem plafmaffet , cumque dam- 

«fciatis firmiter, quod propter peccata mea natum in cruce redemiflet, & ut qui diem 

tf vobis fubtrahit beneficia Tua, & hoc quidem illam tam laridam celebraverat femper in 

«poft mortem meam videbitis, quia tot & abftinentia , perpoft mundi preffiiras die illa 

„ tanta faciet vobis , unde vos omnes mira- tam fanda locaretur in gloria. Demenfeau- 

*' „ biraini , fi tajnen in hac tam fanda vita re- tem & anno qno ipfe feliciter migravit de 

„ manferitis : quatenus fi quotidie non vide- ^ fzculo, valde bona in fequenti habetur no- 

* retur, vix ab aliquo crederetur. Sicque modo titia. 

ad fratres viri Dei completa eft fententia. Nsmbofus luces jam februus egerat ollo,* 

29. Tunc deinde rogatus a fratribus, ut Lucifluus Stephetnt cum fpiritus aflra petivit, 

fidei vcrbuq|- illis proferret priufquam de Anu* millcHo centeno bis quaque deno , 

hoc fzculo migraret ad Chriftum , Termo* Adjunfto quarto , 'regna ctelijibi porto, 

• nem ftatim omnibus propofuic , qualiter Cum enim dida & fada alias plene exa- 

Deum colere deberent, trinum videlicet in rata , feripta modo ac luculenta declarat 

perfonis, unum in tflentia divinitatis : inti- hs flori a s fed fi eunda, quae invita ejusgcfta 

mabac $ero de caritate , ut Deus fcilicet di- / fint feripra cum non audivimus , evolvere 
Egeretur toto corde, tota mente, & hoc conaremur, a fufccpto janf procul dubio pro- 

unufquifque impenderet proximo quod fibi pofico conticefcimus. Unde n^rcflfe cfl, quia 1 
vellet impendi ab illo. De humilitate quidem g non eft noftri ingenii noftrique propoiiti , ut 
qualis cfiet oftendebat , quia per humilita- de illo difcipulo , cuius vita pia , cuius con- » 

: tem illuc pervenitur, unde fuperbiens cott verfario bona noftrae plurimum proficit xe- 
ruit angelus 5 fiaec eft enim , dicebat, virtus ^ligioni, a. modo legere incipiamus, 
illa, quz congregatas virtutes confervat > 30. Igitur poft tranfitum domui Mure- Hogopofis. 

replicabat etiam juxta apoftoli fententiam, tenfis fummi & memorabilis vici , de cujus Stc P“?‘pi>i- 

ut bonum hofpitalitatis frequemiffime remi- vita atque dodrina, magna , ut. didum eft , ^"pitniam' 

nifccrcntur , quoniam per eam nonnulli nof- apud nos habentur volumina , hiccedeaie obi praei*» 

* cuntur Domino placuiiTe , etiam angelis hof- beatae memoriae Petro Lcraovicenfe , dora- 
pitio receptis. Addebat pater qualiter Do- nus Huoo, opitulante Dco,Planiam dirigi- 
minus in judicium veniens, hanccompenfa- tur, ubi etenim gloriofatn & per eunda lau- 4 
tionem- fidelibus hiis repromifit, ut fibi di- dabikm celebrans vitam, longe lateque ha- 





I 


n6t VITA B.-HUGON1S I)E LACERTA. 

bit^pcibus fignjs claruit atque virtutibus. Hu- A mo priore noftro , qui ab eodem id eris- 
jus enim fuit ftudium , terrena funditus de- 
fpiccre , toto adnifu mentis ad fola coeleftia 
flagrare. Erat autem divina repletus erudi- 


tione , tafign is «ctigionc , morum pollens 
probitate , Agnorum exhibitione admirabilis ; 
contemtoc enim erat farcuii , & amator Dei 
& proximi, & cui vivere Chriftus & mori 
lucrum. Erat esum deditus in affiduis. ora- 
tk>Oibus ii\* frequentioribus jejuniis ic ia 
continuis bonorum operum exhibitionibus. 
Omnes vero qui ad fe caritatis caufa venie- 
bant, ad artetnx vitat dedderi^ accendebat $ 


diendiim digno cum honore fufeeptus , fic 
pro fimplicitaris ac humilitatis reverentia lo- 
co maximae venerationis eft habitus. Guidoni 
quoque de Miliaco qui eidem , ficut deje- 
‘bat, pro religionis ac reverentiae notitia Ceu 
antetioris familiaritatis conjundionc,in eo- 
rum cellulx cura tam bene do&a primus 
fucceflit. Bcrnardo etiam Bocardi , qui cum 
eodem per pautuam collocutionem noftra- 
rum fan&ionum & dulcedine fpiritalis dilc- 
dionis aliquamdiu familiariflimc converfa- 
tus , immodici amoris fefe vinculo conftrin- 


*de omnibus etiam a Ce poftulatis pro poflfe B xerant. Hugonc vero de Monte , cui ille pro 
Cuo pauperum & peregrinorum , viduarum juftitia ac fidelitate quam in co reperit fa- 
& or phan,orum penuriam fetoper Collicitus / miliariffimus ardencifume fuit, & ab eodem 


fuftentare curabat i religiofis vero praecipue 
omifibufqueDei miaiftns debitam exhibebat 
reverentiam, torutnque fracernt ex fuis fa- 
cultatibus relevabas inopiam. Si quem autem 
forte nobilem vidiflet aliquo indigentem , 
juxta luam polfibiliiatom in nccefiitatibus 
iubveniebat verecunde bc abundanter. Re- 
ligionis praeterea ornamentum , ficut a rria- 
giftr® Cuq St domino beato Stephano didi- 
cerat, & verbo & exemplo multum benigne 
gerebar. Tranfgreffioacs fic indtfciplinatio- 
nes condifciputorum fuorum a regula reda 
arguebat, & tolerabat quantum decebat in 
talibus, St oportebat , - praecipue docens ne 
cujufquam cor declinaretur in verba mali- 
tis ad excolandas excufatioqea in peccatis. 
Praeterea ad aedificationem aliorum non cau- 
fa , quod abiit , jadanti® de Ce replicabit , 
dicens : Ego enim mifer non polium mul- 
tum laborare, nec jejunare', ncc vigilate, 
nec cetera hujufmodi facere , fed ut mihi 
videtur, Deum ejus gratuita pietate & fcio 


in ipfo tranfmigrationis fux articulo pacis 
D «minies ofculum accepit falutare. Quo- 
niam valde opinio fan&itatis memorati viri 
excreverat, multi infirmi ad eum exdiverfis 
provinciis fpc fanitatis rccuperandx con- " 
fluere confueverant. 

i 2. Eo igitur tempore Haurntic , ficut noftri ContM&ijx 
feniores ferunt, contra&us quidam decubafie curaI ’ 
didus eft ; hic liquidem a renibus Sc infra 
tantam membrorum invalctudinem incur- 
rerat, ut manibus repens, diflolutis renibus^ 
corpus per terram traheret , Sc irrependo 
monftjrum aliquod fimularet. Multo itaque 
in hac debilitate detentus tempore , pro fpe 
aeternae thercedis a findis monachis inibi 
commorantibus fiipeip divinam in quotidia- 
nis fufeipiebatufibus, quia nec fibbnec alteri ‘ 
aliquid exercere valebat operis. Cumque 
ilio in loco in tanta miferia per multa anno- 
rum curricula demoratus fuiftet , eique peni- 
tus dq corporis falute eflet dcfpcratio fada , 
quadam dic divina pietate occurrit animo/ 


& pofium diligere. Hortabatur etiam con- P quod ad virum Dei fe faceret quoquo modo 
difcipulos fqgs & fratres , ut virtutibuK infi- portari, ubi tanta quotidie , «perante Db- 

fterent , Sc ab omnibus vitiis St peccatis cum jbmo noftro Jxsu Christo , merita ejus vir- 


Frattum col- 
liciemus di- 
vinitus ag- 
nofeit, ac 
variis fignis 
coruicai. 


•omni diligentia fe cuftodirc procurarent. 

31. Tantam autem gratiam Chrifti boni-, 
tas illi contulerat, ut confcientias fratrum 
fecum commorantium quoque agnofeeret, 
& a quibus impulfareutur. ttntauonibus eis 
patefaceret , Sc quid quifque pravae cogita» 
tionis & immundae pateretur , indicarer. Si 
quando autem quorumlibet culpas agnoTco- 
ret , numquam ab increpatione illis parcerer. 
Et ut prxdicatio illius a «ullo potuiffet con- 
temni, multitudo lignorum aftrucbat ( qux 
in nomine Chrjfti ipfe faciebat; reddebat 
enim , ut didicimus , vifu folo vifum non 
videntibus, cpntra&is crcftionefn , caducis 
fani cotem, Sc etiam multa languentium mem- 
bra ejus epatienibus incolumjtati reftituc- 
" bantur. Hujus vero ligna omnia atque gcfta 
non didicimus, fed pauca qux. narramus, 
quacuor rcligiofiffimis vcraciflknifque ejus 
cqndifdpulis, qui per diverfa tempora cum 
«o converfati fiint , referentibus agnovimus , 
domino. Puno fcilicet, valde rcvcrcndiffi- 


tutum jam audierat monftrari frequentia. Hic 
vero i\de commonitus, ac majeri fui corpo- 
ris ncccffitate compUlfus, parentes fuos abf- 
que dilatione propofitum fuum impleri la- 
crymofis rogavit gemitibus; quem cum au- 
diffent parentes atque vidiffent jam per mul- 
tum temporis nihil omnino poflfe proficere; 
deportantes pofuerunt ante viri Dei habita- 
culum , ut faltem ab adventantibus pafcere- 
j tur, labore ali proprio poterat minime ;cnm- 
que palpando aliquantis diebus ad oftium 
femuli Dei xgrotus illp jaceret; ut loq^ ob- 
tulit, ante Dei hominem a portitoribus fuis 
dcdu&us eft : obfedcrat .enim omnia mem- 
bra ejus fcabics Sc putredo, Sc erat fnifera.- 
bilis facie & horribilis ad videndum , ut tam- 
quam morti vicinus putaretur a populo. In- 
tuitus autem vir Dei in eum , qis qui cutn- 
dem deportaverant dixit: Quid quxritis > 

, quid vultis ut faciamus ei? Nondum enim 
fciebat quid eum efient rogaturi : Nos vero , 

, inquiunt , Domine , audivimus Sc credidimus 

GGggiij 



Qle 


Digitized by 


* 


'• VITA B. HUGONIS DE LACERTA. 

, ;quomam-hujufmodi calamitatibus, tuis potes A -no de quadam ex hac eadem infirmitas ja>- 
Subvenire orationibus : «cce-hunc hominem ceret fatigatus , vifum eft fibi quoniam fi ad 
'quem pro(picis /multum txdet miferx vitae -Dei famulum prxfens fiqffet , falutem con- 
duxi non enim habet, nec valet operari, unde tinuo recepiffct. Mane, ergo fado > ut lux 

miferia fua poflir recreari : unde & adjuva cft teddita mundo , non perterritus timuit 
eum , & mifertus fis ei. Quo audito , vir Dei’ — c. I -~' — — i 


eum in ecclcfiam ftatim deportari, eofquc 
parumper qui aderant abfcederc juffit : qui 
mox in loco digno ad auxilia confueta con- 
Tugtens, fe in oratione cum pravi gemita 
dcdjtj interea aegrotus ille, ficut erat con- 
tradis pedibus ac renibus , jadavit fc pronus 
quafi truncus in pavimentum , & coepit cum 
lacrymis invocare npmen Domini , ut ctfi in 
Jaac ncccflitate non fuccurreret* faltpm eum 
a gehemfx incendiis in pofterum Uberaret : 
cumque per horam in hunc modum fuam 
prolongaret orationem , fubito amota lan- 
guoris fui amaritudine, intellexit optatam 
fanitatem fe recepific , qui ftatim eredis pe- 
dibus hominis Dei miraculum eis qui foris 
aderant, teftabatur ‘dicens : Ecce , ccce , «cce, 
quid, in hac die vir Dei operatu? eft , me 
tefte probante : qui protinus accurrentes ftu- 
pcbant & mirabantur, dicentes : Quomodo 
cft frater l & interrogabant cum qualiter ho<? 
fadum fuflfct. Ille autem dicebat : Homo 
' Dei ille me de prxfenti triftitia liberavit i 
ille deinde reverfus ad Dei famulum narra- 
vit omnia quae ada fuerant. Quo audito , 

. clamor in coelunp cftcumftantium attollitur 
, magnificantium Deum > quem mox vir Do- 
mini teiqpor^lem fugiens honorem molefta 
compefcuit prohibitione ; dicens r.Tace, tace, 
fed fi quis te interrogaverit qualiter hoc 
fadum fit , foiummodo rcfponde quia Do- 


& ex afflidione fumens audaciam exaltavit, 
fuifquc parentibus dixit ;Quxro etenim quid 
Iu ex infirmitati poflit palpando mederi? qui 
contradum illum orando faaavit. Intelligen- ' 
tes autem parentes* ejus hoc Qpi e fle myft eb- 
rium , ad viri Dei habitaculum eum quam 
citius deportaverunt : quem cum vir Do- 
li mini libi p^fenteri fccifiec , interrogavit 
quid quaererer. Tunc ille flens & ululans* 
voce qua potuit eum rogare coepit , ut pro 
. illo Dominum dignaretur orare ,'ncc cum 
finercc redire infirmum , cujus devotus ex- 
petierat fuftragium. Cui vir Domini , Bcni- 
gnifiirqi ut erat vultus, voce lacrymabiii 
dixit : Fili & amice , hoc non eft noftri quod 
quaeris a nobis. Illi autem qui venerunt cum 
eo rogare coeperunt , ut faltem & impone- 
ret manum. Agrotus interea in magnis fle- 
tibus fc affligens valde , ge mitibu^l amen to- 
rum continuis latis faciebat dolori ; cumque 
hoc diu faceret, atque flere nullo modo cef- 
C faret , vir liomini compundus corde , illius 
dolori compaflus eft, & accedens per ca- 
pillos eum tenuit, & invocans nomen Do- 
mini a fcapula caput feparavit ; qui ftatim fe 
velle evomert dixit , & amoto eo , oculifque 
■ ad ccelum elqyatis ac manibus , erupit fan- 
guinis ab ejus ore cum putredine rivus, & 
cfpuens in terram coepit graviter gemere 
& excreare coieras nefeio quas cum fangui- 
ne 5 ita uc putarcturquod ferramento aliquo 


minus Jesus Christus, qui per amicos fuos * guttur ejus incideretur, fcd & tabes tamquam 
ubique opofatur, ipfe in te tale ac tantum fila fanguinea ex ore illius dependebatur, 
.perbeatum Maximum fuumdiledum in loco ^ Tunc difruptis lingux ac faucium ligaturis, 

•a_ n * J fed flcvans & erigerfs iterum epulos ac ma- 

nusad coelum , orc adhuc cruento in hac pri- 
ma voce clara prorupit; nam antea caflbm* 
fermonem & vix intelligibilem proferre fo- 
lebat : Gratias tibi magnas refero , domine m 
Hugo, recuperator bone, qui mihi in tanta* i 
miferia fuccurrere voluifti. Admirantibus « 
autem omnibus qui aderant, & ftupefcenti- 
busde tali miraculo, interrogant utrum fa- 
bulari potuiffet. Qui vero fanatus fuerat prx- 
fentibus dixit. Vir autem Domini hoc xqua- 


ifto operatus eft miraculum : unde nunc 
furge , & tuo vade recuperatori gratias xe; 
ferre cum luminari & devota oblatione. At 
ille nihil moratus, confortatione cibi& vir- 
tute, cqrpufculi fimul recepta, alios antece- 
dere propriis coepit greflibus j qui jacens & 
langucnj ab aliis fuerat deportatus, ficque 
ex illa hora omnes in ejus corpore nervi ac 
mcmbr.x folidata funt , ut folutionis illius 
figna, ulterius nulla remanerent. Vere hanc 
ego virtutem, juxta mei fenfus intelligcntiam. 


mon inferiorem cenfeo, qua Petrus apoftolus £ nimiter ferens , xgrotum cum lampadibus 
ad Speciolam portam templi claudum olim r ‘ -«* - 

crex^ xneam ; fcd fuper omnia conlaude- 


tur Deus nofter , qui tantam virtutem, fuis 
t prxftatjdiledis , ut per costalia dignetur ope- 

/ari: 

Contraaum 3 3* Lingua fterilis deficit tantas tanti viri 
capite fanat, auditas cupiens enarrare virtutes. Cujufdam 
enim matrou^ifilius.conttadus capite Bran- 
tomis graviter laborabat , qui tale videlicet 
< txdium infirmitatis, incurrerat, ut caput ejus 
a lsva fcapula adhaereret , coelumque videre, 
nifi refupinus , nequaquam valeret > qui dum. 


retinens fecum , fanitati ilium reftitutum re- 
mifit nccclfariis refedum , gro virtute & re- 
verentia vicini loci illius Deo gratias referre 
trarvfmifit. Reverfus ergo ad domum multis 
verbis inde acceptum beneficium publicavit 
affidue , quod videlicet fadum ppc Dei fa- 
muli tuto judicio reputabat, qui ex miferi- 
cordia fua vicino populo multa commoda 
vivens extendebat. 

34, Quantx autem virtutes ppr Dei famu- Strarnofun 
lumfadx fint, quis umquam inyeftigarc po-JJSS?* 
tcft & fcire ? Unum tamen memorabile mi- «urat. 


C d by 


Google 


I 


T 




n5j VITA B. HUGONIS DE LACERTA. t i<5<5 

raculum quod a -fidelibus comprobatur, non A & ligamenta & potiones deferebant fedu&iJ 
taceri putavimus : vicino namque in caftro, $ed cum nihil valeret, penicufquc nefeire- 
cui nomen Segur prifea vctuftas fecurum in- tur quid hoc effec , nec emendaretur aliquid» 

diderat , quidam juvenis guttur turgidum fed deterius quotidie ageretur ; vifum eft 
habens & faciem , diu no&uquc inceffabili- eidem nodis in vifu , uc fi de 'fuppedaneo 
Bus urgebatug dolorjbus > parentes quippe hominis Dei ftramine haberet »& ligaret de- 

de dplore pignoris fui contriftati vehemen- * fuper , fanitatem ad prxfcns neccfiariam re- 
ter & fuper modum afflidi, eum ut fanari cupcrarct. Cumque die dato in hac fidccvij* 
'potuiffet , circumquaque ad loca vicina , fan- gilaret a fomno , deruto omni pavore , fxpe- 

da fandorum per pueros fuos multoties didi vici auxilium , cogente promtus dolore 
tranfmiferant oratum > fed illi amici Dei ad . requifivit, fuumque matri fux vifum dc- 
quos fuerat miffus, infirmitatis remedium g nuntiavit $ adjiciens etiam & afferens feinfir- 


Nota. 


ei tribuere noluerunt , ut quanta effet in Dei 
famulo virtutis gratia vicinis populis praedi- 
carent miracula. Cui enim tam prope' fuit 
mortis exitus , quod negato fere omni vidua- 
lium ufu , ita de illo ageretur , ut amiffa 
omni fpe przfcntis vitx, parentes ejus de 
folis fepulturz neceffariis cogitarent. Iliis au- 
tem per publicum plangerreibus occurrit 
quidam dicens : Ex hoc quippe incommodo, 
quod vefier filius patitur , per regem Fran* 
eorum , Deo volente , infirmis medicina 
praedatur > unde & illuc dirigite illum $ quod 
fi crediderit , remedium poterit invenire. 


mum Alterius minime effe , fi quod petebat 
pignus, videlicet ftramen virrDei afferretur. 
Cum ergo eum mater , audifiet , furgens con- 
tinuo ad viri Dei pervenit habitaculum, il- 
licque quantum potuit pro fuo nato auxi- 
lium petiit ingenti fletu & gemitu &fincero 
corde , & magno erga filium amore > deinde' 
abfcedens quod volebat de ftramine fura- 
tum decenter, & ad filium ingreffa delatum 
impofuit fuper eum , &. vehementer ftupen- 
da , mox ut genu tetigit srgroti , vulnus vim 
perdidit omnis doloris , amotoque omni 
languore , humore ficcato qui fluebat ex 


Tunc inopinata gavifi cxuitatione.pareqtcs C corpore, cute tamen nova fuperveniente 


quantum citius potuerunt, ad Dei famulum 
pervenerunt, ut difeerent qualiter auditum 
proficerent, atque ad regem accederent: 
quod» ut vir Domini audivit , aegrotum pro- 
pius ad fe accedere- juffit , & manum ex ten- 
dens , guttur ejus orando palpavit , & faciei 
ejus per modum falutiferse crucis impofuit. 
fignum. Interea aegrotus ore aperto labia pa- 
rumper movens mugiendo auxilium tenta- 
bat implorare patroni; ftatimque in ejus ge- 
mitu, tribulatione ejus, laborante patrono, 
guttur & facies paulo minus inflata incoepic 
minui > denique reverfus ad propria , infra 


totaliter redditus priftinx fanitati , ut eadem 
hora de lcdulo furgeret ac fi nullam cor- 
poris lxfionem umquam pertuliflet. Parente* 
autem ejus obftupefadi admirabantur in illa, 
divina tam velocem pietatis acquififfe me- 
dicinam, & interrogabant quid hoc effec J 
Qui ait : Intelligo me valde fanum , & qux- 
cumquc prxeeperitis adimplebo j & tutre in- 
cipiens impendit .cis ita fervitium , ut erae 
fblitus ante txdium. Tunc una pariter cxul- 
tantes & prx gaudio flentis, referebant tam 
pro fe quam pro illo omnipotenti gratias , 
quod Dei famulo fubveniente, incolumem 


parvum temporis qiiara optaverat integre p illum corpore, cos vero reddiderat iztosde 
fanitatem recepit. Parentes autem ejus cum pignore : qui vero multos vivens in pofte- 

vidiffent quod fadum erat, timuerunt Sc rum annos affidue gratias prxdicabat Deo, 

glorificaverunt Deum » qui dedit poteftatem „ quod per famulum fuum fic eum rcftauraffet 


cicur. 


talem hominibus. Amen. 

Pn« fiftula 35. Nec ho<? filendum «qualiter ftramen 
ejus fuppedaneum fiftulx morbo falutetn 
«jus Tuppeda- prxftitit perituro. Cujufdam enim fabri filius 
neiknuscffi- - n q ua( j ain vicina poffeffione incommodo 
pervatus fiftulx graviter jam dia laboraverat, 
de qua fane in diferimine fic ageretur , ut 
poffe evadere a medicis difputacetur , nifi 
formidanda eorum manu quam citius feca- 
jpetur. Ingravefcenreuutcm languorc,a fiftula _ 
mala fenfum prx dolore omnem fere per- 
diderat,^ ita redadus fuerat , ut nihil pe 


incolumem. Ecce , ecce, quid degens In carne 
Dei famulus prxftabat fidelibus qui ejus prx- 
fidia expetebant, per cum proprie falvabaft- 
tur» qui pignora votive deferebant, fubfe- 
qyente ejus auxilio liberabantur. Promtior 
ergo ad fidem extitit qui de ftramine fuppe- 
daneo fanari credidit hominis Dei , quam 
fanguinis fluxum patiens mulier, quz ut fa- 
naretur fimbriam tetigit Salvatoris 5 fed hxc 
omnia fides ftrenua operatur, dicente Do-; 
mino : Fides tu * te fulvum fecit. Arnen. 

36. Quantis aerumnis & anguftUs fecum BerntrdAm 


nitus aut intelligerc poffpt aut agere. Quid habitantes eripuit, in quantis fua benignitate p[ s ‘°"™p c - 
mitum 'i quod ftjtre non potcrtit,& numquam . nccefficatibus aftitit illis , vel quantas fua vir- borantm fi- 


in ledo fuo furgere vel ad fedendum vale 
bat , nequaquam pedem fuum ad fe trahere., 
nequaquam poterat in latus aliud fe decli- 
nare. Parentes vero ejus nimis carnalitcr at- 
que remiffe diligentes .cum, ut mos ruftico- 
rum habetor, a fortilegiis quotidie.& ariolis 


;oo cruci» 
imitati r«* 


tute moleftias itv illis compcfcuit, non adg 
fcribendum.fcd etiam ad referendum xquum Stdt! 
eft > fed quia fe apta occatio prxbet , hoc ta- 
ceri nequaquam de hominis debet virtuti- 
bus , quod ad prxfens animo prxfentatur. 
Domnus quoque Bs&naksus Dei gratia pat 


Digitized by 


Google 



«57 VITA B. HUGONIS DE LACERTA. ir5 8 

*ftor venerabilis , quantae homo Dei efTet vir- A tcs , & quod de eo audierant probare ftu- 
tutis, cum in difciplina adhuc pofitus cffet , dentes, ciim magno petierunt fletu, ut fuam 
in neceffitatc fua fine dubio expertus eft. Hic eis gratiam largiretur. Quos cum Dei fanm- - 
igitur per aliquot dies quo nefeio cafu vel lus requififfet quid vellent ab co ; iHi refpon- 
incuria ab unius graviter pedis dolore con- derunt : Illo enim incommodo nequaquam 
Tumebatur , die no&uquc requiem non ha- diutius in vita hac manere peffumus. Qui- 

bens : hoc tamen unum praecipue inter ipfas bus ille dixit': Quid eft quod loquimini . fra- 

torturz fu* queremonias conquerens, quod tres? Deus autem folus hoc vobis facere po- 
vicem fuam in officio ccciefis non valebat tcft. Illi vero magis ac magis fuam plan- 
vmplere. Quadam tero die eum 'cum Dei gentes infelicitatem , locuti funt dicentes ei : 
famulus affiduis videret urgeri doloribus Adjuramus te per omnipotentem Deum & 
■dixit ei : An nefeitis cur £ic vobifeum agi-, judicii diem reis omnibus metuendum, uc 
tur? Qui ait : Ignoro prorfus, domUfc mi, ad ea qu* rogamus confentias : quatenus 
• unde hoc evenerit, ftatimque quz patieba- crucis lignum falutiferae, priufquam receda- 
tur denudavit. Tunc vir Domini hilari ridens ® mus, orando nobis imponas. Qui nimietatis 


vultu , accedit ad eum , & confueta deferens 
Arma crucis, beatum fuper locum doloris 
ei palpando impofuit lignum : moxque ei ■ 
dixit : Divina namque legitur in pagina, 
quemdam vitae venerabilis virum, venera- 
biliorifque meriti extkific,nullamque a planta 
pedis ufque ad verticem , partem corporis 
ianam paruiffe j huic quippe humor ferens 
cum fanie de corpore profluebat affidue. 
Infirmi aurem qui fanari Appetebant afperfi 
exinde bene habebant > ita uc eum tum eva- 
dere non dubium efTet , qui tangi -aut afpergi 
exinde devote meruiflet : qui etiam hac in ( 
re ab omnipotenti Deo multoties remedium 
quxfivit , nec tamen meruit exaudiri. .Ex qua 
re colligitur quia Deus cuftodire fic vult vir- 
tutes in illo , & male habentibus in figno 
quanti effet meriti declarare aperto. Quibus 
expletis verbis , prorfus fugato omni dolore , 
reftituit eum in valetudine : fanitati fic red- 
. ditus prxdi&i fervi Dei virtute , coepit ei ex 
illa hora familiariffimus effe & in tcftimo- 
* Nota au- pium bcad viri gloris fanus habetur * ufque 
^ot« ««te. jjodie. Arnen. 

Duo* yiros 37 - Quid enim dc caducis dicemus, qui- 
ab iifc firm ' U ^ >us tara c ^ to inveniebatur remedium , quam 
«c erat. ^ c |j tcr C j s crat inquifitum. Sed quia ^ 

quants virtutes ab co fuper illis fatts funt 
longum edet enarrare , ex pluribus quoque 
unum quod memoris dignum erit profera- 
mus miraculum. Duo etenim viri , quorum 
unus ad Bre, alter ad Rancum balifta com- 
morabatur , hoc videlicet quod de prxdi<£o 
Dei famulo apud multorum notitiam per- 
crcbucrat , in femctipfis experti funt. Nam 
jfps ab iUo.fttmulo didicimus per multos an- 
j309 laborafTc, ut cum ab eodem flagella- 
bantur , vix a pluribus teneremur vquin etiam 
ex ea vexatione fimul & confortatione ci- 
borum etiam virtutem perdiderant, corpo- 
rum evomendo fuperflua. Fide autem com- 
monente, animo utri ufque infodit, ut locum 
vifitarc deberent venerabilis viri s unde tanto 
affeci funt deflderio , ut nec illos oporteret 
vivere, fi ad eum tardi direxiflent. Nec mora 
adhuc con va.lefcentes parumper fuum coe- 
perunt arripere iter , lento quidem adhuc 
. -oonaiuiac ad Det famuli vcftigia pervenien- 


eorum tsdio affe&us , jfa&a oratione , fignum 
crucis lacry mando quod petebant impofuit, 

& a fc recedere juffit. Revcrfi inde ad pro- 
pria, a die illa & in reliqua vita fua ab illa 
paffione fccuri & alieni extiterunt , ac fl num- 
quam eam pertuliflent in fuo corpore ; qui 
multum felicem in pofterum ducentes vi- 
tam inter vicinos , gratias referebant Domi- 
no, quod per meritum famuli fui dignatus 
fit de tam periculofa eos iniquitate liberare , 
non minu$ quidem miraculi quam beneficii 
in populo tcftimonifim perhibentes. Mira • 
funt hxc & noftris valde fiupenda diebus , 
fcd vita prxdi&i viri perhibetur talis , ut qui 
converfationem ejus agnoverunt , cjufdem 
quoque virtutem non debeant admirari. Hoc 
quidem unum miraculum dc duobus infi- ■ 
mul ordiri ftuduimus , quoniam ipfum eum- 
dem finem cumdemque modum habaifie 
cognovimus. Arnen. 

3 8 . Valde igitur hsc funt admiranda, qUs Homjnera „ 
de Dei famulo nos nunc ufque inycnimus dolore capi, 
latuiflcj vera namque ejus vits xftimatio tis ‘ ucau 
non folum in fignorum oftenfione, fed in 
operum exiftebat virtute. Confuetudinem 
itaque fecerant vicini cellarum atque fami- 
liares, quos fuo vir Domini tranfitu illuftra-. 
bat, ut cum forte addfc cum cognofcercnt , 
pro diverfis illuc caufis convenirent. Quadam 
vero dic dum in illa cellula, qux vulgo Cha- 
tenet nominatur , cum ceteris fratribus vir 
Domini fe ex more recrearet 5 unus quidem 
fide plenus de loco vidno, fcilicet dc So- 
lemniaco eo advenit , capitis vehementer 
vexatus dolore , die oo&uque requiem non 
inveniens) eadem quidem hora cafu conti- 
gerat, ut ifdcm Dei famulus in porticu, ut 
folebat, federet, excerforiquc populo fatisr 
faciens verbo aedificationis defer vire t ; cum- 
que is qui venerat prx multitudine circum- 
flantium , 6 c confufionc non inveniret quo- 
modo & qua parte accederet ?d eum , fuam 
omnibus nolens ufquequaque manifeftarc 
molefliam , Valde anxius tota die fuftinuit > 
rccurfa vero circa vefperam multitudine,. 

Dei famulus cum co fotus remanfit in por- 
ticu : cum autem qui venerat eum quidam 
cx fuis amicis tota die huc & illuc vidiflet 

anxiari. 



I 


tiSo VITA B. HUGONIS DE LACERTA. 1170 


anxiari , ad famulum Dei eidem venire mon- 
itravit. Audierat enim eum multo tempo- 
re capitis dolore mul&atum iuiffe. Quo au- 
dito , flens ft&tim largiter , fcque in terram 
coram co cum lacrymis dedit : cumque ti- 
mens ac gemens fleret vehementer , & in 
terram diutius tunderet caput, fe miferum 
gementem oftendens , quid quaereret repente 
» intulit , dicens : Domine mi , tantam Capitis 
inquietationem patior , quod vix quid di- 
» eam vel quid faciam nefero ; ideoque ad te 
«defccndi , ut fuper hoc quid mihi, ut me- 
» lius tamen ,pr*ftares confilii. Novi- enim te 
» multo meliora feciffc , ac poruifle : unde li- 
» cut potes mifertus fis mei , Domine. Quem 
dum fratres qui circumflabant audirent , 
ejus commoti fletibus coeperunt flere , famu- 
lumque Dei inftancer pro eo rogare. Cui vir 
Domini relpondit dicens : Ego quoque ca- 
put meum doleo, qui mox ad caput fuum 
dexteram fuam levavit , coque tra&ato , fu- 
per caput dolentis camdem cum figno cru* 
Cis deduxit : cumque diutius caput palparet 
illius , miro coepit modo ad femetipfam ve- 
xatio illa dpficerc , ac fi fui dcfc&ione im- 
petus innueret locum in eo habere fc ulte- 
rius mini mc ppfic. Quo facto > ille ab eodem 
Dei famulo remeare ad propria eft demifius, 
fub omni celeritate cx illa hora faluti pri- 
ftinar reflitutus > huic namque miraculo fra- 
tres qui tunc prsefentes fuerunt, & adhuc , ut 
credimus, fuperfunt , fidem gratis adftruunc. 
De quo etiam viro quale qua ntumque mira- 
. culum in eadem cellula orando valuit ob- 

tinere , fubjungemus ad prsefens. Arnen. 
Alterum ab 3 9 . Alio igitur tempore, virum in praedi&a 
infirmitaie. cellula alterum de nominato loco multorum 
relatione ad Dei famulum didicimus prope* 
rafle , quem fic quotidie acris tortura cum 
pulis peffimis , quae fcilicet Ira dolens ruflice 
nominatur , variis corripiebat tormentis , ut 
artimara ejus de. corpore expugnaret, nifi 
per horam divina retrahcrctur f miferationc. 
Hic namque cum ad Dei pervenit virum , 
totum ei per ordinem infirmitatis fuse expo- 
fuit modum , humiliter ejus orationibus fc 
commendans. Recepta autem remeandi li- 
centia, ameliorari coepit in via ipfa , quo- 
niam is qui ad virum Dei fxviente incom- 
modo vix per diverfas ftatjoncs pervenerat, 
con folatus ab eo, abfque recreatione aliqua, 
' ■ reverfus eft laetus ad propria , & ex illa hora 

fic diu optatae reflitutus eft fanitati, ut mi- 
tior exi fleret quam ante illam moleftiam 
fuifter. Amen. . 

Ocuio uno 40. Quidam ergo paterfamilias IHo in 
^-it VicO quiTiverius.nomine dicitur,qui etiam 
cellulae Planiae vicinus eft, unius privatas 
oculi officio, diu graviter laborabat , in quo 
etiam eunda pene medicorum adjutoria jam 
defecerant.- idem ipfe cum fuper hoc inve- 
nire nufquam remedium poffet, fide tamen 
commonente, ad viri Dei habitaculum fub 
Vet . Script. & Mon . ampl. Cottett. Tom. VI. 


A celeritate pervenit , cumque jam prxfeos ante- 
Dei aftarec famulum, ecce ex male videntis 
dolore oculi anxiari vehementer coepit , ma- 
gnis non jam vocibus fcd ftridoribus clamare 
dicens : Eh ! eh ! eh ! mi Domine , modo mo- 
riturus ego fum , nifi & mihi jam perituro , 
confulendo orandoque fubvenias. Quem 
blando fermone vir Dei alloquens, ejus pe- 
riclitantis prius ftuduit clamores comprime- 
re , ac poftea intulit dicens : Deus autem v 
omnipotens, qui omnes omnium fanat in- . 
firmitates pietate fiia, fi placet , tuam fanare 
utique poteft. Quo dido, vir Domini mox 
ad eum* acceffit , ejufque dolentis oculo cx- 
^ tenfa manu crucis fignaculum devotus edi- 
dit , cumque ad propria fic ire dimifit , qui 
antequam illius claufuram loci eflee egreflust 
optatum valde ex integro lumen ficreciperc 
meruit, ut oculo quo diu jam laboraverat, 
cum quo etiam folo ducente advenerat 
ante , viam fuam latiorem nihil dicens ipfe 
eligeret , ceterifque de omnibus certiffimus 
«ffec. - 

41. Sed & alius in praefato vico fimilcm simile bene- 
quo nefeio infostunio incurrens moleftiam <* c,u “. alterf 
umus damnum ocuh longo tempore, omni bait. 
lanicatis fpe depofita , nimis graviter fenferat*. 

^ Hic denique cum audiret quod paterfami- 
L lias ille lumen rcccpiffct , concitus ad eum 
venit ,eumque qualiter videret interrogavit. • 

Statim ut adum fuerat , ei feriatim expofuitt 
Cui zgrotus ille, utinam tali virtute fema- 
nifeftare dignaretur homo Dei ille, ut fic de 
oculo meo effugaret incommodum, ftcut lon- 
gas a tua moleftias tenebrarum , unde & te 
amice necefle eft defeendere mecnm. Tunc 
ille qui fanus fadus fuerat ad viri Dei habi- 
taculum venit, fecumque aegrotum illum * 

-deduxit, & ut eidem fubvcriirct mifero ip- • 
fum Dei famulum devote rogavit. Ad quem 
mox vir Domini dixit : Quid nos ad hoc fa- 
P cere poffumus frater ? Gui xgrotus : Ah ! ah 1 
ah ! Domine , quo patior oculum tantum at 
pice, & hoc foiummodo pofle mijii fuffi- 
ccrc credo. Nequaquam , inquit , propter 
hoc remanebit qulh Deus omnipotens bene- 
faciat tibi. Moxquc Dei famulus porticum 
fuam egreflus , aere defuper nudo , dolentis 
oculum diligenter infpexit,eidemque figno 
crucis impfcffo , luce protinus reddita , nox 
caechatis abfccflk ab eo : qui ftatim ad pro- - ■ 
pria revertentes coeperunt Deum laudare 
£ & benedicere, qui falvos facit fperantes in 
fe. Amen. 

42. Nec hoc filendum eft , quod cuidam icemeee* 
contigerim coecser, cum prsedi&i viri Dei prs- fcmin ** 
fidium quaeritarer. Mendicans quadam de 
loco fatis propinquo femina oculorum luce*- 
privat^ , nefeiens vifu tenere viam , nifi alio 
ducente , devota valde & fide plena ad elee- 
mofynam cum ceteris egenis ad ejus quoti- 
die habitaculum venire folebat , cui zternse 
mercedis aliquid alimoniae contuliffet, refpc- 

. HHhh 


i 




1 


« 


Digitized by 


Google 




ii?! VITA B. HUCONIS DE LACERTA. 1171 

-&u illius quam aliis erogabat pauperibus, & A Syncelly nomen eft, qlio quidam famuli Dei 
ftipemab aliis muhoties poftulatam ceteris commorari * folebat familiaris. Hunc fiqui« 
indigentibus exindeporrigcbat.jErat enim non dem fuus judex iniquitatis caulis injuftis at- 

. folum coeca , fed etiam in quadam parte que occationibus fupra cenfura annuum ad 
corporis virtute propria -deftituta. Haec die- , res proprias rapiendas judicio circumvenie- 
bas lingulis ad ardem memorati viri mendi- bat, ipfumque line aequitatis ordine nimis 
cando curfitabat , cum quadam dic in via fua exacerbabat; qui die quadam multo reple- 
popta, cogitatum fuum du&ori fuo revela- tus furore, inter cetera lic fertur dixifle ad 
tet, dixit: Si umquanv mereor fola fabulari* cum : Sive julte live injufte, me villicante, 
cum illo beato , faiutem meam continuo non permanebis in pace. Cumque poflefior 
. . credo. Confido etenim quod oculis meis lu- ille nullo modo poflet evadere manus illius, 
men poffit reddere , qui xgrotorum illorum inito conii lio , eum furentem muneribus 
oculis potukducatumpr*bcre.Dehinc aliquo compefcuit, cumque pacem lectlm firmare 

eemporeftetit fola ante eum, rogans at petens g 'coegit. Judex tandem accepto devin&us 
ut fuper faciem ejus luam tantum extende- obfequio , ne timidus ille ab eo diffideret , 


rec manum. Vir ?utem Domini, tunc clau- 
Hs ejus oculis, crucis lignum impofuit, di- 
scens : Jesus Christus Dominus ac raagiftet 
> nofter , qui lutum oculis impofuit coeci nati, 
» & lumen ei reftituit , ipfe Deus , ipfc omni- 
** potens fux claritate potentix te poteft illu- 
- minare. Necdum enim v.erba compleverat, 

fed fermo adhuc ab ore pendebat, ipfa qui- 
dem orante, fubito aperti funt oculi ,ita ut 
eunda clare profpiccret , illique ftatim flens 
atque gemens in terram corruit , laudans 
Deum 8c benedicens. Interrogata autem ab 
quid Abi eflet , rcfpondit : Deo gratias, 
*adefl mihi remedium fecundum verbum 
*> tuum. Vir quoque Domini hoc probare de» 
fiderans , dixit ei : Quem nunc ergo mc prof- 
» picis indica mihi ; vultus enim , inquit, ve» 

* der gravis & honeftus * barba nivea & pro- 

* lixa. Ab alio, ait, didicifti , quod mihi nunc 
«■fabularis , & renens fcirpumin manu, quid 
» eflet eam interrogavit , juncus efl > inquit 

illa. Ipfe vero deinde ad aurem manum le- 
* vavit , ipfa quoque quid faceret inqrndan-» 

* ter rcfpondit. Vir autem £)omini hoc intei- 
iigens divinum efle pnyflerium , eam quam 
citius referre gratias beato maximo trans- ] 
ulutere curavit, ficut St alios. Tunc terribi- 
liter prxeepit ei dicens : Tu ergo tace amo- 
do , fed modicum hic me fuflineto , quem 
fcilicct jntrogrelfiun nequaquam illa fufti- 
nuit, fed quam citius p6tuit laetabunde fo- 
xas exivit , & advocans puerum fuum , cxul- 
•tans & lacrymans prx gaudio, vix fux du- 
cem ulterius non requirens , & ita fanata . 
eft,ut qux coeca venerat alio perducente, dux 
-coccis futura regrefla fit : qux vixit multos 
in poflerutn annos , privatin* gratias & pu- 
blice omnipotenti Deo gerebat aflidue,- -quod 
per famulum fuum fic eam rcflauralfet inco- 

. fumem. Illud autem miraculum publicavit 
fidelis teclufa, publicaverunt & populi admi- 
ranccs fidem mulieris, magnificantes gloriam 
‘•boni patris familiarum. 

iniduus ju- 41 * Quam triftis , quam tcrribilis^ivina 
iex dmuitus.fuper quemdam judicem ultio proceflerit , 
jHinuur* < j um j n portjcu perjuravk , ad pervulgandam 
beati viri gloriam filerc debemus nequa- 
-quam.Cujufdam etsaim vicinxpoflidfionu» 


pacem quxfitam in manu hominis Dei fc 
propria manu ferire promifit. Illis deinde 
qoram eo allantibux, judex manum fuam in 
illa fanda manu , ficut prxdixerat , poluit , 
dicens: In hoc loco Tan£to, in Domini mei * 
prxfentia , plena fide tibi promitto amice , , c 
quoniatfi & deinceps a te non exigam am- « 
piius quam debeam. Pofi non multos vero 
dies, judex ille, velut fponlionis fux im me- 
mor, quem ab omni abfolverat injuftiria , 
de hereditate propria eccc contra juflitiam 
pulfat. Hic demum commotus ab illo , pro 
> pace habenda de rebus aliquid propriis invi- 
tus tradidit illi, cum fux perjurationis tam 
prxfens fuit judicium , quali velociter de re- 
bus illis non debitis effe&us eft Dominus : 
nam & manus ejus extemplo debilis & infir- 
ma fada efl. Qui in exemplum Giefi , vio- 
lentam pofledit pecuniam , non folum ac- 
quirens animx lepram , fed manum pro- 
priam numquam deinceps habuit fanam. 
Audite hxc ompes poteftatem habentes, fic 
«vellimini ut alios non fpolietis ; hoc congre- 
gate veftris thefauris , unde pauperiem non 
ingeratis proximis. Amen. 

44. Dignum quidem exiftimamus ponere 
in relatu quod velociter & fuper divinum 
altum affuit Judicium ei qui ejufdem famu- 
lis fupcrbusTion timuit injuriari. De benefi- ' 
ciis autem & elecmofynls quas vir Domini 
fufeipiebar a populo, caritatis gratia repletus, 
noflrse congregationis inopiam ipfe frater 
velut pater ex quo potuit relevare curavit : 
verum prxeipue fuper matrem fuam ficut 
abladatus ab ea diligentiori cura ac providen- 
tiori quam fuper filias evigilabat. Sciebat 
enim ibi magnam impcnfanj > laborem quo- , 
que unde fuflentarctur nimium efle. Faftum 
,in una dierum , ut vir Domini folita pietate 
de devotorum beneficiis, ad pallorem in Grati-» 
dimonte & ad fratres multa per nuntios fuos 
hujus miferx tranfmififict fubfidia vitx. Al- 
tera autem die ad vifi Dei habitaculum qui 
mifli fuerant remeare coeperunt ; cumque & 
viam longam fatis peragerent , eofque rer 
motior manfio fatigaret, equitantes reperie- 
runt in itinere pcatum & rivum ; tunc qui- 
dam eorum ait, amoenus locus ! cccc aqua 






n 7 j VITA B. HUGONIST 3 E LACERTA. 1174 

& pratum, ecce ia qua poffumus 'recreari & A ille quem quali ad aurem pontum multis 


*uc, 


rcquiefccce parumper, ut valeamus incolu- 
Amicis viti mes noftrum explere poftmodum iter. Cum 
infer ens 'ta-" %»tur omnes una co oivertiflent , oculifquc 
bic corripi- eorum locus ipfc blandiretur * do jumentis 
illico detenderunt , ora tamen eorum ad 
turbam frenis fublatis relaxantes: ibiqueeis 
dcmoranribus , loci illius enim fupervenit 
dominus fubito, collo palum ferens acutum, 
cumque furibundus pratum introiflet , hinc 
atque, illinc difeurrere coepit , graviter ho- 
mines feriens , jumentaque furibundus per- 


crcdimus fulgere virtutibus, cujus apud Deum 
«une ufque meriti erga alios excirit fides , 
erga infantulum meum modo ego debeo 
probare fidelem. Proinde omnes ad ejus ha- 
bitaculum cum puero venjamus , fidem cer- 
tam in cordibus noftris deportantes. Si enim 
•affeqtti nequit ibi medicinam , nufquam fi- 
lium meum fanari deinceps credam. Quem 
mox fideles famuli de domo infantulum ad 
prxdi&um Dei famulum manibus propriis 
deportaverunt, ibique multum profufis la- 


quirens. Extcrritifquc pueris & in fuga ver- £ crymis fc nimis affligentes , pro puero beati 


fis , jumenta eorum d; 'ruptis camis per pla- 
na profiliunt & in fugam vertuntur : qui 
contriftati valde , extra terminum loci quem 
affeqtti potuerunt, mitigantes acceperunt , 
nuntiantes beato viro contumeliam illam 
injuftifliinc fuiffc perp effos. Cum iram fiiam 
ille cxplcffet injuftc, fubito corripitur a ra- 
bie , ita uc a pluribus vix poffet teneri. Erat 
enim ei tremor , & interea prorfus videba- 
tur exfcnfus, immutatam faciem & decolo- 
ratis oculis habens : concurrentes autem vi- 


viri auxilium exorant aegroto : cuntqueeum 
eidem obtuliffent ex confuetudine , mox qui- 
bus obvolvebatur pannos amoveri prxeepit, 
erucifque fignaculum ad nudam carnem 
poftmodum fecit j qui reverfus ad propria 
ex infirmitate illa convaluit , & ad fandi hu- 
jus terti m opium miraculi ufque hodie in hac 
Vita manet incolumis. Arnen. 

46. De vicino namque beari Aredii loco, 
ecce ex fimili alius fubfequitur fermo cujaf- ficTum aiteti 
dam. Etenim fatis porentis parvulus filius , puero «a 


Nbr*. 


Simile bene» 


cini undique atque parientcs,( audierant enim q qui aetatis fuae quintum necdum attigerat 
non parvulum fuiffc tumultum ) quos fanos . annum , ibidem diu languerat , omni pror- 


pendfc. 


taoKur. 


invenientes , ut contigit , interrogaverunt. 
Beati viri , inquiunt , pueros ille & manu & 
lingua fcandalixavit , ideoquc illum praefens 
Ab eodem vindida flagellat. Tunc parentes ejus, ac- 
cepto confilio , cjufdem culpam fuperbix pe- 
nitus proficentcs , ad obtinendum falutis re- 
medium» ad Dei famulum hunc duxerunt li- 
gatum , Jpfum tamen devote fiipcr eo de- 
precantes : qui ubi vocem eorum audivit, 
& quid mifer ille fecerit inteliigens , hunc 
rtatim folvi feeira vinculis. Ecce novum mi- 
raculum & noftris temporibus inauditum , 
in ipfa nempe hora ita fanus & incolumis 
apparuit, ac fi in eum humanx poteftatcm 
falutis hoftis numquam habuiffet. Tunc ille 
fitum reatum agnofeens , ejus pervolutus pe- 
dibus , coepit magis ac magis culpam deflere 
& erubefecre. Quem vir Domini mox de 
terra levavit , & de a&bus fuisinhunc mo> 
» dum increpavit, dicetis: Vade follicitus & 
* tale quid amplius numquam facere prxfur 
»mas; vindex eft enim Deus velociter fervo- 
» rum fuorura.Noli facere proriofiorem terram 
» quam cadum , ibi vivendum , hic quoque fi» 


fus membrorum virtute debilis & deftitutus : 
pater vero ejus fuper eo quid faceret peni- 
tus ignorabat , quia de ejus falute fpem om- 
nem jam depofqcrat. Quid mirum ? quia quo- 
modo aut incunabulo aut loco alio poneba- 
tur’ eo immobilis a fuis inveniebatur. Si au- 
tem ei forte vel curvares pedem, vel manum 
extenderes, fic manentes proculdubio repe- 
rires , ita ut putares offa ejus omnia minu- 
tdtfm confra&a fub pellc-larete. Promulga- 
tis vero fignis hominis Dei , & virtutibus 
^ colledis , a parentibus fuis ad virum Det 
delatus eft, eidemque «x more oblatus, ip- 
fucn pro pignore fuo multum humiliter de- 
precantes, & etiam afferentes nullum pro 
eo remedium fupercffe : quibus vir Domini, 
«it : Quid gementes ploratis ? Mox rejc&is 
pannulis, quantopere languerat ille narra- 
verunt, rogantes ut per nudam carnem ejus 
amore -Dei fuam dumtaxat mitteret manum. 
Quo audito, vit Domini quxfitam protulit 
dexteram manum a vertice palpando pef fin- 
gula membra perduxit ad pedes , & accipiens , 
fcirpum , qualftudendo, fuper ventrem pueri 


niendum. Difccffit igitur (anus laudansDeum £ huc atque illuc ducere coepit : quem mox 


& benedicens. Quod ftupendum miracu 
fiwn audientes innumeri populi , ingentes 
clamores dederunt in coelum , dicqntcs : Glo- 
ria tibi Domine. Amen. 

pacru xgr« 4 j . Non longe ergo a viri Dei habitaculo, 
vkusccac nomine .... in quo cujuiHam 
militis graviter xgrotabat filius, qui tale ta- 


nun lanae. 


extendens , tene , tene , languido ait : Eh *. 
eh ! & qui pene jam mortuus fiicrat , tam- 
quam a fomno excitatus fuiffer „ ad viri Dei 
vocem quamvis modicam rtatim manum lo» 
vavit , & fcirpum fibi extenfum accepit & te- 
nuit. Illi vero qui convenerant , vifo mira- 
culo , pr* gaudio flere coeperunt. Quo fa&o. 


liter txdium perferebar , ut folo Xpirku pal- vir Domini colligi puerum' fiscit.omnefqtie 
picaret, laxata pelle pene offa videbantur, pariter rcajeajre cum ilio ad profuaa jtrflfo-i 
Miles itaque pater ejus, cum videret eum Et confeftim (urgentes parentes ejus tulerunt 
in extremis urgeri , ait fervis fuis, homo Dei ffe quo jacebat loco puerum , & abierunt in 

ra.Scr$t.&M*». 4 U*fi.CdU&,Tm.ri. HHhhij 


Digitized by 


Google 



n 7 f W IT A B. HU G '0 N I 

ornum fttam magnificantes & laudantes A 
Deum , & dicebant : Quia vere vidimus mi- 
rabilia hodie , puer viro a languore fud coii- 
• fvalefcens crevit Sc profecit, •& fanus lartuf- 
.-que in pofterum diutius vixit. Eerpenden- 
jdum quod propter magnanv patrum fidem , 
jplenam. filii percipere meruerunt fofpiratcm. 

Xj ndc datur nobis intclligi, quia perfe&a fi- 
des otpnia quae perfere deiiderat adipifei 
•poteft , juxta quod Dominusait : Omnia pef- 
• • dibilia fune credenti. Arnen, 
tpfe & ]ani- _ 47 - <Ergo quifeufdam cxa&is qu* per bea- 
tor monifte- tum virum -circa -alios gcfta funt, aggredia- 
^^-.mur unum memorabile de. pluribus Sc pre- B 
natur. -tiofum miraculis, quod ad ejus vocem gra- 
tia circa jpfum & quemdam alium eft ope- 
rata divina. Contigit autem ut eodem tem- 
pore ifdem Dei famulus ejufque janitor, unuf- 
quifque ad didam fuam cellulam , gravibus 
.graviter laborabat febribus. Una quidem die- 
rum cum vir Domini febrire inciperet, & 
•vehementer anxiari , ftratum proprium ut le- 
viter fuffcrre poffet dolorem introivit , hu- * 
jufmodi fatis amicum languori : obfederat 
•eum dolor afliduus cum ardore , firifque in- 
tolerabilis cum capitis anxietate nimia.>£gro- 
tante autem eo ac febricitante loco in illo, Q 
ad portam ecce factus eft fonrtus. Quocom- 
.perto , janitor > ut pptuit , ad eum venit di- 
cens: Su,fu, furgite cito, d, ci,cito {ur- 
£*] gite, dominus adeft Gofridvs (a) Burdcga- 
lcnfis archiepifcopus , veftram quidem fa- 
ciem videre cupiens, &vobilcum conferre 
fermonem. Lento \cnim illuc janitor perve- 
nit grefiu j quoniam eodem incommodo de- 
. pafta ejus jam pcae fuerant membra. Quo 
audito , vk fandus , dedignando fubrifit , & 
ait: Mifer eft fane & valde debilis, qui ab 
inquietationibus tam vanis Sc frivolis fc fa- 
tigari permittit : laudo , inquit , frater, & volo p 
f ne amplius amodo aggravemur ab cis. O ad- 
miranda res & veneranda ! porro ejus didum 
ftatiin fubfequitur fadum > nam in eadem 
Jiora vir Domini foras egreditur fanus. Alter 
.•vero qui erat magnis febribus in proximo 
laboraturus, ab eis fimilltcr incolumis dein- 
ceps manfic atque fecurus. Qua de re , ca- 
jiflimi , datur nobis intelligi quia caritas ni- 
hil poffiderecum anguftia novit. Sibi quippe 
Sc proximo propter Deum pfoficcre voluit , 
quoniam & aliter plenitudo non effet lega- 
lis 3 qui enim proximum diligit, legem im- £ 
flevit. Arnen. 

Agrosagra- 4'g. Sedquidfuperfrigorcticisaliis&in- 
dl,ie ubcta1, firmis ^feramus , quibus tam velociter in- 
venitur medela quam fideliter fuerit inqui- 
fita?De quibus figillatim multum quod lo- 
queremur erat 3 fed quia ad alia feftinamus» 
exinde conticere melius putavimus. Nam fi 
totum proderetur in publico quod finguli 

(*) Extanc ad eum S. Ber nardi & Petri renerabilis abba- 
tis Clunjacenfis epittalx. PrxclTe coepit ccriefi* Burdigalend 

«QUO llfi. 


5 DE LACERTA. 1176 

quique dum fideliter pofcunt latenter acci- 
piunt, Sc occukum retinet confcientia mul- 
torum , ad hoc pene feribendum dies omnes 
vius noftrx arbitramur minime fufficcrc pof- 
fe. Inter cetera vero figna ac beneficia qu* 
fuae vir Domini conferebat propinquitati ■> 

,pro fummo tamen unum illius incolae terrae 
«tque affines replicare folebant. Agros om- 
nes affinitatis fuae , nt a femoribus noftris 
audivimus, grando regionem iftam in annis 
•praeteritis vaftare confueverat , quae tam gra- 
viter cadebat , ut nihil ibidem ,cum veniffet, 
relinqueret. Poft illam autem diem » cum 
homo Dei primum pedem in loco pofak 
illo, numquam ibidem tcmpeftas, ipfo ia 
carne degente, cecidit. Sed adveniens, ut 
ante confueverat , & quafi timens praeteriit 
Sc verecunda. Arnen. 

49. Ceterum quid nos in laude ejus & Cceicfti re 
gloria conamur , quod perficere nefeimus i Y “ 
Ipfc enim eft laus & gloria ejus , cujus laus 
ab ore ejus nufquam receffit. Competens 
profc&o erat divinae dignationi , cujus mirifi- 
cabatur fpiritus in ceelis , talibus taliter fignis 
in corpore mirificari in terris. Itaque meri- 
torum tanta creduntur infignia , quod non 
iolum non praevalent explicari fermone, ve- 
rum nec ipfa queunt humana comprehendi 
fubtiiitatc. Veium quoniam fermo juxta 
quod de vita ejus propofuimus cxfequi dau- 
fulam petit fpecialenutamen unam atqueprx- 
daram vobis adhuc vifionem quam in extafi 
politus, fed apertis oculis utrifque hominis» 
diligenter ipfc afpexit, prius^quute fedul* 
noftrae finem fulcipiant ad enarrandam ecce 
aggredimur viam. Hujus igitur pracdi&i fa- 
muli Dei famiiiariffimus fuit Guido de Mi- 
liaco frater venerabilis, qui ejufdem fandse ' 
habitum religionis ammonitione fufccpit , in 
quo etiam ab eodem apprime eruditus at- 
que enutritus eft > qui nimirum poftea vitae 
fuae merito morumque magnitudine fami- 
liaritatis, ut dicitur , apud eum praerogati- 
vam inter alios & ante obtinuit , cujus nos 
quoque didicimus narratione , quod narra? 
mus: quafi vir Domini faepe cordis fecrero' 

Sc oris eum ufu familiaritatis laetificari folc- i 
bat. Faftum eft quodam tempore , ut vifita- 
tionis (ludio ad .pallorem noftrum in Gran- 
dimonte ambo infimul convenirent. In cra- 
ftinum autem , benedidlione recepta , in pri- 
mo diluculo cum remeare coepiftent, mif- 
farum folemnia audiendi gratia fratrefquc 
videndi , properantes diverterunt Muretum. 

Erat enim dies feftus Muretcnlii ecclefiae de- 
dicationis, quos videlicet advenientes bono* 

6 hilari valtu, ut decebat, fratres fufeeper 
xunt, multum gaudentes: & prima comple- 
xa , devote & folcmnicer mifiarum intreu- 
.tum inccepit ptimus facerdos, ut tanti n if? 
ftcrii reverentia expofeebat*, & ordo. Hujuf- 
jnodi vero femper memorati viri erat con- 
fuetudo , ut oculos fuos ad altare in tali di* 


Digitized by 


Google 


n77 VITA B. HUGONIS DE LACERTA. «78 

rigeret hora intentius ac foiiicitius qoamin A ia ccclcfia viderat in hunc modum coepit 


alia : feriptum quippe audierat ubi thefaurus 
tuus ,ibt & cor tuum ; & ubi dirigitur ocu- 
lus , infigitur unimus i cumque vir Domini 
in hoc diligenter intenderet, unum fubito 
in veftc levitica ftolaque candida inter alios 
vidit, circa frequens minifterium fatagentem, 
cui praeterea rafa erat corona & tempora : ip- 
feque barba s a quo etiam quifnam effet coe- 
pit admirari valde & incertus effc : (ciebat 
enim duos clericos ibi folummodo fore. 
Tunc vir -Domini non longae diu fuftiauk 


interrogare , dicens : Deo autem gcatias&y- 
vcftrx , pacer & domine , fan&x benignitati , * 
quoniam me tam indignum* tam indo&um* 
vcftrls tancis. negotiis , tam privatis quam « 
publicis » femper interefle voluiftis ; Verum.- fc 
tamen , domine , unum dubius valde ego me- * 
cum revolvo, quod a vobis , cariffimc , fi de- « 
cct, difeere rogo. Teneo namque ac firmi- * 
ter credo , vos aliquod hodie vidiffe fignum , « 
quod tamen videre» noftris impedientibus* 
culpis» non cft defuper datum», Exinde hot * 


&d ftatira fratrem Guidonem per ergo argumentor» quoniam in ecclefiavos « 

J.i: r. -111 * tU /1 r.n? — -»J- _ • j ' 


moras 

quem videlicet fuper illa dubietate certus vo- 
luit cfle , de loco fuo femel bis terque diver- 
fis adiit momentis, & quot ibi adedent cle- 
rici follicitus requifivitscuiilie totidem hu- 
jufmodi fermonem refpondit, dicens : Do- 
mine, ut video , duo adfunc tantummodo 
Sed credimus eum non fuifle ecqualis meriti, 
qui toties interrogatus hoc videre non me- 
ruit. Qua de re certus , lc&ione libri Apoca- 
ly pfis jam ledta , ad chorum clericorum ac- 
ceiHt iliico laetus , ubi 1 ’upra pedes tam diu 
manfit crc&us, donec divinum myllcrium 
fpatiole celebraretur. Fadum eft autem cum 
hora e fiet jam parata legendi evangelium, 
ecce diaconus ille ad pronuntiandum eum 
una cuna iaccrdotc venit ad lectricem , quod 


infolito qiore fratres ftupefadi valde vide- 
runt perfeverarc. Tunc ille , ut erat vir elo- * 
quentiffimus , nolenfquc in publico prodere 
quod tenebat interius , inquirenti focio ci- 
tius perfuafit ut quxfitum taceret , dicens ; 
Porro mihi illud dicere non expedit , nec « 
tibi quoque multum proficit illud audire. « 
Numquid & domine , inquit , mihi celare * 
poreftis quod quaerens cupio fcire a vobis ? « 
Cumque hoc ille tam iriftantcr fib eo pre- 
cum multitudine ac frequentilfima inquifi- 
tione exigeret , feque nullatenus aftipularetut 
ceffaturum,agiicabilibus tandem ejus vir Do- 
mini conftridus conjurationibus , jam non • 
celaturum fe refpondit , ei dicens*: Tali fi* * 
quidem ego tibi quod quaeris conditione* 
videlicet ipie fecundum, Lucam diffinde .in- dicam , quod-nufquam te amplius fuper hoc « 


coepit , etiam 7 pronuntiando aperte ufque ad 
iinem complevit : de cujus vocc & habitu 
argumentum vir Dei fumfit invincibile , 
quoniam de quo diutiffime dubius fuerat , 
hunc veris interfignis Indubitanter dominum 
Stephamum Muretenfcm credidit efic > takm 
enim eum in vita videre folhus fuerat Pcra- 
doque ex more fervido , pater venerabilis 


audiam confabulari dum vivo. Petrimefce- 
bat videlicet ne inani gloria fuper fe rape- 
retur , & inde intus fieret culpabilis unde fore 
hominibus appareret mirabilis : exemplum 
etiam Domini fequens, qui de femctipfo fuis 
difcipulis prxeepit dicens , ut ea qux vidif- 
fent nemini dicerent, quoufque filius homi- 
nis refurrexiffet a mortuis : cui poftmodum 


jumenta, quibus vehebantur adduci 
prxeepit , atque focium fuum coepit vehe- 
mentiffime fcftinarc ut poffent exite, Gui 
fratres loci dixerunt : Pater & frater etiam 
domine, hoc fieri non poteft, quia hodie 


ab oculis difcipuli afpicientis evanuit. Qui q fpondenti atque firmanti totum per otdinem 
deinde egreffus abecclefia, fratres iliico vo- virlfeomini , tu evenerat geftum narravit, 
cavit , jumenta, quibus vehebantur adduci fiunt quidem praeterea & alia multa comme- 
moratione digna, qux per eum Chrifti gra- 
tia cognofcuntur operata, qux videlicet, fi 
feripto commendarentur , a non credentibus 
apocripha judicarentur ; fed de vita ha&e- 
adnos introiit is Sc hodie exire vultis. Qui- nus.ac moribus conyerfationeque loquentes , 
bus ille ait : Fratres & domini, fic portet iMius nunc qualiter ad coeleftis de hoc far- 
fieri. Paratis autem jumentis , Guidonem culo regni pervenit bravium , calamum pa- 
ejufdem loci fratres duxerunt feorfnm , di- riter reducamus & manum. Arnen, 
centes : Scimus certiffime, quod fecretum 50. Anno igitur a Paffionc «Domini mil- EJ as obit», 
aliquod ei Dominus hodie dignatus eft in lefimo centcfimo quinquagefimo feptimo 
domo noftra revelare , & quoniam modo E frater beatx qnemotix Hvao , bonus veruf- 
non eft locus prolixioris confabulationis , age que eremita , plenus virtutibus Sc fan&irate , 

frater, perge follicitus valde. Qpibus ille prxbcns multa , ut diftum cft » infirmis at- 
dixit : Ea vero qux loquimini nunc quoque que egenis beneficia , apud Planix locum 
mccum ipfe pcrtra&o : qui ftatim falutatis converfationis ipfius valde prsrcipuum, de ne- 
fratribus rcccffcrunt , iter quod defiderabant quam fxcuk> , Deo vocante , migravit in 
aggredientes & fimul properantes, fefc fatiaxe pace. Illi fane beato venerabili viro prolixum 
per viam de Deo vicaria coeperunt relatione, vitx fux fpatium pro utilitate, religionis no- 

Denique ficut inter eundorum animos a mi- ftrx & amplificatione divinitus collatum eft 

eorum immenfirm caritatis familiaritas fida.- Nam vixit, ut manu tenemus, annis o&o- 
ciam prxbet, Guido frater non obliviofus ginta fex, de quo notandum eft prxeipue 
factus, ipfum Dei famulum. fuper eo quod qupd.ille vir Domini inter totgratiarumiiv 

* HHhhiij 


Digitized by 


Google 



*r?p . VITA B.tiUGONIS DE LACERTA. 1180 

dignia * quibus in vita fua claruit , fanar ftabi- A vioncoi deliquiflcnt , & fibi & illis , ipfb mo- 
lifquenqemorix dono non mediocriter fulfit. nente, tunc faltem emendare liceret. Infu- 

.JSTam quidquidvel de fententiis noftris, vel per ne praedicatio ejus a quoquo impedire- Ad quos et- 

'■ceteris vitae nofltr* mandatis invenitur fide- -tur , cunftis diebus' infirmitatis fu* in leafto 
diter feriptum , aut memori* hominum com- jacens , ufque extremum diem imprxtermifle monem. 
*jncndatutn> totum quidem per eum , ficuta ac fortiter verbum Dei przdicavit & audivit, 

^domino Stephano magiftro noftro audivit , exceptis tantum horis quibus vacabat ora" 

-memori ter que fufccpit , creditur & revela- tioni. frequenter enim tunc orabat fle pro 
4um & manifeftum. Divinarum etiam audi- experientia fua ubertim ac jugiter flebat, 

-tioni feripeurarum praeterea ita ftudium com- fratres necnori infirmos , debiles , m in ufque 
motkverat , ut nihil fratribus didam audi- dodos inter illa commonitoria verba fuf- 
Ttt , quia mgmoriam pro libris habebat. Sed ferre , portare monebat & hortabatur , non 
mt omnia brevius concludamus, ut in cete- ut defenfionem haberent» fcd uc naifericor- 
•ris qux de illo jam diximus, quapwis ncC B diam fcntirent ad invicem: quod fle ipfc, dum 
* omnia dicere potuerimus , nullus his diebus adhuc fupcrriTct , caritative docuit , & fecit 
ei ufquam inveniebatur -fecundus. Nam vi- ad pofteruns fuper omnia quidquid jam pri- 
cini & remotiores , divites quoque fle pau- dem de obedientia Sc de regula noftra pro- 
speres, qui videndi audiendique amore ad nuntiaverat; nunc vero abundantiori gratia. 


-eum veniebant, ipfum videntes Deicolam 
nuncupabant , induito ei vocabulo : quidam 
-cum ut filium diligebant fle ut fratrem, eam 

v venerabantur ut patrem ; calem enim in om- 
nibus fe pubere eripiebat fle volebat Dei coo* 
fpettibus «fle dignum , corde purum fle vo- 
luntati ejus perfe&e demifium. Sed quoniam 
hoc loquentcs paululum a propofito digreffi 
fumus, ab his expediti, nunc ad narrationis 
ordiftem ‘Izti redeamus. 

Amc morte ji. Eo igicartemporc quo dileftus Deo 
a fratribus & hominibus de prxfenti faecuto orat migra- 
«antoauur. ^ ^j v j n!E placuit difpcnfarioni , ut qui- 
dam leniores noftri , viri valde rcligiofi , 
vifitandi eum graria ac audiendi , etiamque 
• interrogandi fuper hoc quod expediebat eis , 
quarto decimo calendas Maii in quinta feria 
«de diverfis locis fimul veniflent : «fufccpit 
itaque «os vir Domini, ficuc confueverat» . 
bono fle hilari vultu , *flc fuper eorum vultu 1 
nimium laetus atque jucundus fuit ; totum 
autem ilium diemduxit cum fratribus Hlde 
gratum multumque felicem ; hilarem enim 
datorem diligit Deos. Craftina vero die lan- 
guore nimio circa meridiem correptus eft , 
smde cythara omnium mox in amarum verfa 
cft lu&um. fratres vero qui in vicinis mo- 
rabantur cellulis , pauperum exauditor Deus 
«oluit ab ejus fruflrarc-exequiis , cujus etiam 
valentis Sc incolumis neceflariis ufi fuerant 1 
bonis. Convenerunt itaque mutti , Deo vo- 
leme , ut tam fim&x animae de hoc firculo 
secedenti fuas animas devote commenda- 
rent, ipfcque interim invaletudlnem fuam 
vifitationc eorum ac confercio admodum 
levius toleraret, fltipfi quoque illius praefen-- 
f ia & audienda latiores in pofterum mane- 
rent ac meliores. Per decem autem dies in 
«nente fana ,inoftcnfo afpo&u atque auditu 
perfeveravit : non tamen fine caufa agtota- 
vit ufque tertio calendas Maii , quod eft vi* 
cefimus feptimus dies Aprilis; quod vide- 
licet totum credimus fa&um , ut ipfc fratres 
in tam myftica fignificatione fuper decalogo 
legis informaret, Sc fi quid in ca per obli- 


valentiorique loquela prafenttbus fratribus 
recoluit , cofque- fideliter obfervare rogavit. 
•Numerus enim fratrum infimul erat omnium 
.przfixus , bis quinque fcilicet prcfbytcri , e- 
tiam odio cohvcrfi, de quorum numero unus 
exticit frater /qui de bonitate ejus confidens 
plurimum , benedici abeo , hoc nullo fciente, 
alto quxrebat ex corde. Hoc autem eo co- 
gitante , ferutator cordium Deus , qui fcit fo- 
lus quid defiderat fpiritus , ipfc folus ad 
complendum defiderium fuma in tali voce 
prorumpere feck amicum, qui ait : FrateV 
Guido dc Campania fit bencdi&usflc vere fit 
benedicas, fle urinam eum Deus benedicat : 
qui totum poftea quod tacitus qoarficrat 
fratribus per ordinem nuntiavit. 'Ex quo 
aliifque hujafmodi liquido omnibus patuit, 
propheti* fpiritum Dei famulum habuiflfe, 
ia cujus auribus cogitationis etiam verba fo- 
nuiflfent. Igitur qui convenerant interroga- 
bant eum dicentes : Domine , quid times ? * 
quid fcntisnoftr* plus pofle nocere religioni 1 « 
Nova, inquit, nemora, frattefque novitios « 
fuper omnia plus pofle nocere timeo & fer.- <* 
tio. Tati fiquidem tam fanus quam zger in- 
ftitutus erat propofito, ut qu* funt Jxstf 
Christi fcmper quaereret , fo Ium que illius 
nec alterius recordaretur , pofteriorumque 
penitus , juxta Apoftolum , obltviffcens , fle ad 
ea qu* ante fc erant fe extendens , Deoque 
hoc maxime faciebat *, ut carnalibus ruptis 
1 vinculis , talentum fibi creditum Domino 
fuo duplicatum reportaret, fle pro duplicato, 
duplicia, ut ita dicam , a foencratore Domino 
in illa patria poffideret. Cumque per fingulos 
dies exitum fratres expe&arent a fuo cor- 
pore , quia tunc fciticec fabbariim- habeba- 
tur, vicinum obitum fuum denuntiavit ver- 
bis quidem abis,, fcd idipfiim prorfus figni- 
ficantibus. Ait enim : In craftinum autem « 
benefaciet mihi Dominus, fle ia fecunda fe- « 
ria in me anima non permanebit amplius. « 
Quod totum ita fa&um eft. «Com vero jam 
decem dies In agricudinc fuiflent expleri , fle 
dic fila de qua jam przdixcrat fubfecuta. 


Digitized by 


Googl 


• * 


im VITA B. HUGONIS DE LACERTA. ngi 

omnipotens perennem mercedem ei reddere A foveret gremio. Etenim tam fanda de gloria 
dccrcviffet, dolor corpefeis in vitalia rediit , illius fuit omnibus exultatio, quam pia dc 

viribufquc propriis repente deftitui coepit : morte lamcnratio , dum unufquifque & in 

erat enim mane. Sciens itaque fe morti jam fe invenit quod dolcat deunde illi gaudear. 

proximum effe, qui cum ibi pernodavcranc Teftatiquc nobis 1'unt qui adfuerunt , quo- 

jfratres , cetcrofquc pariter admonuit, ut ad niam jam exanimi corpore ma^s vivus vide- 

primam quam citius furgerent, dc cum eo retur quam mortuus } vultum enim vigilan- 

bcnignuig Jesum cum expc&acione exitus tis hominis claritate fuperabat, vultus ejus 

fui inulto indantius ac devotius exorarent. jam in Chrilio dormientis, cum in ceteris 

Ea namque node jacuerat in capitolio , ibi- tfncmbris ncc tenuis quidem macula lateret , 
que dida confeflionc.completoque judicio, & quodammodo caro ejus non fenis, fed 
ex quo nihil ukerius loqui auditus ed , ufque tamquam pueri parvuli tota appareret , ficquc 
ad pacem , totius milfe officium orans ver- in quadam jam futura refurredionis gloria , 
fufque ad ccclcfiam audivit, dc a pacifico B ut ita lari liceat ,dc naturam demutare carnis 


fratre Hugone Dumont ofculum Dominice 
pacis accepit; & quoniam in ipfa ym faerx 
immolationis hora, tcftantc Gregorio, ad 
miniftri vocem ratuni manet coelos aperiri , 
in illo Jesu Christi imperio angelorum cho r 
ros adciTe , fummis ima fociari , terrena coe- 
leftibus jungi : ex hoc plane probatur, & vere 
dc catholice poceft intclligi, quod pienam 
dc perfedam eorum omnium remifitonem 
per ofculum pacis accepit, fuper quibus etiam 
paulo ante confeflionem, judicium dicens, 
complere memoriter meruit. Pod hoc au- 
tem fratres qui cudodiebanc eum, diligen- 
tius ilium ad lumen afpicientes , quod jam 
obicf» cocpiffcc tunc primum compercrunt; 
quod ftarim ceteris qui in eccidia erant fi- 
gnificaverunt. Qui protinus advenientes cura 
in medio poficum circumdet erunt, laudes dc 
gratias in pfalmis dc hymnis pro commen- 
datione anime ejus decantantes; qui cura 
diutius pfallerent, foloque ei in pedore ad- 
huc palpitaret fpiritus , quindecim pfalmos 
cantare exorfi fune. Cumque vir Domini, 

* cui admodum parvulus tunc inerat flatus , 
unum de quindecim , pfalmum. Lxtatns f*m 
videlicet cantari audiret, dans in medio, 
cruccmquc Domini tenens dc depfculans, 
colledo fpiritu quantumvis valuit , oculos, 
antequam in domum Homini terminarent, 
levavit dc aperuit, dc circumdantes fratres 
ex ordine ,vclut eos lalutarer, benigne afpe- 
* xit ac diligenter : ficquc demum oculis ac 
manibus in caelum femper intentis , in ci- 
nere recubans , priufquam mifla finiretur, in 
tam fanda hora inter jucunda verba , orante 
tam fando conventu , ut tenemus, exhila- 
ratum fpiritom reddidit Chrido domus Do- 
mino , ad quam a fratribus janvfuerat invi- 
tatus, reddidit quidem in bona fenedute ac 
converfatione enutritus, 

5 2. Tunc vero moeror dc metus grandis 
omnes qui aderant propter mortem ejus de- 1 
hnuit ; qui autem perfiodiores ac firmiores 
erant in religionis cudodia , fe fictu abdinc- 
bant p se timore dc verecundia , vocem qui- 
dem plangentium comprimentes i fi quibus 
iere prohiberet fides, gemitum f altem co- 
geret extorqueri affedus , cum letandum go- 
ciusillt cfiet, quoniam Dominus jam fuo coar 


vifus cd. O beati ! 6 felices ! qui dum eflet 
in terris, u(i fuiftis ejus colloquiis, partici- 
padis conviviis, documentis inftrudi, pre- 
fentia recreati , confirmati fuidis ejus mori- 
bus dc exemplis , infuper dc fignis dc virtuti- 
bus jocundati. Feliciores vos 'edis , fi tamen 
quod ab eo audidis fideliter obfervare niti- 
mini , qui viam ingeflit per quam vos reli- 
qui gradiremini : dedit fidem verborum in 
opere, ne putaretis eum aliquid fuperfluum 
przdicafie , juflfam crucem femel acceptam 
deponere noluit , immo eam amore dc fa- 
' mulatu fpontaneo , non Cyrenco, femper 
tamquam principiis confixus portavit : unde 
quia ncc longitudine temporis necnon la- 
boris, crucis {andificatorem fequi meruit, 
pod mundi languorem. Hxc autem przdi&a 
non ad corregionem , fed ad emulationem > 
Jiqnc igitur ad bonum xmulamini. 

53. Saderdos vero dans interea ad men- 
fam Domini valde laflTus , dc diu expetita cor- 
poris fanitate , fqf rificium jam obtulerat Do- 
mino , colledam de podeommunione adhuc 
didurus , cum necdum feiret utrum pro ex- 
petita fanitate , ah pro depolitione oraret , 
percepto tandem quid faceret, colledam 
incoepit pro ejuS depolitione fupplicaturus. ' 
Nec vacit locus idq a myderio : quem ta- 
men pro parvitate dc provedioribus nos ad- 
huc lugentes ubera decrevimus enuclean- 
dum , eis vero maxime, qui partem aliquam 
tenent dc Dominicis facramentis. Nam ut 
prxtermittamus plurima, celebrata funt etiam 
in eo a fratribus plene ac intente , tam ia , 
obitu quam in infirmitate, prout devotius 
potuerunt, cetera que rogat juxta ccclefia- 
fticum inorem inftitatio nodre fande reli- 
gionis dc regule. Tunc demum fratres aman- 
rilfimi bonique palloris, fub quo tunc nodra 
fervebat religio , dc voluntatis dc julfionis 
memores, fellinantcr quod cis jam dudum 
precCperat exequuntur. Nam dc beati viri 
corpus qua oportuit honorificentia una cum 
fandis Domini lacetdotibus , thuribulis pa- 
ratis dc cereis , reverentiflime fatis aggredien- 
tes aperiunt. Quo quidem aperto, tanta illic 
fubito fragrantia miri odoris afperfa cd , ut 
qui aderant inedimabili fuavitate repleren- 
tur, ac cx eadem fuavitate eundis clarefco- 




Digitized by 


Google 


- 1*83 


VITA B. HUGONIS DE LACERTA. 


ii 84 


Tet, in eodem fuavitatis audorem habuifle A arripiunt viam , & fic fimul tum pignore 

j- n o .. _ . j -r i 


diu mandonem. Cum ejus tamen caro prx 
mortua tam aperto miraculo , quid vivens 
■ejus fpiritus femper egerit/ tcftarctur. Cujus 
txtemplo praecordia praeferipti odoris fra- 
grantia vitroque puriora apparuerunt , fufei- 
pientes profutura loco ad patrocinium , pa- 
trixque ad falutem , in fua aedificatione cultu 
'fatis eximio extruda ibidem venerabiliter 


fando properantes , dcfcendcrunr per viam 
quae ducit ad munitionem , cui 'prifea vetu- 
ftas Chalucium ediderat nomen. Ex hac fi- 
quidem node praeterita , lumen odientes 
egredi fuerant malcfadores , qui tenentes 
quemdam rufticanum trahebant captivum » 
fua paupere tamen fupcllcdilc v^lde onu- 
ftum. Quo comperto , fratres ( prae, oculis 


tumulaverunt : quibus quoque digna veno* enim eorum illi latrunculi faciebant iter ) 
ratione condicis , ejus veftimcnta inter fefra- acceflfetuntad cos , & captivum de manibus . 
tres vcluc thefaurum coeleftem diviferunt, eorum liberum cum pia farciria fua tranf-* 
•exceptis ligonibus , quae clam pro reliquiis mifejrunt ad propria. Quod enim vir Domini 

cum fumma ab eis devotione fumta funt, B vivus & adhuc faecularis per feipfum agere 
& ufque hodie debitae zelo reverentiae fuis confucverat, per filios fuos & fratres jam 


confervantur’ in locis » de quo quidem loco 
ex illa die multae fidelibus virtutes fadae funt, 
quae per- negligentiam non funtfcriptae,ncc 
nbbis recitat*. 

54. Huic quippe miraculo multi interfue- 
runt qui nunc ufque vivunt, & cum magno 
fletu ex gaudio audiantur, quam quoufquc 
corpus ejus confueretur , fuifque veftimcntis, 
•fieut nobis mos ,eft fepeli-rc , indueretur , il- 
lius fragrantia odoris ab eorum naribus non 
receffit : quod videlicet fignum aliud vene 


mortuus .non eft oblitus facere. Sufceptus cft Transfertur 
ergo cum fumma veneratione a bono paftore ad Grandi * 
& a fando conventu , qui pr*currentibus moDtem * 
etiam largiffimis clecmofynis ei obviam ve- 
nit , & in magna lztitia in Grandimoptc 
tranflatus ab cis: ubi tamen coram fratribus 
pro ejus commendanda depolitione corporis 
facrificium Deo oblatum efl « memorato 
pallore » & appofltus efl; ad patres fuos, at- 
que inter domnum Stephanum de Mureto, 

& domnum Petrum Lemovicanum fepul- 


Tabile eft etiam comitatum , quod idcirco ^ tus , ccrtoque notamine affignatus. O qnan- 


^ maxime prxtermittere noluimus , ut ex hoc 
’tino valeant a fidelibus alia multa penfari. 
i»oft mortem Huic nempe rei jam audire quidam frater 
interfuit, qui prae mira aptitudine fui, 
una cum ceteris, fandifllmum ejus corpus 
aperuit, & incomparabilem illum thefau- 
rum , quem beatus ille diu fibi ad profedum, 
pofterifque ad futurum fervaver^f, omnibuif 
que patenter ex eodem deVote fufeepit & 
tumulavit. Habebat enim manum quo cafu 
nefeio inrifam ac graviter vulneratam , & 


tus ludus circumjacentium populorum 1 
quantus pauperum Chrifli & religiofcrum 
piandus! quantus prxeipue orphanorum cla- 
mor Sc viduarum, quibus extenderat cari- 
tatis brachia & benigna fubfidia vitz, pro 
cujus enim obfequio narrari non poteft quan- 
ta multitudo* hominum a propriis fedibus fe 
commoverunt. Multi enim ex agris Sc vicis 
& villulis & caftcllis , & cx Lemovica etiam 
civitate adfuerunt, qui exinde remeantes 
turbis concurrentibus eum jam fepultum nun- 


dolore pariter- ac fanie plenam. Sequenti Dtiayerunt, Sc in his quidem omnibus quan* 


vero die , nefeio an eadem node, dum ex- 
more refpiccrct ut eam curarer , tremefa- 
dus eamdem repente quo involuta erae lin- 
teamine invenit evolutam , atque ita fanam, 
cicatrice fola fuperftite, ac fiumquam vul- 
neris nihil habuiffec. Et quxdam alia in aug- 
mentum iftorum qui interfuerunt addunt mi- 
rabilia , de quibus non eft modo dicendum 
•per fingula. Hoc ergo expleto , fupcrftes 
corpus in medio adhuc politum in pfalmo- 
■dia & oratione a fratribus cuftodirur , nodem 


tum ille Deo acceptus & populo carus fuit, 
quantoque fervore, rcdzfane fidei, fpeiSe 
caritatis in fanda ecclefia Sc catholica vixit , 
quoniam volente Domino , nobis concedi- 
tur feire, in his quoque omnibus plane ma- 
nifeftatur. Fidei enim fuit indicium miffa , 
quam audiendo migravit ad Dominum j 
fpei autem manifeftatio , lignorum multi- 
tudo qux jam fecerat ille in Domino i bo- 
num vero caritatis folutio aperte declarat 
captivi. Quod autem plcrtfus agnofcuntqui- 


quidem prx .timore vicini populi expedan- £ cumque 'eum loquentem & prxfentem au 


tibus, qui tamen per alias temporis viciffi- 
tudines eum fervarifeientes, ad viarum exi- 
tus olim fiios pofuere cuftodes, metuentes 
eum amittere velut heredem Sc patri* dc- 
fenforem. O pium & laudabile furtum ,quod 
nemini prorfus detulit damnum. Occidente 
vero fole, cx omnibus bis decem numeto 
fratribus , aut forfitan eo amplius , eo ho- 
nore & reverentia qua decuit , quali potue- 
runt hora, de loco illo fandiffimum corpus 
tollentes, in primo nodis crepulculo, fieut 
invicem agendum propoiucrant , injundam 


dire Sc videre potuerant , & ejus prxfertitn 
in religione converfationem non ignorave- 
runt. Nos vero qui in carne eum nec videre 
nec audire maeruimus , piuca tamen qux 
prxfcribuntur , quantum inveftigare potui- 
mus , largiente Domino , qui dat affluenter 
& non improperat , tomis carex pro modulo 
noftro fideliter diligenterque commendare 
ftuduimus $ in hoc etiam, cariffimi} plurimum 
confidentes , quam etfi non poteft legendam 
inpultus fermo & rufticanus ornare , eam fa- 
ciet ille beatus lignis przciarifque virtutibus 

elucere , 


Digitized by 


Google 



it85 VITA B. HUGONIS DE LACERTA. \n& 

elucere , & hanc folam infuper noftrx mer- A batur operari , ea fzpc. devotioni ad eum 


cedis retributionem accipere fperantes, ut 
dum hxc recitata fuerunt in laude & me- 
moria hujus memorati jufti , nobis foitaifis 
orantibus. Vobis tribuatur refrigerium pro 
delidis , dicente poeta : Forfitan Sc hoc olim 
meminiife juvabit. Cujus fandiifimi memo- 
randa & gloriofiffima tranfitus dies celebrata 
eft tertio calendas Maii, fecunda feria,anno 
ab Incarnatione Domini noftri Jesu Christi, 
ut praenotatur, millctimo centcfimo quin- 
quagefimo fcprimo ; ab cxceiTu autem domni 
Stephani Mureteniis, primi patris noftri , tri- 


venire confucverat , ejus prxfentia recreati 
verboque inftrui multum defiderans , tam- 
quam ad audiendam Salomonis fapientiam, • 
Quadam namqtle die contigit ut veniret ad 
eum epifeopus, & dum ex more confedif- 
fent , qui quidem compulfus tzdio , ait : Tan- 
tum enim dolorem a dextris in armo mifet 
ego patior , quod furfum eumdem levare; vel 
fcorfum fledere , vel in partem aliam decli- 
nare nullo modo Valeo , qui videlicet ex gutta 
procedit , ut credo. Collum etiam , guttur 
Sc facies , ut videre poteftis ,cx fsviente prs- 


ccfimo fecundo, statis vero bcatiffimi Hu- ® dido dolore tumida lividaque effeda funt. 


eoius circiter odogclimo fexto , Romanae 
tunc providente ccdefis papa Adriano quar- 
to , regnante gtorioihfimo Francorum rege 
Ludovrco, qui Ludovico fuccfcffit jn regno 
fub bonz Sc fumme beatae memoriae aman- 
tiflirrro Stcphano de Liciaco quarto priore 
noftro. Exulcemus ergo omnes in Domino 
qui nos tanti viri decorare dignatus eft con- 
fortio > Concedat Deus ipfe nobis ex ejus 
fublimari fuffragiis , cujus etiam ftioribus Sc 
lignis nos ditavit, nos inftruxit in terris. Ipfe 
Dominus ac redemror nofter qui fidelem 


unde Sc mei locum doloris pro amore Dei 
veftris faudis manibus tangite, domine, at- 
que palpate. Quo audito > vir Dei admirans 
ait : Miror ego valde cur fic loquimini, do- * 
mine, manus quidem meat (anguine plens « 
funt , vcftrs Vero facr&ts & ad Dei vivi my- « 
fterium przparatz , dono etiam Dei Sc gfa- « 
tia Dei repletae j quod vero a me peccatore * 
quaeritis, mihi quidem & aliis cum ncceflc « 
fuerit , per vos , operante Domino, dc debet « 
& poteft prXftari j dc Vobis enim & hujuf- « 
modi Dominus dicit : Super xgros minus im- « 


fuura famulum de terris in pace fufeepit, q ponent , & bene bxbelrunt. Cui refpondit cpi-« 
ipfe nos de hoc fxculo nequam propter eum fcopus : Certe fi pro divini myfterii privile- *« 

adjuvet, regat & cuftodiar, ne polluamur a gio & honore vos retardare dicitis, feitote « 


malis. Eccc claudit dies, hebetatur calamus, 
pigritatur manus , lingua impeditur i quid 
igittir moras facimus? quo amplius prote- 
lari conamur > cum terminus etiam iftorum 
prorfus ab homine ignoretur. Sane enim qui 
os aperuit belluinum, aperuit Sc docuit no- 


quia in ftatu vcftro non partem imparem « 
de divinis tenetis facramentis atque habetis. « 
Si ego enim indiguus peccator indignufque « 
lacerdos per myfterium meis immundis ma- * 
nibus fufeipio Dominum , vos quoque in « 
fufeeptione pauperum Sc rcfcdiooe eumdem c. 


ftrum , idem ipfe finis nofter qui principium ( ipfum recipiftis nec alium. Ipfe enim dixit : « 
noftrum Jisus Chrisjus Dominus nofter ’ Jguod uni ex minimis ntets fecijlis, <jr Et * 


St Deus , cui eft honor Sc gloria , virtus Sc alibi : j %ui recipit vos , me recipit. Et etiam « 

imperium . cum Patre in uiiitate Spiritus- alia multa , de quibus non eft modo dicen- < 

&ndi ab sterno & nunc, Sc per omnia fx- dum per lingula. Vir autem Domini videns < 

cula fsculorum. Arnen. £> epifeopum in fua perfeverare petitione , no-' 

Quis dixit? Dominus, hoc nomen perma- luit eum amplius contriftatum manere , fed 
net illi. * commune duarum partium bonum eligens. 

Nam didi eft didor Dominus non alter manum continuo epifeopi cum fua accepit » 
ab illo. eamdemque quo patiebatur cuni ligno cru- 

Gloria fit foli Domino qui eunda peregit. cis palpando tradandoque deduxit. In hoc 
Ego Guillclmus Dandina, qui de fando prscipue fibi humilitatem cuftodiens, & faA- 
Savino improprie cognominor, frater pco do debitam epifeopo reverentiam exhibens* 
cator , indignufque facerdos , pro me exorare His vero expletis > abfque ulla ptocraftina- 
fupplex humilifque exoro. tione fanatus eft epifeopus qui venerat sgro- 

Quis umquam tanti viri mirabilia fic ex tus. Confidcrare enim libet quoniam in hoc 
ordine inquirere aut referre poterit ut lau- £ tam amabili bono cum prsdidi viri merito 
dare fufficiat ? Prsfatus nanique paftor ve- fandi epifeopi multum convenit devotio , 
nerabilis, qui providente Domino in difcK idcoque exiftimandum hoc illum potuifie, 
pulatu illius converfatus. atque eruditus eft, quia plus confidit de epifeopi quam de fua 
eique valde familiariffimus fiiit , unum nobis virtute > cujus enim manum Cum fua loco 

de illo 'miraculum dicere confuevit, quod doloris pofuit, per eam tamen obtinere quod 
tamen nullo modo eft prxtcrmittcndum , petebat exiftimavit. Arnen, 
quam mira humilitate intelligitur plenum. 

Nam & bcars memoris Hugo tyro, qui , Deo f|W$* 

audore , Engolifmenfi in epifeopatu defer- 
vivit eccicfis, certus de miraculis & de bo- 
nitate illius, qux per eum Dominus digna- 

Vet. Script. dr M&n. xmpl. CoUefl. Tom. Vl> ■ , Ilii 


Digitized by 


J 


Antro 1 1 j 7^ 


ii87 VITA PETRI VENERABILIS 1188 



VITA PETRI VENERABILIS 

ABBATIS CLUNIACENSIS> 


AUCTORE RODULFO MONACHO EJUS DISCIPULO. 

Ex mf. Silviniacenfis monafterii. v 


OBSERVATIO PRAEVIA. 

0 

ea fit monafterii Cluniacenfisprerogativa , ut omnes fere frimos ab- 
bates fandos jpabuerit , eorumque ada a vtris gravioribus Jcriptis con- 
fignata paffim circumferantur y doluerunt hadenus eruditi omnes , Petri 
Venerabilis , qui nonus celeberrimum illud coenobium adminiflravit abbas , 
quique & generis Jp tendor e & vitefandimonia, aut dodrineubertate, vix 
aliis fuit fecundus , res prae lare ge ft as ad hunc ufque diem defiderari. Verum 
hanc j aduram re far civit tandem antiquus codex Silviniacenfis monafiern , 
in quo Rodulfi monachi hac de re opus mihi reperifie feliciter contigit. 

Fuit autem Rodulfus fandi abbatis quondam difctpulus , ipfius etiam in 
peregrinatione ac cellarum vifitatione aliquando focius, ut conflat ex cap. 
7. ac proinde eorum que, refert teflis oculatus y idque difertis ajferit verbis 
in prooemio ubi hec habet: Non tam praefumtione quam amore, de illius 
vita feribere aggrediar > quod virorum religioforum relatione didici , aut 
ipfe vidi. Si mea etiam me non fallit opinio , Rodulfum vita Petri abbatis 
feriptorem eumdem ejfe conjicio cum. illo Rodulfo qui anno 1173. Clunia- 
cenfis abbas creatus , triennio pofi dignitati c effit foonte, ac decefiit anno 
11 76. 

De Petro vero Venerabili finge plura i, ac tanto abbate dima didurus 
tffet Adabillonius , fi foculum vi 1. Benedidmum , in quo fandorum qui fo- 
culo xi 1. floruerunt in ordine nofiro continentur Ada, abfolvere potuijfet: 
at quoniam morte pr eventus incoeptum opus reliquit imperfedum, Rodulfi 
de 1 etro abbate Clumacenfi, lucubrationem interim offerimus. 


INCIPIT PROLOGUS 
in vita domni Petri abbatis 
Cluniacenfis. 

S Ando patri & domino IuoStephano, 
Dei gratia Clumacenfi abbati, frater Ra- 
dulfus bonis omnibus frui , nunc & in arvum. 

Diu quidem , pater , fiiueram, & prae ve- 
recundia quod optabam dicere non aude- 
bam. Sed conturbatur fpiritus meus in me, 
quod patris noftri beatx memorix Petri ab- 
batis vita , omnibus fxculis recolenda , ita ne- 
gligentix tradita eft> quod omnes qui dilc- 
xerimus virum & illius virtutes cognovi- 
mus, inde merito condemnari debeamus. 
Qui$ enim tanti patris vitam morefquefciens. 


A fine fui ipfius condemnatione tacere poteft > 
Quapropter ego minimus omnium homi- 
num., non tam prxfumtione, quam amore, 
de illius vita feribere aggrediar , quod viro- 
rum religioforum relatione didici , aut ipfe 
vidi : majoribus majora relinquens, ut & inde 
Deus honoretur , & illius exemplo noftra 
infirmitas roboretur, & ecdefia dc filiorum 
gratia fublimetur , denique Deus in fandis 
fuis fempe.r glorificetur, maxime inClunia- 
cenfi eeclefia. Hxc enim propagine filio- 
rum fuorum orbem replevit , & religionis 
gratia occidentis filios adornavit : ita ut non 
eflet in orbe terrarum regio , qux non qux- 
rcret Obi patrem vel patronum de Cluniaco. 
Eft autem locus fandus , & patres femper 
beati : quia ficut in multitudine religioforum 


Digitized by 



1189 ABBATIS CL 

praecellit : ita virtutum gratia in Domino 
gloriatur. Unde angelis & hominibus admi- 
rabilis divina; gratiae munus riUniftrat uni- 
vcrfis. Hoc in quatuor climatibus orbis prae- 
dicatur, hoc coelum & terra certatur , hoc 
omnis fexus & aetas admiratur. Haec beatos 
patres enutrivit. Odonem videlicet, Maio- 
lum , & Odilon em , fandumque Hugonem, 
qui quafi luminaria in firmamento coeli, (ic 
in mundo emicuerunt claritatis fuae lumine, 
hominum tenebras depellentes. Ifti fuodudu 
& exemplo adus reprobos hominum (ic dc- 
ftruxerunt, ut angelorum formam in terris 
repraefentarent, nec folum virtutibus , fcd 
etiam miraculis corufcaverunt. Ifti , quia fefe 
fpreverunt, fpernere mundum docuerunt, 
& humilitatis fuae difciplinam filiis adoptio- 
nis jure paterno reliquerunt. Hos fequitur 
cledio fanda prxfati patris , cujus memoria 
in benedidione eft. Sed priufquam de vita 
ejus differamus, de ortu difputandum eft, & 
unde, quis, quantus, qualifve fuerit difqui* 
rendum. Sed quia fupra vires meas efle vi- 
deo, de Dei gratia mihi prarfumendumeft, 
qui docet omnem hominem fcientiam. 

Explkit prologus. 

Incipit vita domni Petri abbatis. 

Ejas paren- i. Nunc itaque ad hiftoriam ftylum ver- 
lM * tamus , & facram facri viri narrationem in- 

cipiamus. Sacra igitur proles Arvernorum 
nobilioribus progenita, patre fcilicet Mau- 
ri cio, matre Bjungarde, honeftiflitnis fe- 
cundum fxculum parentibus proceffit ad or- 
tum. Mater autem ejus , cum quodam tem- 
pore beato Hugoni abbati devote occur- 
riflet , ipfo ipfius germinis onerata factu , ho- 
*> mo Dei intuens illam , ait ; Frudum ventris 
” tui Deo dicatum & B. Petro donatum , do- 
* mina , cognofqas. Cui illa refpondit : Domi- 
•» ne , fi mafculus eft , fiat voluntas tua. Maf- 
*» culum, inquit, cum pro certo novetis efle. 
Natus autem puer, ficut prxdixcrat homo 
Dei , infignitus eft nomine Petri. Deinde 
procedente tempore litteris infans a paren- 
[4} tibus traditur, & in monafterio Celfinicnfi, ( a) 

fando jubente , nutriendus recipitur. Cujus 
qualis fuerit infantia , quantaque affiduitas 
legendi feu difccndi poftea rei probavit even- 
Qu«iis fuerit tus> ]sjam ad lantam fcientix plenitudinem, 
u dauftro. g rat j a > j n brevi evedus eft , quod in ipfa 

[£] juventutis adolefcentia in Viziliacenfi (b) 
monafterio feniorum dodor & cuftos ordi- 
nis conftitutus eft. Quod cum ftrenue & rc- 
ligiofe tenuiffet, & novellam plantationem 
fecundum formam religionis facri eloquii 
imbre ad plenum irrigaflet , promotus eft 
[c] in priorem de Domina , ( r ) in quo non eft 

(a) Gallice SiuciUngts , quod- Petrus lib. 1. Mirae, cap. f. 
▼ocarnobile monafterium. Exrat in diteccfi Claromontana, 
eft que unus ex quatuor primariis Cluaiacenfis «nonafterii 
prioratibus. 

(b) Vizeliacum infigne eft in dicecefi. dtduenfi monade* 

Fit. Stript. & Mon . ompl. CoUcft. Tom. VI. 


UNIACENSIS. -irpo 

A oblitus fcientiam Sc difciplinam , fed magis 
& magis in Deum proficiens , itt annis ju- 
venilibus affidue meditabatur , quod poftea 
in (enedute devotus impleret. Ledioni & 
orationi vacabat , & ita fapientix (plendore 
fulgebat , ut amabilis omnibus videretur. 

Suavis eloquio , decorus afpedu , fermone 
admirabilis , facundia infupcrabiiis , benigni- 
tate lingularis , mifericordix vifceribus af- 
fluens, univerfis compatiebatur. Caritate in- 
effabilis, gratia inxftimabilis , propria boni* 

B cate communis omnibus efficiebatur. Quid 
ergo ? Tranfiit pater Hugo cx hoc mundo 
ad Patrem, & clcdus eft Pontius in abba- 
tem, qui quatuordecim fere annis Ciunia- 
cenfibus prxlatus , poftea quibufdam fimul- 
tatibus exortis, Romam fe contulit, & ib! 
fua voluntate, fummo pontifice renitente , 
abbatiam dimifit. Poft quem eledus eft Hugo 
prior dc Marciniaco, fed infra breve tem- 
pus mortuus eft. Tunc Cluniacenfes con- Engirotib- 
gregati in unum prccesDomino fundebant, bas Ciunia— 
ut- cis Deus talem paftorem concederet, qui ccl)fis * 
exemplo & dodrina pro defle poffet. Pcrado 
C itaque jejunio, & gratia Sandi Spiritus in- 
vocata , de eledione tradabant : fed quem 
Deus prxviderat non inveniebant. Conve- 
nientibus autem epifeopis , abbatibus , prio- 
ribus ad eledionem patris, venit & ipfe P e- 
' trus ex more cum aliis , & qui prius pia 
contentione pro eledione contendebant, illo 
vifo, uno fenfu, pari voto, pio defiderio, 
omnes unanimiter in eum conveniunt. Fit, 
una vox omnium pariter clamantium Pe- 
trum efle dignum tanto honore , utpote cui 
nihil defit in ulla gratia. Hic, inquiunt, no- 
bilis genere, adornatus moribus, fide dcVo-' 
tus , religione purus , humilis & quietus , 

D fapientia fplendidus , difciplinx fubditus, & . 

per omnia ab ineunte aetate regulariter in- 
ftrudus. Quid moror ? Surgunt , irruunt , ra- 
piunt illum , & fecundum mandatum regulx 
omnia faciunt. Confuetis laudibus virutn v 
ptofequuntur , ducunt ad fedem , & fic ab 
omnibus domnus & abbas {d) cum gaudio (y ] 
vocatur. 

2. Quomodo vero in abbatix regimine _ Qualis erga 
fc habuerit, & illi noverunt qui ei religio- fuos 
E nis gratia adhxrebant , & nos aliquatenus rit. 
aperiemus. Nec enim ad omnia illius fada 
potuimus attingere , fed quxdam brevitet 
qux relatione digna funt, xdificationis gra- 
tia volumus enarrare. Igitur abbas Petrus 
ceteris prxlatus, humilitati ftudcbat&com- 
pundioni , fe magis judicans , quam alios re- 
prehendere quxrens : erat vultu placidus , 
circa fratres benigne providus , erga infirmos 
pie follicitus , ne quis eflet in domo Domini 
qui negligenter tradaretur. Ammoncbat fub- 

rium , cui poftea pneftiic Potitius Petri Venerabilis frater. 

(c) Gallice Oonuint , haud iguobilis cella Cluniaci in 
dioecefi Gratiaoopolitana. 

(d) Id contigit anno xiia. 8r quidem in frfto Aflumtio- 
ais, ut. ipfe refert in libro i. Miracul. cap. 11. 

Ilii ij 


; cxtite- 


Digitized by 


Googl 


e 



Mjn VITA PETRI VENERABILIS iipt 

«ditos, ut puritati ftudcrcnt , & per confcffio- A bat etiam illum qui coeleftibus vellet inhiare 
«em femetipfos purificarent. In hac arte pa- deliciis , numqiiam pofle ifta infima animo 
ter lingularis c!rat', & univerfos pietatis dub appetere. Hiff autem in populo Dei mitiffi- 
-cedine fuperabat. Dicebat enim fecundum mus apparuit , Sc divinae legis fagaciffimus 

•donum hoc in ecdefia Dei effe eonfeffionis inveftigator extitit : adeo ut Audio legionis 

bonum , quo quafi bapttfmace facro omnis fandae fuis fibique extraneus redderetur , Sc 
-anima fan&ificaretur. Denique hanc habe- facris libris totum fe dedieans , hauriebat de 
bat gratiam ,ut quicumqueei cenfeffus fuif- fontibus Salvatoris , quod poftea gratis ef- 
det, illum lingulari praerogativa diligeret , funderer. Habebat circa fe dodores, a qui- 
■dc familiarius atnplederetur & foveret. Unde busdifeere quaerendo femper cupiebat , cum 
fiebat contra altorum praelatorum confuetu- ipfe mirabilis in fcientiaab omnibus habere- 
dinem, ut omnes fummo defiderio & amo- tur. Non elevabatur , nec fe magnum facic- 
xt illi confiteri femper optarent, qui nove- batVfed quafi puer parvulus divina feru- 
rat & fua & aliorum exhortationis & confo- g tando , votis -omnibus aflidue difeere pracop- 
lationis medicamine curare & fanare , non tabat. Docebat fuos pater benignus humili- 


detegere aut publicare. Mifcricordiae operibus 
fie inhiabat , ut nullus umquatn ab iUiusopc 
repulfus fit. Subveniebat oppreflis , vcftie- 
bat nudos , famcUeos reficiebat. Habebat au- 
tem proprios pauperes, quibus alimenta & 
veftes femper donabat. Sed& domos lcpro- 
foram furtim quafi ab alio fierent, ne fibi 
adferiberetur , faciebat. Fratribus vero ita 
communis erat , quod fua petentibus ex toto 
-communicabat. Quadam enim die , cum mo- 
nachus quidam frigore algeret, & hoceiin- 
•finuatum fuiffet , contriftari coepit , quia quod 1 
«daret non inveniebat. Node autem eadem 
cura effet in choro , de fratre nudo cogita- 
bat, quomodo cum vcftiret. Tunc fignis ex- 
tra chorum eum vocavit , dc clam exuens 
pelliciam , illum veftivit.Hoc non folum fra- 
tribus , fed etiam peregrinis & pauperibus 
impendebat : ita feipfum denudans, ut ali- 
quando & ipfe veftibus egeret. Et quia cor- 
poralis exercitatio ad modicum utilis eft , 
pietas autem ad omnia , circa cultum divi- 
num ita invigilabat,, quod nullus ei fimilis 
'inveniebatur in officio pietatis, ita enim in 
'divinis folemnis erat , & folemniter foiem- 
«izabat officiis , ut gratus inde fieret angelis 
& hominibus, & omnium affedus in fe pro- 
vocaret , fecumque traheret circa divina. 
Hoc enim fuper omnia in hoc exilio bonum 
ci videbatur, ut Deus in fandis fuis folem- 
«izando glorificaretur. 

3- De caritate fraternitatis quam affedu 
dc effedu praedicabat , & praedicando magis 
adu docebat /non eft meum dicere per fin- 
gjula. Diligebat namque fratres intimo cor- 
dis fervore , & unumquemque quafi fcip- 
fiun fic nutriebat & incitabat ad amorem 
divinum. Nullum fpernebat vel pellebat, fed 
ex toto omnes verbis Sc adibuS amore di- 
vino invitabat ad veniam. Quia quicumque 
vere diligit, propriae confcientiae gratia fu- 
blimatur. Fervebat defiderio , atdebat amo- 
re , & mundum animi coaftantia dcfpicie- 
bat. Praefentia nihil effe dicebat, dc futuris 
omnes glorificandos afferebat bonis. Docc- 

(*) Hinc patet Petram Leonis monachum fuifle Clu- 
niaccnfem. Hunc PafchaJis papa 1 1 . diaconum fandorum 
Cofrosc tc Damian i cardinalem creant* Anno 11141 legati 


tatem , patientiam , bonitatem , manfuetu- 
dinem , Sc ut cum timore dc cum tremore 
-fuam confcientiam in puritate cuftodirent, 
pietatis gratiam per omnia praeferentes , fi- 
cuthoni filii multiformis gratiae Dei. Quan- circa «tc- 
tam etiam circa exteriora follicitudinem 
hibuerit, ex his quae fuo labore monafterio 
provenerunt perfpicuum eft. Vehementi 
enim diligentia ecclefiam non folum aedifi- 
cavit > fed etiam mire pretiofis ornamentis 
adornavit , t-erras ampliavit , & ea quae ne- 
ceffaria fratribus diverfis temporibus erant , 
ita prudenter ordinavit, ut fingulis menfibus, , 
«nufquifque de domo fibi credita patribus 
miniftraret, quatenus hac ordinatione con- 
centus femper in pace maneret. Hoc autem 
faciebat fratrum quieti providens , ne ali- 
quando penuriam paterentur. In his vero 
cum effet animus intentus , nec minus inte- 
riora curabat, fed ferventi mente fervorem 
ordinis requirebat. Hinc eft quod multa fu- 
perflua de clauftro abftulit, & ea quae reli- 
gioni congruebant inferuit > prohibuit mi- 
nus utilia , honeftatem & utilitatem eccle- 
fiae in omnibus & per omnia femper inqui- 
. iens. 

4. Hunc imperatores, reges dc principes innoeenrio 
orbis pio affedu amabant, venerabantur , & ^q^ao- 
colebant , & quafi patri & domino adhae-niteum ad- 
rebant. Hunc Romana ecclefiafpecialipr*- ,luctt * 
togativa honorabat, ampledebatur Sc dili- 
gebat. Hic enim contra omnes haerefes dc 
fciffuras ccclefue fe murum opponebat , & 
fidei hoftes viriliter oppugnabat. Quod mi- 
rabiliter claruit tempore fchifmatis , quod 
fuit inter Innocentium & Petrum Leonis. 

I Cum enim tota ccclefia tali modo deperi- 
ret , Sc diverfi diverfa fentirent , PiTAUsquE 
monachus /4) fuus Romae federet, contra 
fpem omnium Innocentio per mare ve- 
nienti feftive occurrit , Sc fine confilio Gal- 
licanae ecciefiae, datis fufficienter equitatu- 
ris , Ciuniacum fecum adduxit. Quod reges 
terne audientes , mirati funt quomodo mo- 
nachum fuum in fede pofitum relinqueret , 

redis apoftolkx munere fungebatur in Gallia una cum Gre- 
gor io , cum quo tunc de papatn decertabat , ut fupra vidimus 
Tu vita S. Stcphani Grandimontenfu. 



r 


1193 ABIATIS C L U N I A C E N 5 I: S, • U94 

& extraneum exaltaret : quem tam Colem- A bcndaqiwr mortales defiderant, figna fle mi-, 
niter fufeepit , ut orbi univerCo nota fieret racula quae per eum Deus operatus dt New. 
tjus fufeeptio. Nam ad confecrationem ec- enim Deus Cluniacunv reliquit j fcd adhuc 
elefix quam. ipfe aedificaverat, eum humi’; magnificat eos qui ei adhaerent in veritate, 
liter invitavit, & ut bcncdi&ioncm conajjlc- Nam quodam tempore, cum cellas fuasvir 
ret obtinuit. Quod cum Gallicana ecdefia Dei vifitarct, Ruolium (d) venimus, fic ibi 4 [d] 

folemniter humili devotione a filiis fuis fuC- 
ccptus eft. Eadem node prior cjufdcm do- 
mus ufquc ad mortem infirmatus eft, fit 
cum graviter .vexaretur, patrem vocavit, ei 
mentis & corporis vulnera denudare coepit. 

Sed ut eft mos animi infirmi , quoddam pec- 
catum pro verecundia reticuit Pater tamen 


cognoviflet , ftatirn ia occurfum papae ruunt, 
& cum (icut patrem venerantur fit colunt. 
Congregat rex concilium , praedicat fadum 
Petri abbatis , dicit impoffibile efle tantis 
initiis contraire. Ducit eum pater ad curiam 
regis, fit convocatis cum principibus ecclefiar 
praelatis, fufeipit rex paftorem fuumfolem- 


ni gloria, fit ut omnes fufeipiant , abbatem- B ab his quae audierat , fit ab omnibus aliis 


M 


que Cluniacenfem fcquantur praecipit. Au- 
ditum cft hoc verbum in toto terrarum or- 
be, fit quod abbas Petrus fecerat univerft 
mirantur. Hoc rex Anglorum Henricus , hoc 
reges Hifpaniarum, hoc Henricus (^impe- 
rator Alemannorum fequentes ducem fece- 
runt , fit ad unitatem hac occafione redie- 
runt. Pater autem elevato Ecclefiac paftori 
devote adhaerebat , fit illum quocumque ibat 
profequebatur ,, ne quis aliqua occafione ab 
unitate deficeret. Namufquead Urbem cum 


Sandi Spiritus audoritate eum abfolvit. Sed 
cum languor graviter mgiavefcerer , media 
node coepit nimium debilitari , fit fic ad ex- 
trema deduci. Signum m orien d um pulfatur» 
currunt omnes,, fit pater cum aliis, fic cuna 
fignis cuna mortuum pronuntiaffent , parer 
tempora tangens adefle vitam defignavit. 
Raptus enim luerat ad judicium, fic ei in- 
fidebat turba daemonum eum fortiter accu- 
fantium , fit diccntiumquhthxc fit haec fecit , 
fit metito debet nobifeum reputati > cumque 


ipfo perrexit , fit cum in pace , mortuo an- q angelus etus refpandcret pro ilio , fit diceret 


tipapa , in fede collocavit 
Ejus feripta. 5. Tempore ifto diverforum haerefes in 
ccclefia pullularunt , fic fua perverfitate to- 
tum ecclcfiae ftatum maculaverunt. Quod 
videns pater beatus, totis nifibus aflfurgens, 
contra omnes verbis fit feriptis agere coe- 
pit , fit omnes audoritate feripturarum fu- 


non effe ita ; abbati enim fua canfcffus eft. 
Illi magis ac . magis invaiefccbant illud cri- 
men quod tacuerat crudeliter inferentes. 
Tunc mater Salvatoris domina noftra Virgo 
Mar^a cum multitudine angelorum fuper- 
veniens : Qtrid , ait , fpitirus maligni , fer- , 
vum meum fatigare nitimini \ Nondum ve- , 


[£] peravit. Cujus libri (i) contra eos fadi qui nit hora ejus. Redeat fic patri fuo confitea- 
tali vitio lahorabant, fic illos convincant, thr , fit fic veniat adnos. Tunc malignorum m 
fit nobis dodrinx fcientiam miniftrant. Fe- turma diffugiente , infirmos nobis videati- 

cit etiam librum contra fedam Mahumet , bus ad fe rediit; fit qui. ante mortuus :puta- 

fic omnes ejus adinventiones mirabili difpu- P batur , patrem quzrcre coepit. Apertis enim 
tatione dcftruxit. Sedfitepiftolx ejus ad di- oculis eundis mirantibus fortiter clamabat : 


Virginum 


verfas ecclefix perfonas, legentibus pluri- 
mum conferunt. Librum quem de diverfis 
revelationibus five vifionibus edidit, quan* 
tx puritatis fuerit vel utilitatis, qui legit in- 
telligat. Sed fit alia diverfa opufcuia ex ip- 
fius feriptis apud nos funt , ex quibus omni- 
bus quantx fubtilitatis fic fapientix pater cx- 
titerit , ledpr colligere poteft. 

6. Inter cetera etiam mira fic mirabilia 


Ubi domnus abbas 1 Illo.vero xathcdra fur- 
gente , infirmus affureexit, fic nobis rece- 
dentibus hanc vifionem ei enarravit. Poffc 
modicum pater ad nos rediens, tantis fleti- 
bus afficiebatur, quod nullus noftrum ad eum 
accedere audebat. Refumto-autcm aliquan- 
tulum fptrku : Filioli , iftquit, quanta cft mi- • 
fer k; ordia Dei circa nos , fic nemo noftrum < 
qognofeit ^ Frater nofter non folum nobis, 


tnenaiterium qux fecit horno Dei, hoc extat pretiofum , fcd etiam Deo redditas eft.' Sequenti die 4 
conftirait. rnonafterium fcilicct Virginum , quod ipfe E quia ecdefia ilia in qua hoc fadam fuerat , 
[ c ] conftituit , fit Lavenna (r) dicitur, quod hodie in honore B. Virginis jMarle confcctata tc- 
tantx religionis fit honeftatis eft, quodom- nebatur, juffit, pater fibi. altare parari, ut gra- 

nibus in Arvernia fanditatis gratia prefe- tias referret matri fic. Fttio ejus fuperhisqnac 
runt. Nam ryhil commune habent Deo di- contulerat illi. Paravit fe' ilio, fuo more fin- 
catx fandimoniales illae cum mundo , nifi gulari, fit celebravit divina nimis folcmni- 
quod vivunt. Servant enim paternam infti- ter, ita ut univerfi mirarentur. Poft infirmum 

tutionem , fic ab. omni afpedu hominum vifitat, abfolvit, henedidt, ofculatur } fic fic 
remotx , caftum Deo tempium'confervant. . eum Clirifto Jhju fit qus matri commendat. 

7. Nunc itaque redeamus ad illa deferi- Receffimus, fit ccce tertia die mortuus nun- 


Ejusmira* 

(uta. 


{ » ) Irnmo Lotbaciot qui Henrico fucceflerat ab anno 

IU(. 

( b ) Przter libros quos adverfus Judcos & eos qui dicant 
Chiifturo in evangeHo numquam Ic Deilm dixiffc , fcripfn 
adrerfus Perrobrtrfianoi, 


‘ (e) Situm eft in diceccfi Claromontank. 

, (d) Ruolium fcu Ruelium.Sallicd Rtnll, teli a prioratui 
. Caritatis immediate fubjcda, extat laBtu haudprueul a Jo- 
trenfi abbatia indioeceu McldenJL 

TT? » 


Digitized by 


Google 



U 9 J • VITA PETRI VENERABILIS 119« 

tiatuT. Tunc pacer graviter ferens quod de- .Arfitarionc coekfti quam fibi contulerat divina 


fuerat, totus in lacrymis vefolutus, & pro- 
jiciens fe ante ahare , annare flebat. Deinde 
figna pulfantnr, Sc omnia quae ad officium 
pertinent pro ilio complentor. Quibus pera- 

• dis , fenior ait : Oremus , fratres , St hoc at- 
» tente dc folli citc , pro fratre noftro : quia 
» licet inter prxdeftinatos reputetur , tamen 

• indiget auxilio vcftro. VepimusCluniacum , 
& ibi pater ia capitulo iterum de fratre mor- 
tuo incipit fermonem plenum compundione, 
plenum lacrymis , plenum devotione. In pri- 
mis dick quam devote eum rufeeperit , quo- 


bonitas. Ifte Stcphanus nomine in Podio 
civis ditiffimtis fuit, ita ut etiam fuper num- 
mos kdum faceret. Sed contcmtrs omni- 
bus'', Ctuniacum fe contulit , Sc habitum re- 
ligionis aflirmfir. Sed ille qui tentat humani 
generis deceptor, eorum qua? dimiferat fim- 
tafiam ante oculos ponens , in tamam in- 
duxit tentatienem, ut propria invafionc il- 
lum fecum ad mortem ferre conaretur. 

9 . Nunc itaque, quia Cluniari fumus, quod De ft ttre 
fadum cft iii Clutiiaco iterum dicamus. Erat quem ia 

quidam frater ptificus , qui eadem infirmi- 


modo infirmatus , quomodo confcffus fit, B tate du#us cft ad mortem qui dum lava- 'oboli. 


lnTCQ- 

tres 


quomodo id quod tibi verecundiam infere- 
bat reticuit , quomodo raptus , quomodo 
accufatus , quomodo cxcufams , quomodo 
fuperveniens mater mifcrioordix cum de 
manibus malignorum eripuit, vitae reddidit, 

& ut peccatum quod 1 tacuerat confiteretur 
ammonuit. Iterum ludus, iterum lacrymx a 
paternis oculis fluunt , Sc audientes ad con- 
» fimilia invitant. Videtote, ait, fratres, quanta 
" fit gratia Dei , effiant* virtus ronfeffionis , 

• quae daemones fugat. Virginem invitat ad 
» fuccurrendum? Frater occafioneconfeflionis 
*» falvatus cft, & nobis exemplum dedit con- c 
» fitendi , & ut pttre confiteamur hoc fa&o nos 
» ammonct. Oremus itaque pro illo attentius, 

« & caritatis vifceribus ei compatiamur, pic- 
” tatis beneficia ci impendendo. His didis , 
poft modicum frater praefatus patri apparuit, 

Sc quod ab omni poena fratrum orationibus 
abfblufcus cftct revelavit. 

De quodam 8- Aliud fadum eft in Cluniaco, quod' 

■noviiio ten- relatione mihi dignum videtur.Frater quidam 
erat in monafterio, qui divetfis cogitationi- 
bus agitabatur , Sc omnis ejus cogitatio in 
hoc erat , ut de monafterio exiret. Hic qua- 


t»0. 


retur, invenerunt tres obolos circa ipfuin 
qui cum lavabant, & ftupefadi caufam re- 
tulerunt priori. Qui convocatis omnibus* 
quaefivit fi cui de hoc confeffus fdilTct,quod 
cum ab omnibus compcriflet non effc fa- 
dum , doluit , Sc accepto confilio , poft bea- 
tum abbatem qui Vimliaci erat miferunt , 
confulentes de monacho quid faciendum 
foret. Qui praecepit ut extra omnem homi- 
num habitationem projiceretur , Sc abfquc 
benedidione Sc religionis officio fepeliretur. 
At illi ponentes cum in dolio , extra caftra 
projecerunt. Poft multum vero temporis 
prioti clauftrali nomine Hugoni in vifione 
apparens precabatur > ut fiii mifercretur, & 
domino abbati infinuaret quatenus ei fervo- 
rum Dei fepulturam concederet , quia fic 
veniam a Domino confcqui poflet. Quod 
cum ille diu dilfimularet, aliis duobus appa- 
ruit, hoc ipfum quod didum eft affiduc re- 
petens. Illi vero tres cum affidua ejus infe- 
ftarione diu fatigarentur, patri revelaverunt * 
Sc ut fratri mortuo veniam concederet pre- 
cabantur. At ille timens ne illufio effet , fa- 
dum diftulit. Mortuus autem magis ac magis 


# , 

dam dic cum fecum loqueretur , & ufque- u infiftcns, node ac die cis vifibiliter appa- 


quaque turbaretur, apparuerant ei tres mo 
nachi in cella novitiorum , quorum unus ita 
» allocutus cft eum : Frater, quid habes 1 quid' 
» cogitas i quid ita turbaris ? Qui ait : Domine , 
* in hoc monafterio nimis affligor , & tormenta 
» ordinis pati non poffum , Sc ideo exire de- 
*» fidero. T unc ille ait : Ego fum abbas de Cryp- 
» ta-ferrata , & fi vis deferam te mecum. Volo, 
» domine , opto , defidero. Tunc ille qui pu- 
tabatur monachus fiderat diabolus, aflumfit 
eum, Sc fupra murris St domos deferens. 


rens 


lamentabiliter querimoniam faciebat 
quod ei non qiifcrcrenrur. Dcriiquc cum pa- 
ter nullo modo a fua intentione propter fc- 
veritatem ordinis flederetur, tandem Do- 
mini Jesu litteras defundus priori detulit* 
ut patri & conventui eas oftenderet. Erat 
autem feriptum, monachum veniam debere 
confcqui, qui nullo alio dclido reus tene- 
batur. Tunc gaudium fadum eft Sc laetitia 
in tabernaculis juftorum , & jubente patre , 
illi tres cum aliis feftinanter currunt ad lo- 


cum fupra curiam cujufdam burgenfis tranfi- E cum ubi jacebat, Sc eum ut erat ad ccclc- 


ict , multis clamantibus , illum dimifit. Tunc 
addudus cft ad virum Dei , & rem ex or- 
dine confdfus eft. Quem fervus Dei leniter 
demulcens, Sc fpirituali confolatione eum 
delimcns, fecum detinuit ita dicens : Gra- 
• tias Deo, fiii, quia non potuit pars adverfa 
« perficere quod voluit , Sc a cogitationibus 
«tuis deceptus, redditus es fanitati. Qui ita 
cx toto poftea lanatus eft , non folum a 
tentationc, fed ab inimici impulfione. Mul- 
tis vixit annis , gratias Deo referens dc vi? 


fiam detulerunt, fradoque dolio, eum ut 
prima die pofucrant integrum* invenerunt. 
Mirantibus autem eundis dc miraculo quod 
acciderat , in ecclefia pofuerunt , & confuc- 
tis laudibus illum profequentes , ut mos eft 
Cluniacenfibus fepelire, honoraverunt. 

io. Tempore quodam cum pater effet apud De nn . 
Cclfinias , ubi nutritus fuerat , contulit ci monacho 
Deus quod minime pnetereundum eft. Fra- C,lfincnfl< l“ i 
ter quidam m infirmaria circa mortem la- confcffione 
borabat* Sc ut infanus fortiter clamabat : cdav « r «- 


Digitized by 


Google 


1197 ABBATIS CL 

Morior, morior, morior. Tunc fratres ad . 
eum concurrentes , quxrebant ab eo qua de 
caufa fic clamaret. At ille miferabiliter dixit 
cis , quod cujufdam equi nigri calcibus con- 
culcabatur, ita quod nullo modo faciem 
fuam ab eo poffet abfcondcrc. Qui ftatim 
ad patrem currentes , nuntiaverunt verbum. 
At ille infirmum vifitans,quxritabcoquid 
haberet, quod fic fatigaretur : Domine, in- 
quit, fub pedibus teneor equi nigri qui me 
devorare conatur. At .pater fignum crucis 
faciens , & aqua benedida eum afpergens , 
confolabatur infirmum i fed ille non minus 
oppreffione diabolica carebat. Tunc pater 
toto fpiritu concepto, ab ilio inquirebat, fi 
veram feciffct confcffionem : quam ille fe- 
ciflfe fe affirmavit. Nequaquam , pater ait , 
Si enim vere confertus fuifles , nullo modo 
maligno fubjedus efles. Tunc pius paftor 
ovi fub lupo vaganti pie fubfiftens diligen- 
ter quxrebar, ut qux commiferat vere con- 
fiteretur, Sc cum ille filentium teneret, Sc 
quod quzrcbatur non aperiret , pater de fin- 
gulis criminibus ei faciens quxftioncm , ve- 
nit ad illud quod occultaverat. Quod infir- 
mus audiens in lacrymas cft relolutus , & 
patri inveftiganti totum quod fecerat con- 
fertus cft. Fada autem confcflione , ftatim 
equus ille niger latrinas curfu velociffimo 
petiit , & infirmum reliquit , patris prxfen- 
tiam ferre non fuftinens. Quod infirmus vi- 
dens , gaudio repletus clamare coepit : Pater * 
» recedit equus , recedit diabolus , petit latri- 
»nas, & jam non video illum. Pater autem 
ftatim facrofandis myfteriis eum juffit mu- 
niri,. & fic accepta benedidionc reccffit in 
pace. 

Umpas juxta n. Eo tempore , cum pater ibi morare- 

iiium cadens tur> accidit ei quod non eft filcnrio tegen- 
non ftagitur. Nam cum quadam die fua illa felici 
confuetudinc divina cclebrafTet , Sc poft ce- 
lebrationem ante fandum altare proftratus 
ad orationem jacuifiet , fubito lampas qux 
fuper pendebat, juxta illum cecidit, & ipfo 
nefeiente, nec fraduram incurrit, nec olei 
effufionem. Quod videns magifter Thomas 
ejus capcllanus, & Petrus de S. Johanne , 
qui cum co remanferant, ad alios cucurre- 
runt , & eis quod fadum fuerat miraculum 
offenderunt. Pater vero nec quando ceci- 
dit, nec quando fublatum eft vas agnovit : 
ita erat intentus orationi. 

De muliere pauperrima. 

1 2. Cum autem de eadem domo egre- 
deretur , obviam habuit in porta mulierem 
pauperrimam , qux eleemofynam fibi dari 
petebat. Quam ut vir Dei confpexit, paula- 
tim fubftitit , Sc Bcrnardum famulum fuum , 
qui in talibus fpecialiter ei familiarius adhz- 
rebat, ad fe vocari juffit, & ut pelliciam- 
fuam peroptimam pauperi daret, fecretius 
imperavit. Quod eundis caritatem viri mi- 


JNIACENSIS. 1198 

rantibus, licet occulte fieri voluerit, celebre 
fadum apparuit. Nec mirum alicui videa- 
tur , quod inter miracula opus mifcricordix 
interfcruimus,cum ei didam fit & dcfiipc- 
rius revelatum , Mifericordia faivabit te. 

13. De rege Anglorum Henrico feniore Hcnricum 1. 
mulcis notum eft quanta bona Cluniaco con- ^gf^aTot- 
tulerit. Hic ad ultimam hominum condi- menti* libc- 
tionem dedudus * viam univerfz carnis in- ***• 
greflus eft , & quia potentes potenter tor- 
menta patiuntur , tormentis feverioribus ad- 
didus eft. Contigit autem quadam die , ut 
cuidam militi fuo quondam idem rex quali 
vivus fuper equum nigrum cum magna mul- 
titudine fecum equitantium obviaret. Quem 
ut miles vidit , obftupuit , & magna voce 
clamare coepit: Nonne tu es dominus meus» 
rex 5 Ego , inquit , fum. Nonne' mortuus cs ? ** 

Vere, inquit, mortuus, Sc morti xtemz de- « 
putatus fuirtem , nifi dominus Petrus abbas “ 
Cluniacenfis cum fuis fubveniffet i fed quia « 
adhuc ejus auxilio indigeo, pet fidem quam « 
dum in fzeuio viverem mihi debebas , te « 
conjuro, ut quantocius ad fratres,' qui in « 
monafterio fandi Pancratii (a) habitant, cur- « 
ras, & quid vidifti a me ex parte mea eis» 
dicas , quatenus amico meo patri fuo Clu- « 
niacenft abbati ifta per litteras defignent, Sc « 
ut mei memor fit , & a beneficio non ccffcr, « 
donec me audiat fibi gratias referentem , de- * 
prccentur. Quod ita fadum eft. Pater vero « 
hxc audiens , Sc totis viribus ut fiibveniret 
affurgens, elecmofynas, miffas, tricenaria * 

& cetera bona quibus peccatores fblent ju- 
vari , juffit per totum orbem in fuis domi- 
bus pro rege augmentari , quoad ufque dice- 
► ret , fufficit. Fadum eft hoc quoadufque idem 
rex patri Sc aliis multis apparuit , gratias re- 
ferens de liberatione fua. 

1 4. Tempore alio cum pater Romx effet , 

& pro divcrfiscaufis ibidem moraretur , una- brclibcrasT 
que prxeipue perada dc Vjzcliaccnfi ecclc- 
fia , dixit ad £ios : Quis ex nobis Cluniacum 
deferec quod in curia dona ini papx ex jure 
obtinuimus. Tunc omnes acclamaverunt 
Ademarum facriftam dignum efie qui hac 
legatione fungeretur. Quod ille audiens , rc- 
fpondit /Nequaquam hoc negotium implere 
valeo, quia quartanam affidue patior. Tunc 
abbas : Audoritate , inquit , fandx Trinitatis , 

Sc virtute Qbedientiae tibi prxeipio , ut Clu- 
niacum abfquu omni dolore vel tradu fe- 
brium pergas. Sacriftaausem patris obedien- 
tiam libenter ampledens, Cluniacum per- 
yenit, Sc quod Viziliaco pater obijnuiflec 
audoritate Romanz ecclcfix demonftravir. 

Tunc eundis gaudentibus coepit haberi con- 
filium , quis litteras domini papx Vizilia- 
cum debeat ferre. Cum vero omqps aflfere- 
rent illum qui ab Urbe fanus & incolumis 
virtute obedientix rcdiifTct , & omnia vidiflec - 

(«) Celia olim infignis in diaeccil CiccftrenG a Cluniaco 1 
dependens. 


Digitized by 


Google 


it 99 VIT A PETRI VENERABILIS 1100 

& audiflct, ife debere, ille confcnfit,&pro A ferre confilium periclitanti.. Quapropter 
voluntate fcniorum pergere coepit. Tunc mo diluculo venias tu folus cum folo, 
mirum in modum febris quxper tot inter- ubi nos videbis ad divina celebranda intrare , » 

valla locorum eum reliquerat, ut portam illic & tu fideliter fcquaris. At ille hoc au •<* 
«grcfltis eft, eum invafie,& domum redire diens, cum magna laetitia ad holpitium rc- 
-coegir, &-fic virtus obedientix comprobata ceffit, &fummo mane ante lucem rediens» 
-ctt in infirmitate naturae. Qui audit-, intel- ante oftium patris cum mifero excubabat , 
ligat. donec egrederetur. Pater autem piae promif* 

Honachmn i $, Praeterea cum eflet -in Urbe pater-, fionis non immemor , cum duobus mona- 
Teveiationc* acc ‘^ £ cl miraculum relatione digniffimum. ehis,Pctro de S. Johanne & magiftro Thoma, 

'cognofcit vt- Erat quidam monachus genere nobilis-, reli- ante lucem furrexit, & ad -oratorium fandi 
neno mor- gi OI >e przcipuus ,officioprior Cari-Ioci , (») Maioli , ut ibi divina celebraret, perrexit. 
,Win [4] momine Willclmusde Roenna , contra quem 3 Celebravit autem miflam de Afocnfione , & 
invidia diaboli quidam exar ferant : ita ut illum qui torquebatur fecit adefie. Cum vero 


«orum malitia ei per quemdam venenum 
pararet, & hac fadionc vitam finiret. Ea- 
-dem vero node & hora qua occifus eft-, ap- 
-paruit, patri fedenti in -ledo fuo poft com- 
pletorium , & ficut felebac religiofe &. de- 
vote patrem falutavit, & quid accidi flet in 
-toto indicavit. Quod homo Dei audiens, mi- 
-rabiliter contriftatus eft. Caufam tamen di- 
ligenter tnveftigabat , & quomodo Sc a quo 
tantum feelus perpetratum fuiflet, inquirc- 
-hat. Explorabat etiam fi confcflus fuiflet , fi 
•cfletabfquc poena, fi communionem fufee- 
.piflet. -Cui ille refpondit : Quia injufte oc- 
-cifus fum, fine poena fum. Ut autem abfo- 
lucionem & communionem fufeipiam ad 
vos miflus fum. Hxc omnia eum pater au- 
diflet , eum ficut mortuum abfolvit , & ille 
accepta abfolutione receflit. Tunc pater ex- 
citatis fratribus, indicavit eis quod viderat 
& audierat , & ftatim curforcm mittens ad 
locum Cari-loci , juffit inquirere de die , de 
hora , qua mortuus ei apparuit , & fi vere 
mortuus eflet. Quod Sc ita omnia evenifle, 
ut patri revelatum fuerat, nuncius invenit, 
& ad eum veraci relatione detulit. Illum 
-autem qui hujus maleficii audor fuerat, pater 
excommunicavit , & a corpore Cluniacenfis 
eccleiiz in perpetuum leparavit. 
t jus meritis 16. Tempore quo vir beatu; ab Hifpaniis 

gentem cvo-‘ remca ^ at » cum in Podio iblcmniter curiam 
■miu celebraret , & inter perfonas ccclcfiafticas 
maximum prae ceteris locum obtineret , ve- 
nit ad eum quidam monachus , nomine Jor- 
danus , de monafterio S. Eidis de Conchis , 
qui in Anicicnfi epifeopatu prioratum tene- 
bat in oppido Ebais , confilium quaerens fu- 
per -morbo quod acciderat cuidam ruftico 
fuo. Dicebat enim rufticus ferpentem cor- 
pus fuum intra (Te , Sc hac occafione fc affi- 
due torqueri , & per fingula momenta pro- 
ximum morti fieri Qubd vir Dei audiens , 
multum condoluit , & tota mente Spiritum- 
fandum concipiens, intimo cordis afledu 
» fufpirarc coepit. Frater , inquit , hxc noftra 
>non funt^ fed fandorum Dei. Tamen quia 
» omnia poffibilia fune credenti , fi fidem ha- 
» beat homo , potens eft divina bonitas COn- 

f^l Cella eft in territorio Matiftoncnfi a Robcrto Vaien- 
tincnfi epifeopo & Ednardo ejus germaao fundata. 


-evangelium legeretur, & ad illum locum 
veniretur , ubi dicitur , Serpentes tollent , mb 
fer os aperuit , & ferpens caput emifit , quem 
pater manu accipiens, & a corpore hominis 
extrahens, eundis qui ader-ant ftupentibus , 
in medium projecit. Homo vero corruens * 
fere fpirkum prx anguftia exhalavit : quem 
pater, dum divina celebraret, cooperiri juffit. 

Miflz completa folemnitate , ad infirmum 
accelfit» & propria manu iHum a terra cle- 
, vans, ut peccata fua confiteretur impera vir. 

" Fada confeffionc, lavit homo aqua Sc vino 
bs fuum , Sc fic facrofandis myftcriis com- 
municans, incolumis remeavit ad propria. 

Tunc patec omnes qui aderant fuper facro- 
fanda evangcl ia jurare coegit , ne alicui hoc 
fadum dicerent , dum viveret. Ipfe audita 
autem morte ipfius, Jordanus monachus mi- 
raculum, ut fadum fuerat , in capitulo fandx 
Fidis publice revelavit & multis aliis hoc 
fadum fuifle pro certo affirmavit. ‘ 

17. Hxc breviter didafunt de miraculis^ ipf j us 
parris noftri , non quod multa non eflcntreniibus. 
> dicenda 5 fed nolumus onerare audientes , 
quia ad alia properamus. Nam ifte vir de 
nobili fchemate Sc honefto ortus , antiquitate 
parentum declaratum eft quantus Sc qualis 
fuerit in populo Dei. Denique proavus ejus 
revelatione divina ecclefiam S. Michaclis de 
Clufa xdificavit } mater vero numerofo fi- 
liorum germine gaudens, Marciniacum fe 
contulit, & ibi in fandimonia vitam finivit. 

Pater vero ejus in monafterio Cclfinienfi fe- 
pultus eft. Fratres ejus quatuor ecclefiaftici 
& duo laici fuere , Jordanus abbas Cafx-Dei , 
Poncius abbas Viziliaci , Armannus abbas 
. Magni-loci , Heracleus prxpofitus ccdefix 
" Brivatenfis , duo milites Diflutus Sc Eufta- 
chius , quorum nobilitas Sc honeftas coti Ar- 
vernix nota fuit. Quid ad nos de genere? 
Redeamjus ad patrem. Hic enim per xxx. 
annos , fit mihi Sc aliis multis revelaverat , 
die Nativitatis Domini finem fibi evenire 
- exorabar. Unde ad fandos Cartufix quos ni- 
mio afledu diligebat , femcl in anno perge- 
bat, Sc obnixe precabatur , quatenus pro fuo 
defiderio Altiffimum exorarent , ut comple- 
retur tempore certo. Cum autefti illi dice- 
rent : Pater, indica nobis quz fit petitio tua, 

ut 


Digitized by 


Google 


i 2 oi ABBATIS CLUNIACENSJS. noj 

ut certius inde valeamus ipfum quem petis A fuerat quod tamdiu defidera vetat, evidenti- 
orare , ipfc nolebat aperire j fcd tantummodo bus indiciis declaraverunt. Hic pacis amator 
dicebat ; : Si fervi citis Alriflimi, pro confra- in die pacis pacem obtinuit in gloria Dei. 
tre veftro orate , utdefiderium meum Deus Haec breviter de beato patre noftro dida 

perficiat. Cum autem homo Dei ex. hoc funt, quia audientibus faftidium inferre no- 

rnundo tranfiffet ad Patrem, Cartufienfes lumus, & ideo plurima prudentioribus feri- 
Cluniacenfibus pro defiderio viri Dei epi- 'benda relinquimus, 
ftolam direxerunt, & quia confummatum Explicit. 



VITA MARGARITAE BURGUNDvE 

GUIDONIS DELPHINI 


COMITIS ALBONI CONJUGIS, 

SCRIPTA A GU1LLELMO CANONICO GRATIANOPOLITANO. 

Ex mf. be at a Mariti de Haiix . 


ADMONITIO PRAEVIA- 

C Elebcrrimum in dicecefi Gratianopolitana habetur Virginum mtmafie* 
rium ordinis Ciftercienfis , beatu Adori a de Haiis vulgo nuncupatum y 
quod duabus ab urbe leucis diftans fundavit ac dotavit JacuIo xi i . Adar* 
quifa fiu Margarita , Stephani Burgundia comitis filia & Guigonis Del* 
phmi conjux illuflris. Hac velo atque, habitu monafiico prius accepto , in » 
illius parthenonis capitulo fepeliri voluit . ‘Tanta fundatricis vitam eleganti 
pro tempore ftilo conjcripfit GuiUelmus canonicus Gratianopolis anus , atque 
devotis apud Haias Deo famulantibus fanttimonialibus aicavit : quam e te 
eodem parthenone acceptam hic exhibemus , dignam plane publica luce 9 ut- 
pote qujZ ad illuflrandam nQn folum Dalphinatus , fed ecclefiaftUam etiam 
monafiicam eaclefiam conducere potefl. 

• . 

Anno ti<). "f TEnerabilibus & ampledendis in Chrifto 6 defle quam laudari j plus ad aliquod morum 
* fanctimonialibus apud Haias Deo de- ornamentum vos incitare, quam favorali aura 

pt 10 ‘ vote famulantibus, Guilhermus canonico- more arundinis agitari. Cum ergo prated- 
rumecclefiae Gratianopolitana inutillimusj tarum rerum exhibitio, inflantium & fubfc- 
pro virginitate purpuream, pm caftitate ni- quenthun fit certitudo , & nihil humano 
veam a virginum fponfo praeteri coro- pedori fic inhzreat, quod temporis proccflu 
nam. non evanefeat, vel morte univerfa rapiente, 

i. Non immerito effrons & pudoris ig- moriendum & eorum qua fciebant memo- 
narus potero judicari , necnon temeraria ria pariter pereat : quam cautelam , quam 
prafumtionis atque prafumcuofa temerita- - certitudinem nobis poterunt dare praterita, 
tis argui, qui neque invitatus , neque voce, nifi vita fruentium atque fuccedentium me- 
ant nutu aliquo provocatus, me ignotis au- C moria feribendo mandari curentur ? Quia 
ribus medium pracipitanter ingerere non igitur licet undecumque proficere ac doceri, 
pertimefio. Popularis etiam aura amator & ex iis qua oculata fide agnofeuntur , exem- 

fortafle videbor, & fub hac occatione feri- pia poflimt percipi certiora , dc vita 6c exitu 
bendi, magis veflram & auditorum amici- laudabilis matris veflra domina comitifla, 
tiam, laudemque acquirere, quam vobis ali- qua Chriffo vos defpoqfavit, vobis, ad quas ' 
quid commodi , vel erudidonis afferre , in potiffimum iftud fpedtat , aliqua feribere di- 
quo cujufcumque judicii aut obtrc&ationis gnum duxi : qua licet lege viri fuerit alli- 
oriatur difeeptatio : nec fatis curandum afti- gata , de ipfa tamen referuntur quampluri- 
j»o , dum tamen amplius appetam vobis pro- ma , qua virginibus & univerfls ad fummuin 

Vet. Script, dr Mon. ampl. Collctt. Tem. VI, KKkic 




Digitized by v^ooQie 



MOS VITA MARGARITA: BURGUNDjE. 1204 

pudicitiae culmen afccndere affedintibus , A quam integerrime fervaverat ei viventi , cum 
imitatione probantur digniffima. • indeficienter ipfius pie memor exifteret » in 

Msrgatit* ii- 2 . M*cfiquidem fpcdabiliprofapia edita, cjufque anniverfario ad ccclefiam Gratiano - 
pia!' matri*' utpote iliuftris & famofrffimi vici Stephani politanam vicinos convocans facerdotes & 
monium-& 35urgundiar comitis filia, foror etiam cxcel- clericos, ut acceptabile Deo facrificium pro 

lentium virorum Rainalbi & Guilljermi , illius offerrent requie , eifdem devote fup- 

meptifquc piae recordationis papae Calixtt, plicaret. Copiofa quoque egenis undique 
ad conjugalem egregii comitis G tn g o n 1 s congregatis eleemofina diftributa , canoni* 

Dalphini copulam fuit tranfduda , a magni- cos ejufdem ecclefiae & clericos aliunde vc- 

tfico principe Guigone veteri ejufdem Gui- nierttes, monafteriorum etiam circumadja- 
gonis patre celebri donatione illuftrata. Fuit centium habitatores faciebat optime pro- 
-autem nimio infignica decore , vultus fcili- curari. 

cct elegantis, formxque decentis ac totius _ 4. Cum ergo. Comite jam defundo, ei Driphinca- 

-corporis miranda compofitione idonea ; .laboriofior cura graviorque laboris farcina fem comit» - 
-quam in primis infoectmdam & fterilem vic ad regimen comitatus incumberet, eum cum 

fuus potius incuria ,' quam afia dudus oc- tantae diferetionis confilio & tranquillitatis miniftwe. 


cafionc , per annos aliquos minus pleno di- 
lexit amore : unde & fadum eft, quod ma- 
rito eam tenuiter diligente & focero fe 
minus curiofum circa eamdem exhibente , 
plerumque ferret neceflariorum inopiam, 
quod ita patienter atque tacite pertulit , quod 
vix a quoquam vel raro exinde conqueri 
audiretur. Inerat equidem illi ac numquatn 
ineffe deftitit verecunda fobrietas , cujus pu- 
dore devida, fi quid angebat, fuis etiam fa- 
miliaribus fateri erubcfccbat : cujus freni ob- 
flaculo fefe a pluribus cohibebat illicitis, & 
wiodum fervare Audebat. Tandem ipfo eam 
vifitanrc ,qui Annam foccunditatc conceffa 
laetificavit, filios ac filias peperit, viri fui ita 
pleniter fortita gratiam , ut Sam ficut Jacob 
Rachelem diligeret , & tam fui quam totius 
comitatus compotem ad plenum efficiens , 
-diferetis ipfius fultus confiliis, in quibus pro* 
yida exiftebat , quamplura difponeret : quem 
faepius quod poterat , ab immoderatis illa 
compcfcebat exccffibus , atque erga fubje- 
-dos , praeferdm erga pauperes , eum efle cle- 
mentem propenfius exorabat. 

Mortao yiro 3. Porro non poft multorum annorum 

fufiragi» a- curriculum , dum inter ipfum .& Savotien- 

pud Deum . r . 

piocurRt. 4cm comitem guerra exerceretur afpernma, 
comes Dalphinus in praelio vulneratus , do- 
lore vulneris coardantc , vitae terminum po- 
fuit , illaquecum geminis filiabus & parvulo 
•defolata remanfit : quae acerbi moeroris fti- 
mulis agitata, ita eum planxit, ut mortem 
.videretur optare : ita eum flevit, quod fere 
prope ipfum arflimaretur deficere. Ad cujus 
.animam multiplicibus beneficiis adjuvandam 
« pietatis fervore accenfa, eo in ecclefiae Gra- 
tianopoli tana: clauftro a domino bonae me- 
£4] moriae Guigone (4) epifeopo, qui poftea 
.Viennenfi ccclcfise praefedit , venerabiliter 
fcpulturae mandato, eidem ecclefiae & reli- 
giofis circumflantibus ecelefiis larga impen- 
. dens beneficia, multa pauperum millia clce- 
mofinarum recreavit largitione. Probata eft 
infuper eamdem fidem fervaffe defundo , 

(*) In fttie epiteoporum Gratianopo!itanorum& archie- 
■ pifcopoTum Vicnncnnum dicitur HugOt ante epifeopatum 

ordini Canufici.fi addiitus. 


quiete adminiftravit , ut non feminei , fed Mt * 
animi per eunda videretur virilis. Proceres 
etenim fui comitatus ac nobiles , quadam 
animi circumfpedione perita , ita fibi cx de- 
bita fidelitate noverat amicabiliter obligare, 
ut univerfi ad cuftodiendum comitatum in- 
columem ejus gratia , follicitudine fideli in- 
tenderent. Si quando autem aliqui circum- 
flantium principum occafione aliqua emer-. 
gente adverfus eam arma fumerc fc dixif- 
fcnt , potius divino quam humano confi- 
dens praefidio , facerdotum atque religiofo- 
rym implorabat fuffragia , & ut fibi a Domi- 
no pacem impetrarent , exorans terrores 
comminantium eorum intcrceffionibus tam- 
quam forti clypeo repellebat. 

5. Sed quando morum ejus infignia vel Pr*c!»r*ejat 
ad modicum potero praelibare ? CongefTerat animi docc ** 
enim Dei gratia in eam tot praedicandos vir- 
tutis titulos, ut tiullum ei dccffet ad prcefen- 
tis vitae felicitatem augendam morum inftru- 
mentum 5 haberet etiam ad caeleflis patri* 
beatitudinem adipifeendam , evidentem no- 
titiam ac documentum. Erat quippe in ju- 
ftitia diftrida , in prudentia circumfpeda , 
in temperantia moderata , in laboribus for- 
tis , in confilio fagax , in fermone verax , af- 
fabilitate infignis , clemens in fobdfros , con- 
tinentia nitida , & univerfa morum honc- 
ftate confpicua , erga Deum amore fervens, 
erga proximum non negligens , afflictis & itt* 
juriam patiditibus compatiens, erga egen- 
tes caritatis vifccribus affluens , in eundis mi- 
fcricors, in adibus quantumcumque pote- 
rat infons 5 quodque omni admiratione di- 
gnum eft , & a faeculis inauditum , multoque 
vehementius in potenti & generofa femina 
ftupefcendum, numquam injuria vel tzdio 
affeda : five minus decentibus verbis lacefli- 
ta , cuiquam familiari aut alieno ingeffiffe 
maledidum, protulifle con vitium, vel adeon- 
tumcliofa objeda quippiam opprobrii ref- 
pondiffe , potuit deprehendi. Turpiloquium 
quoque cautius evitabat , aeflimans exinde os 
fuum in dicendo , aures in audiendo pollui, 
numquam fiquidem verbum inhoneftum, 
aut quicquam lafcivi* redolens aadiebatur 




Digitized by LjOOQie 


tio $ VITA MARGARITA BI^GUND^. no 6 

proferte. Et quit illud Apoftoli noverat: A pfalmos legere ,& orationes nonnullas, quas 


tuditas. 


■Carrumfum benes mores callaqui* mtU; con- 
. fabulatoribus peflunis , linguifquc detrahen- 
tibus aures quahtum fibi licuit, fubduccbat. 
NuHa ci cura extitit polire* faciem, ora de* 
pingere , alienis capillis turritum «verticem 
ftruerc , fuliginata fupercilia gerere : quod & 
in ceteris mulieribus veheineater dctcftaba- 
tur, quae alienos vultus libi aienti entes , ge- 
nas peregrino rubore, ora fle collum adul- 
terato depingunt candore. 

<6. Audiant harc quar nubere Chrifto vo- 
luerint , fi quando in loco ffetiffet, ad fpe» 
•dacuia non proceffic, nec a fuis eft egrefla 
thalamis , nili aut ecclofiam adiiffet, aut eam 
ad alium equitare locum domefljca cura 
vocaffet. Cumque fciret famam pudicitiae ia 
feminis rem efle teneram, & quali florem 
pulcherrimam ad tevenn auram cito mar- 
cefcerc , levique flatu poffe corrumpi , cor- 
pusfle cor flium omni cuflodia feryabat , Sc 
corpore ac mente fe caftam exhibere cura- 
bat. Qpapropter eos qui levitati expoliti > 
adulanti iingua , impudicis alloquiis , illius 
clauftra pudicitiae infringeee attentabant, non 
mordacibus didis, non iracundi* refponfis, 
fed rarianabifiter & perite a fe repellens, 
eadem vel fimilia , quae quidam poeta in per- 
iona viduae continentis protulit , rcQjon* 
debat : ’ 

'lOe meas falsis t qui me fit junxit , umeres 

fifiulit > ille heibeut fecum , ftrvetquc fepul- 
■ehra. 

'Verum quia fleri nequit ut abfqup morfu 
hominum victe, hujus curricula quisupertran- 
feat , fi rumores finiftri de ipfa fuerunt ali- 
quando ventilati , conflat cos, qf fequentia 
declarabunt, fok> livore ab iHis fhiflc con- 
fisos atque difleatiinatos, quorum fplatium 


B 


feri pias habens,, dum orationis Audio i ne- 
fieret, quotidie, aut in «cclcfia , aut in ca- 
mera fua , tam interioribus quam exteriori- 
bus oculis, relegobat. Quamobrcm plaltc- 
riym pretiofiia litterif aureis decoratum ab 
imperatrice nepte fiia fibi tranfmiffum fe- 
cum faciebat jndefinenter deferri. Sane tan- 
torum conventus bonorum in femina gratiae 
munus extitit , non naturae .‘deferebat equi- 
dem feminae dum fibi faaaofi. provideret 
pudice* commotam reprimebat dum fervaret- 
in potefiate dementiam ; quia ficut-nfliil eft 
affinitati» ita nihil in .ptsrfidente gkwiofuis. 

Sci^at nimirum efle ciripam totqnj perfequi 
culpam , & quacumque liceat explere : ne- 
ceffitatc urgente , non voluntatis impetu in- 
ftigante ad vindidam pertrahebatur* nemi- 
nem puniebat abfque dolore. 

8. Porro cccieOas fiib ejus poteftatefta-E^dhspr*' 
tutas , ccclcfiam Gratianopolitanam prae ce- tC£it ’ 
teris ab infefiaatium incurfionc pro viribus 
doficnfabat, earum quieti pia c urio fica te 
intendens , religjofa loca conftrucntibus be- 
nigna fubveniebat liberalitate. Confuevcrat 
autem , fuam deducens curiam in folemnibus 
feftis , praecipue in beat* Maria •celebritati- 
bus, Gratianopolim venire , cum propeer fan- 
duarii reverentiam, tum quia divinum ibi- 
dem pleni us audiebat officium : ubi quam- 
dia morabatur , nullum cuiquam in expeniis 
inferebat gravamen s fed fi quippiam ab alr- 
quo mutuaflet, perfolvi tempeftive focx in- 
tegto faciebat. Vos vero quos clericalis mi- 
fitia dignitas exornabat, humiliter & patiern 
ter audivit. Quos autem reiigiofos agnofcc- 
bat, gratanti animo ac benigno affc&u ho- 
norabit , fle coluit. Exhibebat infuper omni- 
bus Communem corde & verbis dilectionis 


«fi bonis detrahere, dum culpam aftimant D-afledutn, Sc in quantum ingenuitas, fubli- 


«mltkudinc minui peccatorum. O admi- 
randi & conflanti^ animi feminam , qtic du- 
plici infirmitati > carni fcilicct atque fexui 
muliebri obnoxia , inter famulantium triul-i 
ritudiqem , inter circumftrepcncem adven- 


naitas & potentia magnitudo permittebat > 
fe joeundam & mitem quihufque aUoqucn- 
tibus offerebat, . 

• 9. Cum $rgo, ut praferipftam eft, tantis Vir>inWn 
morum mfignibus , fle virili induftria ferein^*" eiftl8 “ 


tantium gregem in pulchritudine folvit ca- omnibus femineam fupergrederetnr rnolli- 


fiitatem , qua in medio .ignis pofita flam- 
ma ardorem illaefa evafit. Eft enim fum- 
fha vigilantia ac la borio fa follkitudinis pe- 
ne ultra naturam corpoream fuperarc libidi- 
nem, carnifquc feces atque concupifccnria 
flammas extimuere, animique virtute inclu r E 


tiem, omnia inutiliareputans , fe infruduofe 
credidit laborem infumere , & quafi otiofa 
£>ci donum inutiliter poffidere , nifi aliquid 
quod nulla poffet delere vetufias efficeret * 
per quod diabolo recentia qilotidic infligens 
vulnera , regnis tartareis innumerabilia in- 
ferret gravamina , tcgnrfque coelefiibus lacra 


fiam hoftem jugiter «expugnare ,& contra le- 
gem nafcendi in carne non camaliter vivere., .conferens cumulata , creditori fuo multiplr- 
» Divini* qna 7. Unde & ipfa niimquam abfque bone- ccs reportaret ufuras. Proptcrca concepit 
«encafue- ^ pudico extitit capellano : contra cu- gaudium . & peperit jocunditatcm : concepit 
jus, pudicitiam , nec etiam lingua maledica bonum, Sc inenarrabilem boni peperit uber- 

aliqua laccrariOBis famae poterat invenire tatem. Cogicans utique , cogitavit effe bo- 
figmcnta,a quo divinum horarum diei au- num atque jocundum habitare forares ia 


diens officium, ut fui officii & moris fuerat, 
' Ungulis diebus ^celebrationi miffx intererat 
feccrdotis ; immo Deo per facerdotcm quo- 
tidianam offerens oblationem. Noverat veto 
Vtt. Script. & Man. ampl. Cefctf. Tam. FI. . 


utram; 


propter quod monafterium jilud iti 
quo vos venerabiles Dei ancilla fuavi jugo 
Chrifto colla fuppofuiftis , fundare ac ftabilire 
curavit, ut unanimes habitaretis in domo 

KKkkij 


Digitized by 


Google 



tio7 VITA MAfcGARITiE BURG UNDAE. \tto8 

una >. & Cflfet «vobis anima una fle cor 'unum A dum , neque ad minas ffoeeipitetn , neque 


in. Dcp, ut imuiuiciiicct habdctis habitum, 
Sc unum cibum >. ad unumctiai» aeffira- 
mum inhiaretis bonum , quatenus unum ac 
idena confcqacrcminiprocqiium. Qui enim 
adhsrcHt Deo,amcup corpus Ac unus fpiri- 
tus in eis efic probatur. Ut autem cum pfal- 
milia poflet dicere : Best i qui imbitunt infa- 
mo tu* , Domne , it* ftcuU fecuhrum luufa- 
bunt te, veftrarumquc orationum fufiragiis» 
cxcefluum fuorum a Domino indulgentiam 
impetraret, mirabilis ftxudur»monafterium 
fabricavit , mirx pulchritudinis ecclefiam , 
clauftrum ‘idoneum 7 officinas admodum 


fufurrooibus aures facile indiaste materno 
exhortabatur affixu ; quem edam fi quid • 
nequiter , fi quid immoderate contigiffetpa- 
trarc , lenes amaris , amaros lenibus fermo- 
nes interferens , cum frequentius increpabat. 

ii .^Evoluto denique -no» plurium armo- Filii ej.u* obi- 
rum curriculo, iHe de quo univerfo fpes ma- tus ‘ 
tris fux pofl Deum pendebat , mvcftigabili 
Dei judicio gravi aegritudinis incommodo 
apud cafielium Vifilix arreptus , jamque in 
extremis conftitutus cft. Qui licet parvulam 
ex con juge 'filiam fufccpiflfct, in matris ma- 
num quam ad mifericordix ; opera depfilem 


compcteqt.cs , vofquc ibidem manu prqpua B noverat & proclivem , comitatum libere fe 


congregavit. Prae ter ca,nc quid vobis dcefiet, 
quominus expeditius . curreretis ad bra- 
vium, vos ampliffimis prxdiis* largifquc di- 
' favit fubfidiis, .fle uberibus amplificavit redi- 
tibus. Hxc utique fuit vitis ifiius vinex qux 
extendit palmites fuos ufqoc ad mare , qux 
quod non habuit in radice manifefte often- 
ditur prodyxifle in palmite. Haec plane ar- 
bor qnx cx frudibus fuis bona efle cognof- 
citur, de qua multiplices rami, pullulantes 
virgines , viduae, continentes ; flores pro- 
ducunt & frudum afferant, in patientia, 
xrtias in m*. i <?. .Verum ut ad commendationem pru- 

denti* ac perkix ipfius-ftilus iterato verta- 
tur , cum ejus filix ad nubilem dcvptfi flent 
xtatem , non abfque furat ibus copiofis alte- 
ram inclyto fle potenti viro Arvecnicnlium 
comiti, tegis Franci» confangu*oco > alterant 
Vatentiaenfium comiti, viro claris natalibus 
orto, lege matrimonii copulavit. Proinde 
vero cum filius ejus jam adultus, militari cia« 
gulo ab pwp^ratore fufcepto , confangiiii 
St filium cui neantipfius libi conjugali vinculo aMigaflet, 
mkltufaiu- «que inde rcgtcdiemhonorabiliter , flc r cum 


ttimomum 
«ollo carit. 


fignavit , fiducialiter credens eam fibi de- 
fundo non deteriorem impendere panem : 
qui pofl; pcra&am-confcffionem fle fifiutife- 
ram viatici fufcepttonem , inccflant-crDcutin 
invocando , generale; conditionis humator 
debitum etiblvit , raptus ne- mutaret, mali- 
tia intcllefiwm , qui propter hxc properant 
eupa educere de ; media iniquifttc-; ne longo 
vitx itinere dqvits oberrare* anfradibus. Cu- 
jus folatio mater dcftkuta , quanto potuerit 
moerore affici , quanta carnis ac fplricus an- 
guilla coar&ari , facite cft animo advertere , 
ied diffiefifimum explicare. Flebat crtimir- 
temediabiUbtts kerymis , fle tamquam fleti- 
bus fatiari nequiret , effe&a exanimis ie in- 
fortunatam vociferabatur , fe numerofo an- 
nor ym multitudine fuporftitem cxtitiflfc, mor- 
tem fui oblitam fuifle querelabatur. 

i^.Gctcrum brevi jnoramterpofita, la- 
tionis foramine- mitigans quod fore noverat fuffragia ei 
tolerandum , ad fe rediit , A: exequii^ filii procarat * 
propenfioif cura intendens , fecit eum ia 
Gratianopolkana ecclefia in patris fui ftpul- 
cro cuip omni honorificentia tumulari. Ob 


Execjuias 8c 


mitatufalu ... - . . 

aariadatmo- folcmni proceuionetcum uxore fua in Gra- 1 cujtfs ampax scquiema Domino promeren 
tianopolitana fuiflet receptus ccckfia , ipfo dam multiplicium beneficiorum medicamea 

cum matre fle uxore fua, univerlilquc pria- D conficiens, pauperibus, c«sci$> debilibus plura 


auca. 


cipibus ac plebe, epifcopales domos intro- 
gidfis, nonnulli ibidem aflifie&gium audita 
pia ac rationabili exhortatione matris ad fi- 
lium , obftupeotes admirabantur >. unde illi 
tanta venufta eloquia & Capientia. Curam- 
nempe atque regimen comitatus in manum 
filius refundens , monuit eum Deum fuper- 
omnia. diligere , ecclcfiarum perturbatores’ 
propulfare , ecclefiafticos viros atque religio- 


diftribuens, ecclefiam Grattanopolitanam , 
ac «liquas rcligiofas ecclefias, alias prxdiis 
& poflfeffionibus , alias muneribus augmen- 
ta v it. Ccterx matres tumulos filiorum fa- 
ciunt dealbari, & aliqua eoioris pulchritu* 
diae exterius decorari , atque dolorem pe- 
doris his cOnfokntur officiis : hxc autem 
cineres -filii quiefccntes balfemo irrigabat ; 
fle pigmentis atque odoribus mifericordix 


fas perfonas honorate ac protegere, in om- ^ confovebat, feiens cfle feriptum t Sicut aqua 


ilibus modum tenere , fubjedos clementer 
regcre,diligcre juftitiam,& iniquitatem odirer. 
Pro eo inedia Ater follicita, quotidiana fle 
fingulari prece Dominum exorabat, ut gref- 
fus adufque ipfius in voluntatis lux bene- 
placito dirigeret, quatenus ad Dei reveren- 
tiam fle fu bj edorum voluntatem comitatui 
prxfidere valeret. Inflantibus fibi.gucrris fa- 
ciebat Deo falutares & gratiffimashoftias im- 
molari, ne vel in bello caderet , vel obitu- 
repentino decederet. Quem nec cfle iracun- 


extinguit ignem-i itu cleemofyU* ex t inguitf ec- 
cui um. 

13. Quod fi quis calumnietur , fle -dicat : 
Cur in laudlbfts ejus ita fedulo immoriris? 
qux viduata viro, orbata filio, fericas no- 
luit veftes deponere , delicias rdpuere , cum 
inter Chrifti ancillas , afliuntis fervilibus in- 
dumentis, Domino poifet expediendus mi- 
litare. Perfacilis ad ifta refptonfio , plus cft 
animum depofiiifle quam cuitpm 5 difficilius 
quis arrogantia quam auro calet fle gemmis. 


Digitized by 


Google 



1209 


VITA MAtGAKTT M BU&GUNDJE. 


1210 * 


His enim abje&is gloriolis , tumet Cordibus 
& paupertatem adeptam vendit popularibfis 
auris. Aitautcm Apoftolas; Invtrrtctc cork- 
feri , quia nm - eft accepter ferfinarum Deus , 
fid i» omni propofite qui tintet Deum *, (jr «pe- 
ratur juftitiam , acceptat eft illi. Dicit etiam 
Hieronymus , quod aumquam fera eft con- 
. verfio. Nam Hcct majorttxitf meritis majus 
debeatur fic praemium , denarium tamen 
ejucm a prima diei hora m vinea Domini 
laborantes accipere meruerunt , circa unde- 
cimam vepientes aflfecuti fuere , quia nec 
quantitas diuturni Vel brevis laboris ibi at- 
tenditur > Ubi finccra cordis devotio remu- 
neratur. Frctewa urgebat ipfam 'adminiftra- 
tio comitatus , cujuS cura regiminis fibi jure 
contigerat, quem fi abfque refote efimitte- 
xet, fu« potius anima; acquireret detrimen- 
tum , quam aliquid commodi lucraretur. 
Arduurtfinfupcr efatexquo ingrefla fuiffet 
maaafterium , eas quas Chrifto educabat, 
pofleablque penuria fuftentire, illiique abun- 
danter neceflaria fubminiftrare. Quibas & 
nonnullis aliis in faeculari habitu magis pro- 
fiiit quam in monafterio profnifler. 
ia mwbum 14. Sed 6 > ample&cndae in Chfiftb mr- 
^raTcm iaci- jjf cs t v © s forfan fwfpenfas detineo, dum in ( 
-laudibus ejus occupatus , vitamque ipfius 
cupiens bucere Idngiorem , ad extrema' per- 
venire fcfrmido. Sanatum vulnus & in cica- 
tricem obdu&um , quod tCmptis S€ ratio 
jam in vobis, ut credo, curaverat, Comme- 
moratione exulcero, plagamque doloris in- 
ftauro. Quae enim aures tam durae, qiiaede 
filice- cxcifa praecordia , hujus IHii florem 
marcefcere , hanc virentenf fmaragdl gem* 
mata &angi,, fit tit expteffius loquar, huju£ 
cemodi non* mulierem , fed Viraginem mo- 
lientem ficcis oculis queant audire ? Necdum ' 
annus poft filii deccflum effluxerat, poft mul- 
tos prb ejufdem filii obitu* toleratos dolo- 
res, poft multiformia laboris ac folKcitudi- 
nis pondera, quae in comitatu regendo per- 
tulerat, confirmaris ab ea fponfalibus inter 
filiam filii- fui & comitem fandi Aigidii, cum 
in villa, quae Mura'dicifur , moraretur, in 
gravifiimam incidit in valetudinem. 

Fili* ejo* in 1 5 - Quo* audito , filia Cjus marchifia do- 
matrem »ia mina , fcillcet in his quae mundi fiint ad- 
foiiicicodb. Iho< j um ft r cnua , in decenti ac fpeciofa cor- 
poris habitudine, verborumque elegantia ve- 
hementer idonea , ad eam feftinato pervenit , ] 
quam plus folito obdormiflc, atque adhuc 
dormitantem inveniens , ficut eft fagax fit 
. provida, mf tuens ne lethargtnis incommodo 
laboraret, juffu fuo egreffis omnibus ibidem 
affiftentibu», eam familiariter excitavit. Hanc 
utique mater pr* omnibus liberis gratam 
fismpet habuerat , ijffaque matri 'ferVentiori 
jugrterdiledionc adjiafferat: uhde fit in ma- 
tris aegritudine fiKae piitas erga eam ab om- 
nibus computata magis innotuit. Affidebat 
.equidem ledulo , fuftentabat caput, quo-" 


A cumque (e verteret fupponebat pulvillum. 

! Si opertotium aliquo laberettar, eam proti- 
nus operiens defijper imponebat', pedes in- 
terdum manu confovens, ftrara mollia faepe 
componens , quidquid cbmcftura erat prae- 
parabat , eiquC apponens famulantium prae- 
veniebat officia. Si alia quidquam fcdffet, 
fibi fore dedecus fit in Jhriam. illimabat. 

* 1«. Sed quid ulterius diffidendo dblorem Accerfto fa. 

veftrum facio longiorem ?' Cum morbi mo- ccrdoti p^- 
leftia fc aggravari fenfiffet, accerfito ad- fe ^ ”* 
focerdote, vetuftatfs fuar faecum , fi quis erat 
'in confpcftu Dei , coram eo confcidit , fit 
g qUidquid tabis , quidquid "vulneris latebat 
interius , plenaria oris gonfeffione , cordis 
contriti & humiliati devotione diluit fun- • 
ditus fit abfterfit; cumquC fanae mentis fit 
integri fenfus adhuc exifterct, prSmeditata 
difpofuit quid ecclCfiis , quid egentibus ad 
fubventionem animae fuae Wpgarctur; Id au- 
tem in potenti fit inclyta muliere, atque tanto 
tempore in faeculo commorantes admiratione 
dignum extitit, quod ante Corpus Chrifti 
fibi allatum , per viglnti & unum annum a 
, tempore 'obitus Viri fui , fe pullum virilem 
expertam fuiffe amplexum teftando perhi- 
-> buit. Cur ergo non arefeebant mendaces 
“ garrientium linguae ?' Cur non ptae ariditate 
faucibus adhztcbant ? qu* illaih fuos colere 
amafios aftruerc praefumebant, donativa mi- 
litantibus debita eis impendere confinge- , 
bant , eam gravidam , vel prorutam ad par- 
tum garrire folebant. O venenbfas fit prae* 
feindendas linguas fit pbr frufia etiam lace- 
rartdifs! O dereftabile falfiloquorum gequsl * 

Ckn nott urbibus pellitur? Qir non lapidi- 
bus obruitur? Cur non przcipitatur in flu- 
dibusi'Verum cum ih- pirzfentis vitz turfU 
. lacerantium morffls nullus' evadere queat,’ 
non niiretur quifpiam , fi de hac finiftra opi » 

J nio fafeb crcbuerite qUippe cum fit Dominus 
Jtsus - ChRistus , filius fabri , vinlqUeJ po- 
tator in derifuni fit opprobrium diftus fiie- 
rit , fit a pluribus' plurlfcs ei fit exprobratum^ 

• 17. Poftquam vero, ut mos eft, expleta Accedi* 
eonfeffionc a facerdote abfolutionem afccc- lnonia, i b « s 
pit ,Talutaris hoftiz pane refeda , non 
diocriter exultavit 5 advenerunt interim ad accipic. 
amplificandam ejus coronam , 6 amabiles 
Dei famulz , quzdam de veftro collegio , ad* 
quas fit ipfa nnfifcrat accerfertdas , quz veteri ■ 

: homine illam exuentes , hovoque eam cum 
regulari habitu induentes ; veli' diademate 
iiifignierunt , qiiod multa interioris hominis 
alacfitate fufeipiens , fpiritu ac mente Deo 
gratiarum a&iones exfolvit. Noluit ergo ex 
tunc, nif! ficut fandimonialem fit religiofi 
habitus mulierem decebat, in plumarum ja r 
cfcre mollftiej unde mollia faciens lintea-' 
mina removeri , fibi dura ftrui praecepit fit . 
vilia. Huc accedit , quod cum ejus laudabilis 
.filia paulo fiiperius; memorata gallinae cofite 
pulmentum fibi ad vcfcendum intuliffct,fe ‘ 

KKkkiij . » 


u 


\ 


Digitized by 


Google 


VITA MARGABIT:£ BURGUNDjE. wia 

nurrrquam carnes duram rcfpondit , quia nec A .politanus epifcopus , qui fakmne.Deo facH- 


B 


monadici ordinis mulieribus carneis vefei ali-: 
mentis, regula prohibente , licitum ecat. Aie- 
bat enim : Affligendum eft corpus quod mui- 
. 4iS vacavit deliciis , qux fxculo placui , ut 
Chrifto placeam, vel eminente morte, dare 
x operam debeo. 

Ejus obitus, i g. Brevlpofthxc (patio temporis Super- 
venientem cum terminum vita: non mut- 
tum remotum fibi prxfcnfiffct inflare , vale- 
faciens filix', orationes & divina omnia qux 
vhabebat feripta fibi juffk afferri, quibus ex 
corde perle&s, cum -liberam loquendi ,pof- 
fibilitatcm haberet, .prout illi qui aderant 
reftati funt , cum nemine, poftea voluit verba 
conferrfjfed jam exa&o unius horaefpatio, 
erccla manu in fronte , & labiis fignum cru- 
cis impingens , anno ab Incarnatione De- 
anini millcfimo centefimo fexagefimo tertio, 
Sexto idus Februarii , vitalem fpiritutn exha- 
lavit. Cum igicur abjcfta carnis farcina , ani- 
ma, veluti dignum eft conferre, adfuumrediif- 
fet a udo rem , quod didu mirabile eft , nihil 
pallor mutarat in facie ; fed ita dignitas qux- 
4»m & fplendor vultum . ili uftray erant, ut 
eam noa mortuam, fed dormientem puta- 
res. Quodque omnibus his mirabilius , eft C 
atque ipfius meritis adferibendum*, cum de . 
loco prxnominato ad monafterium tpmu- 
knda deportaretur , cerei accenfi feretro in» 
hxrentcs, licet vis ventorum toto hor- 
ribiliter flarer., numquam tamen lucere de- 
flerunt, nec ventorum fpiraculis potuerunt 
' extingui. ‘4 

^Defertur ad i.p. Delatam esgo ad vos, revereadx ia 
rtcooiTem' Ghrifto filix, njatrem veftram-^ licet lamen*. 
leptiknda. tantes , '■& prx aqguftia fpiritus gementes , 
celeberrima proceffionc , & qua pocuiftis Se- 
cundum Deum cxujtationc fuScepiflis , ho- 
norabiliterque gcftantes in ecclefiam indu- U 
xiftis. Affuerunt dcfunc faferdotes nonnulli 
> pro ejus xterna retjuie miflarum SoleomU 
celebrantes , & quamplurimi gradus infe- 
rioris clerici yobifcun» per ordinem pfalmos 
undique perfonantes. Inter ftxc egregia ip- 
fius -filia Sacerdotes .per Angulos oblationem, 
faciebat; qux vix a matre 'abftrahi valens, 
-non definebat deofculari, oculis haerere, vul- 
tui , corpus totum atbplexari , cum matre 
•defiderans fepeliri. fiebant inopes fnatrent 
& nutricem fe amififfe clamantes ; lugeretis g 
. & vos ipfius aluranx ,. & voces plangendo 
extolleretis , nifi vos vociferari dedecuiflct , 
vel fi veflro fub ordine militantibus in fis- 
tularium fimiiitudinem flere mortuos li- 
. cuiffer. Crebris tamen fiqgultibus , frequen- 
tibus agitabamini fufpiriis, lacrymas tacite 
fundebatis , non quod lugenda effet qux oc- 
cubuerat fed quia impatientius Serendum 
erat , quod talem defiiflis videre. 

Exroewsejus ao. Ad reverendas hujus exequias accur- 
ccicbrat jo- rcnt jb us iftjus terrx nobilibus , accurrit ao 

fcuincs - 


ficium pro ea offerent , perara edehriter Sc 
honorifice pompa, non funeris > fed trium- 
phi, primo fui poatificatus-anno, in medio 
veftri qapituli ejus corpus venerabile tumu- 
lavit. -Adhuc 'tamen ejus pia filia quafi q«i- 
bufflam facibus moeroris accenfa , circa fc- 
pulcrum volutabatur , & fparfis crinibus, ‘ 
velle confciffa, ora Ucrymarum imbribus 
Compluebat, ad cujus lugubres voces Ghri- 
flum xflimo talia dediffe rcfponfa : Quid 
exclamitas ? quid ploras ? non eft ^mortua ma- 
ter tua , fed dormit $ de tenebris enim ad 
lucem, de labore migravit ad requiem. Vi- 
detur etiam mihi filix lamentanti matrem 
taliter refpondiffe t Si me umquam amafti, 
filia , fi mea fuxifti ubera, fi meis es mo- 
nitis erudita , ne invideas mihi , neque 'de 
voluntate Domini indigueris , nec* rebelli- 
bus lamentis invidiam . faciaspoffidonti ; nam 
diutius peregrinata ad patrix amoenitatem 
remeavi, & mundana Solitudine pererrata , 
ad terram la&c & mille manantem. Dei 
mifericordia prxeunte , perveni. Quiefcc igi- 
tur, -filia mea , nec me hujufmodi ulterius* 
inquietes. 

21 . Cum autem piandus & gemitus eju- 
lantis filix fubfcdiflcnt paulifpcr , pio curio- 
fi tatis ftudio largitionibus egenos lxtificans. 
Sacerdotes & clericos opalento refecit con- 
vivio s qux numquam maternx affc&ioni* 
oblita, illum dormitionis matris fux diem, 
patrrique Sui annivcrSarktm honore annuo 
recolens , facrificiorum myftcrio, oblationum 
frequentia , elccmoSynarum inflantia dedu- 
cit pclebxem aefolemnem. Materna quoque 
vcftigia Sequens, fincerx affc&ionis faVlbpem, 
quo erga vos tamquam adoptivas vel fpiri- 
tuales filias fiias fervebat , nullatenus in fe 
frigete vel teperepermittit. Amoris enim ip, 
fius gratia’erga vos clementem exhibuerat». 
& vos fovens ac protegens frequentibus be- ' 
ncficiis recreat. Vos igitur per omnia vene- - 
randx Agni immaculati fponfx , qaac bonum 
certamen certaftis vel praeterit* vitx lixvos 
Sbluitts,vel meritorum cumulos vobis augere 
contenditis , pretiofam matris .veftrx ani- 
mam , beneficiorum acceptorum non im me- 
mores, quotidianis precibus Domino com- 
mendate ut fi qua de terrenis contagiis ei 
adhxfit macula, orationum veftrarum lava- 
cro eam abluere fludiofius laborate. Infupet 
cobverfationis Sux modum & vitam fxpiu$. 
relegentes , quidquid imita^pne dignum in- 
veneritis eligite, & colligentes veftrifque pro- 
feclibus coaptantes , .verbis & a&ibus reti- 
nete. Probabile quidem eft & rationi con- 
gruum , hanc, qux cum Chrifto vivere cre- 
ditur , in ore hominum jugem memoriam 
obtinerem in cujus laudibus fi quid minus, 
fi quid incompofitc vifus fuero protuliflc, 
tam ignoranti quam fimplici fjntori , prout 


cepto nuntio dominus Johankis Gratiano- «quam cft, indulgetc. Requicfcat ergo per 


Digitiz . by 


Google 



1213 VITA MARGARITA BURGUND^. 1214 

immenfam omhipotfcntis Dei clementiam A Cuiquam mortali non eft fodata fodali. 


in pace perpetua fidelis, devota ,& accepta 
Deo anima , & frudu bonorum operum fuo- 
rum perenniter cum fupernis civibus potia- 
tur. Arnen. 

22. Ad ornatum tumuli & decorem ver- 
fus fubfcriptos compofui , quibus perle&is , 
veneranda egregiae offa comitiffae meae re- 
quicfccre agnofeantur , le&orefque verfuum 
ad orandum pro ca benignius incitentur. 

Epitaphium. 

Inclyta , munifica > patiens , moderata , pu- 
dica > 

Hic Chrifto grata comitifla quieicit humata. 
Quae poftquam licito manfit viduata marito. 


Ergo roget Ghriftum, titulum qui legerit 
iftum , 

Semper ut aethereis maneat comes illa cho- 
rseis. 

Hoc tumulo , patet ut titulo , requiefdc 

/ operta 

Femina nobilis & venerabilis atque diferra , 

Jus, probitas, pudor & bonitas fuit in C o- 
mitifia , 

Pax , patientia > lux , moderantia fulfit in 
ipfa , 

Muneribus fimul & precibus Deus ergo ro* 
getur , 

Ut fibi portio ccelica manfio quam cito 
detur. 



BREVIS Y ita 

WALONIS MONACHI ALTIMONTENSIS. 


Ex mf. Alnenjis monajlerii. 


OBSERVATIO PRyE VI A. 


An. 1174. 


O Equentem vitam feu elogium IP^alonts monachi referimus fofi vitam 
^ S. Bernardi in veteri codice Atnenfis monafterii , qui fuit olim Altimon - 
tenfis abbatia , in dieecefi Cameracen/L Hunc conjicio U^alonem , qui & 
V^alradus appellatur , Altimontenfem fuijfe monachum, breveque hoc elo~ 
gium pramijjum fuijfe ipfius Rotulo per monajleria , pro temporum illorum 
ufu, mittendo , perjuadet hic verfus : 

Hoc te w alo tui titulo venerantur Averni. 

Nam hujufinodi elogia in Rotulo Jcribenda tituli vocabantur . 


Hoc te Walo tui titulo venerantur Averni. 


B 


P Auca didurus , ledorem paucis efle volo 
praeftrudum, me pennis Icariis volatum 
non affcdafTc, fed ut fequenti narratiunculae 
ftilum manciparem, jubentis imperium fufi 
cepifle, cui nimirum refragari non folum 
reprehenfibile , fed & criminofum & poenale. 
Ut ergo quod parturio, licet irrifione ridi- 
culi muris indignum proferam, mihi fane 
magnopere mendacium & adu & opinione 
vitanti videtur oncrofum, noti cujuflibct 
gefta inter familiares feripto commendare > 
quia fcilicct quod unus laudabile cenfet, al- 
ter fecus aeftimat, ficut de Domino quoque 
legitur, quod quidam dicebant, Bonus eft, 
alii non, fed feducit turbas. Ea propter per 
medium fic iter conabor incedere , ut ad 
utrumlibct latus jufte non infimuler exorbi- 
ta ffe. Ceterum ftomacho fuo quemque re- 
linquo, mihi fatis eft praeceptori paruifle. 


C 


Fuit itaque inter nos frater Walradus, ut 
ita dicam , Flandrigena tam nomine, quam 
natione , qui ob infoliti nominis barbariem 
didus eft Walo» vir quidem vere Ifraelita, 
in quo dolus non eft inventus , quantum 
poteft humano comprehendi judicio , ut di- 
vino per omnia deferamus. Tenuit autem 
conftantiam propofiti monachilis xxxvm. 
annis, per id fere temporis cellerarii fundus 
officio , praeter quod infirmitas interpolavit 
mutatione folatii , vel cum vacuationem 
languor noviffimus indixit ei. Et ut aliqua 
memoratu digna fubtexam , primus in eo 
virtutis honos enituit , quod munditiam ejus 
ne levis quidem fufpicionis umquam attigit 
naevus. Nec enim occafione minifterii fui va- 
gabatur, quippe cum apud Avtfnes empo- 
rium utique vicinum numquam fuerit. Erat 
morum manfuetudine tranquillus , nec ira 
cxcandcfccns , nec iracundiae tenax , nulli 
fcandalum generans , & ficut alienus a vul- 


; 


Digitized by LiOOQle 



*2I*5 BREVIS VIT 

pina calliditate , ita nec fedudilis fatua fim- J. 
qjlicitate. ^Parcus fideliter, dapfilis utiliter:, 
eo vidu etiam in infirmitate contentus, quem 
poflfetfaftidkc fanus & famelicus. Curfttm 
divini officii dic noduque, quantum in ipfo 
‘fuit, numquam omifit, quin aut inecckfia. 
audiret , aut compendiari fibi depofccret. 
Ubique folus fedebat , Pater -nojler fufurrare 
-continuum habebat. Ex -his quae fine offen- 
fionis detrimento fagaciter obedi enti* fu* 
«fubtraxit, ccclefiam cappis & cafulis & dal- 
maticis honeftavit , refedorium nihilominus 
fcyphis, & cameras venuftavk fedilibus. Tc- 
ftatur etiam domnus abbas Clarembaldus 
<ejus ope & -inftiodtt aqux dudum fe in» 
choaffe&perfeciffe, clauftroque novum te- 
dum repofuiffe. Debitis autem numquam 
•eum obligatum fuifle , pro argumento eft-, 
quod & nemo invenitur debitum -repetiifie. 

1 Poft h*c omnia , ut oftenderet Dominus eo- 
rum confortio dignum quos flagellando re- 
cipit, gravi languore diffolutu»eft, & exte- 
riori lumine privatus, utadlutfiA «ternum 
fiducialius anhelaret, & ambulandi ftaridi- 
■que facultate fubtrada, longum duxit mar- 
tyrium *quanimitate toleranti* , cujus patris 
ellec filius videntibus infinuans. Cumque 
fummus ille paterfamilias , appofita jam fa‘cc 
mdffi fu* , maturitatem monftraret adeflc , 


A f ALONIS. ia 16 

. in coena Domini quando in univerfali cc- 
clefia confecratur oleum athletis congruum , 
•ifte facra undione percepta , inflanti die ac 
node cum node fequenti cum Domino mor- 
tis agonemfuflinuit, fic tamen ut cum tran- 
quillitate venientem fponfum Videretur ex- 
pedare. Sabbato aurem , fic ut Domino co- 
gnitum eft , tranfivit ad fedem animarum , 
anno ab Incarnatione Domini mclxxiv. In 
craftine autem quando fuum corpus de fc- 
pulcro Dominus eduxit, ifte fuum repofuic 
in fpe futur* refurredioftis, qu* in Chrifto 
procedit. Ad cujus videlicet refurredionis * 
gaudium & ipfum pertinere confidimus, & 
nos quoque ut admitti mercamur oramus» 
ipfo przftantc , qui pro nobis mortuus eft 
& refurrexit, Sc-cum Patre & Spiritu-fando 
incommutabilis Deus vivit fc regnat -in fe- 
cula. Ameo. 

Forfitan hac naucipendent quibus agnita 
noftri 

Non eft prifea loci mades, jam pane repleti. 
Hinc vulgi verbuni non rcfpuo dicere ve- 
rum , 

Qui mala non novit, quantum profint bona 
nefeit : 

Sic nos quos cupere meliora coegit egeftas , 
Jam didi fratris laudamus res bene gcftas , 
Imbribus objedi gaudentes culmine tedi." 



ACTA TRANSLATIONIS 


S REOLI ARCHIEPISCOPI REMENSIS, 


SCRIPTA A VHLLELMO ABBATE ORBACENSI. 

*• . . * 

i Ex mf, Orbacenjis monafierit. 


11*8©. \ Nno millefimo centcfrmo oduagefimo 

xYab Incarnatione Dominica, regnante 
Philippo Ludovici regis filio, Henrico Tre- 
cenfi comite Palatino degente, Willelmo 
metropolitano Rcmenfifibi fubditis fpiritua- 
lia miniftrantc, mihi Willelmo Dei gratia 
Orbacenfi abbati placuit altare quoddam 
quod conftitutum erat in rczdificatione tem- 
pli , in honorem B. Mari* Virginis & fandi 
Thonfe martyris confecrari. Ad id opus 
peragendum petitionibus mei abbatis acccffit 
Nivelo Sucfforum epifeopus , vir magni no- 
minis & egregie litteratus , quamplurimis 
clericis , ut condecet tantum fuppleri offi- 
cium , comitatus. Accedit , inquam , fequen- 
tique die ab Inventione S. Cruds , altare in 
honorem fandorum pnedidorum dedicavit, 
ac multorum peccamina , qui intererant ob- 
fequio, vel qui deinceps votum juft* pere- 


grinationis ufque ad tempus przfinitum ibi- 
dem fupplcrent , relaxavit. Placuit de cetero 
mihi cum fratrum meorum cpnfilio, neo 
non mecropolitani & Sueffionenfis prxeepro, 
corpus beati RtoLilongfcva vctuftatc in quo- 
dam veteri vafe repofitum transferri in no- 
vum , quod zdificatum conflabat opere fum- 
tuofo, lapidibus pretiofis, gemmis , auro, 
& argento. Fama tranfmutationis evolans , 
diverforum provincias, circinans compulit 
ritus & linguas diflonas confluere ad locum 
przdeftinatum , ut ex laboris peregrinatione 
& elecmofynx libera traditione pro falute 
animx particeps obfequii fierent in perpe- 
tuum. Altari fiquidem dedicato more con- 
fuetudinario , epifeopus Nivelo abbatibus 
& ceteris confluentibus , nova, mccum der 
ferens ornamenta , quibus corpus beati Reolj 
emeritum involveremus , cum gemitu & la- 

crymis. 


Digitized by 


Google 


1217 ACTA TRANSLATIONIS S. REOLI. 1119 

cnymis, cum cantibus fic modulis, acccffi- A tcgram , quafi noviter dc textrice vel texente 
mus ad feretrum , quod referatum patebat prolatam.' Palpavi & lineam, ac fi rore eoe- 
in confpeftu omnium. Rimatur epifeopus, Iefti ftillaret, fic omni genere pigmentorum 
rimantur abbams , rimatur oculus beatiffimi circumflueret. Tcftantur mecum qui haec 
Reoli corpus , quod propter fragilitatem car- viderunt fic affuerunt , fic fub vcrb6 veritatis 
nis humanx , quamvis (aeratus , tangere ta- tam futuris quam modernis credenda rcli- 
men reformidabat digitus. Res miranda ! qucrunc. Igitur Nivelo epifeopus mecum 
fic etiam chirographo condigna i qui populo cum reliquis laudem Deo decantantibus , 
Ifraeli quadraginta annis per deferta gra- fandiffimi Reoli corpus primitivis involu- 
dienti vcftes & calceamenta refervavit in- tum veftibus , quafi lorica inexpugnabili , 
corrupta , fervo fuo Reolo, quin potius dc vetari in novam fabricam catenis & feris 
amico , ornamenta quibus plus quam tre- ferreis obturavimus. Caput vero in vafculo 
centis annis involutus fuerat, contulit invio- quod capiti congruebat refervavimus , ut 
lata. Ego abbas corium cervinum vidi, fit peregrinis oftenderctur , & petentibus tam 

tenui, fic immutari cum aditantibus cenfui. corporis quam animae falus perpetua infe r- 

Confidcravi veftcm fericam , fortem fic in- . rctur. 


t 3 : t 1^; j : } 

cj» afo a£? «5» cfia sto ai? ai? 


S S l 


: : : : : 

'? <sl? ai? afa ai? <4? ai? ai? al? <4? .«2? «I* «2? «2? ei» 


•rA •> AAssAswe 


t s 

2? *i? afe «2» aj? aj? * jj» t 


EPISTOLA EPISCOPI THUNENSIS 

AD THEOBALDUM REGEM N AVARRjE, 

DETELICI OBITU S. LUDOVICI REGIS FRANCORUM. 

Ex mf. Pr&mottftratenfis monafterii. 


• (feft U fin que le bon roy S. Loys et a famort, 
'que tevefque de Thunes envoya * T bibant 
roy de Navarre. 

I 

A Thibaut roy de Navarre pawla grace 
de Dieu , comte de Champaigne fic dc\ 
Brie , queux Palatin Pe v eque de Thunes ia- > 
lut fic lui toht. 

Sire, j’ay reccue voftre lettre en laquelle 
vous pries que je vous face 4 favoir 1’eftac 
dc la fin de mon chier feigneur Loys jadis 
roy de France. Sire , du commenccmcnt fic 
du milieu faves vous plus que nous ne fa- 
fons : mais de la fin Vous pourrions nous 
tefinoigiier la veufc des yfeulx , que en toute D 
noftre Vie nolis ne veifmesnc ne fceufmes 
fi fainte ne ii devote en homine du fieclfe 
ne de religion j fic auffi avons-nous oy tcf- 
moigner 4 tous ceulx qui la’ virent. Et fai- 
chcs , fire , qtte’ dfcs le dimenche & 1’heure de 
nonne )ufqU’4u lundy 4 Pheure de tiercc , fa 
bouche ne ceffo de jour ne de nuit de lber 
noftre Seigneur ,fic de prier pout le peuple 
qu’il avoit 14 amenc , fic 14 ou il avoit ja per* 
due une pirtie de la patole, fi crioit-il au- 
cunes fbis en hault : Tue nes» Domine , fnfi 
fera muHdi dejf icere , & nulla ejus advtrfa 


formidare. Et moult dc fois crioit-il en hault : 

Ejio , Domine , flebi tua fanttifcator & cuji os . 
Apresheurcdc derce, il perdit auffi comme 
du tout ia parole , mais il regardoit les gens 
moult debonnairement, fic faifbit moult de ' 
fois le figne de la croix, fic entre heure de 
tierce fic dc midy fift auffi comme femblant 
de dormir, fic fuft bien les yeulx dos 1’ef- 
pace de demie licue*fic plus. Xpres il ou-*i.k«ie. 
vritjles yeuls fic regarda v$rs le cici, fic dift 
ecs vers : Introibo in domum tuam , adorabo 
ad temflum f anitum tuum ; fic oneques puis 
11 ne dit mot , ne ne paria. Entour Pheure • 
de none il trefpalfa. Julques 4 lendemain que 
on le fendi, il eftoit auffi bel fic auffi ver- 
meil, ce nous fehabloit, comme il eftoit et| 
fa pleine fante , fic' fembloit 4 moult de gens * 

qu’il voiflfift fe rire. Aprcs , fire, les cntrail- 
les furent portecs 4 Montreal en une cglife 
pris de Saierne , 14 ou noftre fire a ja com- 
mencie 4 faire moult de beaux miracles pour 
lui , fi comme nous avons entendu par Parce* 
diacre de Saleme , qui le manda par fa let- 
tre au roy de Secilie. Mais le cueur de lui 
fic le corps dcmourcrcnt en 1’oft. Car le peu* , 
pie ne voult fouffrir en nulle maniere que U 
en feuft portes. 


* 


Vet. Serift. & Mon . amfl. Colle 8. Tom. VI. 


LLli 


Digitized by 


-Google 


4 




DE FELICI OBITU 



DE FELICI 0 B I TU 

jQHANNyE COMITISSJE ALENCONII 

ET B L E S E N S I S- 

Ex mf. Pr&monJWaten/i. 


■Cy comrnencc C ordonruncc de m*dicmt U contege 
d Alen$on & de Bloys que e Ile fijt a fon 
trefpqfcment. i 

4 . tj N fan de Hncarnation mcc. quatre- 
I^j vingt & onze, Ic jcudi devant la con- 
verfion S. Paul , priftia maladie a trcs-no- 
ble dame, madame Jehanne contcfle d'A- 
len$pn & de Bloys , dont elle trcfpalfa lc 
mardi apres enfuivant. Ge jcudi k foncfvcil- 
lierlipriftdoulcur unc k fon coftc fi grant,que 
clie ne c&Toitdc crier, & un rume tra-fort, 

& fi avoit mal au cueur tousjours , & en ce g 
point elle fuft tout lc jeudi, & lc vendredi 
apres , & toufiours lui qlloit^le mal en cnfor- 
iganr:'<3c le famedi mcfme jufquau tour le 
midy que elle fe voalt, confcffcr , & ncuft 
pas attendn4 foy eonfefler k ccft famedi , fc 
ce nefuft lc.mal, qui JS fort la grevoit, tant 
qu’elle ne peuoit a voir loifir, & le mal que 
elle avoit -aueueur <la fift moult ccft fame 
hochier&trcmbler, & elle fcconfcfia fi di- 
ligemment, & en figrant devotion , & enfi 
• «grant contritionde la grant ferveur quellc 
avoit, elle fuft fi cfmue cn grant chaleur, c 
que des pfeyficions deflors sapper jurent que 
elle eftoit en fievre: tout ne lefcouft-ellepas 
paravant, & ce ne fuft, pas grant merveille 
ou. point ou elle eftoit, fe elle eftoit efimue, 

& fe la-fievrc apparoit plus forti cat en la 
pius grant farne que on k veift onques , 
quant elle fe confcffoit eftoit-elle fi cfmue 
de la grande & bohne diligcncc'que elle y 
mettoit , -que ehafcun de fon hoftel doub- 
toit moult fa confeffion. Car ceftoit fune 
des perfonnes qui fcuft, qui pius humblc- 
menf fe confeffoit, & qui plus faigemontlc 
faifoit , fi comme fon confeficur le tefmoi- ^ 
gnioit , & qui pius griefment fc vouloit ju- 
gicr & reprandre. Apres ce que elle fe fiat 
ConfefieCi, &. elle fc futfortemene lafiee <5c 
travaiilce & moult au dcffouljs , dont aucuns, 
de fes gens qui moult cftoient tendres de fa 
fantc,cufient moult voulu quellc cuft attendu 
irecevoir fonSauveur jufques audimenckc 
au matin. Elle repondit que elle ne pourroit 
attendre, car elle eftoit pire de fa maladie 
au matin que aux vcfpres , & pour ce elle 
rc^ut fon Sauvcut ccilui foic du famedi, & 


jors elle fe fift yeftir & apparelller fon lit, 
pour plus reveremment recevoir noftre Sci* 
gncur ,•& li fe fift mener & couchicr, dc 
commanda que quand noftre Seigneur ven- 
droit, que on lui feift tantofti favoir : & fi 
difoit, que fe Dicu plait li ne 1’attcndroit-. 
elle pas , ainqois vouloit aller k 1’encontrc de 
‘liii, Car pour ce venoiwl. £t quand on lui 
dit que noftre Seigneur venoit, elle qui ef- 
toit ii tres foiblc en fon lit , quellc ne fc 
povoit pas bien tourner fans aide : fi fe dreqa 
tout pour par lui > & fe fift mettre for un 
rapis , & y fuft moult longucmcnt acoutees, 
& k genoux k grans lermes , & i grant con- 
tiltion de cueur avant que elle lc requt. Et 
apres elle le requt en fi tres grant defir, <5c 
cn fi tres grant foy , que nuis ne pourroit 
montrer plus grant. Et «apra ce quelle iertt 
reqen , elle fut moult longUement en prie- 
tes & en oroifons , & puis la remift-on en 
fon lit, & moult mercioit Jesus-Christ Sc 
difoit : 4 nfcft avis que jc foyc moult af* 
fouagee , car j’ay avee moi mon Seigneur 
dc. mon Dicu., & m’a, s’il luiplaift,apportc 
fante d’amc & de corps , & fut en ce point 
le famedi sonte la nuit , & repofa cc nuit , 
ce quelle n avoit fait toute fa maladie. 

2 . Le dimcncHe apres li cvefques d’Or- 
Uens, i qui elle avoit prie tres le vendredi, 
que il venift k lui pour adjoufter aucuncs 
chofcs 4 fon teftamcnt , y fuft , & y fuft mon- 
fieur de Chaftillon , 4 conncftablcs , & li 
chantrcs de Baycux, Sc li arqpdiacres de la 
cite d'Orliens , & moult dautres faiges gens, 
& de grant confcil, & tout ce dimenche 
elle travailla k perfaire ce que elle vouloit 
adjoufter . k fon teftament , 14 ou eQe fuc 
moult grevee & travaillec , fi que elle ne pot 
la nuit bien repofer ne dormir. Et le lundi 
apra elle afoibloia moult, de fon afoibloi- 
ment elle ne fe apper^evoit pas, pour les 
grans douleursqu’elle i fentoit,& que elle cui- 
doit eftre hors du petii. Elle redoubtoit un 
pou plus lc perii . dacomplir la befoigne, 
que elle n avoit fait avant, & avoit voulcnte 
jdun pou repofer , & il fambloit aux phyfi- 
ciens que ce neftoitpas repos , mais deffaut 
de nature. Si orent confcil enfamble que on 
lui montraft fon eftat,& cllc-mcfmc l’avoit 
fait promettre 4 aucuns de ccs prives, que 


Digitized by 


i a 21 JOHANNJE COMIT. ALENCON. ET BLESENSIS, 1222 


fe iis la vcoicnt cn ppril de mort , qu’ils luji A 
feroiem a favok , & nommeemcat ,4 maiftre 
Guiliaume fon phyficien , & ii lui acomplit, 
fi bien cc qui lui ot en convehant , qu’il y 
» apparut & vine a eile , & fi lui di it : Madame, 
«vous in avez fiut promettre fiir ma loy que 
«fe jc vous vcoys en perii dc mort , que je vous 

* le feiffe a favoir. Madame , je fu is tenu i dire 

* de 1’cftat de voftre maladie : car moult dc 
*»fois te m'avesrequis, & je tousjouts ay refi 
» pondu que non feroye. Mais comme qu’il 
«aille, j’aimetroip mieuix a fairecontre mon B 

* dit , que contre ma loyautc. Lors lui dift 
« maiftre Guiliaume : Madame , vous eftes 
» moult maiade , & plus que vous ne cuidcz, 

* & fi maiade, que nature dc lui n’a povok 
«dc refordre, ne les phyficicns nc li peuvent 

* aidier. Si requieres 4 ccli Seigncur qui fait 
» du mort le vif quantillui'piaift,qucil vbus 

* donne ce dont meltier aves. 

® 3 . Quam elle ot ce oy , fi dift : Au tnoins 

«-pourrois-jc avoir ‘efpace d’un mois , car fi: 

* je la povoyc avoir, je feroy encorc moult 
» de biens. Et li maiftres refpondit : Un mois, 

® Madatiie, & qui cft cils qui cft fcursdcvi- "C 
vre un mois? Et adoncqufcs, lui dit-il : Ma- 
» dame , pourquoy y pcnfcs-vous ? Et la con- 
» tdfe dift. Et certes , maiftres Guiliaume , c’cft 
® un moult grant mot 4 mon oes , qnant ccl- 
» lui qui fut nes de la Viergc Mari e fans pe* 

® chic ot paour de k mort. Et lors lui dift 
» le phyficien : Noftre fires vous a envoie fon 
» fiaicl , & vous a bdtue , clftiee. Madame >* 

» priez lui qu’il le veuille rappelicr par fa gracc, 

* & fi vous vueille donner elpace de vie pour 
® vous amender , fi comme il cn a le povoir. 

* Elie dift : Certes, maiftres Guiliaume , fe il 
» lui plaifoit 4 moi rcfpkcr , je feroie encorc 

* moult de biens. Et tantoft maiftres Guiilau- ® 
® me dift : Madame? , ou vous plaira-c’il que 

® voftre corps refpofc. Elle reipondit queaux 
» freres Meneurs. Et apres lui demanda ou il 
lui phifoit que on mcift fon cucur ; & elle 
refpondit. aux freres Prefchcurs ; & on lui ra- 
mentut 1’abbaye de fcurs Meneurs , que fon 
perc& fa mere fondcrent,&dc rechicf elle 
dift , que elle voulofi que fon cueur feuft aux 
freres Prefchcurs , & pour ce que elle puft 
bien avoir le fccours des deux ordres , & E 
pour 1’amouc de fon feigneur le ponte d'A- 
lencon. 

9 

4 . Et apres ce elle requeroit moult afprc- 
ment 4 ceulx qui enrour lui cftoient , dc fi 

* grant cueur : Pour Dicu aidips-moi 4 advi- 
« fier, car noftre Seigncur me hafte ,&difoit: 

» Beap firc Dieux , je vous rens graces & mer- 
» Cis, qui rnaves advifee dc mort, car je ne 
» voye goutc : mais ores voys-je bien & con- 
» gnois tout 4 piam les fignes de la mort , & 

•> li mauvais ennemis me vouloit aVcugler.’Et 

moult bien & haultement mercioit noftre 
Seigneur , de ce qu’il n avoit pas fouffert , & 
diibic : Pour Dieu aidies-moi le plus haftive- 
Vct. Script. & Mon. tmpl. ColUtt. Tom. VI. 


ment que vous pourrez , car Dieu me haftc\ 
Et lors commanda que 1’cti lui appellaft fon 
confefleur , un frerc Meneur , & le ptieur 
de Vauvcrt de 1 ’ordre des Chartreux de les 
P4ri$, & frerc Guion dc Chafteau-neuf de 
Tordre des freres Prcfcheurs : & 4 tous ccs 
trois perfonnes notables elle fe confcffa ge- 
nerament en fi tres grant repentance & fi amc* 
rement , que iis tefinoingncrent que iis ne 
virent oneques perfonne de plus grant re- 
pentancc. Et dift 4 ccs trois perfonnes : Jc 
vous prie & vous conjarc fur vos loyautes, <* 
qae fe vous penfes que ceftc confcflion plaifc * 
plus 4 noftre Seigneur , & que elle me foit « 
plus prouffitable de dire & recorder tout de- « 
vant ltf peuple , que vous le me dites , & je * 
le ferai. Et iis rcfpondkent : Dame , il fouffift, « 
& pour C9 ne demoura pas que elle ne fe 
jugaft moult loyamment par devant tous , en 
dilant qu clle avtht fek moult de dons plus 
pour le monde par orgucil & par vanite , 
que pour Dieu. 

5 . Apres tantoft elle cnvoia querre fc- 
vefque d 'Ori iens dc fes autres exeeuteurs , & 
prift la croix d oultremcr plouraftt , & la 
croix adurant, & 14 endroit. Li bons evef- 
ques li devifa le merite du pardon , elle ref- 
pondit: Gertc, fire cn ceftc fois le crois je, « 
& en ceftc fois vueil-jc mourir , & ay ferme « 
efptrance que par la foy que j’ay que je au- . 
ray pardon , s & que tous rries faits meferont k 
pardonnes. Et dift que s’il plaifoir 4 noftre <. 
Seigncur qu’elle trcfp&fiaft , qifelle avoit fait 
ferme propos & voulcnte dc gaaingnier lc 
pardon par iui-mefmc, & fe il piailbit 4 no- * 
ftre Seigneur que elle trefpaflaffc , fi envoi- 
roit-ellc fi largement du fien , que le il plai- 
foit 4 Dicu que elle auroit Ic pardon : & lors 
tourna fes ycux vers 1 'entrec de lachambre, 

& vift le prieur des freres de Noftre Dame 
du- Qurme, & secria haulr, en difant: Vc- 
nes avant, prieur des freres du Carme, car 
fur tpus autres vous defiroye aveoir. Et le 
preift par la main , ia baifa la chicre en batif- 
fant, &en pleurant moult tendrement, & 
cn reitera ou ren commenda fa Confcflion en 
diiant : Je vous fupplie , las pcchereffe que « 
je fuis , que vous me vucilles avoir pour re- a 
commandee en vos oroifons & es oroifons <* 
de vos freres , Sc par efpccial que iis prient a « 
Noftre-Dame , que -autrefli qu’cile fuft afleu- <* 
ree des ennemis d’ehfer devant fon-trepafle- « 
ment, que elle me vueille eftre deffenle & & 
affeurement &-amie envers fon chier Enfant. «: 
Et puis secria : Ha, Dame dc picie , aycz «t 
donc a merci i & tant que ceftoit merveiiles « 
de la oir , & beaux regres quelle faifoit 4 la 
Viergc MariI; Et pria que ledit prieur lui 
apportaft 1 ’imaige de Noftre Dame, qui a- 
doneques eftoit en fa chapclle , & elle la 
baifa aux pieds , & dift plufieurs oroifons 
moult devotes, & dift apres, oyant tous : 
Ores fuis-je bien aifc quant j’ai Noftre-Dame, « 

L L IL i) 


Digitized by 


Google 



/ 


1213 t> E T EL IC I O B ITU , 1224 

-»& fon ordre de ma .parde. Lefquel; re- A fieurs convents, & cuft volentiers ‘fonde un 
grcts ellc difoit devant tous en piourant & convent de cel ordre , fe cJle euft encorc 

«crianr; Haa doulce Vicrge Ma-rie , par ta vefcu. Et adoncqucs ordonna par le confcil, 

„ grant 4iumi|ite tu voulfife que nom royal dc ceux qui 14 eftaient prcfents , combien 

nfcuft en toy obHe du tres grant dc puifiant ellc vouloit envoier oultre mer : dctout en- 

roy Salemon , duquel lignaigc tu eftois ef- fuivant ellc voult ordonner de toute la gent 

» traite > & j’ai voulu tout mon lignaigc fur- de fon hoftel , & nc voult pas que fcs exe- 

« montcr, & les poures petit prifier , ies fieurs cuteurs tant fculemcnt y fbffcnt , tnais tous 

„ de lys dc Francc cn mcs parcments peindce ceux de fon confeil , dc Ia plus grant parde 

«5c dcmonftrcr. Haa, Madame, qn quel liea des gens de fon hoftel , pour porter vray 

« lift-on qu’en vos paremens vous mei (lies les tefmoignaige de fon ordonnance. Et celc 

»> armes dc les fignes du roy Salemon , de Da- ordonnance fekt-elle fi bien dc fi faigement, 

« vid , ne des autres roys mondains. Et jc ,.qui comme fi ellc n’duft nc mal ne douleur. 

«fuis fi miferable par dehors,eftoie fi royam- Car il n’y ot oneques homme ne femme , 


«ment aournec,dc pardedans eftoie charoi- 
« gne puante dc fi riches aournemens dc atours 
«enveloppee. Haa, Dame, pries voftredoulx 
« Fils , que cils orgueils dc tous lt$ autres pc- 
«chies me foient pardonnes. Vous ne fuftes 
«oneques ennuyeufc , car par tout queries 
» pays pour chacun , car j’ay blafme ou dit 


petit ne grant , qui par (oh devis ne paffaft, 
dc qu’eUe n’cuft remembrance de quoy elle 
cftoit tenue 4 eulx dc un chacun deulx felon 
le fien eftat. Et quant elle ot ainfi faitdcor- 
donne, que tous s^merveilloicnt du corps 
fi maladc qui avoit fi fain entendement , 
que ellepuft tout ainfi fcs chofes ordonner > 


mal , ou efeoute dautrui , dc ne penfoye pas elle fe tourna devers fes femmes , elle leur 
«que ma charoigne , laquelle je vouloye ele- cria merci, dc leur dit: Belles tres doulces « 

» ver dc porter devant tous les aufres , eftoit dames dc damoifolles , je vous crie merci de « 

«ordonnee 4 pourriture , dc viande puante ce que je vous ayefte pou courcoifc dc fi di- « 
«nux vers, dc toifon d’enfer, fe il ne m eft C verfe,dc vous avds eftedoulcesdcaimablcs, « 
« par vous remedie. Haa , Dame , vous fuftes loyaulx dc honourables , dc de ce que je ne 


■»» fobre , dc je gloute dc defordonnee en exces. 
«Nuis ne vous vit oneques courroucee ,& je 
» mc' fuis pour neant courroucee. Vous fuftes 
« au fervice de Dicu jour dc nuit au tempie , 
« dc j’ay oy pjus voulenticrs inftrumcnts , jou- 
«gleurs, dances dc caroles , dc qucroye les 
» chambres mieulx parecs. Vous fuftes poure 
« de biens de ce monde , dc jc fuis toujours 
« convoiteufe de joyaulx, richeccsdc boban- 
«ees vains. Vous donnaftes 4 tous exemple 
«de virginite dc de chaftete , dc je par mes 
« fols dc mondains atours ay donne caufe 4 


vous ay pas fi bien guerdonnecs comme je < 
deufie. Or eft ainfi que vous ne povez mais « 
le corps fervir : mais le bon fervice que vous » 
poves fairc pour moi , fi eft que vous pries « 
Dieu pour mon arae. « 

6 . Et quant elle ot tout ce fait, elle fiit 
moult travaillee. Si la voult-on faire repofer 
dc prendre un pou de viande. Et difoit : Qui » 
fe mcurt doit-il repofer ? Certes nennil , ains * 
doit tousjours merci crier 4 Dieu , dc vous » 
le me deufikx bien ramentevoir , non pas K 
pourtant fe je dois plus vivrc pour le repoft « 


cculx qui m’ont regardee de penfer 4 mau- j) prendre , parquoy je peuffe plus de cuer dc 

■ A ■ O— 1 T-I/l *% »1 m A / /I /M* « a m ma •• Ma ma « m« am *>1 am Ta a!1 


» vaiftie dc 4 iniquite. Haa , Dame, vqus don- 
«-naftes la voye aux nobles pour veniren gloi- 
« re, li nobles volt aucuns eftre en paradis , 
«qui foitavee vous qui eftes des nobles fils 
« d’Ifrael eftraitc, dc mere dc epoufe du Roy 
« fouverain Fils de Dieu. Haa, Dame,fejenc 
«fuis digne deftrc preft dc vous, plaife vous 
«que j’aye aucun anglet pres de vous, avec 
« les miferables repentans : car par ma folic 
«,j’ay perdu le licu de noblece, fe par voftrc 
« doulccur nc fuis re$eue 4 voftre mifericorde. 
« Haa,, Dame , qui (auroit que c’eft grant hon- 
» neur d’cftre preft de vous, petit priferoit eftre 
» preft des nobleffes de cc monde pour vous 
»>.iaiffier. Et puis difoit audit pricur, qu’il nc 
laiffaft pas 4 fervir la tres haulte roync pour 
• nui autre fervice, dc qu’il le deift 4 fes fre- 
res , dc que le fervice dc fi grant Dame de- 
voit eftre fur tous les autres , dc que noftre 
Seigneur faifoit grant grace 4 tous ceulx qu’il 
appelle au fervice de fa doulce Mere. Et puis 
ordena Taumofne pour le chapitre general, 
. dc pour le chapitre provincial , dc pour plu- 


plus parfaitement moy amender. Je vueil * 
bien faire ce que on me loera , dc parquoy « 
je peuffe 4 Dieu mon createur plus longue- « 
ment merci crier , dc moy plus afprement « 
repentir ; dc c’eft la plus grant joye dc le plus « 
grant deduit que je peuffe avoir que Dieu « 
merci crier.. Et lors prift-clle un pou de 
chofe. 

, 7. Apres elle dift que elle vouloit veoir 
toute fa gent, dc on les y fift tous venir. 
Lors , dift-cllc : 11 n’y font pas tous, gardes * 
quii n’y demeure gar^on 4 eftable ne en cui- « 
fine : car fi les vueil tous veoir , dc fi vueil « 
auffi que tou^ me voient. Er vouloit adonc « 
quetoutes manieres .de gens qui lavouloient 
veoir la veiffent. Quant elle les veift elle 
leur dift, que bien fuffent-ils venus, dc puis 
leur dift : Belle tres doulce gent, vees 4 vo- * 
ftre chetive dame , que vous avez tant fer- * 
vic de nuit dc de jour, dc potir ce que vous * 
avez cu tant de pcinc dc de travaii pour « 
moy , qui mauvaifemcnt les vous guerre- * 
donnes felon les bons fervices que vous m’a- « 


'Oigitized by 


ioogle 


1215 JOHANNjE COMIT. ALENCON. ET BLESENS. m5 

» ves faits , je vucil, Sc lc vous prie pour A hoftcl, comme le corps d’une Vierge, une« 

femelece , fille de homme Sc de femme, pour 


•> Dieu , que vous le me pardonnes , Sc auffi 
touces les viilenies que jc vous ay faites par 
» ma haflSvcte. Car tant cftoie haftivc, que je 
» ne vonloie que les chofes fcuffent faites tan- 
» toft que jc les comma ndoye. Et vous prie 
» pour Dicu ^que vous amcndSr vos vies, Sc 
*» nayes fiancc en grant richcfces, ne en hon- 
« neurs de ce monde, ne en beaute , ne en 
•*> jeunefce, car tout ce vous convient laiifier, 
n & vous le poves bien orendoit veoir en moy. 
» Car tant ay fait douftragcs & de bobans Sc 
» tant de oulcragieux defpens , Sc tous les ay 
» menes jufques k la cnort : & pour ce natten- 
» des pas tant comme j’ay fait. Car fe Dieu 
ncuft efte courtoys envers moy plus que je 


tout lc monde. Sire , qui 1& fus ou veqtrc * 
d'une Vierge pure & ne&e par 1’efpace de * 
ix. mois, vous, Sire, roy puiflant fur tout <* 
lc monde. Sire Dieux, vous voulfitcs eftrc * 
en fi petit hoftcl $ Sc je oultrageufe peche- « 
reffe , k qui‘grans fales palais ne povoient * 
fouffire , fe me feuflc herbergee en un petit • 
hoftel pour vous , Sc fe jc y eufle efte une « 
fculc nuit pour vous , je cuidafle avoir fait • 
merveillcs pour vous. Sire , au thicf de neu f * 
mois tu nafquis de la Viergc Mari e, vray «. 

B Dieu Scvrays homes. Sire, Vierge fut clle* 
devant 1'enfanter, & Vierge fuc-dlc.apres, « 
ne oneques fa virginite n’en empira. 


HaaU 

•» n’ay deflem , je eufle efte deceue , car je n$, Sire Dieux , roys tous-puiflans , vous qui cftes <* 
congnoifloie pas ma mort. Et pour ce que Sires de tout le monde/ voulfites fi debon- « 
on doubtoit quelle hefuft tropgcevee , pour nairement * purement naiftrc de t/efte be- * 
ce quelle parloit fi piteufement k fes gens , . noifte Vierge Mari e, que clle ne vous ot, 


ment. 


on les en fift tous aler,Scelic les commen- 
da tous k Dicu , Sc leur pria qu'ils priaflent 
tous k Dieu ponr lui , & moult les louoit , 
que moult avoit eu de vaine gloirc de leurs 
bontes , car y lui fembloit bien que nulle 
dame neuft meilleurs gens qu’ii$ eftoient. 

8. Maiftrc Guillaumc fon phyficicn Sc plu- C 
fieurs autres grant fqigneurs lui requeroient 
que ellc fe voulfift repofer , car iis eftoient 
moult k mcfaife de. ce quelle fe travailloit 
„ tant , & clle leur dift : Du repofer n’y a point, 

„ car qui fe meurt , il n’a meftiers fors tous- 
s jours k Dicu merci pricr, Sc de ces deffauts 
„ toutes recorder pardevant lui. Et adonc , 

„ dift-elle, apportes-moi la croix, en quoy jc 
„ puifle veoir la remambrancc de mon Sau- 
„ veur , en quoy il voult mourir pour moy. 
Et adonc lui apporta l’en une croix ; Sc quant 
elle la vift, clle fe dre^a Sc leva encontre , 
Sc puis dift de fi grant cueur k la croix : I 

„ 9 . Haa Dieu , qui en cette famblancc mou- 

j» ruftes pour moy , & pour tout lc monde : 

* Sires , aycz pitie & merci de moy chctivc 
» pecherefle, fune des plus mauvaifcs qui onc- 
u ques feuft. Sire, Dieu tous-puiflans, jc vous 

* rens graces Sc mercie des bontes que vous 
» maves faites , Sc tout le monde feiftes Sc 
» creaftes. Sire , de tout quanque vous y aves 
» Sc fait Sc mis , je vous rens Sc graces Sc mer- 
» cis. Sire , qui feiftes homme Sc femme 4 vo- 
® ftre famblancc , Sc toutes chofes feiftes en 
» terre pour homme Sc pour femme , Sc tout 
» leur habau donnaftes , Sc donnaftes fens Sc 

* entendement de tout favoir Sc congaoiftre i 
» Sire , tu deflendis 4 homme ce qu’il te pleuft , 
» il trefpafla fon commandement , Sire Dieux , 
» cefte inobcdience fut fi tres-duremertt Sc fi 
® tres-cruelment vengee , que toutes les lignees 
» qui de Adam defeendirent , furent damp- 
» necs Sc perdues. Mais ta grant debonnairete 
» Sc ta grant mifericorde fut fi largemenc Sc 
® fi mcrveilleufement habandonnec k tout le 
*• monde, que tu youlfis defccndrc en fi petit 


oneques en quoy cnvelopper, fors que en 
poures drapcles > Sc je chetivc pccherdTe ainfi « 
ne fuis jc pas nourrie ; mais en gransdclices „ 
Sc en grans richefces, en grans boubans,8c « 
en grans enveloppemens. Sire , tu cftoies * 
Dieu tout-puiflans , Sc voulfis cftre de Iui * 
nourris Sc alaities, Sc cftre en fub]eiftion com- « 
me enfant. Haa ! Sire , qui toutes ces grans « 
merveilles voulfitcs faire pour nous , Sire , « 
tres-grant mercis ccnt mille fois. * 

io. A toutes ces chofes ci dire Sc recor- 
der , elle mercioit noftre Scigneur de fi trei 
grant cueur Se de fi grant repentance/ que 
ceftoit une grant merveillc a oir , Sc tous 
cculx qui eftoient entour de lui , que moult 
forment fe doubtoient, que il ne lui gre- 
vaft du grant travail quelle avoit de fi tres 
hardamment crier merci a Jesus-Christ , 
lui prioient moult que elle fe tenift quoye 
1 en paix, Sc lui vouloient ofter ccftd croix, 

Sc clle seferia Sc dift : Laifles-moi dire ce «e 
que jc vueit, car oneques en jour de ma vic « 
je ne merciay,ne ne graciay mon creareur* 
de nulle chofc, fi comme je deuflc; Sc au* 
moins'au derrenier jour m’en laifficz faire « 
ma volente, Sc ne nfcn deftourbes pas. Et* ' 
quant elle ot ce dift, elle commenda k re- 
corder les enfanccs noftre Scigneur, Sc tout 
adez en lui loant Sc cn lui merciant : Sire as 
Dieux i qui ta nativite voulfis anoncier ai: x « 
poures paftoureaux , Sire , en ce nous mon- * 

. ftras-tu ta grant humilite Sc ta debonnai- * 

1 rete : Sc tout ceci tu fcis k noftre enfeignc- « 
ment Sc grant prouffit. Et lors recorda tott* 
ce que noftte Scigneur fift cn fon enfance , 

Sc recorda fainte circoncifion , Sc 1’offran- 
de des trois rois , Sc commfcnt il fut offert 
au tenaple Salomon k faint Simeon. 

ii. Toutes ces chofes elle recorda cn 
Jesus-Christ rcgratiantSc merciant doulcc- 
ment, huniblemcnt Sc devotemept , que 
tres forte chofc feroit du raconter ; Sc k tou- 
tes ecs chofes elle sarrefta, Sc recorda par 

LLUiij 


Digitized by 


Google 



1227 DE FELICI OBITU 1228 

|>aroles de fi tres grant Foy,.& de fi tres & onla fift porter moult haftivetneht, dont ta » 
grant crcanee, que tous cculx qui cftoient fus, Sire ,■ fi trayaifiies & fi grcvfcs, que tu * 

illec , fc merveifioier)t ; dont cc povoit venir, iuas fi grant fucur quelle te accouroit de ci « 

ne comtncnt elle povoit avoir tel defir. aux pies. Tres-doulx Sire , cc FoufFriftcs-vous * 
ia. Quant elle ot bien toutes ces chofcs pour nous. Sire, moult grant merci. Sire,« 

'dites & recordees, fi corumcnca b parier de -aies pitie de moy poure pechereffe. <■ 

la pafiion noftre Seigneur > c’cft afiavoir, 15. Et loft dift-clle : Faitcs-moy avoir « 
commea t il fut trahis, & conrmcnt il fut une croix de fuft en quoy je puiife mieulx « 

vendus, tout ce die reclama de fi tres veoir & avoir la fa/nbjance de cefte vraye ® 

grant cqeur en criant & defolant fe benoifte croix en quoy mon Sauvcur rn&urut , & par * 

mort fi tres amerement , que cc^oit ‘grant quoy je puilfe micux veoir la remambrance « 

merveille a oir 5 $c toiites les joiirnees des des grans peines & des grans angoiffes , & « 

Pafques flouries,& la fefte queli faulx Juifs les griefs piayes que i\ youft fouffrir pour « 

lui firentT, quant il entra en Jherufaiena , & B nous, en laqueile il Fouffri mort : elle ne <c 

commcnt tout cc Fut faitpour lui trahir , & fuft parce d’ot ne d*argent, ne de pierres « 

•tout jufques au Jeudi abfolut , & recorda precieufes cieres & reluifans, & ccftc croix « 

Eumblcment comment il fift Famende b Fes id or me cfbloift tous les yeulx > fi lui apporta « 


apoftres. Apres ce quant ce vint b la cene , 
•commAit elle parloit a noftre Seigneur , 
le mer.cioit defon tres ha ut don, & de celle 
tres-gr^nt largefle qu’il nous fift. Et diFoit 

* ainfi : Haa Sipe Je s u s-C h r i s t, fi tres-grant 
» mercis vous rens , qui nous voulfiftes en terre 
» laiffier voftrc precieyix corps. Car ce neft 
» pas dons comme autres, Sire, en ce benoift 
•» Sacrcpicnt de 1 ’autcl que tu eftablis ; Sire , ’ 
•» je le cfoy ccrtaincment. Ep ces complaintes 

difoit-elle fi ardanment , & de (j tres-grant 
' cueur, que il fambloit que elle veift Jesus» 
■Christ prefentement. 

1 3. Apres ce elle commen^ i parier 4 
noftreSeigneur, comment il Fut pris ,&com- 
ment il fouffri mort , & diFoit ainfi : Sire 

» Jesus-Christ , que .Judas le Fel trahift, qui 
» eftoit , ton diFciple , & te vendi , & te baiFa 
» en nom de paix , & tout ce fift par traiFon. 

» Sire , tu Fus pris , & loyes , & menes devant 
® les juges , & fi te FoufFris jugier. Sire , tu . 
'» FoufFris que on te deift grans villenies & in- 
» jures, Sc ne rcfpondis Fors humilite & toute ^ 
a» debonnairete. Sire , tu FoufFris que on te 
» donnaft de grans bufFes & craichaflent en 
» ton benoift viFaige , & te faiFoient tant de 

* villeinies &<le laidures , qu’il n’eft nulshom- 
» mes vivans qui les peuft recorder ire dire. 

» Sire, rois tres-puifTant , moult grant mercis» 

14. En tellcs parolcs recordant, elle avoit 
tant dangolfFc au cueur , quii Fambloit bien 
a ceuixqui la cftoicnt, que li euers lui deuft 
tanroft partir ou ventre , & puis seFcrioit ea 

•» hault a noftre Seigneur : Sire J e s u s* 

» C h ki s t , qui Fus defpoillies tous nus & lies 
» & 1’eftaiche devant tous, & batus de grans ] 
® eFcourgies trcnchaus , tant que ta benoiftc 
» char Fut toute dcFrompue , & ton benoift 
® Fanc reFpandu» Sire , qui ce FoufFris pour 
» nous, aies pitie & merci de Fame de Pnoy»‘ 

» Haa, Sire, qui FoufFris que li mauvais Juif 
» te firent porter la croix, qui moult eftoit grane 
®& pefant, laqueile. Sire, vous portaftcs. 
».Hee ! tres-doulx Sire , larrens & murtriers 
» on laiffoit aler a leur martyre tout en paix : 

» mais fle ne fift-on pas a toy , Jesus, a qui 


en une croix de Fuft en grant: dcvociontous> « 
iours. « 

16. Quant elle vit la croix, fi dift : Sire, 
apres ce qu’ils te Orent fait portcr la croix , « 
iis te crucifierent entre deux larrons, & fi * 
te firent mourir de la plus honteuFe mort , « 
que l’en peuft faire mourir uul homme au « 
temps de lOrs. Sire , iis te perccrent tes paul- « 
mes des clouxs , & fi ataichercnt au Fuft db « 
la croix , & tes benois pies miftrent-ilsi’un 
fur Fautre , & puis ei miftrent un grant clou „ 
agu , dur afpre. Haa ! tres-doulx Jesus- * 
Christ, qui, Fus couronnede fi crueuFe cou- « 
ponne, & de fi tres-aFpre & poignant, que « 
yoftrc benoift Fanc en dccOuroit parmi vo- 
ftre benoift vifaige. Hei tres-doulx Sire, li * 
ou vous cftiez en fi tres-cruel & fi horrible « 
martyre de la croix, Vousdifoient-ilshonte „ 
& Fi grans villenies & reprouchcs moult * 
laides. Sire Dieux , & vous tout ce FoufFries „ 
humblement & doulcement. Sire, tres-grant 
mercis. Haa ! Sire , qui Fuftes apres abuvres 
de fi pres-mauvais & fi^lon buvraige^t Fi amci j 
vous, Sire,rres-doulcement le FoufFries. Sire, 
tres-grant merci de"toutes ccs FoufFrances. * 
Tres-doulx Dieu debonnaire, qui euftes fi 
grant pitie de la douleur que vous Favies 
que voftre tres-douccMere avoit pbur vous’ * 
Adoncques la rccommandaftcs-vous i mon- 
fcigneur Faint Jchan , pour garder 8c pour 
fervir comme fa mere. Haa ! Sire , pour icelle * 
pitie, aiez pitie de Fame demdy. Sire tres-« 
doulx , piteux & debonnaire , qui mercis « 
euftes du bon larron , qui a voftre cofte pen- 
doit , qui mercis vous cria > Sire j & vous fi „ 
humblement < 5 t fi largemcnt vous lui don- a 
naftes. Fes meffaits. Sire , je vous requiers 
merci que vous aiez pitie & merci de moy « 
pecherefFe & larrenefle. Larrcnefie , Sire , * 
fuis-je i vous 5 car je n’ay pas uFe de vos 
biens , de voftre grace , dc voftre temps, com- 
me je deuffe. Sire , apres vous Fouffriftes la « 
mort tres angoifFeuFe , & fi tres honteuFe « 
tout devant le peuplc , & encore ne Fouffift- 
il pas aux mauvais & felons JiiiFs : car apres a 
ce que vous Fuftes mort, un chcvalicr appeiie * 


Digitized by. 


Google 


fnp JOHANJfyE COMIT. A^ENCON. ET BLESEKS. 1430 


* Longis vous feri par voftre* coftc d’un tres- ^ 
11 cruci glaivc , dont voftre precieux fanc iffi 

» a. auffi grant ruiffei , &a audi grant foifon, 
»'de quoy une jpetite goutte fauffifift bien «4 

* cent mille mondes rachetcr, Sire, 14 fuftes- 
» vous fi doulx Sc fi courtois , que celui qui 
» voftre precieux cofte vous per^a , qui goutte 

* ne veoic , vous lui cnluminaftes h veuc, Haal 
» Sire tres-doulx Jesvs-Chr i st , qui pour mon 
» falut fouffriftcs celle trcs-douloureufc morti 
» Sire , jc vous prie merci , que vous aiez pitic 
- de fame de moy , & que vous me veuillies 
» garder de celle crueafe mort d‘cnfcr. Sire, 

» vous aviez dift que vous fufeitories au tiers ® 
» jour. Vous rcfufcitaftcs, & allaftcs en enfer 
v pour vos amis delivrcr, & vous dcmonftra- 
'p tes a plufieurs de vos amis qui moult en fu> 
»»rentlics & joycux adoneques. Apre$,Sirc, 
«vous montaftes es cieulx pour amour de 
. » voftre benoifte afcenfion , & portaftes celie 
» precicufc char , qui pour nous fut crucifiee 
» & glorifiec pardevant Dieu ie Perc; Et de 
ce paria • clle moult merveilleufement & 
moult griticufcmcnt ; apres, comment li fains 
Efpcris defccndi au jour de Pcncechouftc 
ens es cueurs ; dc ces apoftres & de fa doulce 
mere , Sc comment 11 les conforta , & com- t 

* meht elle difoit i Tres- doux Jesus-Chmst, 

* qui au jt>ur de la Pentcchouftc reconfortaftcs 

* voftre benoifte mere & vos apoftres » con- 

* feillies aujourd huy fame de cefte chccive 
> pechcreftc 4 feurc de la mort» 

17. Et quant elle ot toutes ces bontes ci 
recordees , que noftre Sire fift pour nous, 
& de toutes ces chofes lui gracie & mercis 
fi humblemcnt, fi debonnairement , Sc de fi 
tres-grant cueur , Sc fi ardanment que nui ne 
lc pourrok penfer» Apres ce elle fe com- 
menda 4 jugier fi merveilleufement & fi ame- j 
rement , cn recordant toutes fes deffautes 
& de fi gtant cueur , «}u’il famblOit 4 tous 
ceulx qui ia veoienr, que li cueurs luideuft 
/ partir ou ventre, car elle fc jugeoit tres-af- 
« prement , & fi crioit 4 haulte voix : Fils de 
» David , comment oferai - penfer que j*ayc 
» merci , fi pcchcrdTe comme je fuis , qui juf- 
» ques 4 cefte heure ay attendu > car oneques 
» en jour de ma vje jc ne vous fervis, ne ne 

* vous honnouray , fi comme je deufte avoir 
» fait fains aidefpendu voftre temps cn grant 
® orgueii, & en grant boubant, & en vaine 

* gloire , & 'en, acquerant les loenges de ce 

* monde, & fi ay vefcu delicicufcmcnt, & ay 
» oy pareceufemcnt le voftre fervicc. Et en 

toutes ces chofes recordoic-elle tousjours 
fes deffautes fi tres-angoiffeufement , que elle 
i ne ceffoit oneques , & tousjours tlifoit : Sire , 
Vayez merci dc’moy, & confeffoit cn difant 
que elle eftoit unc des. plus pcchcrcffes du 
monde. 

' 1 s. Et qyant on lui difoit : Pour Dieu , 
doulce daine , fouffrez- vous un petit de tant 
parier; car il vous pourfoit trop durement 


grever. X,ors dift-eile : Haa l car me laiffcz # 
cn paix ; car fi jc cuidoyc qu il pleuft 4 no- « 
ftre Scigncur , je vouldroye que jc, criafle fi “ 
hault & fi fort , que li euers me volaft hor* ” 
du ventre , de fangoiflb Sc de la grant dou- “ 
leut qne j’ay, que je courroucay oneques ** 
mon crcateur. Et iors dift-cllc 4 cculx qui ** 
eftoient entour lui > Pour 1 amour de Dieu , “ 
doutces gens, gardez-vous dc pjchier, & fi “ 
amandes vos vies toft <3c ifnclemcnt» car fe “ 
crcatcure favoit fangoiffc qui cucur de pc T " 
cheur, qui a courroucie fon cbeateur, fent “ 

4 la mort, jamais nui n^oferoit fairc pcchie. * ^ 
Adone elle seferia en hault , & dift ; Sire " 
Dieux, or vous plcuft-il que jc chetive pc- " 
chereflc, qui tant ay mene dc grant orgueii " 

& dc bouban, feufle biert atclce d’un chetif " 
rouffin, & puis feufle trayn^c par . toutes les <c 
rues de Paris , 14 ou je me fuis monftree “ 
orguilleufemcnt & boubencierement , & que “ 
tous ceulx & toutes celles qui mont vcut “ 
mener mes grans comtifes , me dcjettaftent <( 
dc boes & dc favates ; car il n’cft honte que “ 
on peuft fairc 4 chetive pecherefte , que je " 
ne voulfiffe que on me feift , quant oneques, “ 
vray Dieu , je vous courroucay. Et maintes^ * 
fois parloit-elk 4 plufieurs perfonnes qui en- 
tour fon lic eftoient , & ‘difoit ainfi ; Pour <* 
Dieu, je vous pric, que vous nattendies» 
pas tant 4 laiflier le monde comme j’ay fait; «* 
car il me laifle maintenant, je ne le laifte «« 
pas, Cagc 1’ ay fervi jufqucs 4 f eure de morr. « 

Ef pour Dieu , mires- vous en moy qni eftoic « 
fi aveuglec du monde; car je cuidoyc vivre “ 
moult longuement, donc jeftoye deccuc: w 
car fe noftre Seigncur ne me feuft fi cour- v 
tois, qui m’en a avifee par fa doulce gracc “ 

Sc milericordc, je euCTe efte deceiie du mdh- “ 

( de , Sc moult en ay grant angoifle 4 mon ** 
cueut , quant je ne fay avant laiffie que il “ 
moy : & fi nayes pas fiance en ces faulfes « 

• locnges.de ce monde , ne en ces faulfes * 
amburs. Car tout ne vault riens, ne il neft ** 
chofe qui vaillc voftre bon amour, bcaux •* 

Sire Dieux. . ' « 

19. Quant elle ot tomis ces chofes ra- 
cqntees , & crie merci 4 noftre Seigncur 
moulc parfondement, elle requift par maintes 
fois que elle fuft enoliee. Et quant on luy 
difoit 4, Dame , fouffres-vous, il neft pas cn- 
. core temps ; elle difoit : Je le vueil tant * 

' comme je fuis en mon fens Sc en bonne me- « 
moire , & je le charge 4 vous fur vos ames. « ' 
Haal Sire Dieux , vueilliez-moy donner gra- « 
ce , que je puific recevoir ceft benoift facte- « 
raent fi dignement & de fi grant cucur , * . 
que cc foit cn amendement de toutes les « 
autrcsfois que je ne fay pas receu fi comme* 
je dcufic. Car oneques cn jour de ma vie* 
je ne lercceus fi dignement, ne fi vraycmcnt^* 
comme je deufte en fi grant tremeur , ne 
fi grant rcpentance dc mes pcchies. Et avant-^* 
hier, beaux tres- doulx Dieux, ne vous re-. «• 

, • * v.. • ■ 


Digitized by 


> y GoOgI 



1231 * D, E FELI' 

* ceus-je pas fi comme il appartenift a moy. 
Et ce av 9 it efte lc famedi pardevant que 
ellc 1’avoit reccu. Hee ! Dieux debonnaire , 
pourquoy difoit-cllc ce 5 car vrayement c’c- 
ftoit une des perforines du monde , qui plus 
doulcement le rcccvoit que 1’cn fccuft. 

20 ; Lorslui apporta-on la fainte on&ion , 
Sc quant clle vit ceuLx qfui luy apportoient , 
«Ile les reeput moult liement 4 fon petit po- 
voir , Sc 4 moult grant revCrence , & fift fon 
plain povoir de loy drccier encontrc etllx , 
& fi leur dift. moult humblement & dc cueur, 
que bien feuffcntdls treftous venus 5 Sc lors 
demanda elle queelle devoit dire,& fi lcur 
dift : Tres doulx feigneurs, pour Dicu , cn- 
feignes-moy tout, quanque jc dois faire St 
dire & ceft benoift facrcmcnt rCcevoir , & on 
lui dift qifelle devoit dire Pater nefiet , Ave 
'Maria , Se. Crede in Deum Putrem , Sc 
quelle criaft merci devotement 4 noftre Sei- 
gncur , & quelle ne ccffaft point en tant 
que l’cn mettroit 4 faire le facrement de 1’on- 
ftion } & tout adez , ellc prioit merci a Jesus- 
. Christ fon createur , & de ii An cueur , que 
ccftoit grant merveillcs Sc grant pitiea veoir 
dc oir. 

21 , Apres fenrioliement.fcn lui apporta 
la croix de fuft que elle avoir tant defiree , 

* &dif£ ainfi : Haa! tres-doulx Jesus- Christ , 

» ycelie croix’ de fuft me donne iifez plus 

* grant tcmembrancc de voftre niore , que 

* cclle ^roix d’ot. Et quant ellc Alt ennoliee, 
,-on lui bailla cclle croix de fiift 4 baifier , St 

*> puis dift fon confefTdtfr : Madame , vees 4 

* la famblance de la (a nte croix, en laquelle 

* noftrcSauveur Jesus Christ receut mortatt 

* jqpr .du ion vendredy. Haa ! Sire, je croy 

* -ccrtaindmcnt , que en ceftc famblahce vous 
^ moruftes tres honteufement pour moy , St 
». en ceftc foy & en cefte vraye creante vueil-jc 
^ autreffi mourir , queant il vous plUtira. Tres* ] 

* doulx Jesus-Christ , je vous cric merci que * 

* par icelle tjcs-angoilteufe morfc, que vous 
® avez Jbuffcrte pour moy , que vous aies pitie 
& Sc merci de moy. Sire Dieux, St me vucil- 
® ti6s eftre plus piteux Sc plus debonnaire que 
» je h’ay deffervi. Sire Dieux tout-puiflans ^e 
» ne dfcflervi oneques fi mal > non , Sire Dieux, 

» ftioiilt de bonnes creatures ont efte pendues , 

* traynees , enfouyes , arfes , bruldes ,St hoyees, 
^ qiii dc cfcnt mille rant ne l'4voient pas fi 
v. Bibn defffctVi cbmmt }’iy > & Sire , larreneflc, , 

* httlArifctfe fatilfb Sc tirthdrfclfe vous ai-jfc 
v fefte de l’4me de moy > car , Sire , je iay ttaye 

& irtal murtties , fc vousnen aV& pitie par 
voftre grant mifericorde. Et lors ft prift a 
« fon cuevre-chref , & 1 enfetoppa fcntour fa 
^ gorgt , & Je lan^a coftlrt la croix , en dilant : 
^ Siri, Sire, vees^cl voftre lirrendfe, qiii par 
i» droit a deffcrVi tftre pendue au gibet d’en- 
iftr, Sire Dieux, fe vous n'cn aves pitie par 
Vi Voftre mifeticorde. Et lors cornmen^a-clle 
' inotiltft defpirc le monde, en difant : Fi,fi, fi , 


: I PBITU 1232 

i de moy qui tant ai mene & fouftenu les ri- « 
checes&les honneursde ceftui monde. Et« 
difoit: chacuns menclinoic & sagenoiiilioit « 
cbntre nioy. C^ue me valent ores ces palais « 
Sc ccs chambres parees , & cesfales pavecs* « 
ces beaux liz en courtincs , vins & viandes , « 
compaignies de grans Scigneurs & de grans « 
dames. Quant je fera i demain cncourtinee « 
d’un drap court , Sc eftroit de froidc pierre « 
& de terre., Et adonc commenca-ellc a en- « 
trer cn une fi grant repcntance de cueur, 

& de fi grant voulente, queilene fe pouoit 
abftcnir dc trier i noftre Seignqur , & fi tres- 
• hault , qu’ii fambloit que les veines du cuet 
lui deuffent rompre , dc la grant ardeur & 
defir quelle avoit de dire ce quelle difoit*. 

En ceftc ardeur Sc en cefte ferveur , elle batoit 
fi tres-durement fa cbUlpc & en fi grant con- 
trition , qu’il fembioit que on ferift fur Une 
table; Sc en ceftc ardeur oit elle cftoit, elle 
fc rctourna devers la gent , Sc leur cria merci, 
en difant :4daa !. belle tres-doulce gent, jc w 
vous prie merci pour famour de Dieu,que tc 
vous vueilliez prier pout moy, •& vutilliez « 
prandre medecine 4 la difcipline pour moy rt . 
chetivc pcchcrcflc, cn nom de pcnitcncc , „ 

, & moult leur pria par plufieur? fois : P.our 
' Dicu, priez Dieu pour moy, que je ne me „ 
defefpcre, & pries 4 noftre Seigneur qu'il u 
me tiengnc cn favrayfoy. Et on lui difoit 
Pour Dieu, Madame, paries plus bas, & fi 
vueillies oir ce qu’on vous dira pour voftre „ 
falut. Et ellc difoit : Commcnt pourrai-je „ 
avoir cfpcrance deftre fauvee , fc ce neftoit « 
la tres grant abondance de la mifericorde „ 
noftre Seignfcur » car jtchetivepechercffe ne w 
fis oneques # chofe dequoy jc deufle avoir « 
cfpcrance de mon falut, fc ce.neftoit fa tres- „ 
grant pitie &* mifericorde. „ 

22 . Lors commen^a-len 4* parier 4 elle, 

> Sc 4 lui rCconforter pUr quoy elle ne fe def- 
confortaft pas. Adonc dit-elle : Site , jffc Vueil tt 
qu<* m faiebes , Sc fi Faitcs vous bien , que nd K 
paotir denfcrt , ne paour dennemis ne me « 
faic avoir 1'angoiffe , hc Ia ^rant doufcur { , 
que j’ay * fors que je laflc chctive pecherelTe „ 
vous ay tant & fi courroucec, moA doulx M 
Seigncut, mon doux createur , pour voftre ^ 
amour , Site, que fc cuide avoir perdue. Et « 
cc n cft mie grant ftfcrVeille , Sire , que le je « 
la doute avoir perdufc ; car oneques en jour « 
de ma vie je ne Velquis en eftat , nt ne fis « 
chofc que je denlfe envers Vous, par quoy « 
je dcuffc avoir cfpterartee d’avoir merci de {t 
voftre ttes-grant mifericorde, neftoit plus « • 
grant que J’en ne pdurroit pfcnfer ne dite : « 
dc ta tres-afpre Sc amere Paffion , dn quoy „ 
eu tousjbilrs fcrme cfpcrance. Car je fcay « 
bien ctrtamerrtent , Site, que nuis ne pot.< 
oneques penfer comment vous eftes tout- « 
puifi&nt de pardohner les pechiez des pe- n 
chcutS dc des gr§ns pechCrcfles comme je » 
fuis. Et lors commcn^a-dlc 4 dire 4 moult « 

piteux 


Digitized by 


Google 


s 


ii 3 j -JOHANNjE COMIT. ALENCON, ET BLESENS. 1434 

> pitcux plains : Sire , je foulols.avoir mcs gens- A radis quant fame partira du corps* 


« dc mes fourricrs qai alloicnt dcvant , pour 
«prandrc mcs hoftcls, & pour apparciller mcS 
«chambrcs , & bicn parer. Sire , jc n’ay qui 
«y cnvoyer pour moy ; ains m’cn vois , douls 
«Sires, pour une des plus defcGnfciiiee&dcf* 
«■confortee , plaine de pcchies , la plus poure 
«dc Ia plus nue de tous bicnfaits qui foit au* 
”jourd’huy. Trcs-douls Sire i ~je vous prie 
«merci pour la tres-grant pitie que vous cu- 
«ftes de la _ tres - cfoulcc Marie-Magdclaine. 

Cefte reqliefte lui faifoit moulc fouvent. 

23. £c apres ce elle demanda 4 oir la 


24 - Apres ces chofes , elle affoiblia moulr, 
dc regarda li ou la croix dc fuft cftoit , que 
on ^voit mifc contrc fes yeulx , & fift figne 
que elle la vouloit avoir $ dc quant on lui 
apporta , elle la prift i fes deux mains moult 
foiblemcnt, dc dift ains : He ! vray Dieu,*. 
qui en la fatnblance de cefte croix mouru- « 
ftes , Sire Dicux, ayes pitie dc merci dc fa* « ' 
me de irtai , dc puis scfcria-elle pardevant * 
toutc la gent :Bonnes gcns.vcez cy endroit « 
mes armes, & de ces armes vueil je" eftre p 
armec encontrc mes ennemis, dc en cefte 


Paffion noftre SeigUeur , & on Iui dift en la- g foy vueil-jc bien mourir , ne jamais de moy 


tin&cn fran<;ois, & 14 endroit fc afleur-elle 
mo(ik,& en oyant,tkft elle moult dc parolafc 
plaine de foy & dc tres grant efpcrancc. Ec 
quant ce fut dit, & elle fut aquoiftee leplus, 
lors commcn^a-eUc a parier i la royncMARit, 
qui i ce tcraps eftoit royne de prancc , trop 
devoiement & trop douiccmCnt, dc difoit 
»ainfi : Ha! madamc doulcc, benoit foit no- 
v-ftre Seigneur , qui vous a amenec i ma fin, 
«dc certes,. ma doulcc dame , je ne luis pas 
«digne que vous y foyes , dc pour f amour 
«de Jesus Christ, madame , •mires-vous en 


nc fc defpartiront tant commp jc vive. Et * 
lors la ccfcoha-dle fur fou * pis , dc cftraint 
entre fes bras au plus fort que dic pot. Et fc,lu 
quant ce vint une grant pieCe apres que on . 
lui voult cefte croix ofter, pour te que elle 
lui pefoit trop, elle dift i celui qui la lui 
vouloift ofter : Non fer ez, Dicux, dift-clfe, « 
elle nc fc partira jamais de moy tant cotn- « 
me jc ia puifte tenir i mes mains , fe Dieu * 
plaife'. « 

25 - Et tantqft apres elle requift que fame 
dc lui fcuft rccommandee tant comme elle 


«moy, dc fi nay.es pas fiance en voftre jeu- r avoit fon entendement. Etcelle recomman- 

I L * r • ^ 1 n _ 1 . r « /* 


«neffe, nc enbcautc, ne en grant fqigneurie 
«que vous aies maintenant: cartout feracen- 
«dcc, dc tout vous convicndra laiflicr, atnfi 
«comme ilfait moy ,dc fi n’attendes mie tant, 
«ma doulce dame, comme j’ay fait; car je 
«ne laifte pas lemonde, raaisil moy. Et ces 
paroles dc autres mouk bdles difoit-elle 4 
plufieurs perfonnes qui 14 endroit eftoient» 
* Jc % moult leur pria par plufieurs fois, qu’ils 
nc fc fiafifcnt point en richefces } nc es deli- 
ecs dc ce monde, dc fur tout rien elle leur 
bafmoit otgueil dc bobant. Et lors pria-clle 
4 la royne 'pour Dieu,qu’elle dift au royde 


dation prift-ellc en fi grant leefcc , dc en fi 
grant youknte dc feurfc , que il fcmbloit que 
y nefui coutaft ,ne nc gravaft riens au cueur. 

Et difoit que elle fe merveilloic, fe on po- 
voit mourir 4 fi petit dedoulcUr comme die 
fentoit. Et tousjours l’cn recommandoit ' 
ion ame , dc ainfi que len difoit , Ora fro ea , . 
die difoit en tentivement. Ora pro me , & joi- 
gnoit les mains fi tres-devotement , dc batoic 
fa coulpe fi forment ,-dc difoit : Sire> Sire , * 
en voftre benoiftc garde rccom mande- je fa- * 
mede moy. Etquant l’a/ne delui fut rccom- * 
mandee, elle leur demanda quclles chofes 


• — j « 'l — J t 1 

Erance, quii euft pitie' dc compaflion dc u eftoient millieurs 4 dire pres dc la mort ; dc 


fame dc luy, dc qui lui p!euft4 mettre con- 
foil que fon teftamcnt feuft accomplis , fi 
comme elle 1’a.voit ordonne. Et merveillcu- 
fement elle lui manda moult dc •belles pa- 
rolcs dc de piteufcs , en monftrant que il def- 
prifaft ie monde, les orgucils dc les bobans, 
dc pour. Dieu que iis remembraflent que tout 
convendra laiffier. Et moult pria la royne, 
que clie voulfift pricr 4 fes coufins de Saint 
Paul , que iis ne fc teniflent 4 malpaies de 
ce qu’elle avoit fait ; car fe Dieu lui voulfift 
aidier, elle nc le fafoit pas pardeffaute (fa* 


on lui dilf : Madame, dites voftre Pater noflcr , 
dc In manus tuas , Domine > commendo fpiri- 
tum meum , &c. dc ce dift elle de bon cueut 
pir plufieurs- fois , dc puis difoit-elle tant 
comme elic pot , Pater nofier , ave Maria , 
dc difoit auffi : Sanfta Muria , mater. Domini 
mei Jesu Chr i sti , ora pro me / dc difoit moult 
debelles de de boimes prieres que elle favoic, 
4 fon petit povoir ; car certes elle eftoit moulc 
fbible. Et lors fc commenda 4 taire , dc on 
la vift nn pou fremir , tout aoiffi comme fe 
elle euft paour, dt lors on lui dift pour lui 


rttour, ain^ois li faifoit fculement dc pure- E rcconfortcr v Madamc , naycz pas paour ; car * 


ment pour 1’ame de lui dc de fon falut. Et 
»pour Dieu, trcs-doulce dame , prfcs-leur que 
„ils me foient auffi courtois , comme iis voul- 
«droient que leurs hoires leur feuflent 4 feils 
» eftoient ou point ou je fuis, Dieu mercis. 
Et par plufieurs fois elle avoit dif que elle 
ne faifoit chofe , qu’ elle ne feift , fc elle euft 
deux enfans ou trois , dc en cefte foy lui 
aidaft Jesus-Chri.sx 4 avoir la gloire de pa- 
Vct. Script. & Mon. ampl. Q> licti. Tom. VI. 


fe oneques nulle creature entra en la gloire « 
de paradis , pour croirc fermement la foy * 
Chrcftrcnne , dc pour tres-grant repenjancc * 
avoir, nous creons fermement dc certaine- <* 
ment que vous’y fcrez. Ec lors paria tantoft « 
fon confeffeur 4 eile , dc luitlift : Madame , « 
aies bien ferme efperance en la foy defainte « 
cglife, dc fi n’aies pour f amdur dc Dieu nulle * 
paour y car je prcn touS vos pcchies fqr moy s « 

M M m m 


Digitized by 


Google 



4 


ii*? DE FELICI OBITU '' 1235 

*’& fi crees Fermement ou Pcrc, ou Fils, & A-petit poinr. Et' puls ilsdifoient la ldtanic-juf- 


*»ou Saint-Efprit } eat ceft articlc cft de necel- 
«fite 4 croire pour le falut d’un chacun. 

■»» 26. Adone dift-ellc:Jecroi ccrtaincment que 
ce foit un Dieu en trois perfonnes, liPeres» 
*°li Fils,6c4i Sains-Efpcris, ou j’a y toutadcz 
-■» eue ma fer me cfperance, Sc eu celte foy vueil- 
»je bien moutir. Et lors parla-elle moulc fer- 
mement & * moult parfondement , & de fi 
tres grantfoy du Sacrcmentde laurei. Adone 
-fut- elle' un bien pou aquoifcc , Sc ,autrelfi 
w comme en tranffes , & ouvri fes ycujx quelle 


ques-ia ou l’cn dift , Santfa Mana Magda - 
Una , & lors clledift : Arreftes-vous, & moult 
leur pria , Sc dift quelle avoit eu devorion 
4 la' bcnoifte Marie Magdeleinc i Sc voult 
que*on en fcift une chapclle en remuncra- 
tion de eous fes meffaits. Et puis ia bonae 
conteffe d’Alctnjon Sc. de Blois natendi i 
nulle res fors 4 Dicu prier qu’il lui voulfift 
tous les meffais pardonner, fi tres bas, que 
on ooit moult pou ce qifelle difoit. Et au- 
cuncs fois difoit-elle tout baifet 'Pater , i» 


«avoit tres-beaubes, Scpuis fi dift:Haa ! tres- ® manus tuas commendo fpiritum meum , fi com- 


* douix Sires , ci a grant noWcfcc , & ce ne 
«font pas de mes noblefccs que je fouloie 
» jadis mener par orgueil St par tres^rant beu- 

* bant en ce monde. Et quant eUe oc ce dit , 
ellefc tut un-cres-petic, Sc puis elle ouvri 
'fes yctilx , Sc laniant fes deux bras devers le 
ciel : Voire av.Scques vous , Sire , droit com- 
me ligne ; & puis fi djt : In manus tuas , Pater, 
-commenda fpiritum meum. Adone lui dift le 
prieur des freres de noftre Datne du Carme , 


me elle povoit, & en cdlcs parolcs, Sc en 
tel entendement tousjours fiit jufques 4 la fin, 
$que .fes cfperis fp departi de fon corps.' Et 
fi fut fi doulce & fi gracieufe 4 fa fin , que 
tous ceulx & toutes celles qui la endroic 
eftoient prefens, difoient quils nefavoient 
oneques veue fi doulce- ne fi gracieufe coni- 
me elle eftoic , Sc leur cftoit avis que elle 
rifift. 

27. Noftre Sire Jesu-Christ , li doufx. 


quelle avoit retenu. Madame, ditesce ver r Roys de paradis , li Sires tous puiflans en 

<1 . . A» • /7 m / - j?T AM ir Ati 1 a L a ^ ! A _ 


" du Pfeautier : Difrupifii , Domine , vincula mea , 

* tibi enim facr jficabo hofiiam laudis. Car la glofe 
« de ce texte dift que quiconque le dk trois 
■» fois devant la mort , il aide 4 avoir grant 

* remiffion des pcchics , Sc vaulteontre les en- 
nernis d’cnfer. Et elle l’en mercie moult 
doulcement, Sc dift cellui ver par trois fois 
moult devotement , & entredeux difoit-elle : 

» V oire , Sire , avccqucs vous m’cn irai-je droit 
> comme ligne. £c tant comme die poc par- 
ier, elle parioit tousjours 4 noftre Seigneur 
Jesus-Csr-ist, St moult fouvent. Hce! 


clel & en terre St en mer , Sc la bencifte 
Vicrge Marie, fa tres-doulcc mere, aient 
aujourd’huy pitie Sc merci, dc fame de ia 
bonne dame, Sc auffi de toutes les ames de 
tous ceulx Sc de toutes celles qui fone tref- 
pfiflees de ceftfiecle, qui la merci Dicu at- 
tendent. Dittes Arnen. Pater nofier. Ave 
Maria. 

28. Ci fine 1’ordonance de madamejEKANNZ 
la contefte d’ Alcn<jon. Et pour Dieu , tres- 
doulce gent, qui le grant bien Sc 1’ordon- 
nancc du trefpas de cefte bonne dame , # la 


'Dicux, dift elle , la mort maptouche , Sc puis D coftteflc dAlen^on Sc de Blois afes oy re- 


•» apres dift ainfi : Pleuft ore 4 Dieu , que tous 
«mes amis iceuftcnt comment il meft ; car 
*• je fuis moult aaife la merci 4Dicu. Et tous- 
jpurs dift-cllc tant comme elle pot ainfi :/u- 
ter , iit manus tuas commendo fpirithm meum. 
Et lors fut elle en tel point , que l’en cui- 
doit tout qertainement,quc lames’en alaft. 
Si commen^a-fen la letanie. Et quant l’eh 
bift Santla Trinitas x elle dift : Arreftes-vous, 
Sc fi demanda fes cxecuceurs, Scfi leur dift: 
"Javoye en mon propos de faire une cbapelle 
» de la benoifte Trinit^ de v. freres ou defix. 


cordcr, il vous plaife 4 de prier 4 J e sus- 
Crist le roy tout puiflant , que par tres- 
grant mifericorde , qu’il vueille avoir pitie 
Sc merci d’une trb-bonne dame noble 4 fon 
vivant, -qui tous les jours dc ia vie vefqui 
humblement Sc faintement , qui moulc avoit 
grant pitie Sc compaffion des poures mem- 
bre$ dc Jesus Crist, quii vueille lame de 
lui faire Sc mettre repofer en ion iaint pa- 
radis , ce quelle le puift veoir en ia fitintifint 
gloire face 4 face. Dites, Arnen. 

2 9 -Ce fut madameKATHERikE deBaillovel 


> Je vous prie, Sc vueil, que vous la facies £ dame dc Lcuze Sc de Conde fur 1’Efquaut , 
faire. Et tout errant , fi comme elle ot ce qui trcfpafia 4 Barcnther le prouchain lundi 

dit , elle fut en tel point , quii fambloit bien devant le jour de monfieur faint Denis v i . 

quelle ne deuft jamais parier, Sc difoient jour du mois dOftobre, en fan de 1’Incar- 

tout eoiuivam ia letanie. Et quant vint au nation noftre Seigneur Jesus-Crist milccc. 

dire, Sanffe 'Jobannes Baptijla , elle fe revi- xxxvii. Et li fiens corps fc repofe 4 prefenc 

goura ce quelle pot, Scfi leur dift: Arreftcs- en 1’abbayc du Mont S. Eloy de les la cite 

„ vous , je avoie en mon prqjos de faire une d Arras. Pater nofier, & cum hoc , De profun- 

,,cha pelle de monfieur faint Jehan Baptifte. dis clamavi , pro ea & pro cunftis fidelibus dc- 

nje vueil, Sc vous pxie unt Comme je puis funftis. Amen. 

n Sx. fcay, que elle foitfaitci Sc lors lui de- 

.manda-pn de combicn } &eile diftfavoulen- Oremus. ' 

te , Sc tantoft fc rcpoufa : car moult eftoic Eidelium Deus omnium conditor Sc re- 
afflj&ee Sc travaillee du' corps, Sc en moult demtor , animabus famulorum famularum- 


Digitized by 


Google 


1237 JOHANNjE COMIT. ALENCON. ET SENENS. 1238 

que tuarum remiffionom cuneorum tribue A Cy endroit fiae 1’ordonnance de madame 
peccatorum > ut indulgentiam quam fem- la coitte fle d'Akn§on & de Blois , qucllc ot 
per optaverunt , piis fupplicationibus cOnfe- k fon ttcfpaffcmenr, Pries pout lui que Dieux 

quantur > per te J Ss xj Salvator mundi , qui bonne merci lui face, & k tous les trcfpaflcs 
cum Patre & Spiritu-fan&o vivis & regnas en noftrc Seigncur Jisus-Crist. Amen. 
Deus per omnia fecula feculorum Amen» 



PROCESSUS CONTESTATIONUM 


SUPER SANCTITATE ET DOCTRINA 

BEATAS CATHARINA DE SENIS» 

DE MANDATO REVERENDI IN CHRISTO PATRIS 
ac D. D. Francifci Bembo 3 Dei gratia , epifeopi Caftellani , per Francifcum 
dc Viviano notarium curiae epifcopalis Caftellanae de Venetiis, ift can- 
cellaria didtae curiae politus , ibidemque ad perpetuam rei memoriam 
confervandus , ac fine ipfius domini epifeopi oc fucceflorum eius licentia 
inde nullatenus removendus, nifi alias habito diligenti confilio difere* 
torum virorum. 

Ex manuferipto codice JHajoris-Carthufid. 


OBSERVATIO PRAVIA 

C Um B. Catharina virgo Senenfis , de Pcenitentiafandi Dominici , Poma 
die Aprilis 29. anni 1 3 80. adfuperos evolajfet , multifque , dum in vivi* 
ageret , miraculis claruiffet, nec paucioribus etiampoft mortem cor ufe aret fi- 
gnis , quibus pro Vita janditate caelitum gloria perfrui probaretur : fratres 
Eradicatores in fuit Veneriarum aliis quibujdam Italia conventibus , ali* 

qualem ejus memoriam fere ab ipfo obitu celebrare coeperunt. Nam domi* 
nicapofifefium S. Petri martyris die , is qui apud eos condonator is ordi- 
narii munus exercebat , in laudem B. Virginis publice fermonem habebat 
ad populum, atque ad eximias illius virtutes imitandas auditores horta* 
batur . Id cum pro more in conventu SS. Johannis Pauli frafiirifiep 
anno 141 1. ortum Jubito eft murmur in vulgus frupenribus multis , virginis 
inter fandos apofiolica attfforitatc nondum relata adeo folemnem agi me- 
moriam : nec defuere qui re ad Caflellanum epifeopum fummi pontificis le- 
gatum delata, tanti de novitate facinoris inquiri juridice popularent. Is 
wfequenti die 2 6. menps Maii pracipuos feflivitatis hujus , ut aiebant, pro* 
motores , fratrem Bartholomaum de Ferraria inquifitorem, fratrem 
‘Thomam Antonii de Senis ejujdem fanda quondam corf efforem in jus vo- 
cavit , fuper querelis de ipfisfadis rejponfuros. Qui quidem fic vocati, coram 
epifeopi vicario compar entes , declararunt nullum fepradida virginis fefium 
celebrajp ; fed decantato ex more de dominica officio , eximia in ea Dei 
dona pradicafe , virtutes ejus non vulgares imitandas populis proponendo : 
qua certe adeo nota eundis celebres eva ferant , ut digna qua fandorum 
albo inferiberetur ab omnibus judicaretur : ceterum perhibuife fe teJUmo* 
Vel. Stript. & Mon. ampl. CoBetf. Tvnt. Vl. MMmmij 



IN CHRISTI NOMINE AMER 


\ Nno nativitatis cjufdem 14^*- indidionc 

/V 


(cript*. 


1259 PROCESSUS CONTESTATIONUM . 1140 

nium veritati, paratos etiam fafii fui rationem reddere y fe d fcripto potius 
quam verbo rem expediendam. Ajfentiente vicano , conteflationes (uas de , 
vita do firma S. Catharim fatim ambo fcriptis fuf oribus exhibuerunt. 

ffCeque his contenti ,f 'miles ab aliis gravi fimis viris exhiberi procurarunt , 
Stephano de Macohtbus ordinis Carthufienfis pr&pbfito generali , Bartholo- 
m&o de Ravenna ejufdem ordinis ac priori injula Gorgoni a , qui ambo Ca- 
4harina ipf a familiariter uf, ac virtutum ipfius conjcii fuerant. Jnfuper 
a fratrtoAngelo de Senis ordinis Minor um^stque a fratre BartholomAoD omi- 
nici de Senis , quorum omnium contefationes ab eruditis Bo liandi continua- 
t oribus , multa adhibita diligentia , frufira perquifitas , feliciter inveni in 
Maj ori- Qdrjhufu 9 ex mf codice fratrum Rr Apicatorum Senenfium., propria 
manu R.P. domni Petri Mafotti prioris Pontiniani prope Senas ohm de- 
fcriptds, acmthi edendas perhumaniter commifitR. P. innocentius Maflfon , 
MajoriS-CarjhuflA prior & totius ordmis fuf prapof tus generalis y utpote . 
quA non folfom beat a Catharim , fed ecclejiafliCA etiam ac prafertim Gre- 
garii, X f & Urbani VI. fummorum pontificum illufrandA hiflori a conferre - 
pofunt non parum. His fubj ungemus Sixti pap a IV. bullam , qua fub gr a- 
viffimis poenis vetat depingi S. Catharinam Senenfein cuni facris fligma- 


A immediate fubfcribitur , me Francifco dc 
Viviaino de Venedis curiae praefati domini f 
cpifcopi notario publico infraferipto prae- 
fente , videlicet. - 

i. Coram reverendo in Chrifto patre & do- 
mino, domino Francisco Bembo, Dei Sc 
■apoftolicac fedis gratia epifeopo Caftellano, 
compar uerunt & nobis , egregius vir domi- 
nus Bernardus Bembo de Venetiis , de con- 
finio fandx Marix-novx, & Caftellanae dioe- 
cefis, circum fpedi viri F. Giannottus de Al- 
bertis dc Fiorcntia, de confinio S. Marinae; 

F. Daniel Ziono de Venetiis , de confinio S. 
g Leonis; F.*Antoninus Savagnino de Vene- 
tiis, de confinio S. Cantiani ; F. Guido Sc 
Johanncs Leopardo de Luca, de confinio 
S. Maris ; & F. Cprradus de Bruxia , redor 
Icholarium de confinio S. Simeonis prophetae: 

& expofuerunt eidem quamdam piam que- 
relam infraferipti tenoris , videlicet : Habita 
recompenfatione , quod jam a pluribus elap- 
fis temporibus, in quibus omni anno exco- 
litur Sc celebratur fefturn in locis Sc conven- 
tibus fratrum Praedicatorum dc Veneriis , 
videlicet in conventu SS. Johannis & Pauli , 

& in conventu S. Dominici , cujufdam qux 
Vocatur & nominatur B. Catharina de Senis, 

C qux etiam in pluribus locis depingitur , Sc 
multis videtur quod non fit bene fadum , 
non fecundum ordinem facrofandx Romanae 
ccclefix , ex eo quod ipfa nondum cft canor 
nizata. 

3 . Habita infuper recompenfatione ab alia p«itur fe 
parte, qualiter reverendo patri & domino , dc 

*, . n ■ ‘lia comme* 

dotnmo Francisco epilcopo Caftellano in- moratione,» 
tcreft inquirere pariter & providere, quod e ius a PP I0ba * 
orationes & devotiones eeclcfiaftic* direde 110 ' 
perficiantur , & ut debetur , juxta ritum , con- 
fuctudinem Sc intentionem S. R. E. prxli- . 
batx. Prbptcrea nos apparentes hic coram 


AnnoijSo.i 

./"\.quarta,dievigefima quarta menlis Maii 
ad perpetuam rei memoriam. 'Pateat om- 
nibus infra feripta legentibus , quod cum a 
magno tempore in conventu SS. Johannis 
>&.. Pauli S- Dominici , Sc in monafterio 
. Corporis Chrifti de Venetiis , ordinis fratrum 
Praedicatorum , annuatim celehrata fuerit 
-mernofia Cujufdam virginis B. Catharinx de 
Senis ; in dominica videlicet qux fcquitur 
immediate fefturn B. Petri martyris ordinis 
Pridicatorum ; contigit anno prxdido quod 
cpm memoria pritedida in conventu dido SS. 
Johannis & Pauli celebraretur more folito 
Sc tempore , praedicaret ibidem ille qui 
tunc erat praedicator didi conventus, vidc- 
v licet quidam venerabilis pater, frater Bar- 
Quereia dc ^holomalus dc Ferraria , ortum cft quod- 
rfemorTtio- dam murmur inter aliquos didae visgini ali- 
neB.Catha- qualiter detrahentes cx grandi admiratione 
«mlawbgo h a b‘ ta de virtutibus eximiis qux dicebantur 
nondum ad- 3 e illa , & aliquos alios ipfi virgini non par- 
va devotione affedos. Ex quo fequutum eft 
quod per quofdam diferetos viros extiticor- 
ditoitum , quod apud dominum epifeopum 
&afi&llanutn fiertt quaedam querela fuper di- 


dcclarationibus aliquorum patrum iupradidi 
conventus SS. Johannis &Pauli, circa materia 
memoriae fupradidx , quictare valeret quof- 
cumque fiix tiioccefis quovis modo errabun- 
dos ftve turbatos v Sicut filcrat ordinatum , ita 
fuit poftmodum exeeutioni mandatum. Nam 
anno , indidione , menfe Sc dic fupradidis , 
In quo die' celebratut feftuqi tranflatiqnis B. 
Dominici patris ordinis Pradicatorum, pro- 
pofita & fada fuit dida querela, prout hic 


Digitized by 


Googfe 


U 4 I DE SANCT. ET DOCT. S. CATM. SENENSIS. 

reverentia veftra, moti zelo & caritatis ar- A volens hujufmodi commiffionem exacutioni 
.dote, piam querelam facimus , & exponi- mandare, fibi per didum dominum epifeo 
mus fuperinduda > avifando eamdem reve- -pum , ut praemittitur , fadam , ac per hoc 
rentiam vcftram , ut fuper hoc inquirere volens fuper pcaemiflis inquirere ; & aliqua- 
placeat & providere > mittendo pro princi- lem informationem habere, ut; mentes prae- 
pati oribus fratribus, d ido ru m conventuum & fatorum exponentium & aliorum civitatis 


locorum , ac ab eifdem inquirendo , & cum 
ipfis providendo , & taliter ordinando quod 
-circa hoc non poflit fequi error , nec fcan- 
dalum alicujus, & immo taliter provideatur, 
quodomnes& finguli civitatis Vcnetiarum 
& dioecefis Caftellanae , bonam aedificatio- 
nem fpiritualem , confoiationem , & fandam 
devotionem valeant repor tar? 


Venetiorum Valeret reddere pacificas Si quie- 
tas , mandavit infraferiptas litteras dirigi 
dido domina epifeopo Ferrarienfi , quarum 
tenor fic fequitur. 

6 . Reverende in Chrifto pater. Cum nuper- Epiflolwpi _ 
rime expofita fuerit querela & informatio fcopi caftci- 
quaedam , quod inter alios fratres frater Bar- !aniad Fcr , r * 
tholom*us Ferrary orcjims fratrum Praf- facienda ir.«* 


p. Poftmodum dic vigefima fexta menfis ® dicatorum qifieft ibi, praedicavit hic in VerS ui 

• • • n • J _ 1 . ^ /- l.A- J l_t: — t • 1 * r " 


Maii inftantis , de mandato fupradidi do- 
• mini epifeopi Caftellani fuerunt fupradidus 
V. P. F. Bartholomaeus de Ferraria inquifitor 
Ferraricnfis, & V. P. F. Thomas de Senis de 
fupradido conventu SS. Johannis & Pauli 
ordinis Praedicatorum , apud ipfum domi- 
num epifeopum Caftellanum, prafente fuo 
vicario , videlicet domino .Dominico de Ef- 
cuio canonico Efcuiano, & me notario in- 
fra fer ipto, in capella epifcopalis palatii, ubi 
difputatum fuit aliqualiter fuper querela prar- 
. dida, & tandem ad vitandum atque fedan- 
dum quodiibet fcandalum , fuit poft multa 
/conclufum , quod bonum erit veritatem in- 
quirere , & informationem habere de veri- 
tate fuper celebritate commemorationis prx- 
didz i praefatae virginis Catharin* de Senis , 
ut fic eundis patere pollet quod decenter 
fieret dida commemoratio > & praedicatio 
de virturibns didae virginis , licet n«pdum 
canoniza ta foret. Propter quod didus do- 
minus epifeopus hujufmodi caufam commi- 
fit, dido fuo vicario generali , concludendo 
quod praefatus inquifitor Ferraricnfis ,qui in 
principio fupradidi. menfis Maii, videlicet 
. in die Inventionis S. Crucis , qui tunc in die 

dominico venit , in quo. celebrata eft didae j) quifit oris in Ferraria non erat honeftum 


uifitionc a 
Bar tholo- 


netiis publice coram populo 'quamdam Ca- mK0 . 
tharinam de Senis fore venerandam pariter 
& beatam , nondum per ecclefiam appro* 
batam , in fcandalum plurimorum. Idcirco 
vcftram paternitatem rogamus , quatenus 
mittentes pro dido F. Banhoiomao fupet 
ptaemiffis ipfum audiatis , & cius dida inferi- 
ptis redada , fub vcftro figillo claufa > nol?is 
placeat deftinarc. Paratus ad omnia pofie 
tenus operari. Datum Vcnctiis anno i 4 i i- 
dic 27. menfis Maii. Franciscus BeMBoDei 
& fcdis apoftolicz gratia epifeopus Caftel- 
ianus. 

7 . Poft haec contigit , quod cum ad aures f r . Battfiob- 
praefati P. F. Bartholomari >inquifitoris Ferra- m * us P ctit 
rienfis in Ferraria exiftentis perveniffet, dd-. 
minum epifeopum Caftcllanmri fcripfiffe lit- vicario epire, 
teras praefatas domino epifeopo Ferrarienfi, CaftcllaB1 * 
quod deberet eum requirere fuper his quae 
dixerat & prardicivcrat de dida virgine in 
.Veneriis , & fic ejus dida fob cpifcopali fi- 
gillo , ut fuper ius dicebatur , domino epifeo- 
po Caftellano cranfmitii j fcripfit didus pater . 

F. Bartholomacus inquifitor FerrarienfisVcnd- 
tias fupradido patri fratri Thomx de Senis, 
qualiter propter reverentiam fui officii in- 


, virginis memoria, & dc.ipfa praedicaverat, 
iuper id feriberet , & etiam przfatus pater 
frater Thomas de Senis, qui aliisannis qua ru- 
pi uribus adhuc praedicaverat de virgine tali 
dic , & confimiliccr aliqui alii magis de vir- 
tutibus ipfius virginis informati. • 

. 5 . Sed cum contingeret ex quadam occur- 
xenti neccflaria caufa, quod node imme- 
diate fequenti oporteret didum rnquifito* 
rem Ferrariam accedere, five redire ; con- 
plufum fuit quod ex parte didi domini epi- 
feopi Caftellani fcribcrctur domino epifeopo 
Ferrarienfi , quod ibidem in Ferraria deberet 
in publicam formam habere dida praefati in- 
quifiloris, fuper materia fupradidat comme- 
morationis & praedicationis per ipfum fadx 
in fupradido conventu SS johatmis &Panii 
de Venetiis,in tali die, de virgine praefata cjuft 
que virtutibus, &fic talia dida fideliter prati 
foto domino epifeopo Caftellano tranfinio 
tere. Unde fupradidus dominus vicarios 


quod epifeopus ejufdem loci de materia prae- 
fata & fimili ipfum examinare deberet : & 
ita decentius foret , quod vicarius domini 
epifeopi Caftellani fibi fuper didis feriberet, 

& ipfc fibi in formam publicam fuper in- 
tenta materia plenarie refponderet. Supra» 
didus autem p4ter fr. Thomas de Senis , 
habita littera praefati patris fr. Bartholomari 
inquifkoris, fuit ad praefatos dominos epi- 
feopum Caftellanum $c: ejus vicarium gene- 
ralem , quibus : cum narra flet praedida quae 
praefatus P. frater Bartholomasus fcripferat 
fibi , didus dominus vicarius , dc confcnfu 
didi domini epifeopi Caftellani , dido patri 
fratri Bartholomxo inquifitori & in .Ferraria 
tunc degenti, fcripfit litteras infra feripti te- 1 
naris. • 

S . Revcrcmdiffime inquifitor, cum de menfe £p;» 0 j a Vi- 
im mediate praetento , publice coram Tcve-' ar ! iCaftel - 
rendo ac D..D. epifeopo Caftellano expofita B^rthoio- * 
fuerit quaedam qucrc&muod a multis annis mzum <* e 

xx ;;; fcrt«ia. 

MMmmuj 


Digiti '3d by LiOOQle 



1243 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1244 

-hic iii veftro conventu SS. Johannis & Pauli A raria , prior & inquifitor praefatus, fupradi- 


-fuit celebratum feftum fcu memoria cujuf- 
•dam Catharine de Senis, fororis ordinis de 
Poenitentia fandi Dominicis fitque nobis re- 
latum , quomodo dic tertia didi menfis -in- 
•terfuiftis didae folemnttaiti , & tamquam prae- 
dicator conventus praedicaftis ibidem de ea- 
dem coram populo -de Veneriis tamquam 
de beata. Ideo tamquam zdator fidei , ama- 
torque pacis , & praeferam populorum nobis 
Subditorum , & ad fedandum quodvis fcan- 
dalum corumdem , vos rogo, quod ftatim 
vos , tatnquamde ad fidem pertinentibus de- 


dam fuam refponfionem iit didum eft , 
plicatarrt & figiilatam , prout litterae fupra- 
didi domini vicarii Caftellani petierant, per- 
fonalitcr prxfcntavit. Qui dominus vicarius 
didam feripturam plicatam & figiilatam, 
ut fupra, propriis manibus accepit, ftatuens 
terminum fupradido priori & inquifitori 
quindecim dierum , ut piro refponfionc redi- 
ret , & ita fadum eft. Cum autem didus 
dominus . vicarius aliis occupatus nondum 
didam feripturam plene vidifiet , inde ad 
aliquos dies cum illam periegiflet ad plenum. 


fenforem & veftri ordinis zelatorem , & per B dixit quod bene flabat , & quod in illa 


manus proprias vel notarii yeflri mihi Icri- 
batis, quae & qualia in praefata praedicatione 
protuleritis ,& unde habeatis, -fi ipfam dog- 
■matizaftis ut fandam, cum non habeatur 
quod fit ab ecclefia approbatas •& didum 
veftrum fuper prarmiffis fub veftro figillo 
claufiim nobis^placeat fideliterdcftinarc. Pa- 
ratus ad veftra beneplacita. Datum Veneriis 
1411. die penuldma menfis Junii, -Domi- 
nicus-de Esculo, canonicus Efculanus , re- 
verendi patris ac D. D. epifeopi Caftellenfis 
•vicarius generalis. 

. 9 . Cum autem didus pater frater Bartholo- 
maeus , inquifitor Ferrarienfis , reccpilTet in 
Ferraria praedidas litteras didi domini vicarii 
domini epifeopi Caftdlani, coepit dare or- 
dinem ad refpondendum plenarie juxta po- 
fitas fe4 poftmodum quamplurimis impedi- 
mentis tam fibi quam fuo notario occurren- 
tibus , dilata -eftpraefata rcfponfio. Inter hoc 
autem contigit quod didus F. F. Bartholo- 
■maeus faduseft prior ejufdcm conventus SS. 
Johannis & -Pauli., ipfo etiam in inquifitio- 
nis officio permanente : Et eum de Ferraria 


nihil reprehenfibile reperiflet. Didat autem 
Scripturae five rcfponfionis tenor fcquitur. 

In nom 1 ne Domini. Amen. 

10. Noverintanivcrfi praefentes litteras inf- Conleftttio 
pcduri.qualitcr anno Domini 141 1. cum ego Banhoiomn 
frater Bartholomarus de Ferraria , inquifitor 
Ferrarienfis , ordinis Prar dicatorum , eflem in catkariwt." 
Veneriis adualiter praedicator conventus SS. 

Johannis &: Pauli ejufdetn ordinis, contigit 
me praedicare die tertia menfis Maii in dido 
conventu , in quo die Suit feftum Invcntio- 
^ -nis S. Crucis , & in quo die praedicans de 
Cruce , praedicavi etiam de virtutibus eximiis 
cujufdam , quae -communiter appellatur beata 
Catharina de Senis, applicahdo virtutes didae 
virginis ad materiam didae Crucis , de qua 
praedicavi in die prxfato j & hoc ex eo quod 
omni anno circa principium menfis Maii, in 
dido conventu virginis ejufdem commemo- 
ratio# liqua Iit er celebratur. Et cum occa- 
fione didae praedi cationis fada fuifiet per quof- 
dam bonos viros quaedam pia querela apud 
•dominum epifeopum Caftellanum > quo- 


-Vcnctias advenifict ad excqucndum. didi D -modo videlicet non videbatur congruum > 


prioratus -officium , circa finem menfis No- 
vembris fupradidi anni 1411. & in dido 
officio, ac etiam in praedicationibus foret 
continuo occupatus, finalitcr tamen capta 
opportunitate , refponfionem fupradidam 
pcrfcciflet , ordinavit quod in Ferraria pec 
notarium five feribam fuae curiae officii in- 
quifitionis publicaretur , & figillo didi officii 
•muniretur > & ita fadum eft anno Domini 
1412. die 27. menfis Aprilis. Cum autem 
didus dominus prior & inquifitor poftea 
die 7. menfis Maii immediate fequentis ha-* 
buiffet de Ferraria fupradidam fuam ferip- 
turam refponlalcm plicatam & figiilatam , 
ut praefertur, confequentcrdie. 16. ejufdcm 
menfis ptxfatus prior & inquifitor, aflfumtis 
Secum tribus fratribus , videlicet fupradido 
•V. P. E. Thoma dc Senis , F. Johanne de 
-Luca , & F. Jacobo de Papilionibus de Ve- 
neriis , accedit ad fupradidum dominum 
vicarium Caftellanum, & juxta banchum au- 
dientis epifcopalis, ptaefentibus didis tribus 
fratribus & notario uubiico infraferipto , 
ipfc fiipradidus P. «^artholomxus de Fer- 


quod fieret celebritas de dida virgine, exeo 
-quod canonkata non erat , admlrantes etiam • 
non parunt fuper his quae dicebantur de illa. 
Debens ergo ego die illa Ferrariam accedere, 
fentienfque quod deberem ex dida caufa a 
praefato domino epifeopo Caftcliano requiri, 
ac etiam quidam alii patres noftri ordinis 
tunc in Veneriis exiftentes > antequam de Ve- 
neriis difcederem , ad didum dominum epi- 
feopum vifitandum acccffi cum quodam ve- 
nerabili patre fratre Thoma de Senis ejuf- 
dem ordinis , ac eidem domino epifeopo 
& vicario ejus promifi quod de Ferraria fu- 
per materia celebritatis fupradidse virginis , 
& qualiter de ipfa praedicaverim die fupra- 
dida , eidem domino epifeopo vel ejus vi- 
cario in feriptis publicis feriofius intimarem > 
& ita dominationi fuse valefaciens acceffi 
Ferrariam , ubi exiftens , cum accepiftem 
unam litteram pro parte reverendi vicarii 
fupradidi , quatenus deberem quod promi- 
feram exeeutioni mandare ; capta opportu- 
nitate , per publicas litteras tamquam adju- 
ratus refpondendum duxi, & ita rcfpondcO 


Digitized by 




B 


ii4j DE SANCT. ET DOCT 

per prxfcntes , atque conrcftorvicfelicct. A 

• 1 1. Venerabili patri & domino Dominico de 
Efculo, decretorum dodori egregio, & re- 
verendi D. D. Fiu'Ncispi Bembo Dei & apo- 
ftolicx (edis gratia epifeopi Caftellani vica- 
rio gcntfrali , frater Bartholomxus de Fer- 
raria inquifitor Ferra rienfis , licet indignus , 
cum recommendatione feipfum. 

Litteras per R. V. mihi tranfmiflas reve- 
renter St affedanter accepi : quibus perledis, 
adverti qualiter juxta illud quod vcftris pa- 
ternitatibus , fcilicct.doQnini epifeopi Caftel- 
lani St vcftrx, promiferam , requirebatis ; ut 
videlicet veridice informare deberem ca£ 
dem fuper celebrationem qux fiebat in con- 
ventu SS. Johannis & Pauli fupradido , de 
-quadam , qux communiter nuncupatur beata 
Catharina de Senis /ordinis de Poenitentia • 
S. Dominici, 'nec qon de per me prxdicatis, 
de virgine prxlibata in die fupradido. Qua- 
propter id per prxfentes ac fi adjuratus fo- 
rem , cxccutiou* mandando, in 'primis dico. 
Verum effe quod a magno tempore cirra 
annuatim fada fuit , & fit celebratio didx 
virginis in Dominica qux immediate fequi- 
tur feftum B. Petri martyris ordinis Prxdica- 
torum , & hoc in fupradido conventu SS. ^ 
Johannis & Pauli ejufdcm ordinis. Item di- 
co , quod jam funt anni decem & ultra , ex 
quo fui praedicator in dido conventu „ & 
vidi didam celebritatem ibidem fieri, licet 
ego tunc non prxdicaverim , fed alius, Sc 
ita confimilittr audivi in antea & poftea fa- 
dum fuifle cum devotione non, parVa. Item , 
dico quod nec in anno prxfcnti , nec alio 
umquam adverti vel audivi quod in dida 
celebratione aliquid fieret, per quod dero- 
garetur decretis ecclcfix, ut pote quod offi- 
cium diceretur proprium vel appropriatum , _ 

* vel aliquid aliud fecundum modum ecclcfix 
erga fandos canonizatos regulariter obfer- 
vatum 5 fed quod femper tali dic fadum cft 
t>fficium de Dominica vel de fando occur- 
rente tali die. Item , dico quod numquam 
vidi didam virginem depidam cum diade- 
mate rotundo circa caput, ficut de' fandis 

. canonizatis generaliter & femper fieri Con- 
lucviti fed femper vidi eam depidam pum 
diademate radiolo circa caput , prout cft 
conflictum fieri erga tales perfonas qux bea- 
tx communi nomine appellamur, quamvis g 
etiam aliquando de appellatis beatis & non- 
dum canonizatis viderim quoad alios appo- 
fitum , ut pote cum corona rotunda depidos, * 
nulla intervenientbquerela. Rem , dico quod 
anno & die fupradi&ii, videlicet dic terda 
menfis Ma» 141 x. in quo die celebrata fuit 
cum folenmirate Inventionis S. Crucis edam 
memoria virginis prxlibatx , in fupradido ' 
conventu ego prxdicavi, & propter aliquos 
minus dodos St minus dode loquentes , & 
etiam propter veridicam populi informatio- 
nem, ipfum populum docui tam de .prxfa- 


S. CATH. SENENSIS. 1246 

tis , quam de aliquibus aliis, prxdicando vi- 
delicet qualiter noftet ordo Prxdicatorum , 
tamquam habens in horrorem omnem er- 
rorem , non celebrat in dida die memoriam 
didx virginis tamquam de fanda canonizata, 
nec faciebat , nec fecit officium do ipfa > fed 
fblum de Cruce St de Dominica. Item , dixi 
quomodo licet hinc inde muldpliciter iflee 
depida, attamen quidquid vidi depidum 
circa ejus imaginem , five perfinens ad vi- 
tam fuam , five ad miracula ejufdem,totum 
erat (impliciter & veridice fadum , fecun- 
dum' quod in ejus legenda continebatur. 
Item dixi, quia licet Verum erat, quo'dhxc 
virgo nondum erat folemniter canonizata, 
& quod cx hoc non erat abfolute fanda 
appellanda , quemadmodum funt fandx per 
ccclefiam folemniter canoniza tx, fed quod, 
bene dici poterat beata , eo quod propter 
eximias virtutes Sc, vitam & dodrinatn fan- 
dam , qux’ fuerunt de ipfa ufque ad fuum 
tranfitum inclafive , nedum beata , fed etiam 
pie quodammodo fanda dici potuerit) quem- 
admodum contigit pluribus fandis , qui ne- 
dum antequam canonizarentur, fed etiam 
dum agerent in humanis , ferunt fandi a 
pluribus appellati , prout cmiftat contigifle 
dfc ifta, ut patet ex pluribus, & fignanterex 
ejus legenda : unde multo amplius poteft 
dici beata. Nam Dominus Jesus Petrum pro- 
fitentem ejus divinitatem appellavit beatum, 
dicens: Beatus es, Simon , Bar-jdna. Et effi- 
caciter audientes verbum Dei etiam appel- 
lavit beatos , dicens : Beati qui audiunt ver- 
bum Vei , & cuftodytut illud. Conffeiliter in 
fuo fermone quem fecit in mome , diiit 
beatos fore pauperes fpyitu , femper loquen- 
do de viatoribus, qporum tamen finis com- 
muniter cft interitus. Unde multo magis 
convenit bcatitudinis appellatio five deno- 
minatio eximix virtutis vita viventibus, &r 
fignanter perpetua devotione tranfeuntibus : 
de quorum numero ifta fingulariter fuit,*ut 
cx decurfu prxfatx legendx apparet. Item , 
dixi Sc dico qualiter licet de hac virgine non 
fieret aliquod officium , attamen fieri pote- 
rat prxdicatio & fcrmocinatio de virtutibus 
& fanda vita ac dodrixja fua., felicique tranii-> 
tu ejufdem ; & hoc ad animandum fideles 
ad virtuolam vkam , quemadmodum addu- 
cimus ad eumdem finem in prxdicationibus 
virtutes depidas , qux fuerunt in philofaphis 
& paginis. Nam etfi fit fermo de uno fz- 
culari , vel clerico , aut rcligiofo , qui tamen- 
fuit peccator in vita , St in fine oftendit ligni 
poenitentix per receptionem facramdntorum, 
multo amplius fieri poteft Sc debet de per- 
fbna qux lingularibus virtutibus emicuit in 
viti & dodriha , Sc cum hoc tam fingula- 
riter quam devote cxhac vita tranfmt, ficut 
fuit virgo ifta, ut patet ex ejus legenda & 
legitima fama. Item, dixi de multis fpecie- 
bus & diftindionibus S. Crucis etiam fpiri- 


Digitizei - 


Goc ^le 


I 




ai47 TROCESSUS CONTESTATIONUM 114* 

tualibus & myfticis ad virtutes & carum ex- A cem rep^arfentandam iteratur , tam exceffiva 
<eflum pertinentibus, & quamplures huic devotione extitit affeda , ut quamplurima • 

• virgini ' applicavi 5 quod ut melius pateat , miranda infufeeptione Dominici Corporis 

prxdicationem praedidam duxi breviter in- inTacramento ipfi v.irgini evenirent; inter 
ferendam : pro cujus exeeutione propofui quae unum fuit , quod fumto fcmcl per vifl- 

verbum apoftoiicum tunc congruentis 'epi- ginem' Sacramento in ccdcfia S, Chriftinse 

ftolx, fecundum ordinem noftrum profefto de Pifis, cum ipfa tflfet ibidem , & hoc quo- 
Inventionis S. Crucis , videlicet : Ergo ' eva- ■ dam mane dici Dominicae, apparuit' fibiChri- 
sauatum e(l fcandalum crucis. Ad Galatas cap. 5 . fhis vcliiti crucifixus, ut hic fupra ta&ura 

Ubi przmifD litterali expolitione didi verbi, cft, ftigmata fua fibi modo miro impreffit. 
ic falutatione angelica , juxta morem, & re- De aliis autem ipfius virginis circa praffatum 

, fumto prxfato themate, pro ejus iptrodo- facramentum tum riimiqm ftupendis , & 

dione tres prxrnifi propofiriones cuni de- <piam multis exccflibus , habetur in legenda 
darationibus luis. ' g praefata & jlibi, & fignanter in quodam li- 

imtmm hujus concionis qua ad feftum In- bello in fupplemcntum ejuidem legendae» 
ventionis prafertim pertinet , brevitatis caufa eonfedo. 

fratermifimus , ea qua S. Catharinant fpettant 1 3 . Confimiliter fi fermo fiat de fupradi&a Eja, «mpe- • 
referre contecti. V «cruce morali quatuor cardinalium virtutum Z*" 1 **’ 

5 .-CaA«rina 12. Quia vero , ut omnes noftis hodie cum ita illam complexa eft haec virgo, ut inci- . 

fefto Inventionis Crucis Chrifti etiam jreco- piendo a temperantia , etiam fex annorum 

u litur quaedam memoratio B. Catharinae de vel circa exiftens , tantam coepit fedariab- m 

* Senis, volens antequam ulterius procedam , ftinentiam, & confequenter iifque ad finem 

tam ptxfatam crucem in qua crucifixus eft vitae perfequi , -ut fierc lingua non valeat ex- 

Bominus, quam etiam prardidam crucem plicari, ad tantam deveniens ,ut tunica unica 

moralem praedidae virgini adaptare^ cft no- contenta , fine quovis ledo , omnique efu 

tandumquod,m fignanter infecunda parte, quorumcumque atque potu remoto , quo- 

fiiae legendae in® ltimo fexti capituli often- ^ dammodo nihil comederet aut biberet , ali» 
ditur , tantas affectionis extitit ad didarh *• quantulo herbarum fucco & modica: aquae < 
Cruciem Chrifti , ut aon cum parvo excefia poculo dumtaxat exceptis. Virginitatem e- 
affedaret per omnia Chrifti paffionibus con- fiam , dum effec feptennis , Deo devovit , , 

formari , orando apud fponfum fiiuni ita quam ufqnt ad -findm illibatam fervavir. 
efficaciter , ftt dignaretur fibi concedere paf- i+. De prudentia ejus quid dicam ? cum ex pt u dc««. 
fiones fuas in cruce propter fe & alios tolc- quoiponfofpo Jesu fervire coepit, & virgi- 

• raras fentire , ac etiam quantum erat fibi nitatem vovit, femper ia eundis cum pru- 

poffibile Experiri : quod exaudita idipfum dentia perfeda proceffit , habitum fuae rcli- 1 
meruit reportare; in tantum quod ex vehe- gionis quam avide & devote fumeado, fb- . 
mentia talium paffio^um atque dolorum eoe litariam vitam fedando, aufteritates mira- 

in fuo corpore finahtcr.fcindcretur , ficque biles profequendo , & deinde immediate 
adtempusex hac vha migraret. Infuperquo- prxeepto Dominico in publicis procedendo, 
dam dic apparente fibi fponfo fuo Je s y 0 Namque nedum fadum aut verbum ftoli- ' * 

Christo cruci affixo* ipli virginr-ftigmata dum, fed quod nec foret ociofumler moneta 
dua, licet invifibiii modo, taliter eidem im- protulerit, reperitur. 
pf effit , & cum tanti doloris & paffionis fu* * <1 s . Suo etiam modo de ejus juftitia dici po-^ 

•experientia, ut didis ftigmatibus receptis, teft, omnibus & unicuique quod fuum eft 
poftea fyncopizaret; & tam a feipfa, quam pro viribus exhibendo, prout ad juftiriam 
* a ceteris zftimatum fuit, quod ex intentione fpedat : tara ipfi Deo, quam fibi, quam 
didorum dolorum ,tunc, nifi Dominus aii» etiam proximo, omnibus compatiens, om- 
tcr difpenfaflct , ficut& fecit omnino , cx hac . nibus fubveniens, omnefque fuo lato cari- 
vita migraffe deberet , prout etiam in fecunda tatis finu fufeipiens. Et fimili modo femper Fcfhitudo, 
parte fu* legend* capite fexto -narratur. Prae- patiens , fortis & conftans in paffionibus , in 
«crea etiam fibi pluries apparuit J e s u s- infirmitatibus, perfeeutionibus , infamiis, 

C h r 1 s t u s crucifixus , ex quibus apparitio- g quibufque illatis fibi injuriis eft reperta. Ec 
, nibus relucebat, quam videlicet conformis nedum in praefatis, fed etiam in eundis vir- 

eflet & affeda paffioni & cruci Chrifti , atque ’ tuofis operibus ufque ad mortis pericula in- 
^cr hoc a Chrifto gratias quamplurimas & clufivc lemper gaudehs &*lxta perftitit. 
mirabiles reportavit , ut ex dida legenda ap- t 6 . Quantum ad fecundum , fi pnefatam in» Scientu fc 
paret : ubi etiam adhuc pluribus declaratur telledualcin crucem huic virgini in ejus com- 

v qualiter virgo h*c erga altaris facramentum mcndationemapplicarcvelimus,proCuldu- 
afteda fnit in quo Paffionis & Crucis Chrifti 'bio miranda pollent recitari de illa. Siqui» 
memoria recolitur : in tantum ut fada com- . dem quantum ad virtutem fcientix , ipfa vir- 
putatione circa triginta vicibus in celebritate go fcientiam habuit plurimorum , qu* a 
-ejufdcm facramcnti , uepote in mUTa, cum fponfo fuo illam docente reportavit. Nam 
lignum crucis ad praefatam paffionem & eru- tam legere quam feribete miraculofc didi- 

cit , . 



Digitized by 




1249 DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 1250 

cit, licet naturaliter eflfct latis boni ingenii A pro Domino ferviebat, aut dcolculata eft, 

& intellcdtus, per quem reddebatur bene aut earumdem loturam in quodam parop- 

habilis ad omnia capcfcenda. Item in fa- fide feu catino coHe&am totaliter , ut po- 

pientia divinorum , (ignanter quovis modo tum fuaviffimum , tranfglutivit. Et conlimi- 

fapientia, prout virtutem Conati accidatur, liter patiens injurias multiplices a diverfis , 

utpote nou Colum per refpe&um ad “omnia ita erga illas Ce geffit, ac fi aliqua donaria 

divina, Ced etiam ad perceptionem . Caporis fibi grata pratfentata fuiflene , vcluti tota hc- 

eorumdem & guftus, in tantum quod cum roica, & divina eftc&a > ut habetur in ejus 

ejus menti vel per auditum vel per infpi- legenda, & alibi. 

rationem aut meditationem aliquid praefen- 18. Unde cum hxc virgo B. Catharina , cu* 
taretur de Deo , vel de divinis > ftatim a fen- jus hodie memoriam recolimus , tantae ex- 
ii bus raperetur. In agnitione etiam feriptu- ccllentix fuerit in via, fupradiclas virtutum 

rarum divinarum & Cecretorum cordis, & cruces in le, ut dedudhim cft, pcrCedifiimc 

Cpiritu prophetia: Cemper viguit, de quibus B obtinendo, ac etiam ipfam crucem Chrifti 
per lingula in ejus legenda. per caritatis excefium ijrquc ad mortem imi- 

virtutes hc- 1 7. Qualiter autem virtutes heroicae atque tando, fcquitur evidenter, quod perveniens 
ioYc*. divinae, & Cupra rationem hominem extol- ad primarias cruces prxmiati vas tam dotium 
lentes in hac virgine extitetint, non cft fa- animx quam dotium corporis excellenter 
cile referare, pro quanto ex ejus legenda haberi debeat in vita beata. Ad quam nos 
hinc inde colligi poteft. Didarum virtutum, perducat qui fine fine vivit, 
effedus & adus in ipCa multipliciter reful- 19. Pcrada aurem prxdicacione prxfata,dixi 
Cere. Siquidem quantum ad prudentiam pur- quomodo non multum me extenderem circa 

gatoriam live purgati animi pertinet, hxc legendx & mirandorum virginis narratio- 

virgo divinis Cemper intendere cernebatur: nem; & hoc ex eo quod Cupradidus V. P. 

in tantum ut ad hoc deveniret , quod de- Crater Thomas de Senis huic virgini non pa- 

Cprctis ceteris , Cemper Deo adualiter inrcn- C rum devotus , debebat prxdicare immediate 
deret : ita ut quodammodo in ipCum vide- poft me in ecclefia Candi Apoftoli de Ve- 
retur abforpta , & pro magno tempore to- nctiis , non Colum de cruce Chrifti , Ced etiam 

taliter eflee a Cenfibus rapta. Similiter idem fpecialiter de virtutibus virginis;proptcr quod 

de heroica temperantia fuo modo dici po- exhortatus Cum populum , . ut iret ad au* 

teft, utpote ad tantum gaudium ejuldem diendum ipfum, quia legendam plenius re- 

deveniens , ut non Colum erga illa prxciCe citaret i & ita fadum eft. Item , dixi & dico Un<k atee- 

occuparctur , qux necelfario uCus corporis quod non Colum nunc , led etiam alias prx- F r ‘ c 

exigit , Ced etiam de illis & aliis totaliter dicare de ifta virgine audivi , & adhuc non 

memoriam perderet. Eodem adhuc modo. Colum nunc in difto conventu SS.Johannisr um< ^ u * <: ?‘ , * 
de fortitudine heroica dici valet, quoniam & Pauli in Veneriis, Ced etiam in diverfis teftatu * * 
Cemper quxeumque virtutis ardua ita cft at- aliis locis de ipfa alias prxdicavi. Item , dixi 
denter aggrefla, ut ad Cummum cujufvis & dico, quod notitiam fupradi&arum virtu- 
virtutis attingerer. Paffionis autem cujufvis, tum eximiarum ac mirabilis dodrinx didtx 
five doloris tormenta nedum timeret, Ced D virginis ego habui ex publica ejus fama, ac 
potius illa affc&abat, atque mentaiiter fagi- etiam ex devota &: ordinata legenda cjufdem, 

nabatur in illis. Timore autem diffoludonis quam compofuit quidam magifter Raymun- 
a corpore nedum caruit, Ced etiam illam uf- dus de Vineis de Capua , ordinis Prxdica- 

que ad tranfiti&m cum concurfu martyrii cx torum , tempore quo fuit generalis ejufdem 

intimis concupivit, fuumque defiderium ad- ordinis, & qui fuit ultimus confeffor virgi- 

mirabili & inaudito modo finaliter repor- nis. Quam etiam legendam , jam anni fupt 
tavit. Nam martyrium fibi tandem a dxmo- plures , ex quo illam tranferibi feci in civi- 

nibus illatum ftupenda patientia tolerayit, tateifta Fcrraricnfi , ad inftantiam unius can- 
& tranfiens ad fponfum Cuum , quod pro ec- cellarii domini marchionis virginis prxfatx 
clefia vitam traderet efficaciter affirmavit. devoti Item dico , quod fupradi&am noti- 
Et idem de juftida dici poteft , ex eo quod, tiam de mirandis vita & do&rina virginis 

prout in via poffibile Core dignofeitur, uni- edam ego percepi ex libris epiftoiarum circa 

cuique debitum Cuum dedit. Ec ut breviter £ quadringentarum , per ipfam virginem dire- 
concludatur, ita a virgine ifta paffiones tam diarum ad Cummos pontifices , cardinales, 
concupifcibiles quam irafcibiles fuerunt edo- reges atque reginas , & confequcnter ad noR* 

mitx, quod de cun&is pcrConam Cuam tan- nullas perfonas utriufque Ccxus, conditionis 
■gentibus & aliorum triumphum prxeipuum & ftatus : quas epiftolas ego vidi, & inprx- 
reportaverit. Narii cpntra feipfam multotiens fenti anno in Venedis , in camera reveren- 

infurgentes , non Colum catenam, vel cili- diffimi magiftri noftxi ordinis Prxdicatorum, 
cium , Ced etiam aliquando aquas ebulliens qui exiftens in aliquali languore , per focium 
tes, aliquando difciplinas tdrribiles, & inau- fibi aliquando in foladum dc diditis cpiftolrs 
-ditas intulit fibi aufteritates , necnon & ali- legere faciebat , cum eidem fibi facultas of- 
■quoties plagas horribiles .aliquarum , quibus iceret. Item dico, quod praefatam notitiam 
Vit. Script. dr Mon. tmpl. Colle St. Tom. VI. N N n n 



Digitized by 


Google 



1251 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1252 

etiam reportavi , per librum ab ipfa virgine A attamen propter vitam Sc dodrinam quae in 


in abftradionc conltituta compotitum in fuo 
proprio vulgari, per biennium ante rranfitum 
filum : qui liber poftea latinizatus cft per 
quemdam valentem virum didae virginis de-, 
-votum , & nunc cft in uno volumine in li- 
braria conventus SS. Johannis Sc Pauli or- 
cinis Praedicatorum : ubi etiam fupradi&x 


eis viguit, praecipua lan&itatis , habentur quo- 
dammodo ab ccclefia pro approbatis , ficut 
recitat ibidem de Richardo, venerabili Bc- 
da pretbytero, Hugone Sc quibufdam aliis. 
Concludens finalitcr , qualiter ita credo, Sc 
reputo, ac efle confiteor , prout dixi , de om- 
nibus fupradidis » reputans etiam per prxfata 


•virginis legenda elicum pluribus aliis ad vir- evacuatum fore ad plenum de mentibus om 


ginem pertinentibus in uno alio volumine. 
Item dixi & dico , eamdem notitiam repor- 
tafle ex relato cujufdam venerabilis viride 
civitate Lucana , Dinus appellatus , qui -juxta 


niurn, non folum fcandalum crucis, fcd etiam 
fcandalum fupradidx in principio querelar 
illorum bonorum virorum , Sc quorumdam 
aliorum , quamvis bona intentione , minus 


■ ' - SI 'I r m I — ~ ' 

ane in refedorio in fefto dide virginis co- * dode loquendum circa materiam virginis 


medit > Sc qualiter \Hr ginem in civitate prae- 
fata perfonaliter viderat , ac de lama fandi- 
tatis ejufdem virginis , ejufque mirandis vir- 
tutibus mihi quampluriraa enarravit. Et idem 
-audivi ab alio appellato Leopardo , etiam 
de civitate Lucana oriundo. Ex relatu etiam 
cujufdam nobilis & prudentis viri , qui Ja- 
cobus de Militibus de monte Politiano -cft 
appellatus , & mihi retulit inter alia deopufi 
culo quod fecerat in reverentia virginis , 
quod -etiam vidi. Omnes edam prxfati in- 
venerunt fe in Venedis in praefenri anno cum 
elfem ibidem. Item dico* praefatam noti- 
tiam fpecialiter habere ex relatione fupra- 
didi patris fratris Thomar de Senis , qui vir- 
gineravidit,& qui tam in principio fuit in Se- 
nis quam alibi , propter quod de ipla tara 
«de vifu , quam de auditu , mihi quamplura 
lingularia divctfis vicibus recitavit. Qui pa- 
ter )am anni funt 1 5. & nitra ex qno fuit Se 
cft apud conventum SS. Johannis & Pauli : 
Sc inter alia bona qux fecit non parum in 
reverentiam didx virginis operatus eft , & 
una mecum a domino epifeopo Caftellano 
proptet materiam hujus virginis rcquiltcus 
fuit. Confimilitcr edam a pluribus utriuf- 


hujufinodi. Subjacendo me nihilominus fem- 
per in eundis correptioni atque determina- 
tioni fandae Romanx ecclefix , non folum 
quantum ad prxdida , fcd etiam quantum 
ad quxvis per me alias dida vel dicenda in 
polieram, ad xdificationcm proximorum & 
Dei laudem ., cui cft honor & gloria in fxcula 
fxculorum. Arnen. 

20. Ia quorum omnium teftimonium has pa- 
tentes litteras fieri ordinavi anno fupradido 
die ultima menfis Septembris» Sc continen- 
ter tam iigillum meum proprium quam of- 
q ficii inquifitionis duxi prxlentibus apponen- 
dum : necnon Sc poftmodum per notarium 
inquifitionis prxfatx in publicam formam 
redigere , Sc folemniter cum tellibusad hxc 
idoneis publicare mandavi in pleniorem veri- 
tatis favorem Sc robur omnium prxdidorum. 

21. Ego Urbanus filius Francilci de Ru fletis, 
imperiali audoritate notarius publicus Fcr- 
rarix, necnon notarius oflkii inquifitionis 
prxnotninad, Sc infralcripti D. D. inquifito- 
ris,fuprafcriptas patentes litteras dc mandato 
Sc cammiffione venerabilis Sc religiofi patris 
fratris Bartholomxi de Ferraria , ordinis fra- 
trum Prxdicatorum S. Dominici beneme- 


que fexus Sc flatus de dida virgine virtutum D riti , pravitatis harrcticx inquifitoris in Fer- 


eximia audivi , de quibus hic aliter profequi 
dimitto gratia brevitatis. Item ultimo dico, 
qualiter fupradidis omnibus, licet hxc virgo 
propter flebilem flatum ecclefix numquam 
decenter canonizari minime potuit » quam- 
vis jam aliqua lux canonizationis poftu- 
latio tam apud Bonifacium I X. quam 
apud Gregorium XII. cum fiiit in Senis, fada 
fit: nihilominus vita atque dodrina virginis 


rana, a fuis Uneris jam datis Sc exhibitis • 
bona fide Sc flue fraude exemplavi , Sc eas 
fupradidas litteras lic exemplatas cum fuis 
przdidis litteris aufcultavi , in prxfentia bo- 
norum virorum F. Nicolai de Cunfandalo 
notarii, filiique Petri dc Contra ta, Sexti lan- 
di Romani, Franci fc i de Cafentino notarii fi- 
iiiquc domini Antonii de Contrata Bacca- 
naiici, Francilci de Bclardo notarii filiique 


diligenter attentis , ac etiam per multas Chr i- F. Jacobi de Contrata S. Michaelis , tcftiutn 

fiianitacis partes ejufdem fama diftufa , ctfi £ ad hoc exhibitorum. £t quia ipfas litteras lic 


non Iit: canonizata , faltera poteft dici ali- 
qualiter approbata, prxfcrtim cum hucuf- 
que nihil diffonum , fed ex toto conforme 
vitx Sc dodrinx ejufdem reperiamr de ipfa, 
Sc etiam confortniter faciens ad xdificatio- 
ncm fidelium , confirmationem fidei , & fan- 
dx vitx promotionem. Infuper quod hxc 
•virgo poflet dici aliqualiter approbata, op- 
time facit illud quod narrat Vhtcentius Gal- 
licus in 7. libro fui primi Hiftorialis,utpote 
de quibufdam qui licet non fint canonizari» 


exemplatas, cum prxdidis luis litteris, pec 
omnia repeti concordare , ideo in fidem 
manu propria hic me fubfcripfi, fignumque 
mei tabellionacus a capite mei nominis ap- 
pofui confuctum. Anno Domini 1412. indi- 
dionc 5. die 27. menfis Aprilis. 

2 2. Ego fi:. Barthokxnanis de Ferraria ibidem 
inquifitor, ac etiam nunc prior conventus 
SS. Johannis Sc Pauli de Venctiis ordinis 
Prxdicatorum, prxdidam ordinationem fcri- 
pturx per mc fedam prxmiflis loco Sc tem- 


Digitized by 


Google 


iij} DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 12)4 

porc tranfcribi & publicari per didum no- A ftat, eo quod prxfatis perfonaliter interfui ; 


tarium Urbanum, uc praemittitur, ac figilli ita confimiiitcr ego me obtuli ad refpon- 

foliti didi officii inquifltionis appenfione mu- dendum non folum oraculo vivae vocis , fcd 

niri mandavi , licet propter quaedam impedi- etiam per feripturam propria manu feripta m, 

menta dilatum iit ad hoc perficiendum ufque fuper materiam celebritatis didx virginis , Ac 

ad tempus hiefupra immediate cxprefTum.In vitae & dodrinx cjufdem : & taliter quod 

quorum fidem & teftimonium me etiam hic merito haberet non folum fupradida que- 

propria manu fubfcripfi , meumque figil- rcia , fcd etiam quaevis alia hujufmodi ne- 

lum confuetum etiam propria manu appofui. dum quietari , fed etiam ex toto fbpiri. Quem- 

Cefekatio 2z. Item cum fada fuiflec per fupradi- admodum autem ego ad faciendum me ob- 

«iToSST ^ um revcrcn ^ um P atrcm fr- Barcholomxum tuli , ita etiam exccutioni mandare curavi , 

Catharincin de Fewaria priorem Ac inquifitorem publica prout hic immediate fequitur, videlicet. 

rcfponfio & declaratio fupradida anno Do- 44. Ego frater Thomas fupradidus,nunc conwftatio 
Ve*eliano rU mini 1412. indidione 5. die 27. menfis fexaginta duorum annorum xtatis exiftens, feu fcnptur» 

Aprilis , ut hic fupra, Ac poftea dic prima ® tamquam fi a quovis praelato adjuratus eflem, xhom»?"* 

Maii immediate fequentis, qux fuit dies Do- per decurfum viginti principalium partium Senis, 

minica Ac feftum apoftolorum Philippi Ac five capitulorum. Primo & principaliter circa 

Jacobi , & juxta confuetum morem debuifiet memoriam fupradidx virginis a magno tem- 

tali die in conventu SS. Johannis Sc Pauli pore annuatim celebrata in diverfis lotis Ica- 

memoria fupradidx virginis celebrari , di- lix , ut decet ; & de ejus pidura , ut decet > 

dus prior & inquifitor per diem ante, ut ac de ipfius legenda ad quxdatn locatranf- 

afferuit, convocavit patres & fratres didi miffa , contcftor , & dico. Verum efle quod Decelebra- 

conventus ad conftlium vocari confuctos, in fupradidis 16. annis ufque adprxfens, irt tioncc °me- 

& de unanimi eorumdem confilio Ac affenfu dominica qux immediate fequitur feftum S. r ”wZ.> s S> 

decretum Sc firmatum eft , quod quemad- Petri martyris ordinis Prxdicatorum , fada 

modum in prxfenti , ita & in pofterum de- eft quxdam commemoratio fupradidx vir- 

beat in prxfato conventu didx virginis me- ginis B. Catharinx de Senis, principaliter iit 

moria perpetualiter celebrari , & fignanter r dido conventu SS. Johannis & Pauli , fem- 


per decurfum viginti principalium partium Senis, 
five capitulorum. Primo & principaliter circa 
memoriam fupradidx virginis a magno tem- 
pore annuatim celebrata in diverfis lotis Ica- 
lix , ut decet ; & de ejus pidura , ut decet ; 
ac de ipfius legenda ad quxdam loca ttanf- 
miffa , contcftor , & dico , Verum efle quod De celebra- 
in fupradidis 16. annis ufque ad prxfens, itt tioncc ° me - 
dominica qux immediate fequitur feftum S. r ”wZ.> s S> 
Petri martyris ordinis Prxdicatorum, fada 
eft quxdam commemoratio fupradidx vir- 
ginis B. Catharinx de Senis, principaliter iit 


adhuc ex eo quod non folum ex declara- 
tione fupradida totaliter a eundis remove- 
retur omnis occafio cujufcumque murmuris 
& querelx , fcd etiam omnes affedu prxei- 
puo, Sc fpeciali devotione debeant amplius 
folito ad celebrationem didx memorix pro- 
vocari. Propter quod ficut hadenus cele- 
brata fuerat dida memoria, & prxdicatum 
de vita Ac virtutibus didx virginis , ita Ac tunc, 
videlicet die fupradida fuit exeeutioni man- 
datum , & non folum in dido conventu SS. 
Johannis & Pauli , fed etiam in aliis locis 
fratrum Prxdicatorum de Veneriis, «Sc in cc- 


per me perfonaliter ibidem prxfentc. Hoc 
etiam in conventu S. Dominici, Acin mona- 
ftcrio Corporis- Chrifti de Venetiis : immo 
in S. Dominico de Clugio ordinis Prxdica- 
torum : ita tamen quod in tali die nullum 
divinum officium vfel oratio fada eft , nifi 
prxcife de officio dominicali vel alicujus 
fandi canonizari currentis in tali die. Item 
dico, quod in diebus didx commemoratio- 
nis fada fuit in prxdicatione fpecialis men- 
tio de dida B. Catharina , videlicet tam de 
mirabili vita cju$ Ac dodrina , quam de exi- 
miis fuis virtutibus atque miraculis. Item 


elefia Apoftolorum de Venetiis, & aliquo ^ dico, quomodo ego femper percepi figuram 
modo devotius , quam alios , utpote cum five imaginem didx virginis depidam fuiflfc 
unanimi eundorum intusAc extra affedione cum radiis five cum diademate radiofo circa 


& devotione , quovis murmure Ac querela 
ex toto remotis. * 

23. Et cum ego frater Thomas Antonii, 
de Senis de dido ordine Sc de conventu 
prxfato, in qup fui continue jam anni funt 
fcxdcckn , occafione fupradidx querelx Ac. 
feditionis . requifitus e flem die 2 7. menfis 
Maii fupradidi a prxfato epifeopo Caftcl- 
lano, una cum venerabili patre frattfe Bar- 
tholoruxo de Ferraria inquifitore Ferraricnfi 
& tunc prxdicatore didi conventus , SS. Jo- 
hannis Sc Pauli. Idcirco cum praefato patre 
me coram dido domino opifeopo prxfcnta- 
vi , At quemadmodum didus pates obtulit 
fe ad refpondcndutn pcr /feripturam publi- 
cam,, Ac fic fecit plonasic Ac commendabili- 
tpr , illam etiam prxfentando domino vica- 
rio fupradidi domini cpifcopi Caftellani , Ac 
ille eamdetn. commcndafido., ut mihi con- 
Vet. Scrtft. & Mon. tmpl. Colktt. Tom . VI. 


Caput, quemadmodum perfonx beatx non- 
dum canonizatx depingi confueverunt, li- 
cet viderim de aliis plurimis nondum cano- 
nizatis cum diademate rotundo depidis , 
prout de canonizatis fieri confuevit. Itent 
dico, quod quicquid de dida virgine ego 
vidi depidum, aut fecitiepingi, totum fuit 
juxta feriem eorum qux in ejus legenda hifto- 
' rialiter continentur. Item dico , qualiter ego 
fui prxfens in prxdicatione cujufdam P. F. 
Bartholomxi de Ferraria , inquifitoris Ferra- 
rienfis ordinis Prxdicatorum per ipfum fa- 
da in die commemorationis didx virginis 
in conventu SS. Johannis Ac Pauli, videlicet 
tertia dic mehfis Maii 1411. in quo die fuit 
feftum Inventionis crucis Chrifti ; Ac in qua 
prxdicatione didus inquifitor circa celebri- 
tatem didx virginis declaravit fore atque 
fuiffc , quemadmodum ego hic fupra expreffi, 

NNna ij 


Digitized by LiOOQle 



S*JJ ERCVCESSUS CONTESTATIONUM 125*5 

ac etiam quamplurima eximia de virtutibus A efle de dida memoria in Pifis , tam in con- 
hujus virginis reqtayit,,& ad materiam di- yentu S. Catharinx , quam in monafterio 
-dx crucia de qua principaliter praedicavit, fandx praedire didi ordinis , ubi etiam , 
'multipliciter adaptavit. Qui etiam fr. Bar- prout mihi condat, funt volumina tam de 

itholomaeus jam anni funt plures, ex quo in vita quam etiam de dodrina ipfius virginis. 

Terraria un^m legendam hujus virginis, mq ' Idqn etiam puto confimiliter fadum in con- 
mediante , tanfcribi fecit , de iplius virginis ventu Nurembutgcnfi ordinisPraedicatorum 


virtutibus pluries praedicavit, .prout ab ipfo 
audivi. oraculo viva: vocis, Item dico, quo- 
modo poftprxdicationera fadam per didum 
•inquifitorena in dido conventu , ego im me- 


de provincia Tcutpnica , ubi etiam, me ope- 
rante, tranfmifia fuit legenda didx virginis 
jam cft diu. £t fimili modo idem puto, fa- 
dura effe in conventu Perufino,& civitatis 


diate ad eccjkfiam de S. Appftqlo de Vene- B Caftclli ordinis Praedicatorum , ubi jam anni 


tiis accedens, praedicavi ibidem, cui prxdi- 
cationi prxfatus inquifitor voluit intereffe. 
Ego autem juxta illud quod prxfatus inqui- 
fitor de me in praefata fua praedicatione pra- 
edicaverat, ita in mea fum profequutus, ut- 
pote multa tangendo de cruce & ad crucis 
^materiam miranda virginis adaptando , & 

* quamplur^ de virgine in legenda contenta 
hiftorialitcr recitando: quam utique praedi- 
cationem in fine hujus mex -teftificationis 
apponam. Domino concedente. Item dico, 
qualiter ante fupradidos 16. annos , ego 


funt multi , ex quo in utroque didorum con- 
ventu , me cooperante , etiam legenda vir- 
ginis fuit tranfmifla. Item dico , mc tam 
in Janua, &in Venetiis, quam in Pilis, Se- 
nis, Urbc-vetcri, & in pluribus aliis locis 
Ita lix vidiflc ac audifle celebrari hujufmodi 
memorias de appellatis beatis < 3 t nondum 
canonizatis, Sc hoc tam in ccclcliis fxcula- 
rium facetdotum , quam rcligioforum ordi- 
num diverforum, eo tamen modo .quo fu- 
pra iSc ulterius cum puMatione Campanarum 
non parva ; & quod contigit me in aliqui- 


{*] 


i i u p r * x u i 

fui pluribus annis in conventu Sencnfi or- ^ bus fupradidorum locorum in .diebus talium 
■dinis Prxdicatorum , ubi etiam fui prior, li- 
neet indignas, & quod feroper annuatim ante 
& poft , ufque in prxfcns celebrata eft me- 
moria didx yirgints in dido conventu , & 
modo quo fupra , & ubi eft etiam huc uf- 
que venerabile caput ejus in fecriftia , atque 
volumina tam legendx ejus, quam etigra 
dodrinx polita ad catenam (a) in libraria 
didi Gonventus. Item dico , eamdem me- 
moriam fadam fuifle in conventu Romano, 
videlicet S. Mariae fuper Minervam ordinis 
Prxdicatorum, eo modo quo fupra, & ex 
-quo virgo migravit ufque in prxfcns, ubi 


commemorationum multoties-ptxdicare de 
fanda vita & virtutibus ipforum beatorum; 
ac etiam populum ex talibus prxdicationi- 
bus devotionem & xdificationena non mo- 
dicam reportare , & in Venetiis quampluries 
prxdicavi in ccclefia S. Chryfoftomi de vita 
& virtutibus B. Litthx de Luca in certo die 
Commemorationis & celebritatis didxbcatx, 
qux ibidem fit die 27. raenlis Aprilis , & 
quod ftmilicer tam in dida ccclcfia , quam 
ki cathcdrali Sc apoftolotum&SS. Johannis 
$c Pauli , Sc in monafterio Corporis-Chrifti, 
etiam quampluries prxdicavi de vita & vir- 


-1 o S . 1 1 - i\ 1 — j I — 

etiam huc ufque requiefeit virginale corpus u tutibus illius virginis B. Catharinx de Senis 


•ejus ; & cft volumen legen.dx ejus in libra- 
ria didi conventus : fiquideni quxdam fo- 
tor , nomine Lifa de Senis , Sc cognata didx 
■virginis acejufdem ordinis ufque in prxfcns» 
ex quo virgo migravit in Roma, cum aliis 
.pluribus fororibqs etiam ejufdem ordinis de 
Poenitentia S. Dominici Romani, ut melijif 
annuatim pollet fieri dida memoria, ad ip- 
fius inftantiam , me mediante , tranfmiflfa eft 


cum affiftentia non parvi populi , & magnx 
devotionis eundorum : Sc quod tandem prx- 
cipuum cft , Sc a fxculo inauditum , quia in 
dido conventu SS. Johannis & Pauli ego 
per totam unam quadragefimam cum feftis 
pafchalibus , me tunc exiftente prxdicatore 
didi conventus , die qualibet didx quadra- 
gefimx .de dida virgine fpecialiter prxdicavi, 
adaptando materiam cujufquc dvangelii ad 


ibidem fupradida legenda.. Item dico, di- E materiam hujus conditionis, videlicet pro- 


dam memoriam a pluribus annis fadam 
fuiffe in civitate Lucana , Sc in conventu S. 
Romani de Luca ordinis Prxdicatorum , in 
ejus armario ad catcnanveft legenda vjf- 
•ginis , quam ibidem , me mediante , tranf- 
mifit quidam Nicolaus -de Quidicionibus dc 
Luca, qui in Venetiis commoratur, & hoc 
ut dida memoria ibi polfet habilius cele- 
brari; & in folatium tam fororum fui or- 
dinis, quam aliarum perfbnarum de Luca, 
de vita & dodrina virginis plenius prxdicari. 
Item dico , quod fimiiiter idem puto fadam 

(*) OIim)in raonafteriis alligati catenis erant libri ia 
{(ilpitis , id quod adhuc aliquibus ia lacu ohfcrrauu. 


prietatis fcraphici crucifixi ac proprii amoris, 
repertx , five exiftentis in virgine prxlibata, 
quod , fuit anno Domini 1396- In tkcurftf 
etiam fiipradidorum 16. annorum & ultra 
in quibus fui in Venetiis , ut contigit huc 
ufque, quod omni anno in dido cqnventu 
vel alibi ego prxdicavi de ifta virgine in 
die fux commemorationis in Venetiis, ali- 
quando in die apoftolorum Philippi Sc Ja- 
cobi* aliquando in fefto Coronx Domini, 
& pluries in die Inventionis S. Crucis , Sc 
etiam S. Johannis ante Portam -Latinam ,‘ 
prxdicando etiam aliquoties bina vice & in 
duabus ecclcfiis ih pxxfutx commemoratio- 


Digifized by v^ooQie 


1257 DE SANCT. ET DOCT. 

nis die, eam non parva quantitate populi , A 
& aviditate ad hujufmodi przdicationes au- 
diendas convenientis. 

De conferto- 2 j. Item, fecundo principaliter &pro fccuo- 
a * do capitulo circa qualitatem & quantitatem 
numeralem confcflbrum virginis, & origi- 
nalem legendam cjufdem , conteftor & dico, 
quod ego habui fpecialcm notitiam omnium 
confeiTorum didac virginis , de quibus fit , 
mentio in ipfa legenda, quorum unus fuit 
quidam R.P. fraccr Thomas de Fonte, qui 
jam diu dcceffit ; alius quidam venerabilis 
pater frater Bartholomzus Montucci de Se- 
nis, qui adhuc fupercft ; alius autem fuit & 
quidam R. P. F. Bartholomzus Dominici 
de Senis , Iaerae theologiae profeffor, qui C- 
tiam adhuc fupervivic. Ultimus autem fuit 
quidam R. P. F. Raymundus de Vineis de 
Capua , facrae theologiae profdToc , qui paulo 
poft virginis tranfitum in capitulo generali 
sumo uso. in fefto Pcntecoftes Bononiae 
celebrato fadus cft generalis magifter ordi- 
nis Praedicatorum , Sc poftea in proccflu tem- 
poris fui magiftratu» inftigatus Sc follicita^ 
tus a quam pluribus utriufque fexus & ftatus, 

«x quibus ego fui unus, compofuit huius 
virginis legendam, Sc poftea tandem dcceffit C 
jam anni futit plures; 6c'fic ifti fuerunt re- 
gulariter di&x virginis confcfibrcs , omnes 
de ordine Praedicatorum , licet aliquando in 
abfcnria przfatorum fuit etiam quidam R. P. 
■di&us Johannes , facr* theologi* magifter , 
ordinis Eremitarum S. Auguftini, vel quidam 
abbas S. And mi ordinis monachatis, omnes 
praecipua: & honeft* vite & famae. Eft autem 
nunc originalis legenda hujus virginis pet 
di&um generalem compofita , Sc pro majori 
parte manu fua confcripca , Sc pro aliqua 
parte ipfo di&ame, etiam feripta de manu 
mea , eft apud quemdam R. P. F. Nicolaum D 
de Apulca, five de Nuncenna, facr* theo- 
logi* profeflorem , qui affiftcns totius di£fi 
ordinis generali decedenti in Winberga anno 
1399. de mcnfc O&obris , libi poft mortem 
«jus didam legendam vindicavit, quam fe- 
cum in Apulia detulit. Ego autem , vivente 
adhuc przfato generali magiftro, & tuhc in 
Vcnetiis exiftente , ex prsfata originali le- 
genda aliam tranfcribi feci , & confequenter 
ex ilia ali* funt quini plures tranfcriptz, de 
quibus fit mentio in praecedenti capitulo , 

& de quibus etiam infhi tangetur in capi- E 
tulo 16. 

26. Item , tertio principaliter Jc pro capite 
tertio, circa notitiam hujus virginis & fan- 
ditatem* atque aufteritatem vit* cjufdem , 
conteftor & dico , quomodo jam anni fune 
45. elapfidc ultra, ex quo habui perfonalem 
notitiam dide virginis , ac omnium de domo 
fua , & fignanter genitorum Sc cognatz , 
exiftentium bonae fam* , vir*, ac honeft* 
convcrfationis, ut puta poftquam ipfa jam 
iumferat habitum ordinis de Poenitentia B. 


S. CATH. SENENSIS. 125« 

Dominici , & ego intrans in ordine Paedi- 
catorum. Nam antequam facrum fubdia- Deauftcrit*. 
conatus ordinem fulciperem , femper ex tunc ^ Catiuti ’ 
vidi de ipfa quamplurima admirand* fan- 
di tatis atque aufteritatis: unde per medium 
<Tui primi confeftoris fupradidi vidi in Senis 
unam de difciplinis ipfius virginis cum plu- 
ribus chordis fubnexis in fuis capitibus acu- 
leos ferreos ad incidendum cutem aptos, 
quz erat ac fi fuiflet immerfa in aliquo vafe 
(anguine pleno per (patium & poftmodum 
dcficcato. Vidi etiam unum circulum fer- 
reum quo virgo illis temporibus ufa fuerat 
in anno , & qu*dam de mirandis virginis 
per prxfatum confdforem rccolleda & ferip- 
ta. Item dico , quod vidi poftmodum iit , 
Vcnetiis quamdam catenam ferream cum 
quibufdam ferreis crucibus in ipfa interpo- 
(itis, quam virgo tenuit circa lumbos, Sc 
quz pro magno munere poft ejus tranfitum 
przfcntata fuit cuidam eapdiano monafterii 
S. Andre* de Veneriis , & poft mortem prz- 
fati devenit apud quemdam venerabilem 
priorem de Mifcricordia de Vcnetiis, qui 
illam benigne per dies plurimos comprzfcn- 
tavit. Item , vidi in Senis virginem fempet 
tabulis regulariter uti pro ledo, five fana 
eflet , five infirma , & licet femper eflet ju- 
cundi ac lacti fpiritus, fignanter tamen eunt 
*iiquo t detineretur languore , illo durante , 
femper erat in Domino tota ridens atque 
Iztabunda & gaudens. Item , cum cofttigiflet 
me comedere cum ea , vidi illam quafi nihil 
comedentem, femper - nobis de Deo Cum 
miro fervore loquentem 5 & cum aliquoties 
cum przfato confeflbrc ad vitginis mando- 
nem accederem , adveni & audivi de quam- 
piurimis admirandis rigiditatibus Sc abftinen- 
tiis virginis, & qualiter femel fteterit per 
dies quinquaginta , in quibus nihil fumfetat, 
de quo recolo qualiter in Senis apud fpiri- 
tualcs perfonas magnum murmur fuit exor- 
tum , Sc non parva admiratio cum perveniflet 
ad aures corumdem. Item pluries vidi mul- — ’ 

tas virgulas focniculi virides apud virginem , 
quibus ipfa utebatur , admittendo illas per 
guttur proprium , quoufque de ftomacho 
exiret ahqualis fuccus ex herbis per illam 
ihafticatis in ftomacum introdu&us. Non 
modicum patiebatur in fumendo di&um 
fnccum, quem tamen fumebat, tam pro 
obedientia exequenda, quam etiam ad re- 
movendum fcandalum pufiilorum de eo 
quod non comedere dicebant. Patiebatur 
iutem longe amplius in admittendo di&um 
faecum , in tantum quod tales a&us ipfa ju- 
ftitiam appellabat : unde quando ibat cum 
fbcia ad talem adum exercendum , dicere 
in confuetudinem duxerat : Vadam ad fa- 
ciendum juftitiam. 

Z7.1iem, quarto principaliter & pro quirto pe«iosor». 
Capitulo, quantum ad devotas orationes & tiouiljus. 
fan&as exhortationes Virginis ac carnmdcm 

NNnn iij 


Digitized by L.OOQle 



31 J 9 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1260 

effc&um & frudum, & fignanter erga fra- A Stemus, ftemus in cella. Et confimilitcr 
«res Praedicatores , conteftor & dico, me vir- floremus, ploremus fuper mortuos iftos. „ 

,ginem vidiffe , tam in ccclcfia quam etiam Item dico , quomodo in didis temporibus , 

in domo fua quampluries miro modooran» me prarfentialiter in Senis reddendam fa- 
ctem , utpote a fenfibus totaliter abftradam , ciente , ego vidi expcrientialiter tam in me , 

-falvo quod aliquando vocaliter fubticebat, -quam in aliis fratribus, qualiter meritis & 

aliquando vero in eodem raptu loquebatur, orationibus, Sc pcrfuafionibus tam exem- 

fcilicet voce fubmiffa cumDeo , illis utendo plaribus quam verbalibus hujus virginis , dc- 

verbis , quibus in -fuis foliloquiis utitur Au- votio & religio fignanter viguit in conventu 

Rudinus. Item dico , quod cum quodam fe- noftro Senenfi ordinis Praedicatorum, mul- 

meiinejus doma, juxta illam saliter fe ha- tiplicatis in fratribus vigiliis, orationibus , 

•bentem reverenter afllftcrem , non folum difciplinis , abftinentiis , ciliciis Sc aufterita- 

illam vidi taliter orantem , aut audivi modo tibus aliis longe ultra priftinum eorumdem 

.praefato loquentem , fed etiam percepi ipfam g fratrum ac confuetum viuendi modum i Sc 
tam admirandi Sc inconfueti odoris fragran- quemadmodum in fratribus noftris , ita me- 

«ia fpirantem , ut ex illo per quamplures diante virgine , etiam femper ex tunc vidi 

-dies in memetipfo fentirem fomitem mira- de ipfa tam plurima admirandae fanditatif 

bilitex fuiffe fopitum. Item dico, quod in atque aufteritatis; unde per medium fupra- 

illis temporibus ego percepi qualiter virgo didi fui primi confelforis vidi idem in aliis 

f uas protrahebat vigilias ufque ad matutinas religiofis , de quo aliqualiter habetur infra 

. juxta morem fuum meditando , praecipue in capite 7- Sc de efficacia orationis virginis 

-Vitam Chrifti & evangelicas veritates , de etiam tangetur infra in cap. 9. 

quibus fingularitcr edoda ab eodem extitit , 2 8 . Item, quinto principaliter & pro capite 8 ^ 1 cn ? ib .“ 

Ac ipfum Dominum laudando & orando pro quinto de floribus Sc fignificationibus, de flommTs.'* 
multis, Sc inter alios vocaliter exprimendo quibus virgo mirandas cruces Sc manipulos Catharina 

quos fibi Dominus dederat praecipuos in conficiendo reperta eft in aliquo tempore co,npo "** 

Chrifto diledos , prout ego propriis auribus C fingulariter deledari , conteftor & dico me 

aliquoties audivi, ac etiam praecipue Domi- vidiffe quampluries virginem antequam exi- 

aium deprecando pro fratribus & religiofis , ret in publicum , rede tamquam divino 

& fignanter ordinis Praedicatorum Sc fandi amore languentem , Sc fic fulciri floribus 

Dominici, cujus habitum tam interius quam aftedantem, inipfis etiam materialibus flo- 

exterius ipfa portabat , Sc in Senis fatis juxta ribus cum devotarum laudum decantatione 

«eorum ecclefiam habitabat. Qui fratres cum fpiritualem complacentiam pro tempore ha- 

furrexiffent ad matutinas , tunc illa ad pau- buifle , compofitiones mirabiles faciendo tam 

■luium quiefeendum , accedere difponebat , in crucibus quam in manipulis de floribus 

* ita Domino dicens : Hucufquc , Domine , praelibatis : de quibus ad Chrifti amorem 

«fratres mei quieverunt, & ego oravi pro eis propagandum, fovendum ac etiam conci- 

» & tuis laudibus vacare curavi ; nunc vero tandum , tam in fe , quam etiam in mcnri- 

« ipfi furgunt ad te laudandum Sc orandum 5 bus aliarum perfonarum , de didis crucibus 

« & nunc ego ad aliquantulum quiefeendum ° Sc manipulis diverfa hinc inde donaria fa- 
» accedam. Adverti etiam aliquoties qualiter ciebat. Propter quod contigit etiam me per 

virgo aliquando in fuis orationibus interpo- medium fupradidi fui primi confelforis de 

«nebat haec verba, videlicet : Peccavi, Do- ipfis crucibus Sc florum manipulis habuiffe. 

» mine , miferere mei , Sc quod communiter Quae utique florum compofitiones atque lar- 

in fine orationum fuarum cancellatis mani- gitiones , quemadmodum rei ad plenum pro- 
bus Sc inclinato capite praefata verba humi- bavit eventus, non. folum quod Dominus 

liter ipfi Domino porrigebat. Item dico, rerum largitor, fed diverfa alia myftcria ca- 

quomodo quampluries ego audivi a virgine ritatis Dei Sc proximi in virgine defignabant i 

cum loqueretur cum fratribus Sc praefertim Sc inter alia, crucem fandam, atque mul- 

ordinis Praedicatorum , praecipue fibi diledis tipliciter in caritatis cxccffu cruci Chrifti 

in Domino , videlicet quod conarentur tam- conformem per virginem avide affumendam, 

quam veri filii niti Dominum ipfum fuum jr Sc deledabiliter Sc cffedualiter tolerandam : 

tamquam Patrem efficaciter imitari , Sc tqa- necnon magnam quantitatem vcluti. florum, 

xime quantum ad zelum Sc defiderium fa- utriufque fexus redolentium animarum per 

lutis omnium peccatorum, Sc quod cum ipfam Chrifti glutino copulandam , Sc ipfi 

Chrifto in menfa crucis totis praecordiis fu- Domino praefentandam s cum tandem appel- 

mere dignarentur cibum ialutis, videlicet lata fit mater millium animarum : aut etiam 

animarum , Sc quod ubicumque forent , in defignantes praefati florum manipuli multi- 

fpirituali Sc mentali cella , & fignanter quan- tudinem veluti redolentium florum , verbo- 
rum ad fuimet propriam cognitionem con- rum Sc operum mirandorum in perfedx ca- 

tinue refiderent , Sc quod fuper mortuos in ritatis vinculo ligandorum , quae virgo erat 

peccatis efficaciter plorare deberent. Unde multipliciter atque ferventer adura, ac etiam 

faepius hoc replicare confuc verat, videlicet s ad illa plurimos hortatura. Ad quod.noo. 


Digitized by 


Google 


« 


n6i DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 1161 

modicum facere videtur, quod hxc virgo A bus Chrifti, in adjutorium habuit ad panes 
• uti florida florum tempore , videlicet in fine conficiendos Matrem Panis vivi qui dc coelo 

menfls Aprilis , ut patet in ejus legenda, defeendit, etiam pluribus fandis angelis fo- 

fupernis atque regalibus, ut pie credendum elatam, prout in decimo capite fecunda; 

cft , confpedibus , non (blum coelicolis , fed partis legenda; fuae plenius declaratur. Item 

etiam terrigenis intulit fuavitatem odoris) dico, me pluries advertifle virginem non 

pro quorum etiam confirmatione dico non folum adualiter amore Chrifli fervere , fcd 

parum adhuc fore ponderandum , quod in etiam quod confimiliter cjufdem moris erat 

virginis fanda memoria femper ex quo in femper adualis in Dominico timore pro- 

Venctiis coepit exordium annuatim in die ceflus. Unde vidi qualiter virgo exiftens in 

memoriae prxlibatx in ecclefla SS. Johannis Senis, ad caput fui leduli , in quo propter 

dc Pauli , dc fignanter apud capellam fandi infirmitates affiduas femper relidendam fa- 

Johannis-Baptiftx, ubi cft imago virginis cum g cere cogebatur, tenebat cedulam,in qua 

certis hifloriis circum circa ad virginem per- verfus ille Davidicus erat inferipeus , videli- 

tinentibus, non folum per aliquos ante di- cet lllumtn * , Domiat , ocnhs meis, ne *myu*m 

datn imaginem aliquem politum extitifle *hd$rmum in mtrte , dando per hoc intclli- 

iaurum , fcd etiam femper hucufqtte in dido gere evidenter , quod timebat quovis modo 

dic aliqux utriufquc fexus perfonx vcluti a Aium offendere creatorem , utpote femper 

fponfo virginis infpiratx , apportare confuc- timendo , tamquam amica Veridica , ne fuuna 

verunt in bona copia , ut ponantur ante vir- offenderet amicum , propter quod fi quidem 

ginis imaginem , tam cruces plures dc co- otiam in quibufiibet minimis fe qualitercum- 

ronas multiplices de diverfis floribus confi- que offendiffe Dominum judicaret, pceni- 

tas , quam etiam cingulos dc quamplutimos tentias dc aufteritates importabiles attentabat) 

manipulos florum , dc fignanter coloris ccr- immo etiam quodammodo lacrymis dc gc- 

lcftis, ac diverfarum redolentium herbula- q mitibus inenarrabilibus, dc quafi irremedia- 
rum , prout etiam poteft effe notum eundis biliter cft flere reperta. Vigebat autem ia 

ad didam ccclefiam SS. Johannis dc Pauli virgine ex timore divinx offcnfx tantx au- 

concurrentibus. Cum etiam per anni circu- fteritatis aflumtio , tam ratione intentionis 

lum, ante virginis imaginem de prxfatis dc divini amoris, quam etiam fandi odii rc£ 

fignanter crucibus dc coronis florum ibidem pedu fui: de quo fando odio ipfa mirabili- 

quamplura perdurent , dc quemadmodum ter differebat, dc ad ipfum fpecialiter poffi- 

in dida ecclcfia, ita dc in aliis locis in Ve- dendum dc obtinendum omnes fuos in Do» 

neciis , ubi ipfius virginis memoria recolitur. mino tam fado quam verbo fingulariter ani- 

Idem quoad coronas de floribus dc herbulis mabat, prout apparet in ejus legenda. Et ut 

redolentibus hucufque vidi dc in Senis. breviter concludatur , cum timoris Domini 

De ejus amo- 29. Item , fexto principaliter dc pro fexto fit peccatum expellere dc mentem longius 

leiaDeum. ca pj tc hujus virginis ad Deum amore, ab offenfa Domini facere, juxta illud : Sicg$ 
dc fervilibus operibus propter Chriflnm , fer- D Demimus , *ki cft timer meus ? in hoc poteft 

vore, ac cjufdem virginis ad Deum timore, ad plenum patere, quod perfedus timor 

dc fando odio refpedu fui , conteftor dc dico Domini , fandus » caftus , filialis , in virgine 

me tam exaudifle, quam etiam aliquando fuit) per quem videlicet non folum puritar 

ex vifu percepifle, qualiter virgo femper in tem virginalem , fed etiam innocentiam bap- 

adu divino amore flagrabat , dc quod fem- tifmalem fervafle perhibetur, prout omnes 

per adualiter furfum ferebatur in Deum : qui cum illa converfati funt, quorum unus 

unde tam tempore quo propter Chriftum ego aliquo modo fui , de hoc firmiter , licet 

perfecuta extitit a Germanis in domo, quam diverfimode advertere potuerunt, dc maxime 

tempore quo ex Dei prxeepto in publicum confcffores , prout etiam in didx legendae 

ad exercitia vitx adivx propter Chriftum decurfu apparet. 

exequenda , five in faciendo panem , aut ob- 30. Item, feptimo principaliter dc pro Auftorcmip- 
fequendofamilix de domo,fivequxvis opera capite 7. quantum ad confortationes fpi.fumiatcnu- 

fervilia exercendo,fcmper eunda cum aduali g rituales , quamprxeipuas ab aliquibus per jj^ 0,con * 
fervore caritatis dc divini amoris geminata virgfnem reportatas, dc de continuitate fux 

dc multiplicata expreffione facere cerncba- vocationis cum Deo , vel proximo propter 

tur. Nam ex panibus feu focatiis per manus Deum , dc dediverfitate perfonarum per ip- 

virginis cum dido fervore dc divini amoris fam ad Deum converfarum dc ad ipfam con- 

affidua dc frequenti vocali repetitione con- currentium , dc qualiter ipfa coepit appellari 

fedis, per medium fupradidi primi confcf* Sanda, dum adhuc ageret in humanis, con- 

foris ego recepi atque comedi , nec judicavi teftor dc dico primo de me, quomodo non 

modicum , quod videlicet de pane taliter folum de fupradidis floribus dc pane virginis 

confedo ego habuiflem atque ediffem. Ex ad me pervenit , fcd quod etiam ab ipfa 

eo etiam quod ipfa virgo aliquando in ca- quampluries fui in meis paffionibus dc ten- 

ritatis fpiritu cum vellet panes conficere, pro sationibus pcrfonaliter dc efficaciter confor- 

pafccndis cujufdam famis tempore pauperi- catus, & de pertinentibus ad ialutem animae 


Digitized by v^ooQie 



♦ 


1163 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1264 

me*, cum tunc effera juvenis, fruduofe& Anachorum de comitatu Senarum, ad quas 
multoties informatus. Item, quodam femel, utique tranfmific tam Jefuatos, quam plures 
ipfa mediante & orante pro diebus aliqui- pertonas ac etiam nobiles de domibus Tho- 
bus,cum acceffiffem cum quodam fratre ad lomarorum St Salimtcnientium Sc Piccolo- 
«crtum locum defertum pro aliqua fpiritus mineorum de Senis , quas , licet pro majori 
iccreatione , evidenter aliqua miracula Tum parte cognoverim , tamen illas particulariter 
expertus non Colum fpiritualiter , fed etiam nominare St gratia vitandae prolixitatis omit- 
corporaiiter , utpote tam circa cibum nobis to ; falvo quod hoc unum dicam, videlicet 
miraculote tunc miniftratum , videlicet dc qualiter ego vidi tani iri Pifis quam in Se- 
panibus, quibus omnino carebamus, quam nis,non folum quamplurimas matronas tam 
etiam circa potum, videlicet aquae illius loci, populares quam nobiles, ac etiam confimi- 
quam cum deguftarem vel biberem, taliter liter quamplures virgines , qua: per medium 
«nihi Capiebat in ore , ac fi venam in Ce cu- hujus virginis habitus Cui ordinis de Poeni* 
jufdam dulcedinis contineret. Et ita poft tentia B. Dominici affumferunt, de quibus 
aliquos dies non mediocriter in utroque ho- B inter alias, duas germanas dcTholomxis de 
mine meritis virginis confortati , diCccdentcs Senis ego cognovi; quae cum primo adear- 
ab inde pervenimus ad virginem , & exinde nis fuac cultum St mundi affedum totaliter 
poft congratulationem in Domino de re- Cc dediftent , haberentque in vafis lotiones 
•ccptis, ad conventum noftri ordinis redeun- St coloraturas diverfi generis, St alias vani- 
tes. Item , dico quod cum ex quavis caufa tates ad ornatum corporis facientes , cum 
cum aliquo fupradidorum confeflbrum me per virginem ad aeternum fponfum fuiffenc 
ad domum virginis accedere contigiftet , converlx , eundis mundialibus ipretis , in fer- 
femper adverti aduali fervore caritatis ip- voris fpiricu omnia prxfata vafa fregerunt , 
fam affici , & fine aliqua inrermiffione aut Sc in fterquiliniutn projecerunt , ducentes 
-orantem , & in abftradionc conftitutam , deinde in propria domo ufque ad funna 
aut de falute animarum vel de Deo loquen- tranfitum vitam potius angelicam quamhu- 
tem, deferibentibus didantem , live aliis piis manam. Quaedam vero aliae de didis virgi- 
operibus intendentem : in tantum quod nibus poft didi habitus de Pcenitentia beati 
numquam percipere potui quod otio veniali Dominici aftumeionem, in monafteriis tam 
etiam quomodolibet in quovis tempore par* Praedicatorum , quam aliorum fub regularis 
vo vacaret, vel quod umquam etiam ver- obfervantiae inftitutis, tam in Senis quam in 
•bum otiofum de ore fuo proferret. Item, Pifis initiantes , & ufque hodie fandiflimaoi 
dico me virginem vidifte aliquoties in di* vitam a eundis ibidem ducere dignofeun- 
verfis eccleliis five locis in Senis, &fempet tur. Item dico, quod adhuc in tempore illo 
vel mittas vel praedicationes meas, cum ta* vidi in Senis perfonas utriufque fexus St fx- 
men tunc effem juvenilis artatis, & confimi- cularis ftatus, Sc per virginem ad poeniten- 
4itcr aliorum humiliter & devote audientem, tiam con verfas, quarum aliquae folum ad 
aut devotiffime communicantem , five orati- tempus in faeculo remanferunt : ex quibus 
tem, aut per plures horas raptam Sc a fenfi- unus fuit quidam Gabriel de Piccoiominibus 
■bus totaliter abftradam ftantem , five exinde de Senis ; alius quidam Nevius Landocci de 
-tam elccmofynis fpiritualibus quam corpo- Senis, qui poftea fuit unus de feriptoribus 
-talibus infiftentem , St taliter prxdida conti* q virginis , Sc qui poft virginis tranfitum diei 
•nuare , ut fere modicum , Sc quafi nihil quie* fuos iri fanda vita eremitica terminavit. Alius 

{is acciperet, aut parum, ut dicebant, Sc fuit quidam Chriftophorus Ghani de Senis,' 

Mu!to$ sci quafi nihil dormirer. Item dico, illis tem- qui etiam fuit poftmodum unus deferipto- 

mdiorcmvi- poribus multotiens me vidifte in Senis diver- ribus virginis, & qui frater Hofpitalis fandx : 

tamconver- £> rum or dinum religiofos per virginem ad Marix de Senis effedus cft, poftquam librum 

meliorem vitam redudos, tam ordinis Pix- virginis latinizavit, & pro majori parte epi- 

dicatorum & Minorum , quam Eremitarum ftolas virginis recollegit ,& rithmica de ipfa 
S. Auguftini , ac ordinis monachalis , Sc non compofuit , Sc alia plura fecit , ibidem beato 
folum juvenes , fed etiam provedos Sc lit- fine quievit. Alius , ceteris pro nunc dimiffis, 

teratos, utpote tam baccalaureos quam 1©- fuit quidam intelligens juvenis , didus Stc- , 

dores & prxdicatores, ac etiam in theologia £ phanus de Maconibus de Senis, qui cuiri 
magiftros , quorum pro majori parte noti- mortales inimicitias pateretur , Sc ex hoc 
lias habui : fed illos hic explicare dimitto arma, ut moris cft talium , portaret , ibidem 

gratia brevitatis. Item dico, vidifte perfonas per virginem non folum converfus cft ad 

plurimas utriufque fexus per ipfam ad reli- poenitentiam Sc ad pacem , fed etiam omrics 

giones diverfas tranfmiffas, utpote tam ad adverfarii ad idem, mediante virgine, funt 

illam Prxdicatorum , quam fandimonialium redudi , prout ipfa virgo prxdido Stephano 
Sc ordinis fui de Poenitentia B. Dominici, quampluries quod ita foret vel eveniret aflfe- 
quam etiam ad illam montis Oliveti, Sc fi ruerat atque prxdixcrat. Et qui Stcphanus 

bene occurrit , Eremitarum S. Auguftini de etiam poftea fuit unus de feriptoribus fuis , 

Silva-lacus , ac etiam S. Anthimi ordinis mo* & comes .ufque. ad Avcnioncm , Sc confe. 

quernee 


Digitized by 



1 i<Sj * DE SANCT. ET DOCT. 

quencer ad Urbem * indefe&ibilibufquc ad A 
virginis tranfitum. Poft quem utique tranfi- 
tum , prout mandaverat libi virgo , non ob- 
ftanubus parentum retinentiis, Txtus& gau- 
dens Carthuficnfcm Ordinem cft ingreffus , 
in quo ordine tandem, cx laudabilis vitar fuar 
proceffu » & ut aeftimatum fuit a pluribus 
fui ordinis, meritis vicginis cft generalis ef- 
ferus, & .ufque nunc fupervivens inter plu- 
rima laqde 4jgna & pro reverentia virginis 
multa fecit, de quibus aliqua tanguntur in- 
fra in xi v. xv.,& xvi. capitulis. Item dico, 
me in Senis ctfcm vidifle <5c cognoviffe quem- g 
dam Nannem filium Vanni, qui per virgi- 
nem ad poenitentiam poft aliqua miranda 
cedu&us, eidem virgini quoddam forticu- 
lam modicum extra civitatem Senarum con- 
fiitutum peo aedificando uno monaftetio tra- 
didit ; Sc confimilitcr ibidem vidi & novi 
alium virum nobilem , qui Francifcus Male- 
volis di&us , Sc per virginem de fua vita plu- 
ries admonitus, ex prophetico fpiritu virgi- 
nis, poftcju? tranfitum Montis-Olivcti , me 
cooperante , ordinem cft ingreifus. Item di- 
co, quomodo ego adverti Sc vidi qualiter 
de omni conditione fervorum Dei tam rc- 
ligioforum. & monachorum , quam eremita- ^ 
rum & (zcularis ftatus confluebant ad virgi- 
nem, de remotis partibus adventantes, five 
mittentes, & confilia in via fpiritus ab ea 
humiliter poftulantes atque reportantes , de 
quibus, per lingula nimis foret enarrare difi 
fufum : addens quomodo de aliquibus hic 
iupradidis feriofe tangitur in ejus legenda* 
otharina hem dico , quod in Senis ego me reperi , 
.uando fan- quando virgo ibidem coepit hinc inde ap- 
aaap p ellaa. pcjia r i fanda, & communiter haberi pro 
fanda ; fed caufam in fpeciali pro tunc ego 
ignoravi , de qua. tamen caufa explicatur in _ 
particulari in di&a legenda , ubi in a. partis u 
capite +. narratur qualiter cum in Senis ali- 
qua infirma, cui virgo (emebar, inftigame 
fatana , ipfam virginem infamaflfet , meritis 
virginis ad poenitentiam redu&a, unde vo- 
luit adverfarius virginem confundere five de- 
primere , inde cooperante fponfo fuo me- 
ruit exaltari : quoniam unde adverfarius quat- 
fivit quod mala mulier diceretur , inde fa- 
dumeft uc virgo x eundis fanda vocaretur, 
infirmo* 3 1 . Item odauo principaliter & pro oc- 
Kmporepc- tavo capitulo de Angulari gaudio virginis j* 
d!orifiui aU ' quod habebat in vifitando infirmos tempore 11 
pcftis de tranfitu animarum ad coelum , 
ac mirabili efficacia ipfios virginis erga con- 
vcrfioncni aliquorum , Ggnantcr in tranfitu' 
exdivorfis caulis obftinatotum , conteftor Sc 
dico , quod me exiftente in Senis tempore 
eujufdam pcftis , quar ibidem fuit , fi bene 
occurrit amto mccc&xxi. five lxxii. ego vidi 
: pluries virginem cata praecipuo gaudio vifi- 
tace de pefte infirmos; ac vidi etiam aliqoass» 
per ipfiun tam de pefte quam du alia inflr- > 
micate miraculote.fanaeas, de quibus tangi- 
Vet. Script. & Mtn. ampl. CoUctt. Tom. VI. 


S. CATH. SENENSIS. 'iiSS 

tur in legenda. Vidi fiepius virginem de de- 
ceflu animarum ad coelum tranfeuntiurti 
fpecialitcr cxultantem, fle quemadmodum 
de aliis , ita etiam de illisfuaft domus , dc qui-* 
bus cum aliqui de pefte ex hac vita migraf- 
ient, cum mirabili jucunditate atque laetitia 
propriis manibus fcpelivm Simili etiam mo- 
do quando proprii genitoris occurrit tranli-* 
tus, przcipuuttt gaudium demonftravic, in 
tantum quod ceteris flentibus-, ipia fola ri- 
deret, Sc in Domino cxultarer, &(ignamer 
ex eo quod per revelationem habuerat , quod 
cum anima teanfiifiet in coelum , propter 
quod & ipfa libenter ipfum aflbciaflfet, ubi 
id dc fui tponfi beneplacito extitiffet. Iterfi 
dico, quod Senis Occurrerunt aliqui cafus 
in quibufdam imminentis mortis , tam cx 
gravi infirmitate, quam ex vulneribus ab 
inimicis infti&s, quam & ex quadam con- 
demnatione ad fenrcntiam capitalem , qui 
tamen omnino poenitentiam accipere recu- 
fabant, & hoc aut ex mala confuctudine , 
aut ex appetitu vindi&ae, five prae nimia ex 
oceurfo cafu triftitia & afflittione , Sc defi- 
cientibus circa hoc rcligiofis & aliis reveren- 
dis facerdotibus & in theologia magiftris , 
tandem iblurn per virginem ad optatam poe- 
nitentiam lunt rcaua i , iiquidem cum m c Rcumniorti 
inveniffem in carceribus communitatis cum ' 

infraferipto ad capitale fupplicium conde m- ritS™ dig- 
nato, qui Nicolaus Jolde nobilis dc Perufiop 0 »*'* 
dicebatur, & qui per fenatorem Senarum in 
quodam officio deputatus , cum quadam 
turbatione ipfum fenatorem de quibufdam 
concernentibus civitatis ftatum infamaflfet , 
ac per hoc irremediabiliter in fc fententiam 
talem cerneret prolatam^ omnino fe inba- 
catro defpcrationis ja&arc volebat : quod 
virgo audiens , veluti falutis animarum tota 
zelotypa, cum acceffiilcc ad ipfum, talit.ee 
fa&utn cft, ut qui primo tamquam leo fe- 
rociffimus & deiperatus per carcerem ince- 
debat, mediante prxfentia virginis, taliter 
cft redu&us, quod uti agnus manfuetusqui 
portatur ad vidimam, devotus & fponta- 
neus, ad locum dccapitationis accclfic , cum 
tam admiranda devotione mortem illam , 
cum eflfet juvenilis sttatis , virgine prafente» 

& fuis manibus caput ejus arripiente ^fufee- 
pit, ut non condemnati ex quovis fcelere 
hominis, fed per omnia cujufdam devoti 
martyris tranfitus viderectfr, ac per hoc om- 
nes vifceraliter Sc ex corde compungeren- 
tur, inter quos onus ego ftu, in tantum ut 
non recorder ufque tunc alicui fepulturat 
biterfuific rancat devotionis quemadmodum 
illa fuit : Sc hoc rantum meritis przlibata: : 
quae etiam alias quibufdam aliis damnatis 
ibidem a fponfo fuo gratiam fimilem impe- 
trdvie,- prout in ejus legenda feriofe narra* 
tBfc Et confitnilUer infrafcripfo alio ab ho- Potnitentiam 
ftibns atrociter Sc mortaliter vulnerato , & ohfti,, * tis 
dc Ccarccadsrde Senis, majorifque ecckfi» ,m C p L : »ar! bJS 

OOoo 


Digitized by L.OOQle 



4 


is 67 PROCESSUS CONTESTATIONUM. * is 6 g 

.Senenfis canonico , cum efiet taliter obfti- A procurandam fupraferipto interefle paffagio. 
natus, -quod in extremis politus nihil de Item dico, quam pluries me perlbnaliter ad- 

Deo a quoquam penitus audire valeret , re- vertifle , quod cum virgo orando loqueretur 

currente virgine miferabilibus lacrymis & cum Deo , przfatas pcrlonas praecipue fibi in 

precibus , antequam decederet eidem felu- Chrifto diie&as ipli Domino fpecialiter re- 
tarem poenitentiam impetravit. Alius etiam commendabat, dicens : Adhuc tibi, Domi- 

'di&us Andrxas de Betentis de Senis, & a ne, efficaciter recora mendo perfonas quas 

cunabulis mihi notus, cum fuiffct homo val- mihi dedidi in te diligere fpeciali dilc&ionc. 

•de mundanus, & infirmatus eflfet ad mor- Etj etiam quodam fcmel advertifle qualiter 

tem,-ncc vellet aliquid de faiutari poeniten- virgo orans impetravit vitam aeternam pro 

•tia audire , habito recurfu ad virginem , illa filis praefatis in Chrifto praecipuis , recipicn- 

•ftatim , hoc audito , orationi fe dedit , & per do fuper hoc in fua manu dextra certum 

plures horas cum Domino difccptando , fibi- B indicium per modum cujufdam digmatis ia 
•que pro praefato preces & lacrymas multi- ipfa impreffi invifibilitcr cum intentione do- 

pliciter offerendo , tandem meritis virginis loris remanentis in illa , de quo plenius tan- 

eidem infirmanti mifericorditer Dominus gitur ia legenda : necnon & tandem tam- 


apparuit , ficque gratiam falutaris poeniten- 
tiae reportavit , utpote omnia fa&a fua per- 
. fede ordinando , fe cum magna devotione 
confitendo , & cum praecipua contritione ex 
hac ktee migrando , prout in legenda ple- 
na rie continetur. Dico etiam cognovifle plu- 
' res ali^s perfonas ad poenitentiam per virgi- 

nem tam in vita quam in morte fuifle con- 
vertes, ac de corporea infirmitate & a dae- 
mone liberatas , ac pro bona parte in le- 
genda notatas , de quibus hic gratia brevi- 
tatis pe rtranfco, uno fignanter notabili ex- 
cepto, videlicet de gratia praefatae poeniten- 
tiae uni fui ordinis forori in extremis fc ha- 
benti & totaliter impoenitenti , mirabiliter 
& fingularitcr per virginem impetrata , ut- 
jpote cum potens retinendi fpiritum taliter 
migrantis a corpore, quoufque per didam 
virginem gratiam plene reportaret , quod 
etiam in legenda feriofe narratur. 

Zfi««iwpro 3 2 - Item nono principaliter & pro nono 
.conv<r£onc capitulo de defiderio virginis tam per fe 
infidelium. q Uam p cr a jj os tranfeundi ad infideles & ad 

terram fandam , & de quadam prsrcipua 
efficacia fuz orationis erga fpeciaks fibi in 
Chrifto diledos , ac dc miranda libcralitatc 
ejufdem tam in fpiritualibus quam in tem- 
poralibus , & fignanter erga peccatores , nec- 
non de fiso tranfitu cx hac vita ad tempus, 
conteftor &. dico , quomodo quam pluries 
perfonaliter ab ore virginis audivi de mate- 
ria flendi paflagii , five tranfitus ad infideles, 
& hoc ex accrefcentia continentis amplio- 
ris caritatis in ipfa erga animarum falutem, 
in tantum quod ego vidi in Senis plurcs per- 
ibnas jam paratas atque difpofitas, mediante 
virgine , ad iter didi paflagii profequendum, 
& confimiliter audivi de pluribus ad idem 
paratis, aut pro eadem caufa ad certa fub- 
fidia largienda : unde & poftea cum virgo fe 
reperit coram papa Gregorio XI. conftituta, 
inter alia mirabiliter de didi paflagii profe- 
cutione difputavit, ut tangitur in legenda. 
Optante etiam ipfa virgine facratiflimum Do- 
mini vifirare fepulcrum, & ubi Deo place- 
ret , cum fuis fingulariter in Chrifto diledis 
ad felutcmtam fidelium quam infidelium 


quam fignum adimpeqrationis prxfetz vi- 
difle, videlicet tam aliquas originales quam 
copias apoftolicarum litterarum per virgi- 
nem tama Gregorio XI. quam ab Urbano 
VI. iihpetratarum , de plenaria indulgentia 
pro omnibus fupradidis , & totius fui colle- 
gii de Senis fororibus. Infupcr virgine exi- 
ftentcinUrbc, & me in Senis, ab ipfa re- 
cepi unam litteram five epiftolam , in qua de 
dida plenaria indulgentia pro me fpecialiter 
impetrata fcfipfit. Addens in illa exhorta- 
tiones ad virtutis perfe&ionctri provocantes, 
prout loquendo vel litteras dirigendo fui 
moris fecere femper erat} & inter alia quod 
pro ecclefia & fummo pontifice fpecialiter 
orare deberem. Item dico, qualiter femper 
pro tempore quo fui ubi fuit virgo , & fi- 
gnanter in Senis , ipfam vidi de omnibus bo- 
nis quz habuiffct,tam fpiritualiter quam tem- 
poraliter propter Chriftum omnibus libera- 
liter & propter proximi falutem penitus in 
nullo fibi parcentem. Propter quam liberali- 
tatem multa miracula , & przfcrtim circa 
quzdam opera mifcricordix pcr ipfam exer- 
citata, occurrerunt, ut tangitur in legenda. 
Quinimmo etiam adverti virginem pro pec- 
catoribus etiam poenitentias eis debitas pro 
peccatis, ut ipfos facilius ad Dominum con- 
verteret, in feipfe , & in proprio corpore 
tam libcraliter, quam magnanimiter, & affa- 
biliter aflu mentem , fcu promittentem , fide- 
jubentem , ac etiam quam deledabiliter pro- 
fcquentcm, in tantum, ut recordor, in Se- 
nis quoddam murmur infurrexiile , pro quan- 
to ab aliquibus pufillis tanta caritatis affluen- 
tia non bene poterat comprehendi. Erat 
enim folita dicere , & maxime peccatoribus» 
ex immanitate peccatorum quafi de venia 
dcfpcrantibus , ut ipfos ad Dominum trahe- 
ret : Non rcfpiciatis ad peccata veftra , quia 
illa omnia volo fuper me, aut : Ego volo <« 
fidejubere pro vobis apud Deum , aut. Ego « 
volo obligari ad reddendam rationem pro « 
vobis ipfi Deo, & hujufmodi. Nam & fan- • 
ftus Do&or determinat in 4- Sententiarum 
quomodo, quemadmodum corporaliter apud, 
homines» ita & fpiritualiter in caritate con- 


Digitized by 


Google 


r 


1169 DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 1270 

ftituti, unus pro alio fatisfaecre poteft, con- A Dei vei proximi , fed femper affabilem, be- 
fimilitcr apud Deum. Item dico, quomodo nignam, alacrem, & jucundam , & prxfer- 
alias contigit , quod etiam quidam aliqualc tim in infirmitatibus propriis , quibus con- 
fcandalum reportarunt, audientes virginem tinuc tenebatur , & in adverfitatibus & cri- 
ad tempus modicum ab hac luce fubrra- bulationibus tam fuis , quam parentum fuo- 
diam , & ad Dei vifionem ejus animam ele- rum , femper illam vidi gaudentem &lxtam, 
vatam, & de multis alterius vitae informa- illafquc vehementer optare, & cum pofiea 
tam, ac eodem die corpori proprio reditu- advenirent cum omni felio & laetitia tolc- 
tam , cum tamen illa die inter alias perfo- rare. Unum prout mihi occurrit ego ali-'' in adwfis 

nas aliqui fratres, & ego cum primo iplius quando vidi virginem cum quibufdam pia- < l Jamhllar,s - 

virginis confclfore me reperi in domo ipfius giis five nafcentiis in brachiis fuis exortis & 
virginis , ubi de dido tranfitu audivi atque in auribus , de quibus veluti de rofeis flori- 
pcrcepi qualiter per didum confeiforem 6c bus Ixtabatut, atque fubridendo dicebat : 
alios pertradatum cft de pertinentibus adfe- B Iftx funt rofae & flores mei. Recolo &alio 
pulturam ; fed quomodo poftea eodem die fcmel vidiffc inter alias vices virginem cum 
revixerit, ut didum cft, non fuit expediens valde intenfe infirmitatem pateretur, con- 
aliquid profequi dc tradatis, de quo in le- fimili modo jucundam pariter & ridentem, 
genda extenfc narratur, ubi etiam de me fit atque cum rifu dicentem : Si aliquis feiret « 

mentio fpecialis. Recolo autem me in legen- quam dulces funt pafiiones & poenar amore « 

dis fratris Petri de Clugio ordinis Praedica- Domini tolerat* , profedo tamquam prse * 

torum legilfe quod aliquid fimile dc quo- ceteris aliis ipfius dona Angularia fpecialiter <« 

dam S. Oddone abbate, de quo ibidem poft & deledabiliter acceptaret. Unde folum dc * 1 

legendam S. Cecilix dicitur quod mortuus profperitate , & fofpitate etiam fuorum > t I: ] t i ,rofpen * 
eft, & revixit, & poftea iterum in Domino cum occurrerent, reperta eftfingulariter con- ls ’ 
requievit. Et conlimiliter circa principium triftari, fiquidem cum profperitatem tem- 
cpiftolx B. Cyrilli epifeopi Jerofolymitani ad poralem aliquando fuccedere parentibus cer- 
B. Auguftinum habetur de tribus viris me- C neret , in oratione poftmodum conftituta 
ritis B. Hieronymi , cum cffeiit prius mortui, cum quodam quafi gemitu & ejulatu fic 
ad vitam fequenti die redudis, & poftmo- fponfo fuo dicebat : O Domine, numquid* 
dum certo tempore fuperviventibus , atque funt hxc dona quar defidero parentibus meis, « 
teftificantibus de gloria animarum purgata- & non potius xterna J Et fimili modo de * 
rum , & de panis infernalibus & purgato- oppofitis , utpote adverfitatibus qux poftea, 
riis. Et modo confimili circa didx epiftolx me tunc in Senis prxfcnte, parentibus eve- 
finem habetur de quodam Andrxa cardinali, nerunt , reperta cft praecipue in Domino gra- 
qui poft mortem ad ecclefiam ejus cadaver tulari , & ita ac multo amplius dc contumc- 
cum eflet dedudum , ibidem meritis B*Hic- liis & injuriis fux perfonae quovis modo il- 
ronymi ad vitam priftinam revixit, &dc his latis confimiliter faciebat, atque de praefatis 
quae fibi,cum ex hac luce migraffet, conti- omnibus fingulares Domino gratias refere- 
gerant coram domino papa & aliis tunc ejus D bat. Unde femel ego vidi in Senis quod cum 
funeri prxfentibus enarravit. quidam Dei fervus veniffet de Florentia Sc- 

ia Tet bi $ 3 3. Item decimo principaliter & pro ca- nas, & vellet de virgine aliqualem expe- 
qnam cir- pitulo io. quo ad admirabilem inoffenfam rientiam habere, propter famam quam de 

cum pc a. v j r g| n j s j n verbis, & cjufdem triftitiam in ipfa perceperat , intrantibus ad illam dido 

mundialibus profperis , & Ixtitiam in adver- Dei fervo cum primo ipfius virginis confcf- 

fis, per verba, gcftus, & opera ofterifionis, fore, & me una cum ipfis, nullo alio affi- 

& de geftis per eam apud quamdam arcem, ftente, nobis exceptis > cum didus Dei fer- 
ae de fux fama fanditatis ibidem , con- vus poft aliqua verba interrogatoria & ref- 

teftor & dico, quomodo in toto tempore, ponfibilia & gratiofa a virgine fibi fada, in 

quo converfatus fui cum virgine , numquam miras contra ipfam contumelias prorupiflet, 

audivi de ore fub procedere verbum aliquod in tantum ut mihi quid nimium videretur 

ineptum, aut fcandalofum , aut otiofum , £ enorme : illa tamen in ledulo fuo de rabulis 
feu reprehenfibile quovis modo ; nec etiam tamquam aliqualiter languida refidens , & 

umquam audivi aliquem cum virgine con- cum omnimoda reverentia flexo aliqualiter 

verfatum contrarium referentem } fed potius capite ac manibus cancellatis ad pedus , qux 

quod didum eft confirmantem, quod non fibi dicebantur humiliter & diligenter atten- 

folum in vita fua potuit efle notorium , fed dens, in nullo mutata facie, & cum plena 

etiam poft, pro quanto libro fuo & eundis mentis tranquillitate, veluti coram fuo fpon- 

ejus epiftolis , ac ceteris verbis & didis ejus fo Sc Domino conftituta , totum cum qua- 

qux reperiuntur in feriptis diligenter infpe- dam jucunditate & cordis ferenitate & gra- 

dis, verbum quod rationabiliter reprehendi tiarum adione fufeepit ,• tamquam a Deo 

poffit minime reperitur. Infuper ipfam vir- fponfo fuo de animabus fuis zelotypo per 

ginem numquam me vidiffc recolo turbu- medium fervi fui ex fingulari caritate cor- 

lentam , five turbatam , nifi ratione offenfx reda , quemadmodum poftea confcflbri prx- 

Vet. Script . & Mon. ampl. Colletf. Tom. VI. O O o o ij 



Digitized by v^ooQie 




SL2JI 


PROCESSUS CONTESTATIONUM 


1274 


fato , akera dic ipfam interroganti , quid co* A explicari. Propter quod non folum devo- 
gitaflet cum fupradida dicerentur , eidem, tionem praecipuam , fed etiam admirationem 

etiam me praefente, habuit rcfpondere. Vir- non parvam afliftentibus inferebat. Unde 

gine autem > ut prsfcrtur, taliter fc habente, quodam femel , me ibidem juvante ad mif 

& terminatis per Dei fervum, prout vifum fam, ipfem vidi cum edet fumtura Corpus 

eft ilbi , fuis Termonibus » omnes pariter ab Chrifti transfiguratam in facie , & illam ha- 

ifla difceflimus, Cum autem , etiam me au- bentem non folum iacrymis irrigatam , fed 

diente., didus confeffor poft modum in via etiam guttis fudoris veluti gemmis hinc inde 

profatum Dei fervum interrogaret , quid fibi miro modo refperfam. Et ut poftea percepi, 

de virgine videretur ; ille de ifta refpondit; tunc fadum eft hoc, quando vifum fuit ipii 

Quod videlicet e flet veluti colatum aurum virgini communicare debenti, quod fuper 

five unum aurum plene purificatum. Sicque fe plueret fanguis cum igne mixtus : prop- 

ladum eft, ut rediret Florentiam unde ve- ter quod taliter purificata fe fenfit in anima, 

nerat, de virgine fumme aedificatus , & in B ut etiam transfunderet ufque ad corpus no- 
Domino de illa ndn modicum confolatus. vam videlicet excipiendo purificationem a 

Item dico, quod cum femel de civitate Ur- fomitali corruptione, prout tangitur in ejus 

be- veteri eflem acceflurus ad quamdam at- legenda. Dico etiam, quod cum virgo ad 

cem Sclimtcnienfium de Senis, ubi virgo civitatem Senarum de Avenionercdidet,&: 

tunc erat , Sc deinde ad civitatem Senarum, in domo propriae habitationis de apoftoiica 

ego ad didam arcem pervenifiem , & ibidem licentia aliquoties mifla celebraretur , con- 

cum virgine diebus aliquibus moram con- tigit me ibidem aliquando juvare ad miflam, 

traherem , adverti de frudu mirando quem atque videre qualiter virgo poft Euchariftiae 

per illam in animabus & etiam in corporibus mirabilem fumtionem > veluti caritate effuil 

Dominus faciebat, & fecundo quanta: fan- pro nobis fanguinis Jesu-Christi taliter inc- 

ditatis '& famae apud omnes & fingularitcr briata , os fuum ad os calicis poftquam vi- 

apud principaliores ibidem erat. Unde quo num de illo fumfiflet taliter applicabat, Sc 

ad primum percepi de quampluribus ad fa- ^ cum propriis dentibus ita fortiter detinebat, 
lutarem poenitentiam per iplam redudis ; ex ut facerdos de didis dentibus vix finaliter 

quibus aliqui reperti funt qui annos xl. fine podet calicem retrahere. Propter cujus adus 

-confeffione tranfierant, aliqui funt redudi ad frequentiam, vidi didum calicem circumcirca 

pacem i Sc quamdam ibidem daemoniacam extremitates per ejuftlem dentes virginis mi- 

a daemonio liberavit , de quo etiam tangitur rabiliter undique intercifum,& prout apparet 

in legenda. Quo ad fecundum vero percepi in libello de fupplemcnto legendae virginis, 

dedominadidae Arcis, quae domina Lanciqja id in duobus aliis calicibus nofeitur conti- 

dicitur , germana nobilium de Fulgeneodo- gifle. Multa atque alia miranda cifca virgi- 

minorum , quod ex quo de virginis fanda nem quantum ad materiam Euchariftiae di- 
vita Sc converfatione advertit , habuit ali- verfis in locis Sc temporibus occurrerunt , 

quando dixifle , qualiter cuiq perfonas fpiri- de quibus habetur tam in legenda , quam 

tuales plurimas pratticaftct , numquam ali- ^ in fupradido libello , in tantum ut de nullo 
quam fibi fimilem in dodrina fpiritus & fan- ^ fando vel fanda legerim tot ftupenda oc- 
ditate vit* vidtfle. Cum autem in fupradi- curriflc circa venerabile Aeramentum Cor- 
do itinere, antequam ad virginem perve- poris Jesu Christi, quemadmodum quam- 

niflem , multorum latronum infultus & alia pluries Sc diverfimode ifti virgini occurre- 

mihi pavenda viarum diferimina occurriflent, runt. Item dico, quomodo etiam quamplu- 

& omnia prafata pericula mirabiliter five ribus vicibus vidi virginem in Senis , & fi- 

miraculofe cum focio evadiflem penitus , gnanter poftquam illuc rediit de Avenione, 

indubitanter mente concepi , quod meritis fuifte abftradam a fenfibus , oraculo vivar 

virginis, ad quam revertebar, fuiftem a di- vocis excepto, quo didabat diverfis feripto- 

dis periculis totaliter divinitus praefervatus. ribus fimul vel fucccffivc aliquando epifto- 

Ejus devotio 34. Item undecimo principaliter & pro las, aliquando librum diverfis in locis Sc 

«rga Eucha- undecimo capitulo quantum ad mirabilem temporibus, prout fe eidem habilitas offe- 
f.uuis. virginis circa facr amentum Corporis Chrifti £ rebat, & hoc aliquando cancellatis ad pe- 
devotionem ex aliquibus mirandis oftenfam, dus manibus per cameram incedendo , ali- 

& ad mirabilem fuum didandi modum , ac quoties flexis genibus , vel aliter fe habendo : 

etiam pro conclufione fux praecipua: & exi- ita tamen quod femper faciem verfus coe- 
mi* fanditatis , conteftor Sc dico , quod ego lum elevatam tenebat. Apparendo etiam in 

perpluries vidi virginem in ecclefia noftri virgine circa libri fui compofitionem inter 

conventus cum juvarem ad mififam , Sc hoc alia hoc mirabile , videlicet quod cum ex 

in Senis antequam ipfa ad papam Grego- emergentibus caufis tranfifict plurcs dies, in 

rium XI. accederet, qualiter cum tantae de- quibus fibi ad didandum procedere nonli- 

votionis Sc affedionis excedit praefatum fa- ceret , conceflb tamen fibi apto poftmodum 

cramentum Corporis Chrifti fumebat, quod tempore, ita ubi dimiferat refumebat, ac fi 

nec fermone vocali nec feripto poffit facile nullum intervallum aut imermiffio fibi qu«- 


Digitized by 



r 


1173 DE SANCT. ET DOCT. & CATH. SENENSIS. >274 


modolibctoccurriflet. Infuper ut in decurfu 
fui libri evidenter apparet, poftquatn etiam 
«liquando perplurcs cattas didaret , ita ta- 
men principale in tantum refumit live epi- 
logat, acfitamdidaquam diccttda fuiffent, 
ficut & de fedo erant* pariter & adualiter 
prxfcptia menti fu*, item dico» quod ego 
mc teperi pcrfonaliter foium cum virgine 
in Senis certo tempore, & in arce fupradi- 
da, Sc tunc cum effem juvenilis xtatis, & 
in occupationibus ordinis conftitutus , non 
potui eunda qux fiebant^ hinc inde per vir- 
ginem oculata fide teneres unde de vifu circa 
perfonam ejuldem tantum qux dida funt , 
prout nunc mihi occurrit, volui enarrare. 
De aliis autem per eam didis vel fadis , tam 
in Senis per me tunc ignoratis , quam in di- 
verfis aliis locis per fuos confefforcs & alias 
perfonas , qu* fecum ibidem convertat* fue- 
runt, poffunt enarrari dc vifu , per mc au- 
tem foium de auditu. Concludens finaliter 
qualiter dc vifu diebus fuis vel meis , cum 
fim ultrafexagenarius , numquam vidi per- 
fonam in aduaii perfedione caritatis Sc in 
zelo falutis animarum , ac aliis pluribus ex 
prxfatis emanantibus , & fignanter in defi- ( 
derio patiendi propter Deum Sc proximum 
fimilem fibi s nec confimiliter ex auditu , 
quod aliqua periona ufque ad fui tranfitum 
in prxfatis fibi adxquaretur , hucufque per- 
cepi. Licet autem pro tunc mihi non oc- 
currant alia prxeipua digna relatu circa vir- 
ginis perfonam vidiffe , dum ageret in hu- 
manis : attamen quamplura ad ipfam virgi- 
nem pertinentia , dc quibus infra in fcqucn- 
tibus capitulis, me vidifle contcftor. 

Privilegia a 35. Item duodecimo principaliter Sc pro 
ti&lbuV p °'fi duodecimo capitulo, quantum ad quxdam 
consciri ' F * privilegia tam a domino papa Gregorio XI. j 
quam ab Urbano VI. per virginem ad ho- 
norem Dei & falutem fidelium impetrata, 
conteftor Sc dico, tam me vidiffe Sc legiffe , 
quam etiam in prxdicatione publica in con- 
ventu SS. Johannis & Pauli dc Veneriis toti 
populo oftendiffc quamplura privilegia cum 
bulla plumbea vel authentica fupradidi Gri- 
gorii XI. Sc per ipfum Gregorium virgini 
conceffa : in quorum uno fibi concedebatur 
quod poffent aliqux dc fua comitiva a qui- 
bufeumque faccrdotibus juxta votum cccle- 
fiaftica recipere facramcnta. In alio , quod 
ipfa polfet habere altare portatile , Sc miffam E 
habere etiam juxta votum. In alio , quod 
poffet fecum habere tres confdfores, quos 
& de fado habuit, omnes mihi notos, qui 
audoritare apoftolica poffent peccatores ab* 
folvere , & fignanter ad poenitentiam jam 
redudos per virginem ab omnibus peccatis 
fuis , illis foium exceptis , de quibus effet fe- 
des apoftolica merito exquirenda. In alio 
vero , quod audoritate apoftolica poffet or- 
dinare de xdificando uno monafterio foro- 
rum de quodam fortaliuo a quodam cive 


A Senarum per ipfam convcrfo ad hoc fibi 
tradito : & quod eadem audoritate poffift 
recipere de incertis ufque ad quantitatem 
duorum millium florenorum occafionc aedi- 
ficationis monafterii prxlibati. Et hoc per 
medium five mediante quodam abbate mo- 
nafterii S* Antimi Glufip* dioecefis , & oc- 
currentibus aliis opportunis ad didum offi- 
cium profcqucndum. Item , dico me vidiffe 
in Veneriis aliorum quatuor privilegiorum 
per virginem ab Ukbano VI. impetratorum 
copias, in quorum uno ad inftantiam vir- 
_ ginis requirebatur, quod deberent fc prxfen* 

“ tarc apud fedem apoftolicam principaliter 
quidam domnus Bartholomzus de Ravenna 
ordinis Carthuficnfis , cum quibufdam aliis 
famofis Dei fervis, quorum unus erat qui- 
dam domnus Johannes monachus de Cellis 
Vallis-Umbrofx $ alius domnus Johannes 
prior monafterii Vallis- Joeofx ordinis Car- 
thuficnfis; alius frater Lucas ordinis Humi- 
liatorum de Florentia 5 alius frater Thadxus 
dc Urbc-veteri ordinis Prxdica torum 5 alius 
frater Leonardus de Monte-Politiano ordi- 
nis Minorum i Sc alius frater Guillclmus de 
Anglteoidinisercmitarum fandi Auguftiniy 
" apoftolicam gratiam recepturi. Ipfo etiam 
Urbano concedente non foium prxfatis, fed 
etiam omnibus Dei fervis & Chrifti ancillis 
in fandis & devotis exercitationibus , aut 
eremitica feii alia fpirituali vita fende vi- 
ventibus, & aliis vere poenitentibus & confcf- 
fis, pro ftatu ccclefix Sc redudione ejufdem 
in ftatu fandorum patrum primitivorum , ad 
Utilitatem animarum, Deiquc laudem, glo- 
riam & honorem orantibus , pro qualibet 
vice certam indulgentiam, utpote centum 
dies de injundis fibi poenitentiis relaxando. 

> In aliis vero tribus continebatur de indul- 
gentia plenaria ab ipfo Urbano VI. per vir- 
ginem impetrata , non foium pro fibi in 
Chrifto prxeipuis , ut didum fuit fupra cap. 9. 
fed etiam pro multis aliis perfonis, & inter 
ceteras alias pro omnibus fororibus fui or- 
dinis & fui collegii de Senis, per ipfam non 
parum augmentatis, tuneque quafi centum 
numcraliter exiftentibus, nominibus omnium 
fupradidarum perfonarum in didis privile- 
giis figillatim expreffis. Vidi autem omnia 
prxfata privilegia tam bullata authentica, 
quam etiam copiata effe pto nunc apud fora- 
res ordinis de Poenitentia beati Dominici 
de Veneriis , & etiam occurrit mihi vidiffe 
in Senis aliud privilegium bullatum bulla 
fuptadidi Gregorii XI. quod virgo impetra- 
verat ab eo dc plenaria indulgentia quam- 
pluribus perfonis diverfx conditionis Sc fta- 
tus conceffa. 

36. Item, decimo tertio principaliter , Sc befcripsUSi 
pro decimo tertio capitulo de diverfis ferip- Cfltlwnn * k 
turis ac voluminibus quampluribus ad vir- 
ginem pertinentibus , & de loco five perfona 
apud quam funt collocata, conteftor & dico 

O O o 0 ii j 


Digitized by 


Googl 



i2 7 5 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1276 

me vidifle & lcgiffe tam in Senis quam in A me mediante & operante , fub prx&ta con- 
Venctiis diverfas epiftolas & a diverfis re- ditione didis librariis concefiae fuerant, iu- 

colledas, quas virgo vivens in corpore di- per quibus etiam fadae fuerunt litterx figillis 

verfis perfonis direxerat , & etiam vidiffc didoruin conventuum figillatae. 

quamplura volumina, in quorum aliquibus 3 7. Item, decimo quarto prthcipaliter , De varii* ejus 
erat complete liber per virginem in fuo vui- & pro decimo quarto. capitulo d# pluribus rclu l u,,s - 

gari compotitus, & ulterius magnus nume- reliquiis ad virginem .pertinentibus’ , hinc 

rus epiftolarum virginis in duobus volumi- inde diverfimode collocatis, tam- de capite 

nibus-, quae tunc, me exiftentein Senis anno qdatn de aliis membris fui corporis, quam 

Domini 1398. deinde mecum huc Venetia* etiam de cappa, catena , & feripturis ipfius 

reportavi > & omnia praefata, & alia plura virginis propria manu feriptis, -ac etiam de 

habentur apud forores ordinis de Poenitentia quibufdatn miraculis , necnon & imaginibus 

B. Dominici de Veneriis. Item , praeter fu- ad figuras virginis appenfis , contcftor & dico 

pradida dico , mc vidiffe in domo cujufdam g me vidiflfc cum perfonalitcr ctTem in Senis , 

Nicolai de Guideronibus de Luca, in Vc- -qualiter de Roma ibidem deportatum fuit 

netiis adualiter habitantis , infraferipta vo- caput venerabilis hujus virginis apud certum 

lumina , oirniia ad virginem pertinentia , locum, & deinde certo dic ad hoc fingu- 

& in quadam fua capfa recondita, vidcli- lariter deputato cum proceflione & magna 

cet unum volumen tabulatum , in quo cft foleranitate , populique frequentia , depor- 

ffupradidus liber virginis in fuo vulgari, Sc fatum fuit apud conventum fratrum Praedi- 

capitulatus. Item, aliud volumen, in quo catorum de Senis ,& poftmodum in pulchro 

cft idem liber juxta praefatum vulgarem la- tabernaculo deaurato repofitum , & in facri- 

timzatus. Item, aliud in quo funt epiftolae Aia didi conventus reverenter cum reliquiis 

virginis numero 4 5 5. pertinentes ad omnem aliis collocatum. Item, dico etiam me vi- 

ftatum ccclcfiafticum utriufque fexus , utpotc difle in V cnetiis quoddam brachium de ar- 

diredae per virginem tam fummis pontifici- gento , fcilicct aequaliter deauratum , in quo 

hus, cardinalibus, archiepifcopis,epifcopis, ~ poni debebat de brachio & manu virginis? 

&plebanis, quam monachis nigris, grifeis, quod brachium fieri fecerat magifter Ray- 

Ac albis diverforum ordinum , necnon & fra- mundus tunc generalis ordinis Praedicato- 

tribus Prxdicatoribus , Minoribus , Eremitis rum, & per me in fefto Dominicae Rcfur- 

S. Auguftini , Eremitis folitariis , & adhuc redionis in conventu SS. Johannis& Pauli , 

monialibus tam diverfi ordinis monachalis,’ cum adualiter effem praedicator ibidem, 

quam ordinis Praedicatorum 5 atque tam per- completa praedicatione coram toto populo 

fonis de Poenitentia beati Dominici , quam eft oftcnfum , dido generali in praefato con- 

tertii ordinis S. Francifci. Item , aliud vo- ventu tunc adualiter exiftente , quod fuit 

lumen in quo funt cpiftolae virginis numero anno Domini 1 396. qui etiam generalis poftr 

139. pertinentes ad omnem ftarum faecula- modum ordinavit, quod didum brachium 

rem utriufque fexus. Item, aliud in quo eft deferrent Romam apud conventum fandse 

degenda virginis in latino in rres partes di- Mariae fuper Minervam , ubi corpus virginis 

ftinda , & compofita , ut didum fuit in fexto requiefeit , & ita fadum eft : ubi longo poft 

capitulo, per "Venerabilem generalem ordi- D tempore ibidem tam a peregrinis quam a 

nis Prsdicatorum , dum effet adualiter in populo veneratum , tandem inde live de fa- 

xlido officio conftitutus. Item , aliud in quo criftia , ifive de altari furtive nofeitur fuifle 

eft dida legenda vulgarizata , partim in vul- fublatum > & licet audivi anno praeterito fuifle 

gari Placentino, partim in vulgari Senenfi. reftitutum, mihi tamen hoc certitudinaliter 

Contigit autem poftmodum ratiocinatum minime conftat. Item, dico qualiter non 

fuifle per fupradidum Nicolaum de Guide- folum in talibus diebus Dominicae Rcfurre- 

ronibus , hujus virginis devotum praecipuum, dionis praefatae, fed etiam per totam praece- 
de quo etiam in capite fequenti fit mentio , dentem quadragefimam in praefato conventu 

aliquos alios dida: virgini fignanter affe- SS. Johannis & Pauli , ego de virgine ifta 

dos , quod dida volumina vel diligenter in fub fimilitudine Seraphici Crucifixi fando 

dida fua capfa confervarentur tempore fuo, Francifco feraphice apparentis quotidie ali- 
ubi fe offerret facultas , in Romana curia prae- quid tamquam de Seraphica & Chrifti Sera- 

fentanda, vel in libraria alicujus conventus E phici crucifixi imitatrice praecipua praedicavi , 

ordinis Praedicatorum, praefertim Scnenfium, quod nufquam de fando alio reperi audi- 

fub ifta tamen conditione , quod ubi in pro- tum vel fadum , ut etiam didum fuit ftipra 

motionem virginis feu canonizationem op- in capitulo primo, confiderando praefatum 

portunum per difcrctos viros judicaretur , Seraphicum Crucifixum cum quatuor cor- 

quod dida volumina ubi fupra prarfentari poris partibus, & cum fex alis pro qualibet 

deberentur, tunc eo cafu extrahi poffentdc feptem pennas habentibus , quatuor condi- 

libraria praefata, quemadmodum eft de una tiones divini amoris cum aliis fex conditio- 
kgenda virginis quae eft in libraria convcn- nibus ejufdem , & pro qualibet feptem di- 
tus S. Dominici de Veneti». Quae legendae , vini amoris proprietates reprarfentamibus, 


Digitized by LjOoq ie 


1 277 DE SANCT. ET DOCT. 

juxta quatitor dies & lex hebdomadas ipOus A 
quadragefimx, quarum hebdomadarum quae- 
libet continet feptem dies , & ulterius etiam 
fpcculandum praefatum Seraphicum Cruci- 
fixum, licet non folum. Item, dico quod 
per medium cujufdam fororis de Poenitentia 
B. Dominici fandx vitae , de Urbe venientis 
Venetias, & ad fepulcrum Dominicum ac- 
cedentis , ego recepi unum frudum de oflfc 
brachii virginis hujas, cujus particula pofita 
cft in tabernaculo argenteo, ubi cft etiam 
de ofifc S. Chriftophori , quod tabernaculum 
eft hic in Venctiis apud forores didi ordinis. 
Item, dico me rcccpiflc de Roma per me- g 
dium fupranominatae in primo capitulo co- 
gnatae virginis ibidem commorantis, unum 
de digitis ejufdem virginis, qui etiam adhuc 
eft hic in Venetiis apud didas forores in 
pulchro tabernaculo argenteo & criftallino , 
cum certis aliis SS. reliquiis. De quo tamen 
digito aliquid parum circa radices ejufdem 
quidam domnus Stephanus domus .Vallis 
omnium faqdorum, ordinis Carthufienfis 
monachus, miraculofe multis precibus & la- 
crymis impetravit. De quo miraculo & aliis 
pluribus alibi pertradatur. Item dico , quod 
cum effem in Senis poft virginis tranfitum , q 
vidi alium digitum didx virginis reponi in 
quodam tabernaculo argenteo, praefentibus 
aliis pluribus venerabilibus viris & devotis , 

& remanfifte apud quemdam alium dom- 
num Stephanum de Senis, ordinis etiam Car- 
thufienfis , eo quod didum obtinuerat , & 
didum tabernaculum in reverentiam virgi- 
nis fabricari fecerat. De quo viro etiam di- 
dum fuit fupra cap. 7. qui etiam poft tem- 
poris proceffum exiftens generalis ejufdem 
ordinis, & de mandato fummi pontificis ad 
eumdem , & poftmodum ad capitutym ge- 
nerale fui ordinis accedens, & per Venetias _ 
tranfiens , oraculo vivx vocis non folum y 
de pluribus miraculis in partibus Auftrix me- 
ritis virginis patratis a Domino erga languo- 
res corporales diverfi generis enarravit, fcd 
etiam de perfona fua , non fotum miraculofe 
a quampluribus periculis & occurfibus uf- 
quetunc meritis virginis prxfervata, fcd ad- 
huc in narrando qualiter apponendo prar fa- 
tum digitum fuper proprium oculum, in quo 
plurimum patiebatur , ftatim recepit plena- 
riam fanitarem. Quem etiam digitum quem- 
admodum ego vidi eredum fore abfque ali- £ 
qua curvitate, ita & didus D. Stephanus 
mihi dixit qualiter modo confimili femper 
fe habuerat, non folum poft, fed etiam an- 
tequam ab aliis digitis feparatus exifterer. 
Nam cum virgo defunda , & in feretro col- 
locata , manus cancellatas fuper pedus te- 
neret , ceteris digitis aequaliter curvis manen- 
tibus, folus didus digitus tunc & ex tunc 
ufquead ejus abfeiffionem per fupraferiptam 
cognatam virginis fadam , & femper poft 
ftetit eredus , omni curvitate remota , & hoc 


S. CATH. SENENSIS. 1278 

ad defignandum qualiter fuit digitus a fponfo 
fuo Chrifto certo annulo fubarratus , de qua 
fubarratione fuperius habetur, & in ultimo 
capitulo fecundae partis legendae virginis. 
Item , dico me perfonaliter vidifie & rece- 
piffc unum dedentibus virginis , quem prout 
habui a praefato D. Stephano de Senis , cum 
ipfc exiftens in Roma poft tranfitum virgi- 
nis dc ore ejus didum dentem abftuliftet , 
idem dens poftmodum ad manus fui tunc 
generalis, videlicet B. Chriftophori de Flo- 
rentia pervenit > & cum poftea fibi petitus 
foret a domino Angilo Coram o dc Vene- 
tiis, tunc patriarcha Conftantinopolitano , 
& poftea Gregorio XII. appellato , illum 
fibi tradidit gratiofe. Ulterius vero ipfe exi- 
ftens patriarcha , & antequam Romam acce- 
deret, didum dentem recommcndavit cui- 
dam venerabili antiquo patri otim magiftro 
fuo , qui didus pater Antonius David de 
Venetiis cft didus , fandufquc homo ab om- 
nibus reputatus, & mihi notus pariter & de- 
votus. Cum autem mihi quodam fcmel prae- 
fatus pater didum dentem cum certis aliis 
reliquiis oftendiftct ,, in tantum inftitit cum 
litteris & precibus apud praefatum tunc pa- 
triarcham , quod de mandato ejufdem di- 
dus pater mihi dentem fupradidum conti- 
gnavit & tradidit. Ego vero ipfum aliquali- 
ter ornatum , quod in uno fupradidorum 
tabernaculorum dc argento deaurato atque 
criftallino collocaretur ordinavi. Poft cer- 
tum autem tempus cum a quodam venera- 
bili patre ordinis Carthufienfis aliquid de 
reliquiis virginis pro domno Alberto duce 
Auftrix peteretur inftanter > tandem propter 
eximiam devotionem quam didus dux ha- 
bebat ad virginem , eidem didum dentem 
tranfmittere procuravi : qui ipfum non cum 
parva devotione fufeepit , & cum fuis reli- 
quiis venerabiliter collocavit. Item , me vi- 
diffc plures fratres vel monachos Montis- 
Oliveti mihi notos pariter & devotos , & una- 
nimiter atteftantes, qualiter in loco majori 
ipforum , qui per quatuordecim milliaria 
diftat a civitate Senarum , eft unus de den- 
tibus virginis, tentus per duos digitos unius 
parvx manus argentex , qux cum dido dente 
eft in quodam tabernaculo criftallino , quod 
tabernaculum cftinfacriftia didi conventus 
de Monte-Oliveto venerabiliter collocatum. 
Didum autem dentem cum certis aliis ferip- 
turis atque libellis obtinuerunt fratres five 
monachi didi conventus a quodam Nerio 
Landoceio de Senis , qui fuit unus de ferip- 
toribus virginis , de quo fupra fada eft men- 
tio cap. 7. Item dico me in Venetiis vidifie, 
& apud me diebus pluribus habuifTe unam 
catenam ferream , quamplures cruces ferreas 
in fe habentem , & hoc apud quemdam ve- 
nerabilem patrem priorem ecclefix Miferi- 
cordix de Venetiis: qua catepa ufa eft virgo 
ifta longo tempore circa lumbos , Sc qui prior 



5279 PROCESSUS CONTESTATIONUM ngo 

jptam tamquam reliquiam praecipuam com A cepit habitum ordinis dc Poenitentia beati 


{ervavit atque; confervat : in tantum quod 
«ullis ab illo /valui quibufctimque precibus 
impetrare : allegando mihi inter alia ; qua* 
'litenpoft mortem fUam debet redircadmo* 
nalierium S. Audreae de Vinctiis. De qua 
patena tadum fuit fupra: capi 3. Item, dico 
me habuifle a fupradido Stephano de Senis, 
& hoc per litteras , qualiter ex quo virgo 
miraculo!© feriberc didicit , ab oratione fur- 
-gens curti defiderio fetibendi fcripfit pro- 
pria manu unam litteram , quam ipfi D. Ste- 
phano tfcanfaufit, in qua ita concludebatur; 


Dominici , & prout reperi in quadam littera 
mihi tranfmiflfa a fupradido Nereo, habebat 
virgo praefatam cappam fingulariter caram* 
forfan quia fuerat ilia cum qua fponfb fuo 
folemnitef fc dedicaverat ; in tantum autem 
illam cari pendebat , quod aliquando dice- 
bat : Ego non intendo quod ifta cappaa me « 
umquam auferatur s & veluti fpisitu taffa * 
prophetico , fubjungebat dicens ; figo volo * 
quod ipfa perduret Uve permaneat ultra vi- * 
tam meam, fit ex hoc femper ubi dida cappa « 
deficiebat , five dilacerabatur > illam folerter 


icilicet in fuo vulgari , videlicet : Scias , mi B ibidem refarcire curabat: unde omnes petias 
fili tdrijpme , quod hac ejl prima littera quam didar cappa? !ua manu propria refarcivit. Et 
ege umquam firipferim. Et in fupradidis lit- ex hoc tam propter devotionem didar cappx, 
teris mihi ab ipfo diredis fubjungit ipfe prae- quam etiam ad virginis habitum multa; do 


latus pater , quomodo ipfo praefente multo- 
tiens poftmedum virgo propria manu fcrip- 
fit, & etiam plurcs cartas de libro , quas ipfa 
in proprio vulgari compofuit, & qualiter di- 
das feri p cur as virginis habuit pro reliquiis 
in domo Pontiniani fui ordinis Carthufienfis 
prope civitatem Senanam : cui poftmodum 
ago fcripfi qualiter dignaretur ordinare ta- 
liter, quod unam de didis feripturis virgi- C 
nalibus haberem, & nondum recepi. Legi 
ego in libris epiftolarum virginis, - & reperi 
•quod ipfa virgo reverendo patri fupradido 
magiftro Ray mundo generali Ordinis Praedi- 
catorum , epiftolas duas propria manu fcrip- 
fit , inter alia intimando quod aptitudinem 
feribendi mirabili tnodo Dominus in mente 
lua formaverat ex providentia fpeciali. Item 
dico in Venetiis me habuifle & vidiffe quam- 
dam cedulam de cinnabrio mi raculofe inter 
alias a virgine propria manu feriptam. Nam 


mini fumferunt habitum didi ordinis de 
Poenitentia B. Dominici cum dida cappa. 
Ex quo fccutum eft, quod ipfa fuit multo- 
ties beriedida , fecundum quod quando talis 
habitus fumitur , prius a fororum magiftro 
benedicitur. Propter quae didam cappam 
virgo primo confcflori Fr. Thomae dc Fonte 
fingulariter recommendavit. Et idem con- 
feffor, cum cx hac vita migravit, dimifit il- 
lam cuidam nepti fuar,forori didi ordinis, 
quae etiam Catharina Cothi ufque huc dici- 
tur : & ab ipfa ego Senis exiftens^ anno prae- 
fato camdem cappam miro -modo obtinui 
& recepi , & ita , ut praedidum eft , de Senis 
Vcnetias apportavi , & nunc eft in quadam 
capfula lignea & deaurata cum aliis reliquiis 
virginis apud forores didi ordinis , ubi per 
didam Cappam meritis virginis perfonas plu- 
rcs liberavit tam ab infirmitatibus corpo- 
ralibus, quam etiam a malignis fpiritibus. 


— — — 0 r - i — * pv j 

cum quodam femel poftquam feribere di- u Item , me habuifle * per litteras a quodam 4f , 

_]• j • • /ir* • 1 • ’ _ r. • ! 1 ! _ . _i _ r ... ■ . r.purcjiK* 


vinitus. didiciffet , cinnabrium aptum ad feri- 
bendum juxta fe reperiflet , accepta quadam 
cajrtula & quadam penna , io coepit cum dido 
cinnabtio taliter, licet in fuo vulgari, feri- 
bere, videlicet : Spiritus-fanEte , veni in cor 
meum,pr« tua potentia illud trahas ad te Deum, 
<j? mihi concede caritatem cum timore. Cuji odi 
rm , Chrifie , ab omni mala ergi tat tone. Me re- 
calefias & me reinjUmmes tuo dulcifiimo amore ; 
ita ut omnis pena mihi levis videatur . SanEle 
rfc Pater , mi dulcis dominator , oportet me 
juvare in omni mea nccejfiute. Chrtftus amor , 
Chrifius amor. Dida ergo cedula pro Angu- 
lari munere tradita fuit uni venerabili patri 
oedinis Eremitarum S. Auguftini , videlicet 
fra^i Hieronymo de Senis, qui poftea illam 
tradidit pro fpecjali xenio famofo praedica- 
tori in Venetiis, videlicet D. F. Leonardo 
Pjfani» a quo ego poftmodum pro fingulaci 
reliquia < 3 t, dono recepi. Et nunc eft cum aliis 
reliquiis virginis apud forores ordinis de 
Poenitentia B. Dominici dc Venetiis. Item 
dico , me apportafle de Senis in Venctias 
anno 1395. cappam hujus virginis, cum qua 


venerabili patre, de quo fupra in capite 1 a. teras, 
foda eft mentio , videlicet D. Bartholomaro 
de Ravenna , ordinis Carthufienfis, mihi di- 
redas & apud me exiftentes , in quibus inter 
alia continetur, qualiter apud ipfum eft una 
alia cappa five mantellus , qui fuit hujus vir- 
ginis. Nam cum virgo in infula Gorgons 
apud domum five prope domum ordinis 
Carthufienfis fe reperiret , & didus pater 
tunc dida? domus prior exifteret , virgo ob 
devotionem cjufdem praefatam cappam fibi 
reliquit, quam etiam ufque nunc apud fe 
babet in domo didi ordinis de Papia , ut mihi 
fcripfit , & quomodo per ipfam Dominus 
aliquando fofpitatem utriufque hominis eft 
operatus , & fic illam fecum pro lingulari 
reliquia retinet & confervat hucufque. Item 
dico , quod anno Domini 1403. ego vidi 
unum juvenem a faepius in hoc capitulo no- 
tato , videlicet D. Stephano de Senis gene- 
rali tunc fui ordinis Carthufienfis Venetias 
cranfmiftum , qui accedens Romam ad fe- ' 
pulcrum virginis , quafi ex toto coecus, rediit; 
ab inde plenarie illuminatus, de quo appa- 


ujdwa.fuit eunt in Senis:, ipfa. primum re- , ret publicum mftmnacnrum ia curia domini 

epifeopi 


Digitized by 


oogle 



H8i DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS, im 


cpifcopi Caftcllani de Venedis, de miraculo 
praefato confcdum , quod eft nunc inter 
privilegia apud fupraferiptas forores. Item, 
dico in Venedis me vidifle quemdam reve- 
rendum patrem fratrem Paulum de Roma 
ordinis Praedicatorum , qui mihi dixit ora- 
culo vivae vocis, qualiter tempore Urbani 
papae VI. vidit in Urbe virginem, cui etiam 
locutus fuit > & quod poft virginis & didi 
Urbani rranfitum , ipfo exiftente pocnitcn- 
tiario Bonifacu papz IX. eum ipfe quodam 
fero dolore vilcerum nimium torqueretur, 
propter devotionem conceptam ad virginem, 
ad ipfam recurrens, Sc poftmodnm obdor- 
miens, poftea excitatus fe reperit plenarie 
liberatum : quod miraculum in die comme- 
morationis virginis, tam in Urbe quam in 
Senis poftmodum praedicavit, & quamplu- 
ries ad gloriam virginis recitavit , & ad fa- 
ciendum fuper hoc juramentum , ubi expe- 
dierit, mihi fc obtulit. Item , dico me vi- 
difle & cognovifle quemdam Nicolaum de 
Guideronibus de Suca in Venetiis habitan- 
tem , qui ad invocationem virginis libera- 
tus eft a doloribus eximiis lUi finiftri pedis , 
Sc qui ex devotione quam habet ad virgi- 
nem , non folum fupradida volumina , de 
quibus fada eft mentio fupra in cap. 13. 
apud fe habere voluit i fed etiam , ut didum 
fuit fupra- c&pite 1. unum volumen in quo 
eft legenda virginis , Lucam tranfmilit ad 
conventum ordinis Praedicatorum, pro ha- 
bilius ibidem virginis recolenda memoria, 
& in Venetiis annuatim in die memoris 
didar virginis aliqua in ejus reverentiam fa- 
cit. Cumque plurima fanditatis a fide dignis 
& ab his qui eam viderunt , de virgine au- 
diret , & exiftens puer in Luca quando virgo 
ibidem fuit, tantam devotionem concepit 
ad ipfam , ut non folum apud fe femper ha- 
bere voluit ejus imaginem , & facere quod 
didum eft s fed etiam quod in facro fonte 
in reverentiam virginis nomen Catharinx 
uni filiarum imponeretur. Et cum fuerit & 
fit hucufque rebus temporalibus locuples, 
pro virginis canonizatione quampluries , c- 
tiam me prxfente , fe obtulit ad expenden- 
dum plura centenaria ducatorum , & pro 
magna parte ob cjufdem virginis reveren- 
tiam fecit , expendens pro obtinendo privi- 
legio confirmationis ordinis de Poenitentia 
B. Dominici ab Innocentio VII. prout mihi 
conftat. Item , dico me vidifle ac etiam note 
quemdam alium Nicolaum Philippi de Ve- 
netiis, qui cum certis aliis quodam femel 
in non parvo periculo conftitutus in mari , 
ad invocationem virginis , occurrente diferi- 
mine , fuit cum reliquis a maxima tempe- 
ftate falvatus ; cujus & uxor cum haberet fi- 
f. nomine. liam, ob reverentiam virginis* nomen Ca- 
tharinx, & occurriflet flbi terribilis defectus 
in oculis, ita ut pariter eflet in procindu 
coecitatic Sc mortis , habito recurfu ad vir- 
Vct. Script. & M«n. ampl. Collttt. Ttm. VI. 


A ginem, fadaque libi promiflione de oculis 
duobus argenteis offerendis , fuit reparatis lu- 
minibus^ corpori reddita fofpitatc, ple- 
narie liberata. Et confimilitcr uxor praefata 
pluries ad invocationem virginis a pluribus 
periculis extitit prsefcrvata , prout ipfe Nico- 
laus de praefatis etiam per litteras propria 
manu feriptas & apud me habitas eft con- 
teftatus. s 

38. Item quinto decimo principaliter & De«nquiku* 
pro decimo quinto capitulo quoad illa quae nouizidone* 
canonizationcm virginis concernunt » & qua- S.Cadurime. 
g liter dida canonizat :o ufque in praeiens fuum 
non potuit fortiri effedum , conteftor & di- 
co, me in Venetiis vidifle anno 1402. dc 
mcnfc Septembris duos venerabiles religio- 
fos ordinis Cartufienfls, miflos de licentia 
fupraferipti B. Stephani de Senis, tunc gene- 
ralis eorum exiftens , a quodam domino Al- 
be rto duce AuftrixadrnagiftrumThomam 
de Firmo, tunc generalem ordinis Prxdica- 
corum, qui, Domino difponcntc, Venerias 
dic praecedente advenerat , & confequenter 
mittebantur ad Romanam curiam , videli- 
q cet ad dominum papam Bonifacium IX. & 
ad dominos cardinales, cum litteris pluribus 
ad canonizationem virginis pertinentibus , 
quarum aliquae dirigebantur dido fummo 
pontifici , quae erant tres , una fcilicet cx 
parte domini epilcopi * Pidavienfis , alia cx *f.patatle*. 
parte regis Ungariae, Sc alia ex parte ducis ^ 

Auftriar. Aliquae vero dirigebantur dominis 
cardinalibus , quae erant fimiliter tres , a tri- 
bus videlicet perfonis praefatis eis diredx 3 
petentes omnes praedidae tres litterae quam 
devote Sc efficaciter virginis canonizationem 
praefatam , & quamdeccnter fiendam devo- , 

P tius fuadentes , ne videlicet talis lucerna ali- 
u cui lateret } fed fuper modio ecclcfiae cande- 
labro fuperpofita eundis fidelibus relucerer. 

Aliquae vero litterae erant, quae a praefato 
duce Auftriar , dido magiftro ordinis Praedi- 
catorum dirigebantur: quae erant duae, pe- 
tendo iri una ab ipfo generali caput vene- 
rabile virginis, de quo fupra in principio 
prxcedentis capituli, & in primo capitulo 
fada eft mentio , Sc de aliis ejufdem virgi- 
nis reliquiis : Sc in alia, quod liccntiare di- 
gnaretur quemdam fratrem Bartholomxum 
dc Senis facrae theologi* profeflorem in Ve- 
netiis , ficut & ego , tunc exiftentem , qui 
E fuerat unus dc confefloribus virginis , Sc me 
etiam fecum , ex eo quod fueram ejufdem 
virginis aliqualiter familiaris , Sc hoc pro 
exeeutione canonizationis prxdidx. Aliquae 
etiam littcrz erane videlicet du* , qux diri- 
gebantur duobus przfatis pariter propter 
eamdem caufam ; Sc una erat didi domini 
AlbirtxS alia fupradidiD. generalis Cartu- 
fix , fuadentes nobis etiam fupplicando fu- 
pra didum accefliim ad Romanam curiam 
pro exeeutione caufx prxlibatx. Sed in lit- 
tera generalis praefati , qui pro hujufmodi 

pppp 


Digitized by LxOOQle 



1283 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1284 

<aufa totis affcdibus laborabat, etiam con- A domini Alberti ducis Auftrix , circa id 
linebatur tota feries negotii fupradidi , & pro illo tempore non potuit de cetero ali- 

adhuc qualiter ipfe pro prxdida caufa per- quid exeeutioni mandari. Cum autem fuc- 

fonalitcr feribebat pluribus prxlatis in Ro- cederet prxfato Bonifacio IX. Innocentius 

mana curia exiftentibus , St fignanter D. Cos- VII. in cujus tempore jputabatur aliquid circa 

mato cardinali Bononienfi , qui poftea fuit materiam pofle fieri : attamen nihil cft fa- 

Xnnocentius VII. & domino Angelo Co- dum, tum propter caufam didar unionis, 

exuo patriarchx Conftantinopolitano , qui tum quia cito deceflit. Item dico , quomodo 

poftea fuit Gregqrius XII. & cuidam do- confequcnter, meexiftentein Venetiis,cgo 

mino Thomje PetrA , qui erat protonotarius recepi litteras de Senis annoDomini mccccvii. 

ac etiam procurator in curia prxfata fuior- a quodam fcilic • Chriftophoro Ganifcriba 

elinis Cartufienfis, fuadendo etiam in litte- & fratre hofpitalis majoris de Scala civitatis 

ris fuis przfatis, quod idem fieri deberej Senarum, de quo viro etiam fupra in cap. 

pro eadem caufa per fupradidos patres or- 37. fada eft mentio, mihi intimando, quod 
•dinis Praedicatorum : fubjungendo ibidem cum immediatus fucceflor praefati Inno- 


plura alia ad propofitum , de quibus dimitto 
gratia brevitatis. Item dico , me confimili- 
tcr vidifle & reccpiflc litteras a prxfato ge- 
nerali Cartufiz, in quibus inter alia conti- 
nebatur , qualiter rex Apuliae Ladislaus ad 
fupradidum Bonifacium IX. pro canoniza- 
tione virginis litteras tranfmiferat efficaces , 
& adhuc vidifle litteras fupradidi generalis 
ordinis Praedicatorum ad procuratorem or- 
dinis ejufdem in Romana curia pro caufa 
fupradida , & alias ejufdem generalis , in 
quibus fupradido magiftro Bartholomxo , 
St mihi juxta vota didi domini ducis Au- 
ftrix licentiam accedendi ad curiam pro di- 
da caufa, tam (gorfum quam fimul , liberali- 
ter St generaliter concedebat. Item dico , 
quod fupradidus Bartholomseus & ego pa- 
riter refponfales St fpeciales litteras tranfmi- 
fimus dido domino duci Auftrix, inter alia 
fibi regradando , ac fuum votum plurimum 
commendando $ & confimilitcr fcripfimus 
feriofe feorfum dido generali Cartufix lit- 
teras inter alia continentes , qualiter habito 
in Venedis confilio fuper canonizationis prx- 
didx materia diligenti, fuitconfultum quod 
fupradidi religiofi ordinis Cartufiz pro tunc 
retrocederent, St ad didum dominum du- 
cem Auftriz redirent cum informatione ple- 
naria eorum qux ad canonizationcm requi- 
runtur , & fignanter quantum ad expenfas 
infallanter opportunas , ut fic omnibus bene 
digeftis , folidius St eificaciu6 in tanto nego- 
tio eflet proceflus. Propter quod potimo- 
dum cft fecutum , quod prxfatus dominus 
dux Auftrix fuper exeeutione didi negotii 
voluit informari in Romana curia ; St cum 
pluries ibidem mififlct fuper id confulcndo. 
St advifauonem petendo , pluries habuit ref- 
ponfum , quod pro tunc non erat tempus 
congruum ad pertradandam prxfatam ma- 
teriam , tum propter ipfius domini papx lan- 
guorem , qui continue infirmabatur , tum 
propter fermones invalefeentes de unione 
fienda, tum propter multiplicem Sc cxceffi- 
vam expenfam , tum propter temporis pro- 
tclationem quamlongam : St ita pro tunc 
deftitir. Poftea vero , interveniente morte 
didi domini Bonifacii papx, ac etiam didi 


centii VII. Gregorius XII. pontificatus fui 
anno primo , caufam unionis ptofequendz 
prope Senas in quodam caftro didi hofpi- 
talis, quod dicitur Cuna, & poftea in Senis - 
cum fua curia reperiretur, inter alia often- 
dit maximam affedionem & devotionem 
habere ad virginem, inde, videlicet de Se- 
nis exortam ,&aSenenfibus parentibus pro- 
pagatam , St tanto amplius a diu ante de 
virgine notitiam habuerat , St quamplura ad 
ejus auditum de virginis fanditace vitx Sc 
dodrina fanda ejufdem pervenerat ; ac ei- 
dem cum eflet ante patriarchatum Conftan- 
tinopolitanum epifeopus Venetiarum, ipfa 
virgo litteram five epiftolam unam direxe- 
rat, qux in uno fupraferiptorum volumi- 
num eft copiata inter alias. Necnon & pa- 
triarcha exiftens unum de dentibus virginis 
apud fe certo tempore cum praecipua devo- 
tione confervavit ; fcd cum poftea Romam 
accederet , przfatum dentem cuidam vene- 
rabili patri magiftro olim fuo ditnifit, me- 
que poftmodum interpellante, eumdem den- 
tem mihi dari mandavit , prout didum fuit 
fuperius : unde propter hoc St alia quam- 
1 plura , ut fupra , didus fummus ponti- 
fex dixit multa audivifle de virgine , St quod 
libenter vellet fuos libros Sc feripturas vi- 
dere. Et cum tunc quidam dominus Paulus 
Pauli de Senis , redor majoris hofpitalis de 
Scala fupradidi , ac virginis in Domino lin- 
gularis filibs St devotus , ptxfcntc fupradi- 
do , fcilicet Chriftophoro fr. didi hofpitalis 
& pluribus aliis , & tam in prxfato caftro , 
quam poftea in Senis multis vicibus repli- 
caflet dido fummo pontifici , quod digna- 
retur canonizationi virginis intendere , idip- 
' fum multipliciter fuadendo , didus dominus 
papa taliter refpondit : videlicet quod liben- 
ter’ hoc faceret , fcd quod oporteret habere 
quamplurimos,<qui fidem icerent de virgi- 
nis vita , moribus , dodrina , St Bima , St de 
miraculis , & habere teftes de vifu , & alia 
prout ordo eccicfiz exigit. Deinde tunc pe- 
tiit inter cetera habere in feriptis illa qux 
fanda virgo prxdixit de ftatu ccclefix. Et 
cum tunc ibidem in curia adveniflet quidam 
archicpifcopus Ragufanus ad virginem tam* 


Digitized by 


Google 


12 «5 DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 1286 

quam ad beatam matrem affedus , Sc ad cun- A reccpifle, & apud me habuifie omnes origi- 


da fibi poffibilia pro virginis canonizatione 
paratus , quamplut es fcripruras & litteras vir- 
ginis , quas apud fe habebat , dedit ipfi do- 
mino papae , quas virgo direxerat domino 
Urbano VI. dum pro inchoato tunc fchif- 
matc affligeretur, quas etiam fcripturas di- 
dus archicpifcopus latinizavit , ut fle per do- 
minum papam deledabilius Sc habilius lege- 
rentur. Invenit etiam fcilicet tunc efle in 
Senis in curia ibidem venerabilis vir & vir- 


nales litteras vel earumdem copias fupra- 
didz canoaizationis materiam , & quicquid 
tunc circa id hucufque fa&um cft concer- 
nentes, necnon & libri virginis ac legendz 
ipflus declarationem , multiplicationem , dif- 
fuflonem per orbem , & alia quamplurima 
ad commendationem virginis fe cientia con- 
tinentes , quarum litterarum vel copiarum 
aliquz fuerunt licterz cancellariorum fupra- 
feriptorum principum canonizationem vir- 


gini flgnanter affedus , videlicet ditius do- ® ginis petentium , a quibus etiam per me* 
minus Thomas Petra , ipflus domini papz & dium fupradidi tunc generalis Cartuflz ha- 
aliorum Tuorum fupra didor um przdeceffo- bui copias earumdem : ali* vero iitterz fue- 
rum protonotarius , qui etiam admiranda runt , & in bona qualitate de manu propria 
habuit narrare de virgine. Et quoniam fupra- generalis fupradidi, tam antequam eflet in di- 
didus generalis Cartuflz fuerat przcipuus do officio, quam in eodem exiftens mihi dire- 

in Domino filius virginis , & de ejufdem ge- dz per ipfum , faciendo in didis litteris men- 


neralis virtutibus fada eflet relatio apud ip- 
fum dominum papam $ ipfe donjinus papa 
mifit pro generali praefato, ut ad fuam fan- 
ditatem haberet accedere. Propter quod fu- 
pradidus, fcilicet Chrifiophorus etiam dido 
generali exiftenti in partibus ducum Aufirix, 
fcorfumfcripfit, & etiam feorfum mihi tunc 
exifienti in Veneriis , & efficaciter , quatenus 
ex eo quod fueramus virginis aliqualiter fa- 
miliares , Sc in Domino filii , omnino ad cu- 
riam in Senis deberemus accedere pro caufa 
przdida. -Sed cum poftea prxfatum fum- 
mum pontificem negotium unionis urgerer, 
nec eflet tempus aptum ad prxfatum opus 
canonizationis pertradandum 5 remanfit ejus 
proccfius pro tunc interruptus > nec ex tunc 
ufque nunc apparuit vel apparet tempus ad 
talia profequenda difpofitum , prout confi- 
derato ecclefiz flatu potefl efle omnibus ma- 
nifefium 8 c clarum. £t fle ex omnibus fupra- 


tionem modo de pertinentibus ad canoni- 
zationem przdidam , modo de recolledione 
orationum virginis , modo declarationem 
partium de legenda, etiam circa vifionem 
domini Thomz Petra habita de virginis glo- 
ria : modo de miraculis Sc aliis adis in par- 
tibus Auftriz » modo de libro virginis per 
ipfum ordinato latinizari in Urbe a quo- 
dam fui ordinis monacho , de legenda in 
latino per ipfum tranferipta in Mediolano i 
ubi tunc prior erat , & de alia quam tranf- 
cribi fecit R. P. Bartholomzus de Ravenna 
ejufdem ordinis 5 modo Se legenda virginis 
quam idem generalis fecit in Mediolano a 
quodam fapienti viro de Placentia in vul- 
gari tranferibi , ipfam poftea tranfmittendo 
Vcnetias uxori domini Francifci de Sande- 
lis i modo de legendis ejufdem virginis per 
ipfum generalem tranftniflis , videlicet ad 
regem Angliz , qui devote illam petivit , ad 


— — — 1 jn O "O * 1 . 

didis aperte convincitur , qualiter materia u regem Ungariz , cui Sc librum virginis de- 


fiinavit , ad regem etiam Apuliz : aliam 
miflt Gandavum in Flandria , aliam Pra- 
gam in Boemia , aliam Treverim in Aleman- 
nia, aliam Prufam juxta Poloniam, aliam 
Romam ad locum fui ordinis Cartuflenfls. 
Facientes etiam przfatz Iitterz mentionem 
de pluribus aliis virginis in commendatio- 
nem , de quibus foret nimium hic enarrare 
diffufum. Item dico , mihi rclidos fuiflc 


przfatz canonizationis decenter hucufque 
profccudonem aliter habere non voluit. Con- 
cludens mihi intimatum fuifle a prxdido 
generali Cartuflz per litteram de manu fua, 
motivum fuiflc fupradidorum principum , 

Sc flgnanter domini ducis Auftriz, ad virgi- 
nis canonizationem petendam fuifie , non 
folum informatio fide digna de virtutibus fle 
fimditace vitz pariter Sc dodrinz virginis , 
fcd etiam quaedam miracula pro perfonis £ quofdam quaternos ad virginem pertinen- 
utriufque fexus & flatus- in panibus Auftriz tes , a generali ordinis Pradicatorum , utpote 
meritis virginis a Domino perpetrata , de a reverendiffimo magiftro Raymundo,Icgcn- 
quibus etiam in capite przcedenti aliqualis dz ejufdem compofitore : qui quaterni fle 
iada cft mentio. omnium copiz , atque Iitterz fupradidz funt 

Dc T*ri;*epi- 39 - Item decimo fexto principaliter fle pra in quadam facula fle in quadam capfa Ni- 
xvi. capitulo de multiplicibus litteris &co- colai de Guideronibus , ubi etiam funt fu- 
MtloncmT piis earumdem perfonarum diverfi flatus Sc pradida volumina ad virginem pertinentia, 

Caifaariue. diverfimode ad virginem pertinentibus, ut- prout hic didum fuit fuperius in capite 1 3. 

pote de materia fupradidz canonizationis , Item huic parti five capitulo finaiiter addo, 
reliquiarum * miraculorum multiplicitate, le- qualiter in omnibus fupradidis litteris , co- 

gendz ipflus, fle per orbem difiufz tradan- piis Sc feripturis, quafi de omni ftatu ccclc- 
tibus, ac etiam de diverfls vocabulis in didis 
litteris contentis, ac fanditatem virginis at- 
tcftantibus , conteftor & dico me vidifle , 

Vet. Scrift. & Men. amfl. Colit ii. Tem. VI. 

s 


fiz exiftentibus ,hzc virgo appellatur vel ma- 
ter millium animarum » aut communis ma- 
ter, aut dulciffima mater, aut Gtnda mater, 

PPpp ij 


Digitized by 


Google 



1287 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1288 

-aut beata Catharina, aut beata virgo, aut A randa de illa. Item dico , me cognovilfe 
-facra virgo, aut fanda virgo, aut alma vir- plures alios fupervivenres Sc a civitate ab*- 

go , aut admirabilis virgo, live Dei famula, fentes , qui virginem viderunt, &quamplu- 

aut Jesu Christi fideliffima fponfa , aut mi- res ex eis cum illa convcrfati funt : inter 

Tabilis fanditatis fanda , aut fanditate prae- quos tmus appellatur D. Stcphanus de Senis 

cipua, perfpicua atque perfeda , & hujuf- ordinis Cartuficnfis, de quo pluries fada cft 

modi confimilibus vocabulis , prout illas in- mentio , qui plura de virgine fcripfit , & de 

tuenti clare patere poteft > & hoc totum cx ipfa miranda narrare confuevic ; & qui cum 

conceptu formato de virginis fanditate,ex per annos plurimos ftetiflet in officio gene- 

vitae , virtutum -& dodrinae excellentia fpe- ralatus fui ordinis , pro unione tandem fui 

ciali , Sc ex confequenti tamquam digna ca- ordinis dido ceffit officio in cjufdem otdinis 

nonizationc talibus utendo nominibus. capitulo generali. Ubi tunc fadus fuit vica- 

Dc hfsqni 40. Item dccimofeptimo principaliter Sc rius omnium domorum Italiae fui ordinis , 
•icddere^of 1 P ro decimo feptimo capitulo dc pluribus fu- g Sc nunc eft prxfentialitcr prior S. Mariae de 
f.intdefan- perviventibus , & fignanter de aliquibus vita Gratia de Papia. Ubi etiam eft alius reve- 
* Ca * ^ ^ ama ^ an ^ a vigentibus, qui de vifu Sc au- rendus pater, videlicet D. Bartholomacus de 
ditu poflent de virgine efficaciter tcftimo- Ravenna, ultra quam fexagenarius, & fu pra 

nium exhibere fcu perhibere , & informa- nominatus, qui fingulariter tempore quo 

tionem fpecialem de ipfa tradere commcn- erat prior domus Gorgonx , cum virgine 

dabilem , conteftor & dico me vidiffe & Converfatus, etiam folitus cft grandia rcci- 

noviflfe & nunc adualiter exiftere in Venc- tare de ipfa. Item dico , nunc adualiter effc 

tiis infinitos qui viderunt virginem in Flo- in domo Pontiniaci ordinis Cartuficnfis pro- 

rentia , vel in Urbe , vd in Janua , vel in Lu- pe Senas, quemdam reverendum patrem D. 
ca , vel in Pifis , quorum unus fuit quidam Jacobum de Senis procuratorem didx do- 

fr. Mathxus de Veneriis ordinis Camaldtw mus , & ultrafexageoarium , qui multa vi- 

lonfis , qui fuit in Florentia tempore quo dit & audivit de virgine , & in conventu 

beata virgo erat ibi pro reconciliandis Fio- C Senenfi ordinis fratrum Praedicatorum , efle 
•rentinis cum domino papaGREGORio XI. pro alium quemdam R. P. F. Bartholomxum 

qua caufa acceffit virgo Avenionem, Sc poftea Montucci de Senis , qui aliquando fuit con- 

rediit Florentiam , nec inde difceffit , quouf- feflbr virginis , ut didum fuit fupra. Item di- 
que cum Urbano VI. reconciliati fuerunt.' ce, quomodo adhuc quidam fupereft venc- 

Item alius fuit Jannodius de Vibcrtis de Flo- rabilis Sc grandaevus dominus Thomas plu- 1 

rentia, Sc quidam vir nobilis & devotus Ni- rium fummorum pontificum protonotariusy 

colaus de Prato appellatus, Sc virgini non Sc fupra pluries nominatus , qui antequam 

parum affedi, qui dido tempore etiam in haberet vifionem de eximia gloria virginis, 

Florentia fe inveniebant, Sc nunc in Venc- intelledis & vifis in curia Urbani VI. etiam 1 

ciis relidendam faciunt. Item, quidam alius feorfum ejufdem praeconiis , Sc adhuc habi- 1 

pater F. Sxcurianus de Savona , qui vidit' tis aliquando fecretis cum ipfa colloquiis 

virginem, cum ipfa fuit in Janua, & eam maximam habebat exiftimationem de ipfa. 

tunc vifitabat, & miranda de illa pluries in ^ Unde cum poftipfius virginis tranfitum , ipfo 

oraculo vivae vocis habuit recitare : & inter tunc in Urbe prxfcnte, per aliquos fieret fer- 
alia quam in magna reputatione fandae vitae mo de miraculis virginis non forfan crebre £> 

atque dodrinae fuerit protcftando , Sc de plu- centibus , ut optaftct : tale fertur eis dcdiflc 

tibus aliis de quibus in libello de fupplc- refponfum. Quid quaerendum de miraculis; 

mento legendx virginis feriofe fit mentio. aliis erga virginem iftam, cum tota ejus vita 

Item, quidam alius, videlicet frater Augu- nihil aliud fuerit nili miraculum ? Quam- 

ftinus de Pifis, qui virginem vidit in Pifis, i quam poft didum cjsts tranfitum tam in Ur- 

& miranda de illa novit : Sc omnes prxfati bc, ut pacet in ejus legenda, quam etiam 

tres funt de ordine Prxdicatorum , & tam* alibi, ut didum eft fupra, nonnullis etiam 

ipfi quam alii primo hic nominati funt fe-> poftquam migravit ad Dominum nofcatur 

xagenarii , vel ultra. Item , quidam reveren- miraculis daruifle: quibus tamen etfi non 

dus abbas de Burgognionibus,. videlicet do- £ corucaffct, ftante fux prxeonio fanditatis, 1 

minus .... de Pifis , qui fimili modo vi- admirabilis vitx pariter & dodrinx , minori 

dit eam in Pifis , Sc non pauca de illa videre tamen veneratione digna non cflet , cum 

potuit, Sc quamplura de virgine audivit, & qui» conftet Prxcurforem Domini modicis aut 

exiftens ordinis fr. Prxdicatorum antequam nullis fuo tempore miraculis refulxiffe : quo 

eflee -abbas , habuit aliquando in conventu tamen inter natos mulierum nullus major 

SS. Johannis Sc Pauli in dic commemora- legitur extitifle. Item dico, fore in prxfen- 

tionis virgkiis efficaciter prxdicare. Item ,» tialibus cum domino Urbinato quemdam* 

quidam mercatores de Luca, videlicet Leo- nobilem & fapientem virum Jacobum de 

pardus & Dinus etiam cum dido abbate , fc- Monte-Politiano fuperius nominatum , qui 

xagenarii , vel circa , viderunt virginem in ipfam virginem vidit & in ejus laudem qux- 

civitatc Lucana, narrantes non parum mi- dam richmica in vulgari fermone fecit, Sc . 


Digitized by 




H89 DE SANCT. ET DOCT.' S. CATH. SENENSIS. 1196 

plurima digna relatu de virgine audivit, qux A languidus, cum ibidem infirmatus effet ad 
pluries hinc inde , etiam me aliquando pra^ mortem, ridendo migravit ad Chriftum. 

fente , habuit recitare quam efficaciter Sc Exiftimatumque ex hoc fuit , quod quem* 

devote. Item dico , me credere adhuc fu- admodum virginem in vita , ita & in morte 
pereffe quamdam nobilem dominam didam apud ipfum Chnftum habuerit adjutricem. 
Lancinam de domo dominorum deFulgineo, Item, quamplures fratres Montis -Oliveti 
«tatis grandxvx, & hujus virginis fpecialitcr tranfierunt , ex quibus multos virgo ad illum 

devotam , de qua etiam didum fuit fupra. ordinem introduxit , & multis epiftolas plu- 
Et concludens iftam partem dico, quod ii- res direxit. Volens aurem iftam partem con- 
cet omnes fupradidi , qui adhuc fuperfunt , eludere, addo iftud, videlicet quod etiam 
& mihi a diu noti fuerunt , Sc affedi in Do- ultra perfonas fupradidas, aliae diverforum 
mino , fignanter tamen plures ex eis , ubi re- locorum & ordinum tranfiere , qui una cum 
quirerentur , poflent ubique locorum tefti- prxfatis , meritis & impetratione virginis in- 
monium prarcipuum & informationem dare ® dulgentiam plenariam in mortis articulo ha* 
de virgine. buere, & qua: de excellentia virginis ubique 

+r. Item, decimo o&avo principaliter & valuiflent efficax teftimonium perhibere. De 

pro decimo odavo capitulo de pluribus qui quibus tamen aliter non profequar gratia 

tranficrunt in Domino , fandae vitae reputa- prolixitatis vitandae. Dico tamen omnes fu- 
tis a eundis , Sc qui videlicet , fi fupervive- pradidas perfonas in ifto capitulo expreflas 

rent, in quavis curia teftimonium virgini de me vidiffe, & omnes femper & ufque in fi- 

ejus vitae fanditate tam reverentiffime quam nem reputari bona: Sc honcftae vel fandi 

affcduofiffime perhiberent, conteftor& dico vitae, & ita etiam ab aliis reputari percepi, 
me fcire migraffe ad Dominum quamplures 42. Item, decimo nono principaliter, St 

perfonas Dei fervas utriufque fexus , condi- pro decimo nono capitulo , de pluralitati 

donis, & ftatus, approbatae vitae & famae, feriptorum in Veneriis adualiter exiften- 

de quibus vidi plurimas tam ante tranfitum tium , qui plura de pertinentibus ad virgi- 

virginis, quam poft,fingulariffima devotione £ nem fcripferunt , hinc inde de tranfmittenda 

ex virtutibus eximiis virginis ad eamdem etiam legenda, & de diffufione librorum &fa- 

affedas , qu* ubi fuperviverent , & requifitae mx fux per orbem, confimilirer fux imaginis 

forent de ipfa virgine , tam de vifu quam vel figurae in diverfis locis depidx , five ab 

de auditu mirabiliter teftarentur i de quo per- ilia tranfmilfx , ac.de fux excellentia fan* 

fonarum numero inter alias fuit quidam re- ditatis, St qualiter quam multa aliis dimi- 

verendus D. archicpifcopus Racufinus, qui fit ad xdificationem ccclefix, & quomodo 

ad virginem quam praecipue fuit affedus-, tamquam fingularirer approbata decenter fit 

prout idipfum oftendit ex multis de quibus in ecclefia , non folum fpecialiter veneran- 

didum eft fupra. Item , R. magifter Ray- da , fed quod etiam annuatim fit ejus me- 

mundus fuptadidus de Capua generalis or- moria aliquo modo recolenda, contcftor Sc 

dinis Prxdicatorum , de quo fupra. Item, dico, nunc adualiter Vcnetiis fcriptores, Dchijqai 

R. P. F. Thomas de Fonte ejufdem ordinis, ultra alios qui defimt, qui ad petitionem 

qui multa de virgine novit Sc fcripfit , & cui ; diverforum habuerunt feribere opera virgi-^’ 
virgo epiftolas. quamplures direxit , & ejuf- d nis, utpote legendam vel epiftolas aut ora- 

dem primus confeffor fuit, ut didum eft tiones , feu librum virginis, & aliquando 

fupra. Item , venerabilis pater D. Johannes ut plurimum in larino , quandoque vero in 

de Cellis Vallis-Umbrofx de diftridu Florea* vulgari fermone, aliquoties hinc inde per 

tino , vir fandx vitx ab omnibus appella- diverfas mundi partes tranfmittenda. Dido- 

tus , qui grandxvus virginem fuam in Do- nrm autem feriptorum unus appellatur Guil- 

mino matrem humiliter appellabar, & qui leimus de Apulia, magifter fcholarum, St 

de virgine miranda fcripfit , & plures litte- moratur in contrata S. Severini. Alius dici- 

ras ab illa fufccpit. Cujus etiam venerabilis tur Henricus de Apruffia , magifter fchola* 

patris plures difcipuli de Florentia extite- rum in contrata S. Johannis. Alius D. Lu- 

r unt, quos in Domino fpiritualiter inltruxit, dovicus in contrata S. Leonis. Alius voca- 

& contra Fratricellos.de opinione defendit, £ tur Auguftinus in contrata S. Viri. Alius di* 

contra quos etiam quamplura qux ego vidi dus Andrcas de civitate Caftella in contrata 

commendabilia valde fcripfit. Ex didis au- S.Marixnovx. In tantum autem quantitatis 

tem difcipulis aliqui poftea fuerunt de ferip- numeralis fuere diffuia virginis opera prx- 

toribus virginis , Sc fignanter quidam Bar- dida tranferipta", ut fada computatione fo- 

duzius de Canigianis de Florentia , qui or- lum ex hic fupradidis , magna multitudo 

dinatione virginis fadus eft prefbyter, & voluminum ad virginem pertinentium fit 

qui poftquam virgo difccffit de Florentia , quafi per omnes mundi partes ufquequaque 

fuit lingularis virginis in Domino filius, ferip- transfufa , Hifpanix , Catalonix & Francix 

tor & comes ufque ad Urbem, ac ufque locis excepris, Sc hoc folum occafione pc- 

tranfitum ejufdem virginis ibidem; poft quem ftiferi fchifmatis, quamvis vivente virgine an- 

veniens ad civitatem Senarum aliqualiter te fchifmatis tempus pcrfonaliter ufque ad 

PPpp iij 


Digitized by 




/ 


n 9 i PROCES 5 US CONTESTATIONUM 1291 

Avcnioncm apud Gregor ium XI. fe prae- ^ iterum dico, numquam videlicet me vidifle 
fentavit , & (re ex his qux virgo ibidem con- diebus fuis aliquam perfonam in qua rclu- 

fcquenter fecit , ufquc tunc ejus fama redo- ccrerit ad plenum omnia verae fanditatis in- 
iens in partibus illis fuit divulgata , ut ap- dicia , ficuti in ipfa , nec credo quod nullus 

paret aliqualiter ex legenda : dirigens nihilo- habuit in temporibus fuis feminam virginem 

minus poftmodum virgo , incoepto fchif- illi (imilem in fanditate vitae & claritate at- 

mate , litteras Aras caritate refertas & contra que copiofitate dodrinx. Dixi autem no- 

inchoatum fchifma ipfi regi Francorum , tanter feminam virginem ad differentiam vc- 

prout in libro cpiftolarum apparet. Quem- nerandx B. & S. Brigidx de Succia , quae tem- 

admodum autem in didis orbis partibus odor poribus hujus virginis , licet etiam perantea 

vitae & dodrinx virginis diffufus fore digno- floruit, & ut dicitur , per fcptcnnium ante 

De ipfio* fcitur, ita & imago ejufdcm communiter virginem iftam, & in Urbe ad Dominum 

i magiae, flepida more beatarum ab ecclefia nondum quemadmodum ifta virgo migravit, ac etiam 

folemniter canonizatarum , multipliciter ih B feripturas plurimas revelationum coelcftium 

■diverfis provinciis rcpcrkur , prout de plu- ecclelix dereliquit. Dico etiam me non cre- 

ribus fore in remotis partibus fide digna re- dere , licet falvo femper judicio meliori , 

latione percepi, & de quam pluribus propriis quod fuerit tempore illius virginis de qua 

vidi luminibus, utpote Poionix, Theuco- fermo, & przfertim in panibus illis, eari- 
ni*, Hungarix, live Romani* , Dalmati*, utis & fanditatis confimilis, in cujus argu- 

frve Sclavonic, Tufcix, Lombardix, & fi- mento per eundas partes Itali*, prout in 

gnanter in civitate Venedarum , ac Roras hominum venit notitia , & ut mihi conflare 

<& Apuli*, aliifque diverfis locis Chrifliani- pote A , quid illis in temporibus habui , ut non 

tatis , & hoc aut in tabulis, aut in muris, &d notitias plurimorum Dei fervorum, 

flve in cards , fen in pannis , ac etiam libris ; numquam tamen potui quovis modo pcrci- 

ficquc per hoc non folum ad loca fidelium , pere quod repertus fuerit vir cujufvis flatus 

•fed etiam infidelium, prout mihi conflat, atque religionis, in fanditatis fama, qui huic 

per fideles virgini prxdpua devotione affe- C non detulerit virgini , ipfamque in reveren- 
dos imago virginis deportatur tam per mare tiam non haberet fpccialem , & quod cfl 

quam per terram. Nam & dum illa feribe- didu mirabile , nec ex parte utriufque mi- 
tem , ordinatum cfl quod aliquae virginis nus xdificatorium , quod cum aliqui ex pr*- , 

Imagines de Veneriis Alexandriani fint tranf- faris clfent magnx fanditatis in fama , etiam 

jnifix : addens adhuc quoddam notabile apud omnes , & ztatis grandxv* rcfpeda 

circa materiam iflam, quod ex quo com- virginis, nihilominus erga virginem taliter 

memoratio virginis coepit in Veneriis cele- fe habebant quemadmodum filii parvuli erga 

brari, ordinatum fuit per quemdam devo- grandzvam matrem fe habere confueve- 

tum cjufdem prxeipuum • ut imago ipfius runt , cum humilis devotionis admiranda 

virginis etiam hiflorialiter de facili multipli- dulcedine ipfam virginem , nunc mammam , 

cabiliter depingeretur in carris, de quibus modo matrem , non folum verbo , fed adhuc 

in die commemorationis praefata plurima feripto fuppliciter confimpliciter appcllan- 

inter ranaos fcu florum manipulos in ecclefia |> do; <3t quod plus eft, quia utreperi inferip* 

ponerentur, ut fic omnibus & maxime de- turis aliquorum przfatorum etiam vivente 

votis virginis communicari valerent , ac per virgine fadis , ipfam non tantum matrem , 

hoc virginem poflfcnt juxta debitam deceo- fed modo fandam matrem, modo devotif- 

tiam non folum in publico , fed etiam ia fimam , aut dulciflimam matrem : nunc vero 

propria datione five domo venerari. Et cer- cara , dulcis & veneranda mamma ab eis efl 

tus fum quod ex quo coeperunt didz ima- humiliter appellata. Et idem quamplurimx 

gines virginis fieri, plura millia fada funt , vencrand* matron* ac etiam virgines con- 

& quotidie fiunt , ex quibus non folum per foci* fecifle nofcuntur. Quod totum non 

civitatem Veneriarum , fod etiam per parces ex alio erat, nifi propter fu* perfedx cari- 

' fupraferiptas eft hucufque non parva mul- tatis & fanditatis exceflum, prout etiam ferip- 

titudo tranfmifia : & quod pius eft , quod jturz prxfatx qu* fuperfunt efficaciter infi- 

cx hoc Habuit ortum , ut ufque hodie per E nuant & oftendunt. Ad quod etiam non 

diverfas ecclefia s Veneriarum aliquorum modicum facit, quoniam ut mihi conflat , 

fandorum imagines in die fefto ipforum in a fcxdecim annis , ex quo me femper prx- 

talibus carris multiplicarentur, ut ad manus fente, ut didum fuit fuprain capite primo, 

perfonarum devotarum , & prxfertim eo- commemoratio virginis annualiter fada ell 

rumdem fandorum pervenirent in augmen- in conventu SS. Johannis & Pauli de Vene- 
tum reverenti* & devotionis ad ipfos fan- riis, quali ufquc in przfens femper in die 

dos, & hoc commendabiliter , ut de ima- commemorationis prxfatx, quemadmodum 

ginibus fandorum habetur in decretis de de mane intervenientibus organis & orna- 

confecrat. dift. 3 . cap. PerUtum eft. Volens mentis paramentorum , reliquiarum ac cru- 

igitur a modo de virginis eximia fanditate cium , circulorum , atque manipulorum de 

concludere , quemadmodum aliisjua & nunc floribus cum multitudine imaginum virginis. 



Digitized by 


Google 



\ 


r 


12 9i DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 1294 

de quibus didum cft hic fupra , adveniente A domina forore Marina de Contarinis , ambo 
etiam fchola de Mifcricordia, mifla eft de- de Poenitentia B. Dominici ; & aliqui viri 
vote & folemniter celebrata. Ita de fero in didi ordinis, & confimilitcr quaedam domi- 
' velpcris eft in coena fadum quam fitpius, per na foror Agne tina Suppa.priorifla, domina 
me prius in przdicationc quz fit poft pran- foror Lucia de Lauretano , domina foror Eli- 
dium generaliter &libcralitcrfadacoramtoto zabetha de Leone, & aliz ejufdcm ordinis ha- 

populo invitatione adeoenam przfatam.Cum bentes apud fe inter alias reliquias , cappam, 
przcipua jucunditate & fefto convenere poft- digitum, & de ofle brachii virginis, & alia 
modum cum fratribus in dida coena ho- paramenta pro dida folemnitate deputata ; 
mines devoti in non parva comitiva , omnis de quibus reliquiis didum eft fupra in ca- 
conditionis /artatis , & ftatus , utpotc tam fz- pite 14. Fuerunt etiam quamplures aliz per- 
cularium , clericorum , religioforum , mo- fbnz tam nobiles quam populares annua- 
nachorum , fpiritualium pauperum , & Jcfua- g tim pro dida celebritate aliquid vel aliqua 
torum , & aliquoties przlatorum , quam e- fpecialiter offerentes , quas nominatim ex- 
tiam nobilium , dodorum medicorum, mer- plicare nimis eflet procdTus in longum, 
catorum , artiftarum , juvenum, & puerorum Contigit autem hoc totum , Domino fingu- 
& aliquorum de Poenitentia S. Dominici , laritcr difponcnte , ut quemadmodum ipfa 
in menfa fervientium* cum priore eorum- virgo , omnium vera diledrix uti & mater , 
dem, videlicet Antonio Superantio de Ve- omnes & praefertim fideles portavit in vif- 
nctiis, concurrentibus tam in caena dc lc- ccribus caritatis, & confimiliter, ut didum 
genda virginis ledionc , quam poft diverfa- eft, ab omnibus Dei fervis utriufque fexus 
rum fandarum laudum a quampluribus de- diligebatur & reverebatur dum eflet in tcr- 
vota decantatione , & de przrogativis vir- ris : ita & ab omnibus generaliter venera- 
ginis feriofa collatione. Occurrens adhuc rctur conftituta in coelis , in gradu vidplicet 
mihi qualiter quzdam domina juvenilis arta- q gloriz lingularis, juxta fuz fanditatis & ca- 
tis , etiam vivente viro , in tantum exarfie v ritatis gradum fingulariter exceffivum jprop* 
virginis devotione , quod tandem mundum ter quod tam ex didis , quam ex dicendis 
defpiciens , habitum virginis fumfit , & in patentiffimum caritatis & fanditatis virgi- 
fanda vira , de qua alibi habeturfn feriptis, nalis exceffum , quemadmodum fertur Grc- 
dies fuos fideliter confummavit : quz cum gorium IX. dixifle de B. Dominico cum ab 
tranfitura ad Dominum fuum conderet te- ipfo canonizari deberetur. Quod videlicet 
ftamentum , plures ducatos pro refedione dubitabat de fanditate ipfius B. Dominici , 
przfata in die memoriz virginis annuatim quemadmodum & fic de fanditate apofto- 
fienda , in conventu fupradido SS. Johannis lorum Petri & Pauli. Ita & confimiliter , ubi 
& Pauli perpetuo delegavit : cujus nomen mihi liebt , idem & egp dico cum omnimo- 
didum eft domina foror Maria domini Ni- da reverentia coram Deo & tota ejus eccle* 
colai de domo Iftorionz de Veneriis , cujus lia de virgine ifta , utique imitatione przfata , 
fororis genitrix pariter & commiflaria, non D ipfius praefati P. S. Dominici legitima inDo- 
folum didum legatum exeeutioni mandare mino filia, dc qua etiam dico quod licet, 

difpofuit, ut hucufque fecit, fed etiam, quod ut hic fupradidum eft , fanda B rigida mei 

pro die didz recolcndz memoriz tam in morata miranda virtutum exempla & feripta 

monafterio Corporis-Chrifti , quam in certis ccclefiz reliquit ; attamen non reperi huc- 

aliis locis noftri ordinis quilibet dfdorum ufquc , nec reperio , quod ab aliqua mera 

locorum certam quantitatem pecuniz ha- virgine tot & tanta tam in ftupendis exemi 

beat annuatim in perpetuum dc fupraferiptis piis, quam in mirandis dodrin is & feri pi 

ordinavit. Infupcr numquam fuit, fcilicet tis fint relida ad zdificationem ccclcfiz , 

ufquc ad tempus fupradidum, quin indidp ficut ab ifta. Notando etiam mihi qualitec 

commemorationis die plures diverfarum ab apoftolis ufque hodie non occurrit re- 
condit ionum tam nobilium quam populo- perifle de duabus feminis quz tot & tanta, 

rum utriufquc fexus, quam plura ad convcn- ut przfertur , ccclcfiz reliquerint , ficut dus 

tum vel ad ecciefiam non afferrent five tranf- £ przfatz in illis ultimis temporibus a Domi- 
mitrerent ; utpotc aliquz ramos & cruces no mifericorditer exhibitz & conceflz , tam 

five coronas, manipulofque de floribus; ali- pro reformatione ecclefiz,, quam pro faluro 

quz imagines prstter fupradidas , vel argen- tam fidelium quam infidelium , prout ex 

teas five zreas in reverentiam virginis; ali- fadis, didis, & feriptis earumdem eviden- 

quz panes , aliquz vinum , aliquz utrum- ter apparet. Ex quibus non immerito quem- 
que, aliquz frudus antiquos vel novellos, admodum przfata Brigida per Bonieacium 

aliquz ladicinia, aliquz pecuniam , ut fic IX. jam eft in catalogo fandorum adferipta, 

de omni genere perfonarum tam ad orna- & canonizata : ita etiam hzc virgo merito 

tum ccclefiz, quam ad refedionem przfa- eflet modoconfimili fuper candelabrum cc- 

tam manus porrigerent adjutrices. Inter elefiz ponenda ac folemniter canonizanda : 

quas fpecialiter fuere fupradidas nobilis An- quod verifimiliter jam fadum foret , mfi tam 

tonius Superantius prior cum confortc fua cafus flebilis multiformis fchifmatis ecclefiz 


Digitized by v^ooQie 



H 95 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1196 

occurriffet , prout poteft aliqualiter patere a praecepto ipfam movente , pro falute fide- 
ex fupradidis cap. 15. Unde ex hoc prz- lium & pro tota ecclefia laboravit» utpote 

fatis adjungo & dico , quod etiam in cafu folitarie pro tempore flando, in publicum 

quod ifta virgo non canonizaretur, ejus vita, procedendo , peregrinando, jejunando, ab- 

-dodrina , virtutibufque diligenter infpedis, ftinendo, immo quafi nihil comedendo , vel 
etiam tam dum ageret in humanis, quam bibendo, aut etiam dormiendo» aliquando 
poft ufquequaque diffufis , & quotidie ara- per dies quamplurimos cibi vel potus nihil 

piius diffundendis , fatis eflet per femper apud fumendo ; locutione ad magnum tempus ac 

ecclefiam approbata, -five pro approbata ha- omni deiedatione fenfuali totaliter fcpri- 
benda. Quemadmodum de talibus narrat Vin- vando, corpus proprium non folum przfa- 

centiusGaliicus de ordine Przdicatorum in li- tls , fed etiam ciliciis aut circulo ferreo , vel 

bro 1 . cap. 1 1 . 1 2. fuz hiftoriz , utpote de catena , ferreis crucibus inferta , & difciplinis 

certis propter doctrinam & vitam eximiam cum aculeis de ferro dietenus triplicatis rna* 
per fideles ubique pro fandis & approbatis cerando» legendo, meditando, contcmplan- 
& reputatis , qui tamen per ecclefiam non- B do , raptus Sc cxtafim mirabilem frequen- 

dum fuere folemniter canonizari, ut narra- tiflime patiendo» corpus non folum a fen- 

tur de venerabili Beda prefbytero > Rabano , fibus abftradum, fed etiam a terra elevatum 

H u S onc > Richatdo Sc aliis. Cum ergo honor» multoties furfum fecum trahendo, fine in- 

nm albo no reverentia, quivis veneratio debeatur Sc termiflione orando, deplorando, exhorran- 

ta Tii^uaiem P er ^ on ‘ s ‘ n teftimonium approbata; vir- do, impetrando, epiftolas ad perfonas om- 

tamen cultu tutis» juftum ecclefii dignofeitur , quod ubi nis flatus per Chriflianitatem dirigendo, li- 

meren». * n aliqua perfona virtus perfedior & magis brumomnem flatum concernentem ecclciiar, 

approbata reperitur , eidem etiam major ho- abftrada a fenfibus per modum dialogi com- • 

nor & reverentia exhibeatur & fiat ; & tanto ponendo , fe in eundis pietatis & mifericor- 

amplius, quanto cum hoc conflitcrit ejuf- diz operibus, tam fpiritualibus quam corpo- 

dem perfona: virtutis Sc fanditatis publica ralibus, tam miferabiliter quam liberalitct 

fama. Refervatis tamen femper in modo exercendo; ad apoftolicam fedem pluries pro 

venerandi fandis flatutis Sc apoflolicis , ut cft fadis fidelium & ecclefiz accedendo, paffa- 

decens. Igitur cum hic virgo fuerit hujuf- ^ gium ficri # & ad Sarracenorum partes pro 
modi , ur ex fupradidis Sc infra dicendis evi- corumdem falute avide peroptandoacccdere» 

denter apparet , fequitur quod merito fit a pro peccatoribus poenitentias & poenas into- 

fidclibus veneranda , & hoc non folum ad lcrabiles affumendo , eorumdem convcrfio- 

tempus , fed quod etiain annuatim fit ejus nem & privilegiorum Sc confefforum a fede 

memoria aliquo modo in ecclefia recolen- apoflolica impetratione ac modis aliis pro- 

da : quod etiam taliter fuadetur, quoniam curando; injurias Sc quafvis poenas, omnia- 

fcilicet [ ut ] ecclefia & fupradidus venera- que adverfa pro honore Dei & falute pro- 

. bilis Beda confirmat, tranfitus fandorum Sc ximi femper cum przcipua lztitia tolerando ; 

perfectorum in caritate dicitur natalitia , pro pro eadem caufa omnem crucem commcn- 

quanto per corporalem mortem folutis vin- dabilem in fe affedanter avideque tollendo; 

culis carnis ad lucem fublimantur zternam, omnes cujufvis conditionis, fexus , & flatus 

ibidem renafeentes ut reges , Sc ranto fubli- fuo lato finu caritatis, veluti omnium mater, 

mius, quanto ibi quifque renafeitur in caritate ^ dulciter Sc maternaliter amplexando , Sc affa- 

perfedior ; fed prout a multis eft obfervatum, biiitcr in Domino acceptando , necnon tam 

antiquitus natalitia regum annuatim recoli fupradidi caritatis , quam ceterarum virtu- 

confucverant ; ergo multo magis natalitia tum & heroicarum perfedionem attingendo, 

przfatorum jultorum , prout lervae ecclefia. ex qua utique caritatis perfe&ione , ut inepi- 

Cum igitur hxc virgo , ut patet tam ex ie- logo icgcndz fuz introducitur , tantus ardor 

genda, quam in fupradidis & infra dicendis, amoris erat, quem ad quofiibet gcftabat in 

informata przcipua caritatis perfedione mi- animo, quod quidquid erat, nihil aliud fa- 

graverit ex hac vita , fequitur evidenter quod pere videbatur aut intendere nifi proximi ca- 

annuatim ejus recoli poffit memoria , faitem ritatem. Unde ne contingeret ipfam aliquos 

quemadmodum de beatis nondum canoni- Dei imagine infignitos quovis modo amit- 

zatis hinc inde fieri confuevir. Item , quem- tere , in oratione Sc extafi conftituta , auden- 

admodum in civilitate illi major honor Sc ^ ter Domino dicebat, fe nec unum ex illis 

reverentia exhibetur merito , qui non folum perdere velle, gratiffimumque ei fore, ubi 

virtuofior , fed qui amplius ex amore pro ipfi Deo placeret , quod ipfa fuper os ponc- 

republica laboravit ,& plura fecit, etiam uf- retur inferni, ne aliquis de cetero illud in- 

que ad mortem , affectione reipublicz vitam grederetur , ut fic omnes fupradidi fui pro- 
de fado corpoream expendendo : ita etiam ximi univcrfaliter & totaliter falvarentur : pro 

in civilitate ccclefiz hoc etiam plenius ob- didi petitioni^ obtentu etiam fe ad infer- 

ferve^pr; fed hzc virgo femper indefedibi- nales poenas liberaliter obligando. Rcplica- 

litcr etiam ufque ad mortem corporis inclu- tur etiam pluries in libello fupplementi le- 

five, fupradida prifata caritate, vel divino gends, quomodo tantz caritatis fervore dc- 

baccabatur 


Digitized by 


Google 


» 


1207 DE SANCT. ET DOCT. S. CATO. SENENSIS. 1298 


bacchabatur erga Deum & proximos, uc poe- 
nas omnium perfonarum qux fune in mundo, 
propter ipfum tolerare defideraret>optarct- 
que ut non folum daemones corpus fuum 
confringerent , £ed etiam fciplarn vendere 
atque mori pro redemtione eundorum. Et 
quod non eft minus ftupendum , quia utipfa 
de fc tcftatur, &in 6 . cap. 2. parris legenda: 
narratur , tantus erat ardor in anima fua , ut 
ignis naturalis exterius fibi videretur potius 
refpe&ivc refrigerans, quam exurens > & po- 
tius frigidus , quam accenfus. Ex quo pro- 
ducebatur in ejus mente quod non foium 
praecipua renovatio humilitatis & puritatis, 
fed etiam tantus amor proximi accendeba- 
tur in ipfa , ut nedum pro omnibus proxi- 
mis , fed etiam pro quovis proximo liben- 
tiffime mortem fubirct corpoream , illam 
cum magna cordis laetitia & gaudio tole- 
rando ; & ita finalitcr datum eft ei fuum dc- 
fiderium adimpleri , ut pote tandem de fa&o 
& effc&u vitam fuam cum inexplicabilibus 
paffionibus diverfi generis pro ipfa ccclefia 
tam lxtanter quam gaudenter tradendo five 
ponendo, prout ipfa fa&a eft, cum ex hac 
luce migrare deberet. Propter qux bene me- 
rito fequitur, quod ab ipfis fidelibus & ab 
ipfa tora ecclefia fit ejus annuatim memoria 
recolenda, faltem modo videlicet fupradi- 
&o. Irem ptxfatam rationem confirmando, 
illi perfonx magis ccclefia obligatur , qux 
illius caput, videlicet fummum pontificem 
veneratur, defendit, atque tuetur, Se con- 
fimiliter membra , ipfiufque ecclefix refor- 
mationem zelat & ftatum. Et hxc virgo fuit 
hujufmodi. Pro quanto ipfa fuit in Urbe 
exiftens , fuis crebris Se efficacibus orationi- 
bus Urbanum VI. defendit ac impedivit 
ne a Romanis cum ipfo turbatis occideretpr ; 
QuM pro ec- & modo confimili Romanum populum prx- 
man^ontT- f ervav i c a b i fa Dei , ne videlicet a dxmoni- 
ficibusfccc- bus parricidium inftigantibus in abyflum de- 
***• mergeretur , pro quibus cum tam mirando 

fervore & inflantia orafle tunc fertur, quod 
crcpuiflct cor ejus, nifi illud Dominus mi- 
raculola fortitudine circumvallaflct. Propter 
quod ab ipfis dxmonibus multoties maledi- 
da cum horrendis comminationibus fuit. 
Etiam ab eifdcm terribiliter verberata , ut in 
tertia parte legendx narratur. Ubi etiam re- 
citatur qualiter virgo continue per fepten- 
nium ante tranfitum fuum numquam deftitir, 
quin tam pro fummo pontifice, quam pro re- 
formatione fandx matrisEcclefix,ipfa femper 
apudDeuminftaretjSc ita ad idem alios horta- 
retur fuis precibus ad ipfum impetrandum , 
& cym habilitas eidem fe obtulit, pro hoc 
apud^uos Chrifti in terris vicarios fucccffive, 
& apud alios dominos audenter inftetit ; 
aliofquc Dei fervos propter idem requiri fe- 
cit, ac etiam per fuas cpiftolas requifivit, 
ipfofque tam oraculo vivx vocis , quam 
etiam litteris ad idem multipliciter confor- 
mer. Script. & Mon. empl. Collctt. Tom. VI. 


A tavit , quamaffe&a atque parata ipfa exi- 
gente , quatenus fua interfuific pro hu- 
jufmodi caufa ponere mille vitas 5 & prout 
reperi in quadam virginis cjufdcna epiftola , 
optaflet ipfa , quod fuper totam ecclefiam 
comprimeretur cor proprium. N ecnon vclutt 
tota fpiritu ebria, etiam per omnem atiuin 
modum Deo acceptum & gratum fuum fan* 
guinem fundere , ut fic fanguinem pro fan- 
guine redderet fponfofuo pro effedu hujuf- 
modi confequcndo : pro quo etiam inter 
alias orationes qux ab ipfa virgine in extali 
conftituta fa&x fune , & qux in legendis rc- 
B periuntur, de quibus viginti quatuor venerunt 
ad manus meas, licet quodammodo in qua- 
libet de ecclefia & fummo pontifice faciat 
mentionem, lignanter tamen in una ipfa vir- 
go ipfi Domino dixit , videlicet : Domine 
Deus , unum corpus hebeo quod tibi reddo & 
offero. Ecce carnem meem , ecte fengufnem f 
difue netur, & dejl ruatur , nec non fc indetur > 
& etiem triturentur offe cum medullis fuis pro 
vicario ipfo fponfo unico fponfe tue , & aliis 
pro quibus oro. Quod utique defiderium ta- 
liter reportaffc probatur , ut quemadmodum 
C data fuit licentia Satan fuper corpus Job fuo 
modofita & fuper corpus virgineum alio quo- 
dam non minus terribili : in cantum quod, 
ipfa teftante , a planta pedis ufque ad verti- 
cem non clTet fui corporis membrum, quod 
non fincere per fe tormentum aut fimul tor- 
mentis pluribus pateretur. Propter quod ia 
decimo capite 2. partis legendx, per feriofum 
de ecclefia & paftoribus proceflum oftendic 
quod fuper obtentu reformationis prxdi&x 
taliter extitit aliquo modo confolata a Do- 
mino , ut fic fuo diceret confelfori : Nove- * 
ritis, pater, quod licet Dominus fit fuam « 
ecclefiam modo imperceptibili purgaturus , « 
U attamen fufeitaturus eft poftmodum fpiritu m « 
cle&orum fuorum , fequcturque tanta ccclc- « 
fix reformatio , & fuorum pallorum vene- « 
ratio, quod ex folo cogitatu fpiritus meus« 
refultat in Domino. De qua eriam grata pro- « 
miffione in una fupradidarum orationum , 
qux incipit, Ad te, i fuperne medice , pluries 
replicatur. Infuper prout in tertia parte le- 
gendx habetur , Cum Grrgorius XI. dc 
Avenionc venillet ad Urbem , & virgo con- 
fimilitcr, deinde ad Senarum civitatem re* 
diiflet , ad ipfius fummi pontificis manda- 
tum virgo fecundo Florentiam accedens , 

E pro zelo obedientix Romanx ecclefix tam 
a fc quam ab aliis obfervandx , pluries ibi- 
dem in periculo mortis fuit, femelquc ipfa 
orante in quodam horto, modicum extra Flo- 
rentiam exiftente , aggrefla eft cam quxdam 
caterva cum gladiis & fuftibus , magnifquc 
& injuriofis clamoribus : cumque unus fe- 
rocior ceteris , evaginato gladio , & cum in- 
genti clamore virginem quxritaret, ipfa fe 
fibi lxta facie prxlentavit , & genu flexo ad- 
modum Salvatoris fibi conteflans quia ipfa 

QAqq 


Digitized by LjOOQie 


1299 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1300 

erat Catharina , fed quod nullus de fais ab A in fando Petro de Urbe qualiter navicula 
eis laedi deberet. Cum autem idum ferire ccclcfiz pofita fuper fpatulas virginis , in tan- 

volentis quam avide expc&aret , dicens fc tum virginem ipfam compreffit, quod mo- 

pa ratam ede pro Chrifto Sc ccclcfia fua pati, riendo in terram cecidit. De praefatis autem 

eo quod hoc erat quod votis omnibus an* reperitur adhuc in feriptis didi patris aliis» 

helabat , fcque tamquam hoftiam viventem» Sc aliorum quampiurium , de quibus hic di- 

fponfamque immolandam humiliter odere- mitto gratia brevitatis : inter quos vencrabi- 
bat, Domino citatum martyrium (ibi dare lis generalis ordinis Prxdicatorum magiftee , 
per viam aiiam difponente , magnoque mi* Raymundus in fine legenda hujus virginis 
raculo concurrente , tam prarfatus , quam per ipfum compofitz , poft longum de pa* 
tota illa acies conftcmata pariter Sc confufa tientia mirabili ac multiplicibus paffionibus 
ictroccffit, virginem cum fuis illatam peni* virginis cjufdcm procelfum concludens ait: 
tus derelinquendo > nec tamen propter hac g Qualiter hac virgo non modo laureolam per 
vel alia , divino concurrente prxeepto , inde martyrii defiderium , fed etiam lauream per 

virgo difccffir , quoufque poftmod um creato adualem martyrii paffionem confecuta fit in 

Ukjbanq V I. reconciliati effient Florentini coelis. Propter quod non immerito eft ca- 
cum ipfo. Poft quod cum virgo Senas rediif- nonizanda » Sc fandorum catalogo annotan* 


fet, ad mandatum didi domini Urbani Ro- 
mam acceffit, & ad reginam Johannam ipfi 
papa: rebellem , quam virgo per litteras no* 
verat , & alias fibj fcripferat , audenter Sc in- 
trepide , prout didus dominus papa Urbanus 
ordinaverat» acccffiflfet, nifi quia id poftea 
fummus pontifex revocavit. Tamen interve- 
nientibus innumeris paffionibus tam corpo- 
ralibus quam ipirituaiibus » Sc fignanter a dz- 
monibus fibi illatis, martyrium ab ipfis dz- 
monibusfinaliter reportavit. Unde cum effet 
virgo in tranfitu , antequam fuum fpiritum 
Domino commendaret , non folum quod 
pro ccclcfia vitam corpoream traderet affir- 
mavit» fed etiam tam pro ecdefia quam pro 
iponfo ejufdem & Chrifti in terris vicario 
Urbano VL fpccialiter exoravit, ut fic id 
tamquam ultimum ab ipfa fingulariter affe- 
ctatum , ac pcripfam przfato mediante mar- 
tyrio exeeutioni mandatum mentibus fibi 
adftantium efficacius remaneret infixum. De 
przfato autem virginis martyrio , & ejufdem 
pro ecclefia Sc Chrifti vicario paffione feri- 
bens pluries fupjanominatus magnz fandi* 
tatis pater frater Guillelmus de Silva- lacus, 
fermonem fuum , quem compegit de laudi- 
bus Sc virtutibus virginis , ita inchoavit di- 
cens : Diem feftum tranfitus Catharink Senenjis 
non in lacrymis^ed canticis devotijfime celebra- 
mus. Qualiter pro ecclefia Dei pajfa fit in caelis co- 
ronata ad memoriam revocamus. In quo utique 
fermone ultra alia multoties replicatur ,Quo* 
ties, quot, Sc quanta pro przfatis virgo ad- 
verfa reportaverit , utpotc qualiter pro cc- 
clefia Sc Chrifti vicario pluries Florcntiz , Sc 
alibi fe morti expofuit. Centies in die ubi 
fuiffet poffibile ad martyrium afpiravit, in- 
numera martyria mortefque fuftinuit. Omne 
genus martyrii, nec fcmel, fed a fui princi- 
pio atque ad finem longanimiter Sc verifi- 
militer toleravit, ctfi non illud quod adz- 
monibus tormentis terribilibus horrcndifque 
vocibus inter alia dicentibus : Nos te de hac 
vita corporea excludemus, fibi Domino dif 
penfante , illatum fuit , pro przfata ecclefia 
Sc Chrifti in terris vicario Iztantiffime ac- 
ceptavit. In cujus pfzfagium oftenfum fuit 


da in terris. Ex quibus omnibus plenarie 
patet confirmatio rationis przcedentis , at- 
que principale propofitum. Frzterca illius 
memoria annuatim per modum anniverfarii 
vel quovis modo alio congruenti habet me- 
rito in ecclefia fieri , per quem vclper quam 
ipfi ecclefiz majora beneficia funt relida. 

Sed ut fupra didum eft, de nulla alia vir- 
gine, przfertim in feriptis Sc ad ecclefiz zdi- 
ficationcm tanta relida nofcuntur , quantum 
de ifta. Ergo non folum poteft , fed Sc debet 
in ecclefia, prout decentia patitur, ejus an- 
nualis memoria celebrari. Item , illud quod 
cedit in fingularcm utilitatem fidelium, ut* 
pote provocationis , excitationis, atque pro- 
motionis ad virtutem eft merito in ecclefia 
faltem annualiter frequentandum > fed ex 
redudione ad memoriam virtutum eximia- 
rum hujus virginis fequitur infallibiliter talis 
utilitas. Ergo merito, utprzfertur, ejus eft 
in ecclefia memoria annuatim recolenda- 
Et confirmatur pro quanto Sc przfentia ma- 
gis movent, Sc nova magis placent. Unde 
cum hzc virgo Sc miranda ejus virtutum 
omnia opera Sc exempla fuerunt diebus n • 
ftris , Sc fint veluti przfentia Sc toti mundo 
nova , fequitur evidenter propofitum. Item, 
finaliter illius natale five tranfitu s ex hac vita 
eft annuatim merito recolendus, qui majo- 
rem conformitatem habet ad tranfitumChrifti: 
fed tranfitus hujns virginis per excellentiam Sc 
fpccialiter fuit hujufmodi, ut plene patet in li- 
bello fupplemcnti, ubi circa finem dida con- tu chrifto 
formitas penes fimilitudines quindecim ple- con ^ rmifc 
naric declaratur, quarum eftprima,quod ficut 
Chriftus przdixit fuum tranfitum ex hoc mun- 
do, ita Sc ifta. Secunda, quod ficut Chriftus 
prope tranfitum fermonem devotiffimum fe- 
cit, & de agendis per apoftolosin futurum prz- - 
munivit, ita fuo modo per iftam fadum eft er- 
ga fuos. Tertia, quod ficut Chriftus pluries pro 
falute noftra oravit, ita Sc ifta. Quarta , quod 
ficut Chriftus circa fuum tranfitum difcipulos 
fuos multiplicibus promiffionibus conforta- 
vit > ita Sc ifta fuos. Quinta , quod ficut Chri- 
ftus circa fuum tranfitum ufus eft facramento 
Euchariftiz, ac etiam quodammodo pcciri- 


Digitized by 


Google 


' 


t 


13 C! DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. im 

tcntiar pro nobis , ita edam ifta, tam pro (e A per praedicationes & conteftationes , imagi* 
quam pro Tuis. Sexta, quod ficut Chriftus nes aeque commemorationes fcu folemni» 

circa tranfitum fuum fpit , ut creditur magis jatcs multipliciter divulgantes 5 ita plenarid 

in hiftoriis , a daemone tenta tus, ejufque fug- contigit hucufquc de ifta. Quas tamen quin» 

geftione ab hominibus crucifixus pro cun- dccim fimilitudincs & conformitates hUc ali» 

Ais i ita & ifta , Domino id finalitter difpen- aer explicare dimitto gratia brevitatis. Et fi* 

Cante, praecife fuit a daemonibus tormentata, ex hoc poteft bene merito concludi , quod 

& paffa pro tota D$i ecclefig. Septima , quod prout decentius fieri potefi , eft hujus Virginia 

ficut Chriftus circa tranfitum fuum dolores tranfitus annuatim commcndabiliter rcco> 

inexplicabiles paffus eft pro omnibus ; ita & lendus. Et ita lufficiat pro ifio capifitlo. 
ifta. Odava, quod ficut circa tranfitum & 42. Item,vigefimo& ultimo principaliter 

in traqfitu Chriftus fequutus fuit a matre & , pro vigefimo capitulo , atque pro exeeution* 

quibufdam de fuis , abfentibus multis aliis , promiffionjs per me fad* fupcriur in primo 

& pro majori parte , ita etiam contigit in 3 hujus conteftationis capitulo , quod Viddt- 
ifta. Nona, quod ficut Chriftus ufque ad cet in fine hujus conteftationis ego appone- 

fuum tranfitum locutus eft plura verba cthn rem praedicationem per nae fadam anno 

expreffa & clamofa locutione; ita & ifta in 1411. in ecdffia S. Apoftoji de Venetiis in 

eadem etiam aetate tranfiens qua & Chriftus. die commemorationis hujus virginis , occur- 

IDecima , quod ficut Chriftus extra fuam ci- rentis in dido anno in &fto Inventionis S. 

yitatem trarifivit ex hac vita, aftxftente ma- Crucis, ego conteftor & dico, quod quem- 

tre, ut di&um eft , cum aliquibus de fuis admodum R. P. Inquifitor Ferrarienfis, de 

utriufque fexus , <5c a praefatis quamdevote quo fupra fada eft* mentio , mc praefente 

traditus eft fcpulturae , & in alieno collo- praedicavit in conventu SS.Johannisdc Pauli 

catus fepulcro > ita etiam contigit de ifta. dido anno & die, tam. de cruce quam de 

Undecima, quia ficut Corpus Chrifti fuit virgine ifta, & propofuit : Ergo evacuatum 
redolens incorruptum per triduum fuum, cjl fcandalum erugis , ad Galit.‘5 . profequendo 
ita & de incorruptione hujus virginis con- ^ falurationem & praedicationem uique ad fi- 
tigit, non folum per triduum antequam fe- L nem > ita Sc egp, ipfo praefente, praedicavi nt 
pclirctur, fed etiam in pofterum, ut apparet fupra immediate poft praedicationem luam, 
in aliquibus partibus fui corporis pro reli- & propofui : Mihi ahfit glartari, nifi i» cru- 
quiis hinc inde exiftentibus , quae partes huc- ce , &c. 

ufque incorruptibiles perfeverant , abfquc . Nata quod hic f equitur in proceflu originali 

eo quod fuerint cum aromatibus conditae # tau f radicati» fupradUti f atris ihoma maxh- 

vel balfamatae : quod apparet in duobus di- me prolixa , quam nos emittimus tranferihere 
gitis, quorum unus eft hic in Venetiis apud gratia brevitatis t & quia circa materiam beata 

Xorores de Poenitentia B. Dominici, & alius «virginis nihil novi adducit , quod jam in. fu - 
apud nunc priorem domus Carthufizde Pa- prope fuis 20. articulis five capitulis non dixe- 

pia , quos digitos modicum eft quod propriis rit. Pofita finaliter ftc concludit fuam contefior 

luminibus egp vidi. Duodecima, quod ficut tianem 

deChrifto poft tranfitum glorificato quam- 43. Et ita narrationi & canteftationi fu- 
plures funt vifiones oftenfse; ita & de ifta D pradidse finem totaliter imponendo, in illa 
ex quo tranfivitad gloriam. Decima tertia, contenta veridice & fingere narrafle , rcci- 
quod ficut Chrifti fepulcrum poft tranfitum tafte, atque conteftaffe me dico pariter 8 c 

.cjufdem hucufque a diverfis extitit vilitatum aftirmo coram Deo cum Apoftolo nullatenus 

. cum devotione praecipua , ita Sc fepulcrum mentiendo. Cum hoc etiam proteftatjoni- 
. hujus virginis tam ab extraneis quam a Ro- bus tam in ftudiis gcneralihys , quam etiam, 
manis. Decima quarta , quod ficut circa in aliis fqholis publicis alnis per me fadisfir- 
, tranfitum Chrifti , & poft, multa miranda initer inhaerendo, mcque in hujufmpdi & 
apparuerunt, ia ter quae unum fuit mira fi? in eundis aliis per me praedicatis, didis dk 
. ftentatio Corporis Chrifti , eo quod non le- feriptis , .conventioni fandae matris eeclefiae 

gitur comediffe a fabbato in Ramis ufque humiliter & totaliter fuhjiciendo : necnon 

ad mortem nifi in coena Domini, Sc quod . .& quantum. mea intereft pro ampliori don* 
circa tranfitum five in.tranfitu voce magna fumatione prardidonjm me adjuramentum 
clamavit , ita & de ifta virgine plenarie con- E folemne promte & libcraliter offerendo , pro 
tigit 7 concurrentibus etiam plurjbus mira- honore Domini noftri Jesu Chxisxi , geni- 
culis diverfarum curationum cum admiran- tricis ejus, ac ipfius eeclefiae, omniumque 
do concurfu omnium cujufcumquc fexus , fandorum, ‘ & fignanter hujus virginis, de 
conditionis & ftatus in Urhe ad exequias qua eft ferino. Quorum omnium meritis 6 c ' 
cjufdem virginis apud S. Mariam de Mi- precibus omnes ad finem ultimum beatifi- 
netva , ordinis Prardicatorum , devotifiime cum nos perducat qui vivit & regnat ia In- 
celebratas. Decima quinta, quod ficut Chri- cula fteculorum. Arnen, 
ftus poft fuum tranfitum habuit difcipulos 44. Item antequam fuptadidus R. P. Fr. 
.famam & fidem ejus tam in feriptis quam Thomas de Senis fupradi&am fcripturanx& 
Vet. Script. & Mon. ampl. CoReff, Tom. VI. . Q.Q*q q ij 


Digitized by 


1 



*3oj TJtOCESSUS CONTESTATIONUM 1304 

«onreftationem fuam prafentarct fupradido A tum in Chrifto fratrem Thomam Antonii 


■domino Dominico 'domini epifeopiCaftel- 
ianivicario ,deocmfilio didi domini vicarii, 
prouti mihi conflat , fcripfit mter alios qui- 
■bufdtm reverendis patribus ordinis Catthtt» 
fieafis in Papiaexiftcntibus videlicet domrIO 
Stephano de Maconibus de Senis , & domno 
Bartholomzo de Ravenna, eo quod fuiffent 
■cum virgine B. Catharina dc Senis aliquo 
aempole convcrfati , ut videlicet ratione fu- 
praferiptae in principio hujus proceffus fad* 
qrrerel* circa commemorationem didse vir* 
ginisin curia epifcopali de Veneriis , debe* 


de Senis, ■qui fc vcftris paternitatibus humi - 
Jiter rccommendat , ordinis Praedicatorum 
didus. A tergo. Venerabilibus religbfis St 
patribus domno Stephano de Senis , priori 
monafterii S. Mariae dc Gratia prope Papiam, 
dc domno Barthok>maeo de Ravenna olim 
priori infula; Gorgonae, nunc autem mona- 
cho didae domus ordinis Carthuficnfis. 

46. Qui patres habitis lkteris fupradidis 
poft aliquos menfes per litteras a publicis no- 
tariis publicatas , -& figillis domus eorumdeoi 
munitas dido patri fratri Thomae fu per coni- 


vent aliquam anformatienem fuper vita 8c B quaefitis quam devote Sc folemniter refpon- 


-dodrina ejufdem virginis in feriptis publicis * 
Venerias ipfi praefato patri Thomae tranfmit- 
tere. Quarum litterarum Tenor hic fequitur 
•St cft talis. 

Thfl^d F ' Generabiles patres, cam dc menfe 
Sei^adven. ^aii iromediate praeterito, currente anno 


dernnt. Unde praefatus P. frater Yhomas 
didas litteras St fcripturas fupradido domino 
vicario eodeto tempore quo fuam , videlicet 
anno *4«. indidione 5. Sc die 20. menfifc 
Junii , quodam patre fratre Johannc dc Luca 
ordinis Praedicatorum , St me notario infla* 


Stephanum -Domini 1411. hic coeam domino epjfcopo feripto praefentibus praefenravit : quas eunt 
^aftdlano de Veneriis, propofita fuerit per didus dominus vicarius vidflfet , St quam 
tholoimeum quofdara faecula res viros quaedam qtiercla, , bene intcllexiffet , quemadmodum de dua- 
quod videlicet a multis annis hucufquchic 
* in Veneriis in conventa SS. Johannis St Pauli 
'Ordinis Praedicatorum celebratum fuerit ie- 


bus atteftationibus fupradidis , ita St dt iftis 
duabus didorum patrum de Carthufia dixit : 
Quomodo videlicet acceptabiles, St quam 
ftum five commemoratio B. Catharinae de ^ devote. Quarum tenor quoad primam fa 


Senis, de qua licet multa virtutum eximia 
,Sc digna laude referantur , nec per fratres 
•didi monafterii fadum fit didum feftum, 
nifi quemadmodum dc aliis beatis nondum 
■canonizatis fleri confuevit : nihilominus, quia 


dam per fupradidum Stcphanum de Senis 
hic immediate fequitur , St efl talis vide- 
licet : 

Nota, quod ifta xontefta.no P. D. Stephorti 
•habetur i» calce hujus voluminis ex autoora- 


aliqui 'de dida celebritate fcandalizati funt, pho exferipta , quod habetur in tabulario do- 


xx eo quod ipfa nondum fit ab ccclefl* ca- 
«onizata, nec per aliquos credantur magni* 
Bea fuse vitae atque dodrinae quae dicuptitr 
-de ipfa. Hinc efl quod cum reverentia; ve- 
ftrae cum praefata virgine diverfls in locis 
fint converfatae, dum ipfa ageret in humanis; 
dc ira de ipfius didis St fadis ficis non me- 
diocriter informati; propter quod in attefU- 
rione mea fada per me in fupradida curia, 
ratione 'cjufdem fupradidae querelae , fingu- 
larjter feci de veftris reverentiis mentionem. 
-Et quia etiam pariter zelare debemus con- 
ccrnenria fidem . St fandorum honorem Sc 
laudem . aequae aedificationis, (alutis Sc pacis 


mus Pontiniani , licet in libro procejfus divi- 
datur per capitula. 

Item tenor' quantum ad conteftationem 
fadam per fupradiffum domnum Bartholo- 
maeum de Ravenna ordinis Carthufienfis hic 
fequitur , St efl talis videlicet : 

Prologus refponfalis conteftationis praf entis. 

zEternam Chrifti falutem Sc pacem. 

47 : Quia, venerabilis pater, per litteras 
vefttas inftanter petitis tam a reverendo no- 
ftro patre domno Stephano de Senis prior* 
hujus monafterii S. Mariae dc Gratia noftri 


funt proximorum. Eapropter reverendas pa- f CartuGcnfis ordinis prope Rapiam : quam 

«-a-— — cr . — a p ar vitate Sc huhiilitate mea , ut in feriptis 

redigere velimus quae vera funt Sc laude 
digna ac memoriae commendanda de beata 
St gk>riofa virgine Catharina de Senis , Cujus 
mirabilium virtutum tot funt teftes in mundo, 
quot cum ea convcrfati dum ageret inhuma- 
nis; Sc quia praefatus pater nofter D StC* 
phanus copiofe confcribic de excellentia Sc 
multitudine virtutum praefatae virginis , ut- 
pote cum ea converfatus. St ab ea fpiritus 
lade nutritus , dc aliquali narratione virtu- 
tum, quibus virgo prae 'multis aliis fingula- 
riter floruit , nihilominus pauca qua; novi ad 
notitiam hominum narrare curabo , prore- 
flans grandia Sc excelfa virtutum quibus in 


ternitates vcftras duxi affc&ione qua poffum 
inflandus deprecandas , quatenus aliquas in- 
formationes fiveatteftationes, ut dixi, fuper 
-didis Sc fadis , five fuper vita Sc dodrina 
■didae virginis dignentur conficere , atque 
per, manus publicorum notariorum folem- 
-mter ordinare > ipfafque figillis veftris, five 
vcftrae domus munitas, quam citius fe offe- 
ret facultas , huc mihi fideliter deftinare. 
Erunt enim indubitanter ad firmamentum 
attcftatiorus mcae fupradida;, ac etiam alio- 
rum. Paratus Sc ego ad quaeque veftris pa- 
ternitatibus beneplacita in Domino, a quo 
ad votum pariter valeamus. Datum Vene- 
riis dic prima Augufti 141 1. per veftrum tc- 


Digitized by- 



% 


1 3'ofj DE SANCT. ET DOCT, 

hoc mtmdo floroit, »c cordis puritate , eon- A 
templationc Cingulari coalcftium bonorum , 
cognitione intimorum & occidtorur» homi- 
num fidorum , propheti* iphka , patientia, 
humilitate , abftinentia , mifcrfcordia. In 
quibus virtutibus coram Deo ficangclis ejus 
teflor & dico nnmquam me vidiffc fimilcta 
Iu hominibus viventem. 

t>c fpeciali allegat tene cmufdam facit , in qui 
relucent quamplures de virginalibus virtu- 
' tibus franar ratis * & de quodam miraculo 
mediante mantello virginis feriet rato , quod 
verum fateor. g 

48. Gum ipfa virgo Pilis corporaliter 
adefict , infpirata» Spiritu-fando ad infulam 
Gorgona; perfonaliter venit , in qua non mo- 
dicum frudum animatum cft operatae fed 
cum iam de infida recedere difponeret , mihi 
in fc creto dixit : Attende, prior, circa ctt- 
fl odiam gregis tui, & icito quod inimicus 
humani generis qtuefit in hoc monafterio 
. fcandalum ponere. £t cam turbatus fuiflem 
ad hxc verba , f&cns certiflime quod non 
loqueretur in vanum > ipfa fubjunxit , ficait : 
Sed ne timeas, quia ipfe inimicus non poteft 
praevalere : quod & fadum cft. Nam poft ^ 
aliquos dies , dum quaedam bardta de Pilis 
caufa portandi ligna ad inditam veniflet , 
nnus ex matinariis retulit cuidam monacho 
juveni noftro ordinis prioris S. Bcnedidif, 
quaedam triftia de matre fua< qoi didus mo- 
nachus cum inflantia importuna , ut flbi con* 
cederem licentiam me rogabat eundi Pifai 
cum dida barcha. Ego vetoconfiderans non 
fore utile > neque neccflaiium pro tunc tem- 
poris, concedere nolui ; & ifta baccha re- 
cedit. Tunc idem monachus abforprus cft a 
tanta triftitia , diabolo infligant*) , ur quicf- D 
cere non valetet. Sed pofl aliquos dies cum 
effet in daoflro cum monachis , venit ad 
me , & facie turbulenta & termone arrogante 
iterum petiit ut permitterem ire Pifas. Unde 
volens eum reprimere ab audacia fua & te- 
meritate, repuli eum, & mandavi uni ex 
antiquioribus monachis quod fcquerertut 
eum. £t cum ingrefTus fuiftet cellam ejus > 
ipfe profatus monachum arrepto gladio manu 
correpto fe perimere voluit ; quo dido mo- 
nacho antiquiore apprehendente manum 
ejus , fic hon valuit percutere fe. Et tunc £ 
alta voce clamare coepit. Ad cujus vocem 
. ego cucurri fine mora, & coepi blandiri di- 
do monacho, promittens quod fibi darem 
licentiam. Qui alta voce rcfpondit* cum cla- 
more : Ego nolo ire , quia diabolus tentabat 
me , & etiam fuggerebat ut me praecipitarem 
de dftmafterio , quod in altum pofltum cft. 
Qui monachus cum in multa altercatione 
ac mentis anguflia ac valido timore pofitus 
effet ,fcci portare quemdam mantellum prae- 
fata: virginis , quem dimiferat mihi comme- 
morationis ejus caufa, quando de infula rc- 


CATH, SENENSIS. r*o 6 

ccffit, & quem nunc "habeo etiam apud me. 
Qpo reverenter pofito inter brachia didi 
monachi vexati, ftatim requiem recepit. Tt 
tunc ego dixi : Aecommcnda te , fili mi, 
noflrxCatharinx. Et tunc ipfe ait : Ipfa bene 
orat pro me, & male mihi effet , fi ipfa pro 
me thJh otaxot. 

i)e quodam iejlimOnio fer quamdam obfejfam 
a damonio f anilitati virginis fracifuo 
modo exhibito. 

44- Alio>q)oft tempore Cum eiQfem Pifis, 
& dida beata virgo jam de civitate Pifan* 
leccffiffct/vanrigic me provocatam quorum- 
dam precafaBsaibi eorum irc^extra civitatem, 
prope tamem, cum praefato monacho fupe- 
rios nominato; > ad quamdam mulierem a 
daemone obfeffam, quam cum inftigaffem, 
& multis .Termonibus provocarem , inter 
alia quoque dixi. Dic mihi fi hxc fanda Ca- 
tharina dcjScnis eft ita fanda ut fertur ? Qux 
rcfpondit : Eft fandior quam dicatur. Et tunc 
ille monachus qui erat medum dixit : Et ii 
ipfa hic effer expelleret tciQux rcfpondit. 
Sic. Et tunc iiic : Quare ergo nos te expel- 
lere non poffumus : Et illa tefpondir: Quia 
vos non cttis m flatu illius perfedionis- rft 
quo ipfa cft, licet fitis boni rcligiofi. 

i>e quodam fingulari cafu monachorum fer vir- 
ginem pravife dr auxiliato , dr de multi* 
f licibus ef ifiolis u virgine diverfts monachis 
dartuftenjibus non fine fingulari jruftu di- 
sreilis^ 

■ 50. Aliud etiam ftort omitto dicere quod 
oblitus-fueram , quia dum recefliflet de in- 
fula noftra cnm familia & bkrcula noftra, 5 t 
veniflet Pito v illis recedentibus, & ab ea 
foeaedidiobeftV petentibus , caufa ad infulam 
remeandi , aif : Si aliquod finiftrum vobis 
occurrerit ha via , ne timeatis , quia Domi- 
nus crk vobifeum. Qui cumreccffiffcntab 
ea , intraverunt mare , & navigabant ad in- 
fulam. Infulgentibus veto fludibus maris > 
& nimia vi ventorum /contigit ut appropin- 
quarent infula , & fubito frado timone , non 
perterant fe gubernare : unde compulfi ive- 
runt ad infulam ad locum ad quem ire no- 
lebant propter fludus imminentes & gurgi- 
tes aquarum grandes ; quibus impellentibus, 
barca per cranfverfuift intrivit, & 'venit iri. 
terram ; & impleta eft* aqua. Quod cum vi- 
deret unus ex noftris monachis, cucurrit, & 
voluit auxilium prxbere. Unde abforptus-a 
fludibus maris abftradus eft a terra > fed alio 
fhccurrente evafit periculum , & Deo guber- 
nante , & B. Catharina intercedente , nec ali- 
quis de dida barca , nec dida barca aliquatii 
Ixfionem recepit. Multas etiam alias epifto- 
ias fcio ipfam fcripftffe perfonis ordinis noflri 
Cartufienfis, per quas eos a multis tentatio- 
nibus liberavit , & in Virtute conftantix St 
perfeverantix roboravit. 

Q^Q.qqiij 


Digitized by 


Googl 



* * - 

•V3P7 PROCESSUS CONTESTATIONUM ia«8 

A atque perlegi : quarum. litterarum cenor hio 
fequitur & cft talis. 

Nota quod hic foqnuntnr prafatt litter a 
diffinitor um necnon inquifi toris Bartonienfis 
fuper eumdem muter tam commemorationis , 

51. Multa etiam alia poflera vobis feri- quas nos ttunfcriberc omfimus gratia brevi - 
here , fed quia Ijngua mea explicare non tatis, 

pollet magnalia & inaudita quibus Dominus 5 3- Item confequentcr, quemadmodum 
glorificavit Sc mirabilem oftendit prxfatam pluries fuperius nominatus P. F. Thomas de 

virginem : ideo laetanter de 'pluribus pauca Senis, de confilio fupradidi domini vicarii 
fufeipite , quibus- adhibere fidem indubitan- domini epifeopi Caftellani fcripfit Papiapi 
tiflime debetis, ac fi propriis oculis vidific- reverendis patribus ordinis Cartufienfis, ut 
tis. Etiam ut veftro defiderio laiisfaciam , occafione fuprapofitx in principio hujus pro- 
• meo juramento confirmo in prxfcutia domni g ceflus fadx querclx deberent aliquam infor- 

Petri de Damalanis , domni Ugcmis dc Cafte, mationem de beata Catharina Scncnfi in 

domni Vincendi . . . . .monachorum (criptis publicis huc Venerias dido fratri 

hujus prxfati. mdnafterii noftri Cartufienfis, Thomx tranfmittcre. Et fic fadum eft, uc 

cum appenfione figilli convencualis prxdidi patet hic fupra , ante approbationem fupra- 

monafterii. Sanda Trinitas vos femper diri- didi capituli provincialis. Ita etiam didus 
at in agendis. ; Datum in dido monafterio frater Thomas, prout mihi confiat, de con- 

ie xxvn. Odobris anno Domini 141 1. filio cjufdcm fupradidi domini vicariidcripfit 

Per humilem & indignum Chrifii fervum Ariminum cuidam R. P. fratri Bartholomaeo 

Domnum Bartholomxum de Ravenna nunc Dominici de Senis faerx thcologix profcf- 

monachum , oiim indignum priorem infulx fori , ordinis PrxdicatorunS , qui fimili modo 
Gorgona*. ratione caufse fupradidz deberet fibi huc 

52. Poft hxc motum fit omnibus hunc Venerias certam informationem Sc conte- 

procefliitn legentibus qualiter anno Domini C ftarionem de pertinentibus ad vitam Sc do- 
1412. de menfe Odobris , tempore capituli drinam beatae Catharinx de Senis infetiptis 
provincialis provincix S. Dominici ordinis publicis fideliter deftinarc , & fignanter cx 
Prxdicatorum in fefio fandi Lucx , celebrati eo quod diu cum virginefuerat converfatus 
in conventu SS. Johannis & Pauli dc Venc- praefata, & unus de fuis confdToribus exti- 
tiis ofdinis Prxdicatorum , ego notariuVin- tiffet. Et quoniam litterae per prxfatum pa- 
tVafcriptus habui vive vocis oraculo a priore trem F. Thomam dido magiftro Fr. Bartho- 

didi conventus, videlicet a R.P. F.Bartho- k>maeo tranfmiftx fuerunt confimilis teno- 

• Jqmxo ftc Ferraria Sc inquifitocc Fctrarienfi, ris ad litteras fupradidis patribus de Cartu- 
& a fubpriore «jufdeuvconv.eatsus , videlicet fia per eumdem diredas, idcirco earumdem 
U R- P. F. Chriftophorp dc Vcnctiis .qualiter tenorem hic aliter enarrare omitto gratia 
cum didum capitulum celebraretur , intima- brevitatis. Nec folum didus Fr. Thomas 
tum fuit, R. P. E. Ardezono dcjPadUa faerx « dido reverendo magiftro Bartholomxo ferip- 
theoldgix magiftro., ac priori. provinciali di- D fit, ut prxmittitur, fcd etiam pluries folli- 
dx provincix , Sc quatuqr aliis reverendis citando eumdem R. patrem fuper intenta 
patribus fupraferipti capituli definitoribus , refponfionc. Qui tandem reverendus magi- 
quomodo anno prxdido , die 3.8 . Aprilis per fter poft non parvum temporis fpatium tranf- 

/upraferiptum priorem convocatum .fuerat mifit dido patri Fr. Thomx refponfionem 
confilium conventus SS. Johannis & Pauli, prxfatam in feriptis publicis ac proprio ejuf- 
jSc quomodo in dido cqnfilio decretum eft; dem figillo munitam, unde didus pater Fr. 
Sc determinatum fuit unanimiter & concor* Thomas , cum didam recepiftet rcfponfio- 

cUtcr, quod celebritas fi ve commemoratio nem , ipfam fupradi^o domino vicario in 
£• Catharinx de Senis in dido.convemu fieri epifcopali palatio refidenti, reverendo patre 

confucta femper in pofterum deberet con- F. Dominico de Scutari priore conventus S. 
fimiliter fieri. Pe quo confilio etiam in fu- Dominici de Venetiis, ordinis Prxdicato- 
praferipto proceffu immediate, poft narratior j, rum , & me notario infraferipto prxfenti- 
«em conteftationis prxfati patris F. Bartho- bos, prxfentavitanno Domini .14 12. diexvi. 

lomxiprioris fada cft mentio fpccialis. Prop* menfis Novembris. Quam refponfionem 
ter quod didus pater provincialis cum didis fepedidus dominus vicarius gratanter Sc be- 
diffinitoribus Sc aliis patribus didi capituli nigniter- acceptavit, & quod illam capta op- 

ad idem non parum affedis, determinatio- portunitate videret benigne permifit. Cum 

pem prxfati confilii approbaverunt, ac etiam autem iri die S. Thomx apoftoli redi A di- 

confirmarunt per corumdem patentes litte- dus R. Fr. Thomas ad dominum vicarium 
ras , figillis omnium prxfatorum , videlicet fupradidum , reperit qualiter ipfc didam 

tam prxfati provincialis , quam didorum refponfionem & conteftationcm fupradidi 
quatuor diffinitorum figillatas > quas litteras patris magiftri Fr. Bartholomxi legeret fe- 
<go notarius infraferiptus perfbnaliter vidi riofe, habuitque ab ipfo qualiter dida con- 



t)e utcuf itione dicendorum & de efficacia tefit- 
Jicandi ipjius iejlaioris , teftibus etiam plu- 
ribus adhibitis cum figilli appenfione mona - 
• fi er ii ordinis Cartufienfis prope Papiam. 



r 


Ijop DE SANCT. ET DOCT. 

teftatio non folum bene , fcd quod multum A 
bene judicio flabat. Et ita idipfum prarfato 
R. P. F. Thoma ac R. P. Fr. Johanne de 
Luca , & Fr.Jacobo de Pilis, omnibus ordinis 
Eradicatorum , meque notario infra feripto 
pratentibus , pluries confirmavit. Prafata au- 
tem rcfponfionis atque conceftationis tenor 
hic fequttur, & eft talis : 

Contcftatio Reverendo patri fratri Thomte Antonii 
thobm^ r ' Senis, ordinis Praedicatorum , Fr. Bar- 
Dominici de thoiomaus Dominici de Senis , cjufdem or- 
Cathatin* ^inis » “ ltcr & cr * theologia dodores mi- 
ftn&ititc. ni mus. g 

De prologe hujus cOnteflationis , i» quo fit men- 
tio tum de quodam fratre ihoma tui diri- 
gitur , quum de dirigente , & tonfequenter 
de feptcmplici rnotivo ipfius contefiatoris ad, 
feribendum & conteftandum de virgine , cum 
explicatione aliquali quorumdam pertinen- 
tium tam ad virginis canonizat ionem, quam 
ad ejufdem de ecclefia prophetiam , & de quan- 
titate dicendorum , ac de modo narrrandi 
eorumdem. Pratendit autem fe motum ad 
contefiat tonem faciendam , i . ex increpatione 
multiplicis negligentia. 2 . Ex receptione mul- 
tiplicis gratia. 3 • Ex reportatione pracipua £ 
virginalis notitia. 4 . Ex prafumtione vir- 
ginalis relucentia, j. Ex cogitatione pro- 
pria d fi nent ia. 6. Ex cerfiderattone folvendu 
exigentia , 

CAP. I. 54- Venerande pater , noveritis me fratrem 

Bartholomaum fupraferiptum plures rece* 
pifle litteras caritatis veftrae , ignaviam meam 
increpatione digna digne objurgantes , & op- 
portune > importune excitantes longam nc- 
giigentiam meam. Hortamini enim me, ut 
redigam in feriptis ad perpetuam rei memo- 
riam ea quae gefta vel dida novi per fanda 
memoria beatam Catharinam de Senis fo- 
torem ordinis S. Dominici de Poenitentia. 
Fateor , agnofeo me debitorem ad hoc exc- 
quendum multis ex caulis. Praecipue tamen 
quia etiam li quid bona voluntatis fuit vel 
eft in me , licet totum divina gratia (it prin- 
cipaliter mcrico adferibendum i tamen di- 
ftante mihi confcientia mea habere , 5c (1 
quid boni operis umquam egi , ex longa 
converfatione quam per Dei gratiam habui 
cum prafata Deo facrata virgine, coope- 
rante melliflua dbdrina ejus , ac etiam exem- 
ptis fanda vita ipfius , necnon meritis ora- 
tionum ejufdem divina clementia infufiffe 
non ambigo ; immo me fic firmiter credere 
affirmo pariter & confirmo. Infuperadhoc 
excquendum me fateor debitorem , quia 
neminem novi in hac mortali carne viven- 
tem , qui vel de didis , vel operibus ejus plura 
vel etiam tot noverit per longam converfa- 
tionem cum eadem , ficut ego. Quia vero 
per bona memoria fratrem Raymundum de 
Capua , facra theologia dodorem egregium, 
ac ordinis noftri magiftrum generalem , qui 


S. CATH. SENENSIS. 13 10 

& confeflor extitit principalis ipfius facrata 
virginis, compofita extat tegenda , in qua pul* 
chro & Veridico fHlo , ordine etiam non in» 
cpngruo narrantur fatis plene de principio > 
medio & fine fanda converfationis ejufdem 
virginis , ac etiam de mirandis & miraculis 
tam cinca eam , quam etiam per eam divi- 
nitus perpetratis , putabam ac etiam de pra- 
fenti puto , feripturam illam onlni pie defi- 
deranti & quarenti excellentias ipfius prafc» 
feta virginis , ac etiam omni optanti verbo' 
dodrinx ejus, immo eoelefti & verius divi- 
na, exemploque mirabilium virtutum ipfius» 
fete ad amorem cocleftis patria contemtum- 
ve mundi accendere & excitare , eopiofe 
debere fofficerc. Et ideo fupervacuum exi- 
ftimabam velle rufticano ftilo eadem , fcu 
nova quaque narrando contexere. Verum 
quia, uc feribitis , fperandum eft divinam 
clementiam non fincrc civitatem quam xdi- 
ficavit & pofuit fuper montem latitare , diu- 
tius. Nam & ipfc teftatur, Nemo accendit lu* 
cernam , & in abfiondito ponit , neque fub mo- 
dio , fed fuper candelabrum , ut luceat omnibus 
qui in domo funt. Unde ut quod verbo do- Dux 
cuit opere compleret ; ficut tam vobis , quam canonizitio- 
mihi conflat, eadem divina inftigante 
mentia , dudum recolenda memoria domi- %aitatw 
nus quidam illuftriffimus dux Auftria lingu- 
lari hujus virginis devotione affedus, prop- 
ter miranda qua de ipfa viderat & audie- 
rat , deftinavit fui ex parte nuntium fpecia- 
lem ad fanda memoria dominum Bonifa- 
c i v M papam nonum , fupplicando fanditati 
fua, ut fada prius juxta ftatuta ecclefia di- 
ligenti examinatione de fanditate ipfius vir- 
ginis,dignaretur ipfam folemniter fandorum 
catalogo adnotare , offerens fumtus omnes 
ad omnia in hoc neceflaria dare de gazo- 
philacio fuo. Induxit etiam , ut noflis , ad 
hoc idem fuppiicandum fereniffimum re- 
gem Ungaria : vos etiam & mc , quos no*- 
verat familiares fuiffc eidem S. Virgini , fuis 
litteris req*Uifivit , ut cum prxfato nuntio fuo 
ad tam fandum opus perficiendum laborare 
vellemus : quod & feci flemus , fi non mors 
feftina cumdem illuffriffimutn principem de 
mundo abftulifiet. Et forfitan difpofitione 
divina fapienter adum eft , ut tam pium Sc 
fandum negotium fuum pro tunc non for- 
tiretur effedum : quatenus tam maligno tem» 
pore, quo homines in tantam devenere ve-* 
faniam , ut bonum dicant malum , & ma- 
lum approbent &adftruant umquam fi effet 
bonum juxta evangelicum documentum * 
fandum non darent canibus , nec inter por* 
cos margarita projicerentur. Et fortafle , uc 
exifiimo , eadem divina ordinante provi- 
dentia hoc negotium perficiendum ad tem- 
pus illud, dilatum efl * quod fpecialiter fibi 
a Domino revelatum ipfa S. virgo non ta- 
cuit, fcd per cpiftolas fuis filiis ad confola- 
tionem & gaudia propalavit , feribens fibi a 


Digitized by 


Google 



i 3 i« *' PROCESSUS CONTESTATIONUM 13»* 


Domino cfle revelatum, quod divina mira- , 
■biliter operante clementia , futurum erat , ut 
infideles divino lumine iliuftrati tanto fer- 
vore converterentur ad Dominum , quod hi 
qui Chriftiani nuncupantur, tanta: devotio- 
nis exemplo falubriter confufi , pariter & 
commoti ad redic vivendi femitam rever- 
tentur 5 & ecclefia tunc fandis & veris pallo- 
ribus reformata uberius exultabit. Illo ergo 
-in tempore, cum videlicet aperientur oculi 
•cacorum, & aures prius furdorum patebunt 
ad percipiendam fanam , utpote cocleftem , 
dodrinam per fandam virginem in libro & 
cpiflolis fuis dulciter propinatam: quo etiam 
tempore , qui prius amore proprio claudi- 
cabant , divino amore accenfi falient ut cervi, 
'praecipue exemplis mirabilium operum hu- 
ius fandae virginis excitati. Igitur, quia for- 
fitan , uc dicitis , eo tempore quo lucerna 
Ida per canqnizaciopem fecundum formam 
ccclcfiae confuetam ponenda erit fuper can- 
delabrum ecclefia: , ut luceat omnibus qui 
in domo eadem ibunt; vos & ego ac etiam 
■alii numero pauci, qui nunc prafentes fu- 
mus, finito curfu vita: prafentis, teftitno- 
-nium verae fanditatis ejus , ut expedit , per- 
hibere non valebimus , conveniens nimis , 
& ut exiftimo, divinae placitum pietati, ut 
ca quae de ipfa fanda virgine, divina ordi- 
nante providentia, novimus, narratione ve- 
ridica calamo & atramento , & etiam jura- 
mento firmata poderis demandemus. Quia 
ergo vos, & quidam alii, circa hoc jam vc- 
drum debitum exfolvidis, redatut ego, qui 
< tx debito debui cfle primus, at (altem vel 
ultimus reddam , & perhibeam tedimonium 
mihi credita: veritati. Protedor autem ante 
•omnia , quod non intendo eunda qua de 
ipfa virgine novi dderibere ; quia fi omnia 
x quae de ipfa novi velim calamo commen- 
dare, immenfum volumen, & aliam novam 
legendam me oporteret & eadem retexendo 
componere , cum plene nihil quod me lateat 
in ipfa narretur. Intendo ergo, concedente 
Domino , ex multis mihi notis , quadam , 
prout mihi Dominus infpirabit & memoria 
adminidrabit excerpere , & pauca illa , ru- 
fticano, licet veridico dilo narrare. Contin- 
gere tamen mihi poted , ut feni prarcipuc , 
cum jam fint anni quadraginta elapfi & ultra, 
ex quo novi quadam qua inferius narrare 
intendo , ego vero ad prafens , ut adimo , 
fum in fexagefimo feptimo vita mea anno 
vel odavo, quod me fallat memoria ; fcd 
conabor , prout potero reminifei , omnia 
narrare fideliter , nullam feienter admifeen- 
do falfitatem. Novi enim non indigere men- 
daciis nodris , toto cordis afiedu adharendo 
prima & infallibili Veritati , qua Deus ed ; 
qui (ad fui gloriam & honorem eundos , ut 
voluit condidit fandos, ut fic eum valere- 
mus in fendis ejus laudare , in quibus femper 
ed mirabilis. Cui, ut dignum ed, femper 


fit laus Sc gloria per infinita facula (aculo- 
cum. Arnen. 

5 5. In primis omnibus hanc feriaturam cap. 
legere volentibus fit manifedum, quod ego 
fr. Bartholomaus fuperius deferiptus , incoepi 
habere notitiam fanda' memoria B. Catha- 
rina de Senis prafata.jam funt anni 44. Sc 
ultra, cum edem annorum 24. & (i memo- 
ria bene occurrit, currebat annus 1 s<S8.quo 
tempore ipfa jam per annos plures deferebat 
habitum fororum de Poenitentia' B. Domi- 
nici , qua forores a civitate vulgo Mantei- 
lata nuncupantur: quem habitum ipfa Senis 
miraculofc recepit , invita videlicet matre 
Tua, &priori(fa etiam didarum fororum diu 
contradicente , & hoc propter ipfius virginis 
nimis teneram atatem. Non enim confue- 
Verant dida forores recipere ad pradidum 
habitum nifi mulieres ataris proveda , prop- 
ter periculum honedatis : fed pravaluit fer- 
mo divinus , quo manifeda vifionc eidem 
virgini promiflum fuerat , quod habitum il- 
lum , quem portare toto cordis affedu de- 
fiderabat , abfque ulla dubitatione fe in brevi 
habituram fperaret , prout apertius & latius in 
ipfius continetur legenda. Ego autem hac 
podea novi , ipfa fanda virgine ad Dei lau- 
dem mihi plenius enarrante. Sed pertranfeo 
jgratia brevitatis iterum enarrare. Eo tempore 
erat confeflor prafata virginis quidam fra- 
ter Thomas de Senis didus de Fonte, cum 
quo ego fueram novitius, cumeflem anno- 
rum 1 8. Ipfc vero tunc erat annorum 20. 

& ultra , ut puto. Cum ego edem eidem 
fratri Thoma domcdicus , coepit me ali- 
quando fecum ducere quando accedebat ad 
vifitandam eamdem morantem perpetuo in 
quadam cellula parva infra domum pater- 
nam , cujus odium & fenedra femper claufa 
erant: fed coram imagine Chridi, B. Ma- 
) iu m , Sc aliorum fandorum, qua ibi depida 
erant, incefianter dienoduque lampas arde- 
bat. Erat etiam in eadem cella tabulatum fa- 
dum de aderibus , fuper quibus nudis fem- 
per vedita dormiebat. Ex tunc ergo Sc dein- 
ceps habui converfationem cum eadem , toto 
videlicet refiduo vita ejus , utpote ufquc ad 
annum 13 80. quo anno die penultima men- 
fis Aprilis obdormivit in Domino. Verum 
medio tempore propter obedientiam ordinis 
mei obfervandam non fui femper cum ea , 
fed tamen pro majori parte temporis pra- 
didi , fcilicct annis 12. fui cum eadem in di- 
verfis locis, videlicet, in Senis, in Pifis, in 
Luca, in Avenionc, in Janua, in Florentia 
ultimo Sc in Roma, ubi facrum ejus corpus 
requiefeit , licet caput ejus fit in Senis in fa- 
cridia ordinis nodri honorifice decoratum. 
Incipiendo autem narrare pauca de multis 
qua novi , omittam narrare de progenie Sc 
parentibus ejus gratia brevitatis. Omittam 
etiam plura mirabilia circa eam in puellari 
atate divinitus operata. Non procedam 

ejufdcm 


Digitized by LjOC 5ie 


as 


I3U D£ SANCT. ET DOCT. 

ejuftletn brevitatis caufa ad narrandam de .A. 
mirabili ejus tcuafkuitatione inDcuov cum. 
jam effet adulta , &in aanis difcretianiscojv 
s. rathttin* ftituta. Quomodo e*iam edofta divinitus -, 
vit* aufteri- ut carncin fuam fpmcui poffctfubjicere ^fta/> 

tim capillos flavos quos flatabat -abfeidit, + 
omnem veffimencoruro vanitatem afe ab- 
jecit , ledi mollitie cu declinavit, afperum cif 
licitu» eum mago? induftria , infeiis fuis-, 
procuratum induit, fit in annisruuiltis por^ • 
tavk : catenam . etiam ferream t ad cflxusn . 
ftride cmdani habuit : difciplinan^ autecn v 
cum aouleis jctreis ter die- qualibet annis; 
multis propria macra recepic : in hoc volens' B 
imitari S. Dominicum patrem fuunY, de quo ii 
. * legitur quod idcQ| die qualibet faciebat. Tfei. 
Ceo infuper qtmmodo'fubito a fe omnem 
dum carniam abdicavit, vinum- licet ad vi- 
tandum fcandalum fuorum apparenter bi- 
beret , in rei ramen veritate; aquam ,taruuat„ 
vini' colore tin&am bibebat. Satis etiam cho 
poft omnia ia&icjnia & omnem vinv talem 
apparentiam a fe penitus abfhriit , (olunt pa- 
nem Sc crudas hcr&asolcotantum , aceto , 

& falc conditas, ac etiam terrae firud&s ha- • 
bebat in ufum , aquam putambibenda quo-’ C 
tidte. In bac autem tali abftinentia p^rfeve- 
ravit quoufque poftpa amplius non valuit,, 
ficut confueverat , manducarrf , fed tantum 
matficare prout in fu a legenda narratur & 
in cooteftatione R. P. F. Thomx Antonii 
de Senis, de quibus omnibus, «ut dixi , per- 
tranfeo gratia brevitatis. Omitsq etiam ea- 
dem de caufa narrare quomodo a principio 
fu* totalis in Deum converfipnis fcipfam 
Kjns humili- propter Deugi viiifacicbat , fcilic?t fcdpa do- 
mum purgand©;feuiolIas & inciforia lavando, _ 
fe&iftemia receptando, ignsmad coquendum 
accendendo, Aiomeaiia omnibus -fer viendo, 
non obftante quod in do}po-etat ancilla pro 
. his fervitiisomnibus pretio depotata. Et quia 
* parentes ejus hxc *grc nimis portantes ip- 
fem de his durius increpabanr, cogitavit virgo 
lacra hxc fan^x. humilitatis fervitia non de-. 
fcrere,& tamen parentum fuoFam offenfam 
publicam devitare. Igitur in node aliis dor- 
mientibus , ipfa de prxdidis' exercitiis qux 
poterat follicite adimplebat. Guiji vero libi . 
tempus vacabat, lavabat pannps immundos 
omne* quos in domo reperiebat *Jon pro- * 
fequat eadem caufa narrare quomodo mira- • 
biliter deledabatur in liliis, rolis, floribus* , 

& violis, faciendo de ipfis cruces & mani- .. 
pulosmirabilcs , quando videljcet completis 
difcipUnis & orationibus fuis tempus fibi va- 
cabar. Quo etiam tempore quandoque ad- 
mittebat ad confgrtium fuum ejufdem ha- 
v bitus & propoflti confocias virgines ; cum ‘ 
quibus etiam quandoque cantabat devotifll- 
mas cantilcpas. H*c& alia quamplura initia 
fandx conve rfa tionis ejus, ut dixi, pertranfeo, 
ne confcqucnter promiffam narrationem, 
meam in longum nimis extendam. 

Fct. Script. & M<m. ampL Cotictt. Tom. Vi. 


os, 


S. CATH. SENENSIS. 1314 

96. Teftorergo quod a pxincipib quando 
coepi acCedexe ad didam cellulam fuam,cum tia libidinis 
ipfa' effet, juvencula, & femper facie Ixta 
noa folum? aqu fentiebam ftimulum libidi- corape c * 
nis,cum&cgo eflcm juvenis } i ramo quanto 
amplinscQBVcrfabar cum ea, & quanto ma- 
gis ea appropinquabam, tanto magis fopic- 
batar ompis inordinatus majus & carnis ap- 
pcmtus,^}jHS i CQntrariumkxpcncbar quoti- 
die-cop^ecfaadd fgra aliis naulieribus , etiam 
magis in mwp puovedi s. In proceffu etiam 
t$mpoi%.v*dir quamplur^tam laicos quam 
religiofosprdiaum. diverforum , qui venien- 
tes & convariantes. cu m , ia d e m foli quandor 
que cam ^oia>CumaJia^cRent vaide lubrici, 
experichtinur. in femctjpfls.hoc idem quod 
de meddix* u nndf &: praa^miratione dcde- : 
votionc- cqncepta,^cJpfitm ceteris prxdi- 
cabant. Afpcdus. enim deintus ejus quam 7 
d^m purkad&rcdoicuvUam potius a^clicana 
quam humanam aSucre dtinflucre videban- 
tnr. Liccr, ut 3idu ft/c rp pc^ facfc eflet Ixta, 

& hiladbfcpcattfdciS, AntoaietfcribitS.Atha- * 

nafiusin cjuslcgcnda, quadi ipfc -Compofuit. 

S%. licet autem , utfxpius dixi, ftudeam cap. iv. 
brevitati, noa valeo tamenomnipo ftlcntio 
pcrtranfnrc , quin dc .multis mirabilibus Si mos. 
laudabilibus operibus ejus ^u* nqvi , quae- 
dam excerpam, illa pauca' fed compendia: 
recitando. .Et ia prjypus.de ipfius ferventi ca< 
ritate erga infirmos segfitudinc corporali de- 
tentos. Erat Cnim tu^c temporis mulierquxy 
dat» Qccca nomine, a vertice ufquc gd pe- 
des feabic horribili plena , qiix penitus’nihil 
habens, jacebat inquodyn paupcrcuk> hof- 
pitali,nonvalcns fcipfam pivarc.Vicamau* 
tem fuam un unta mififtia conftitutam fu-» 
ftcntabatde eleemofynis fibf datis. Pro hor-< 
tibilitace autem . & foctore ijlx infirmitatis, 
nemo valebat . eidem appropinquando mi- 
nifir^e. -Scd Chtifii ;fppr\fa- & ancillar fui 
fpoofLcfttitate acccnfa ^ Ghrlftum pauperem 
in illa venerans , cibum \lli fuis manibus mi- 
niftrabat, &: ulcera ejus lavans , ac petias fa) r 4 j 
ulcerum dordibus plenas, ‘lotas & defiesatas 
die qualibet reportabat , fi^que multo tem-* 
pote, ufqusquo videlicet ilia fupervixit ej- 
dem quotidie miniftravir.. Nec a tam fan^lo 
& pia opere eam compefcere yaluit man- 
datum matris fu» pilurics -repetitum , ut fci- 
licet a tali fervitio opanino deberet defiftcre. . 

Ncc adhuc ab eodem minifterio eam retra- 
here potuit ingratitudo feu perver fi tas infir- 
ma jam did* , quz fspe conquerendo & la- 
mentando clamabat, objurgans c^m quod 
de mane nimis in ecclefia refideret , nec ita. 
feftine venerat, prout ipfa infirma quando- 
que optabat. Sed virgo in- nullo turbata 
blande mitigabat iram* jllius , nihil penitus . 
ex hoc omittendo dc fando minifterio fuo. 

Tcntavit autem virginem Dominus, nam 

( « ) Peti* hic funt linteola feu penicilla quibus Yultpra 
«Jbtegcbantur. . 

RErr 


i- \ 


Digitized by 


Coogle 


• ' 





i3 iy PROCESSUS CONTESTATIONUM ijj 6 

ex cantatione & lotione quotidiana ulfc- A confrado , tanta erupitputredo , tantiifque paiumniam- 
**** carni, rura infirmae adhxfic* ipfius virginis * fcabies, exhalabat inde intolerabilis tector , quod fo- fummo o!i- 
ipfa horribilis, & de die in diem magis aug-i rores qux deputatx erant ad Serviendum ch-dio curat, 
mentura fumebat : unde magis mater, ejust dem , non valentes fulfinere fcetorcm illum, 

* turbata fub interminatione malcdi&ionisfu»: & timentes fi forte valerent graviter infir-i . . 

eam a prxfato fervido prohibebat, Ipia vero. . mari ex illo ^derelinquentes illam •recede-' 
immobilis in landx: caritaus propqfitocon-j bant. Quid plura ? In tantum fanies ulccris 
ftancer perfevergns, ab iliibs obfeqpionom* illiut excrcfitv quod fiuim ipfa ferre notu 
quamdeditic, donec manibus proraxisipfamj poffet foeterem. At fpoqlaChtifti,hoc pei- 
fepelivit. Nec cft autem pa&r divina clc*. cepto, fui fponlr fecyenti amore acccrria ,ad 
menda fub modio. occultari quam fhaviter. . illam ^cccflit , ciquc diligenter fcevire cee-; 
redolebat ini confpedu' fuo rantx caritatis , pit~ Non iolum autem cibum . ac potum ei-: 
paticntxx, humilitatis,, aoindefeflusfidei at-, dem manu propria nMaiftrabaiquoridie ; ve- 

. dor. Cum eninpbornNlisfcahies^.iitdiihxra' rum ciiam die qualibet ulcus ilhid horribilo 
eft , . jam manus & huchiafand* virginis oc‘, B denudansVSc manu virginea fairiem inde trai 
cupaffct; fadariv eft >. Deo mirabiliter ope-i hens , & in fcutelia ad hoqparata -recipiens! * 
rarae, utcum fanda virgo corpoMrprxdiftac, vino lavabat ulcus jpetias vero lavans atquo 

mortux in fotTadebitc^odocato inde exicer,- deficcans . & ipfa plagam>ckcqnriligans, ad 
ita .manus & l»Se|hia .ejusj munda ab omni dpmum paternam revertehatur. Audit hseo 
fcabic &’ fcabid vedigio icmanfertrnt , aofi .mater, .& nimio dolore cordis cruciata fu- 
nnmqiuam luis manibus adhefifietim:.' . > per eam terribiliter clamat dicens : Maledida* 

Calumniis 5 8. Fuit etiam peae per Idem tempus >: lilia, tu non Salum vis ante tempus mori , * . 

«rociffimis licet poft iam dida^ .lbror quaedamedeca- fed& totam familiam meam tuo faetore m- „ 

impetitur. ^ cm Poenitenda : Jitt^ominici , nomine An* licere. Virgo. vero fandi ad pedes matris fe ” 

• drxa, provedx «tatis, habitans juxmhQlfpi- • humiliter proftcoicns , conabatur verbis 6c 

tale prxfatum. Harc fpiricu faadente. mali-' ' gcftibns placare eam : minifterium fandum 
:gfio, lpfara Deo faecatam virginem de im- tamacmquotidiccxercebar, fed occulte quaiv, 

pudica & fulpcda converfationc- apud ptio- tum poterat -propter matrem. Accidit au- 
•xiflam didf cfi^Ic^i iurpiter 6cprqcaciter in-, tem dic quadam cum virgo fanda prxdN 
farauvk^im utipriohfla quZidmul.com aliis dum ulcus purgando magnam copiam’ fa- 
€(M»fiDaraxibos dcipfe D codic ata. fa nd a m opi- pici in fcutelia depofuiffet, ftomachum ipfius 

cjooicm habcbar,'varbi».ilbus:ComnaQta,ip-; cx naufea plusjfolito conturbari , qua te mox 
fam Escram virginem fuper didam materiant cpntra feipfam acriter indignata coepi t.fc 
inwircparct.t lpii vcco qux. dinante virginit • . graviter increpare, dicens fibiipfi: Quz ti» a 
tatenticorpocis iScr^nimap BeodcB. Mah. iasl tantx fupetbjx mulier quxChriftum abomi^ 
acdirDofrdnico.paJXifuO) tata mentis a^en- nari,nOncrubefeis in proximo tuo ? ftatim- „ 
tiouti devoverat v parjcerque fervarc toto . que odio lando contra leipfam accenfa fc-» 

rrifu fluduerat/ verecundia virginali Sc co- cedens cum dida fcutelia , lado ligno ern- saniem ebi. 
lumbina fimplickate genuflexa refpondit ei cis, didam feutcllam plenam ipusciflima fa- bic. 

» dicens :.0 matee, parcatis mihi, ego tamen nic ad os fuura. applicando coepit ebibere. 

» ih materia, de qua loquimini nion cognofco Hoc infirma illa advertens, coepit alta voce 
» me offendifle. Scio enim quod rpex .gratiam ^ clamare: dicem: O lilia ne feceris, qualiter » * 

» Dei vellem potius mori quann offendere teipfam vis occidere ? Ipfa vero totam pu- « 

» Deum meum >.& prxeipue. in materia ante tredinem illam ebibit. Quae epotatio non 
dida. Prioriffa veto vifa ejus lmmilitatc & folumnonnoctiit fibi* fedut inde ad tempus 
Tnaoplicitate ejus , «bene xdi&d^ta de ipfa , di- retulit ipfa nobis , non occurrebat memoriae 
mifit eam in pace^^ed. ipfa isata , zelotypa fux bibiffe fe umquam pptum tantx fuavitatis 

fux Deo dicatx caflitatis, infra fdpiam ali-» . fecundum fenfum guftus etiam corporalem. ■ 
quibus diebus tota flupida examinabar con- Infirmavcroilla, vifohoc,cordccompun- 
fcientiara fttam nihil relpicicns miraba- da humiliter & cum lacrymis petivit, ab ea 

tur. Non enim ruxic te/n paris credere po- yeniam de his qux dixerat contra eam, 
terat quod ex induflria prava aliqua poflet Milit etiam pro priorifla, & retradavit om- 
mentiri. Tandem in otatione polita decla- nia qux ante dixerat contra illam , narrando 
rata fuit a Domino, hanc pentationem ip- ei omnia fupraferipta. Non diu autetn po- 
fum Dominum ideo libi, evenire voluilfc ftea fupervixit , ancilla Chrifti a fando in- > 
pt afluefeeree patienter tolerare injurias libi coepto minifterio numquam ceflante ; ftd- 
illatas, & uterga fux cuftodiam caftitatis ufquc ad diem mortis illi^ femper perfeve- 
quetidie magis ac magis effet intenta. Sed; ravit. ; 

non diu poft fub&cuta eft divina .pde fxviens 59. Extat relatione dignum quoddam 
difciplina , quae & illam emendaret , & vir-; ’ aliud huic limilc in genere , de qnadam alia 
ginl ancillae, praficiendi materiata miniftea- . conforoxe , nomine Pglmcrina ; fcdquia non 
ret. In pedore namque illius jam didx fo- clare occurrit memotiz noftrx totus pro*: 
roris exortunieft horrendum apoftema , quo ceflus rei gefta: , omitto illud narrare. Credo 


• 'X 



n 
► >• 


Digitized by 


Goog[< 


1317 DE SANCT. ET DOCT..S. CATH. SENENSIS. iji» 

tamen quod in legenda plenius defcribatur , A ceffit ad vegetem , flcxifque genibus oravit Ejus pto* 
& confimiliter duo etiam antedida. confidenter ad Deum dicens : Domine , tu 

v C a p. v. 59. Subfcqucntcr congruum exiftirho , ut nofii quod confumtum tfi vinum hoc pracife in S ' te CK C 

enarrarem aliquid vel breviter de fervore necejjitatibus pauperum , & hoc propter nomen 

caritatis ejus erga pauperes. Circa hanc au- tuum, tu nofti. Non ergo permittas. Domine j 

v tem materiam recolo me audivifle , utrum ut ex hoc ego fim taufa fcxndali patri meo & 

ab ipfa fanda virgine , quae ad gloriam Dei , familia ejus. Statimque oratione completa 

& ut excitaremur ad confidenter agendum furgens , fado figno crucis contra vegetem * 

ea quae Dei funt, quandoque narrabat mi- acceffit, vinumque fluxit ex vegete abun- 

randa opera Dei erga fc gefta s femper ta- danter. Ipfa vero gratias agens , portavit 

^ • men cum talia enarrabat, dicebat quafi de patri, de miraculo nihil dicens alicui. Ve* 

alia narrans perfona , ut puta : novi quamdam rumtamen mirabantur non modicum hi qui 

perfonam cui fic evenit. Vel dicebat : Au- prius ad hauriendum vinum accefferant. Tan* 

Eleemofynx divi a quadam ferva Dei. Utrum ergo , ut B dem cum pater portaret vinum illud toti 
e J us * dicere coeperam , audierim ab ea vel a con- familiae vix per menfem fufficcre , cogitabat 

feffore fuo fupradido, vel ab aliqua de filia- accelerare vindemiam , fed vino quotidie 

bus fuis, non clare nunc occurrit memoris plene per duos menfes abundanter fluente, 

meae. Certum tamen eft apud me , quod eo dilata eft vindemia ufque ad tempus con- 

\ tempore quo jam coeperam converfari cum fuetum. Nec tamen virgo fanda ceffabat da 

virgine, audivi quod narro, videlicet, quod, vino illo more folito pauperibus erogaret 

antequam eam nodem , dum ipfa ferventi Adveniente autem tempore vindemiae , vo* 

amore infifterer cleemofynarum largitioni , lentes eamdem vegetem vino novo replere , 

de licentia tamen patris fui diftribuebat ipfa aperuerunt eam ut lavarent , & vinum mo- 

quotidie pauperibus in magna copia, panem,, dicum , quod in ea ede putabant , in aliquo 

vinum , oleum , lardonem , & cetera ad vi- vafe reponerent ; fed cum edet aperta , fic 

dum & indumentum pertinentia. Abunda- ficca eft reperta ac fi per plurcs menfes an- 

ebat enim tunc domus patrisfiii omnibus his C tea nullus in ea liquor quomodolibct exti- 
bonis , de quibus femper eligebat pro pau- tidet. Mirantur omnes & ftupent , tum quia r 

peribus meliora. Contigit autem quod pa- vinum illud tanto tempore fuffecit familiae , 

ter ordinavit atque prohibuit, ne aliquis de tum quia cum de fero appareret 'ede in ve- 

domo prarfumeret haurire vinum cujufdam gere de vino adhuc pro pluribtis diebus co- 

parvae vegetis quae crjit in cellario domus piofe , tamen mane inventa eft totaliter ari- 

fuae, quia illud tamquam optimum volebat da, & nullum habens figmim feu vcftigium 

ut ultimo bibendum fervarent. Virgo vero maditatis. Horum enim caufa erat illis ig- 

fanda quae vinum non bibebat , fed puram nota. Pater tamen virginis , qui erat bonae 

aquam , cogitavit , hoc audito , tale vinum fidei podefTor , & tenerrime diligebat eam , 

tamquam optimum debere dari pauperibus. exiftimabat quod meritis ejus omnia fibi prof* 

Et quia a patre habebat licentiam genera- pera evenirent, quampluries repetendo con- 

lem dandi amore Dei quaecumque volebat , D firmabat datam licentiam de eleemofynis 

affumta fiducia de Deo, coepit in flafconi- erogandis. Virgo vero fanda, certa de Dei 

bus vinum illud infirmis pauperibus erogare. bonitate , quam farpe tam in panis , quam / 

Cum tempus adveniffet , quo pater decre- etiam in olei multiplicatione fuerat experta , 

verat ut biberent praefatum vinum , mifit an- quotidie confidentius & ferventius fefc in 

cillam domus , ut afferret de vino illo. Illa fimilibus exercebat , prout in ejus legenda 

vero in redeundo nimiam moram faciente , latius & clarius continetur , tam de ad vidum 

mifit filium fuum uxoratum , ut increparet * pertinentibus , quam etiam de veftibus & re- 

eam & vinum portaret. Interim illa reverfa bus aliis quas quotidie pauperibus erogabat. 

dixit, quod pro certo in vegete illa non erat 60. Et quia nunc narratum eft de vino Panem «ui* ' 

vinum. Filius ergo jam didus cum patre & ~ divinitus augmentato, addam confcquentcr ci P !i . cat in 

aliqui de familia objurgans eam perfonalitcr de pane non minus mirabiliter multiplicato. P * a * 

acceffit ut portaret de vino jam dido. Diu £ Occurrit enim mihi ad memoriam quod 

etiam ipfe ftetit, finalitcr vero vacuus re- poft hacc quae immediate funt dida, forte 

verfus eft, affirmans quod veges illa vacua ad annos duos vel circa. Cum virgo fanda 

erat. Turbatus pater contra totam familiam, mandaffet diledat difcipulz fuae Alexis, in 

quaerens quis tam potens facinus perpetra- cujus domo tunc habitabat , quod non per- 

verit contra mandatum fuum tam expref- mitteret aliquem pauperem petentem elee- 

fum. At virgo fanda audiens turbatum pa- mofynam difcedere , eleemqfyna non re- 

trem, familiam tumultuantem, confcia fadi , cepta : quod illa follicite & devote imple- 

ftimulante confcientia , concepta de Deo bat. Contigit quod farina fimul & frumen- 

fiducia , venit mitigatura & fedatura tumui- tum per menfem vel circa ante recolledio- 

tum. Quare turbamini , bone pater? Audita nem frugum in domo fua defioeret. Tunc > 

* vero caufa , intulit : NOn conturbemini , pa? neccffitate urgente , dixit fe non poffe perfi- 

» ter mi , ego volo ire & haurire vinum> Ac- cere mandatum , notificando eidem defi* 

Vet. Script. & Mon . ampl. ColleSi. Tom. VI. k R r r ij 


Digitized by 


Google 



PROCESSUS CONTESTATIONUM 1320 


cientiam jam didam. Ipfa vero interrogavit 
utrum haberet aliquid de farina » & illa re- 
fpondentc quod fic , fcd modicum , ita ut vix 
fierent panes pro fex diebus. Tunc fanda 
«virgo dixit ei : Vade , fac panes de farinula 
«illa , nec omittas facere clecmofynas con- 
«fuctas , & fecura cfto quod fufficient nec 
«deficient, donec habeas frumentum novum. 
Sic dixit, & fic fa&um eft. Verum cum illa 
para fiet necefiaria pro conficiendis panibus , 
tunc ilia ancilla Chrifii acceflit, & dixit ei : 
«Ego volo te juvare ad faciendos panes iftos. 
"Ego faciam panes, Sc tu pones in ledo. Ifta 
ergo faciente panes , & illa in ledo collo- 
cante , ex infpcrato repletus eft ledus. Alexia 
«hoc videns , ftupore repleta dixit ei : O ma- 
«ter , ledus eft plenus , non habeo ubi ponam. 
Quo dido , adindar olei fub Elizco , ftatim 
ccffavit multiplicatio panis. Ut autem poftea 
nobis narravit prxdida ejus filia Alexia , aliis 
dupla farina non confuevcyat fic ledum im- 
plere, ficut illa modica tunc replevit. De 
pane autem ilio copiofius dabant pauperi- 
bus, & tamen nufquam defecit, donec co- 
, ionus portavit frumentum novum , juxta 
verbum ancillae Chrifti. Pro admiratione au* 
tem tam aperti miraculi , confcrvavimus ali- 
quos de illis panibus per annos plures. 

6 1. Iftis duobus de pane &vino narratis 
addam tertium , videlicet de indumentis. 
Nam cum die quadam tempore hiemali ipfa 
virgo fummo mane ad ecclefiam properaret 
'folito more , perveniens ad plateam, qux 
contigua eft ecclefiae noftrx de Senis, ob- 
vium habuit quemdam pauperem feminu- 
•dum , qui pauper inftanter petebat ab ea , 
ut aliquam fibi vcftem tribueret , qua cor- 
pns fuum contra frigus contegere valeret. 
Ipfa vero recordata , quod tunc fuper feduas 
haberet tunicas , ftatim intrans in ecclefiam , 
in angulo ipfius ecclcfix , ne ab aliquo vi- 
deretur , exuit tunicam interiorem , qux ma- 
nicas non habebat, Sc pauperi dedit. Ille 
vero accepta tunica, qux, ut didum eft , 
fine manicis erat, coepit importune manicas 
petere; at illa cum non haberet, fe humi- 
liter excufabat : ille vero importunius quafi 
objurgando petebat. Ipfa. vero eidem com- 
« patiens dixit ei : Non turberis , cariffime, 
«fcd veni mecum, & dabo tibi ; ficque domum 
paternam reverfa , abfeiffis manicis de qua- 
dam vefte quam invenit , tradidit pauperi. 
Sed iliis acceptis, petiit, idem pauper ut cami- 
llam fibi daret. Ipfa iterum intrans domum , 
inventa una camifia matris fux , dedit ei. 
Qua accepta , iterum fibi dari petebat pro 
quodam , ut dicebat , focio fuo. Cum au- 
tem illa per domum quxrens non inveniret , 
verecunde fc excufavit eidem. Ille vero dixit : 
Bene video quod fi haberes, libenter dares ; 
ftatimque difceffic. Ipfa vero ad ecclefiam 
eft reverfa. Cum autem node fequenti de- 
votius oraret,, apparuit ei Dominus often- 


dens ei tunicam quam pauperi dederat , di- 
cens ei : Filia , tu heri induifti me hac tu- * 
nica , & ego volo te induere aiia tunica mea ; « 

& extrahens tunicam quamdam de latere * 
fuo dextro, induit eam. Non eft autem pu- « 
tandum , quod aliqua reali feu materiali cu- 
nica induerit eam; hoc enim non fuit ve- 
rum , cum fuerit vifio imaginaria : attamen 
prxfatum indumentum tantae fuit virtutis Sc 
dficacix , quod de cetero toto tempore vitx 
fux in quacumque afperitate hiemali nam- 
quam ufa eft nili una fimplici tunica , ficut 
experimentaliter vidi ego fimul cum aliis 
g annis multis , ncc umquam fenfit frigoris 
moleftiam , ut nobis petentibus & admiran- 
tibus afferebat. Ab ore enim ipfius latius au- 
divi totum quod nunc fub quadam brevi- ' 
tate narravi. Omitto gratia brevitatis nar- 
rare innumera alia mirabilia , quar circa eam 
& per ipfam erga perfonas alias operatus eft 
Dominus in prxdidis fandis exercitiis ejus. 

Sed ad oftendendum aliqualiter fervorem 
caritatis ejus erga infirmos Sc pauperes , Sc 
etiam quantam quamque indubiam Sc con- 
flantem erga Deum gerebat fiduciam , cujus 
bonitatis dulcedinem quotidie animo degu- 
ftabat, tria nunc de proximo narrata fuf- 
G fidant. 

<5 2 . Per idem vero fere tempus coepit virgo cap. 
fanda vigere fpiritu prophetix. Nam poft ?P‘” tu 
cxtafim quam in oratione polita patiebatur g«. 
quotidie pene per duas horas , licet aliquan- 
do etiam per horas numero plures , fed etiam 
per plures dies , ad proprios fenfus tandem 
reverfa , fxpe reprehendebat focias feu dif- 
cipulas fecum commorantes , fi contingebat 
eas eo tempore vacare otio , vel otiola lo- 
cutione occupari : irarao cum aliquando vel- 
lent negare , vel le cxcufare , putantes eam 
latere quod egilfent vel dixilfent, ipfa du- 
) rius eas reprehendebat , dicens : Nonne in * 
tali loco talia & talia dicebatis? Ipfx vero «= 
videntes fe ellc de vaniloquio fimul & men- 
dacio deprehenlas , non tantum femcl , fed 
pluries, de cetero fibi cavebant, fefe in ora- 
tionibus vel alio laudabili exercitio occu- 
pantes. Ego vero rufticus Sc pro tunc igna- 
rus virtutum fandx virginis , non putabam 
eam vigere fpiritu prophetico , ficut illx exi- 
ftimabant hxc mihi narrantes ; fed putabam 
eam vel audivifte , vel quadam folertia dc- 
„ prehendifle quod agebant vel dicebant. Eo- 
b dem vero tempore cum femel acceflSflem 
ad cellulam ejus cum fupradido confefiore , 
poft longam collocutionem interrogavit nos 
quid agebamus fecunda & tertia hora nodis. 

Nos autem volentes eam tentare , diximus 
interrogantes eam : Quid credis? Et ipfa re- « 
fpondit : Quis melius Icit hoc quam vosipfi? K 
Tunc confeflor prxdidus fubjunxit, me an- « 
nuente : Mando tibi per obedientiam , dic fi « 
tu fcis quid egimus illis horis. Ipfa vero hoc * 
facere humilitet recufavit; Sc fe ut prius ex- 


Dig zed by 


Google 


r ' "■ ■ " — : — 

i 

1321 DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 1322 

cufantc,idcm confeflbr iterum per obedicn- A & religiofum virum , pro illis mittebat, uc 
tiam hoc idem (ibi mandavit. Tunc iliaca- fuaderet viro fuo & ad confitendum eum 

» pite humiliter inclinato, dixit : Vos bene induceret. Plures acceflerunt, fcd in nullo 

Icitis quod eftis quatuor, & ftatis in cella profuerunt. Ultimo quxdam mulier fuafic 

fubprioris ad colloquendum per magnum uxori, ut mitteret ad fratrem Thomam con- 

fpatium temporis de illo fero. Nos autem fefforem fan&x virginis jam di&um , ut ipfe 

interrogavimus illam qui erant illi : & ipfa expofita eidem virgini mala difpofitionc in- 

fingulos nominavit. Interrogata vero quid firmi , imponeret fibi , ut rogaret Deum pro 

loquebamur ? Refpondit quod communiter co. Quod&fa&um eft. Illa ergo mandato 

loquebamur de pertinentibus ad falutem ani- accepto de fero , noftcm iliam duxit infom- 

marum noftrarum, licet aliquando immif- nem. Orante autem illa, eccc circa dilucu- 

ceremus & alia. Ego obftupui, tamen du- lum infirmus ille clamare coepit dicens : 

bitavi , ne aliquis ex nobis quatuor fibi hoc ]$ Cito mittite pro facerdote , quia volo con- « 
dixiflet. Volens ergo tentare utrum hoc fci- ficeri. Quo fic clamante , uxor ejus experge- * 

ret per hominem , an per fpiritum prophe- fa&a dixit ei : Quid placet tibi ? Ille vero « 

tix , dic fequenti acceffi ad eam , & collo- iterans cumdcm fermonem adjecit : Nonne * 

' « quens cum ea, dixi : O mater, ( fic enim videtis in illo angulo Chriftum, qui mandat « 

« eam vocare folebamus) unde , inquam , nofti mihi , ut ftatim habeam confiteri 5 juxta vero « 

«quid agamus? Et ipfa : Ofili, novqrisquod Chriftum eft quzdam mantellata , nomine * 

« ex quo placuit dulci Salvatori noftro ( fic Catharina ? Statim ergo adveniente facer- * 

« enim tunc temporis eum nominare folebat ) dote , devote confeffus eft , & teftamcnto 

» dare mihi filios & filias, quos & quas , ipfo condito , & omnibus reverenter fufeeptis cc- 

» donante , habeo , nihil me latet ad vos per- clefiar facramentis , ex hac luce migravit. Eo- 

5 > tinens j fcd totum mihi clare oftendit quod dem mane, completis miflarum folemniis, 

» agitur circa eos. Tunc ego adjeci : Ergo nofti q confeffor praefatus acccffic ad cellulam vir- 
»quid egerim heri fero tali hora nodis? Et ginis, & ego cum co, interrogatque an fe- 

» refpondit mihi : Utique , nam feribebatis , cerit obedientiam ab ipfo de fero fibi injun- 

«& de tali materia feribebatis. Quod totum dam? Qua rcfpondente , quod fic : iterum 

« fic fuerat. Et adjecit : Fili , ego femper vi- eam interrogavit an crederet quod infirmus 

» gilo , & oro pro vobis filiis meis & pro aliis ille mutaretur in melius ? Illa fefpondit fe 

« ufquequo in conventu veftro pulfatur ad ma- per mifericordiam Dei efle certam quod fic. 

«tutinas, & oftendit mihi quid agatis : immo Et adjecit : O pater, quam vere immenfa « 

« fi bonos oculos haberetis, videretis me efle eft bonitas & clementia Salvatoris ! Cum 

» vobifeum , ficut clare ego omnes vos & fin- enim ex prxeepto obedientix mihi per vos « 

« gulos video, & qui eftis , & ubi eftis , ac etiam injun&x ifta node pro illo orarem ad Do- 

« quid agitis. Sxpiflimc vero dulcis Salvator minum , femper ufque ad matutinum dabat « 

» nofter me affodat pfallentem & incedentem mihi negativam, dicens : Quomodo vis ut „ 

«per cellulam iftam, & confabulatur mecum D parcam ifti, quinumquam fuit memor mei, « 

«inftrucns me de multis. Quandoque vero nec falutis animx fux? Iftc numquam con-« 
«cum videt me laflam, fedcthic inftatioifto, fitebatur , mifTas non audiebat, eccleGam„ 
» & ego fedeo de mandato ejus ad pedes ejus , caufa orandi non intrabat , numquam jeju- « 
» & ufque ad prxdidam horam confabulamur. nabat , eleemofynas nullas faciebat , vacabat « 

» Adveniente autem hora dida , dat mihi li- femper commeflationibus & ludo alearum , 

«ccntiam ut dormiam, dicens : Vade, filia, fxpe etiam turpiter nomen meum blafphe-* 

„ quiefee , donec filii tui , qui jam furgunt ad mabat : quomodo ergo parcam ei , qui de 

„ matutinas , loco tui laudabunt me. Sicque tot & aliis malis multis numquam a me ve- « 

„ dormio. Poft breve fpatium dormitionis fta- niam petivit ? Cumque quod non projuftis, « 
,» tim furgo. fcd pro peccatoribus mori voluit inftarem j 

cap. vii. 63. Ut autem de fpiritu prophetix quo & quod latro in cruce veniam petivit &im- 
catofiTcon'- 0 vigebat, prout jam coepi, aliqua vel bre- petravit, poftquam ipfe ex fua mifericordia 

yerfionema viter , ficut potero , profequar : Recordor ~ & pietate hoc ut faceret eidem infpiravit. 
Deo obtinet. q UOC i non longe poftquam incoepi conver- Refpondit : Fateor, latro ille multa mala a 

fari cum ea, contigit quod quidam nobilis fecit, & in illis quafi ufque in finem per fe- « 

civis de civitate noftra Senenfi , nomine veravit , ficut iftc j fcd ille non me crucifi- 

AndreasTSladdini de Bellantibus graviter in- xcrat, immo pro fuis fceleribus cruci affixus <* 

firmatus , nullatenus acquicfceret fuadenti- fuit. Ifte vero de tot fuis ullam numquam * 

bus fibi quod vellet confiteri. Uxor vero poenitentiam egit, & ultra hoc, quantum « 

fua cum eflet nobilis & bonx confcientix in eo fuit, iterum me crucifixit. Nam cum * 

mulier, valde anxiebatur pro falute animx femel ludo alearum magnam fummam pe- « 

viri fui , tum etiam quia timebat vituperium cunix perdidiflet , furore repletus , me blaf- * 

hominum , cum fciret efle notorium virum phemare turpiffime coepit, nec' de tam ne- « 

fuum efle mundi voluptatibus occupatum. faria blafphcmia multoties iterata conten- « 
Qucmcumquc ergo audiebat efle probum tus, intravit quamdam ccclcfiam, ubi in- « 

RRrr iij 


r 


Digitized by v^ooQie 



V323 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1324 

» venta in quadam parva tabella imagine Cru- A rali, quam de virtute divina & Ipirituali^ 


cifixi, gladio pluribus i&ibus perforavit; nec 
» fic adhuc contentus , in latrinam projecit 
* camdem. Ego autem concepra fiducia ex 
obedientia , quam ab ipfo mihi impolitam 
*> reputabam , dixi : Oro , Domine Deus meus , 
» fac hanc mifericordiam cum ifto peccatore 
» indigno : nemo enim eft tna mifericordia 
« dignus, nifi quem tu ipfe feceris dignum. 
»/Qiii Saulum contra te tanto odio perfequen- 
» tem ad te tam mirabiliter ateraxifti. Exaudi, 
». Domine , & perfice opus mifericordix tuae 
« per te inchoatum. Tu enim per miniftrum 


Invocabam ergo eam , amaritudine quidem 
plenus,, fed fide non plena flevi diu & eju- 
lavi. Tandem quidam venerabilis pater ma- 
giftcr Raynaldus, frater didi cqnventus, mo- 
tus caritate me vocavit, & duxit me ad epi- 
fcopum civitatis , cujus erat ipfe confcffor. 
Expofito autem cafu meo coram eo , ipfe 
epifeopus qui erat jurifpcritus , dixit mihi : 
Fili , malum eft agere contra decretales; ta- 
men in tali cafu pofllim difpenfarc recum, 
quia ex ignorantia juris , & non in contem- 
tum clavium hoc fecifti. Sic ego facio , & 


tuum mihi imperafti, ut hoc peterem. Da j$ tecum dilpenfo. Statimquc, ficut de beato 


« ergo gloriam nomini tuo. Circa ergo dilu- 
» culum Dominus dixit mihi : Ecce exaudivi 
« preces tuas. Tunc ergo oftendit mihi Do- 
minus corporalem effigiem infirmi illius , & 
quem ante non noveram , nunc ftatim re- 
cognofcerem fi viderem. Me etiam prxfente 
mandavit infirmo , ut ftatim confiteri debe- 
ret. His fic ab ea auditis , admirantes reccf- 
fimus, & rei geftae inveftigata veritate, in- 
venimus vifionem cum re gefta plenarie ac- 
cordarc , prout fuperius eft narratum, 
interiores 64. Circa idem tempus cum ex obedien- 


Auguftino legitur, a mente mea omnes du- 
bietatis tenebrae diffugerunt. Sicque rever- 
fus fum ad conventum totaliter mente & 
confeientia ferenatus. Illo autem mane quo , 
ut didum eft, tam amare flevi & ejulavi, ac 
ipfam virginem totaliter invocavi , ipfa ab- 
fens, ut didum eft, corpore, fed prxfens 
fpiritu in ecclefia noftra de Senis ante altare 
B. Petri martyris aftans , tam gravem & ve- 
hementem cordis mei afflidionem fentiens , 
& mihi ex intimis cordis compatiens , ab- 
forpta a fenfibus , ut ei mos erat cum .vehe- 


* ^ * 

audioris pas- t j a ordinis mei moram traherem in Florcn- *- menter orabat, toto in Deum rapta fpiritu 

11 9 c ahlpnc 1 r ■ 


nas abiens 
agnolcit, 


tia , ipfa fanda virgine tunc commorante in 
Senis, die quadam me loquente cum quo- 
dam fratre prdvedar aetatis & bonae littera- 
turae, quem etiam reputabam bonae confcien- 
tiae virum, & erat frater ordinis mei, inter 


ferventiflime pro mea liberatione Dominum 
exorabat. Tanto autem impetu mens eju9 
pro tunc ferebatur in Deum , mc eidem of- 
ferendo , ut corpus ejus quod in altaris fca- 
bello proftratum jacebat , licet pro tunc nut- 


cctera ei confabulando, dixi quod ex prx- lis exteripribus uteretur fenfibus , impetu ta- 


cepto praelati mei fufeeperam ordinem fa- 
cerdotalcm anre aetatem xxv. annorum. Quo 
ipfe audito, fecit mihi magnam confcien- 
tiam & gravem , dicendo quod mortaliter 
peccabam celebrando, cum dido jure effem 
fufpcnfus. Ego tunc juris ignarus , ftatim fi- 
dem adhibui verbis ejus, & decrevi a cele- 
bratione ceflfarc. Cum per aliquos menfes 
abftinuiflem , prior conventus voluit Caufam 
hujus fcire. Cui , ut debebam , expofui. Qua 
-aud/ta, conabatur tam ipfe quam alii probi 
fratres fuadere mihi , ut confcientiam iftam 
tamquam erroneam omnino deponerem. 
Sed ego fic menti imprefleram quod depo- 
nere non valebam. Quare cum diu non ac- 
. quiefccrcm perfuafionibus fraternalibus eo* 
rumdem , coeperunt contra me indignari, 
•Sc.me phantafticum appellare. Aliquamdiu 
ergo amariflimam vitam duxi. Hi enim qui 
prius compatiebantur mihi , poftea fubfan- 
nabant : qua de re habitabam folus, ne de- 
rifioni paterem, & fepe ex nimia mentis 
anguftia flebam. Una ergo dierum de mane 
cum hac de caufa amariflime & diu flerem, 
& magnis vocibus ejularem , conqueri coepi 
intra mcipfum quod non eram in Senis. Spe- 
rabam enim fi ibi cflem , quod virgo confo- 
laretur mc. Similis pro tunc eram regulo, 
qui fidem quidem habebat in Domino , fed 
plus confidebat de ipfius prxfentia corpo- 


D 


men fpiritus mirabiliter furfum fe erigens 
totum, & brachiis aftringens fcabelluro, ip- 
fum violenter furfum traxir , de quo non par- 
va admiratio in mentibus cirpumftantiutn 
eft generata , tum propter inconfuetudinem 
a&us, tum propter magnitudinem fcabelli , 
quod tantx erat gravitatis, ut quicumquc 
juvenis bene fortis cum difficultate fic ele- 
vaflet. Poftea vero reverfa domum , fecreto 
eam interrogabant domeftiese ejus focix , cu- 
pientes fcire quid fibi voluiflet talis & tam 
inufitatus a&us. Ipfa vero rcfpondit : quia 
filius meus frater Bartholomxus in Florentia 
ab adverfario nimis crudeliter vexabatur* 
Ipfe vero notantes diem & horam , ex man- 
dato ejus fcripferunt mihi, ut venirem ad 
eam , quod & feci. Inventa autem veritate 
& concordantia prxdidorum > omnes Deo 
gratias egimus. 

6 5 . Simile quoddam accidit fratri Thomz 
confeffori fuo fupradido. Cum enim in iti- 
nere conftitutus captus efiet a latronibus , & 
ab eis feftinantCr cum focio du&us ad inte- 
riora filvz , qux remota eft a civitate Sena- 
rum fere per xxx. milliaria , & ab eis dubi- ’ 
taret occidi , cx toto corde virginem invo- 
cavit , & modico intervallo fa&o abfque no- 
cumento liberi funt dimifli. Reverfus vero 
Senas invenit , quod illa hora qua invoca- 
verat eam, ipfa fuis dixerat filiabus ia Chrifto, 


Digitized by 


Google 


1325 DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. . 132« 

Ecce pater meus frater Thomas vocat me, A & innovatione five reformatione fidelium» 
& ftatim ad orationem cucurrit. Totum au- Facit etiam ad hoc idem quod fuperius de 
tem hoc ipfc mihi SC aliis pluribus enarravit. * multiplicatione panis narravi, videlicet quod 
Ad idem manifefte pertinet quod in legenda * fa dixit Alexi* : Vade , facias paries de illa * 

narratur de nobili milite domino Cinque de modica farina quam habes, nec omittas fa- tt 

Sarracenis de Senis. Cum emm fuadentq cere elcemofynas confuetas , & fecura efto,' 


eadem fanda virgine fuiffer faeramentaliter 
confeflus omnia peccata de quibus valuit re- 
cordari , veniens poftea ad eam cum gaudio, 
nuntiavit fc juxta ejus monita fuiffe confcf- 
fum. A quo cum virgo fanda peteret utrum 
plene omnia fua peccata fuiflet*eonfeffus.: 
ipfo rcfporidentc quod lic : Ipfa. adjecit : 


quia non deficient donec habeas frumentum * 
novum : in hoc imitata Etiam prophetam , 
qui idem dixit & fecit mulieri viduae de Sa- 
repta Sidoniorum. Innumera occurrunt ta- 
lia , & feribendi non effet finis. Nam & mihi 
& aliis pluriev manifeftavit fecrcta cordis 
noftri , quando hxc quandoque materia exi- 


Numquid fuifti confeflus tale peccatum, quod g gebat atilaudcm Dei, vel ad utilitatem ani 


* in tali loco perpetrafti ? Ipfe Vero refpondic 
. quod noa, quia non fuerat recordatus. Et 

valde admirans Unde ipfa hoc fciret , rever- 
fus ad confeflbrem iterum confeffbs , totum 
quod fupradidum eft enarravit. 

Summo poc 66.Tempore ctjam quo ipfa erat in A venio* 
dfrepetenda nc > mifla illuc a Florentinis , ad fandiffimum 
Urbe, votam papam Gregor ium IX. ut induceret eum ad 
manifcftat.* faciendum pacem cum eis , ipfe GrU^orius 
qui fandam opinionem habebat de ea, cum 
‘ jam parari fcciffct multas galeas ut cum 
tota ciftia fua iret Romam, & perie omnes 


mse. Paucis etiam diebus ante obitilm fuum , • 
cum effet Romx graviter infirmata , & ego 
effem ibi, mifit me Bononiam , dicfcns :Fili, * 
tu fcis quia de proximo inflat $ledio dc ma- 1 
giftro generali Ordinis tui } pro dfdo officio * 
eligetur Fr. Raybaundus pater meus. Volo * 
vadas illuc , ut- fis cum eo , ficque dixit , five * 
prxdixir, & ita fadum. , • ' * 

68. Quia ivero fuperius circa principium cap. Vili, 
hujus capituli de fpiritu prophetix mentio ^«jus 
fada fuit, quod dignabatur Dominus quan- * # 
doque vifitarq & Cum eadem confabulari ac 


Cardinales & curiales, ac etiam rex Francix C etiam eam docere de multis, congruum exi 
contradicerent ei ,*intcrrog‘avit eam utrum ftimo dc ejus 'dodrina non omnino fub fi- 

videretur fibi bonum quod profequeretur lcntio pertranfire. Omittens ergo caufabre- 

I : n _i: /•_ -l 


- iter quod jam fic agere difpofuerat , pre- 

fertim cum tot 6c tales haberet contradido- 
. res. Ipfe vero fe humiliter cxcufante ac di- 
cente , quod non decebat unam mulierculam 
Hare confilium fummo pontifici : ipfe re-* 
fpondit : Non peto ut confulas , fod mihi 
circa hoc mandes voluntatem Dei. Ipfa vero 
. . . fe humiliter exciifante , mandavit eidfem per 
obedientiam, ut fibi manifcftarct , fi quid 
noflet circa mafefeiam iftam de voluntate Dei. 
Tunc ipfa capite humiliter inclinato dixit : 
» Quis melius novit hoc quamfenditas vcftra, 

• . * qux Deo vovifti vos hoc &durum ? Ipfe hoc 

audko nimis ftupefodus ,‘ quia , ut dixit, ne- 
mo vivens corpore prxter fchoc fciebat, ex 
tunc deliberavit Hcr. arripere, quod defecit. 

Corporis fui 67 ' Modico P oft tempore , cum de Ave- 
futuramtraf- nione cum ejidem reverteremur ad Italiam, 
& in vigilia B. Francifci effemus in quddam 
caftro quod dicitur Voragine, prope civi- 
tatem Januenfem, hora vcfpertina / ipfa vo- 
cato fratre Raymundo confeffore fuo fupra- 
dido , dixit efle fibi tunc a Domino revela- 
tum, quod tali die ftvoldtis annis ipfe ma- 1 
nibus propriis erat tranflaturus corpus ejuf- 
dem fandx virginis de uno fepulcro ad aliud. 
Et hoc tunc ipfe mihi retulit : quod & rei 
poftmodum probavit effedus. Implerem qua- 
ternos, fi omnia qua; de hac materia mex 
occurrunt memori* , vfcllem calamo com- 
mendare 5 fcd fufficere exiftimo jam dida, 


D 


lationem 

praedicit. 


vitatis prolixe & extenfe narrare de quibus 
& qualiter eam Dominus inftruebal , cum 
fic confabulari dignabatur cum ea , procu- 
rabo, prout Dominus adjuvabit , pauca qux- 
dam qux de multis occurrunt fub brevitate 
perftrihgere. Inftrucbat namque- cam , do- 
cendo & declarando- eidem quomodo ampr 
proprius eft radix omnium malorum ; odium . 
vero fui eft fundamentum omnium bono- 
. rum. Et vocabat ipfa hoc odium fandum. 

Item , docebat eam quod numquam exiret 
de cella proprix cognitionis, id eft cognitio- 
nis fui ipfius 5 fcd omni tempore ubicumque 
effet, numquam exiret dc dida cellula. Item, 
quod attente confiderarcr quod in omni 
tempore & in omni Joco oculi Domini aperti 
erant fuper eam, amplius refpicientcs cor 
quam operationem exteriorpm: Item , quQd 
non judicaret dida feu opera cujufcumque , 
fcd in omnibus attenderet voluntatem Dei, 
qui tam bonus eft , qui etiam mala bede or- 1 
diriat , nec fineret mala fieri, *nifi ex illis 
majus bonum eliceret. Attenderet etiam 
quod nulla creatura poteft quodeumque no- 
cumentum alicui inferre , nifi ‘defuper data 
effet ei poteftas. Item , quod legendo vel k eipfi 
orando non curtret multum legere vel ora- tifibijs. 
re.jfed ruminaret verba fingula, & cum 
aliquod verbum inveniret quod mentem fi- 
militer deledaret , in illo tamdiu fifteret , 
quamdiu mens deledabiliter pafceretur. Et 


llllS C#« 


addendo illud tjuod* incidentet recitavi in* ex hoc ipfa devenit ad orandum mcntalitcr, 
prologo, videlicet eidem revelatum fuiffe/ taliter quod non poterat dicere unum./^/er* 
a Domino de futura converfione infidelium nofter vocaliter , quin ftatim mcntaliter ra- 


Digitized by 


Google 



» 3*7 .PROCESSUS CONTESTATIONUM 1328 

pcretur. Et ex h^c confuetudine coepit mens A hibui, Sc nunc adhibeo : quia etfi non vidi 


ejus in otationefia rapi > quod taliter extra- 
hebatur a fcnfibus corporis., ita ut infenfL 
bilis omnino remaneret. In procdTu autem 
temporis , cum per talem extafim raperetur , 
taliter obrigefccbant membra ejus, quod 
potius potuiflent frangi, quam ficdi. Qua de 
caufa infinitas quafi injurias pafla eft a di- 
vertis perfonis , putantibus quod non vere , 
fed fide tic a lentibus eflet abftrada : unde 
multis etiam & gravibus experimentis pro- 
bata fuit, & repertum eft quod non fide. 


eam totaliter elevatam , vidi tamen eam ali- 
quando in oratione, fua tic a terra elevari , 
quod fola fummitace groflioris digiti unius 
pedis tangebat terram:. quod pulla arte vel 
humana induftria fieri pofle arbitror, prarci- 
pue longo fpatio temporis , prout aliquan- 
do in ea propriis oculis ego vidi. 

70. Expedita dodrina divinitus acquifita, cap. x. 
fecuta.cft mirabitis facundia in loquendo de C1 ^ ; c j llt *** 
pertinentibus ad honorem Dei Sc falutem 
animarum ? ita ut mirarentur tam dodi quam 


fed veraciter a fcnfibus tali tempore alienata g idiotae dicentes : Unde ifti tanta dodrina 

cum non didicerit ? Aliqui au^em aemuli pu- 
tabant quod nos fratres doceremus eam , 
cum tamen, ut jam dixi, eflet e contrario. 
Sed in proceflu temporis per quotidianam 
experientiam totus pene mundus , ut fic li- . 
ceat loqui, cognovit dodrinam ejus efle ei- 
dem infii&m divinitus , tam in colloquendo, 
quam epam indidando epiftolas quammul- 
tas profundas pariter Sc devotas , Sc in com? 
ponendo librum quem cum didabat, fem- 
per abftrada erat, a fenfibus.- Vidi pluries 


erae. Inter ceteras* experientias habitas de ea 
in hac materia , illa fuit gravior Sc apertior , 
quam pertulit a comitifla Valentinenfium , 
quae foror erat carnalis papae Gregor ti XI. 
de qua experientia diffufe. tradat Stephanus 
de Senis, -ordinis Cartufienfis , in atteftatio- 
nibus fuis ; Ideo pertranfeo .iicet videre meo 
illa perforatio pedum & tibiarum .fuit gra- 
vior , quapi ipfc narrat. Fui etiam tunc prac- 
fens ibidem ficut & ipfc ; 6 c recolo quod per 
plqr.es dies' non poterat fanari de illis perfo 


rationibus. Verum ipfa non folum patien- r eam eodem tempore didantem dupbus ferf- 

J : J * i u,- • it . _ j • J _ J: r. * i:_ 1_ _ ■ 


CAP. IX, 


ter , fed gaudenter tolerabat , fi c nullum ad- 
iiibcbat remedium puriduris illis. 

69. Praefata autem profunda & utilia do- 
cumenta docebat eam Dominus per feip- 
fum , dum fic domeftice dc* node conver* 
fari dignabatur cum ea, qu* ipfa poftea ad 
utilitatem nafttam referebat nobis , confor- 
tando nos Sc animando ad perficiendum ea. 


ptoribus 'de divertis materiis: aliquando tri- 
bus feriptoribus timui , Sc nullam faciebat 
penitus moram in meditando quid deberet 
didando dicere , quemadmodum ceteri di- 
dantes communiter facere jconfueverunt > 
fed videbatur quod in- mente & lingua ejus 
tam influxus continuus eflet fententiarum , 
quam etiam verborum. Et vere tic erat, uc 


Plura alia quotidie fucccffive nobis referebat . ‘rede cum Apoftolo dicere potiet : An exfe- 
documeqra a Domino tibi data, pulchra Sc r mentum ejus qutritis , qui in me loquitur 

utilia valde, quz ex ignavia mea nec ferip- chrijlus. Tantam autem Deus in labiis ejus 
uirae ncc memoris commendavi. In legenda diffuderat gratiam , quod in procetiii tempo- 
autemfua, fi bene recolo , fit mentio de qui- p ris, poftquam, ut in legenda habetur, de 
bufdam talibus documentis a Domino tibi . mandato Domini coepit cumomnibus genera- 
datis. Verum cum nobis prsdida Sc alia quz liter converfari. Vidi ego quamplures dodos 


tibi in oratione: potitx oftcnfa narrabat, fspe 
ingemifeendo dicebat ♦ Melius eflet tacere , 
quam talia tic enarrare. Non cni.m valet 
lingua carnis decenter exprimere, qu« fpiri- 
tus five merts a Domino illuftrata valet ap- 
prehendere. Etaddcbat quod videbatur tibi 
quafi margaritas lutp inficere-, cum cona- 
batur ea quat viderat vel audierat nobis lin- 
gua carnea enarrare. Ego vero coram Deo 
loquens fateor, quod narratio mea de talibus 
ab ipfa nobis didis , in comparatione narta- 
tidnis, e;ufdem rede , fic eft etiam mihi ipfi 
intipida, quemadmodum optimum ferculum 
ia oratione a fiqc falc. In Oratione etiam fua tanto fer- 
voris impetu ferebatur mens ejus , ut ex vio- 
lentia fphitus ad fu perna tendentis corpus 
ejus totaliter elevaretur a terra , Sc aliquando 
fufpenfum ftaret in aere , ut a pluribus fide 
dignis de familia ejus pluries audific me re- 
colo, qui teftabanttir fc- propriis oculis hoc 
vidifle. Fateor me numquam hoc fic aperte 


terra cerni- 
tur elevata 


Sc valentes viros , quofdam quidem prslatos 
magnos, aliquos Vero religiofos, Sc alios 
dodores laicos divertis temporibus Sc in di- 
vertis locis venientes adeam, non ex devo- 
tione, fed potius caufa .fubfannandi Sc con- 
fundendi eam, qui tamen poftea in collo* 
cutione habita cqra eadem-, taljter immuta- 
bantur , quod mutabant de 'cetero vitant 
fuam in melius, vel falcem bene xdificati 
de ea virtutes ejus poftraodum praedicabant. 

* Omitto gratia- brevitatis mirabiles mutatio- 
E nes quorumdam religioforum ordinum di- 
verforum , qui prius toto nifu conabantur , 
nedum in privatis locutionibus, verum etiam 
in publicis ad populum praedicationibus de- 
trahere famae ejus 5 qui tamen poftea ex col- 
lationibus habitis cum eadem, talitpr funt 
opinionibus Sc moribus immutati, quod veri- 
tate urgente , coadi funt eam in publicis pra- 
dicationibus ultro nccnon mirabiliter com- 
mendare. Nec ceflare volebant a commen- 


8c manifefte videre meruiffc, ficut illi de fe .datione virtutum ejus , , quas in feipfis fue- 
narrabant : quibus tamen Sc tunc fidem ad- rant experti , non obftante. quod ex hoc a 

• confratribus 


Digitized by 


Google 


1319 DE SANCT. ET DOCT. 

confratribus fuis quotidianas & graves mo- A 
leftias paterentur. Novi ego ipfis mihi nar- 
xantibus haec, quod quandoque confuevc- 
rant me deridere etiam in publico , ex eo 
quod noverant me habere convcrfationem 
publicam cum eadem , qui tamen opinione 
& vita ita mutati frequentabant fzpius cel- 
lulam meam : quorum quidam etiam in mo- 

s ribus & dodrina taliter profecerunt , ut mul- 
tas animas lucrifacerent Chrifto. Mirabilem 
edam gratiam contulerat Deus virgini in ex- 
hortando , ita ut velut feraphim incendens B 
quag verbo inftruendo tangebat , mox ad 
Dei timorem & amorem mirabiliter com- 
movebat : immo, quod dictu mirabile cft , 
attamen verum cft, quanto erant do&iores 
hi cum quibus loquebatur , tanto ut com- 
muniter in admiradonem & devotionem 
magis & citius movebantur. Tanta autem 
, in exhortando , divina gratia influente , ade- 
rat ei facundia > ut catcrvatim confluerent 
tam viri quam etiam mulieres ad audien- 
dum verbum ex ore ejus. Tantus etiam fe- 
quebatur. animarum fr udius, ut fandtiflimus 
Gxjegorius XI. de hoc informatus , & per > 
jfeipfum aliqualiter expertus , conctflit ei bul- 
lam qua poflit tres, eligere confeflores qui 
eflent cum ea, & qui au&oritate ipfius fum- 
mi pontificis poflent ubique abfolvere om- 
nes ad fe per eamdem deftinatos, cum po- 
tcftate quam habent epifeopi finguli in dioe-, 
ceiibus fuis. Conceffit etiam bullam eidem, 
qua poflet facere celebrare coram fe ubique, 
etiam ante diem , & quod tam ipfa , quam' 
omnes utriufque fexusde familia ejus , in ca- 
pella ipflus poflent recipere facramentum 
Euchariftiz quandocumqifb ei placeret.Con- 
, ceffit etiam ei plura alia de quibus late pa- 
tet in atteftationibus fratris Thomz Anto- 1 
nii de Senis > ideo illa narrare & explicare 
omitto. 

. XI* 8 1 . Item tcftor, ut fupra, quod toto fu- 
pradidto tempore quo converfatus fum cum 
eadem , non audeo dicere quod audierim 
proferri cx ore ejus verbum otiofum , ,nifi 
prout inferius' enarrabo , cum tamen convcr- 
latus cum ipfa fuerim annis multis tam in . 
terra quam in mari in fupradidtis locis. Hoc 
autem apud me non cft parum notabile , ^ 
cum dicat apoftolus Jacobus , quod qui in 
verbo non offendit , perfedus eft vir. V erum 
rccolo-quod quafi in principio converfatio- 
nis mez cum ea , cum in fefto converfionis 
S. Pauli apoftoli dulCedine contemplationis 
illius raptus , abforpta ipfa per tres dies flaret 
abftrada & alienata a.fenfibus , die tertia qui- 
dam frater Donatus de Florentia , qui tunc 
gratus przdicator- erat in conventu Senenfi 
noftri ordinis , volens vifitare quemdam de- 
votum religiofum ordinis Eremitarum , qui 
vocabatur frater Guillelmus Anglicus , & ha- 
bitabat juxta civitatem przdittam, in quadam 
fiiva diftante ab ipfa civitate per milliaria 
Vct. Scripts & Mon. ampl, Colit#, Tm. VI, • 


S. CATH. SENENSIS; 1330 

tria ; acccffic fraterDonatus przfatusad Chrifti 
ancillam Catharinam flantem , ut di&um eft , conflem, 
in ixtafi , & dixit ei ; Ego vado ad vifitan- « 
dum talem Deo devotum , & tibi bene no- « 
tum , vis tu venire nobifeum ? Ipfa quia * 
multum afiiciebatur adj illum fandum ere- 
mitam ,ftatim refpondit , quod fic , licet pro 
tunc non intenderet ire. Ilio ergo difceden* 
te, confcientia coepit eam torquerede men- 
dacio dido : propter quod tribus diebus con- 
tinuis amare flevit, ac fi commififlet aliquod 
grave crimen. Nec quibufeumque perfua- 
fionibus temperare valuimus ejus fletum ; 
immo cum diceremus fibi illud mendacium 
fuifle jocofum & leve , tunc ipfa amarius 
flebat, nec a fletu ceflavit, donec die tertia 
Chriftus ei dixit : Filia , ne amplius plores « 
peccatum tuum. Ego enim permifi te cadere « ' 
in illud , ut ftimulante te confcientia redires * 
ad fenfus tuos corporeos, quos in tua extafi « 
pofita, quafi reliquifle gaudebas. Volo ergo « 
redeas ad fenfus tuos , ut cognofcaS qualis « 
ex te es, & non intumefeas, cum ex beni- « 
gnitate mea te traho ad perguftandum vela 
modicum de fpiritualibus meis deliciis , ut « 
fic confortetur infirmitas & fragilitas tua. * 

Et fic ab illo fletu ceflavit. 

82. Recordor etiam quod quafi ad idem, 
licet longe prius id quod didhim cft evene- 
rit, quod in vigilia B. Dominici patris no- 
ftri , cum pulfatum effet primum fignum pro 
vefperis decantandis , ipfa more fuo con- 
facto ftatim ad ecclefiam venit. Ego vero • 
cum eflem ibi, vocavi eam , & pofui me ad 
fedendum. Ipfa vero gcnuflexa ftetit juxta 
me. Cum ergo federem, videns eam totam 
lztam & jucundam , ficut fcmper^crat 
przcipue in fandorum folemnitatibus , m- 
1 terrogavi eam dicens: Pro certo debemus <* 
habere bona nova , ex quo te video fic lztam « 

& ridentem. Tunc ipfa dixit mihi multa & „ 
miranda de B. Dominico , quz enarrare ni- 
mium foret longum. Ait autem , ut breviter 
dicam, 6 pater, nonne videtis B. Domini- « 
cum patrem noftrum i Quam gloriofus eft « 
in confpedu Dei! Et adjunxit: Ipfe cft valde « 
fimilis Salvatori. Habet enim faciem oblon- * 
gam , maturum confpe&um pariter & jucun- « 
dum, capillos flavos tam. in* capite quam in « 
barba. Et fubjunxit , quod Chriftus dicebat * 
fibi : Filia, ifte pater tuus, ficut vides eum « 
mihi efle fimilem in corpore , fic fuit mihi « 
fimillimus in affe&u, & in moribus. Nam fi- <* 
cut ego totus ardebam pro falute animarum, « 
fic ipfe totus fervebat anhelans pro viribus « 
verbo & feripto animas trahere ad amorem <c 
mei. Ifti etiam de caufa , me eidem in- « 
fpirante , inftituit ordinem fuum Przdicato- * 
rum ,ut quia videbat fe non pofle ubique & <c 
& fetnper animarum falutem , ficut optabat, « 
procurare , per filios fupplcret,quod per fe * 
minus fieri pofle videbat. *Et ideo non mi- « 
retis , filia , fi fic honorifico eum ut vides. « 

SSss 


\ 


Digitized t>y 


Google 



i 33 i PROCESSUS CONTESTIONATUM 1332 

» Si ergo vis effe legitima filia foa & mea , A tingebat nos filios fuos in Chrifto, aut etiam 


31 exerce te ipfum in zelo honoris mei & falu- 
-tis animatam. Addebat etiam mihi quod B. 
Dominicus oftendebat fibi magnam multi- 
tudinem fratrum Praedicatorum fecum bea- 
tificatorum 4 exponendo eidem merita & no- 
mina eorumdem ; quae caufa brevitatis nar- 
rare omitto.; fpecificatis tamen & diftinde 
declaratis gloria & meritis beatorum Petri 
martyris & T hornae de Aquino , de tota mul- 
titudine reliqua fratrum beatorum qui circa 
B. Dominicum confidebant. Prae ceteris au- 
tem videbat unum peculiari gloria refulgen- 


filias , verba non dico perniciofa , fed otiofa 
coram ea narrate , flarim immifeebat locu- 
tionem de Deo, & interrumpebat noftram. 
Si aurem ^yidiffet nos procaces ad loquen- 
dum de levibus, mirabili*dulccdihe verbo- 
rum nos abftrahebat ab illis vanis , & ad fpi- 
ritualia attrahebat. Detradioncs vero nulla- 
tenus poterat fuftinere. Quae fi coram ea in- 
cidiffent , auftera voce & torvo vultu & fla- 
rim przfciadebat quadam urbana corregio- 
ne, nos facerdotes admonens & dicens : Num- « 
quid hzc cft dodrina , quam didifeiftis ia li- 


tem , quem dicebat vocari fr. Reginaldum, g bris fandis , de quam populo Dei quotidie « 


& a me petebat quando fuerat ifte > fed pro 
tunc non occurrit mihi,nifi de fociodccon- 
fcffore.S. Thomae praefati , qfUific vocatus eft. 

Ipfa autem non affenfit dido meo. Quare 
ego recogitans , poftea credidi dc firmiter cre- 
do , quod fuic ille frater Reginaldus , quem 
B. Dominicus recipit adordinem flarim' poft 
ordinis confirmationem , dum effet Romx; 

•de quo multa dc miranda narrantur in le- 
genda S. Dominici. Ipfa ergo narrante prae- 
*dida dc plura alia cum indicibili quoaam 
gandio , contigit germanum ejus tranfire per 
ecclefiam prope eam. Unde cum ipfa ad 
lpncndum faciem fuam.a me parumper di- 
veniffet , vidir germanum tranfeuntem & 
agnovit eam ;ftacimque ad me convcrfa cce- 
pu amare flere. Ego vero ftupens de tanta 
& tam fubita mutatione , interrogabam eam' nuit rumor Iftc quod moritur , ftatimque cur- 


prxdicatis ?,Quod videlicet linguas fuas re- 
laxent ad detrahendum proximis fuis ? infe- « 
riores v^ro verbis afperis compcfcebat. « 

83. Augebatur quotidie in fponfa Chrifti cap. xu. 
defiderium , ut conjunda effet realiter fponfb . amoris 
luo, diffolvi enim cupiebat, ut effe incipev riruri&rcfiir _ 
rct cum eodem. Hoc autem in fuis quoti- git* 
dianis orationibus a vidiffime expofcebat,quia 
didicerat pondus carnis cum moerore por- 
tare. Et quia ille diligentes fc diligit , non 
eft paffus eam a fuo tam ferventi defiderio 
omnino fraudari. Coepit ergo ex vehementi 
amore languere. Tandem quadam die Do- 
minica , fi memoria me non fallit ; circa ho- 
ram tertiarum , dum ego adu prxdkarem 
in conventu noftro Senenfi , ipfa migravit e 
corpore , & incoepit effe cum Chrifto. Infb- 


* dc caufa tanti fletus; fed propter abundan- 
tiam hc cymarum a^que finguituum nullate- 
nus mihi valuit recondere, ufque quafi ad 
horam completorii , largiter perte per tres 
horas. Tffhdcm hora prxdida accedi ad eam 
adhuc m ccclefia exiftentem , & interrogavi 
dc cadfa tanti fletus. Qux mihi refpondit; 

* O pater, nonne perpenditis quantum ego 

„ mifera erravi , & Creatorem meum offendi? ® 
„ Dum enim fua benignitate mihi miferx of- 
tendert dignaretur tam feftiv? gloriam tanti 
„ parris , ego ficut mifera & miferabilis diverti 
4 , ocuiom & vidi germanum meum tranfeun- 
» tem per ecclefiam. Et cum ego excufarem 
dicendo quod vix adverterat faciem fpuen- 
do, & ftatim converfa fuerat ;& verum di- 
cebam, quia fic fiicrat. Ipfa refpondit mihi : 

» O pater , fi vidiffetis magiftrum mihi a Do- 
« mino traditum, videlicet apoftohjm Paulum, 
«cum quanta feveritate & vultus curvitate 
» nae reprehendit,. non fic parvipenderetis de- 


rebant fratres plures& mulieres quammultx. 
Impletur cellula illa fanda, & fpatium to- 
tum per quod ad illam erat iter multitudine 
concurrentium. Pcrada prxdicatione , hoc 
ego audiens, illuc*cucurri & ego , fed cum 
diifficultate non parva cellulam intravi. Af- 
ferebant autem qui a principio ibi affuerant, 
eam flendo fpiritum exhalaffe jam per plu- 
res horas ante adventum meum. Sed ecce 
dum diu fic ftamus dolentes, incipiunt in 
corde prius mortux exiles quidam morus 
apparere. Sicque paulatim poft longum in- 
tervallum temporis ad ufitatum ufum fen- 
fuum eft reduda. Nos autem Ixtitia repleti 
loqui conabamur cum ea. Ipfa vero moe- 
rore confeda fingulrus & lacrymas abunc^n- 
tiffime emittebat, dicendo fxpe, O infelix 
anima mea ! quo verbo etiam poft longo 
tempore utebatur quandoque. Quia ergo tam 
brevi temporis fpatio mortuum corpus fte- 
tit , dubitatum fuit communiter utrum fuiffet 


» fedum meam. Addidit autem quod poft prz- E mortua , an fyncopen paffa. Per triduum cr- 


» didum fletum , B. Apoftolus confolatus eft 
« eam dicens : Ecce , filia , acceptavit Deus 
» fletum tuum* & vidit lacrymas tuas, de ce- 
» tero eris cautior. Hoc pro tanto narravi, ut 
ex his parvis pateat confidcranti qualiter fe 
ctiftadicbat in- gravibus , qux fic fe affligebat 
in levibus. Juxia id Gtegorius dicit : Quo-‘ 
modo bonarum mentium eft ibi agnofccic 
culpam, ubi culpa non eft. Cum autem con- 


go aur biduum non valuimus ab ea habere 
refponfum propter lacrymarum & fingui- 
tuum indeficientem copiam. Tandem miti- 
gato fletu , fecrero interrogavimus eam, quid 
fibi volebat hoc inufitatum antea verbum , 
& tamen ab ipfa illo triduo toties repetitum, 
videlicet, O infelix anima ! Ipfa vero cum 
magno fufpirio refpondit. O quomodo non « 
infelix cft anima mea, qux deputata crat«t 


Digitized by 



1335 DE SANCT. ET DOCT. 5 . CATH. SENENSIS. nn 

“cum angelis videre faciem fui Creatoris > Sc A locis > nec feuiufrtfodi itifrirtda fidd eatfio-i 
“nunc iterum dimifla eft in huius tenebras lioae in aliquo derogant, fed penius ipfam 
«carnis i Nobis autem quxrenribus utrum ani. approbant & confirmant, 

ma (uayidilTet faciem fui Grcatoris ? Ref- «4.vConfiderans ergo virgo fanda, quod 
pondit , Quod per gratiam Dei illo parvo de voluntate Sc beneplacito fui fponfificdef-tienti fit cor- 
eempofis fpatio viderat. Mc autem petente fario oportebat eam adhuc in carne corrup» 

utrum parvo illo tempore anima eius vere tibilt permanere , coepit a fponfo fiio arden» 

fu i flet a corpore feparata , dixit fe credere tiffimo Ac continuato defiderio inceffancec 

quod fio. Et cum dicerem quomodo tu fcire expetere, ut at quo eidem fic placebat , fal- 

hoc potes, cum B. Apoftolus de fc loquens tem pro refrigerio quodam animi fui digna* 

dicat, fe nefeire utrum eflet in corpore an retur eam -libi in poenis corporalibus con- 

non , quando Deum vidit >. Refpondit iHa > formare, ut fciiicct poenas quas ipfe ; pen- 

quod hoc credebat ex eo quod tunc ex vio* dens in cruce pertulit in carne , has in fuo 

lentia fpiritus cor ejus crepuerat , Sc fic vere g corpore fentirc ex munere mereretur , ut 

fuifle mortuam exifiimabat. Ego autem ite* faitem vel fic conjunda eflet eidem. Exiu- 

rum affirmabam , quod ex" quo Apoftolus divic autem ipfam Deus > nec fraudavit eam 

hoc de fc ignoraverat, ipfa dc fe fcire non a tam pio (undo defidferio fiio. TtibUs’ 

poterat. Ipll vero acquiefcente rationi , con- enim -clavis diverforum Corporalium doliw 

feflor per obedientiam ei mandavit, ut in. rum confixit carnes ejus > videlicet capitis 
oratione de hoc peteret declarari : quod & pedoris, & iliorum. His eftim tribus ctucia- ‘ 

fecit. Refponftkmque habuic quod vere ani- tibus quotidie» iicct autemaliquandoiino 

ma ejus feparata fuit a corporo 5 Sc adjunxit, iftorum , aliquando alio gravius vexaretur, 

«quod Dominus dixerat. libi : Confidera & numquarm tamen ab iftis vacabat ; quibus 

«adverte dulciffima filia , quod ficut ego te tamquam ftimulis quotidie agitata , nutn- 

« mortuam dc novo reduxi ad vitam; fic tu> quam tamen a fandis exercitiis ccflabat, quin 

«decenter alium modum vivendi & eonver- vel didaret , vel cum advenientibus de per* 

«fandi tenebis. Circuibis enim Sc tranfibis de linentibus - ad iaiutem ammx loqueretur , - 

» loco ad locum , de . civitate ad civitatem , C vel orationi femper intenderet vel vacaret» 

«prout Sc quando dicam tibi. Eritque de ce-> Non enim foriam habitu, fed etiam adit 

«tero convcrfatio tua communis cum omni- diebus illis continue mens tjus ferebarur in 

» bus utriufque fexus ,& publica atque pateas. Deum , nec propter drdoS- continuos dolo* 

«Mittam enim alios ad te, quandoque vero tes apparebat aliqdando&iftisv aut tiirbolcn- 

H tc mittam ad eos , prout mihi placebit. Tu ta', fed femper “hilaris jioveeicbattif &l£ta. 

« autem femper cflio pacata , ut picx obedias ftnmo cpm aliquando jpaffione iliaca vehe- 

» voluntati. Dixit & opere complevit. Nanf mentlflime gravaret»?' ut non valena - 

ex tunc coeperunt homines Sc mulieres ma- ftate neceflkata jaceret * rtbseidem compa- 
gis folito frequentare eam, St ad ipfam ve- dentes dicebamus: O mater, quid pateris fc 

mrc etiam a remotis : indeque adum eft , ut Ipfa vero nobis quafi fubridfehdo refportdc- 

volante hujufmodi fama fandi tatis Sc do- bat : Senm un pici ddlcefianit.DolorcsCMni 

drinx ejus , rogata a divcrlis perfonis pro ipfi vcluti dona ipfius fponfi femper fibi 

honore Dei & fallite animarum, ad diverfa q erant dulces : fed quando augmentabafttur, 
accederet loca, juxta mandatum fibi a Do- dicebat (Ibi eflfc dulciores. Abdimus ego dc 
mino datum. Sicquc toto tempore quo fit-’ etiam alii quampiures , quod pluries» ‘cum 
pervixit, exemplo Abtahx patriatehx , non» taliter pateretur , fupervbhtente aliquo cafu, 
fblum egrefla eft de domo paterna , fcd ubi -imrrfihebat > ue pro honore Dei vel fa-. 

etiam decivitatc & patria propria, Sc fuc- lute animtz feri obloqueretur , vel fi didis 

ceflive'percgtinata eft in diverfis civitatibus’ decaufis expediret domum exire, & ad alium 

St locis de quibus fuperius quafi in princi- locum ire , quod ftatim<ac fi nihil pateretur, 

pio memoriam feci. Et in tali peregrinatione promta erat & parata ad orrmem laborem, 
perfeverando, juxta Dei fur dire&ioncm & T Recordor etiam quodeumego ab ea pete- 
voluntatem, tandemanno 1 380. vita & pe* rem, qualis erat dolor illepcdoris, ip& db> 
regrinat ione finita , aggregari propius me- _ xic mihi , effc fibi a Domino revelatum , quod 
ruit focietati civium beatorum. Narrata au- quando ipfe foit cruci affixus , una jam manu 
tem in hoc capitulo de morte Sc refufeita- elevata , Teliquum brachiumtanta violentia 
tione virginis, ac de clara vifione Dei ejuf- traxerunt; -quod coftx pedoris ex utraque 

dem , licet videantur Sc fint mirabilia , non parte nervis conjundx violentia illa fuerunt 

tamen funt incredibilia. Nam fituile habe- disjundary&in taBdisjundionc fuit fub fen- 
tur de B. Oddonc , ut patet ip legendis fr. fibus maximus dolor, & maxima poena huic 

Petri de Clugia, immediate pofl: legendam dolori limitem ipfa patiebatur. His tamen 

S. Cecilix ; Sc de multis qui prius- mortui non plane conrtUra virgo fanda inftantcr 

poftmodum revixerunt, & poftmodum fw petebar, ut dignaretur car-f fibi conformare 

naliter tranfierunt. Habetur in cpiftola Cy- non in pedum Sc manuum, ac etiam lateris 
filii ad B. Auguftinum, & in diverfis aliis foris patenti fofiiira , fed in dolore vulnerum ' 

Vtt. Scrift. & Mon. amfL ColUft. Tm. Vi. SSss ij * 




1335 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1336 

prarfatornm : ita ut dolores tales fentiret in A percipere mererentur •»& jam fuis monitis ad 


•corde, Sc tamen nulla de his apparerent fi- 
gna in o Alborum vifione. Nec paffus eft 
fpemfus ejus etiam ipfam defraudari in prar- 
■fata tam pia & devota petitione fua. Nam 
dum cffec Pilis die quadam , in eccleiia fan- 
dxChrifiinc virginis & martyris ,poft com- 
munionem more fuo in extalim polita , cum 
boc donum a fppnfo luo devotius cxpofcc- 
ret atque ferventius , vifa eft a circumflan- 
tibus manus Sc pedes extendere , licuc de- 
pingi confuevit B. Francifcus , cum lacra 


hoc exequendum quorumdam bonorum ci- 
vium animos inclinaflct , aliis multis contra- 
dicentibus i fada fcditione , populus.cucurrit 
ad arma. Inlonuic autem vox in vulgo, quod 
mulier ilia de Senis , erat caufa hujus*tumul- 
tus atque ieditionis. Quidam ergo de po- 
pulo prsrceptorcs infolentes & difcoli, hoc 
audito , veloci paffu venerunt ad domum 
ubi ipfa pro tunc habitabat , tumultuantes , 
Sc armis perftrepentes , diccntefque fc Velle 
occidere eam. Violenter itaque & cum ma- 


ftigmata (cribitur recepi fle. Et eum aliquan- B gno impetu intraverunt ubi ipla erat. Unde 


diu fic ftetiflet , tandem ufui fcnfuum red- 
dUa,eftdomum veverfa. Tunc lui qui vide- 
rant, fecreto eana interrogabant, fcire cu- 
pientes quid libi voluiflee illa manuum pe- 
Humvfc tam kifucta Sc prolixa extentio, qui- 
b 1u 5 refpondcns a*t : O filii , mecum gratias 
B agite Deo, qui ‘non defpicit orationes pau- 
” pernm,fed vota humilium rcfpipitSc exaudit. 

Tunc aperuit eis quomodo gratiam fupra- 
. feriptam diu a Domino poftukvcrat , & quod 
iljq mane ferventius hoc expoftulans exau- 
diti meruerat. Toto igitur tefiduo tempore 
vitae firx,gaffione nunc didaSc aliis poena- 
litafibus fuperius nominatis , tam alacriter 
quam dulciter , quotidie in fuo corde virgo 
Domiai vexabatur, licet ipfam quandoque: 
rjiiaus, quandoque afperius cruciarent Ex, 
illo, ergo tempojc quafi certa fada de prae- 
forma in fe per gratiam Domini Salvatoris, 
nonpbftantibus quotidianis paffionibus ante- 
-dj&is , in omnibus exercitiis •& laboribus ad 
bonorem Dei veliaqimarura falutem pertir 
nentibus fortior & lartior apparebat. Vide- 


territi qui erant cum ipfa aufugerunt, Sc abf- 
conderunt fc quaft omnes. Unus ergo ex illis 
qui venerant prdcacioacetcris , cnfe nudato, 
verbis contumcliofis aggreflus eft virginem. 
Ipfa vejp in nullo territa , ftatfrn tenlis in' 
coelum oculis Sc manibus, ac genuflcxa , dixit 
illi. Si defuper eft tibi data poteftas, per- « 
cute. Et adjunxit : Ex parte autem Dei vo- « 
bis prsteipio, quatenus nulli» meorum no- « 
ccatis. Illi ergo Dei virtute conterriti , in 
nullo eam vel aliquem de fuis laedentes re- 
ceflerunr. Permanfit autem virgo facra- ibi- 
dem donec placuit fummo praefato pontifici, 
qui miferat eam. Et licet ego pro tunc non . 
foerim cum ea , tamen feriofe prxdida au- 
divi , & ab ipfa Sc ab aliis qui tunc erant cum 
ea : qui eam mirabiliter extollebant, admi- 
rantes & commendantes conflandam vir- ' 
ginis. 

86. Vita autem Sc convcrfatio ipfius fan* 
dse virginis deinceps valde mirabilis fuit, & 
ad converfioneth animarum quam mirabi- 
liter utilis St fruduofa. Puto enim quod fi 


cap. 


batur enim,etfi non verbo , tamen opere D quis attentare vellet enarrare qu* poft haec 


dicere quod de fe beatus dicit Apoftolus , 
videHcctCv» infirmor , tunc potens fum &f or- 
itor. Et alibi quafi tacitar refpondcns quae- 
ftiooi dicit : Omnia fiofjwn in eo qui me con- 
fortat. Unde Sc 'cum eodem Apoftolo glo- 
riabatur in infirmitatibus fuis, (ciens per hos 
habitare in fe virtutem Chriftii. - 
cap. xiv. *J. Fervebat deinceps in fand* virgine 
Dcfiderat ^ctac Sc defiderium patiqpd: Sc fuftinendi 
martyr. um. IJiart y r j ura p ro nooa m lc Salvatoris; Unde & 
$ liquando ipfa colloquentc aobifcum , oc- 
currente materia » Jmagna cum vultus hila- 
eitttc v manibus tenendo tunicam fuam al- 
, banvqua erat induta , ditebat: O quam de- 
„ Corfircflct toc. tunica, fi cikfc; (anguine ru- 
„ bofoira. Intendebat autem virgo facra de 
iQbriCatione (anguinis pet martyrium , quam. 
jhaJ^cre defiderabat', ut per faaguinem nui * 
tsytui rubricaretur vcftis alba qua induta erat 
fon&ft virginitatis. Signum autem manife- 
ftum didi ferventis lui defiderii patuit in 
Florentia. Cum enim de mandato fandiffimi 
GrE6oru XI. mifla ipfa Florendam , ut Flo- 
rentinos exhortaretur ad petendam veniam 
- de gravi offenfa per cos contra ecclefiam 
perpetrata , ut fic ab eodem paftoie pacem 


geffit mirabilia in Senis, Florentia , Luca, 
Pifis, in Janua, in Avcnione , Sc ultimo in 
Roma, ubi facrum ejus corpus requiefeit, 
plores impleret quaternos. Quis enim fuffi- 
cientcr enuntiet quot & quales ad meliorem 
vitam reduxit fandis exhortationibus fuis > 
Quot enim matronas nobiles ad faruftz reli- 
gionis habitum fufoipiendum induxit? Quot 
nobiles juvenculas ad virginitatem & mira- 
bilis aufteriratis voluntariam obfervantiam 
filo verbo & vit* exemplo excitavit ! Quot 
lafcivos juvenes ad diverfbs ordines intro- 
duxit? Quot diflolutos celigiofos ad melio- 
rem vitam convertit? Quot publicas mere- 
trices ad cafte vivendum, reduxit? Quot ho- 
micidas Sc graves aut antiquatas inimicitias 
habentesi ad perpetuam pacem & bonas dein- 
ceps amicitia^ fuis (audis monitis concilia- 
vit? Longum nimis foret & pene incredibile 
fi quis enarrare vellet qualiter fua mirabili 
locutione du|citcr mulccbat Sc confolabatur 
pios, tenebat <St confundebat fuperbos five 
protervos , non modo idiotas Sc rufticos vei 
plebeios, fi?d principes Sc barones ac mili- 
tes, praelatos, magnos utriuique juris dodo- 
res , nominatos medicos, & facra theologis 


Digitized by 


ioogle 



133 7 DE SANGT, ET DOCT. 5. CATH. SENENSIS. 

non mediocres profcflbres. Et ut breviter A tamen nodes cflent prolixa: , ut fic capta 
dicam, omnes fecum feriofe colloquentcs opportunitate loqueretur cum illo. Sic qo- 
pios in meliorem commovebat affedum; gitavit, fic adum eft. Loquitur ergo virgo 
fubdolos Sc malignantes mirabiliter Sc falu- facta cum odogenario illo , fcd ille obdurato 
briter confundebat. Tanta denique erat in corde diu reludatur > quali deridendo fecras 
fermone ejus maturitas, Sc tanta in exhor- exhortationes illius, fermo in longum pro- 
fando erat audoritas, ut prae admiratione trahitur; tandem poft longam moram non 
fapientix tam copiofe in labiis ejus, coelitus valens amplius refiftcre Spiritui qui loque* 
diffufz omnes praecipue magnates animo fuf batur in illa, ad verba tam ignita coepit 
pendendo ad Dei laudem efficaciter nimis • emolliri cor ejus, quod prius ut lapis fuerat 
ac mirabiliter attrahebat. De quibus omni* obduratum. Dixit igitur : Eccc volo, conii- * 
bus innumera extant exempla patentia, fi . teri , ut mihi fuades 5 fed quid praecedere de- * 
haec narrare prxfentis deferiptionis brevitas n bet.cum jam per bonum temporis fpatium «* 


pateretur, ficut prxeipue patuit in Avenione 
de dapiino papa Greooriq XI. dc .domino 
duce Andegavenfi avunculo regis Francir , 
de domino Barenfi , poftea papa Urbano V I. 
& pene de tota curia Romaua , qui omnes 
infurrexerant contra eam, quos opines ani- 
mo mirabiliter immutavit & opere , ita ut 
hi qui prius erant ejus perfccutores , poft- 
modum fadi funt amici atque benefadores. 
Nam praefatus dominus dux taliter eft animo 
immutatus , ut dc Avenione duceret eam ad 
quoddam fuum caftrum , ut confolaretur 
dominam duciffam confortem fuam. Quo 
per triduum fado , rogavit eam ut fecum 
iret ad dominum regem Francix. Sed ipfa 
humiliter renuente, dedit ei pro expenfis vix 
in redeundo ad Italiam francos centum. Ad 
fuggeftionem etiam ipfius fanda: virginis 
ipfe dominus dux promifit domino papx 
Gregor 10 prxdido , quod ad- voluntatem 
Sc requifitionem ejufdem domini papx iret 
cum exercitu ultra more propriis fumtibus 
, & expenfis. Ipfe etiam dominus papa, non 

permifit eam de Avenione difeedere ufque 
in diem qua ipfe inde difceffit. Immo per 
menfes tres ipfam cum rota familia fua nu- 
mero xxn. quotidie nutrivit, providendo 
Cis de amplo & jdonco hofpitio , ac de om- 
nibus ad vidum ncccflariis. In difccffu vero 
pro expenfis in via fiendis , dedit ei fiorenos 
centum. Innumera etiam ari ia gratia brevi- 
tatis annotare defifto : unum tantummodo 
ex multis Sc pene innumeris exempli gratia 
recitabo. 

cap. xvt. ' 87. Fuit in diebus illis in civitate Scncnfi 
inveteratum v j r quidam fecundum carnem nobilis ee- 
ad chriftum nere , nommp Francifcus. Hic erat , ut credo, 
convenit, tunc annorum odoginta Sc ultra , qui num- 
quam communicaverat , nec umquarn con- 
feflus fuerat , nifi fextid tantum in gravi in- 
firmitate conftitucus , cum valde efiet ado- 
• lefcentulus. Hujus fenis nurus erat quxdam 
Alexia dileda filia fandx virginis , de qua 
fupra fada eft mentio in cap. de multipli- 
catione panis. Hxc zelo Dei accenfa fuade- 
hat fxpe prxfato faccro fuo , ut juxta man- 
. daturo. Dei Sc ecdefix fandx peccata fua fa- 
cerdoci confiteri deberet. Sed cum in nullo 
proficeret , cogitavit rogare fandam virgi- 
nem, ut iret ad hofpitandum cum ea, cum 


odio habeam priorem talis cecidi* , ut quo- « 
tidie cogjteqi quomodo opportune occidam « 
eum? Tunc ipfa virgo iterum fermDne tar« 
liter commovit cor ejus , $uod vidus iterum 
cxciamabat dicens : Eccc paratus fum facere <* 
quidquid jubes. Jube quod vis. Tunc illa i* 
Volo «quod .amore Christi Jesu , ut ipfe « 
"Vobis parcat, vos parcatis dido priori & pa- « 
ccm faciatis cum eo. Quid plura ? Spopon- * 
dit, & quod mirum eft didu, fcd mirabi- 
lius fado , ipfe qui injuriam gravem recepe- 
rat , & in nullo illum offenderat , taliter ad 
verb^qux ex ore virginis faerx audierat, 
compundus eft corde, quod ftatini fummo 
mane .affumens accipitrem , quem carum 
valde habebat , intravit ecclefiam illam fo- 
lus in qu» <^ac prior ille, de quo fupra fada 
eft mentio : quo ille vifo, timens eum, de 
ccclcfia ftatim aufugit. Ipfe vero rogavit 
unum dc canonicis , ut nuntiarer priori quod 
ipfe non venerat ut noceret, fed potius ut» 
grata loqueretur. Tunc prior, fcito quodfo- 
lus Sc abfque armis venerat,. convocatis ad 
fe ad cautelam aliquibus de fuis , permifit 
eum ad cameram fuam venire. Intravit ille, 

Sc falutato priore, dixit ; Ego veni motus a « 
Deo , ut faciam pacem vobifeum , Sc ut cre- « 
datis quod bonam deinceps pacem velim « 
habere vobifeum , ccce dono vobis accipi- « 
trem iftum , qui mihi, eft valde carus : ficque « 
pace fada re verfus ad virginem, dixit ei ; Eccc « 
feci quod julfifti , quid amplius jubes ut fa- « 
ciami Illa autem mandavit ei, ut veniret ad 
me , & confiteretur omnia peccata fua. Quod 
Sc fecit, narrando mihi per triduum ab in- 
fantia totamdmam fuam. Qua confeffione 
completa , Sc fada abfolutione , fufpenfus atil- 
mo quomodo imponerem fibi poenitentiam 
cum effet fenex ; &c licet cflet genere nobilis , 
tamen erat pauper fecundum gradum fuum, 
dedi ei parvam poenitentiam , Sc dixi : Re- « 
venamini ad eam qux vos ad me mifit, Sc « 
quam vobis ipfa junpofuerit poenitentiam, « 
illam ego vobis impono. Fecit ut dixeram. « 
Illa autem eidem impofuit quod ufque ad 
certum tempus omni mane in aurora pro- 
funda Turgeret, Sciret cum filentio ad eo- 
defiam cathedralem , dicendo pro qualibet 
vice centum Pater nafter Sc totidem Ave 
Mari a, deditque ei in uno filo centum Pater 

SSss iij 






Digitized by 


/ 


«339, PROCESSUS CQ 

■nofter , ut portaret in manibus, quando fic 
ad ecclefiam properabat. Omnia complete 
tum magna humilitate perfecit. £t qui aliis 
taro vifitabat ccclcfiasyjejunare non confuc- 
verat , ex tunc , ut didum cft , cum 
penarius e fler, omni die in ecclefia longo 
«tertlporis fpatio morabatur ; per totam vero 
tpiadfagcfimam femper die qualibet jejuna- 
bit, & omni die prxdicationcrq audivit-, fic- 
que pene per annum in ipirkualibus exerci- 
tiis perfeverans , diem -claufit extremum & 
obdormivit in pace. 

c.rmonem S&* Non folum autem fponfus fuus con- 
ab obfdiis culit illi virtutem dura corda emolliendi , 
c,lclc ' verum etiam 'eidem dedit pofpftatem cal- 
candi inimicum, -ac ipfura de obfeflls cor- 
poribus expellendi. Fuit enim m civitate 
Senarum vir quidam Michael Monaldi arte 
notarius , converfotus honcfte-Sc grate coram 
Deo St hominibus. Hic habena filiam par- 
vulam , quae pro tunc , ait puto , erat anno- 
rum odo vel circa, pofuit eam in quodam 
-monafterio fub nomine B. Johannis Bapdftae 
conftituto, ut ibidem Deo in fanditate fer- 
viret. Quia vero fecundum ‘Pfalmiftam Dei 
judicia funt abyffus multa , prxdida puella 
foror Laurentia nuncupata , tradita eft fata- 
mae vexanda in corpore , cum , ut puto , eflet 
tunc annorum decem vel circa. Vexabatur 
-puella, fed & moleftius ejus forores omnes 
pariter vexabantur, & praecipue de node. 
Taedio igitur quotidiano devidac forores , fle 
tot moleftias non valentes amplius fuftincre , 
4 -vocatis patre 6c matre puellae , reftituertint 
eam illis , qui male confolati duxerunt eam 
ad domum fuaui } multis etiam ejufmodi 
nioleftiis & ipfi vexati diutius , poft multas 
adjurationes per facerdotes & rcligiofos fuper 
cani fadas, cum in nullo proficerent, illam 
ad diverfa loca duxerunt , ubi quiefeebant 
corpora fandorum , ut eorum mereretur me- 
ritis liberari. Recolo me fu i fle praefentem 
in ecclefia noftra Senenfi -, quando hac de 
caufa illuc perduda erat. Circumflabant eam 
fratres plures litterati , volentes per ejus rc- 
fponfionem explorare utrum puella vel fpi- 
ritus loqueretur. Auditis autem multis re- 
fponfionibus ejus, concludebant omnes pari 
fententia quod procul dubio non puella ,fed 
fpiritus loquebatur. Quid ulterius protelor ? 
«•Licet > ut didum eft, duda fuerit ad diverfa 
fandorum corpora , ubi alias quandoque 
.arreptidi confueverant liberari, a nullo ta- 
men cenfccuta cft beneficium fanitatis. Fra- 
ter autem Thonias , didus de Fonte , confef- 
for tunc virginis fupradidae , compatiens ex 
corde tanta: illorum calamitati > - confuluit 
parentes puellae , quod fummo mane duce- 
rent eam ad domum ubi vdgo facra tunG 
•habitabat , St intromittentes eam , clauden- 
tefque oftium a foris recederent. Sicut con- 
fuluit , fic fecerunt. Cum vero virgo vellet 
exire , ut ad ecclcfiam pergeret, invenit eam. 


N TESTATIONUM 1340 

A ftatimque cognito quod arreptitia eflet, Sc 
caufam cur adduda erat prudenter intelli- 
gens , Sc ex humilitate exiftimans hoc exce- 
dere vires fuas , degit per fugam' fubterfii- 
t gere iftud onus. Sed inveniens oftiumclau- 
lQm circuivic domum, quaerens aditum ut 
exiret. Cumque ad exeundum nullum pe- 
nitus aditum inveniret, intellexit virgo fp 1- 
ritu -Dei plena , hoc geftum efle Dei volun- 
• tate. Affumta crgo de Deo fiducia /puellam 
duxit ad fuperiora domus. Adjurans autem 
per «omen Domini malignum fpiritum ut 
exiret, in nullo proficiebat. Quare intelli» 
g gens edoda per Spiritum , juxta didum Do- 
mini Salvatoris , hoc genus daemoqjorum 
non poflc exire nifi in oratione & jejunio , 
vocata difcipula fua Alexia , in cujus tunc 
domo habitabat, dixit : Filia, oportet nos , 
orare, ut Deus liberet iftam creaturam fuam , 
de manu inimici. Igitur adveniente node 
tantus erat ftrepitus in tota domo , excepta 
camera ubi -erant, quod putabat Alexia do- 
mum totam rukuram. Sed virgo Domini 
in nullo territa , quia aflueta erat bellare cum 
hofte, Alexiam confortabat , monegs tamen 
eam ne exiret de camera. Nodem igitur to- 
q tam duxerunt iafomnem. Mane autem fa- 
do , Alexia ad ecclefiam eunte , virgo Do- 
mini, de Dei bonitate St clementia aflumta 
fiducia , flans fuper arreptitiam , fpiritui man- 
. -davit audader ut difoederet. IMc autem non 
valens amplius refiftere imperanti , puellam 
valde difeerpens , horribiliter fpumanteni & 
in terram proftratam femimortuam dereli- 
quit. Virgo autem Domini confortationibus 
manuum, & cibo ac potu refotillatam.pcr 
-brevem morulam lanam mente Sz corpore 
eam erexit. Tenuit autem eam fecum die- 
bus odo , poft quos reftituens eam parenti- 
£ bus fuis , monuit eos qnod ponerent eam in 
monafterio ubi prius fuerat;, aliter poteftati 
fatanae iterum traderetur, Volunt illi obedi- 
rc, fed moniales nolunt eam recipere, timen- 
tes ne non vere eflet liberata. Tandem poft 
longam habitam experientiam, ita nt pene 
tota civitas , tcftimonium eis perhiberet de 
(incera Sc perfeda liberatione ipfius , dc novo 
ipfam receperunt. Sicque miraculum quod 
prius erat occultum , fadum cft manifeftum. 

Simile in fpecie miraculum fecit poftea in _ 

Pifis, imperando confidenter fpiritui, tam- > 

£ quam poteftatem habens a Domino fibi da- 
tam. Hoc licet ego non viderim , audivi ta- 
men a fide dignis, qui dido miraculo prae- 
fentes fuerunt. £t quia in evangelio narra- ; 
tur quod Dominus, convocatis difcipulis fuis, 
non folum dedit illis virtutem & poteftattm 
fuper omnia daemonia , fed edam ut languo- 
res curarent. 

%9- Dido dc virtute & poteftatc^cidem infirmam r a . 
virgini facrae fuper omnia daemonia a Do? niuti refti - 
mino data , nunc narrandum eft vel brevi- tuw * 
cer aliquid de. curatione .languentium $ & 


Digitized by 


Google 


i34i DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 1342 


omiffis omnibus aliis gratia brevitatis , uhum 
folum profequar de quam multis. Erat in c£ 
vitate Senarum vir quidam, nomine Mat- 
thaeus Cenni > hic fmcerus & bonus ab om- 
nibus reputatus, de communi omnium vo- 
luntate efteledus per communitatem, & de- 
putatus ut gubernaret hofpitaie quoddam ci- 
vitatis prxdidx,S. Ma xme de Milcricordia vul- 
gariter nuncupatum. Erat autem praefatus 
vir erga pauperes valde pius , orationibus 
die ac nodu mirabiliter deditus, dono la- 
crymarum mirabiliter dotatus, in jejunando 
quafi quotidianus , prxfatx fanda; virginis 
valde familiaris & carus. Tempore igitur 
pcftis febri praevalida & inguinaria eft gra- 
viflime infirmatus , ita ut phrenefim , ficut 
tatibus faepe accidit, pateretur. Mane vero 
fequenti frater Raymundus confcflbr fandae 
virginis fupradidus, eidem domino Mat- 
thxo valde familiaris , Sc domefticus , venir, 
hoc audito , ut vifitaret eumdem. Inveniens 
autem eum taliter gravatunijtimens de morte 
ejus , quia tempore illo ut communiter in- 
fra triduum vel biduum perfonae morieban- 
tur, tadus dolore cordis, quia eum valde 
diligebat, ftatim ab eo difeeilit, & curfim 
ivit hoc fandae virgini nuntiare cum lacry- 
mis. Ipfa vero, hoc audito, & quod ire vo- 
lebat ad medicum , dixit ei : Vadatis vos ad 
medicum , Sc ego ftatim ibo & vifitabo in- 
firmum. Ivit ille feftinus ad medicum , qui 
vifa urina infirmi quem diligebat, dolens 
dixit : Amicus nofter modico tempore erit 
nobifeum. Dedit tamen remedia quae puta- 
vit effe proficua. Interim virgo fanda per- 
rexit ad xgrum , & vifa gravi infirmitate ejus, 
ftatim orationi fc dedit. Ab oratione vero 
furgens, ad infirmuin acceffit, Sc tenens ma- 
num ejus, nomine proprio eum vocans, dixit : 

* Domine Matthaee , furgite. Ad hanc vocem 

* ille ftatim apertis oculis ea vifa refedit. Cui 
" iterum dixit : Surgatis , non eft enim modo 
®' tempus flandi in ledo , fed juvandi alios 
" pauperculos, qui adjutorio' egent : ftatimque 
» furrexit & ambulare coepit. Frater vero Ray- 
mundus, qui, ut didum eft, ad medicum 
acccflerat , receptis medicinis fibi a medico 
pro dido. infirmo’ datis, feftinc reverfuseft, 
exiftimans ficut audierat a medico , quod 
omnino cito cflet moriturus. Cum vero in- 
trafiet domum , invenit cum loquentem & 
ambulantem > Sc intra fe nimis ftupens, au- 
dito modo fanationis ejus, fimul cum aliis 
dedit laudem Deo , qui dedit poteftatcm ta- 
lem hominibus. Eodem vero mane ipfe qui 
tam graviter fuerat infirmus , in menia cum 
aliis olera & cepe comedit , ut ali&s , cum 
eflet fanus, facere confuevit, ficque perfede 
fa natus, ad Dei laudem & gloriam fanda; fuae 
annis plurimis fupervixit. 

90. Ego frater Barthoiomxus Dominici 
de Senis fupra in principio hujas operis de- 
feriptus, torum quod fupra feriptum eft , huc- 


A ufque didavi , & manu propria in quibuf- 
dam cedulis fcripfi ; poftea vero ordinate 
feci tranferibi per Adam notarium infraferip- 
tum, prout dc vetbo ad verbum fupra eft 
exaratum. Die Vero 29. Odobris 1412. hora 
vefpertina didus Adam notarius totam ferip- 
turam prxdidam a principio ufque ad fi- 
nem de verbo ad verbum alta voce.diftinde 
& intclligibiliter legit coram me Sc Gcniolo 
notario de Arimino infraferipto. Protcftor 
autem coram Deo loquens , quod omnia 
fupraferipta fideliter didavi Sc fcripfi , nullam 
feienter admifeens falfitatem , Sc firmiter cre- 
B do omnia prxdida efle vera. In quorum om- 
nium teftimonium Sc munimen hic manu 
mea propria me fubfcripfi , Sc figillum meum 
appofui confuetum. 

Sequuntur atteft amnes fr fubfcriptiones am- 
borum notariorum, in forma Legitima , publica 
& confueta, quas gratia brevitatis hic omitto 
tranferibere. 

9 1 . Item , poftquam fupraferiptus reve- 
rendus magifter Barthoiomxus Dominici de 
Scjnis fupraferipto reverendo patri fratri Tho- 
mx de Senis etiam in ifto proceffu quam- 
^ pluries nominato anno Domini 1412. de 
4 menfe Odobri de Arimino per quemdam 
R. P. fratrem Antonium dc Bononia ordinis 
fratrum deMonte-OJivcto fupraferiptas fuas 
conteftationes Venctias tranfmififlcc, & de 
menfe Novembri ad ipfum prxfatum patrem 
fratrem Thomam cum ipfis perveniffet , Sc 
ut fuperius apparet , reverrendo vicario do- 
mini epifeopi Caftcllani fupraferipto etiam 
per eumdem prxfentatx fuiffcnt. Ipfis pri- 
stis attcftationibus per prxfatum fratrem 
Thomam diligenter attentis, cum videretur 
fibi illas non fuiffe bene completas, & in 
( duobus fingulariter pundis non effe legendx 
virginis ex toto conformes ; & cx hoc ftatim 
fupra id fupradido magiftro P. Bartholomxo 
plurcs litteras refcripfiflet , ut mihi notario 
fupra & infra feripto plene conftat. Idem 
magifter Barthoiomxus didis litteris habitis 
quam citius potuit fupplere & dido P. F. 
Thomxfatisfacerepropofle curavit , recon- 
dendo & tranfmittendo eidem poft d<? menfe 
Decembri quafdam additiones Sc declaratio- 
nes' erga Sc ad fuas fupradidas conteftacio- . 
nes , etiam per modum publicum feripeas i 
quarum refponfionum, additionum, & de- 
clarationum tenor hic fcquitur Sc eft talis, 
videlicet : 

92. Venerabilis pater frater Thoma, cum Additionels 
nuper de menfe videlicet Odobri 1412. tranf- &dcci»ratio- 
mififlem R. V. quafdam atteftationes meas 
in forma publica redadas,cutn fubfcriptione Bar"kdom*i 
duorum notariorum & manus mex,ac cum dc . Seilis - 
impreffionemcifigilli, mentionem facientes 
dWanditatc vitx & veritate dodrinx bcatx 
Catharinx de Senis ; cito poft moleftante me 
confcientia mea , adverti quod plura nar- 
randa omiferam , Sc non terminatam , fed 


Digitized by L.OOQle 



\ • 


1 343 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1344 

quali truncatam narrationem vobis tranfmi- A lemnitate , vel Deus faciet mecum miferi- « 
feram. Quare illico crubefcendo dolui , ac Ibrdiam vocando me ad fe, ut opto; vel fi « 
emendare defedus prxdidos mente ftatui. hoc noluerit facere , mirabili & inulitato « 
Poftnon multos vero dies recepi litteras ve* modo me faciet de cetero vivere. His au-« 
liras plures fucceflive, in quibus mentionem x ditis , receiGmus omnes. In aurora vero dici 
facitis vos in atteftationibus meis prxdidis fequcntis , ipfa quae tot ante diebus velut 

deprehendiffe plures inefle defedus , vide- quali mortua jacuerat , clara & alta voce vo- 

Ijcct' duos jam per me didos ; addendo quod cavit filiam liram in Domino Alexiam, dicens 

in quibufdam pundis videntur atteiiationes ei : Da mihi calceos meos & mantellum. Illa 

meae prxdidx contradicere legendx ordina* ftupens & gaudens fecit ut jufferat. At illa 

rix in eifdcm pundis. calceamenta ponens in pedibus,afliimto man- 

<$uin<jiia£in- 93. Incipiendo ergo a primo, cum vide- tello, llatim cum tanta feftinantia ad eccle- 
dbo tranTit ^ cet dicitis quod atteftationes mex prxdidx liam properavit, quod prxdida dileda filia 
* fimt nimis diminutx ; prxeipue cum in pro- B fua,eam ex more fequens, nullatenus valuit 
logo earum dixerim me plura fcire de per- ad eam pertingere , donec ipfa in ecclefia 
tinentibus ad laudem & gloriam didxfandx jam fe aa orandum locaverat. Tandem illo 
memorix Catharinx de Senis , quam qui- mane more folito communionem cum 
cumque alius vivens in corpore. Quantum tis aliis confortibus accepit. Juxta confue- 
ad hoc , fateor me multa ex induftria tacuiffc, . tudinem fuam poftea abforpta eft a fenfibus, 
ficut in prologo illarum me fadurum pra> & in ecclefia rcmanlitcum aliis pluribus fi- 
nuntiavi ; & hoc caufa vitandx prolixitatis. liabus fuis , donec fratres prandio completo 
In fecundo etiam capite prxdidarum atte- cantando gratias more folito ad ecclefiam 
ftationum fpccialcm mentionem f«ci de qui- veniunt. Quibus laudibus expietis , plures ex 
bufdam,qux caufa brevitatis omittere inten- nobis acceflimus ad eam. Ipfa vero ab ora- 
debam, de quibus cxtcnfe& veridice legenda tione furgens tota hilaris & jucunda , duicif- 
ordinaria caute & devote profequitur: qui- limo fuo affatu omnes, qux & qui ibi erant 
. bus verbis meis, videre meo, confirmo vet# ^ ineffabili fpirituali gaudio Ixtificavit. Poftea 
clfe omnia qux in legenda illa ordinaria nar- vero adjecit : Hodie feftum Domini eft , cre* « 

rantiir , qux ego fpecificando dico me velle do quod dulcis Salvator nofter pro confola- « 
omittere ; & lic quodammodo ego narro tione vfeftra vult quod hodie comedam vo- « 

illa omnia de quibus in prxdido capite' bre- bifeum. Quo audito, omnes qui ibi erant, 

vem & fuccindam facio mentionem. Ut prx lxtitia iverunt ad prandendum cum ea. 

autem aliqualiter fupplcam defedum illum. Cum ergo pro prandio nihil efiet paratum, 
alia quxdam narrando illis fuperaddam. Et nos fratres mifimus ei in olla de fabis qiue 

quia in prxdidis litteris veftris fpecialem fa- conventus pro fratribus coxerat. Et lic omnes 

citis mentionem de hoc quod ipfa per dies ilis cum eadem mane illo exultantes comc- 

quinquaginta nullum cibum fumlit , rccor- derunt. Fadum ergo efl gaudium non pat- 

dor quod tunc eram Senis, ubi tunc & ipfa vum apud omnes devotas perfonas , qiix hoc 

erat ;& quod ipfa poftquam communio- D audiverant. Unde plures ex eis prx admira- 
nem recepit die Dominica de Paflionc , vel tione & gaudio venerunt die illo ad vifitan- 
lalva veritate, Dominica in Ramis Palma- dum camdem , pro quarum confolatione 

rum : qux enim didarum duarum Domini- coada fuit die eadem pluries cibum fumere 

carum fuerit, non plene memorix mex oc- & vinum guftare. Dic vero altera pofuit fe 

currit s fed bene recordor , quod ex tunc uf- ad comedendum cum filiabus fuis , fed licet 

que ad diem Afccnlionis Domini cxclufive, cibum mafticarct, tamen deglutire non p<?- 
iuillum cibum corporalem fumlit, utaflere- * tuit, nec vinum guftare. Fado autem pran- 
bant omnes, qui node & die converfaban- dio , coepit dolorem vehementem fentirein 
tur eum ea. Verum per aliquot dies ante di- ftomacho , quare coada fuit ftomachum per 

.dum feftum Afcenfionis ipfa fuit valde ex- violentiam evacuare totaliter, & lic dolor 
tenuata in corde , & debilis nimis elfeda , in ille celfavit. Die etiam fequenti eodem mo- 
tanrum quod vix poterat tam alte loqui quod j: do comedit, & modo jam dido dolore fto- 
audirctur, vel intelligeretur ponendo etiam machi ftatim vexata, iterum coada fuit fto- 

\ aures juxta os ejus, ita ut omnino putaremus machum violenter evacuare, & dolor ccf- 

cam morituram in brevi. Tandem in vigilia favit. Eadem modo fequentibus diebus fin- 

Alcenlionis Domini, didis velperis in con- gulis faciebat, nec dolor ille ftomachi ccfla- 

ventu, acceflimus, fi. bene recolo, tres co- bat, donec aquam & fuccum totum quem 

pulx fratrum ad vilitandum eamdem , du- deglutierat cum longa feftucula foeni vio- 

. bitantes ne forte moreretur. Cum autem pul- lenter de ftomacho eduxiflet. Volat hinc 

laretur ad completorium , volentes ad con- inde fama hxc, & fcandalizantur quamplu- 

venuun reverti , accefli ego ad eam , & dferi rimi. Quidam enim fufpicabantur , quod ipla 

» fibi. O mater, credis ad prxfens relinquere hoc malitiofe faceret, ut videlicet per hoc 

’> nos? Ipfa vero rcfpondit mihi :Nefcio quid nomen fibi fandicatis acquireret, credentes , 

» erit , fed pro certo teneo , quod in hac fo- quod palam fic faceret , fed in occulto co- 

mederet. 


Digitized by 


Google 


% 



I 


1345 DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 1346 


medcrct. Alii vero magis pie hoc opinantes, A 
& non credentes, quod fide fic faceret, pu- 
tabant quod illufio effet diaboli , ut videli- 
cet vel feipfam occideret non comedendo, 
vel faltem inani gloria periclitaretur. His fuf- 
picionibus motus confcflor ipfius frater Tho- 
mas de Fonte , cujus ego eram focius : dubi- 
tans ipfc quod effet illudo diaboli , nam ex 
teftimonio fociorum ejufdem certus erat 
quod non fingebat , mandavit eidem per 
obedientiam quod poft cibum taliter quali- 
ter didum eft fumtum , non deberet vomi- 
tum procurare. Ipfa vero ut vere obedienti* 
filia fecit ut fibi juffum fuerat. Sic enim man- 
data ejus obfervabat , ac fi de coelo mani- ® 
fefte fibi fonarent. Statim autem coepit gra- 
viter infirmari, ita ut pene videretur morti 
effe vicina. Quo per plures horas vifo,con- 
, feffor ejus praefatus Compatiens ei , fimul cum 
pluribus aliis qui praefentes eramus , timens 
etiam ne forte fieret caufa mortis illius , 
monitionibus aftantium , & etiam confcien- 
tia propria commotus, dedit ei licentiam , 
ut ftomachum ad vomitum provocaret. Fe- 
cit< & ftatim liberata eft. Cum vero nos ad- 
mirantes poftea peteremus ab ea , quid & 
unde hoc effet , refpondit quod hoc fibi erat 
infiidum a Deo in poenam peccati fui. Di- £ 
ccbat enim fe in annis praeteritis nimis fuiffc 
voracem in comedendo herbas& frudus.Po- 
ftea vero corde compunda , multoties Deum 
affeduofe rogabat , ut dignaretur in vitaprz- 
fenti eam punire de hoc peccato, in quo 
videbatur Deum fibi fpccialiter offendiffe. 
Unde & praedidum quotidianum fupplicium 
vomitus violenti jam didi vocabat ipfa San- 
dam juftitiam. Ex tunc ergo & deinceps in 
annis multis toto videlicet refiduo vitae.fuae 
diebus fingulis herbas crudas, olera, feu le- 
gumina, coda cum oleo,& aliquando cafeurn, 
fed putridum , fic ut didum eft, edebat, five, 
ut verius loquar , mafticabat , aquam puram D 
bibens. De menfavero furgens , ftatim ibat 
ad praedidum evacuationis tormentum , ala- 
cri vultu fzpe dicens , Vadamus ad Sandam 
Juftitiam. Qua evacuatione completa , a 
dido dolore ftomachi fimpliciter liberata re- 
manebat. 

Ferrot deto, 94. Occurrunt etiam mihi ad memoriam 
«rsaEucha- q uac a d zdificationcm & confolatio- 

liftiam. nem legentium aeftimo profutura. Cum enim 

jam per plures annos cum eadem faera vir- 
gine converfatus fuiffem , coepit ipfa confi- £ 
teri facramentaliter peccata fua & (aeramen- 
tum Eucharifti* de manibus meis frequen- 
ter recipere. Cum autem tanto mentis de- 
fiderio & devotionis affedu & fpiritus fer- 
vore fumebat ipfum Euchariftiae facramen- 
tum , quod antequam applicarem hoftiam 
ad os ejus, tenendo eam tamen digitis meis, 

„ fentiebam quandoque violentia quadam 
hoftiam ipfam rapi de digitis meis : ita ut 
intra meipfum ftuperem nimis , & in ipfo 
Vet. Script. <jr Mon . ampl, Collctt. Tom. VI. 


principio , quando fcilicct inccepi rtiiniftrarc 
eidem Euchariftiae facramentum , aliquando 
ex hoc dubitavi, ne hoftia cecidiffet in ter- 
ram. In proccffu vero temporis, quia circa 
hoc magis eram intentus, & videbam ho- 
ftijim ipfam quafi evolare intra os ejus ; tum 
etiam quia alii hoc idem afferebant fibi eve- 
nire, omni timore & dubitatione remotis, 
vclut quid divinum coepi , ut erat debitum, 
mente reverenter venerari. Cum vero , fumta 
jam hoftia , offerebamus ei vinum in calice 
ad os abluendum , ficuei eft de more , tanta 
tenacitate os calicis fuis dentibus aftringe- 
bat , quod cum magna difficultate & inge- 
nio vix ab ejus ore extrahere valebamus. 

Unde & in duobus calicibus argenteis, amore 
Dei fibi donatis, quos pro ufu capellae fuae 
habebat, in fummitatibus eorumdem erant 
figna manifefta tenaciffim* morficationis 
ejus cum dentibus : ita ut mirum effet, quod 
dentes ejus non frangebantur. Sumta enim 
hoftia fic reperiebatur mens ejus in Deum, 
quod ftatim perdebat ufum fenfuum exte- 
riorum , & membra corporis ejus taliter ri- 
gefcebant , quod potius frangi quaq^jledi 
potuiffent. Sicque quotidie fere per tres ho- 
ras & ultra permanebat totaliter abforpta & 
infenfibilis. Ssepe etiam in tali extafi pofita, 
cum Deo loquendo, orationes &poftulatio- 
nes perfervidas & devotas clara voce profe- 
rebat. Quas voces audientes qui aderant, ut 
communiter, ad pias & devotas lacrymas 
movebantur. Qu* orationes pro magna parte 
fuerunt redadz in feriptis de verbo ad ver- 
bum > aliquae fcilicct per me , quamplures 
vero per alios , quando ipfa, ut didum eft , 
clara voce & diftinda proferebat eafdcm. 

De quarum profunditate gratia brevitatis 
profequi omitto. Nequaquam enim appa- 
rent vocabula illa & fenfus ille verborum 
effe mulieris , fed dodrina & lententi* ma- 
gni dodoris. Et vere fic erat : quia non ipfa, 
fed fpiritus erat qui loquebatur per ipfam , 
ut dare patet illarum orationum pio le- 
dori. 

9 5. Confcffioncs autem ejus illis diebus Omnibuf» 
erant , non de aliquo commiffo feu perpe- 
trato peccato , fed folum de omiffione per- 1 1 
fed* virtutis, & ingratitudine beneficiorum 
Dei. Unde fe dicebat miferam & miferabi- 
lem. Erant enim hzc vocabula fua , affir- 
mando etiam fe dicebat miferabiliorem effe 
omnibus hominibus, & fe caufam effe om- 
nium malorum qu* fiebant. Ego vero unde 
debebam zdificari & proficere, ex ruditate 
& ignavia mea coepi in mente mea male in- 
terpretari verba fua tam fanda & tam pro- 
funda , velut animalis homo , qui non per- 
cipit ea quz funt Dei. Putabam enim quod 
in mente non fe talem effe omnino crede- 
ret , qualem fe effe fua voce refonabat. Mo- 
tus ergo tali beftiall fufpicione , poftquam 
pluries audieram talia & fimilia verba, ip- 

TTtl 


Digitized by v^ooQie 


i 



1347 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1348 

fam interrogavi, femiredargucre intendens A bebant eidem, putantes quod (i quid redc 


» camdem. Quomodo, inquam, hoc dicis, 

, « cum manifeftum fit omnibus quod abhor- 
» res peccata quae multi deledantcr quotidie 
* perpetrant > Qux fufpirans mihi rcfpondit : 

» O pater , ut video , vos non cognofcitis mi- 
» feriam meam. Nam ego mifere tot & tanta 
» ac talia recepi dona a Creatore meo, quod, 

» ut puto , non eft aliquis ita vilis ribaldus , 

» qui fi talia recepiffet, non totus ferveret fui 
» Creatoris inflammatus amore. Et fic tam 
» exemplo vitae , quam verbo dodrinx accen- 
» deret corda hominum ad amorem patrix 
» coeleftis & contcmtum vitx prxfentis , & 

® fic ceflarcnt homines a peccatis. Cum ergo 
» ego mifera tot prxvcnta donis hoc non fa- 
» ciam , quid de me veritatem fatendo dicere 
» valeo, nifi quod fum ingratiflSma Deo meo, 

® & quod caufa fum ruinx omnium, qui per 
*> mc potuerunt a malo revocari & promoveri 
® ad bonum ? Si ego , ut debui pabulo verbi 
« Dei eos rcvocaflem > exemplo bonx vitx 
» ipfos ad bene agendum animaffem : quod 
® quia non feci ut debui , procul dubio rea 
fum. Quibus ego auditis, erubui & tacui, 

& merito. Quia cum, ut jam dixi, putarem 
«ara eflc reprehenfibilcm , ipfa fe humiliter C 
aecufando oftendit me multipliciter cflfe cul- 
pabilem. Sicut enim in atteftationibus meis 
praefatis recolo me dixiffe , tanta erat in corde 
& in labiis faerx virginis gratia diffufa , quod 
ad fe venientium non folum mentis difpo- 
fitionem cognofcebat , fed etiam fuis ignitis 
eloquiis eorum corda fic inflammabat , quod 
ut communiter vitam commutabant in me- 
lius. Et licet in legenda multa talia fint de* 
feripta , in meis etiam conteftationibus de 
quibufdam talibus memoriam fecerim, ta- 
men quia adhuc memorix quxdam occur- 
runt narratione digna & mihi (pecialiter ** 
nota , ideo unum ex multis aliis , omnibus 
gratia brevitatis omiffis, hic recitabo. 

96. Ipfa enim adhuc in fecreto fux ccl- 
lulx habitante , antequam videlicet per com- 
munem converfationem ex mandato Dei 
deveniflet in publicum. Illo enim tempore, 
excepto patre & fuis germanis, nulli loque- 
batur viro , nifi de fui confefforis licentia 
fpeciali. Coepit tamen odor fanditatis ipfius 
& fama per totam civitatem Senpnfem dif- 
fundi ; fed ficut Apoftolus feribens ad Co 


1 convcr- 


& prudenter loquebatur , totum a nobis fra- 
tribus hauriret , credentes quod eam tali- 
ter loqui inftrucremus ad jadantiam & mun- 
di pompam acquirendam. Inter ceteros vero Fratris Laza- 
& prxeipuos ejus in hac parte perfecutores, 
fuit quidam frater Lazarinus de Pifis ordinis 
Minorum , qui eo tempore Senis in con- 
ventu ordinis fui philofophiam legebat cum 
magna fama. Vigebat fiquidem intclledu , 

& fermone erat valde facundus, in prxdi- 
cationibus etiam bene erat populo gratus. 

Hic audiens famam boni odoris de fanda 
g virgine per civitatem diffundi , invidix fti- 
mulis agitatus , conabatur famx ejufdem 
virginis detrahere , non folum in fecreto 
apud fuos , fed etiam in publico apud ex- 
traneos. In tantum autem exardefeebat & 
fxviebat zelus ejus contra virginem fandam, 
quod non folum eam, fed etiam omnes quos 
eidem domefticos noverat , odio habebat. 

Unde & aic qui eodem tempore curforie 
Sententias legebam, fic exofum habebat, quia 
fciebat me eidem fandx virgini fore dome- 
fticum,quod totis viribus conabatur me 
odiofum reddere omnibus Audentibus , prx- 
C cipue quando caufa difputationis convenie- 
bamus omnes in unum , ut efr de more. 

Quia vero experientia eum docente cogno- 
vit, quod fic detrahendo non proficiebat, 
fed quotidie magna fama fanditatis ejus crcf- 
ccbat , decrevit in publicum ad populum 
prxdicationibus ejus famam totis conatibus 
denigrare. Cumque nec fic videretur profi- 
cere, cogitavit callide fub fpecie devotionis 
eam vifitare, ut fic in verbis ejus vel gefti- 
bus deprehenderet eam merito calumnian- 
dam. in vigilia igitur B. virginis & martyris 
Catharinx hora vefpertina venit ipfe ad cel- 
lam meam , rogans me ut eum ducerem ad 
loquendum cum ea. Ego vero credens quod 
corde compundus hoc peteret, annui i & 
cum eo de licentia confefforis ipfius virginis, 
videlicet fr. Thomx de Fonte ad eam acceffi. 

Igitur cellulam ejus fandam intrantes, fr. 

Lazarinus fedit fuper quamdam capfulam : 
ipfa vero prope pedes ejus in pavimento » 
ego vero feorfum ex oppofito refedi. Tacet 
aliquandiu ille,tacct & illa. Tandem ille exor- 
fus ait : Ego audita tam bona fama fandita- . 
tis tux, & quia a Domino es dotata intel- „ 


rinthios 2. dicebat de fe&de fui fimilibus , g ledu feripturarum, libenter ad te veni, fpe- 


quod bonus odor Chrifti erant , aliis quidem 
odor vitx in vitam, aliis vero odor mortis 
in mortem , id eft ut Gloffa ibi exponit , bo- 
nis &. fidelibus erat vita , & dodrina apofto- 
lorum odor vitx in vitam. Infidelibus autem 
& invidis erat odor mortis in mortem. Sic 
etiam de ifta fanda virgine contingebat. 
Nam fimpliccs & redi corde venerabantut 
& commendabant eam & laudabant opera 
ejus. Quidam vero & quxdam, videlicet du- 
plices cotdc & invidi , fubfannabant & detra- 


rans audire aliquid xdificatorium pariter & c 
confolatorium animae mcx. Ipfa vero refpon- « 
dit : Ego in adventu veftro!xtatafum,crc- « 
dens quod Dominus vos mififfet,ut vos qui . 
habetis fcientiam feripturarum fandarum , « 
per quam pafeitis quotidie animas populo- 1 , 
rum , capitate motus veniretis ad confolan- « 
dum pauperculam animam meam j & fic « 
amore Jesu Christi rogo ut facere digne- « 
mini. Cu ia ergo in tali modo loquendi flue- 
ret tempus , & jam nox appropinquaret , 


Digitized by 



1349 DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. i.yp 


ipfc non quidem eam irridens > ut putaverat 
fc fa&urunv; fed tamen m corde fuo non 
multum eam appretians , fed potius parvi- 

* pendens, dixit : Video quod hora tarda eft, 
58 & ideo puto quod melius cft ut vadam , Sc 
=° aliis hora magis congrua potero redire , fic- 

* que furrexit ut iret. Cumque abiret» virgo 
facra fecuta eft eum,genuflexa vero brachiis 
cancellatis rogavit eum > ut benediceret (ibi : 
quod & ille fecit. Qua benedidione habita , 
rogavit ut in orationibus fuis haberet eam 
recommcndatam. Ipfe vero quadam erubes- 
centia potius quam devotione motus, ro- 
gavit eam ut pro fe oraret, quae fe hoc fa- 
duram libenter promifit. Igitur abiit ille, 
ut didum eft', parvipendens , exiftimans e (Te 
bonam quidem , fed non dignam tanta fama, 
quanta de ipfa volitabat. Cum ergo node 
fequente immediate furgeret ad meditandum 
de ledione , quam juxta morem difcipulis 
fuis de mane legere debebat , fubito in magna 
copia de oculis fuis lacrymz effluere coepe- 
runt , quas quanto amplius tergebat , tanto 
magis multiplicabantur & abundabant. Ad- 
miratur , & diu laborat in tergendo lacrf - 
mas abundanter fluentes , Sc inter feipfum 
inveftigat caufam tanti fletus , nec invenire 
valet jfluduat animo caufam quxrcns, utrum 
nimirum ex nimia potatione ferotina hoc 
acciderit , vel forte quia capite cooperto non 
dormierit : neutrum horum reperit caufam 
fore hujufmodi fletus. Interim elabitur tem- 
pus Sc hora adeft confueta legendi. Socci- 
tant magiftrum difcipuli , ut fcholas ingre- 
diatur. Ille vero fada flbi violentia, prout 
valuit, ad fcholas feftinanter accefflc , ac 
perfundorie legens ftatim difceffit , quia la- 
crymas continere non valebat. Ad cellam 
itaque regreflus, mox laccymis habenas la- 
xans , irrugiit clamore rnagnp , fibique ira- 
tus feipfum increpare coepit , dicens flbi ipfl : 

, Quid Lazarine habes ? quid visi Num forte 
» mater tua repente mortua eft f Aut frater 
» tuus gladio eft occifus ? His & Hmilibusdiem 
illam occupans, vix cibum vel potum de- 
guftans , pervenit ad nodis flbi grata Alen- 
tia : quo adveniente tempore , taedio Sc la- 
bore devidus paululum obdormivit s rur- 
fumque evigilans, lacrymafque iterum ut 
prius cohibere non valens , cogitare coepit 
quod forte in aliquo gravi flbi ignoto Deum 
offenderat , propter quod Deus mifcricordi- 
ter fic eum ad fe revocabat Ipfo ergo at- 
tente circa hoc meditante , vox non corpo- 
ris , fed mentis ipftus auribus infonuit forti- 
„ ter , dicens ei : An forte tam cito a memoria 
„ tua excidit, quod pridie famulam meam fi- 
» delem Catharinam tam fuperba mente de- 
» fpcxifti, Sc quod, licet fide, ejus te tamen 
» orationibus commendaftH Hac ipfa interiori 
voce audita , mente exhilaratus flere volebat 
prz gaudio, fed nullatenus valuit : nam fta- 
tim ille lacrymarum fluvius eft taliter. exfic* 
Fct. Script. & Mon . «mpl. Collctt. Tem. Fl. 


A catus , ut nec unam quidem laCrymUm emit- 
tere prcvalertt. Statim tamen cor ejus in- 
flammatum eft, & xftuabat deflderio ipfam 
fandam virginem vifltandi. Utidc qua fi moe- 
rore quodam St taedio afficiebatur metis ejus» 
quia non tam cito illuccfcebat aurora , ut 
optabat ex ardore deflderii eam vifendi. Non 
expedato ergo folis ortu , fed in crepufculo 
diei de conventu fuo exiens , ad domum 
Virginis inverecundus feftinantiffime prope- 
ravit. Puifaute autem ipfo oftium cellulx , 
virgo facta non ignara horum qu* per fpon- 
fum fuum agebantur in homine illo , oftium 
9 aperuit. Ille vero ftatim ut ipfam vidit, an- 
tequam cellulam intraret, ad pedes virginis 
fc proftravit. Et virgo hoc non ferens, fe 
timiliter ad terram projecit, rogans eum ut 
furgeret. Cumque hoc ille facere renueret , 
tandem ambo dc terra pariter furrexerunt. 
Cellulam autem intrans , nequaquam , ut 
prius fecerat» voluit in alto fodere, fed iti 
folario ftorca cooperto $ virgo autem 'fi mi- 
liter in imo, ut confueta erat, refodit. Ha- 
bito aurem longo & fando colloquio cum 
eadem , totus mente ferenatus obtulit fo to* 
C tum eidem virgini > obnixe eam rogans , ut 
dignaretur eum in filium adoptare, ac ipfum 
ut filium in via Dei dirigere & educare. Ipfa 
autem dicente quod viam Dei , mediantibus 
feripturis fandis , ipfc melius noverat 5 re- 
fpondit quod noverat ipfe in cortice, fed 
ipfa guftabat in medulla. Tandem ejus in- 
flantibus precibus devida , rcfpondit : Via d 
falutis anim* vcftr* eft , ut l^reta faeculi^ 
pompa , & omni complacentia mundi , ab- 
jcdis etiam pecunia & omnibus fuperfluis , m 
nudus & humilis foquamini Chriftum cruci- m 
D fixum , & patrem veltrum B. Francifcum. * 
. Quo ille audito , videns vanitatem fui cor- 
dis effc virgini patefadam, mente confufus, 
& corde rcaliter confternatus, in virum al- 
terum eft mutatus : in lacrymas vero pro- 
rumpens , ftatim fpopondit omnia Sc fingula 
qu* fibi mandaret, fe effc fadurum. Quod 
etiam rei poftea probavit effedus. Nam in- 
fra paucos dies pecuniam quam habebat» 
pannos fuperfluos ac etiam libros , excepta 
quadam cvangeliorum poftilia ncceffaria ad 
praedicandum , omnia diftribuit , & verus 
E Chrifti pauper realiter eft effedus. Fadus ergo 
deSaulo Paulus, id cft de fuperbo humilis» 
effedus eft dc pcrfecutore praedicator.' Nam 
ficut antea tam ante fratres fuos , quam e- 
tiam apud extraneos , famz fandae virginis 
confucverat femper detrahere , & tam in pri- 
vato , quam etiam in publico , ut eft didum , 
ipfius famam avide denigrare} fic deinceps 
coepit feipfum accufando ipfam extollere au 
mirabiliter commendare. Qua de caufa ficut 
Saulus fadus Paulus perfecutiones multas St 
graves , praecipue a fuis eft paffiis. Dicebant 
enim eum infanum fadum , tum quia ipfam 
publice extollebat, cujus famam paulo ante 

TTtt ij 


Digitized by v^ooQie 



* 

1351 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1352 

-confucvcrattotistiifibus extirparc. Tum quia, A divcrfarum ecclefiarum przlati , ac etiam ab- 
uc di&um cft eunda temporalia praeter fola baccs , viri notfcbiles diversorum ordipum 

neceffaria a fe abdicaverat, credentes quia ad eam confluebant * de Speciali affe&u vc- 

valdc Suerat pompofus, ipfum hoc feci (Te ia iterabantur camdem , prout de aliquibus la- 

pofterum poeniterer. Sed ipfe ab ea far pe eius patet in legenda, fle ideo de illis hic 

•confortatus, velut alter Paulus -convalelce- .pertranfeo. 

■bat fle fuperabat omnes. Verum , ut dixi, 93. Cum poftea Pilis cflemus, flt multi* 
perfecutiones multas fle graves paffus eft, tudo non parva utriufquc Sexus ad ipfam 

quas enarrare nimis foret prolixum. Acta* conflueret ut audirent eam , aliqui illorum 

men auxiliance Deo, meritis fponfap Sus, de ex devotione genua fiedentes ofculabantur 

omnibus triumphavit. Vixit autem poli hoc manus ejus : quidam vero graviter ex hoc 

•annis pluribus, laudabiliter valde proficiens Scandalizati murmurabant contra eam, ni- 

■quotidic de bono in melius. Multas vero tentes totis viribus avertere omnes quantum 

■animas Chrifto lucrifecit tam verbo praedi- B poterant a devotione quam circa eam fe ha- 
cationis, quo praecipue fuit dotatus, quam here oftendebant. Inter ceteros vero erat 

etiam exemplo fui boni operis , in quo, ut unus praecipuus medicinae artis bene peritus , 

'di&um eft , quotidie profecit, fle ufquc in nomine magifter JohannesGutalcbracia. Hic 

-finem vitx perfeveravit, Praedida omnia fle impatienter nimis ferens, quod retrahere non 

fingula in hoc capitulo licet diminute flt in- valebat , ut volebat , venientes ad eam , co- 

compte per me enarrata novi ego, partim gitavit eam confundere proponendo eidem 

experientia me docente , flt partim ipfomet quaeftiones graves (aerae feripturae. Infonue* 

fratre mihi enarrante, qui poftea mihi fuit rat enim in vulgo quod ipfa explanabat ferip- 

valde domefticus. * tutam. Sacram. Ut autem detractioni Suae , 

•piares rdi- 97- Poft hoc crcfcentfc quotidie fama fan- quam contra eam facere intendebat , magis 

^orem^fru'' ^* tat * s ^ an ^* virginis, coeperunt plu- adhiberetur fides , perfuafionibus fuis fecum 
gem "reducit, res ad eam confluere tam viri quam mulic- duxit quemdam jurifperitum qui vocabatur 

res, praedi&o venerabili patre tam in priva- ^ dominus Petrus domini Albizi , qui crarpro- 
tis locutionibus, quam etiam in publicis ad vc&ae aetatis , fle tam in (cientia illa quam in 

populum praedicationibus omnes ad hoc hor- moribus erat magnae gravitatis vir. Venien* 

tante. Multi etiam notabiles cives eo tem- tes igitur ambo ad eam, foli cum eadem 

porc per eam fuerunt in meliorem vitam confederunt. Magifter vero Johannes prarfa- 

mirabiliter immutati , de quorum aliquibus tus qui erat junior , loqui incipiens , dixit ei : 

fit Specialis mentio in legenda ordinaria , fle Dominus Petrus qui eft hic fle ego audientes K 

fimilitcr in atteftationibus meis fupraferiptis. bonam firmam tuam > fle quod do&a es in « 

Religiofi etiam quamplures diverforum or- Scripturis fandis , venimus audire cupientes « 

dinum ad eam accedebant, fle omnes ac fin* aliquid ex ore tuo pro conSolatione noftra. „ 

guli bene cbnfolati , fle optime dc ipSa ardi- Opto vero praecipue a te audire , quomodo * 

ficati, diSccdcntes precibus impetrabant pofle intelligitur id quod Scriptura dicit, quod « 

ad eam venire fle rcviSere ipfam s nec foli ~ Deus creando mundum dixit : Et fa&um cft ? a 
^ {uniores aut idiotae , fcd etiam feniores Ac U Et adjecit : Numquid Deus os habet fle lin- « 
dodi quamplures funt per eam mirabiliter guam ? Et multa alia perferutatus , tandem 
in melius immutati, ficut patuit de magno de a Se propofitis refponfionem petendo, fi- 
fjabrielc de ... . ordinis fratrum Minorum , luit. Ipfa vero aperiens os fuum , dixit: Mi- 

qui fuit vir per totam Italiam valde farno- ror valde quod vos qui eftis aliorum do- « 

Sus in (cientia fle gratia praedicationis ; fle ta- dores, venire vos dicatis ad audiendam unam * 

men ea audita, prae admiratione immutatus mulierculam, cum congruum potius fit , ut « 

animo /fle eam (xpe devote vifitabat.Pa- vos me tamquam ignaram doceatis. Atta- « 

{et etiam hoc idem de fratre Jobanne .... men ex quo vobis placet ut refpondeam , « 

probo fle antiquo facrae theologias roagiftro dicam prout Dominus donabit. Qnid ad me « 

ordinis Eremitarum fandi Auguftini de Se- attinet, aut quid mihi utilitatis affert fcire « 

pis , ac etiam de fratre Felice de Mafla probo quomodo Deus , qui non cft corpus , fed « 

in ordine praefato ledore : qui ambo annis £ tantum fpiritus , dicendo mundum creave- « 

pluribus cum ea in Senis funt convcrfati, rit? Sed utile, immo neceflarium mihi vi- * 

fle poftea tempore felicis recordationis Grk- deocfte ac etiam vobis fcire, videlicet Do- « 

GQx.it papa; XI. in Avenione cum eadem minum J ksum Christum verum Dei Filium* 

' funt menfibus quatuor commorati, ac etiam fumfifle naturam noftram pro noftrafalute , « 

cum- eadem ad Italiam reverfi. Ipfe etiam paffum ac mortuum fuiffc pro liberatione « 

magifter Johannes praefatus poftea euntem noftra ; hoc noffe mihi eft ncceflarium ad « 

Romam tempore Urbani papae VI. aflbeia- falutem, ut ifta credendo flt meditando ac- « 

Vit, flt cum ea quotidie habitavit ufque ad cendatur cor meum ad amorem illius qui « 

diem felicis tranfitus ipfius fan&z virginis ex fic me amavit. Haec fle fimilia cum magno « 

hoc mundo ad (ponfum fuum. Quid ultra fervore fpkitus illa profequenee, D. Petrus 
immoror , enumerare cupiens quot fle quales jam didis corde commotus, lacrymas con- 



Digitized by 


Google 


I 



r 


1353 DE 3 ANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 1354 

tincrc non valuit : unde & furgens > difeoo A quid licet breviter & ruftkanc de hac ma- 
perto capite, genu flexo veniam petens ab teri a in atteftationibus meis inferui. 

ea. Ipfa vero hoc non ferens, proftravit fc 99 - Ut autem manifeftius appareat/fupra- Pnmtrm «io- 
ad terram, obnixe cum rogans ut furgeret. feriptam rationem ipfius virginis cmanaffe 

jQuo renuente, poft longam & piam circa ex dodrina quam a Salvatore noftro, ut di- «« datum, 
hoc concertationem, ambo (imul de terra dum cft, diu ante acceperat, reducamus no- 
furgentes , pariter confedernnt, Poftea vero bis ad memoriam , (i non piget , primum do- 

longo & dulci colloquio inter Te habito de cumentum quod ipfamet virgo fanda fate- 

pertinentibus ad falutem animz , tandem batur fe habuifle a Domino in principio do- 

idern D. Petrus , detraho iterum caputio, meftic* converfationis fu* cum eodem. Di- 

fupplicavit eidem virgini, ut dignaretur te* ccbat enim (ibi Salvator : Filia, volo difeas « 

nere ad baptiiinum prolem , quam ex Uxore quis ego fum , & quz tu es. Ego enim fum « 

fua fperabat in brevi habere: qu* fit benigne qui fum. Tu vero es quz non cs. Si hzc - 

recepit, & opere poftea complevit. Magifter duo bene noveris, beata eris, nam femper - 
autem Johanncs przfatus, corde compun- eris humilis fle obediens mandatis meis , cog- « 

dus , humiliter venia ab ea petita , & confo- nofcendo me effe creatorem fic Dominum , « 
latione non parva recepta , totus animo mu- te vero creaturam & inutilem ancillam Do* « 

tatus , & deinceps detradiones in laudem & mini tui. Per hanc dodrinam evades omnes * 

commendationem virginis commutavit. Eo* laqueos inimici , cujus exercitium & ftudium « 

Qu* fonit s. dem fere tempore frater Raymundus con- cft femper fuadere mentibus incautorum re- « 

Catharin* feflbe fuus , qui poftea legendam luam com* putationem fic amorem proprium ftii ipfius « 
fiki nh^uoepofiut , motus latratibus murmurationum ufque ad contemtum mei. Per hanc vero do* « 
honore*. ' feorfum, mefolo przfentc, eam interroga* irinam cognofces nihil effe a te. Si quid « 

»vit dicens : O mater, nonne vides quot re- vero es, hoc habes a mc, & fic debes fem- « 

«verenti* tibi ab advenientibus exhibentur l pecte ipfam contemnere, & me femper ma- « 

„Et quia non prohibes , videtur multis quod gnificare. De hoc primordiali documento 
»in his habeas complacentiam 5 & fic fcanda- q a Salvatore noftro facr* virgini dato, tam* 
«lizanturfit murmurant contra te. Et adjunxit: quam pro fundamento (piritalis zdificii ha* 

«Numquid, mater , tot honores & reverenti* betur in legenda ipfius virginis , ubi etiam 

«quz tibi a tantis fiunt, non moveant ad ali* latius fic clarius explanatur. 

«qualem inanem gloriam mentem tuam? Qu* 100. Illis etiam diebus, dum virgo in jtatagatat 

«ad interrogata refpondens , ait : Quoad pri- Pifis moram contraheret, quidam non parvz c l uod rcTC - 

»raum vere, ut plurimum de talibus reve- reputationis vir inter fpirituales pcrfphas,Shibai^* 

„ rentiis non adverto, nec per Dei gratiam cognominatus A. Bianco, de civitate Caftclli, tiatur. 

„ mihi placent > fcd cum veniunt przftitz ad audiens de tanto concurfu univerfali ora* 

„ me , confideto bonum affectu m advenien- nium ad ipfam facram virginem , fit de ho- 

«tium, fic gratias ago divinz bonitati fic eas «ore fic reverentiis quz eidem communiter 

„ moventi , fic mente ipfam exoro , ut ipfe qui exhibebantur ab omnibns , zelo accenfus fit 

,, movit , perficiat fic impleat defideria fua quz motus , eidem (and* virgini quamdam epi- 

„ ipfe infpiravit. Ad fecundum vero fic refpon- ftolam prolixam fic bene didatam deftinavit, 

«dit : Miror quod creatura cognofcens fecffc D in qua acute eam nimis reprehendebat, quia 
» creaturam , poffit vanam gloriam habere, talia fuftinebat fieri circa fe. Allegabat enim 

Nos admirantes de tali refponfione, tacui- in contrarium gcfta fic documenta Salva- 
mus. Fateor quod pro tunc non intellexi toris, doctrinam etiam Sc exempla fando- 

verbum. In proceffu vero temporis rumi- rum , fubjungendo etiam quod talis modus 

nando & meditando verbum przdidutn , vi- vivendi videbatur effe periculofus & potius 

fum eft mihi, ac etiam nunc videtur, quod vituperandus quam commendandus. Horta- 

noluit adhuc dicere , nifi concordare dodri- batur etiam eam ut fugeret publicum , Sc 

n * apoftolicz dicenti : <j>tdd habes quod non folitudinem quzreret , concludendo quod 
accepijli ? Et ftatim febdit: Si autem aecepiJH , illa cft vita fandorum, ifta vero hypocrita- 
quid gloriaris quafi non acceperis t Nec hoc rum Sc propriam laudem quzrentium. Hzc 
dico, quia- erectam eam legiffehocinepifto* £ cpiftola pervenit primum ad manus fratris 
lis B. Pauli, Sc fic quafi eum allegando, no- Raymundi confefloris jam didi. Qua per- 
bis refpondiffe. Non enim hoc credo, fcd leda, tam ipfe quam ego qui przfenseram, 
credo Sc firmiter teneo , quod ille qui apo* ira permoti contra feribentem , putantes 
ftolum Paulum docuit, & vas eledionis , id quod non ex caritate, fed ex zmulationc , 

eft fandarum feriprorarum armarium fecit, fit quod ftimulo invidi* agitatus fic feribe- 
ipfe idem hanc diledam fponfam fuam do* ret , conferebamus ad invicem dicentes quod 
cuerit, necfolum quod fupradidum eft, fed bonum effet didam epiftolam ipfi facirx vir- - 
fic muka alia utiKa & notabilia valde docu- gini non przfentare , fed contra illutq rc- 

menta ei tradidit, dum tam familiafiter di- feribere, Sc ipfum tamquam temerarium St 

gnatus eft converfari cum eadem , ut in le- (piritalis Vit* ignarum acriter redarguere. Sic 
genda ipfius latius pacet. Ego etiam ipfi; ali- diu nobis muffitanubus , fit quandoque intec 

TTttiij 


Digitized by LjOOQie 



«3j.$ PROCESSUS CONTESTATIONUM 1356 

«os vocem altius elevantibus , perpendit A alius vero eamdem narrat truncate. Ejus rei 
virgo facra quas a nobis erat non valde re- exempla hic inferere omitto gratia brevita- 

mota , nos ira efle non commotos. Quare tis , & etiam quia nota funtevangclia legere 

ad fe illico vocari fecit. Audita autem cau- confuetis. Nec tamen ex hoc -dicuntur fibi 

m fa noftcz turbationis , ait : Date mihi litte- invicem contradicere , utclarc docet Augu- 

* ram ut legam 'eam. frater vero Raymvm- fimus in librodeConcordia evangcliftarum. 

dus nolebat eam fibi tradere , intendens fa- Secundo refpondeo,quod recordor de vifione 

cere quod primitus dixeramus. Ipfa vero illa me illis temporibus audivifle. Sed quan- 

" dixit : Et fi mihi illam non vultis dare , fal- do fcripfi ptzdidas meas conteftationes , pro ' 

” tem ex quo mihi dirigitur , debeo eam au- tunc meae memoriae non occurrit : nec «ni- 

dirc. Legit ergo litteram illam frater Ray- rum , cum tranficrint anni quadraginta , & 

'irea repre- mundus , ipfa facra virgine audiente. Cum- forte ultra , ex quo audivi ■: oblivio vero fit 

^uambene <l ue coram ea contra fcriptoFem illiusiitrerx ^ naturaliter concomitans fcne&utem. Licet 
«ffcfta. e " c , ambo pariter fremeremus., ipfa nos benigne ergo ego vifionem illam non inferntrim nar- 

» redarguens ait : Ves una mecura deberetis rationi meae, tamen illam non negavi, quod 

» regradari ei qui hanc litteram mifit, cum cflct contradicere legendae j nec nego, fed 

» videatis quod tam dulciter & aperte de fa- affirmo. Similiter fi legenda narrat illam in- 

» lute mea me admonet. Qui etiam timens ne faraiam evenifle tempore infirmiutis didar 

«in via Dei decipiar., contra verfutias inimici dominae Andrcae : ego vero in narratione 

* mei, -tam provide cautam reddit. Unde vos mea praetendo infamiam camdcna praeceffiffc 

» & ego obligamur caritati fuae. Volo ergo tempus infirmitatis ejufdem Andrcae , puto 

» habere litteram iftarn, & rcfpondcrc ac rc- mefcripfifle veritatem , quia aliafiiitoccafio 

» gratiari fibi : quod & fecit laudabiliter Sc didae infandx , quam illa quae ponitur in le- 

virtuofe nimis , prout clare patet litteram genda , quam narrare omifi & omitto, co 

\ illam legenti. Cum autem frater Raymundus q quod nimis efTet longa narratio, & utilitas 
adhuc inftaret quod volebat <Sc ipfe refpon- nulla. Nec ob hoc contradico legendae , quia 

dere & increpare illum : ipfa omnino pro- poffibile cft quod ficut ante infirmitatem 

hibait torvo vultu , redarguens nos de tanta fuam facram virginem infamavit , ut ego 

impatientia, & quia opus bonum interpre- narro; fic& tempore fuae infirmitatis iterato 

tabamur in malum. Sic ergo verbo pariter & fimile fecerit , ut narrat legenda. 

•exemplo quotidie nos retrahebat a vitiis,, & 103. Ad id vero quod dicitis de motivo 

ad virtutum adus & opera dulciter confor- primi tranfitus ipfius virginis faerse ex hac 
tabat. Quamquam ego , ut non fine mei ru- luce, nullam invenio repugnantiamdido- 
bote& verecundia dixerim, vclut terra arida rum meorum contra narrationem legendae, 

-de tam fluenti & aperta coelefti dodrina , Nam in legenda dicitur, quod ex violentia 
quam operum exhibitio confirmabat , pene divini amoris crepuerit cor ejus , & fciflbm 
nullum boni operis frudum protulerim. In cft a fummo ufque deorfum , & ex hoc mor- 
«liis tamen plurimis utriufquc fexus perfd- ^ tua cft. Ego vero in atteftationibus meis 
nis, nonfic evenit. Nam ex illis multi velut u idem dico, fcd non eodem modo narro, 
terra bona frudus uberrimos bonorum ope- nec ita compte ficut in legenda. Ex hoc ta- 
rum reportarunt , quorum nomina hic infc- *ncn nulla fequitur contradidi©, 
rerc gratia brevitatis omittam. Et etiam quia 104. Cum vero tertio dicitis, quod nar- , 
■de multis talibus in legenda fpccialis fit men- ratio mea de ftigmatibus videtur contradi- 

tio. Przmifia ergo funt ilia quae mihi ad prz- cere narrationi legendae , ex eo quod ego ibi 

fens occurrunt fupplenda , poft per me nar- dico didos dolores cum doloribus aliarum 

rata in fupradidis atteftationibus meis. Et paffionum ipfius virginis, videlicet capitis, 

haec fufficiant quoad primum principale. pedoris , & iliorum perfeverafle in ea ufque * 

101. Quo vero ad fecundum principale, ad finem vitae ipfius. Legenda vero narrat, 

ubi videlicet dicitis quod quaedam quae in at- quod ad inftantiam filiorum & filiarum ip- 

teftationibus meis jam didis narro , videntur fius in Chrifto , ipfa rogavit Dominum , ut , 

contradicere narrationi legenda: de cifdem fi cflct pro meliori, removeret ab ea dolo- 

rebus, praecipue de teftitutione fatn* fadae E res illos ftigmatum, qui tam diri erant, quod 
per dominam Andream , quam ego fcripfi neceflario infra paucos dies vitam ejus cor- 

fuifle fadam poft epotationem illius fpurcif- poralcm violenter extorfiflent, & fubdit le- 

fimae faniei. In legenda vero , ut dicitis, genda, quod exaudita fuit,& quod vulnera 

continetur quod caufa retradafionis didae illa non affligebant corpus , fed potius con- 

infamizfuit vifio quaedam oftcnfa didae An- fortabant. Hic ego dico quod didum le- 

dreae. gendx credo efle verum , & fic fuiffc affirmo , 

102. At refpondco primo, quod narratio quia prxfcns fui ibidem, quando illa omnia 

mea praedida non contradicit legendz , licet fic ada fuerunt , ficut legenda narrat. Potuic 

non faciam mentionem de illa vifione. Sxpe tamen efle , fervata fupradida veritate le- 

cnim in evangeliis reperitis quod eamdem gendz , quod dolores ilii tam diri & acerbi 

hiftopam evangeiifta unus narrat cxtcnfe, fuerint precibus ejus a Domino mitigati , 


’ gitized by 


Google 



r ' ■ 

1357 DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 1358 

quod ex hoc dicebantur non affligere cor- A videlicet quod illa mea narratio in fno fine ^Multorum 
pus , fed potius confortare , quemadmodum videtur vobis potius ex abrupto truncata , curwT” 1 '*' 
tepidus in comparatione excellenter calidi , * quam fine debito terminata. Fateor etiam 
apparet frigidus, licet non fit. Sic ergo ex mihi fic apparere. Sed importuna follicitatio 
quo mitiores erant, videbantur fibi dolores veftra,& opportunitas fidelis nuntii, qui ad 
illi non diri & acerbi, fed dulces & confo- fibi tradendum feripturam' illam me infcfta- 

latorii , ficut de doloribus aliarum paffionum bat, rufticitatem & ignayiam meam aliqua* 

jamdidarum accidebat fibi. Nam ut in at* liter excufat. Ut ego nunc aliqualiter fup- 
teftationibus meis dixi in capite quod inci- pleam quod tunc omifi truncate nimis, no- 
pit, Confiderans igitur virgo functa, ipfa pro tandum quod multa alia miranda curatio* 
quodam refrigerio animi fui contra tzdium num corporalium opera memoriae meae re* 
quod procedebat ex prolongatione incola- currunt per fandam virginem perpetrata, 
tus vita: praefentis , petivit a Domino , ut pro ultra illud quod in attcftationibus meis fa- 
munere donaret fibi paffiones jam didas : B dum circa dominum Matthaeum ultimo nar- 
quas cum impetraffet , & graviter cruciare- ravi. Nam occurrit mihi qualiter & eodem 

tur, non erattriftis, nec turbulenta, fed hi- tempore tam fratrem Raymundum quamad- 

laris & jucunda, ut fequitur ibidem. Legenda huc me miraculofe de eodem morbo pefti- 

etiam in eodem 6.cap. 2. partis afflerit hoc fero liberavit; ac etiam de refufeitatione , 

idem , videlicet quod petivit a Domino fibi genitricis ejufdem fanda: virginis fada me- 

dari pro munere, fingulari paffiones omnes ritis & orationibus ipfius : quam , fi me non 
prxdidas. Et fic manifefte apparet , quod do* fallit memoria , ab ipfa virgine fanda reci* 

lores illi non affligebant eam, fed potius tante cognovi. Certus vero fum quod a fra- 

crant eidem refrigerium fingulare , cum per tre Thoma confefiore ipfius audivi , & ab aliis 

dolores illos a Domino impetratos videret fororibus quae refufeitationi praefatae prarfen- 

fe fuperamantiffimo fponfo fuo Chrifto in tes fuerunt , de quibus fit mentio in legenda, 

poenis aliqualiter conformari. Sic ergo & non C Cum enim efflem quotidianus focius ipfius 
affligebant corpus intolerabiliter, videlicet fr. Thomae confefforis prardidi, nihil mihi oc- 

ut prius, quin potius confortabant, ex redun- cultabat , ficut nec ego fibi. in procefflu etiam 

dantia fpiritualis gaudii quod in mente gc- temporis per ipfam fandam virginem datus 
nerabant. Sic ergo fortaffle , ut fcripfi , per- fum in focium continuum fratri Raymundo 
manebant dolores illi in corde qusufque in confeffori ipfius virginis, qui ejufdem le- 
finem vitae illius, taliter tamen mitigati. Et gendam poftea compilavit. Recordor etiam 
ne mea haec interpretatio videatur nimis ex- de miraculofa curatione Nerei Laudocci de 
tranca , fimilem locutionis modum invenie- Paglarenfibus , & Stcphani Currani de Ma- 
tis in przallegaeo 6. capite, ubi ultra medium conibus , ambo de Senis , quos beata virgo 

didi capituli ad litteram fic habetur. Ad in Janua mirabiliter liberavit, ut latius feri- 

cttjus probationem five indicium dicebat ceteros bitur in legenda. Eram enim tunc prxfcns, 

dolores in fuo corpufculo pertranfife , iliumque quando cum ipfa fanda virgine & przdidis 

tantummodo remanfjje. Et ftatim fequitur : duobus juvenibus & aliis multis , qui erant 

Unde quamvis continue pateretur dolores ilia - ^ de familia ipfius virginis numero xxi. & ul- 
cos & dolorem capitis incejfanter , hunc tamen tra , ut puto , habitavimus per menfem in ci- 

dolorem vehementiorem ejfe dicebat. Poffet c- vitate Janua in domo cujufdam nobilis & 

tiam forfitan non incongrue & aliter refpon- devotz matronz , quz dicebatur domina 

deri , videlicet , quod non omnia & fingula Orietta Scota , & quz in civitate illa erat 

verba illius vel alterius cujufcumque legen* magni nominis & fafnz communiter apud 

dz fic funt libranda & ponderanda , ac fi ef- omnes. Et quia de his & multis aliis cura- 

fent verba facramentalia , aut evangelica, tionibus morborum corporalium per fandam 

quibus nec Unum 'fota vel apicem addere virginem fadis & mihi notis in legenda fit 

vel mutare cuicumque licet. extcnfa narratio , ideo gratia brevitatis per- 

105. Perpendo autem quod ordine prz- tranfeo. Unum autem tantummodo narra- 

poftero ad legendam quzdam hic ac etiam bo , aliis omiffis , in quo uno multa mirabilia 

in atteftationibus meis fzpedidis fcripfi : qui & merito notabilia continentur. Cum enim 

error tolerandus eft , dummodo permaneat £ Romz ipfa graviffime zgrotaret, de quo 
veritas fadi. Nam &evangeliftx quandoque languore anima ejus de corpore ac de prz* 

fic narrant gefta Domini Salvatoris, ut per /enti fzculo nequam eduda eft, ego curia 

B.‘ Auguftinum patet in przallegato libra tunc temporis efflem prior in conventu Se- 

Non ergo vos vel alius quicumque debetis jienfi ordinis mei, per provincialem meum 

fcandalfoari , immo nec mirari, fi varie le* Romam mifflus fui pro quibufdam negotiis 

genda aliquid narrat, & ego vel alius qui- ordinis exequendis. Ex obedientia igitur iter 

cumque, dummodo in narratione non fit rea* arripiens , fabbato fando Pafchz circa horam 

lis contradidio. Et hzc fiifficiant quoad fe- vdpertinam Romam perveni. Statim ergo 

eundum principale. acceffi ad domum ubi. fanda virgo mane- 

106. Quo vero ad tertium principale, bat, cupiens eam vifitare, ignorans .tamen 





1 355 > PROCESSUS CONTESTIONATUM 1360 

Dctihimagam decumbere. Cumque intraffem domum A rimis ex cis lacrymantibus , ipfa fubito per 
ubi manebat, notificatum eft mihi dc gravi feipfam abfquc ulla difficultate de fepulcro, 

infirmitate ipfius. Moeftus ergo ad eam ia* ut ita dixerim , corpufculum illud emortuum 

travi. Inveni autem eam jacere fuper tabu- fecum ferens , ad altare pervenit : ubi reve- 
las quas ambiebant tabula- ad menfuram cor- rentiffime genuflexa, oculis claufis, & bra- 

pufculi ejus in longum Sc latum. Verum chiis cancellatis , ftetit donec facram Eucha* 

tabulx fupereminebant paleis , ita ut vide- riftiam dedi ei , Sc vinum ad os abluendum , 

rctur quafi fcpulta in defoffo loca Acccffi ut eft de more, porrexi. Quo accepto, ali- 
ud ledulum credens more folito poffe fami- quamdiu abforpta a corporis fenfibus ftetit, 

liatiter loqui cum eadem. Cum ergo appro- ficut fuerat ha&enus in tali a&u quotidie 

pinquaftem , vidi corpufculum illud taliter affueta. Cum vero poft extafim talem Cibi 

attenuatum , quod offa fingula Sc nervi fa- femper poft communionem confuetam re- 

cile enumerari valebant. Sic erat fqualidum ftituta effet fenfibus , fic eft fada immobilis 

-quafi longo jam tempore folis ardoribus g ficut fuerat prius, nec valuit per fe redire 
fuiffet aduftum , cum confueviffet effe com- ad ledulum , fed manibus fpiritualium filia- 

petenter formofum. Quo ego vifo ftupui, rum fuarum illuc fuit deportata, pariter & 

Sc dolore cordis percuffus gemebunda voce locata. Licet autem fic effet immobilis , ut 

» coepi eam vocare , dicens : O mi mater , quo- didum eft , conceffum tamen fibi fuit a Do- 

» modo eft tibi? Qux me vifo, ia-tificata re- mino pro aliquali refrigerio animi fui, totis 

Iponderc voluit , fed non valuit , nifi tam de- illis paucis diebus quibus poftea fui in Roma, 

preffa voce, quod ipfam intelligere nulla- ut taliter poffet loqui, quod clare audiebam 

tenus valui, quare inclinavi aurem meam & intelligebam verba fua. Tunc aperuit mihi 

juxta os ejus. Et fic cum difficultate intel- indicibiles moleftias & corporales poenas a 

lexi ipfam mihi rcfpondentem & dicentem dxmonibus fibi inflidas: ex eo videlicet quod 

quod bene fibi erat per gratiam noftri dul- ardentiffimo nimis defiderio orabat quotidie 

•ciffimi Salvatoris. Notificata ergo fibi per pro pace fandar ecclefix. Optabat etiam Sc 

me caufa mei itineris, fubintuli & dixi ei : petebat a Domino puniri in corpore fuo poe- 

» O mater , cras Pafcha Domini eft , volo ego c nis debitis pro peccatis illorum qui erant 
» cras celebrare hic , Sc tam tibi quam etiam caufa tanti mali , videlicet fchifmatis contra 

* filiis tuis Corpus Domini miniftrare. Ipfa s fummum pontificem Urbanum VI. quem 

» vero refpondit : O utinam placeret dulciffi- ipfa afferendo dicebat indubitanter fummum 

» mo Salvatori noftro quod poffem com mu- efle pontificem. Addebatquc : Pro certo te-. 

» nicare ! His didis , difceffi. Mane vero fe- neatis, quod fi contingat me nunc mori,, 

quenti acceffi , perficere optans quod fero nulla alia caufa eft mortis me* , nifi vehe- . 

praecedenti promi feram me illo mane fadu- mentiffimus ardor & zelus qui comburit cor . 

-rum. Acceffi ad eam auditurus ejus facra- meum &confumit medullas oflium meorum . 

-mentalem confeffionem , ficut fueram hade- pro ecclefia, pro cujus liberatione libenter, 

nus confuetus. Gonfefla eft ut potuit, fed hoc patior, & mortem fubire promto ani- „ 

verba intelligere non valebam , nifi inclinaf- mo fum parata. Haec Sc multa alia tunc coi- . 

feni aurem ad os ejus , ficut fero feceram loquendo narrabat, qux omnia in legenda 

praecedente. Audita autem confeffioncejus, D latius explicantur , ideo pertranfeo. Poft pau- 
Sc fada per me abfolutione, licet non fpc- cos vero dies expeditis negotiis pro quibus 

rarem quod poffet Corpus Domini recipere , miffus eram , follicitabat me focius ad recef- 

ficut nec aliquis nec aliqua de filiis Sc filia- fum > ego vero diffimulabam. Tandem ipfo PrzdidtRay- 

bus fuis fperabat, quia per multos jam dies me importune follicitante, de hoc contuli 

jacebat immobilis , quod nullatenus poterat cum eadem . Ipfa vero refpondit , quod con- generalem, 
non folum fe totam movere, fed nec pedem veniens nimis erat , quod tunc reverteremur 

aut manum mutare. Tamen pro poenitentia ad eum qui miferat nos. Tunc adjeci : Quo- <c 

injunxi fibi ut rogaret fponfum fuum quod modo, mater, poffum ego recedere, & de- « 

in tanta folemnitate tam fibi quam nobis ferere tc in extremis laborantem , cum fi ef- « 

concedere dignaretur tantum gaudium , vi- fem internotis partibus, &hoc fcirem,mc- « 

delicet quod ipfa cum filiis Sc filiabus fuis rito deberem, omnibus omiffis, ftatitn oc-«c 

communionem reciperet illo mane. His per- currere , Sc venire ad te ? Et adjeci : Nulla- « 

adis , acceffi ad altare , quod prope prxdi- E tenus recedam nifi videam te taliter conva- « 
•dumle&ulum fitum erat , hoftias praeparavi, luiffe , quod merito poflim fperare tc de hac « 

ut erat expediens , tam pro ca quam pro no- infirmitate poffe evadere. Ipfa vero dixit « 

bis , licet pro ea modicam fpem haberem, mihi : Fili , tu nofti quod refrigerium mihi «= 

Manebat enim fic immobilis ficut prius. Legi eft habete mccum filios quos donavit mihi « 

miffam meam , fed ufque ad fumtionem Sa» Dominus , quos diligo in veritate , Sc quod « 

cramcnti illa immobilis permanebat. At confolatio non parva mihi effet , fi placeret <c 

<perada mea communione , & ablutione tam dulciffimo Salvatori noftro , prxfcritia patris <• 

oris quam digitorum , ut eft moris , ftupen- mei fratris Raymundi Sc veftra i fed placet « 

tibus eundis qui aderant, & pr* gaudio plu- fibi quod fim privata utroque. Cum ergocc 

velim 


Digitized by 


Google 




1361 ' DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 13S2 


• velim non meam , fcd luam voluntatem im f i 
» pleri > expedit quod vadatis. Et quia de pro- 

• ximo, ut noftis , debet celebrari capitulum 
» generale ordinis veftri in Bononia pro clc- 

• dionc magiftri facienda , volo quod vadatis * 

• illuc , Sc ibi eligetur pro dido officio pater 
» meus frater Raymundus , cum quo volo fit is, 

» & ab ejus voluntate numquam recedaris. Et 

• hoc quantum polium vobis mando. Hisau- 
ditis , refpondi me fa&urum omnia , qux 
mandaverat, dummodo eam viderem prius 
convaluifie, ut prius dixeram. Et adjeci: Si 

• Domini voluntas eft, quod, ut dicis, va- 
» dam j roga eum quod antequam recedam , 

» videam te convaluifle. Quae rcfpondit fc Do- 
minum rogaturum. Fecit ut promiferat , Sc 
ecce die fequenti cum venifiem ad eam , 
fic ipfam inveni hilarem & jucundam , ficut 
retojadis temporibus cum iliacos patiebatur 
dolores laeta jacebat. Ego hoc videns laetus 
ad eam acceffi. Ipfa vero quar , ut prius di- 
ftum eft, prius erat immobilis , brachia fua 
extendens tam dulciter amplexata cft me , 
quod fi bene recolo , prx gaudio lacrymas 
emittere fum coattus. Ex tunc ergo ipfa fe- 
cundum Domini voluntatem, iterum me 
hortari coepit ad receflum. Ego vero , -ut 
cum Propheta mihi liceat loqui, a Domino 
fcdu&us deliberavi iter arripere. Rccdfi igi- 
tur i fcd poftquam perveneram ad conven- 
tum meum Senenfem , notificatum eft mihi 
per litteram ab uno filiorum ejus , quomodo 
ea die non diu poft receflum meum , ipfa 
redada eft ad eumdem ftatum, id eft ad 
corporis & membrorum immobilitatem fi- 
cut prius fuerat. Inde vero ad paucos dies, 
ut legenda narrat , feliciter tranfivit ex hac 

v vita moribunda Sc valle miferiar , ad diu de- , 
fideratos dulces amplexus fponfi fui. 

107. Circa finem Vero vitar fux /quam fan- 
de & quam laudabiliter in omnibus ad fe& ad 
fuos pertinentibus fe habuerit, novi ego ex au- 
ditu ab his qui ibi prarfentes fuerunt \ fed 
quia in legenda ordinate Sc latius enarrantur, 
hic pertranfeo. Verum poft tranfitum ipfius 
virginis adveniens ego Romam poft plures 
annos, cum die quadam familiariter loquc- 
• rer cum venerabili viro domino Thoma Pq- 

tra de regno Sicilis oriundo , S. R. E. &do- 
mini papx notario , qui multis annis ^idem 
virgini fuerat familiaris , in noftra Ipcutione 
incidit fermo de eadem , de qua cum ipfe 
multa laudabilia enartaftet , quas de ea nove- 
rat tam tempore vitx ipfius , quam etiam 
tempore mortis effis , ac etiam plura mira- 
bilia , qux poft tranfitum ipfius contigerant ; 
quia ipfe praefens omnibus prxdidis extite- 
rat, & de quibus omnibus in legenda fit 
mentio. Poft multa, ut didum eft, enarrata 
fubintulit narrans de fcipfo. Dicebat enim fe 
ab ejus felici tranfitu die trigefima vel circa 
habuifle de ea mirabilem pariter & devotam 
vifionem , quam tunc mihi enarravit. Poft 
Vct. Serift. & M«n. amfl. CoUttt. Tm. VI. 


plures vero annos cum cflem Venetus & iplc 
Romae degeret, permeas litteras ipfum ad- 
juravi , quatenus didam revelationem redi- 
gere dignaretur fideliter in feriptis, & mihi 
tranfinittere. Quod ut noftis fecit. Cujus te- 
nor de verbo ad verbum hic fcquicur. 

108. Exigit , venerabilis magifter , fanda: RtTe]lt ; 0 ft . 
tux venerationis hortatus , edici tibi ad Dei ficis fotus 
gloriam Sc honorem , qux fuerit & quomodo *■ c*^" 10 ** 
proccflerit revelatio illa fandiffima fuper 
omne quod in hac vira obtineri valeat pre- 
tiofa , de ftatu felicis animae Chrifti fponfx 
Catharinx Lapx dc Senis in confortio ag- 
minum beatorum. Cumque non fit extin- 
guendus fpiritus veritatis , nec tantx rei lux 
fub modio abfeondenda , ne talis abfeonfio 
mihi praejudicet apud Deum , fitque , quod 
abfit, mex detrimentum falutis , ipfum con- 
teftpr Deum Sc tremendum Dei judicium 
me veritate puriffima relaturum, in quan- 
tum rememoratio fragilis texti temporis in- 
fra , quo cum felicis recordationis Urbano 
VI. fummo pontifice plurima vitx pericula 
pertuli,fuffragatur. Dum ergo dida virgo age- 
rer in extremis / integri tamen adhuc fenfus 
exiftens , acccrfitus Sc exoptatus vifitare ip- 
fam , cum cflfet mihi Chrifti gratia ftridafa- 
tis filiatione conjundaque affedu purifiimx 
caritatis adeo quod me patrem fuum voca- 
ret. Acceffi Sc eam reperi in hortulo domus 
quondam Paula: de ... . almx Urbis fuper 
quadam affidc fatis debilitatam jacentem , 

Sc aio: Mater, videtur quod fponfus tuus« 
Chriftusvult te vocare ad fe a vita prxfenti, « 
difpofuiftine aliquid pro tali difceflu ? At illa <« 
quid polium difponcre paupercula nihil ha- « 
bens? Ad quam ego poteris ordinare nobi- « 
liffimum teftamentum dando modum vi-*« 
vendi poft tuum tranfitum fequentibus te. « 

Et ego volo id agere propter Deum. Et ipfi « 
obedient hujufmodi tux voluntati. At illa , « 
placet, & faciam tum gratia Jisu Christi, « 

Quod ftatim poftmodum complevit , & ob- « 
fer vara eft voluntas ejus. Aio iterum : Ma- « 
ter, peto propter Deum , ut id quod fecun- « 
do jam petam mihi annuas amore Chrifti , « 
quod videlicet ftringas te ex nunc cum tuo « 
fponfo Christo Jesu , pro obtinendo gra- « 
tiam oftendendi mihi ftatum animx tux poft • 
difceflum. At illa : Impoffibile hoc videtur. « 

Nam anima qux eft in alia vita, aut eft fal- <* 
va , Sc tunc ob perfe&um gaudium fummi « 
boni miferiarum vitx hujusoblita eft , alio- m 
quin id bonum pcrfc&um non eflet : fi vero «■ 
damnata fit, ob infinitam poenalitatcm con- « 
folationem hanc obtinere nequit. Quod fi « 
in purgatorio fit, de utroque participat, &« 

Cum quxlibet partium prxdidarum id im- • 
pedirc per fe potens fit, multo magis tertia « 
ifta. At ego : Non veni difputaturus cunr « 
Spiritu-fando , nec puto te in his excludere « 
potentiam ejus. Confido in Deum , ideo « 
peto i m vero, fi placet, ulterius non in-* 

VVuu 


Digitized by 


Google 



i}63 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1364 

»fiftas , nec Afferas mihi promittere quod A Tunc ego, ea bene recognita , quoad for- . 
n confidens avide pofeo. At illa annuit, re* mam corporis, non quoad vultum, oro Deum 

•» mittens feu committens fe gratiae Chrifti* & omnipotentem > ut hanc dignetur perficere 
stne fibi obnoxium commendans, & paulo viiionem, & animam meam confolari dc . 
• poftmodun» expiravit. Elapfis autem odo certa notitia vultus illius. Et ad fubitumexau- 
diebus poft ejus difccffum , fummo diluculo ditus , elevans ipfa caput, & vifum me cum 
venit ad me vir magnae reputationis in fan- amoena quadam grati fubrifus fandae fuae 

•ditate , Johannes Pilanus nomine , tunc vi- confuetae ac perpetuae alacritatis hilaritate 

vens , & tado oftio camerae , quam cito ape- infpexit, & illico vifu reflexo, acies chori di- 

” rui. Inquit autem : Venit ad te Catharina de reda , ut prius , cum hymnis & laudibus fua 

” Senis? Ad quem ego, quomodo pote ft ad iterum officia perfecerunt. Egoque excita- 

” mc venire, cum jam obierit diu cft?Acille~ tus, indutus eram , & lumen habebam in 

» Scias quod venit ad te 5 & verfo capite abiit, g camera, fubito cum multa jucunditate fur- . 
nec vocatus ultra fe vertit ; fcd protinus ab rexi, gratias agens Deo, vifionem notavi , 

audiendo difceffic. Sic alter hujufmodi tcftis & ex tunc de tam ingenti gratia perpetuo 

«git per omnia altero mane. Sic tertius ter- confolatus nihil curavi, vel curo quomodo 

tio manc , & fic dc fingidis ufque trigefi- degam’ in dies,nifi ut pollim placere Deo , 

tuum vel circa diem. Et omnes erant fimi- nec expavi tormentum regum & adverfario- 

litcr Deo devoti & perfonae magnsr devo- rum Ecdefiae , eorumque turbam contradam 

tionis & fandae vitae. Unde ex tanta confor- veritati; fed fecutus fum in, periculis Urba- 

mitate exiftimo hos angelos Dei fuifle , qiA otm VI. ut plene noftis, & cum eo obfeflus, 

fe transformaverint in fpecies mihi notarum cujus liberationem acarccre procuravi, om- 

fupradidarum perfonarum ad me magis cer- nia prava confilia contemnens , cum pcricu- 

tificandum. Die autem trigefima prima vei lare vel folum relinquere in maribus aemu- 

circa, Dominicus dies erat ,*perledis no&ur- ^ lorum effugi. Ex quibus in campo prarconi- 
nis poft mediam nodem , pofui me ad quief-. zatum cft , ut qukumque me traderet hoftir 

cendum , & ccce circa crepufculum in coe- bus vel vivum vel mortuum quacumque 

lum fereniffimum & apertum receptus , vidi morte praeter naturalem lucraretur fex millia 

maximam multitudinem fpirhuum beato- horenorum , & tamen praecones captum a 

eum proceffionaliter incedentium in albis ve- noftris gentibus & fagittis expolitum liberavi, 

Ilibus de more diaconorum affiftcntium prae- Sic me Deus adjuvet , & faciat me participem 

lato fuo folemniter celebranti , excepto quod fuavitatis effatae. Vale Deo Sc ora pro me, 

ftolas habebant more prefbyterotum,ibantquc Romx in lari proprio regionis Parionis ulti- 

trigeni & trigeni per totum amidiftolis,dcfere- ma dic totius anni 1402. 
tes extenta pallia, fupra didam Catharinam 109. Haec ergo pauca per me noviter tit- 
iandas reliquias, cruces, candelabra argentea peraddita atteftationibus meis fupra faepius 

cum accentis cereis five faculis cerae virginis nominatis, fi vobis non fufficiunt, patien- 

de albiffimae, ornamenta altarium, litteras, D tiam habeatis & in caritate fupportate in> 
quinternos , & alia fuaviffima inftrumenta , perfedum meum quo undique circumdor , 

cantantes per fingulas acies diverfas laudes, & premor valde. Si vero vel aliqualiter vo- 

utpote Kj/rie eleifon novies. Glori * in excelfis , bis fatisfaciunt , gratias agite Deo , a quo 

SanSlus , fandus , Benedicius , Te Deum lauda , - omne bonum , & fine quo nullum. Cui laus, 

mus. Ego vero ex his quamvis propter ma- honor, & gloria, per infinita faecula faecu- 

gnitudinenfad primum ftupens, tamen pro- lorum. Amen. 

miffi memor effati, refumtis animi viribus , Sequuntur fnbfcriptiones notariorum in for - 

quemdam ex illis angelis tangens aio : Quid ma publica & ipfius fratris Bartholom&i , quas 
„ agitis ? At ille : Conducimus animam Ca- gratia brevitatis omitto. 

,, tharinae de Senis ante confpcdum divinae Ma- 110. Ulterius quoniam in fupradida in 

» jcftatis. Et dum ille cum pluribus fequentibus principio hujus procclTus deferipta querela , 

„ pertrantiffet, alium tangendo , inquam : Ubi fit mentio qualiter dominus epifeopus Ca- 

•> eft illa ? At ille perinde me intellexit, immo £ ftellanus etiam habere debeat aliquam infor- 
totus chorus abfquc alio quatito, in tantum mationem ab aliquo patre , five a patribus de 

voti mei informatus cft. Mira res , quod ape- conventu S. Dolninici de Venetiis , fuper mi- 
nens fe chorus ipfc in modum alarum ad teriam celebritatis didar virginis fadae jani 

longiffimum fpatium , qui prope eam erant, & diu in dido convepttfc hinc eft quod R, 

fegregay erunt fc in modum circuli, dimiffa P. frater Dominicus dc Scrutari ordinis Pr*- 

ea in centro fola induta omnimode ticut ipfi. dicatorum & adualiter prior didi conventus* 

Habebat tamen in fuo circuitu formas alium in quo prioratus officio ibidem fuit jam anni 

circulum , ficut pingitur Salvator in tribu- fune plures ; cum audiffet de fupradida que- 

nalibusecclefiarum. Manus autem ejus com- rcla & quibufdam aliis, tandem etiam in 

plofse erant palmis ad fuperiora circa pedas particulari voluit informationem exhibere 

verfus mentum tirnm. Caput vero & oculi de praedidis fupraferipto domino vicario didi 

prodivi erant* quali veftigia fua infpicerct, domini epifeopi nedum femei , fed pluries 



Digitized by 


Google 



i 3<5j I}E SANCT. ET DOCT. S. C ATR . SENENSIS. 13S6 

oraculo vivx vocis. Et ita fecit. Nec hoc libi A quendam totis affedibus provociti , decrc- 
fuffecit, quia etiam idem facere voluit per verant ad didum dominum epifcopnmCa- 

fcjripturam, & non folum ipfe, fcd etiam ftellenfcm > ut didum eft, iterato accedere, 

omnes principales patres fupradidi conven- atque me notarium infrafcriptum cum qui- 
tus S. Dominici fe in fcriptura didi prioris bufdam aliis fecum adducere , ut videlicet 
manu propria fubfcripferunt. Quam fcriptu- ipfi domino epifcopo de fupradidis attefta- 
ram fuam cum aliis fubfcriptionibus prxfa- tionibus, informationibus, & declarationi- 
torum patrum didus prior prxfentibus pluri- bus per ipfum procuratis juxta ipforum vo- 
bus anno Domini fecundum morem illius tum regradarentur, feque eidem offerrent , 
curix 1413- die 3. Januarii dido domino ac etiam ab eodem impetrarent, quod ad 
vicario prxfentavit. Cui fcriptura prxfata pia- didam celebritatem memorix virginis deccn- 

cuit, quemadmodumalix fupradidx, cujus ter flendam eo modo quo alias fadum eft, 

fcriptu rx tenor talis eft. etiam fuam audoritatcm interponere debe- 

Sequitur hic fupradifta fcriptura cum aliis g ret , mihique notario infrafcripto imponeret, 
fimilibus , quas omitto tranfcribere , quia re- . ut omnia fuprafcripta in publicam formam 
petunt eadem , qua fuprajam funt ditia atque redigere debetem .* qtix omnia executioni 
confirmant. mandata furit in drhni meliori modo 8t for- 


ni. Finaliter anno Domini 1413. fecun- 
dum morem curix noftrx die quinta menfls 
Januarii, indidione fexta , die videlicet Epi- 
phanix, convenientes venerabiles viri, qui 
fecerant jam eft annus & ultra dimidium 
alterius querelas, de qua querela, & de qui- 
bus viris fupra in principio hujus proceflus 
fada eft mentio , deliberaverunt iterum re- 
diro ad fupradidum dominum Franciscum 
Bembo epifeopum Caftellanum de Veneriis. 
Et hoc quia cum didus dominus epifcOpus 
ad petitionem ipforum ordinalfet requiri ali- 
quas reverendas perfonas & patres , & fignan- 
ter ordinis Prxdicatorum , qux & qui dare 
deberent veridicas informationes de vita vir- 
tutibus & dodrina B. Catharinx de Senis, ac 
etiam de celebritate qux de ipfa fiebat in 
conventu SS. Johannis & Pauli , & S. Do- 
minici de Venetiis ordinis prxfati Prxdica- 
torum *> & hoc ple.narie fadum effet , tam 
per didum dominum epifeopum , quam per 
ejus vicarium , cui didus dominus epifeopus 
idipfum commiferat, obtinendo informa- 
tiones prxfatas non folum a fratribus Prxdi- 
catoribus , fed etiam ab aliis diverforum or- 
dinum etiam exiftentium a remotis ; ac per 
hpc ego notarius didi domini epifcopi, & 
quidam alii oftendiflent prxfatis viris infor- 
mationes prxdidas , ac de iplis remanerent 
& eflent plene contra quod vis dubietatis feru* 
pulum quietati , & de veritate celebritatis 
fupradidx rite' & debite obfervatx , & confi- 
militer de veritate fanditatis vitx & dodri- 
nx & virtutum virginis juxta votum fpecia- 
liter informati. Et adhuc quomodo tam con- 
ventus fupradidi ordinis Prxdicatorum, quam 
etiam capitulum provinciale provincix S. 
Dominici de menfe Odobris celebratum de- 
terminaverit , quod dida celebritas five com- 
memoratio didx virginis eodem modo quo 
in atteftationibus declaratur, femper heri de- 
beat in futurum quemadmodum fadum eft 
in prxtcritum , ac per hoc etiam ipfum qui 
querelam dcpofucranr,modo confimili effent 
cum fratribus Prxdicatoribus prxdidorum 
conventuum- ad didam celebritatem profe'- 
Vet. Script. & Mon. ampl. CoEctt. Tom. FI, 


ma , ut conflat ex adis publicis in libro pro- 
ccffus deferiptis , qux gratia brevitatis tranf 
cribere omitto. 

Sequitur deinde fubfcr.ptio folita notarii ac 
nemina teftium. 

1 1 2. Item poft expeditionem fupradido- 
rum , fit hxc legentibus etiam notum, qua- 
liter quemadmodum pluries fupra nomina- 
tus fr. Thomas Antonii de Senis ordinis Prx- 
dicatorum de confilio fupradidi domini vi- 
carii epifcopi Caftcllani, fcripfit quampluri- 
bus hinc inde, ut occafione fupradidx in 
principio hujus proceffus querelx aliquam in- 
formationem de vita & dodrina B. Catha- 
rinx de Senis in feriptis publicis deberenc 
dido patri fratri Thomx Venerias commo- 
•ranti tranfmittere , & fic fadum eft per plures, 
nt patet ex fupradidis 3 ita etiam prxfatus 
pater frater Thomas , prout mihi notario in- 
frafcripto conflat , de confilio ejufdem do- 
fnini vicarii fcripfit anno 141 1. cuidam R. 

P. fratri magiftro Angelo de Senis ordinis 

( Minorum, cujus conteftatio feqpitur, & eft 
talis videlicet. 

11 3. In nomine Domini noftri Jesv conteftatio 

Christi, Arnen. fr. Angeli dc 

Noverint univerfi prxfentes litteras inf- Sen “* 
peduri , quod ego frater Angelus Salvctti de 
Senis ordinis Minorum , magifter nomine in 
facra pagina , & ledor adualis conventus 
majoris de Venetiis, ejufdem ordinis Mino- 
rum , devotione adus illius B. Catharinx de 
Senis , cujus precibus defidero adjuvari , tum 
etiam' ex veritate a quibufdam mihi relata , 
quorum teftimonio fine ulla dubitatione in 
quibufeumque etiam ordinis flandum arbi- 
tror, & finaliter adhxrcndum , propalare co- 
gor ad laudem omnipotentis Dei , qui fuis 
in fandis femper eft mirabilis, ad reveren- 
tiam fidelium excitandam pariter & imita- 
tionem ejufdem didx beatx virginis,dignum 
duxi conteftari qux veridica relatione hinc 
inde , & pluries de ipfius vita miranda & 
dodrina fibi divinitus data , mihi contigit 
audivrffe ; vidiflfe , vel quomodolibet alias car- 
gtiovific. 

VYuu ij 




* 3 67 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1368 

1 14. Iit primis cum cflfem in frcuiari ha- A lorum proprii cordjs prxtuliffcm. Ab eo mui- 
ibitu in civitate Senarum , per effedum co- tum affertive audivi pluries, quod in caftro 

gnovi&firma veritate per experientiam per* Belcaro prope Senas per tria milliaria duni 

cepi ejufdem virginis mirabilem efficaciam celebraretur mifla , vidit eamdem virginem 

a Deo, qui dator eft munerum, erga mu- corpore infenfibili exiftentem a terra eleva- 

tationem peccatorum non folumfxcularium, tam, ut inter terram & fimbrias proprii vc- 

fcd rcligioforum , & cujufcumquc flatus fin- ftimenti meatus quantitatem diftanrix ab om- 

gulariter habuiffe. Eo namque tempore per nibuscum flupbrc concernerentur. Ex tunc 

colloquium quod fecum habuit quidam bea- ' ego coepi detractoribus viriliter rcfiftcre, <5c 

tx memoriae fr. Lazarinus de Pilis ordinis precibus devotiffime meipfum fidenter fan- 

S. Francifci, canto Spiritus- fandi calore re- dx Virgini , commendare, 

manfit ignitus* ut non folum omnibus re- i 17. Item, feneduti non multum diftans, 
bus & librorum ufibus renuntiaret, verum B multifque fedatis jam in me paffionibus ju- 
, etiam & omnem fratrum converfationem venturis , lapfufque in provincialatus officio, 

• fugiens , ad locellos devotionis Columbarix quo per quinquennium fundus fui inpro- 

& S. Procelfi fc ftatim traqftulit ,& fi quando vincia Tufciae, renuntiavi ejufdem minifte- 

coadus gratia praedicationis exiret , verba in riatus officio ; ad quietem me recolligere fpe- 

converfationem hominum velut fagittas po- rans , reveni Senas quafi jugirer manfurus , 

tentis ignitas ad penetrandum corda audien- & vi litare coepi mon alteri a fervorum Dei , 

trum non inaniter emitteret. Sed cum ma- & inter cetera ordinis Cartufienfis. Dum 

gno frudu animarum ejufdem B. virginis vero haec agerentur , contigit ut D. Stcpha- 

converfativa adhxfionc coeperunt nobiles nus didi ordinis Cartufienfis generalis rector, 

ejufdem civitatis, ceteri cives, juvenes &; fc- etiam ob fui & humilitatem , & propter pa- 
nes quammulci utriufquc fexus tot & tales cem & unionem dandam ordini fuo, con- 

animari ad Deum , ut fortirentur nomen ^ venit cum generali alterius obedientix rc- 
commune , quod ufque in prxfens in lau- nuntiare officio gcncralatus , quod & fadum 

•dem didx virginis rcmanlic, fcilicct Catha- eft. Poftqux rediit ipfe Stephanus ad partes 

rinati. Italix, cujus fadus fuerat vifitator, venitque 

115. Item , poftquam indigne coepi gerere -Senas, cupiens me videre j fcd ego magis 
habitum fratrum Minorum, converfationem nullam pcrcundationempaffus , acceffi Pon- 
frequentem habui cum Chriftophoro Ghani tinianum vifitationis gratia, & quibufdam 
, de Senis feriba & fratre hofpitalis S. Marix falutationibus fadis , coepit ipfe, ut folitus 

dc Scaja , viro magnx caritatis , juftitia ple- eft , loqui de beata virgine Catharina , totus 
no , & habituato mirabiliter in mentalibus . feftivus femper vocans eam fuam matrem, 
elevationibus ,,cui omnium magnorum fides & non immerito , cum effet per eam novx 
effet adhibenda , cum ufque ad mortem ia ipiritu vitx regeneratus, & ladc nutritus 
vita fanditatis vixerit & irreprehenfibiliter. D ht* fpiritualis dodrinx. Fuerat enim magno 
Ab eodem fcilicet Chriftophoro multa & mi* tempore ejufdem virginis cancellarius & feri- 
randa audivi, qux de vifu mihi loquebatur, ptor epiftolarum, quas fibi copiavit, quafi 
& aliquando compreftitit mihi aliqua opera ad omnem flatum , & mihi oftendit. Abipfo 
fada per eamdem virginem , vere Spiritu- fratra Stcphano plurima audivi , qux ipfam 
fando didante , cum ipfa cflct illuminata , virginem commendant de fpiritp ptophe- 
& aliquas «x fuis cpiftolis mihi oftendit. In tix. Et me dicente quod frater Francifcus 

quibus conteftor, fecundum id quod poteft S. Petri de Senis viderat eam elevatam a 

capere mens mea, quod nonfenfus feminei terra, ut prxhabitum eft. cum rifu perlevi 
leviter exprimantur , vel humani , fcd Spiri- recepit , addens quod non iemel , fed plu- 
tus-fandi, qui illos non ex ipfa, fed per ip- ries fimiliter viderat. Et quod in Avenione 
fam,fieuu per acceptum fibi fuorum carif- per neptem papx tunc ibidem degeptem, 

/ matum habitaculum mirabiliter expreffit. agitata eft dum effet in mentis cxtafi , & non 

1 1 6. Itera , poft ftudiorum curfus varios, movebatur : vocata eft, & non audiebat» 
hinc inde per Italiam aliquando rediens ad . compunda eft ,& nullius pundura ad fugam 
patriam fecundum ordinis & ftudentium mo- converfa eft. Adjecit pro teftimonio faodi- 

rem, Domino volente, lingulari foedere ami- tatis c multis unum, videlicet meram 6 c 
citix vindus fui cum beatx memorix fr. Fran- fubitaneam liberationem oculorum fuorum. 

cifco S, Petri, fratre fu pradidi hofpitalis S. Diu enim, ut aiebat, concupierat habere 

Marix de Scala , cujus vitx finceritaeem ejufdem virginis reliquias i tandem fibi miffus 

omnes dicunt Senenfes, fidelitatem tota pro- fuit relidenti in Alemannia digitus manus 
teftatur communitas , cum introitum & ex- fux matris. Et cum diceretur five nuntiare- 
penfarum communitatis fervarc per plures tur fibi de hoc munere tamdiu optato, rc- 
Locus cor. annos ufque ad mortem creditur fibi fuerit verenter fufeepit cum quodam infblito gau- 
ruptus. onus rhefaurarius cujufcumquc facultatis. dio , & tam acrem patiebatur oculorum gra- 
Tantx enim veritatis vir ifte fuit , ut tcfti- vitatem , quod nullo modo fibi dabatur fa- 
monium fui verbi ipfe ego teftimonio ocu- cultas feribendi , prout feribere folitus erat, 


. itized by Google 


i 369 DE SANCT. ET DOCT. 

& Tuum exigebat gencralatus officium. Suf- A 
cepto propriis in manibus in quodam fatis 
decenti tabernaculo digito fupradidx fanda^ 
virginis , mente interius exhilaratus , promit : 
Eia, mater mi, cujus gratia fum reforma- 
tus, nunc indignus tua fanda membra tan- 
gere promerui. Et hoc dido, ab omni quam 
prius patiebatur oculorum infirmitate cura- 
tus cft , ac fi dulciffimo liquore fuiffet lini- 
tus, omnis abfceffit dolor: quod percipiens* 
flere coepit pro devotione dicens : Haec , ma- 
ter, adjccifti ad mei cordis concathenatam 
tibi vinculationcm , ut bene fis , ut meretur 
nomen tuum , cognita in terris. ( B 

1 1 8. Tandem in noviffimis diebus vitx 
meae , quam femper foedavi moribus con- 
trariis, omni religione Venctias venire ac- 
ceptavi. 

Sequuntur dia. plurima in commendationem 
fr. jhoma de Senis ordinis Pradicatorum fa- 
pius fupranominati ,cum quo conteftator iniit 
amicitias , ac teftimonium de celebritate Jive 
commemoratione fupraditta S. Virginis qua tunc 
Ve net iis fiebat , ut didam eft. Pojlea terminat 
dicendo: 

In quorum teftimonium non folum fu- *■ 
pradida , utdidum cft , propria manu fcripfi, 

& hoc anno 14 1 5- die 20. Martii, fcd etiam 
figilli mei impreflione munivi. 

CONTESTATIO 
Dc fan&itate vitae &do6trina beatae 
' Catharinae de Senis fa&a per vene- 
rabilem patrem D.Stephanum de 
Senis ordinis Cartufieniis , de quo 
fit mentio fupra. 

I N nomine Domini noftri Jtstf Christi , ^ 
& beatiffimx virginis Mariae. 

Cum juxta didum evangclkum ittmo 
accendit lucernam , & ponit eam fub mo- 
dio , fed fuper candelabrum , ut luceat om- 
nibus qui in domo funt ; & dignum fit & 
congruum, ut illis adhibeatur honor, qui- 
bus ad id propria virtutum merita laudabi- 
liter fuffragantur , dicente Propheta : Exultate 
)ufii in Domino , rctfos decet collaudatio. Ea 
propter univerfis & fingulis prxfcntcs infpe- 
duris notum fit & manifeftum , quod reii- 
giofus & venerabilis P. D. Stephanus de Se- 
nis Dei gratia prior monafterii S. Maji* de ] 
' Gratia ordinis Cartufiae prope Papiam fiti , * 
requifitus per litteras, dc quibus infra ferio- 
fius mentio habetur: omnibus jure, modo, 
yia, & forma, quibus hxc melius fieri pof- 
. funt , ipfis litteris infraferiptis refpondcndo, 
ad hoc ut infraferiptis major & plenior fides 
adhibeatur , infraferipta ejus proprio facra- 
mento vera fuiffc , fore , $c cfle affirmando 
in prxfentia notariorum & tcftium infra- 
feriptorum dixit & proteftatus fuit & cft , 


S. CATH. SENENSIS. 1370 

ac dicit & protettatur, quod infraferipta dc 
vita B. virginis Catharinx dc Senis per ipfum 
in refponfionc fada prxdidis litteris fuerunt 
finccriter, rite, & rede, & legaliter vera. 
Tenor quorum inferius per fingula deferi- 
bitur hoc modo , videlicet. 

Venerando rcligiofo fibique peramabili 
corde fincero Fr. Thomx Antonii dfc Senis 
ordinis Prxdicatorum in conventu SS. Jo- 
hannis & Pauli Vcnetiis immoranti , frater 
Stephanus de Senis prior, licet indignus, do- 
mus S. Mari* de Gratia , Cartufienfis ordi- 
nis prope Papiam, ialutemineo qui eft om- 
nium verafalus. 

Litteras vcftras affeduofe recepi, & attente 
perlegi , per quas me valde requiritis atque 
rogatis , ut juridicam informationem veftrx 
caritati dirigere debeam etiam in piibliqa 
forma , de geftis , moribus , & dodrina fa- 
mof* fanditatis virginis Catharinx de Senis, 
cujus converfationem aliquando merui, dum 
ageret in humanis, ut afferitis > & prxfertim 
occafionc cujufdam qucrcl* fadx Veneriis 
in epifcopali palatio circa celebrationem fefti 
five commemorationis ejufdem virginis : 
quia multi credere recufant veras effe virtu- 
tes , qux de ipfa veridice prxdicantur. Uc 
verum aperte fatear , facies ipfius virginis 
cum omni genere fuo mihi & omni generi 
meo penitus ignota fuit, licet in eadem ci- 
vitate Senarum oriundi fuerimus ufque ad 
annum 1376. vel circa, nec etiam illo tem- 
pore velut immerfus in fludibus vitx prx- 
fentis , ejus habere notitiam exoptabam , nifi 
quod xterna bonitas, qu* neminem vult 
perire, per hanc virginem animam meam 
de faucibus inferni liberare difpofiiiflet. Ac- 
cidit igitur illo tempore fine culpa noftra 
nos incurrere quamdam guerram cum valde 
1 potentioribus nobis , in qua cum plurimi 
magni cives fuiftent occupati atque fatigati , 
nullam omnino fpem alicujus bonx volun- 
tatis vel pacis ab iliis adverfatiis noftris ha- 
bere potuerunt. Tunc fanda virgo prxdida 
florebat quafi per univerfam Tufciam, & 
magnis operum prxeoniis a quamplurimis . 
extollebatur , dc opera valde miranda refe- 
rebantur. Unde mihi fuggeftum extitit , quia 
fi rogarem illam, de tali negotio, fine du- 
bio pacem haberem, quia multa fimilia fe- 
cerat. Quare confilium habui cum quodam 
vicino noftro viro nobili , qui longo tem- 
pore portaverat, odium contra quofdam, & 
poftea pacem fecerat , ejufque virginis con- 
verfationem habebat. Qui ficut motivum 
meum audivit , illico refpondit : Indubitatum « 
habeas , quia nullam in ifta civitate perfo- » 
nam invenies, qu* fit*aptior ipfa pro tali « 
pace , fubjungens : Ultra non differas , & ego « 
te fociabo. Vifitavimus igitur eam , qux me 
recepit non ut verecunda virgo, ficut exifti- 
jnabam , fed affeduofiflima caritate , velut fi 
germanum a remotis partibus redeuntem 

VVuu iij 




Digitized by LjOOQie 



« 97 « 


PROCESSUS CONTESTATIONUM 


137 » 


gratiofc recepiffct. Dc quo fui «liratus, & 
attendens ‘efficaciam fandorum verborum 
quibus-mc non tantum induxit , verum etiam 
compulit ad confeifionem & ad virtuofe ‘vi- 
vendum , dixi : Digitus Dei eft hic , & au- 
dita caufa me* vifitationis , abfolut-c rcfpon- 
■» dit : Vade , fili cariffime , confidens in Do- 
» mino, quia libentifltme laborabo donec ha- 
* bebis optimam pacem , & hujufmodi pon- 
» diis omnino fuper caput iftud habere me 
finas. Et ita poftea rei probavit eventus , 
quia miraculofe poftmodum , ipfa mediante, 
pacem habuimus, etiam contra voluntatem 
ipforum adverfariorum noftrornm. Et hoc 
omitto caufa brevitatis. Interim ego follicite 
defiderans hujufmodi pacem, vifitavi pluries 
eam, & quotidie propter cfficaciffima verba 
'£ia & exempla perfediffima, fentiebam in- 
’ teriorem hominem in melius , confcientia 
-compelkptc reformari. Interim me benigne 
rogavit, ut aliquas cpiftola^ , quas ore vir- 
' .ginco mirabili modo didabat , feribere vel- 
Jcm : quod valde gratanter acceptavi , fen- 
tiehs in me quotidie per novum fervorem 
•ad cceleftia cor accondi , vilipendendo is- 
culum & omnia fua cum tanta difplicentia ( 
vit* priftinx , ut vix me tolerare valerem. 
Et tantam atque talem in me perfenfi mu- 
tationem , ut etiam ab extra temperari non 
poflet, ita ut fere tota civitas miraretur. Et 
quanto plus attendebam vitam , exempla, & 
verba , & mores prxdidx faerx virginis, 
tanto majus augmentum in me percipiebam 
divini amoris atque fxculi cohtcmtus. Poft 
modicum temporis prxfata facratiffima vir- 
» go mihi dixit in fecreto : Noveris, fili dilc- 
* diifime , quia cito implebitur majus defide- 
» rium quod habeas. Quo peteepto, fui ali- 
qualiter ftupefadus , quia nefeiebam inve- j 
nire quid in mundo vellem habere , immo 
» potius omnia fua recufabam. Ideo dixi : Ob- 
at fecro , cariflima mater , quod eft majus de- 
m fiderium quod habeam ? Et ipfa : Quaeras ia 
s corde tuo. Ad quam ego : Vere, mater aman- 
» tiffima , nefeio in me majus defiderium in- 
» venire, quam die jugiter juxta vos. Et illa 
» fubito refpondit : Et hoc erit. Ego autem 
nefeiebam intelligete modum qualiter com- 
mode fieri poflet ita, propter diffimiles con- 
ditiones & ftatum. Ille vero, cui' nihil eft 
impoffibile , per modum admirabilem ordi- 
navit , ipfam ad Avenionem , videlicet ad 
dominum Gr.egor.ium XI. dirigere greflus , 

& ita, licet indignus, acceptatus fui comes 
tam fandx focictatis, parvipendens atque 
derelinquens utrumque parentem , germa- 
nos, fororeaa, atque alios confanguineos , 
me beatum reputan! effe pro virginea prx- 
fentia^ & familiaritate. Poft hxc vero ipfc 
fummus pontifex venit ad urbem Roma- 
nam , ipfa virgine facratiffima folummodo 
confortante , tamen ex divino prxeepto , 
prout apettiffime mihi conftat. Denique prae- 


A fatus fummus pontifex eam deftinavit pro 
fadis ecclefix fandx ad civitatem Florentix, 
4)ux tunc rebellis erat ecclefix , ubi muka 
mirabilia Deus operatus eft per eam , ut ali- 
qualiter patet in fua legenda. Et ibi adhuc 
fecum eifc merui. Tandem etiam fui in Ro- 
ma fecum , ubi poft multos labores infatiga- 
bili ter ad honorem Dei deportatos,. diem 
feliciffime claufit extremum in prxfentia 
*mca , quam & propriis manibus ad Miner- 
vam , viddicet Prxdicatorum ecclefiam , de- 
tuli tumulandam , immo verius in capfa cc- 
g drina & honorabili tumulo coofervandam. 

D Dum vero laboraret in extremis, ordinavit 
cum aliquibus quid agere deberent poft ejus 
tranfitum. Poftea fadem ad me vertens , ait 
digitum fuum protendendo : Tibi autem iri « 
virtute fandx obedientix prxeipio ex parte a 
Dei , ut vadas ad ordinem Cartufienfem , « 
quoniam ad illum ordinem ce vocavit & cie- K 
git. Et videndo nos plorantes , ait : Filii ca- «. 
riffimi, nullo modo plorare debetis, immo « 
potius in Domino gratulari, & diem fefti- « 
vum agere , quia carcerem iftuin egredior 
hodie vadens ad amantiffimum fponfum ani- « 
- mx mcx. Vobis autem indubitantiifimepro- « 
“ mitto, quod magis incomparabiliter vos ad- 
juvabo poftea , quam umquam adjuvare po- * 
tuerim dum fui fic incarccrata. Et ficut ore « 
promifit, fic opere pcrfedilfime adimplevit, 
immo quotidie adimplere non ceflat ; & ut 
hoc aliquali pateat exemplo, proferam unum 
ad honotem Dei & ipfius virginis , quamvis 
ad verecundiam meam accedar : quia quando 
mihi prxeepit ex obedientia Dei , ut irem 
ad ordinem Cartufienfem, ego non optabam 
illum , vel etiam alium ordinem ; fed ex quo 
migravit ad xternas manfioncs,in corde meo 
) tale defiderium jufta 'perficiendi fucccnfum 
extitit , ut fi totus mundus mihi contradicere 
voluiftet , ego non attendiftcm , ficut expe- 
rientia declaravit : ubi quantum & quid ope- 
rata jam fuerit & etiam operetur cum filio 
fuo, licet inutili , non eft hujus temporis 
enarrare. Hoc autem intadum prxterire non 
patiar, quia poft Deum atque beatiffimam 
Virginem Mariam , ego magis me obliga- 
tum exiftimo prxfatx fandx virgini Catha- 
rinx quam alicui crcaturx mundi. Et fi quid 
boni foret in me , totum attribuo ipfi poft 
Deum. Per fupraferipta comprehendi poteft 
aliquibus annis habuiflt me fupra ceteros fa- 
miliaqffimam converfationem ejus, litteras 
atque fecreta fua , & partem fui libri feri- 
bendo , & ab ore virgineo percipiendo : quia 
fupra merita mea me nimis afleduofe caritate 
materna dilexit : ita ut multi filiorum xgre 
portarent, & quamdam xmulationem habe- 
rent. Ego tamen attente & cum diligentia 
magna confiderabam verba , mores , & adus 
ejus in omnibus & per fingula, & in paucis 
volendo multa concludere , fuper confcien- 
tia mea coram Deo & univerfa ecdefia mi- 


Digitized by 


Google 


1373 D£ SANCT. ET DOCT 

litante vetidice fibi prsbco teftimonimn A 
iftud , quia licet ego me peccatorem intel- 
ligam , tamen habui, elapGs jam annis fexa- 
ginta & ultra , convcrfationem multorum Sc 
valde famoforum fervorum Dei , dc num- 
quam vidi vel etiam audivi a multis elapfis 
temporibus aliquem Dei fervum , qui cflet 
in omni virtute in tam perfe&iffimo atque 
fuprcmo gradu. Quare merito reputabatur 
ab omnibus virtutum (Imulacrum dc fpccu- 
lum fervorum Dei lucidilfimum. Nonhabcq 
memoris umquam ab ore fuo virgineo tanto 
tempore cpnverfando fecum verbum Otio- 
fum audivifle > fed verba noftra numquam g 
erant fic inepte prolata, quin ipfa ftatim ad 
aliquem fpiritualcm profe&um adducerer. 
Scmper & infatigabili corde loquebatur de 
Deo vel ad ipfum adducentia. Numquam 
dormiviifet vel comediffet , fi auditores ha* 
buiflet,ut experiebamur in ipfa quotidie. Si 
vero aliquando compellebatur fa&a fsculi 
audire , vel ad falufcm inutilia, fubito rapic- 
batur in extafim , dc corpus ibi remanebat 
ablque fenfu quocumque , vclut ia oratione 
fua confidens illo modo quotidie rapieba- 
tur, ut ipfi vidimus, non dico centum vel 
mille vicibus, fed valde pluries. Membra fua C 
rigida remanebant inflexibilia : ita ut prius 
offa frangi potuifient vel a fc disjungi quam 
fle&i membra valuiflent. Et pro veritate iftius 
palliis apertiffime demonftranda , ne forte 
aliquis xftimarc vellet ipfam ita fimulatorie 
feciflc, unum volo narrare geftum in prx- 
fentia noftra. Quando fuimus in Avenione , 
papa Gs.egob.ius XI. a (lignari nobis fecit 
unam pulcram domum cum ornatiffima ca- 
pella. Soror ipfius dorrfki paps tamquam 
devotiifima domina , poftquam aliquando 
locuta fuit cum fupraferipta virgine * ma- 
gnam afFedtonem atque devotionem con- U 
cepit ad eam , & inter cetera dixic in fecreto 
magiftro Raymundo confeffori fuo, quod 
valde optabat adede quando facra virgo com- 
municarer. Qui promifit ei quod die Domi- 
nica futura fibi notificarct : qua dic veniente, 
hora tertiarum virgo fanda capellam intra- 
vit ablque fotularibus, fed tantum modo cum 
pedulibus , dc more fuo rapta fuit in exta» 
fim , communicare defiderans dc cxpc&ans. 
Quamobrcm me vocavit magifterRaymun- 
dus , & ait : Vade ad tale palatium , ubi mo- 
ratur veneranda foror paps , dicefque fibi £ 
quod Catharina communicabit ifto mane. 
Hxc enim domina mifiam audiebat ; fed ficut 
intravi quamdam aulam valde magnam ,. 
ipfa me confideravit, dc cognovit efie dc fa- 
milia Catharinx, fubito perfonaliter venit 
ad me, & ait: Fili, quid qusris tu! Cui dixi 
qux mihi fuerant injunda. Ipfa vero feftina- 
vit fubito , & venit ad domum noftram cum 
Honorabili focictate fexus urriufquc , inter 
quos adduxit fecum uxorem nepotis paps, 
qi*i vocabatur dominus Raymundus d e 


. S. CATH. SENENSIS. 1 374 

Tusi na/ J uvencula erat dedica v^nijati, 
nihil habens dc D^-o. Soror autem paps fc 
geffic valde devote i fed illa’infclix , ficutexi- ( 
ftimo, cogitavit quod virgo fimularet : unde . 
celebrata mifla, oftendit ex devotione faciem 
fuam fuperponcre pedibus virginis, dc eos 
pluribus vicibus acerrime perforavit. Ipfa 
vero ftetit immobilis, quemadmodum ita 
fteriflet, etiam fi pedes totaliter abfeidiflet. 
Sed pofteaquam omnes abfccflerant , virgo 
rediit ad fenfus proprios , dc valde coepit do- 
lere pedem , ita quod bene non poterat am- 
bulare; dc confiderantes focis fux viderunt 
emortuum fanguinem cx pun&uris allatis-, 
& intellexerunt aperte malitiam illius mi- 
ferx dc nequiffims mulieris. De multis exem- 
plis ad propofitum hoc unum exiftimo fuf- 
ficere pofle fideli viro. Circa quem extaticum 
ftatum ejus, unum valde mirabile non eft 
omittendum, fed cum debita veneratione 
recolendum ; quia prxeipue quando pro qui- 
bufdam arduis ejus anima ferventius in ora^ 
tione feipfam excitabat, dc cum majori im- 
petu coqabatur afccndere, gravedinem etiam,' 
corporis a cerra fublevabac : unde multoties 
a quibufdam vifa fuit a terra fufpenla , quo- 
rum ego unus fum, qui cum non modica 
admiratione aliquoties vidi: qualiter autem 
ita fieri poteft, aperte fcribiturin libroqucm 
ipfa virgo Iaera compofiiit, quem ego pro 
parte fcripfi , dum ore virgineo didabat il- 
Ium admirabili modo. Super qqa materia 
notandum eft, quia divina majeftas ifti fider 
iiffims Iponfie fus ranram au&oritatem at- 
que familiaritatem, fecum exhibuerat, ut fre- 
quenter in oratione fua confidentiffime lo- 
queretur dicendo : Ego fic volo. Et quando 
tali modo fic fponfo fuo loquebatur , vide- 
batur efle necefiarium, quod iliico fuum ha- 
beret effedum , ut in multis polfemus ve- 
riflimum exhibere teftimoniuui. Sed hoc 
unum quod in me percepi tacere non po- 
tero. Cum de Avenione rediremus , fuimus 
in Janua per menfem dc ultra in domo cu? 
jufdam nobilis dc probx domins qux dice- 
batur domina Orierta Scorta , ubi fere tota 
Ibcictas fuit infirmata. Sed illa domina fol- 
licita de omnibus curam gerebat , addu- . 
cendo quotidie duos medicos valentes viros» 
cum quibus habui laborem valde magnum» - 
volendo fatisfacerc lingulis infirmis , donec 
ab omnibus de domo quafi mihi prxdi ce- 
retur quod etiain infirmarer. Et infra pau- 
cos dies ita fubfecqtum eft. In ledum ergo 
decidi, multum ardiffima febre co Aptus 
cum excefiivo capitis dolore dc vomitu la* 
boriofo. Cumque fanda virgo pcrccpiffct , 
ad me perfonaliter acceffit una r Jm focia- 
busfuis atque confefloribus , dc a me petivit 
in quo eram ita gravatus. Ego vero lxtatus 
ex ejus gratiifima prarfentia , folatiofe refpon- 
di : Aliqui mihi dicunt quod patior, ignoro 
quid. Tu nc ipfa .materna caritate mota mani) 


Digitized by 


Google 


1375 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1376 

virginea mihi frontem tetigit, fle caput ali- A pro tali tempore poenas flcafflidioncs unde* 
qualiter agitans .ait : Audiatis iftum filium, cumque venirent. In cujus afpedu mirabili 

■« qui dicit : Aliqui mihi dicunt quod patior , modo tentationes diabolicae videbantur om- 

« ignoro quid i cum iple patiatur acu^iffimam nino ceflare , veluti quando fol in virtute 
«febrem. Et fubjecit: Ego non permittam te fua lucet, tenebrae non apparent. Recolo 
« facere prout agunt ceteri infirmi, icd in vir- multoties ad eam iviffe cum propofito nar- 
«*tutc fandae obedientiae tibi praecipio, ut ul- randi multa de ftatu meo, & poftea illi di- 

« terius hancatgritudinem non patiaris. Nam cens quod oblivioni tradiderat)? : unde fo- 

« -omnino volo te fanum efle, ac ut alios ad- lebam ab ea petere qualiter mihi edet: quae 
■juves. Et his didis juxta motem fuum coepit prochl dubio melius exponebat , 8t in nccef- 

loqui de Deo. Mirabile didu, licet mirabi- fitatibus occurrebat , quam ego ipfc feiviflem' 

lius in fado , ipfe tunc adhuc ea loquente exponere vel poftularc. Et ne aliquis admi- 
fui plcniffimc liberatus, & interrumpendo retur de tali modo loquendi, noverint uni- 
'Verba fiia , me liberatum efler clamavi , & g verfi , quod ifta facerrima virgo quali cog- 
annis multis poftea cum perfediflima fani- nofccbat animarum difpofitionem , velut nos 


tate perfeveravi. Modo fimili praefata virgo , 
videlicet ex praecepto poteftativo venerabi- 
lem virum domnum Johannem monachum 
habitantem in cellis Vallis-Umbrofae libera- 
vit: qui, ficut mihi afleruit, hora tali labo- 
rabat in extremis in abbatia Paffignani prope 
Senas. Praeceptum autem ab ore virginis au- 
divit , quod in abbatia didi D. Johannis fa- 
# dum extick , videlicet in perfona duorum 
difcipulorum ejufdem, praecipiens illi per cos, 
ut indilate veniret ad eam , & hic implevit 
abfquc mora. Super quo fado admiratione 
multa digno, ipfc poftea pulcherrimam epi- < 
ftolam luculento ftylodidavitad memoriam 
tanti miraculi, quam epiftolam m cella noftra 
devote confcrvavi. Et quam vis uni verfa vita 
fupraferiptae virginis, tam fecundum homi- 
nem interiorem quam exteriorem , extite- 
rit,.ut ita dixerim, inaudita & valde mira- 
culofa : tamen aliqui fetvi Dei magis excel- 
lentes altius unum in ea confiderabanc in 
homine viatore valde ftupendum fle infoli- 
tum : quia quidquid ageret, diceret vel au- 
diret , infeparabiliter fua mens fanda in Deo 
femper erat immerfa, fibique adualiter uni- 
ta. Et quoniam ex abundantia cordis os lo- 
quitur, nuraquam nifi de Deo loquebatur, 
vel ad Deum inducentia. Sempcr fic ubique 
Deum quaerebat , inveniebat fle poffidebat 
per adualem affedum fle unionem. Recolo 
quod quando videbat in prato flores , in qui- 
bus valde complacentiam habebat , eunt 
» fanda licentia nos invitabat dicens : Nonne 
» videtis quod omnia Deum honorant atque 
® clamant 5 Ifti rubei flores rubicundas Jesu 

* Christi plagas aperte nobis intimant. Quan- 
® do videbat multitudinem formicarum , di- . 

* cebat: Ira funt egrefisr de fanda mente Dei ‘ 

* ficus fle ego , qui tantum laboravit ad crcan- 
•>dos.Sgelos quantum iftos arborum flores. 

Et in cffedu femper omnes fle in omnibus 
eramus in prxfentia fua confolati fle tantum 
aedificati, quod, ut ita dixerim, abfque cor- 
porali cibo ftetiffemus jugiter ad audiendam 
eam , quantumcumque fuifiemus aliunde tri- 
bulati vel infirmitate gravati. Etiam fufpen- 
dendi vel decapitandi, quos in carcere vifi- 
tabfu omnes, videbantur oblivioni tradere 


cognofcimus difpofitionem facierum, prout 
experientia multoties apertiffime demonftra- 
vit , unde non poteramus eam quoquomodo 
latere, fed nobis noftra fecreta propalabat. 
Quare quandoque ftbi dixi: Vere, mater, « 
eft majus periculum effe juxta vos , quam « 
' ambulare per mare , pro eo quod ita videtis « 
omnia noftra. £t ipfa mihi intulit in fecreto : « 
Noveris, fili cariffime, quod in mentibus « 
eorum praecipue fuper quos amplius invi- « 
gilare ftudeo, nulla macula five nubes ali-<c 
cujus defedus ita cito cadit , quin illam fubito « 
videam Domino demonftrante. Et ad ma- « 
jorem expreffionem hujus veritatis, apertif- 
fime mihi conftat , quod propter efficaciffi- 
mas exhortationes ejus, ipfa confiteri fccie 
etiam in praefentia mea,utriufque fexus multa 
millia hominum, quia nullus omnino po- 
terat ei facere refiftentiam. Unde propter 
tantum frudum , quem ipfa faciebat in hu- 
jufmodi, papa Grego rius XI. ei gratiofe 
conceffit habere feAm jugiter tres confeflo- 
res cqm au&oritate valde magna. Quando- 
que tamen occurrebant ei peccatores aliqui 
a diabolo tam tenaciter alligati, quod om- 
( nino rcfiftebant ei , dicentes : Vere , domina , , 
fi diceretis mihi quod Romam irem vel ad „ 
fandum Jacobum , infallibilitcr adimplerem : « 
fuper hoc autem articulo confcffionis obfe- « 
cro parcitis mihi, quia non pofliim. Tan- . 
dem quando per alium modum ipfa prae- 
valere non poterat, in fecreto ei dicebat :« 
Si dixero tibi caufam ob.quam tu teneris « 
confiteri, numquid poftea confiteberis ? Ille» 
tamquam attonitus atque praeventus ita fa- « 
cere promittebat. Et ipfa : Dilcdiffime fili,« 
oculos hominum aliquando latere poflumus, « 
oculos vero Dei numquam. Ideo tale pec- « 
catum quod in tali tempore fle in tali toco«« 
fecifti , eft illud unde diabolus tibi mentem « 
tuam tali modo confundit, quod te confi- « 
teri non permittit. At ille videns ita fe de- « 
prehenfum , ad pedes ejus humillime fe pro- 
fternebat cum abundanti^ lacrymarum ve- 
niam expofeens , & indilate confitebatur. 
Apertiffime mihi conftat qupd pluries fle cum 
pluribus hoc a dum eft : quorum unus per 
totam Italiam valde famofus mihi dixit: So- 
lus 


/ 


Digitized by VjOOQle 


/ 


f 


1377 DE SANCT. ET DOCT. S. CATH. SENENSIS. 137S 

,,lus Deus & ego (ciebamus illud quod ifta A melius appareret quod abftineretis atafifum-»' 
«virgo mihi dixit. Et per hunc modum ani- tione. Quae ramquam prudentiffima mihi« 

mas peccatorum de manibus diaboli pru- refpondit : Dile&iifime fili, plures habeo re- « 

dentiffime liberabat. Et ifta pro prxfenti de fpe&us in Ifta fumtionemea. Unus cft: quia « 

miraculofa vita fua fecundum hominem in- rogavi Deum , ut in praefenti vita me puni-« 

terioremdi&a ftdficiant. Secundum exterio- ret pro peccato gula*. Itaque libenter accipio « 

rem hominem adhuc erat vita ipfius mira- difciplinam iftam a Deo mihi concedam. « 

culofa , qilia ficut habetur in legenda fua , Deinde quia cogor fatisfacere pro pluribus « 

* multo tempore fuftentabatur aliquando vir- qui videmur in rae fcandalizari quando non « 

gineum corpufculum 'abfque cibo quocum- comedebam : dicebant enim quia diabolus « 

• que materiali, etiam abftinendo a gutta aquae, me. decipiebat. Itaque comedo ficut mihi « 

quod impoffibile judicarem , nifi vidi flem conceditur. Alius etiam poteft cfle bonus « 

oculis meis in Roma , quandoque fumendo refpe&us , quia per iftam corporalem poe- 1< 

folummodo venerabile facramentum. Com- B nam mens aliqualiter ad corporales poten- « 
munis tamen ejus vivendi modus , quem tias revertitur > alius , quia fic eft abforpta , « 

multo tempore fervavit , ut ego pluribus corpus infenfibilc remaneret. His auditis ta- « 

annis vidi, eft ifte: Carnes & vinum Sc con- cui, non habens ad ei replicandum. Prx-’ 

fefiiones vel ova multum abhorrebat. Illas ter ihaec autem habebat ifta facratiffima virgo 

focias fu* parabant ei communiter herbas tantam fapientiam animae fu* divinitus in- 

crudas, quas infalacium vocamus , quando fufam, quod omnes eam audientes in ftu- * , 

poterant habere , vel aliquando ferculum porem vertebantur. Omnem facram pagi- 

olerum cum oleo. De anguilla comedebat nam ita lucidiffime declarabat & interpreta- 

folummodo caput & caudam. Cafeum non batur, ut omnes quantumcumque do£H ni- 

comedebat , nifi quando bene putridus erat , . mis admirarentur , & quod etiam apparebat 
& hujufmodi. Neque tamen ifta comedebat , valde mirabile , humana feientia in ejus con- 

fed aliquando cum pane, aliquando fine pane fpc&u ita deficiebat , quemadmodum nix vel 

dentibus conterebat , ingerendp fuccum , & ^ glacies in adfpe&u folis ardentifflmi lique- 
omnem bolum quoad groflam materiam ex- fieri folec. Plures fecit efficaciffimos fermo- 
puendo, & aquam puram frequentiifime bi- nes & admirando ftilo, in confpedu prius 

bendo. Et qu^jfi tanto tempore differebat ifta domini Gr.eqob.ii pap* XI. poftea Urbani 
facere , quanto foci* comedendo ftabant in pap* VI. atque dominorum cardinalium, di- 
«menfam. Poftea furgebat dicens : Vadamus centium unanimiter admiratione multa fuf- 
»ad juftitiam iftius mifer* peccatricis ,& cura pcnfi : Numquam fic locutus eft homo , & « 

uno virgulto quem ad ftomachum immitte- abfque dubio ifta non eft mulier qu* loqui- « 

bat, donec violenter per eamdem viam & tur, immo Spiritus-fandus , ut apertiifime * 

illum fuccum & aquam potatam ad extra comprobatur. Et quia materia fe prxbet , ad 

revocabat. Et aliquando tantam violentiam propofitum , unum volo fuccin&e recitare, 
in a&u fuftinebat , quod ex ore fanguis vivus cui fui prxfens. In Avenione cum papa Gre- 
exibat. Confunditur hinc igitur opinio quo- D qorius Xl.ifti (and* virgini multam audien- 
rumdam incredulorum , qui falfiffime detra- tiam exhiberet , atque reverentiam haberet . 
hebant ei, dicentes : Quamvis ipfa non co- ci, tres magni praelati , videant ipfi quo fpi- 

medat aperte cum aliis, poftea comedit in ritu,fuper ipfa fuerunt ci locuti, dicentes: 

fecreto. Simpliciffima veritas eft ifta, quam Pater beatiifime, numquid iftaCatharina de « 

apertiifime multi vidimus: quod dum in fto- Senis eft tant* fanditatis quantx dicitur?* 

macho fuo erat aliqua fubftaotia cujufcum- Qui refpondit: Vere nos credimus eam cfle « 

• que fucci vel aqux, five rei alterius, etiam fandam virginem. Et ipfi ; Vifitabimus eam , « 
adinftar unius avellanx, corpus ejus efficie- fi placet veftr* fanditati. Et refpondit: Cre- « 
batur infirmum & inutile totaliter'. Aliquan- dimus quod eritis bene zdificaci. Venerunt* 
do veniebant ad eam aliqui magiftri tem- ergo domum noftram ftatim poft nonam in 
pore quo debebat facere juftitiam illam , ut xftatc. Pulfantibus illis , ego cucurri ad eos : 
utar vocabulo fuo, & fic ut eis illico fatis- £ qqi dixerunt : Dic Catharin* quod ei loqui 
faceret , oportebat differre talem adum , fcd volumus. Quo percepto , facra virgo defeen- 
ipfa fubito fincopizabat , & efficiebatur velut dit ad eos una cum magiftro Johanne con- 
mortua , donec illam evacuationem opere feffore & quibufdam aliis religiofis. Et in 

perfeciffet. Hoc vidimus , ut ita dicam , in- aperto loco fecerunt eam federe in medio, 

finitis vicibus. Quod ego diligenter atten- Exordium ipforum a magna fuperbia coepit , 

dens , valde confidenter aliquando dixi fibi : iplam irritando mordacibus verbis dicentes : 

«Mater amantiffima, confidcro quod refrige- Ex parte domini noftri pap* venimus & au- « 

>> rium ejus quod fumitis ita modico tempore dire Cupimus , utrum Florentini te mittant , • 

u tenetis in ftomacho , quod natura modicum uti fama protulit. Et fi verum eft , numquid * 

»vel ntllum fubfidium poteft inde habere: non habent aliquem valentem virum , quem « 

«praecipue quia ftatim revocatis cum tanta pro tanto negotio mittere valeant ad tantum « 

» gifficultate , amaritudin.e atque poena rquare dominum. Si vero tenon miferunt, valde* 
Vtt. Script. dr M«n. *mpl. ColUft. Jem. FI. X Xxx 



PROCESSUS CONTESTATIONUM 1380 


• miramur , cum tufis vilisfcmclla, quia prar- A 
-» fumis de taata materia loqui cum domino 

>» noftro papa. Ipfa vero velut immobilis co- 
lumnaperfeVerabat ,humilcs & efficaciffimas 
exhibendo rationes, donec illi valde mira- 
bantur. Et cum de tali materia plcniffime 
fatisfccifFct eis, ei propofuerunt valde ma- 
gnas & quampludmas quarftiones , praecipue 
de iftis abftra&ionibus ejus, & modo fingu- 
lariflimo vivendi ; & cum Apoftolus dicat , 
quod angelus fatanae fc transfigurat in ange- 
lum lucis , ad quid ipfa cognofcit utrum a 
diabolo fitillufa? Et alia multa dixerunt at- 
que propo/uerunt , & in cffedu difputatio $ 
trada fuk ufque ad nodem. Aliquando ma- 
dider Johannes pro ea refpondere volebat, 
■& licet in facra theologia magifter, illi ta- 
men erant ita vakntiffimt, quod ih paucis 
verbis confundebant eum , dicentes: Vos 

• erubefeere deberetis in confpedu noftro ta- 

• lia proferre. Permittatis eam refpondere, 

• quia valde magis fatisfacic nobis quam vos. 
Inter illos tres erat unus archiepifcopus or- 
dinis Minorum, qui pharifaico fupercilio pro- 
cedens, ut apparebat, verba facr« virginis 
non videbatur acceptare. Alii duo tandem 
infurrexerunt contra eum, dicentes : Quid C 

» ultra quaeritis ab ifta virgine i Sine dubio ma- 
» terias iftas explanavit apertius quam um- 
» quam invenimus ab aliquo d odorum , & , 
» plura ligna veriffima luculenter expreffit. Et 
ita fchifma fuit inter cos. Poftremo rccefle- 
runt aedificati pariter & confolatl , referentes 
domino papae , quod numquam invenerunt 
animam tam humilem , nec ita illuminatam. 
Die vero fcquenti magifter Francifcus nofter 
dc*Senis , qui tunc erat medicus papae, dixit 

• mihi : Cognofcis tu praelate» illos , qui vene- 
» runt heri domum veftram ? Cui nefpondi , 

.» quod non. Tunc ille : Noveris quod fi fcien- 1 
» tia illorum trium poneretur in una lanCc, & 

• in alia poneretur fcientia omnium qui funt 

• in curia Roniana , fcientia illorum trium 

• valde praeponderaret. Et fciotibi dicere quod 

• fi non inveniffent Catharinom habere foli- 

• dum fundamentum, ipfa numquam feciflet 

• ita peffimum iter. Poftremo quis enarrare 
fufficiat intrinfccas virtutes hujus almae vir- 
ginis cum adoali experimento ? Sic Humilita- 
tem luam 'profundiifimam, patientiam invi- 
ftiffimam , ita quod numquam vifa fueritin 
facie femel alterata, vel quod unum verbum I 
cum impatientia vel iracundia protulerit. 
Quis ejus ardcntifilmam caritatem exprimere 
pollet! Quia non foiummodo bona tempo- 
ralia, cum erat in domo paterna, in hono- 
rem Dei & confolationcm proximorum , fed 
fcmetipfam infatigabiliter exhibebat. Unde 
multa miracula oftendit Deus, quandoque 
multiplicando vinum in vegete , quandoque 
panem in capfa, quandoque tribuebat pau- 
peri tunicam fuam, poftea Salvator often- 
debat ci in dorfo proprio gemmis ornatam, 


prout a&us ifte figuratus eft Romat juxta fe- 
pulcrum ejus. Alia vice : cum confcfforibus 
& fociabus fuis ibat ad quemdam locum , 

& habuit «obviam pauperem , ut apparuit, 
valde procacem, qui petivit clcemofynam 
ab ea , quae refpondit : Vere , cariffime fra- s 
ter, nullam habeo pecuniam. Et Hle : Vos " 
poteftis mihi dare mantellum quem habetis. “ 
Et illa: Verum eft, &jllicofibi dedit. Con- ^ 
fetiores (vero fequentes, vix cum magno pre- 
tiopofuerunt ab illo paupere redimere. Quae 
cum argueretur ab eis , quia fine fui ordinis 
habitu decrevit incedere , refpondit : Ego * 
volo potius inveniri fmc habitu,quam abfque « 
caritate. Qui ncfcicnmt ei refpondere, per- 
fedionem ejus admtrantes. Nunc vero qua- 
dam indifpofitione corporali fuadente, fimul 
cum occupationibus occurrentibus, quo- 
niam ex hac ampliffima materia mutti libri 
confici poffent , volens verbis meis incom- 
pofitis Imponere finem , exhortor in Dofaino 
devotos homines, qui dele&antur audire vir- 
tutes reales , imitabiles, faluberrimas , atque 
exemplares iftius almae virginis, & ut ita di- 
xerim inauditam familiaritatem, quam etiam 
dum eflet in mortali corpore jugiter habe- 
■ bat cum Domino noftro Jesu Christo at- 
que beatiffima virgine Maria , fimiiiter & 
cum fandis aliis, non dormiendo vel fom- 
niando, fed etiam corporaliter vigilando > 
legant vitam atque legendam ipfius virginis, 
editam & ordinatam a reverendiffimo patre . 
magiftro Raymundo de Capua facrae paginae 
profeflbrc,qui longo tempore confefTor cjuS 
extitit , & poft ejus fcliciffimurn tranfituni 
fuit fadus generalis magifter fui ordinis , vi- 
delicet Praedicatorum , ubi multe utilia fimul 
& pulcherrima reperiet. Et quamvis aliqui 
faftidiofi ledo res & ab ompi frudu devotio- 
) nis alieni dicant quia valde prolixe fcripfit , 
hoc apertiflime noverint univerfi , quod ia 
comparatione gcftorum, ipfe nimis abbre* 
viavit vitam ipfius ibi qualicumque modo 
deferiptam. Et ea qux fcripfit indubitanter 
exiftimo, quia Spiritu -fando didante fcrip- 
fit. Hoc verbum hic appofui confidenter , 
quia longam convcr lationem immeritus ha- 
bui fecum, 8c non ignoro vitam ejus com- 
mendabilem atque dotes odoriferas , vide- 
licet virginitatis , nobilitatis etiam corporeae, 
feientiaeque magnae , tc aliarum virtutum , 
quibus a Domino Deo noftro fuerat infigni- 
tus. Hoc unum in fine tacere non potero, 
quia ,ficut optime novi, bea tiffimat Virginis 
MariA devotiffimus extitit, ut edam appa- 
ret omnibus ilium pulcherrimum atque de- 
votum tradatum quem edidit fuper M&gnU 
ficta* attente tegentibus. Et quia licut ego 
pie credo, jam tranfivit ad vitam , unumfe* 
cretum hadenus in praefenti propulfabo , ut 
apud me certum habeo. Qtga per annfts plu- 
rimos antequam cognofceret almam virgi- 
nem fuprafcriptom vel ccontra, beatiffima 




Digitized by 


Google 




i38i DE SANCT. ET DOCT 

Virgo Maria corporaliter apparens ipfi fan- A 
diffimx virgini Catharinx , promifit ei dare 
unum fideliffimum devotum in patrem & 
cohfefforem, qui daret ei valde majorem 
confolarionem , quam hadenus habuerit a 
ceteris fuis oonfefloribus , ut poftea rei pro- 
bavit eventus. Hxc pauca occurrunt nunc 
in teftimoniura vitae S. virginis Catharinx 
de Senis vcftrar caritati cranfmittenda > ut a 
me cum inflantia poftulaftis, quae fimplici 
ftilo dcfcripfi , & licet in multis occupatus 
corde fimpliciore didavi.Et quoniam in lit- 
teris veftris notavi vocabulum unum , vide- g 
licet quod veridicam informationem veftrx 
caritati dirigerem , hoc intadum omnino 
praeterire non patiar. Abfit ab aeftimationc 
cujufque praecipue fapientis, abfit etiam a 
finccritate , ferenitate atque puritate con- 
fcientix meae , ut feienter & contra confcicn- 
tiam aliquid a fimplici veritate alienum per- 
mifcere vellem infermonibus quibufeumque 
meis : quia novi quod os quod mentitur oc- 
cidit animam , nec Deus indiget habere 
mendacia noftra, neque fienda funt mala ut 
proveniant inde bona. Certiffimum igitur 
habeatis quia meram veritatem protuli fu- 
pra feripta narrando, vel veritatem aflerere ^ 
putavi , pro qua non folum expono juramen- 
tqpn juxta petitionem vcftram, & paratum 
me offero lub quacumque forma fuerit ex- 
pediens efficaciffimc jurare , immo quod plus 
eft, ut ita dixerim, pro tali veritate confir- 
manda & ad honorem Dei & xdificationem, 
conlolationem , & utilitatem proximorum 
fum paratus etiam in igne ponere ma- 
nus , ut ille novit qui nihil ignorat. Cui eft 
laus & gloria per infinita faecula fxculorum. 
Arnen. 

In quorum omnium fidem &teftimonium n 
has patentes litteras fieri juffit& regiftrari,figil- 
liquc conventus monafterii Cartufiae prxdidx 
appenfione muniri, & per notarios infraferip- 
tos fubfcribi. Quibus omnibus & fingulis fu- 
praferiptis, nos infraferipti notarii, dum ficut 
praemittitur agerentur , una cum teftibus in- 
fraferiptis, praefentes fuiffemus, & ut prx- 
didis plena fides ubique adhibeatur , nos hic 
fubfcripfimus cum configno tabcllionatus 
noftri , prout inferius continetur. Datum & 
adum Papiae anno nativitatis Domini 1411. 
indidione quarta, die 26. menfis Odobris in £ 
domo monafterii praedidi fita in porta Ma- 
rencha, in parochia S. Felicis , prxfentibus D. 
Petro de Reftis , Dei gratia abbate monafte- 
rii S. Sepulcri , vulgariter vero nuncupati S. 
Lanfranchi. D. Laurentio de Speculo redore 
S. Gabrielis Papiae , prefbytero Antonio de 
Filiaftris redore S. Chriftinae Papiae, prefby- 
tero Guillelmo de S. Mauritio capellano S. 
Trinitatis. D. Philippino deStrata monacho 
- monafterii noftri Cartufiae , fratribus Johanne 
& Beltramo converfis praefati monafterii no- 
ftri Cartufiae, fratri Guillelmo eremita della 

Vet. Script. & Mon. ampl. Co licti. Tom. VI. 


, S. CATH. SENENSIS. 1382 

Plebe & quampluribus aliis teftibus. 

Ego Maphinus de Sclaftonatisl .... 
filiufquc Nicollx. j Publici no- 

Ego Auguftinus de Pozolo fi- J punies, 
liufquc Simonis. 


J 


BULLA SIXTI PAPA IV. 

Slua fiub gravifiimis poenis a fttmmo pontifice . 
prohibetur , ne quis audeat imagines fieu fi- 
guras fanfta Catharina de Senis habere , pin- 
gere , facere cum facris ftigmatibus ; quod 
uni S. Francifco privilegium convenit. 

S Ixtus epifeopus , fervus fervorum Dei, ExarchWio 
ad perpetuam rei memoriam. Licet dum Fratrum Mi- 
mihtans in terris ecclefia , triumphantem in r[, r nn,^ m . 
coelis filiali & devoto veneratur affedu , ac 
virtutes , laudes , praeconiaque fandorum & 
fandarum Dei digniffimis attollit titulis & 
illuftrat: devotis quoque precibus & folemni 
ritu facrificia laudum offerat , & ad decus & 
venerationem civium fupernorum nihil eis 
accrcfcat novae pcrfedioms & glorix , nec 
eorum perfeda felicitas noftris operibus fir- 
mari pollif , minui vel augeri 5 fed dumtaxat 
mifericors miferatorque Dominus per inter- 
ceflioncm meritaque fandorum quos in ter- 
ris celebritate congrua veneramur , imper- 
fedum noftrum fuppleri providerit, ut quod 
noftris meritis non valemus, eorum fuffra- 
giis affequamur : nihilominus ecclefia ipfa 
militans confucvit non permittere aliquem 
quantumcumquc miraculis clarentem in ter- 
ris pro fando venerari , nifi quem Romanus 
pontifex, fubfiftentibus miraculis in vita & 
poft mortem , prxvioquc defuper diligenti 
examine, fandorum catalogo duxerit ag- 
gregandum , nec illum aliis quam ccdeGa 
ipfa ordinet infignibus , titulis aut officiis ve- 
nerari. Dudum fiquidem pro parte tunc ge- 
neralis miniftri & diledorum filiorum capi- 
tuli etiam generalis fratrum Minorum , tunc 
in civitate noftra Ferrarienfi celebrati , nobis 
expofito, quod etfi S. Francifcus didi ordi- 
nis fundator per biennium antequam diem 
vitx hujus clauderet extremum , facra ftig- 
mata Chrifti ejus corpori a Deo impreffa 
portaffet , iliaque dido durante biennio a 
multis vifa & palpata fuiflent, tamen noti 
licuerat didi ordinis profefforibus ipfum glo- 
riofum fandum cum hujufmodi ftigmatibus 
quibus a Domino noftro Jesu Christo cor- 
pus ejus decoratum fuerat, pingi facere abf- 
que fcdis apoftolicx defuper conceilTone & 
licentia fpeciali > quodque nonnulli aliquas 
fandas Dei, & prxfertim S. Catharinam de 
Senis cum ftigmatibus a Dei Filio Domino 
noftro Jesu Christo ejus corpori impreffis, 
adinftar cjufdcm fandi Francifci , nulla de- 
fuper apoftolicx fedis fuper hujufmodi ftig- 
matibus approbatione , nullave licentia ob- 
tenta, pingi fecerant 8c faciebant in ecclefiis 

XXxxij 


Digitized by 


Google 


1383 PROCESSUS CONTESTATIONUM 1384 

Sc aliis locis publicis partium diverfarum , & A nalibus matura deliberatione , Sc de illorum 
prxfcrtim ultra montes , & in publicis prae- confilio §c aflenfu , audoritate apoflolica , 

dicationibus ad populum ailerebant fandam prxfentium tenore ftatuimus& prdinamus, 

ipfam ftigmata hujufmodi a Chrifto rccepifle, quod nullius fandi aut fandae, beati vel beatae 

& de illis clarius quam de praefati S. Francifci figura aliqua cuni prxdidis ftigmatibus aut 

ftigmatibus apparere. Nos tunc attendentes quovis modo quo exiftimari poflic vel credi 

quod felicis recordationis Pius papa fecun- illum vel illam hujufmodi ftigmata habuifle, 

dus , prxdeceflor nofter , dum fandam ipfam per aliquem depingi poifit, nec aliquis in 

Catharinam fandorum & fandarum Dei ca- prxdicationibus ad populum , vel alia ferip- 

talogo infcripfit, ejus praeclara miracula, lau tura aut verbo , aliquem fandum feu fan- 

des & prxeonia in procedit defuper habito dam , beatum aut beatam ftigmata hujuf- 

declarata referendo, fuis litteris de hujuf- modi habuifle aflerere vel affirmare prxfu- 

modi ftigmatibus nullam mentionem fecerat; mat; praefati beati Francifci, quem conftat 

quodque fi corpus cjufdem fandae talibus B ftigmata a Chrifto recepiflc,tumreiteftium, 
fignis in facculo viflbiliter decoratum fuiflet , tum multorum praedeceflorum noftrorum 


id 'in procefTu & litteris canonizationis ejus 
nullatenus prxtermiffum extitiflet : univerfis 
quorumvis ordinum profefloribus Sc aliis 
perfonis utriufquefcxus,cujufcumque digni- 
tatis , ftatus , gradus , vel conditionis forent , 
in virtute fandae obedientiae , & fub excom- 
municationis poena , quam ipfo fado contra- 
facientes incurrerent, & a qua ab alio quam 
a Romano pontifice, praeterquam in mortis 
articulo , abfolvi non poflent , diftridius inhi- 
buimus , ne praefatam fandam ftigmata hu- 
jufmodi habuifle , in fuis praedicationibus & 
fermonibus ad populum aflerere auderent i 
iramo & de piduris hujufmodi prxfatx fan- 
dae jam fadis amoverbnt Sc delerent Sc deleri 
facerent ubilibet , atque procurarent infra 
annum a publicatione didarum noftrarum 
litterarum : nec licere voluimus alicui eam- 
dem fandam Catharinam cum hujufmodi 
ftigmatibus depingi facere , donec fedes ipfa 
ftigmata hujufmpdi approbaret , & per fpe- 
ciale privilegium , quod cum illis depingi 
poflet , concederet , prout in eifdem litteris 
Jioftris plenius continetur. Cum aurem, ficut 
poftmodum accepimus, nonnulli litteris Sc 
mandatis noftris prxdidis nonobftantibus , 
propriis inhxrentcs affedibus , de jam fadis 
piduris didx fandae ante datam didarum 
litterarum , ftigmata hujufmodi amoveri fe- 
cere non curaverunt , Sc fandam ipfem ftig- 
mata ipfa habuifle adhuc de novo pari modo 
publice praedicare , & aflerere , ac illam cum 
ipfis ftigmatibus depingi facere non formi- 
dant, in contemtum mandatorum hujuf- 
modi Sc fcandalum plurimorum. Nos atten- 
dentes quod fandi Sc fandae Dei nonnifi ve-' 
Iris certifque praerogativarum , gratiarum Sc 
privilegiorum laudibus venerandi funt, ac 
etiam quod tanti myfterii Sc fecramenti no- 
fttae rcaemtionis przclara Sc admiranda in- 
fignia nemini attribui debent pro reverentia 
noftri Salvatoris , nifi cui diftribuenda cfle 
rei evidentia Sc certitudo fadi declaraverit : 
ac fuper his opportunum volentes adhibere 
remedium , Sc his ex quibus in ccclefia Dei 
fcandala poflent verifimiliter exoriri , pro pof- 
fe obviare , ut tenemur ; habita fuper his cum 
venerabilibus fratribus ueftris S.R. fi. cardi- 


approbatione, figura dumtaxat excepta : man- 
dantes univerfis ecclefiarum prxlatis, pres- 
byteris Sc clericis, ac ordinum quorumcum- 
que, tam mendicantium quam non mendi- 
cantium , profefloribus , in quorum ecclefiis 
Sc oratoriis ac perfonis aliis etiam fzculari- 
bus , in quorum domibus Sc locis prxfatx 
fandae Citharinx de Senis, aut aliquorum 
aliorum fandorum feu fandarum , beatorum 
vel beatarum Dei figurae Sc imagines , excepta 
praefata figura S. Francifci , cum ejufmodi 
ftigmatibus depidx forent, quatenus infra 
menfem a die qua in cathedralibus vel aliis 
ecclefiis locorum eorumdem publicatx fue- 
rint , teneantur & debeant cum effedu curare, 
quod de omnibus aliis piduris hujufmodi, 
exceptis piduris didi S. Francifci , penitus Sc 
omnino ftigmata ipfa deleantur & amovean- 
tur : ita tamen ut illorum forma nullatenus 
videatur in eis, & quod de cetero cum ejuf- 
modi ftigmatibus aliquorum fandorum feti 
fandarum aliquarum , beatorum vel beata- 
rum Dei imagines Sc figurx , excepta figura 
prxfati S. Francifci , non pingantur : quod- 
que in eorum ecclefiis aut plateis feu locis 
cotum jurifdidioni fubjedis,abfque fedis prx- 
fatx licentia fpeciali , nullus in prxdicationi- 
bus ad populum & fermonibus verbi Dei , 
difputationibus,vel alias quomodolibet,quod 
aliquis alius fandus aut aliqua alia fenda 
Dei, beatus vel beata Chrifti ftigmata ha- 
buerit , excepto confeffore gloriofo prxdido 
Francifco , affirmare prxfumac ; & fi fecus 
fieri contingat, & eos hujufmodi litteris 8c 
mandato non parere, ex nunc prout ex tunc, 
non folum ccdefias ipfes in quibus pidurx 
hujufmodi cum ftigmatibus reperirentur , fed 
etiam parochialis ecclefia infra cujus paro- 
chix limites in privatis locis forent , quam- 
diu illae inibi erunt, & triduo poftquam dc- 
lctx fuerint, Sc etiam eccle.fias in quibus feu 
quarum plateis permiflum fuerit vel tolera- 
tum talia prxdicari vel afleri contra prxfen- 
tium tenorem in fermonibus ad populum 
vel aliis , ut prxfertur , donec prxdican- 
tes vel afferentes inibi permanferint , com- 
muni Sc publico ecclefiaftico fubjicimus 
inter dido, quod volum&s Sc mandamus di- 


Digitized by 


Google 


1385 DE SANCT. ET DOGT. S. CATH. SENENSIS. rjsS 

ftride obfervari. Ecclefiarumvcro przlatos, A tium> eo ipfo excommunicationis lentendam 


qui in prxmiffis culpabiles fuerint aut ncgii- 
gentes vel remiffi , ab ccclefiarum ingreffu > 
eo ipfo , volumus effe fufpenfos , donec man* 
datis noftris hujufmodi , quantum in eis fue- 
rit , obtemperare procuraverint cum effedu. 
Inferiores denique qui in ccclefiis quas ob- 
tinent , aut in quibus benefkiati exiftunt , 
praemiflfa fieri permiferint, temporales quo- 
que cujufcucnque ftatus, magiftratus, gradus , 
nobilitatis , cxccllentite & conditionis fue- 
rint, qui contra prarmiflfa forfan quocumque 


incurrant, & poftquam illam per fex men~ 
fes fuftinuerunt, tamquam de harrefis cri- 
mine fufpedi , ab ccclefiarum praelatis & in- 
quifitoribus haeretica: pravitatis , prout eorum 
incumbit officio, ad refpondendum fupee 
his coram eis, & qualiter de fide fentiant 
compellantur, & puniantur ab eifdem » & 
nihilominus univerfis ecclefiarum prarlatis, 
ac aliis in ecclefiaftica dignitate ubilibet lo- 
corum conftitutis perfonis per apoftolica 
feripta mandamus, quatenus ipfi vel duo aut 


modo venire aut quicquam attentare prae- B unus eorum per fe vel per alium feu alios 


fumferint , excommunicationis fententiam 
incurrant , a qua nequeant abfolvi , praeter- 
quam in mortis articulo conftituti , donec 
quantum in eis cft procuraverint ut noftris 
obtemperetur mandatis : Et fi fententiam ip- 
fam animo, quod abfit , per fex menfes fu- 
ftinuerint indurato, ex tunc decurfis menfi- 
bus eifdem , ecclcfiaftici ecclcfiis & benefi- 
ciis ipfis fint eo ipfo privati , iliaque aliis 
libere conferantur » praedicantes vero & affe- 
rentes vel facientes contra tenorem prxfen- 


illos ex praedidis , quos cenfuras & poenas 
przdidas incurriffe , & loca quae interdido 
praedido fuppofita fore pratmiflforum occa- 
fione eis conftitcrit , cenfuris & poenis hujuf- 
modi fubjacere declarent , ac faciant & 
mandent illis fubjeda publicari, & eofdem 
excommunicatos ab omnibus ardius evitari , 
donec mandatis noftris obtemperantes, &c. 
Datum Romae apud fandum Petrum, anno 
Incarnationis Dominicae 1475. 8 . cal. Aug, 
pontificatus noftri anno quarto. 


«fe *fe 4? «fe «fe cfe «fe 4» i «fe 4 ? 4 ? «fe «fe -fe 4» «fe 4» 4? 4? 4? . 4? 4? 4® «fe 4» 4? «fe 4 ? 4 ? 4» 4? 4» 4 ? 4 ? «fe «fe «fe «fe 4 


eA 


\*®A:sAi*AifcA*aAS2Aii 


sArwAstAiftA* iA® iAs* 


VITA GABRIELIS PALTOTI 

S.R.E. CARDINALIS 

ET BONONIENSIS ARCHIEPISCOPI PRIMI. 

AUCTORE AUGUSTINO BRUNO- 

Ex mf. Valltcellitano eruit AtabiUonius. 


OBSERVATIO PRAEVIA. 

Abrielis Pal&oti fantia Romana e c cie fu cardinalis & primi archiepificopi 
Bononienfis vitam ex mf. codice Valltcellitano Roma deferibi curavit 
Adabillonius , quam ad legendum alliciunt & Jlili nitor atque elegantia , & 
rerum quas narrat pr&flantia. Illine autior Auguflinus Brunus vir dotiifp- 
mus in aula Palaoti vixerat per annos duodecim fipfius devintius benefietis » 
& familiaritate , ne dicam confidentia , ufus : qui cum confiliorum ejus effiet 
particeps , ac praclare geflorum tejiis oculatus , nihil non fibi probe notum , 
nihil non omni veneratione dignum feribere potuit . Bruni vero pietatem fi - 
mulae eruditionem & in reout agendis experientiam adeo fufbiciebat Pa- 
.Uotus , jit fiuas in epificopatu Sabinenfi vices ei commiferit , ac decreta varia , 
qua pro cleri ac populi Bononienfis retia inflitutione viginti & otio annorum 
decurfu ediderat plurima , unum in corpus ab eo ref erri voluerit , id quod 
ille.fummo labore nec minori diligentia aggrefius efi, feptem tn partes totum 
opus diflribuendo , cui titulum pr&fixit Archiepifcopale Bononienfe , in quo 
quidem libro de univerfio epifeopi offijcio , ac potifpmum de pr axi adminiflran * 
* XXxx iij 


Digitized by v^ooQie 



I 




1387 VITA GABRIELIS PALiEOTI 1388 
di Bononienfis eccleJiA ex c Iridentin& fynodi decretis agitur. Porro de Gabriele 
PaUoto prater Augujiinum Brunum tradant Car olus Sigonius , qui ejus 
jujfu de Bononienjibus prajulibus jcripfit y Antonius Pojfevinus in Apparatu 
f aero , Rubeus in Hiftoria Ravennenji , Alphonfus Ciaconius in Hiftoria 
pontificum Romanorum & S. R. E. cardinalium , ac demum Ughellus m Ita- 
lia facra , pr&fertim in Jerie epifeoporum Bononienfium. 


• Uluftriflimo & reverendiflimo do- 
mino domino Caefari Baronio S. 
B. E. cardinali ampliflimo fedis 
apoftolicae bibliothecario Augu- 
itinus BrUnus S. P. D. 

F Ruebar otio laudabili apud Francifcum 

_ Barbarum patriarcham Aquilei®, virum 

omni laude digniflimum , qui etfi provin- 
ciam dederat mihi negotiofam duramque, 
commodis tamen meis ita confuluerat , ut 
Tacerdotio quoque ab ea honeftatus , patria 
procul , rem meam melius gererem & pu- * 
blicam quam in patria. Verum in his ma- 
ximis ac turbulentiflimis Veneta: reipublic® 
tcmpeftadbus , una cum multis , fed gravius 
quidem ego ,. aliarum calamitatum concurfu 
jadatus , in patria peregrinus , atque hofpes 
pius effe malui , quam ibi in affluenda rerum 
omnium impius exiftimari. Hic igitur ftatim 
adfuit mihi Gabrielis cardinalis Palzoti , 
quamquam demortui beneficentia, qua rei fa- 
miliaris ja&uras aequiore animo ferre potui. 
Et quoniam tantum habui otii , quantum 
jamdiu mihi non contigit, illud, ut tanti 
patroni nomen animo profequerer , in reco- , 
lendis ejus a&ionibus libentiffime confumfi. 
^£quum vero eft , ut extet tibi , cardinalis 
ampliflime , otii hujufce mei non minus , 
quam negotii ratio. Nam te Gabriel, dum 
vixit, unum do&rin® ac pietatis lumen cla- 
riffimum fufpiciebat ; atque unus tu , qu® tua 
fuit lingularis benignitas ! de naufragio meo 
colligendo , ac reficiendo cogitafti. Scriptio- 
nem igitur hanc debitam tibi dico , qu® fi 
minus exercitato ftilo flaccefcit , fi elegantia 
caret, amore incitata, eft veritate fimplex. 
Ea ego quafiannulo pulcherrimam Gabrielis 
virtutum imaginem , brevi gyro conclufi , ut 
illo licet rudi , ejus magna de me merita te- • 
ftimonio faltem recordationis obfignarem. 
Peto a te, cardinalium , atque ecciefi® fand® 
fplendor illuftriffime, ut haud negligas exi- 
guam hanc fignificationem addidiffim® vo- 
luntatis & obfervanti® pr®fertim me® erga 
te, cujus gefta publice jam propofita , veluti t 
per fimulacra, & egregie depidas tabulas, 
funt tamquam ara virtuds ad monimentum , 
glori®, atque ®temitatis. Rom* xt 1 1. cal. 
Maii MDcvn, 


VITA GABRIELIS PALjEOTI 
.S.R.E.cardinalis,epiIcopiSabinenfis, 
archiepifcopi Bononienfis. 

i . 13 Ecordatio temporis illius quo in aula 
JtV.Gabrielis Pal®oti cardinalis vixi , adeo 
jucundam fruduofamque deledationem ha- 
bet , ut duodecim annorum fpatio , licet va- 
riis ab eo devindus beneficiis , hanc tamen 
unam obcaulam, quod, apud ipfum fuerim, 
mccum fuiffe , mecumque vixiffe cum laude 
mihi videar. Quare fumfi calamum f®pius, 
tantique viri animum adionefque adumbrare 
incoepi ; tum ut gratus eflfem , piufque in 
memoria beneficiorum, tum edam ut pro 
virili mea deledationis illius diuturnitatem 
hac ratione cuftodirem, & quodammodo 
ex ruminatione reguftarem. Sed me ab in- 
coepto f®pe revocavit eadem ipfa Gabrielis 
in me beneficentia , qu® rerum quas eram 
dc eo narraturus , veritatem in fufpicioncm 
facile adduxifTet 5 ipfaque materies ab hoc 
propofito fzpius etiam avertit , cum careat 
Varietate quadam, & magnitudine rerum, 
qu® longinqua itinera , amplas legationes , 
regum confilia , belli pacifque tradationes , 

. & id genus alia compledunrut; unde lucu- 
lenta , & grandis oratio fuapte natura exur- 
git , qu® obledat, eorum que inprimistinimos 
allicit, qui folent effe feriptionum ®ftima- 
toresac judices potius, quam virtutum, qu® 
in ipfis recenfentur , imitatores. Inhacanci- 
piti cura cedere demum pietati malui , cujus 
profeffione faltem apud gratos piofque viros 
cxcufabor 5 cum przfertim is fuerit Gabrielis 
vit® curfus , ut ejus gefta nativ® pulchritu- 
dinis lumine illuftrata , afeiti coloris opem 
minime defiderent, atque idcirco feriptori 
cuilibet de illo quidquam mendendi labor 
omnis adimatur. 

1 2 . Neque vero antequam rem ipfam ag- Pal3COli 

grediar , Bononi® , qu® Gabrielis patria fuit, tria & p&- 
magnificentiam atque amplitudinem , aut tentes * 
in ea urbe Palzoti gentis, ex qda ille fuit , 

• nobilitatem , ejufque majores domi, forifque 
infignes, aliaque ejufmodi commemorabo, 
in quibus efferendis feriptores diligenter ut 
plurimum , verfari folent : fed hifce omni- 
bus , qu® fatis per fe cognita funt , atque 
'perfpeda, confulto prztermiffis, a Vincen- 
do Gabrielis paterno avo , veluti a propin- 
quiore rivo narrationem deducam. Euit hic 
fane vir optimis artibus excultus , prxeipue 
vero tantum juris praftantia claruit , ut non 


Digitized by v^.ooq ie 


r - - • 

/ ■ • 

1339 CARDIN. ET BONONIENSIS ARCHIEPiSCQPI. 135,0 

in Italia modo» fed in exteris , Se lAginquis A virtutem, & dodrinat Rudia, tanto amore ' 
regionibus celeberrimus ab Angliar rege Hin- inflammatus cft , ut omni prorfus Caligine 
meo VII. ex muneribus patri* , quz gere» difcufla , quae vitz auroram quodammodo 
bat honorificcntiffimc fuerit evocatus, for- retardabat, per eam quam inivit, difciplina- 
runis locupletatus , regni negotiis adbibitus tum viam brevi maximas & fupra aetatem 
graviffimis , ipfifque regiis inflgnibus & pri- progreffiones fecerit, 
vilegiis, quae ad ejus quoque pofteros regio 4- Ei vero jam non modo excitato» fci 
diplomate tranfmifla funt plurimis honcfta» fua fponte currenti» ftimulos quoque folcr- 
tus. Quae quidem omnia , licet in publico tia gentilis admovit acerrimos , quae fecum 
munere valde feliciter illi contigerint, ta- ipfa reputans, praecipuas curas parentibus eb 
men domcfticz res ejus felicitatem multo conferendas effe ,• ut filii a primis annis af- 
majorem effecerunt. Ceterum ex duabus uxo- fuefeant verfari cum iis , qui & virtute 6c no- 
ribus fufeepta triginta filiorum fobole , prae- bilitate pracftcnt , fumttia diligentia curavit , 
ter unam filiam, quzBeroaldi majoris (hunc B ut moribus ac litteris imbuerentur in colie- v 
bibliothecam loquentem ob variam dodri- gio Ancharanio, quod olim Petrus Ancha- 
narum feientiam , ut rem novam, proprio ranus, qui ex Famcfia gente jam tum per» 
atque inufitato vocabulo appellabant) uxor illuftri fuit, ad nobilium adolefccntium juris 
fuit, auda re familiari , liberis ingenue St civilis ftudiis operam navantium educatio- 
liberaiiter educatis, in patria demum fenio nem Bononiz ex fuo fundaverat, fuoque de 
confedus obiit , vitaque fundum , ipfi liberi , cognomine Ancharanium appeliarat. In quo 

quod parens tcAamcnto juflerat , nova qua- contubernio nobiliffimos adolefcentes Alk- 
dam & memorabili pompa fuis humeris id xanbrum Faknesium , & Octavium fratres , 
fepulcrum detulerunt Hi paternarum virtu- eorumque confobrinum Guidonem , Asca- v 
cum heredes, nobilitatis decus, alii litteris, nium Sfoxtiam, fuavitate morum arque in* 
alii armis , alii Audio religionis amplifica- genii acumine ita fibi devinxerunt, ut per- 
runt £x ipfis , Alexander legum feientia prar- c petua inter eos poftea fuerit officiorum vi- 
clarus, vcftigia parentis in forenfi tradatio- . ciffccudo.' Alexander vero ab avo Pfiulo III. 
ne Romx aliquandiu egregie perfequutus, fummo pontifice ad cardinalatum evedus, 
publicae demum rei Audii familiares curas fufeeptam certo judicio erga Palarotos bene- 
fiimmacum laude conjungens, Bononiae ex volentiam ita confervavit, ut Gabrieli prat- 
hac vita migravit, Camillo , Gabrielc de fcrtim non mediocri adjumento poftea fue- 
quo agimus , & AAorre filiis relidis, quos rit ad virtutum praemia confcquchda. In eo 
ex Gentili Volteia uxore femina clariffima collegio morum Audiorumque moderator pr * ce P* om * 
procrearat. erat Sebaftianus Delius grzce latineque cru- 

Pocriciau 3- Verum illa conjugis orbata focietite , ditiffimus , qui a Paulo III. pontifice BifuA- 
filiorum curationem adeo forti St virili fuT- tinenfium epifeopus fadus fuit. Sed Gabrieli 

cepit animo , ut egregiam ipforum indolem pdfiea non defuere praeceptores alii infigncS » 

ad ubertatem difciplinarum omnium exqui- ^ ( inter ceteros Romulus Amafaeus in huma» 
fita cultura redegerit, nullique fumtui aut nioribus litteris clarus) quorum afltdua cura 
labori pepercerit umquatn , ut praeclare in- rcthoric* & bonarum artium confedo cut- 
Aitucrentur , Se corporis animique afledio- ricuio , philofophiam in ipfa adoLefcencia 
nes , Audia , remiffiones , lufufque tum Chrl- fore univerfam tenuit , ccterifque difciplinis 

Aiana pietate ac religione , tum frugalitate , etiam theologiz cognitionem poAeft adjuti- 
te modeAia temperarentur. Atque illud ante ait i atque ex hac multiplici eruditione apte 

omnia occurrit mihi, vel in ipfis prope Gi- fefe iq omnes fere fcientias effundente, di- 
btidislncunabilis , admirandum. Cum enim cendi feribendique facultatem egregiam fibi 
puerorum ingenium proclive fit ad Vdlupta- comparavit; Totam denique operam «nixo 
tes , fcholarum fugitans ac laborum, is au- conatu in legum Audia contulit, audivitque 

tem difdplinam omnem liberalem nOh fub- Marianam Soccinumi, de. AuguRinum B«- 

'terfugeret modo, fed ipfum praeceptoris no- ® roum jurifconfultos illuftri fluita celebrato*, 
men reformidans , quaft perfuga quoties po- 5* Itaque non longo Intervallo annum 
terat a litteraria palatAra ad puerorum lufi- vigefimum quartum agens , poR confucta 

Cantium figna transfugeret, fadum cA ut in dodrinx certamina fbleolni ritu laurea de- <■*«>* ) u * c*. 

colludentium turba graviffimum vitae diferi- coratus eR* afcitufquc illico in collegium nodtTw- 

cnen fobltet t amentata quippe haRa tranf- dodorum , ( qui fane honor Bononix pftfc- prcuuu. 

verberato genu ita eonRematus cft, ut de cipuus in Palxota familia fomper continui- 

ejUtf falute pene omnes derperarUnt, Ex quo rat) jutis Gta&tci interpretandi muftus pu- 

vero peticulofo vulnere , cum mirandum ih blitum piares annos egregie fuftinU^ , magna 

modum , vel citra claudicationem eonva- audientium approbatione, a quibus junior 

luiflbt » illud tamen multo fuit mirabilius, Alciatus honoris caufa vocabatur. Inttr alios 

quod animi quoque tam pervicacis cta ratio tjus auditores , quorum dignitas 8t dedrina 

fonfm confequuta eA. Quafi enim gravi fom- magiffiri prxftantiam oAendit , SiqismvndVs 

eapetredus puer , cum fe coliegiflfet ad ZAWXTtnfvs Bononicnfis legum profeffor , 






1391 VITA GABRIHLIS PAliEOTI 139* 

ijwa»8ito. archicpifcopus Firmanus creatus fuit, Scipio A tur, neftinem & moribus & do&rina Ga- 

brieie magis idoneum cfie arbitrabatur , 
cui tuto ecclcfiar illius munus demandaret. 
Quamobrem & fummo pontifice , & rege 
ipfo Catholico , cujus imperio Baleares infulae 
fubje&ae funt, fa&is certioribus» corumquc 
impetrato confenfu , nil amplius obftare vi- 
debatur , prarter Gabrielis voluntatem , quo 
hzfirante atque adeo repugnante , delibcra- 


SSf. ftan LANCtttoxws Romanus ex Rotae duodecim 
viris ad cardinalatum promotus ; Hippoutus 
Aldobran©inus ex ipfamet Romana Rota 
per omnes infignium meritorum gradus ad 
pontificatum afeendit, vocatufque Clemens 
o&avus, Chriftianum orbem fingulari pietatis 
& lapiendae exemplo gubernavit. Sed Ga- 
Firotnontcas brieli perpetuis in gymnafio occupationibus 

Boitonicofis. - - - 


implicato magnum onus addidit ccclcfiaftica tio omnis repente inciditur ex obitu Pere- 


difciplina, cui ille canonicatu bafilicz Bo- 
nonienfis ornatus religiofiffime fe addixerat ; 
fuas tamen partes tam accurata temporis 
dimenfione agebat» ut quod in primis Deo 
in templo» quodque ipfi patriae ia gymnafio 
debebat » utrutnque ablolute omnino perfol- 
. vetet : quin etiam otii cujufque vel exigui 
expers atque impatiens » horafque fomno & 
relaxationi fubtrahens» librum de Nothis & 
fpuriis tunc compofuit ; quo argumenti gc- 
. nere praeftantiffimi cujufque jurifconfulti glo- 
. riam adaequafle exiftimatur. 

Romam per. Inter haec domefticis quibufdam mo- 
leftiis impendentibus , praeter opinionem Ro- 
mam primum ire cogitur. Antequam vero 
illic fuum expediat negotium , adeft ex Gallia 


gu. 


grini Fabii Bononienfis, qui Romanae Rotae 
duodecim-viratum gerebat. Cumque fena- 
tus Bononienfis a Paulo IV. pontifice impe- 
traflet, ut honore illo Bononienfis jurifeon- 
fultus decoraretur» ad eum locum Gabriel 
fine controverfia afeendit» propriis innixus 
meritis , quae apud pontificem locupletiffimo 
teftimonio illuftrarat Sylvcftcr Aldobrandi- 
nus» & Marianus Soccinus » quos tamquam 
duo jurifprudentiae lumina fufpiciebat Italia 
univetfa ; hic quidem Gabrielis ipfius dodor, • 

Ut diximus 5 ille vero Clementis VIII. ponti- 
ficis maximi pater» qui ob filii fub tanto 
praeceptore progreflus ad hujufinodi officia 
incitabatur. 

7. A Paulo igitur pontifice in Urbem ac- Rotse doo _ 


Alexander Farnesius cardinalis tfpoftolicae - citus Gabriel , cum vix trigefimum tertium decim-vira- 

1 AAAfena »«•«« ■ * •> /t aI a ^ allii»] «aIIaju..» tUQl COOPtl* 


ledis legatus, qui ut vehementer Gabrielem 
diligebat , incredibili eum certi verique amo- 
ris fignificatione ampleditur : nam in publi- 
cis privatifque rebus tradandis ex familiari 
adolefcentiz confuetudine quae illi cum eo 
fuerat , paucis quidem illum conferendum , 
nemine autem inferiorem cfie judicabat. 
Quare cum de illo honoribus augendo, ex 
eo tempore affidue cogitaffct , setatifque gra- 
vioris judicio , hujufinodi cogitationes ejus 
animo in dies maturius infcdiiTent, illud po- 
utilfimnm totis, viribus contendit, ut Gabriel, 
gymnafii curis abdicatis, ea quae docebat 


aetatis annum attingeret, in illud collegium t “[ ncoop “* 
cooptatur fummo collegarum confenfu, gra- 
tiffima faventis aulae admurmuratione , atque 
incredibili Bononienfium lartiria, ftudiofis 
exceptis, qui ejus praefenti patrocinio, fe- 
dulaque opera deftituti , relido Bononienfi 
gymnafio, plerique Patavium recefferc. Ille 
vero multo citius quam fieri folet in luce 
hominum , in ore principum virorum cfie 
coepit, quippe qui in retinenda: pietate atque 
integritate miram diligentiam ac follicitu- 
dinem adhibuit femper > atque idcirco tan- 
tum abeft ut quidquam praetermitteret , quod 


; jam tandem in tradatione atque ufu pone- D ad onus illud rede perferendum facere vi- 


1 regioni pr*. 
ficitur. 


reti ille tamen de nulla re magis folUcitus 
'erat, quam de reditu in patriam ab aulico 
ambitu , atque urbanarum rerum amplitu- 
Vafionenfi <jine omnino alienus i fcd cum fumpia^ar- 
nefii audoritas ad jubendum intercederet, 
parere compulfus, Vafionenfium regioni, 
( quae in ditione Avenioncnfi cft ) a Famefio 
cardinali legato praeficitur Neque enim alia 
Rinc dignior ad otnandum hominem ami- 
cillimum fefe offerebat occafio. Sed eum in 
itinere improvifus Gentilis matris obitus Bo- 


debatur, ut etiam non alia , nifi fuorum la- 
borum induftria, nCque alio nifi incorrupti 
animi praefidio, ad cetera quae fubfecuta funt 
majora munera obeunda aditum fibi tutum 
eumdemque ampliffimum patefecerit. Cum 
enim vix fieri poffit , ut ia controverfiis ju- 
dex aeque utrique litigantium fatisfadat , fugit 
ille in primis aulica ftudia , ad quae ambitio 
non paucos exftimulare folet; nam ad gra- 
tiam captandam nullum umquam adivit pro- 
cerem , abftinuitque prorfus ab ipfis obfc- 
quiis quae Famefio cardinali debere fe pro- 


noniae detinuit; quem cafum omnium acer- 
hiffimum pertulit Gabriel conflanti fane ani- £ fitebatur; tantoque fludio vel ipfam fufpi- 
mo , dignoque tali viro , qui pofthac in epi- cionem avaritiae evitavit , ut honefta etiam 

fcopali adminiftrationc & fortitudinis & coa- lucra .quaecumque fufpeda haberet, dona 

.ftantiae exempla lingularia praebiturus effet. rejiceret, nihilquc penitus in gratiam facc- 

^*i°” ccn * Interca^rgctur. etiam impcnfe a Johanmx -rct, cum tamen gratiffima fiStapcr eflent il- 

pwitmieca. Baptista Campigio Majoriccnfium epifeo- lis ipfis qui caufa cadebant , judicia quz pro- 

Rt. po , ut ecclcfiar illi regendae animum adji- nuntiabat , facilis ad audiendum , timidos 

dat. Nam epifeopus ob infirmam valctudi- etiam ultra ad dicendum invitans, ad re- 
nem , aetatemque annis gravem , fuas vires fpondendum benignus atque fcxpeditu& Ante 

epifcopali labori impares dfe cum experire- vero quam ad fententias ferendas accede- 

ret. 


Digitized by 


Google 


1 393 CARD 1 N. ET BONONIENSIS ARCHIEPISCOPL 1 394 

confueverat perfcrutari diligenter an A negotiis ncccfTariam gravitatem affabilitate 

atque urbanitate fic condiebat, ut fummi 
quique viri, eum non folum lingulari ob- 
fervantix cultu, fed etiam egregia veriamh- 
risfignificationcprofccuti fuerint. Inter quos 
extitere Huoo Boncomp agnus epifcopus Ve- 
ftanus, Nicolaus Sfondratus epifcopus Cre- 
monx , Johannes- Antonius Facchinettus 
epifcopus Ncocaftri , qui poftea cardinales 
Creati , ad pontificatum etiam aflumti funt; 
Antonius Augustinus Hifpanus epifcopus 
Ilerdenfis, Hieronymus Trivisanus Vene- 


ret 

controvcrfiis amice Sc benevole dirimendis 
locus aliquis relinqueretur. Hinc facile eve- 
niebat , ut graviffimas difficultates nullo fere 
negotio fedaret, atque eorum exemplo, qui 
ipfo hortante xquabilitatem amplcdeban- 
tur, frequentiffimus clientum numerus ex- 
citaretur, qui eum affidue circumflabat. 
a Pio iv. 8 . Inter has Gabriclis occupationes mori- 
«o^cUium d tur ^ au ^ us IV. pontifex , & Pius IV. ei in 
Tiidcniinu. pontificatu fuccedit. Is dum multa molitur, 
ut affedxreipublicx Chriftianx, ac variis hx 


refum , quibus partim tentabatur, partim g tus epifcopus Veronx, Thomas Covaru- 


intime urebatur, morbis fuccurreret ac me- 
deretur, nullum prxter alia remedium effi- 
cacius fore fapientiffime judicavit , quam fi 
oecumenicum concilium a Paulo tertio in- 
choatum ad finem ufque perduceretur. Cum 
igitur ad opus prxclariffimum in ipfo pon- 
tificatus initio le accinxiffct, deftinatis fex 
cardinalibus legatis, qui concilio prxefient, 
inter alios prxeipuos ejus ^dminiftros ex 
duodecim viris Rotx unum Gabrielem fc- 
legit, qui legatis apoftolicx fedis hac in re 


vias de Lcqua Hifpanus epifcopus Civita- 
tenfis , Hieronymus Ragarronus Venetus 
epifcopus Famaguftanus, Nicolaus se Pelve’ 

Gallus archiepifcopus Senonenfis Sc poftea 
cardinalis, Jlgidius Fuscar arius vir fandif- 
fimus epifcopus Mutinx , Lusovicus Becca- 
tellius Bononienfis magna integritate & fa- 
pientia prxditus, archiepifcopus Ragufinus, 
qui cum valetudinis caufa ccclefix illius ad- pItum P iccu- 
miniftrationc levari cupcrct, in unum Ga-“‘* 
briclcm oculos conjecerat, cui confcientix 


omnium graviffima affifteret ; noverat liqui- c fide haud commotus illam tunc gubernan 

J Tl' ' 1 . - . _ I !■ !. J.fl. • ^ 1 . e 1 • I •«_ 


Ali 


quanti sefti 
marctur. 


dem Pius multo ante hominis dodrinam, 
atque incorruptos mores, 
cis ad 9 . Proficifcitur itaque Tridentum, urgente 
■ um pontificis juffu , atque in ipfo itinere, Her- 
culi GonzaGjS cardinali ampliffimo lega- 
tionis illius principi cum fe adjunxiffet* quem 
antea nec de facie quidem agnofcebat,(ea 
vis eft ac pulchritudo virtutis) tantam ab eo 
gratiam inivit > ut in quacumque concilii 
adione, nihil umquam poftea Gonzaga vel 
animo decreverit vel reipfa perfecerit, ipfo 
infeio , cum quo confilia omnia , Sc cogita- 


dam traderet ; fed Gabriel neque precibus 
neque argumentis ullis umquam in Becca- 
tellii fententiam atque officia fledi potuit , 
utpote cui regendi ecclefias pondus res ipfx, 
quas in concilio prx' manibus habebat , for- 
midandum oftendebant : gratiffimo tamen 
memorique animo ejus erga fc*propenfam 
voluntatem xftimans,ipfo demortuo fratris 
filium Ludovxcum Beccatellium virum re- 
diffimis ftudiis atque ingenio eleganti, libe- 
ra lique prxditum, inter fuos intimos familiares 
habuit.Ceterum ejufmodi rerum mole preffus. 


tiones fuas conferre folitus erat. Habuit quo- jy ut non folum nodes infomnes, fed pervigi- 


que magnam audoritatem , atque exiftima- 
tionem apud alios cardinales legatos, qui de 
eo amando , atque ornando inter fe quo- 
dammodo certabant,prxcipue veroSimone- 
ta, Seripandus, Sc Varmienfis, vitx probitate, 
dodrina Sc prodentia prx ceteris clariffimi. 
Quod autem admiratione dignum eft , cum 
vix fieri poffit, ut in confultationibus ac 
difeeptationibus maximarum rerum omnes 
idem fentiant, ille nihilominus integritatis 
aefapientix fumma laude ftudia legatorum 
ita promerebatur ■, ut licet in re ipfa inter- 
dum difeordes eflent,in efferenda tamen ejus 


M 

Eum Moro- 


les ducere cogeretur , fucdfiv#s eo ipfo ho- 
ras more fuo furripuit, quibus vacavit ferip- 
fionibus, atque inter alia , adorum totius 
concilii pleniffimam ornatiffimamque hifto- 
riam confcripfit (4) 

11. Interea Tridenti difcedunt e vita Gon- 
zaga Sc Seripandus cardinales, dum conti- «»»* cardina 
nenti labore connituntur, ut permagnis diffi- 
cultatibus fuperatis , concilium prxclaro exi- facit pardei* 
tu concludatur. In Herculis locum a ponti- pcm * 
fice fuffedus eft Hieronymus cardinalis Mo- 
ronus, eorum jaduram, magna ex parte 
compenfavie, & deGabrielis virtute ac inc- 


; _ - _ y ) — p 1 ** * — — 

virtute , fumma m conjundionem atque con- D ritis exiftimationes ac judicia non xquavit 


cordiam haberent. 

Eju$ in coo- 10. Ejus partes erant, prxter alia, inter- 
cilio munia.; £ no ^jj etiam fxpius legatos adire; an- 

tiftites , qui ad eum accedebant Ungulis fere 
momentis , audire , eorumdem (enatu m con- 
vocare; litteras , qux ab urbe mittebantur 
recitare, decreta antiftitum adnotare; con- 
cilii fandiones didare ; principum oratores 
legatorum nomine convenire, eorum ref- 
ponfa ad legatos referre ; cdida tum voce 
cum feripto promulgare. Quibus in omnibus 
Ftt. Script. (jr Mgn. ampl. Colktt. Tm. VI. 


modo , fed etiam longe fuperavit. Nam in 
rerum illarum magnitudine , a quibus totius 
Chriftianx reipublicx falus ac dignitas pen- 
debat, Gabrielem, tum confiliorum omnium 
participem fecit, tum complurium rerum 
optime geftarum audorem fuifle non femcl 
affirmavit. 

12. Poftquam igitur exoptatus finis con- T ^^^* 

pontificis 

( m ) Hanc hiftoriam pne manibus tabuit Odoricus Aay. IcfibitdecOM 
caldus , eaque in cooTcribcndis Annalibus ecclcfiafticis felici» libatu facci- 


ter ufus ei 


r 


YYyr 


dotum. 


Digitized by 


Google 


\ 



13 9 ! VITA CABRIELIS PALjEOTI 1396 

-cilio impofitus fuit, Romam rediit Gabriel, A tio, cx quo Rotae auditor fa&us fuerat , nui- 
fumma amicorum , propinquorum & fami- lis regum aut principum virorum -promotus 

liarium laetitia exceptus. Nec minora cardi- officiis, ad eam honoris amplitudinem per- 

•nalium & Romanae aulx procerum benevo- venerit. In ea nullo faftu elatus nuHoque ' 

lentixin fium documenta extiterunt. Cum- humanae gloriae , qua & afficimur & farpe 

que praecipua quaedam concilii -decreta , an- conficimur fenfu , ne leviter quidem impul- 

-tequam ederentur , diligentius iterum effient fus , tantam moderationem ftatim adhibuit, 

confideranda , ipfe quoque pontifex quan- ut in ipfa dignitate natus & longo tempore 

tum Gabriclis , judicio & doctrinae tribueret, enutritus effc videretur. Atque inter cetera 

hoc ei impofito onere , aperte declaravit , fb- aequanimitatis hujufmodi documenta , quam- 

ciofque laboris adjunxit Hugonem Boncom- vis liber omnino a curis effiet judicia excr- 

PAGsrvM tunc epifeopum Veftanum , & Fran- cendi , quibus ante cardinalatum premeba- 

ciscum Alciatum , quos paulo poft etiam tur , non obfcuro tamen Chriftianx caritatis 

cardinales creavit. Reflabat quoque, ut re- g exemplo, iis omnibus tamquam clientibus 
fcllerentur opiniones quaedam haereticorum patrocinabatur, qui ad eum confilii aut au- 

' de ccelibatu facerdotum , deditque Pius ne- xilii petendi caufa confluebant. Solam pau- 

gotium archiepifcopo Lancianenfi , eidem- pertatcm,,in progreffibus adeo magnis, ei 

• que epifeopo Veftano , ipfique Gabrieli , cui impedimento fore xftimabant, ii potiflimum, 

iufupcr ut omnia feripto mandaret impera- qui illum nihil umquam fibi fcpofuiffc no- 
vit i id quod ille tam accurate ac do&eprx- rant, fed honore & laude potius quam pe- 

fhfit , ut ex hujufmodi feriptione & apud cuniis rem auxiffe familiarem, cumprxfer- 

' 'pontificem & apud do&iffimos quofque vi- tim fraterne opes licet honeftx , haud fuffi- 

ros laudem acquifivcrit fingularcm. . cerent ad beneficentiam & largitatem often- 

Fit cardina- 13, In illa tranquillitate rerum, qua oh dendam, quae in magnis rerum incrementis 

15 ■ felicem eventum concilii Chriftianus orba defiderari folet. Praefto illi tamen fuit anti- 

perfpui videbatur, conftitucrat pontifex fa- quum Farnefii cardinalis prxfidium , quo 
erum cardinalium fenatura augere viris egre- C fultus & veteri fuo modeffiae inftituto fatis 
gia virtute praedantibus , qui ejufdcm conci- egregie dignitatem fuftinuit. 

Jjii negotium fua opera provexiffient. In ea 14. Eo ipfo tempore , quo vix cardinata- in confido* 
lententia confirmarat illum Moronus cardi- tum inierat , contigit ut ei non leve di- rio magna 

mhs , qui maximam au&oritatcm nomen- gnitatis ab ipfa dignitate periculum effiet, 

que habebat, & Romam reverfus, cum de cui tamen ille fefe intrepidus obtulit, inte- tendam pro- 

toto illo progreffu faepe pluribus, longis & gritatem animi per omnia rerum diferimina ad * 

familiaribus colloquiis Pium fcciffict ccrtio* cafufque fartam, pt dicitur, tedamque con- 
tero, Palxotum quoque prxclare commea- fervans. Agebatur tunc de bello contra Ca- 

davit?deque eo tam multa honorifice di- tholicx fidei perduelles in Gallia fedis apo- 

qcit, ut Pius , qui illius merita multo ante idolicae copiis & auxiliis profequendo : fed 

noverat , Moroni etiam addu&us teftimonio, cum aerarium in publicos fumtus , ac praeci- 

incitatufquc ab ipfo nepote Carolo Boro- pue in cos quos concilium Tridcntinum ab- 

>t<EO cardinali , qui de Gabrielis integritate U forbuerat , exhauftum effiet , ea erat Pii & 
optime fentiebat, illum cardinalitia dignitate cardinalium fententia, ut fubfidium apon- 
augete conftituerit. Indi&o demum fenatu, in tificiae ditionis populis peteretur. Quippe ra- 
•quo cardinales creandi erant , urbe tota folli- tioni confcntaneum maxime videbatur , & ad 

cita, ac tamquam importunis ftudibus fpei me- fedem apoftolicam in primis pertinere , fi Ka- 

tufque agitata, Gabriel, quamvis propenfam rolo regi Chriftianiffimo in tam opportuno 
erga fc Pii voluntatem a Farnefio refeiviflet , tempore contra acerbiffimos hoftes fuppetix 
nulla animi perturbatione commotus , ipfum ferrentur. Relata ad fenatum re , unus Ga- 

diem , qui fenatum anteceflit integrum cum briel communi fententix repugnavit, variis 
Guillelmd Sirleto protonotario viro do&if- argumentis docens, honeflam quidem & ma- 
fimo, cum quo ci erat fumma neccffitudi- xime ncccffariam cjufmodi auxilii dandi cau- 
nis ac ftudiorum conjun&io , in faerx theolo- fam videri , fed antequam novum onus fc- 

px difputationibus pacare confumfit , & E dis apoftolicx provinciis jam exhauftis fu- 
fubfequenti die, quo cardinalis a pontifice peradderetur, plura effie perpendenda, atque 

declaratus fuit, ab ea cura vacuus, audiebat eo cautius deliberandum principibus in gra- 
• -clientes, intento folum animo negotiis illis, viflimis rebus , quo majoribus difficultatibus 

quxad munus Rotx pertinebant. Itaque una refpublica premeretur : populos quidem ec- 

cum dnobus & viginti viris prxftantiflimis, clefiafticx ditionis amore potius ac beneficiis, 

inter quos fuit idemmet Guillslmus Sicle- quam armis atque arcibus in officio conti- 
tus in cardinalium collegium cooptatur, & neri} vc&igalibus vero cum populi oneran- 
di aconix fandorum Nerei & Achillei titulo tur, benevolentiam hanc de medio tolli , 
adferibitur , anno a Virginis partu mdlxv. vetendumque effie ne redemtores brevi tem- 
CUtn , quod admiratione dignum eft , per- poris fpatio pignorum loco pauperes bonis 
brevi tempore , nempe novem annorum fpa- omnibus exfpoliarent i populi vero fle one- 


Digitiz d by 


Google 


0 


1397 CARDIN. ET BONONIENSIS ARCHIEPISCOPI. 1 398 

rati ne hofles propinqui ac domcftici effice- A pontifex fuerit declaratus. 

rentur , fc non quaerere , an pecuniis aerarium 1 6, Is grato Pii refumto nomine , feuber* in»ira* ««* 
omnino vacuum fit , aliter tamen de ea re nacula facti imperii vix attigerat , cum eniti Bononiensi, 

a populis judicari» corumquc bcncvolcn- coepit, ut inter ceteras Tridentini concilii 
tiam aerarii inopiae prorfus anteponendam , fkerofandas leges , quaecumque praefertim de 
neque a miferis hominibus ea impofitis ve- redo ecdefiarum regimine » & cpifcopali re* 
digalibus extorquenda, quae fponte nifi pre- fidentia in eo decreta fuerant , rcligiofe ob- 
merentur exhibituri eflent. Hoc fc juffum , iervarentur. Atque ad id perficiendum fti- 
prout fentit , ea qua decet reverentia in me* mulis afliduis a Borromaro cardinali potiffi- 
dium afferre , quae fine nefario fcelere prae- mum concitabatur , qui ad Mediolanenfem 
termittere non pofiit. Silentibus eundis at- ccclefiam, cui praeerat recenfendam , ejufque 

que obftupefcentibus , Gabriel auditus fixit» mores emendandos magno animi ardore 
plerifque etiam cardinalibus fummifia voce aggreflus fuerat. Cumque eo tempore e vivis 

extollentibus ejus animi magnitudinem ac B fublato Raynutio Faknisio cardinali Pauli 
fenatoriam in dicenda fentpntia libertatem. III. nepote , Bononia careret epifeopo, hac 
Nemo vero id tam acerbe tulit , quam non- arrepta, occafione Pius ei civitati , quae Sc 

nulli adminiftri ejufmodi vedigalium , qui potentia & amplitudine praedat, epifeopum 

pecuniarum lucris inhiantes , in Gabrielem Gabrielem defignat. At ille ex hac pontifi- 
magna indignatione incenfi , impetrarunt cis deliberatione pene animo confternatus, 
ut centum aurei nummi ei flarim auferren* repugnare primum omnino & precibus con- 
tur, quos ex publico aerario ad pauperta- tendere, nec ipfas lacry mas continens, etiam 

cem fublevandam eidem cardinali creato atque etiam obteftari Pium , ne fc in tantum 
lingulis menfibus pontifex numerari jufierat. periculum Sc diferimen vocaret ; maximas 
Qua jadura » fi ejus fortunas afpiciamus , enumerare difficultates epifcopalis muneris 
maxima ; ii animi robur atque integritatem, in patria obeundi, affirmare, alios quidem 

levifiima, nequaquam permotas, nec variis ^ falli pofie, dum honorificentius de fe judi- 
minis, quae in eum jadabantur, percuffiis » carunt, quam iple mereri fe fciret, qui ex- 
Pium pontificem adiit, eique iterum fenten* periretur etiam in exiguis rebiis virium fua- 
tiam fuam explicavit adeo conflanti animo, rum imbecillitatem , haneque viam laborum 
validifque rationibus , ut pontifex re optime ingredienti libi , tamquam exiguar flaturae 

perfpeda , ardiore quam umquam antea homini induenda efle gigantum arma, qui- 
amoris vinculo eum complexus, ejus pro- bus live in via, live in praelio ad interitum 
bato confilio , nihil amplius de novis illis ve- uique impediretur , alia demum plura ; fcd' 

digalibus imponendis confli tuendum efie fruftra tamen in medium adducere. Ex qua 
cenfuerit. fime pia egregiaque animi demiffione, non 

. 15. Verum Pio, non multo poli «d fu- minus laudis tunc ad eum pervenit, quam 

pii v. ut fc peros evocato , novus Gabrieli patuit cam- cx optime gella re pollea in illius ecclefiae 

gedem. pus e republica fe in cardinalitio munere gubernatione. Vidus itaque Sc ipfiusBorro- 

cxcrcendi. Nam edidis comitiis fummopon- _ maei adhortationibus eredus, pontificis im- 
. tifici creando, Sc cardinalibus de more in u perio obtemperat, atque ab eodem Borro- 
Vaticana clauftra congregatis, cum Palaro- mato confecratus anno fexagefimo fexto poft 
tus tunc primum experientia comprobatur millcfimumquingentcfimum,difcedendi ve- 
rus cflet, quam ardui negotii moles lacro nia a Pio llatim impetrata , antejejuniiqua- 
fenatui incumberet, tutum fibi pontificis eli- dragenarii mitium Bononiam properat, 
gendi modum praefinivit, non illum quidem 17. In urbem igitur fuis pene ex fedibus Bonon!a “ 1 
a proprio judicio aut humana prudentia om- revelli fc gefticntem , ut patri ac civi fuo ob* hoTuw/aa* 

nino captum, feda Deo , cujus caufa ageba- viam occurreret, accipitur incredibili fena- 'prxfcriptam 
. tur , diurnis «nodurnifque precationibus & tus , populi & diaecefeos univerfa frequentia, 
voluntaria corporis affiidatione, ac jejuniis quae ad tanti viri adventus famam eo con- fcamdam. 
efficaciter impetratum. Inclinabat ejus ani- fluxerat. Peradifque facris ritibus , 'quibus ad- 

mus in Farnefium aut Moronum cardinales, venientes primum antiflites fanda ccclefia 
ufu rerum praecipue Sc fapientia fpedatifli- coli mandatyttyii fime Bononiae infigni ap- 
mos, fed fuffragiis deficientibus, totam ope- E paratu Sc folemni magnificentiae pompa fer- 
ram fludiumquc contulit in Guillelmum vati funt, ille ponderis quod fubicrat gra- 
Sirletum & Michaelem Ghislerivm Ale- vitatem affidua cura perpendens , & privarim 

xandrinum cardinales , qui prifeam illam cum plurimis cx prima nobilitate agens, qui 
fandorum patrum difciplinam moribus & ad eum invifendum conveniebant , & in pu- 
dodrina prae fe ferre videbantur. Sed cum blicis colloquiis facrifque ipfis concionibus 
Sirleto fuffragium unum ad pontificatum de- f a quibus tamquam a praecipuo & proprio 

fuiffet, Borromaei cardinalis voluntati tantum epifeopi munere , fuarum adionutn fumfc* 

ex Gabrielis officiis acceffit propenfionis ac rat exordium ) omnes admonere horrarique 
Audii , ut Alexandrinus demum, initis car- fedulo, ut falutarem difciplinam c concilii 
dinalium a Pio IV. creatorum fuffragiis , Tridentini fonte hauflam, fponte, caquc 
Vet. Scrrpt. & Mon. amfl. Ctlleft. Ttm. VI. Y Y y y ij 

% 



Digitized by LjOOQle 


n99 VITA G A B R I E L I S t A L M O T I t 4 oo 

obcdicntia , quae filios erga parentem, aut A eum furere videbantur rcfipifccntes, illum ad 
difcipulos erga praeceptorem decet , aruplc- reliquas epifeopi partes peragendas ut cum 
•ferentur : efle quidem fc dicebat Bpnoniae maxime juverint. 

civem, fed jam , quod ea animo dolebat Ex hifce initiis vehui ex gravi fomno ex-; 
cruciabaturquc ,cum fecum virium fuarum citati populi, ad morum -normam ita feac*. 

imbecillitatem reputabat, a Deo fibi impo- commodarunt, ut abufiis in pofterum Ga- 
(itum efle patentis Se magiftri onus : ita ta- briel vel penitus eradicant , vel a radice vix- 
men ut fieret fervus 8c njiniftcr hominum. pullulantes incidere facile potuerit, 
propter Chriftum. His vcluti fuae volunta- 19 . Quia veto tamquam in agro fpioisPnmutcon- 
tis nuntiis praeni iflis , adbibita dtligentif- uadequaque fcntibufque obfito non vulgari^ J^aio'. 
-lima praeparatione , imploratoque -coeleftL induftria, fed exquiflto culturae genere illine? in ufu 
auxilio per afEduas preces , iterata facrificia fuit utendum > opCrae pretium efle eriftimaviP ofu: 

Ac jejunia, { cacnira ratione yimsad labores g «pifcopalis tum vitx, tum adminiftrationis 
perferendos difficultatefque Asperandas, Sc quaedam ejus inditura ftridim proponere af- 

pericula , qux fubfccuta funt propulfanda picicnda, quamquam communia cpifcopis 

xeparare confuevit^ fefc colligens , nonnul- omnibus, atque oftendere , quibus ille mediis 

4os dies confumfit in continuo facrorum ii- quibufquc virtutibus corruptiflimo facculoip- 

brorum ledione, a quibus tamquam mutis, ia in pattia, ubi regendi ipfi cives, qui aut 

-fed fideliffimis praeceptoribus dedoceri fe& fc a cive gubernari, aut fibi quidquam nc- 

preflum cpifcopali on^re animum fublcvari gari , aut non indulgeri , ntolefle laturi e flent, 

qflercbat. Primus tamett concilii Tridcntini fandiones 

Ludos & eho- 1 * • Verum illofc pene accingente ad pra- in ufu pofuk , & fibi creditam Chrifti vineam 

reas feftis vas confuctudines vel de medio -tollendas fic coluit, ut ab exiguis propagata feminibus, 

hlbet? f r ° vel corrigendas , laetitiam qua patria ex ejus tam ubere foetu , tamque miro , quam nunc 

'adventu efferebatur, fubita atque infpcrata _ videre eft, proventu coaluerit, 
fatietas & faftidium .fubfecutum eft : verfa- ■ 20 . Eadem igitur Gabrieli epifcopo do*- Qualis eft t 

4>atur Italia atque adeo totus Chrifti ^nus or-. mui Sc familia ratio fuit , quam ante epifeo* 

bis in magna vivendi licentia Sc libertate , patum fibiprxftitucrat, ecclcfiaftic* mode- ut [^ en 1 

atque mtet cqtera fccridips, quos tamquam diae exemplo potius , quam hominum nu- 

x divino cultui djcjUtos , caftp picquc tranfigere mero metienda. Numquam tamen caruit eo 

jubemur , percpnvivales ludos fcltationefque numero familiarium , quibus tum ad exifti-* 

celebrabantur. Jhjanc itaque publicam pec* madon cm, tum ad ncccflaria negotia opus 

candi fub fpccipfp, amicjrix per familiaritas efle judicabar. Non folum in publicis a&io* 

tcm& faceta colloquja confcrvandsc nomine nihus , fed edam intra domeflicos parietes 

illecebram dctcft^bilcraque cpnfcetudinenv decorus fplcudor viro in facra rcpublica prin- 

qu^e locis in omblhuspa}anb non fcium impun cipi congnyats elucebat cum tamen pau- 

ne>fed etiam tamquam laudabilis inoleverat, pertate obnoxius efle caderetur, quippe quod 

-ante qmnia fibi Bononiae extirpaadam efle D «pifcopalcs redditus majori ex parte in pen- 
exiftima vit Gabriei i quippe qui fi remedium fiones pluribus fummorum pontificum libe- 

inveterato illi & communi malo parare po- ralitate , antequam Gabricl ecclefiam illam 

tuiflet , etiam fi magno populi dolore id fic* obtineret , affignatos dividebantur. Si quos 

ret , facilem fibi totius commifli gregis pro* in familiam accepturus erat, tamquam de 

curationem fore (peraret. Lege itaque lata amicis eligendis , cum ipfis tran figebatur 

profani ififus , chqre*quc (acris diebus pro-, ftudiaque in illis quaerebantur , morcfque non 

hibentur. Enimvcro id populi tam iniquo difparc$ iaftituts difciplin». Idcirco admif- 

tqlere animo, qt aliquot mgftfc* > tamquam fos femcl numquam miffos fecit ; & cum 

exui Gabricl epifeopus Bononiae vixerit , ab novi fubfecud funt , veteres numquam fafti- 

omntbus vel ipfis qflmibus Sc cqn (anguineis di vit. Paucis exceptis , qui (saccularibus ope- 

•defpedut , ut dum per Urbem quoque in- ribus curifvc in domeftica re implicabantur, 

cederet, aperte upgUgcrctur ag vitaretur*, ceteri munes, aut clerici, aut facerdotes » 

Porro multo etiam majores. dMibeultates of- ex quibus plurcs nobilitate , aut dodrina prae- 

fcndit, cum paulp poft > ecplffif Bonoaicn* ft antes, quorum merita in eadem palaeftra 

fis bona recognovit, multaquc in profanos indicabunt, ne omnes recenfeam, Guiliel- 

ufus tranflata , nc fqc fj>qnfwf%era»B, dotem mus Sceprasus Anglus theologus , graecar at* 

occupati fincret , recuperanda curavit. Vc- que hebraicx linguae peritiffimus, qui Mif- 

rum Dei gloriam fuique falutem gregis ante cdlaneorum appellatum volumen in facra 

oculos fibi cum propofuifld * cojoftamiflimo Bibi . a edidit > Alexander Burgius Mutili prior 

animo flu&us omnes pcrtufbationum infre*. exeuka omnium (ciendarum eruditione, & 
pt i quin ea veluti fcp$a , quat ad contine n- graecis latinifquc litteris infignis, ad epifeo- 

das errantes oves paravera^ , quaeque in ma- . patum Burgi fandi fepulchri promotus i fi- 
lum pronae hominum mentes quodammodo • vaugeiifta Carboncfius , cujus in gerendis ne* 
furentes perfringebqtK x tanj% patfcptia 8c gotiis dexteritatem Gabricl valde commen- 
iqaq^tudinc ut iUupft, qui ia date (alitus fuit, canonicam Bafilicae fandi 

# 




Ex ejus do 
mo plutes 
prodictum 
cpifcopi. 


1401 CARDIN. ET BONONIENSIS ARCHIEPISCOPI. i 4 ei 

Petri RomxhonelUms > Donunieus-Gualai»- A eft , ut a Gabriclis domo , vduti officina egre- 


dus , qui poftea Bononieniis fle Florentinae 
Rotsr auditor fuit i Alexander Becoaldus ca» 
nonicatu bafilkx Bononieniis audus , aliique 
quorum opera , tum in regenda familia , tum 
variis in rebus maiinat ponderis > maximo 
earum fuoque commodo impcnfc atque af- 
fiduc utebatur. Phrfcripferat ille IU* domui 
accommodatas leges , ex quibus mirus ordo* 
mira concordia , atque in difeiplina cufto- 
djenda incredibilis facilitas atque obedien- 
tia oriebatur. Cibu» m ccenationeab omni- B 
Imi uno eodemque tempore datis horis ca- , 
piebatur , fle animum interea , pe illi quoque 
fua obledatio decflbt ,afacris Mftoriis fle eo 
cldiafticis dodoribus fumta ledio recreabat. 
Ciborum ufus non delicatus neque (hmtuo- 
fu$,fed tuend* potiffimum valetudini con- 
veniens. Cubicula modefte inftmda extra 
delicias de atifterkatem , vcftitas decorus flt 
mundus , nec diligenter exquifkus, nec om- 
nino pbjedus , ceteris difciplinx partibus ref* 
pondebat. Sacerdotes & clerici ftftfe potiffi- 
mum diebus in- majori tempfotOh venire, 


giorum virorum prodicrint plures epifeopi 
Angelus Perutius Sarfin*, Nicolaus Ho- 
ratius Cataacarii, Nicolaus Turricella 
(andx Agathc * Marcus Antonius Sala- 
Momus-Sorx, Antonius Bornius Bclcaftri , 
Berltngerius Gypsius Arimini * qui nunc 
in Urbe fummi pontificis vicarii vices gerit . 

Serasti anus Medices magni nominis fledo- 
drinx jurifeonfaitus , aliiqae quos praetereo i 
ex his enim facile de ceteris xftimabitur. 

22. Erfi vero tales ilii erant , ut in eo* in arduis ne- 
rum fide fui oneris magnam partem ille de- 
ponere potuiffet, nihil tamen in arduis ne- rum confiiio 
gotiis deliberati patiebatur , nifi aliorum utitur - 
etiam fententits exploratis. Quapropter tum 
ex clero cum ex fxcularibus plures pro va- 
rietate flt conditione rerum , de quibus age- 
batur , acerrimo judicio fibi elegerat ido- 
neos viros , ftatofquc dies prxfcr ipfcrat , qui- 
bos in ejus colloqutum fle congrdfitm venie- 
bant. Ex hac communicatione mirum eft, 
quot bona emanarint , non (olam quod op- 
timus exitus unicuique negotio contingerer* 


illi frequenter miffir facrum facere, hi (in- L fed etiam quia univerfe civitas , cum ab epi 


gulis menfibus una cum fxcularibus , ex ip- 
fius maifu corpus Domini fumere : vefpcri 
tempus quotidie -ditum eft (acris preca- 
tionibus , quibus omnes in ftecilo ad id 
extrudo fle parato intererant; A Caena prx* 
lente ip(o eptfcopo * hyeme prarfertim per 
horam )ucundtffima de factis rebus collo- 
quia ferebantur. Is demum erat vivendi ac 
degeRdi modus- in- GabrieKs domo, ut qui 
femel in eam adntiffi fiierunt , ntimquam 
fere poftea difceffcrint, fed trigmta , quadra- 
ginta fle: amplius annos in cacxplerint,in- 

fenuerint, diemque dauferint extremum, in* , ^ r r 

ter quos adhuc (uperftjtem honoris cauta ® nes pleno curfu fluerent, duram omnino. 


fcopo rationem haberi cerneret fuorum ci- 
vium , quicquid Gabriel conftitucbat tam- 
quam prudenter excogitatum fle , rejedo pro- 
prix affedionis impulfu , decretum facHius 
amplectebatur. Qu* res non mediocri adju- 
mento illi fuit , illis initiis prxfcr tim fux epi- * 
fcopalis adminiftrationis. klemque inftiru- 
tum poftea femper fumma cum prudenti* 
laude renuit , licet nonnullis , vel modica . 
tarditas quam confultationes patiunt , in re- 
bus agendis odiofa effer. 

23. Hifce fultus prxfidiis, fle vcluti alte Dkcccfat 
dcfoffo alveo , quo reliqux epifcopales adio- ,lfiwr * 


nominoLudovicumNuccium, qui Gabrieli, 
cui a fccrctis fuit , mira fide atque integri- 
tate five in adverfis , five in profaeris rebus 
infervivit ab eo tempore , quo ille primum 
Bononix Romam ivit. 

1 21. Porro cuna muka prudentia ,probi* 
tate ac dodrina prxditos in primis eos effe 
oporteat, qui epifeoporum vices gerunt , fle 
judiciis jurique dicendo prxfunt , non folum 


flt magnis difficultatibus implicatam provin- 
ciam carpit fux ccdefix rccognofccndx , fle 
fingulos tamquam Chriftianx militi* ordi- 
nes recenfendi. Obftabant adioni illi num- 
quam antea nfu receptx, laxi hominum mo- 
res, atque ingenia ab odiofo corrcdionis 
fle cenfurx ipfo nomine abhorrentia , atque 
inter cetera afferebat impedimentum , quod 
nulla diligentia , induftriaque fuperari poffe 


Gabriel fummo (ludio ac diligentia hujuf- E videbatur , ecclefiafticx difciplinx corrup- 
niodi adminiftros conquifiyk, fed etiam li- tela fle depravatio. Unde nullus ubique lo- 

beraliterflc p& honorificc ttadavit, nihil eo- eorum auc exiguus (ane in factis xdibus lo- 


rum munerum in fc trahens, quxipforum 
propria erant, nihilque de ipforum audori- 
tate ac dignitate apud illos minuens , qui in 
caufarum difccptationibus , ut plerumque 
accidit , conquerantur. Foro autem epifeo- 
pali optimis regulis inftrudo , ad quas di redi 
qui in eo verfabantur , corruptelx fufpicio- 
nent omnem effugerent , dcftinatifque piis 
locis , quo multanda fontium pecunia palam 
erogabatur , cujus adminiftri nullam in par- 
tem , qu* xqua non effet , inclinare , nedum 
labi umquam poffe videbantur. Hinc fa&um 


cifque cultus, fle quod unum reliquum erat 
epifeopis cohcHii Tridentini perfugium ob- 
ftruebant inveterat* atque in malo obftinatx 
voluntates. Veruta cum nifi ante omnia hoc 
fundamentum difficili quidem , fed neceffa- 
rio labore jaceretur , Gabriel (piritale quod- 
cumquc aedificium , tamquam male mate- 
riatum flt ruinofum effe intelligerec 5 opus 
hoc arduum ftrenue aggreffus eft , fle nullo 
timore perculfus , nullifque periculis terri- 
tus , egregie perfecit Sxpius enim vehemen- 
tibus procellis ab impietate hominum cxci- 

YYyy iij 


Digitized by 


Google 


.1469 V 1 T A GABRIELI5 PALiOTI H°4 

tatis, facrum illud negotium non folumper- A viros decet, modcftia , tum de eorum mu- 
turbatum cft, fed etiam pene obrutum, va* neribus atque officiis tunc primum decre- 
tiisin epifcopum ejufquc familiares diffipatis vk , placido ufu recepta & retenta fuerint, 

in vulgus calumniis^ ille tamen expedavtt Non enim uno eodemque tempore , fed 

icmper atque evitavit tranfttum rempefta- fenfim & leviter corruptis moribus adhibuit 
tum ea conftantia, tantoque C-hriftianx pa- medicamenta. Quapropter id illi potiffimuni 

•tientiz & caritatis -exemplo , ut portum de- curx femper erat, ut fynodi quotannis ce* 
aiique tutiffimum in ea asione -tenuerit , & lebrarentur, neque tamen* decretorum mub 

sdieecefeos cenfurse quotannis habendae viam tipliccm congeriem in medium afferret , fed, 
facile complanarit, modumque prxfinivcrit, pauca & iila, quibus animorum morbis, 
pauciffimis comitibus famubfque adfeitis , quos in fuo grege «lagis pcricuk>fos cfle cog- 
quos omnes operi fufeepto, laboribufquc nofcebat , fuccurrcretux. 

aptos judicabat i quare cccLcfiafticx res tan- 26. Nullus illo hominum follicitior dc Exercitia i.t- 
tum abeft ut detrimentum paterentur nimiis ® parochorum praecipue integritate ac dodii- »««*» intet 
fortaffe gravatae fumtibus , ut potius Gabrielis na , quam exquifita diligenda perpendebat. |’“^. os ,a * 

liberaUtatc ipfa loca, in quibus inopia labo- Atque ut majore etiam prxfidio firmaret, 

rabatur , pecuniarum largitione ubique ab eo diflributa dipecefi in varias veluti provincias, 
fada non mediocriter fublevarentur. vicarios dioecefanos earumconftituit , atque 

% Inter haec Dei cultus , qui veluti denfis exercitia quaedam litteraria fpeciatitn cis in* 

fiadi popuia ' ante concilium tenebris oblitus dclitefcebat , junxit , quae congregationes confcienti* ca* 

taberi curat, elucere, Chriftiana pietasvires paulatimfu- fuum appellantur, in quibus nil aliud Ga- 
mere , quique jam longe arc&o tramite aber* briel ftuduk magis , quam ut plura quae in 

r arant , morum corregionem non fubterfu- adminiflratione facramenti poenitentia yei 
gere , fed facra templa & res divinas frequen- difficultatem parere , vel pr^greffus in Chri- 
tarc , illo Angulari inter cetera a Gabriele ftiana pietate augere poffuot , a parochis & 
collapfis rebus importato adjumento, quo clericis diCcutcrei)tur,five in vicem commu- 

nihil efficacius , nempe prxdicationc verbi C ni carentur. * 

Dei , cui muneri , quod epifeoporum pro- 27 • IA hunc modum ad meliorem frugem cbriftiants 
prium dicitur, rede & fruduofe obeundo, todado dcro.& populo, ut Domini vinciar 
non folum ipfccpifcopusfc totum applicue* ita cultae edam novarum plantarum educat pU erisfacicn- 
€* rat,. fed magnam indaftriam operamque in tione foecunditas augeretur, ad aliud opus da * iaftituit - 
eo collocarat , ut & in ipfa urbe Bononia , aggreditur totis viribus perficiendum. Jufic-r 

ipfo prxfertim facri -jejunii quadragenarii rat in fynodo a parochis erudiri plebem pue* 

4 tempore, tum in dioecefi ubique iere facti rofquc Chriftiana catechcG , vctufque cccle- 

concionatores ex variis ordinibus religiofd» fi* inftitutum , quod jam ohfoleverat , refti- 

rum virorum accurate delegi evangelium tui. Quare ipfemct , eum feledis faccrdoti* 

explicarent : qui ab eo cdodi atque inftru- bus, vicatim feffis diebus ad hoc apoftoli- 

di, neque piaufumquxrercnt, neque oble- cum muous obeundum accedebat : quo 

darent, & inani fermone prurientes aures jy exemplo commoti parochi & alacriores fadi, 

quodammodo fcalperent , fed ad virtutis patres vero matrefque familias ita incitati 

amorem odiumque vitiorum populos exci- funt, ut filios flatis horis in templa ac loca 

tarent. Hinc fadum efl, ut plurimi a teter* ubicatechefim edocerentur , fua fponte per- ■ 

rima. pravitate morum ad Deum converte- ducerent. Hinc fodalitia per totam dicecefim 

rcncur : hinc fubiatis difeordiis , reftindis inftituta virorum & mulierum pietate & Chri- 

odiis, tanta excitata pietas, ut facr* confief- fliana caritate prxftantium , ex quibus ope- 

fionis & Euchariftix falutarem ufum frequen- rarii tam multi numerabantur , ut cum in 

sem , diaboli fraude pene extindum , Bono- fola urbe dividerentur pueri & pueli* in qua- 

nix exemplo, civitates etiam finitim* rece- draginta fcholas , fexccnti amplius adminiftri 

perin|- effent, qui fandas illi exercitationi fuam ope- 

Synodoj 25. In tantis progreffibus florentis illius ram eodem tempore navabanr. 

«lebratac c pbcopalis regimiois,poft pcrluftratam, ut _ 28. Curavit quoque civitatis parochos Pimcongre- 

dcrumiefo:- dixi , urbem, atque 4 n ea credam veluti for-. h novo & falutari exercitii genere ad prxffica- o * _ 
nut * tiffimam red* gubernationis arcem , dicece- tionem verbi Dei affodiere, fimulque oc.tionesfcftis 

fini vero tamquam variis munitionum fwx- cafionem dari populis opportunam in facris^' busiofti * 

fidiis firmatam , ut animarum faloti nulla xdibus diutius verfandi , animofque divinis 
non ex parte confuleret, eaque przcipue qux prxeeptis imbuendi ? in ipfa bafilica, oratorii 

ad ecclefiaflicx militi* difciplinam fpedant nomine indida congregatione Angulis fere 
curaret, congregato univerfo clero fynodum diebus haberi folica, in qua excitati prius 
celebravit, morum vero reformationem tanta factarum hifioriarum recitatione animi , fer- 

prudentia in canonicorum , facetdotum dc monibus piis, facris precationibus ac medi- 
tfcrieomm animis coepit infererc , ut exiguo tationibus ad rede beateque vivendum in- 
mutatx conditionis , coque fuavi fenfii , qux- citabantur. Quia vero non omnes prz civi- 
ciwnque tum dc habitus, qui ccclefiaflicos tatis amplitudine ejufmodi exercitatione cp- 



Digitized 


Google 


'140 j CARDIN. ET BONONIENSIS ARCHIfiPISCOPI. 1406 

dem in Iocq eodemque tempore uti pote» A redae gubernationis, tantos frudus collegit. 


rant , orationem quam publicam appellavit, 
feftis diebus in pluribus ecclefiis ad hoc dc- 
fiinatis inftituit. Unde tantum incrementi 
fadum Chriftianis progreffibus , ut profanis 
deambulationibus iudifque , aut intermiffis , 
aut omnino dimiffis , pleraque pars civium 
accommodata , illa occupatione detenta, pia* 
eide tempus ac religiofe tranfigerct. 

Seminariam . 39. Sed quo feliciorem exitum h* Ga- 
ncor ^a Brielis adiones fortitz funt , eo tqajorc in 


clericorum 
& 

erigit. 


ccndio caritatis xftuabat ille , ut commodis 
atque utilitati filorum populorum inferviret, 


ut gymnafiarcharum profefforum univfrfi- 
que ftudiorum ordinis pietas inde maxime 
enituerit j utpote qui fandis adhibitis exer* 
citationibus, indidifque fibi aGabrielc legi- 
bus innocentis , continentis , & religionis , 
non foluin Chriftianam vitam profiteantur , 
fcd etiam difciplina fevedore, quam qus 
ceteros vulgo tenet , fenfus aftringaac ; eam 
vero focictatem Grcgorius pontifex Sc pro- 
bavit, & utilibus multis ad falutem privile- 


giis honeftavit. « 

31. Neque vero in ifta rerum fpiricuaiium Ecdefiam ca 
neque folum prsteritis malis, fed etiam fu- B affluentia ira neglexit temporalia, ut libera- * 

turisrcmcdiacompararctjcamquc compen- htatem & magnificentiam egregie non co- f copa!cm J** 

1 » • . J J _ . _ I. /* • . nr 1 • _ . . 1 n ? ... • /1 o 


diariam emendandorum abufuum viam efle 
judicans , ut adolefcentes clericali inftiruto 
afluefeerent, aefaerx militis quodammodo, 
in qua poftea ftrenuc plura ftipendia face- 
rent, nomen darent $ excitavit fummo la- 
bore arque induftria feminarium , quod vo- 
cant clericorum , Sc numero Sc progreffibus 
infigne , ditavit cenfibus , plurefque in eo 
fuis fumtibus adolefcentes facris initiatos 
aluit. Quia vero non omnibus clericis in fe- 


lucric. Templum Bononis praecipuum , epi- ftaurat& or- 
fcoporum fedes , antiquitatis tantum inordi- nac ' 
nata & confufa quadam lpccie erat vifen- 
dum , ceterum omni penitus elegantia atque 
ornatu deftitutum , ac prsanguftia loci fituf* 
que nulla relinquebatur facultas excogitandi, 
qui aut illud ipfupi laxius fieret , aut in iif* 
dem vcftigiis novum excitaretur. Ac domus 
epifcopalis templo adjunda ad habitandum 
inutilis , & vctuftate pene confumta , auis 


urinario locus eflfe poterat, gymnafium in C & cubicula, collabentibus tedis , parietibus 


(eparato sdium cpifcopalium loco clericis 
aliis non paucis, qui fimul inftituerentur , 

■ adolcfcentibus paravit, quibus mufices, gram- 
matices > & cafuum confcientis( in his enim 
rebus qus ccclefiaftics funt utar propriis eo- 
xum vocabulis ) ecclefiafticx denique difei- 
plins abfque ulla ipforum impcnfa prscep- 
tores attribuit. 

’ Societatem . 30. Interea dum hzc & ejufmodi alia 
ri*inMuic. Bononis geruntur, Pio V. optimo pontifice 
vita fundo, G r.egok.ivs XIIL Bononienfis in 
, pontificatu fucccffit , Gabriel vero poftquatn 
Romam venit , ibique cardinalirio muneri in 
illius pontificis eledione fatisfecit, nequa- 
quam diutius cundatus , Bononiam ftatim 
reverfus, incoeptos jam pro fui gregis falute 
, labores eo alacriore profequutus eft animo , 
quo uberiores frudus a jadafementc ad illud 
ufque tempus colligebar , quoque vehemen- 
tius ad operis placide Sc tranquille inchoari 
perfedionena urgebatur a novo pontifice , 
qui Pii fandis vcftigiis infiftens, fui ingenii 
lenitate legum feveritatem miro condimento 
temperabat. De novo igitur, eoque firmifli- 
mo propugnaculo corruptis moribus oppo- 
nendo aeque objiciendo cogitavit. Etenim 
cum in eam urbem quotidie confluant ex 
omnibus fere exterarum quoque nationum 
regionibus nobiliffimi adolefcentes, a paren- 
tibus aut propinquis miffi , ut fcientiam per- 
cipiant magnarum artium , ne pravis fami- 
liarium amicorumve confiliisaut exemplis > 
a reda via rationeve defledant , fed fincerum 
litterarum atque humanitatis cultum atque 
lapientis omnis initium , timorem Domini 
. confervent , inftituta focietatc qus Perfeve- 
rantis appellata eft, rationeque inita ejus 


D 


male firmis , neque ad normam exadis , fibi 
ipfis oneri aeque impedimento potius quam 
habitantium commoditati erant. Ille verQ 
loci , fitus & expenfarum difficultatibus fupe- 
ratis , excogitato magnificentiffime inftau- 
rationis modo , bafilicam illam ad aram ma- 
ximam ampliffima apfide concameravit , 
tribufque hemicyclis, altaque teftudine quam 
columnis fcapi craffitudine ac rotiyiditate , 
tum celfitudine infignibus fubnixam , pidura 
fculpturaquc fumtuofi operis exornavit. Mar- 
tyrium ( quod vocant ) amplum extruxit , 
quod affabre depidis fandorum geftis dcco- 
ravit,illuftravitque reliquiis beatorum Chrifti 
martyrum Vitalis & Agricols , quas in eo- 
dem templo minus decenti repertas loco, 
in altari marmoreo a fe conftrudo folemni 
ritu , urbe illa Istitiam incredibilem prs fe 
ferente , collocavit. Hoc fenim femper in ip- 
fius more fuit, ut adiones fingulas alicui ad 
Chriftianas virtutes publico incitamento con- 
nederet , neque ullam vel exiguam occafio- 
, nem przterlabi fincrct, qua populi ad vir* 
1 tutem inflammari poffent. Neque his conten- 
tus, eamdem bafilicam poftea ditavit etiam 
ecdefiafticafupelledile, culcitris auro atque 
argento contextis, pretiofis infulis, cruce, 
candelabris, lampadibus ex argento cslatis , 
ornamentifque abis ad afpedum prsclariffi- 
mis. Domum' autem epifcopalem , zdifica- 
tis amplis porticibus &periftyliis, parrim re- 
novavit , pattim reconcinnavit , atque ex ar- 
chitedurs lege fcalas , pavimenta , facellum , 
bibliothecam , dormitoria, cubicula , came- 
ras, aulas , coenationes tam sftivas quam 
hyemales, cellas, horto & fonte adjedis, 
tam apte refecit, tamque decoro inftruxic 


Digitized by 


Google 


1 


1407 VITA GABRIELIS PALAEOTI 1408 


apparatu, ut non adhuc perfedo aedificio 
ctiamfi plurium eodem tempore virorum 
principum faepe floreret hofpicio , unufquif- 
que tamen & magnifice & fine ipforum Ga- 
brielis familiarium incommodo exciperetur. 
Vario quoque pidurx genere domus parietes 
diflinxit, , non illa quidem rerum inani & 
vacua, fed quae fandorum fada triumpha* 
lefque laureas repraefentaret , ut eas per tor- 
menta, perque rerum mortalium contem- 
tus emercandi viam attenderent fpedanti- 
bus, calcarque aemulandi adderent. Inter 
alia majore in aula imagines omnium Bono- 
niae epifeoporum, quorum hiftoriam CarOlus 
Sigonius vir dodiflimus Gabrielis juffu con- 
diderat, ordine depidx confpicicbantur , Sc 
civitatis ipfius totiufque dioecefis in tabulis 
accurata typographia tamquam a 'memoria 
libellus neceiTariam in ea regenda vigilan- 
tiam objiciebat. Idem fecit de villis , prae* 
diifque epifcopalibus , quae non mediocri 
impenfa inftaurarat : Deo rationem , uc fae- 
pius dicere folitus erat , villicationis etiam 
hu jufce redditurus , ne quid pefliim iret quod 
ad ccclcfiam pertinerer, fed omnia conti- 
nuo labore modeflaque induftria multiplica- 
rentur. 

Catechume- 3 2 . Quantum autem ille folo hoc ma- 
"h rU "ur & « n i fic enti* & liberalitatis exemplo incre- 
menXaTriu menti fecerit divino cultui, indicant tot (aera 
domus aedificia fumptuofi operis , rot pia loca , qux 
«n proca. a k eQ tcm p 0rc Bononix fundata atque erc- 
da funt , Gabricle non folum audore , fed 
etiam adjutore. £i tamquam optimo parenti 
acceptarrv refcrunt Bononienfes catechume- 
norum ic neophytorum domum, atque prx 
ceteris illam , qux mendicantium appella- 
tur, pacetque innumeris fere omnis xtatis 
defexus hominibus, pueris; item puellifque 
inopia periclitantibus > nam prxter corroga- 
tas profufe in eorum alimenta pecunias, 
tam ordinatam atque incorruptam in ea for- 
mavit difciplinam , ut magna illa Chrifti 
pauperum multitudo fuis diftinda locis Sc 
rninifloriisexcrcitiifque variis intenta, nego- 
tiofx civitatis & reipublicx optime confti- 
tutx imaginem rcprxfentet. Ibi videres ma- 
giftratus , judices, Sc varia officiorum genera 
numerares. Omnium enim fere mecanica- 
rum artium officinx in ea funt , in quibus 
pauperes exercentur » pueri vero a maribus, 
puella: a foeminis educantur > nec prxterea 
defunt , qui fumma cura •& diligentia cos 
Chrifliancc dodrinae prxeeptis , puerilibufque 
legendi & feribendi rudimentis imbuant : 
inde poftea veluti dedudis coloniis per ci- 
vitatis regiones diftribuuntur, conftituta puel- 
lis collocandis dote , quarum honeftatem at- 
que indolem paupertas , qux maximum a 
vulgo malum exiftimatur , corrumpere facile 
potuiffer, cx quibus multx facris in coeno- 
biis Deo fefe addicunt. 

3 3- Extant Sc alia ejus plurima magnifi- 


A centix Sc regi* caritatis unde ceu a cardi- Populis fuis 
ne nomen cardinalibus, monimenta , qui- 
bus fingulis numquam addere defiit fpiritua- 
lium fruduum omni induftria quzfltam uber- 
tatem. Cumque fciret indulgentiarum ufum 
Chriftiano populo maxime falutarem , de iis 
pie fandeque atque incorrupte acquirendis 
magnos conatus fummamque follicitudinem 
adhibuit, idemque prxftitit in (acris procefi* 
fionibus aliifque ecclefiafticis ritibus, qux 
omnia non folum foriptis evulgatis ad in- 
ft ruendos populos, fed etiam ipfa prxfentia 
atque exada miniftrorum cura ad optimam 
normam redegit. Ac ne illa, qux forte mi- jubilari tem- 
® nutiora cenfeantur , otiofe perfequi Videar , P°E5 fi" 4 
jubila i annus, qui fuit millefimus quingen- 8 ' aiu 
tefimus feptuagefimus quintus id fatis fuper- 
que comprobavit, cujus memoriam Bono- 
nienfes immortalitati confecrarunt, Neque 
enim is minima quxque documenta in oc- 
catione tam fanda prxtcreunda (ibi ede ju- 
dicavit, fed iter ipium ordinans, incedendi 
modum vcftitus rationem , (aerarum preca- 
tionum tempus diftinde prxfcripfit, atque 
ut «groti infirmiorefque viribus in itinere 
regerentur , adminiftros tum (acerdotes tum 
fxculares proprio fumptu deftinavit. Qua 
_ fane opera (quamquam res ipfe ad Deum 
^ corda hominum convertebat trahebatque ) 
tanta pietatis acceffio fada eft , ut prxter 
(piritales frudus , quos paterna hac follici- 
•tudine fevit ille, percepit Sc condidit , Ro- 
mam profeda copiofimma fodalitas Bono- 
nicnfium , & cultus Sc religiofx modeftix 
exemplo memorabili fuerit. At vero cum 
jubilxum a Gregorio XIII. Bononiam fe- 
quenti anno tranfmiffutn eft , Gabriel fcipfo 
major quid non fecit? quid intadum reli- 
quit > quanto caritatis incendio exarfit > quan- 
ta prxfidia valetudinariis, orphahotrophiis 
& piis omnibus locis comparata funt illo 
D audore ac duce ? Ut vere jubilzi annus dici 
- potuerit ille, quo Bononix non folum de- 
bitoribus pecunix condonatx funt plurimx , 
fed etiam egeni magna eleemolynarum vi 
fublevati , ordinis quo per quatuor menfes 
tota civitas fupplicatum proccffit, ipfo cum 
magiftratu prstfente epifeopo , Sc prxfcri- 
bente , depidum in porticu bafilicx majoris 
adhuc vificur monimentum. 

* 34- Multa huic propofito mihi, afferenda Ad peftem a 
_j effent , qux Gabrielis hac etiam ex parte prx- ® 0 ^ 0 ^'*^* 

* ftantiam declarant } fed narrationem hanc^Sfe/edt. 
prxcido,quia me rapit paterna caritas, qua 
Bononienfes profequutus eft, in longe di- 
verfa occafione , in fqualerc fcilicet, ludu , 
ipfifque mortis miferrimx veftigiis. Docuit 
ille profedo, ac reipfa oftendit , quid epi- 
fcopus agere , quibufquc auxiliis munire fe 
debeat ad res adverfas tolerandas , atque im- 
minentia pericula amolienda. Laborabat e- 
nim Italia contagione & foeda lue , qux plu- 
ribus in locis miferandum in modum fxvire 

incoeperat. 




I 


r 


1409 CARDIN. ET BONONIENSIS ARCHIEPISC. 1410 

jncrepcrat. Bonoftix vero przfcrtim erat me- A quamdetrahit. Numquamenim GabricI pe- 
tuendum ob propinquitatem locorum , qu* cunias tradavit, aut cenfus ecclefiafticos a . 

jam peftisinvaferatj cuftodcfqucdifpofiti jam fuis affinibus & confanguincis tradari per- 

aditus fumma cura tuebantur. Sed Gabrjel mifit jfed ut eorum ufus palam innotefccret, 

de faiute filiorum follicitiffimus , non fuffi* facris legibus obtemperans, in ejufmodicu- 

ccre cam cuftodiam ratus, niti ante omnia rarum partem, vocarat pios peritofquc bafi- 

Dei ira averteretur , & ipfis Civitatem cu- licae Bononienfis facerdotcs , eofque epifea.- 

ik>direc , populum ad poenitentiam excitare pali oeconomiae praefecerat 5 locum in epi- 

atque ad erratorum veniam a divina mifc- fcopali domo , ubi libri aflervabantur , attri- 

ricordia impetrandam inflammare , ad jeju- buerat. Eo oeconomi fiatis horis convcnie- 

nia hortari quotidie, ad finguta templa ip- bant , ibi colonos, rerum geltorcs, mini- 

femet accedere, fuppiicationes indicere , cas ftrofque alios audiebant , dari & accepti ra- 

nuais pedibus obite, facras imagines & fan- tiones cognofcebant ; de praediorum loca- 

' dorum reliquias.interfupplicationes proce- 3 tionibus ibidem , de cultura , de aedificiorum 
dendo deferre, eafqUs populo venerandas reparatione , de exadionibus, de hofpicio, 

exponere , feipfum vero feverioribus ilfquc de clcemofynis, de quotidianis expenfis , dc 

aifiduis jejuniis & verberationibus affligere. familiae regimine , praefente in rebus quibuf- 

Deinde imminentibus malis remedia unde- dam gravioribus ipfo epifeopo , deliberaba- 

qvaque comparat. Sodalitiam inftituit , quod tur; & nulla pecuniz furaraa numerabatur, 

Mifertcordhe appellavit ; in illud ipfo hor- nifi fada fyngrapha, & ab ipfo epifeopo 3 c 

tante & enixe pofiulante adferibuntur filicO oeconomis fubfcripta , atque a ratiocinatore 

plurimi tam mares quam feminae nobilitate in tabulas expenfi relata. Ad hunc igitur mo- 

atque opibus polientes; latebrofi pecunia- dum non folum frugalitate &-modcftia , aut 

tum recefius inventi ; fponte communi fa- optime cultis prolatifque agris citra avaritiz 

luti exhibentur opes incredibili eleemofyna- fordes , & nimiam largitatem ecclefiae Bo- 

xum vi collcdz, quibus ipfemet epifeopus nonienfis cenfus auxit ; fed etiam ejufmodi 

magnum dat incrementum, earumque mini- q occupationibus ablegatis, munera epifeopi 
firis deftinatis, valetudinaria parantur in una- 1 propria liber atque expeditus ita obire po- 

quaque pivitatis-negione, domufque affignan- tfuit , tit nullo umquam tempore librorum 

tur , atque horrea in quz frumentum alia-' ledionem aut feriptiones prztcrmiferit. 

que vidui humano ncccfiaria copiofe Con- ■ 36. Inter alia cum magnos abufus in fa- 'Scribit* a. 
. geruntur ; medici , chirurgi & pharmacopo- erarum imaginum piduras irtepfifle cerne- /maefoa 

* lz defiguntur, pii BU. quidem probique viri, rct, ne concilii Tridcntini fandiones de hac pi&mi*. 8 

facerdotcsitem , qui zgris affiftam acfacra-: re, quz epifeopis curanda mandatur, Bono- 

menta ftrenue adminiftrent. Dc fua opera 1 ntz negligcrcntur , hanc tradationem feripto 

fodalitio przftandrfinguli fan^a aemulatione aggreflus eft. Non enim nudam vocem aut 

decertant. Eademratione dioecefis tota di- colloquia adfioc fufficcre , fed multipiici-ex- 

ceda eft > utquibusiin locisibdafirium infti- {dicatione atque indufiriz opus efie exiftima- 

tni minime pofibt? adfeitis fiferi parochivitip q vit. Quz vero extant hujus operis primordia, 
probatioris aliqhot fbciis , idem pro viribus ut faciliora captu effient , edidit primum Ita- 

curarent. Abiit demum peftilencia,neque Bo- 1 D fico fermone , in Latiniirti poftea tranflata 
nonia illam fcnii*c ( fic placitum eft Deo ,’ atque Ingolftadii impreflk? ' , ‘ 

qui GabrieUs, vota, preccfque exaudivit) ne-> 37- Promnlgavit quoqucfprcces horarias, Prea${lora . 

. que dijocscefis fiaitknoruna populorum zrUrti- fiimmi pontificis privilegio comprobatas , ut ria$ promui- 

msQOBfiidataeft,ficd iilc quzcumquc ad ar- : fefto die beatiifimi parris Petronii Bononiz S at - 

cenda hojufinodi poriiouk parata 'lucrant * epifeopi & patroni a cierb recitarentur, 
eodem, pietatis ; oonacu in ufiis pauperum . * 3 8- Rcccnfuit coenobia iacrarum virgi- 1« coenobiis 

Omnia convertit.. _ ' nUm , quarum difciplinam tanta circum- 

rcnfusepif- iSi Sed hzc atque alia qutefupcriusenar- fpedione adeoque cauto ftu dio reftituendam piiuam. 

• eriles ut ravimus , quamquam -magna tint& laude di«> curavit , ut quod inter ceteta difficillimum 
«iifpcuiat. illud tamcnadmirabilius, quod ob : exifiimatur , id in fua patria ilium facile afle-' 

incredibiles; fumtak ditiffimus «videretur ” cutum fuifle omnes fateantur; nempe ut vir- 
quamvis in paupehate fempet t vixerit: nam 1 gines nobiliffimz Deo cdnfecratz, impofi- 
fi eunda metiaris , cenfus , quiewgui potius, E tum fibi a comcilio Tridentino Corredionis 
quam mediocres erant, ad epifeopi neccfla- ' jugum , Gabrielis opera , libenti animo fufei- 
riaalcpdz familiz-przfidia (qfficere vix pt>(Tc : perent ; quin etiam fine tumultu illas, quz 
exiftimabis ; redum tamen ordinem , quo extra urbem in amplis atque amoenis clau- 

ille utebatur in pecuniz curatione ac dif- ficorum fpatiis degebant , in urbem traduxit, 

penfiuippe fi animadvertas , mirari defines , ’ novifque & magnificis extrudis coenobiis in- 
dum is multis locis zdificat, liberale hofpi- 1 clnfir. 

tium feniper. exhibet, elecmofynas profun- ’ 39. Atque omni exparte follicito animo QaMpro c6- 

dit , tieque tamen de priftino honefti ac.dc- cogitans dc commodis gregi ifuo parandis , 
cpfi inftituto in fua familia & domo quid- ; non folum iis qu* ad animi, ' fed edam iis » llbus 
Vei. Script. & M$n. unfl. Colleft. Tom. VL ZZza tent ’ 


Digitized by c oQie 



f 


1411 VITA CAB&iSLIS PALAOTI 141: . 

'quae ad externa bona pertinent i cuna ani- A Carici fe contulit, a&ionemquc illam fuoa- 
ro adverti flet ex licibus & eontfoverfiif inter ma qua pcaeftabat dotijina , fa pient ia & epi- 

cives incredibili eorum detrimento & do- A opalis adminifiratioais experientia « uni** 

mos expilari & familias quamvis amplas at- verfz Ravennati proyiud* perutilem reddi- 
que honcftas publica ruina coliabi, truccf* di* ac falutarem. inde Bo n o n i a m poftea re- 
que atque perpetuas contrahi inimicitias, verfus, acceptis litteris , nagattrique a Ca* 

Gregorii XIII. pontificis, cui fuurn Conii- s.of-0 BoAXQMAtO fenfi* Romane coclcfiae 
lium patefecerat , au&oritate fbdalitium in- cardinali archicpifcopo Mediolani , ut pnt- 
fiituk prxftautiflUmwum omnis ordinis Sc fens epifeopalibus quibufdam adionibns io» 
conditionis hominum , quos direxit ad re- terefiet , Mediolanum profirifcitnr. 

; gulam, quam rei bene gcrfindafprxfcripfit, 4a* Magna exftabat inter Carolum & Mlgnl 
ut feiedi ftato tempore , exeo atque in hunc Gabrielem frn d* ncccffitudinis conjungo , «fi s. carok» 

ufurn deftinati facerdotes , fenatores , dofto- nam ad unum curadcroquc finem fiaas vigi- eon i una *°- 
res , viri nobiles & cives, una litibus in ip- 8 lias referebant, optimeque pafloris Chrifti 
fatum exordiis occurrerent quaercrcntque to- Domini veftigiis pro viribus infiftentcs , de 
tis viribus remedia, quibus concordia inter fuo grege cufiodicndo, tutoque itinere ad 
partes gigneretur , neque ( fic jubente Tum- aeterna pafcua perducendo, omni conatu la- 

mo pontifice) litigatores ante a judicibus au- borabaQt. Difpar tamen erat cufiodiz, ac . 
diri poflent , quam epifinodi concordia; qx- doftus rado. Etenim magnus ille antifies 
perhnentum ferio fadum eflfet. Carolus lanfibimoniam prifeorum patrum 

Morbum 40. Verum ille dqm in has occupationes diorum *mulacus,qt*i inhabitatas vaftafquc 

«and ao4>"io ac ardentius incumbit, leviter aegro- folitudioes incolebant , in feiprum feverif- 

pcrtu!«m f tare incoepit, nihil tamen de laborandi afli- fimus, corpus jejuniis fere quotidianis cafii- 

anim». duitate minuens, in atrocem diuturnamque gans , pane tantum & aqua illud plurimum 

febrem incidit , proximeque ad mortem ac- reficiebat s in fuo veto populo regendo alta 

ccffit. In eo fiatu, licet multa corporis fe- lc profunda cpifeopalis adminiftrationis fun- 

luti concederet, mira tameu fiiptenda reflo** ^ damenta Mediolani jecit , legumque anti- 
que divinae grati* gufiu ad magnatum vir- qoo rigore utendum fibi dfc duxit, ut fta- 

tutum incrementa # anime lucrum eadem tim, fi fieri potuiflet, diruta penitus atque 

traducebat i tanta enim patientia , tantoque everfe inveteratorum abufuum immenfa mo- 

Cfiriflianx humilitati? exempk) morbi Hfius le , ipiritale xdificium , novum atque ex om- 

fsvitiam toleravit, ut eius asiones inde po- niparte congruum extolleretur. At Gabriei 

tiea fplcndidjores & pretinfipfcs tamquam fenfi w , mitibus adhibitis legibus , nec exem- 

-aurum igne probatum appamerisut- Nullam plorrnous^hrifiianam difeipjinam reparans, 

abje&i , uve ignavi umquam 1 aqt mollis anir oamqne peudatim reteri morum relaxationi 

mi fignificafipuem praebuit, vql dum g*A- fehec&ens, fpiritalem ftro&uram mire ex- 

viffime angebatur, Ingemifeebat quidam, tulit, ab honefla hominum confuetudine , 

fcd inter gemitus afiidue pfelmoruiu ftntcn- cpmuuttuqac vi&u nequaquam alienus. Qua 

tias proferebat , ac remittente iote^dum fe- p quidem tnrc quis divinae providentiae lucem 
bre , tunc ille conflanti & ferti animo prar- non animadvertat ? Nam ad coeleftem pa- 

fentes folari , de retum humanarum caduco ttjam non una tantum femita per corporis 

-& mifero fiatu verba facere, atque aflemrg fetiferi voluntarias affikfri c ioncs , aut pet ipfa 

veras Chrifiiani hominis delicias in hac mor- etiam tormenta patet aocetius, fcd per p 4 u- 

tal.i vita , pignqfquc quodammodo divini m viu quorumcumque conditioni homi- 

a moris cfle , fi pet corporis fgtimdi.ues do- num accommodatas ; ut rebus omnibus , qux 

lorefque invifcerepur , illudque heati AugO- a Deo pro ufii mortalium creat» fiiuc , juftc 

fiini ei erat faepifiirne in pre difluni ; Sj ex- & rite fetsfntm, ilii placeant, atque in bea- 

ccptus cs a paffionc flagellorum , exceptus tis fcdibus locum ipfi quoque promereantur s 

-es a numero filiorum : fi promilla patris bene cumque tsm cito ad fempitemam gloriam 

agnovifii , non rimeas f&goUari , fpd pxhe- Carolus effet evolaturus, nihil fuit illa vitse 

redari. Eripitur demum , fpla Dq ope, i a/periwc magisopportunum , totique Chri- 

' prxfcnti illo vitae periculo , pluribus febo** E fiiaqo orbi , aedum Italiae dc Mediolanenfi 
ribus pro Chriftiana repubUfa fefiinendis re- djlo?cefi nihil utilius 5 nam Gabrfel longa au- 
fer vatus , &c quo dlutprnior fueraq argrp* norum forie i quibus ecciefiz Bononknfi prz- 

tatio , eo acriore animi intentione inter- fuit, ea qua» paulatim perficiebat, ipfli prsc- 

miffas curas refumit. fentHl potuit ipfequc ufh poflea non incom- 

ConeilioRa. 41 . Quo tCmporC CttRUffO^HORUS B(pjU- mode ftofe*Urc. 

venneofi in- coMPAGN us , Grcgorii pontificis firattis filium. 43. Non hic ego commemo rabo quantis Medioianm- 
Ktcft. archicpifcopus Ravennas provinciale conci- verae lztiti* figuis Mediolani Gabriei a Ga- fi fi no<io fc 
lium habuit: eam vero ecclefiam metropo- iq)o fefecptus fuerit. Nam etfi piater infti- tranfbtTocT 
. litanam inter ceterga ItaU* iufignem » efe- tutet brevitatis propofitum , przclariffimz il- incidi, 
gerant epifeopi Bonpofenfes, quo lius Hfbis. pfenfus hoqosefque ampliffimos 

teut ad concilia provinciaha ^ejqbfandih ci bahiwa iccenfercm i illud tamen quod 


Digitizf I by 




i 4 i3 CARDIN. ET BONONIENSIS ARCHIEPISC. 1414 

majus eft atque animos hominum prarcipue A mutuis praecipue caritatis ofticiis cum hac « 


commovet , non eft cur coner exprimere , 
quia nullo pado poftum ; illos fcilicet divi- 
nos utriufque , Pauli ne dicam atque Anto- 
nii , an Ambrofii & Auguftini ? congreflus , 
fermones , fenfus intimos , cum de rebus coe- 
leftibus , de reipublicae Chriftianae tempefta- 
tibus, de fuo epifcoporumque ceterorum 
munere colloqueremur. Obnubam igitur ca- 
put hujufmodi rerum imagini , cujus pulchri- 
tudinem delineare penitus ignoro. Illud le- 
genti fufficiat , fi ante mentis oculos fibi 


noftra Mediolanenfi, & olim tempore po-« 
tiflimum fandi patris noftri Ambrofii , & jarti « 
nunc maxime conjunda eft , in eam .delibc- « 
rationem venimus , ut eidem religiofiffimp « 
cardinali paftorique vigilantiffimo Bono r ct 
niam ad cpifcopalcm ftationem Tuam rc-« 
deunti , aliquas facras reliquias fandorum , « 
qui in hac noftra Mediolanenfi ecclefia prar- « 
cipue coluntur , nos pie impartiremur. Ita- « 
que fandi Simpliciani archiepifcopi & con- « 
fefforis digitum unum de ecclefia ejufdem ; « 


propofuerit duo illa lumina ogifcopalis or- g fandorum archiepifcoporum & confefforum « 

j- o ,_/?.*,_ j •-'* Johannis Bonf, Monae & Galdini reliquias « 

facras de bafilica metropolitana ; fandi au-« 
tem Arderici epifeopi & confefloris reli- « 
quiam de ecclefia fandi Nazarii, & pnrterea « 
beatorum martyrum Naboris Sf Felicis reli- « 
quias de ecclefia fandi Francifci,& reliquiam « 


dinis & ecclcfiafticae difciplinar antefignanos, 
dum & animo & fermo.ne conjundi nil aliud 
fpedant, nihil praeter aeternam hominum fa- 
lutem meditantur. Inter cetera, dum Ga- 
briel Mediolani fuit , rogatu Caroli , fynpdo 
quam ille habuit laetus volenfque interfuit. 


fapientibus confiliis negotium provexit, fa- quoque de (acris cineribus fandi Eufebii af- « 


eris concionibus & fundionibus frequentem 
operam navavit. Cumque id temporis plu- 
rium fandorum corporum reliquiae ab uno 
in alium locum Carolus folemni ritu trans- 
ferret, ut erat Gabricl harum rerum accura- 
tiffimus obfervator , in illud in primis incu- 
buit , ut non fine aliquo pio lucro Bononiam 1 
reverteretur, fed illius thefouri particeps fa- 
dus , fuam ccclefiam novo decore illuftraret. 
Quia vero ex ipfis Caroli litteris, haec omnia 
praeclaro teftimonio comprobantur, eas ipfas 
fuis verbis, ne quid feribentis audoritati de- 
trahatur, hic annedere placuit, cum pluri- 
mum faciat ad Gabrielis viti ac morum do- 
drinaeque celebritatem Caroli cardinalis Bor- 
romaei, quem fummus jrontifex in fandorum 
numerum brevi relaturus creditur , & jam 
beati titulo infignivit, amplillimum & omni 
majus exceptione teftimonium. 

S. Caroli, 44. Omni ftudio"inftituta ampledimut , 
concefll* 6 * quae fidelium pietatem excitant, quaeque ob 
Palato tore-» eam caufam fandiifimi patres noftri adhi- 
liquui. s buerunt, & illa quidem prarfertim, quae in 
» noftra hac ecclefia olim ufitata fuifte acce- 
» pimus. Id enim aliquando in more pofitum 
»> fuit epifcopis,qui tranflationis celebritati prae- 
»>fentes adfuiflent /aliquid facrarum reliquia- 
» rum , quae tranflatae effient, pia libcralitate con- 
.«- cedi. Nos igitur ad hoc , quod oblata occa- 
,, fione ad ufum revocare ftudemus , majorum 
,, noftrorum exemplo addudi , & praeterea il- p 
,, luftriffimi reverendiflimiqufe in Chrifto pa- 
* „ tris & domini domini cardinalis Palacoti epi- 
,, fcopi Bononienfis , qui pro eo, quo tenetur 
,, amplificandae ecclefiafticardifciplinae defidc- 
„rio, ad folemnem S. Simpliciani aliorum- 
„que fandorum tranflafionem , quam proxi- 
„ me celebravimus , litteris noftris' invitatus , 

„ ampliflima audoritate fua & virtutum maxi- 
„ marum quae in eo elucent, fplendore illam 
„ colluftravit , fingulari pietate commoti , & 

„ ea quoque recordatione memoriaque exci- 
tati, quod ecclefia BonOniae, cui ille praecft, 
Fet. Script. <jr Mon. ampl. Colleft. Tom. VI. 


chiepifcopi & confefToris ex ecclefia fandi « 
Laurentii , ac reliquiam item de dalma- « 
tica fandi patris & patroni noftri Ambrofii « 
ex bafilica Ambrofiana , ipfi illuftriflimo car- ,« 
dinali Palxoto epifeopo Bononienfi pia lar- « 
gitate donamus , tradimus , impartimur & « 

^ concedimus. In cujus rei fidem ac teftimo- « 
nium has litteras manu noftra, folemnique „ ' 
figillo archiepifcopali fandi Ambrofii mu- « 
nitas atque obfignatas fieri juffimus , carum- (l 
que monimentum atque exemplum in can- „ 
cellaria archiepifcopali aflervari mandavi- (( 
mus. Dajum Mediolani idibusjunii mdlxxxu. „ 

45. Neque vero ea quat Carolus de Me- $ Ambrofiuj 
diolanenfis & Bononienfis ecclefi* conjun- &s. vitalis & 
dione tangit , nova aut a graviffimis feripto- Agricoi*coi- 
ribus prxtermifla videri debent , nam abunde p° r r * c .° limre 
litteris prodita eft religiofa familiaritas ac 

£ mutua officiorum communicatio, qua: inter 
utramque ecclefiam intercedit , ipfeque glo- 
riofiffimus pater Ambrofius cum Bononiam 
ferecepiflet, facras ibi fandorum martyrum 
Vitalis atque Agricolae corporum in certo 
loco ad id tempus abditas , omnibufque ig- 
notas reliquias divino inftindu reperit , atque 
id ipfe teftatur. * , 

46. Expeditis igitur facris illis Mediolani Com ^ Ca . 
negotiis , Carolus & Gabriel pia cogitatione r °i° Tauri- 
mutuifque colloquiis incenfi , religiofae pe- 
regrinationi iter fufeipiunt Auguftam Tau- veneraturus 
rinorum , ut in ca civitate ademtam Syn- FW 1 ' 
donem, qua Chrifti Domini noftri corpus 
facratiffimum ad fepulturam involutum fuit, 
venerentur. Novariar & Vercellis qua iter 
eft, facris praefertim concionibus Chriftianam 
pietatem mirifice in iis populis accenderunt, 

Auguftac Taurinorum demum eos regali ma- 
gnificentia Emanuel Phu.ibeb.tus Sabaudiae 
dux inclytus , idemque religiofiflimus exce- 
pit, nuliamque honoris & laetitia? Significa- 
tionem praetermifit , qua fuam erga ipfos ob- 
fervantiam & animi affedionem intimam 
palam proferret. At fplendoris illius appa- 

ZZzzij 






Digitized by 


Google 


I 4 i J V.I T A G A B R I E t I S P A L JE O T I 1416 

rata dcliciifqac italHiutebantur , ut ex omni A habenas regeret, & Gabriel ecclefi* Bono- 


parte quam diligentifiimeprarftitis qu* de- 
bebant humanitatis officiis , & duci fatisfa- 
cercnf, & fibi dum illius magnificentiam 
nec impediunt, nec afpcmantur, nec tamen 
ideo modeftix Sc fummiffionis fu* fines egre- 
diuntur , jejuniaque & pias animi exercita- 
tiones inter illas ipfas delicias interdici etiam, 
fed nodu frequentius , ut inobfervati , ac li- 
berius ufurpant. Mirum didu , quanta fre- 
quentia Pedcmontani populi , quantifque 
Chriftianx in Deum pietatis argumentis om- 
nibus ex locis , quo cardinatum adventus 


nienfi prxeffet. Re igitur mature perpenfa , 
facri fenatus adhibito confilio , eam eccle- 
fiam ab epifcopali quxdicecefi,in matricem 
quseprovincix praecft, quamque archiepifco- 
palem & mctropolitanpm vocant, erexit , at- 
que ipfemct pallio quod eft archiepifcopalis 
oneris figrium , Gabrielis humeros contexit. 
Eae autem fere ecclefise , quas apoftolico di- 
plomate in Bononienfi provincia compre- 
henfas effe pontifex tunc declaravit , nempe 
Cervia , Forum-Cornelii , Mutina , Rcgium- 
Lepidi , Parma , Placentia & Crema. Tan- 


fama pervenerat; etiam noftrx ver* religio- g tum igitur ponderis cum acceffiffet epifeo- 


pali cur* , eo contentiores tfffe coeperunt 
Gabrielis de illo perferrendo cogitationes. 
Quare Bononiam reverfus anno fupra lxxxul ' 
millcfimo quingentefimo,. ipfo die Annun- 
tiat* Dciparx Virginis , archiepifcopalibus 
fundionibus initium dedit , a magifiratus 
fenatoribus cctcrifque omnibus civitatis or- 
dinibus magno honore acceptus. Sed paucis 
elapfis menfibus gaudium , quod Bononia 
tunc prxfe tulerat, immenfum in moerorem 
ludumque convertitur, ex improvifo Gre- 
gorii pontificis obitu , quem non ilia civitas 
roiT*f«ii- W vium principis illius liberalitate ad iter con- ^ modo, fed univerfa Chriftiana refpublica 

tjui« in tem- ficiendum magnifice & percommode paratis ^ " " 

2 JJT* atque inftrudis naviculis, ab eo difcedunt. 

Gabriel cumafua ecclefia abfuiffe fibi vide- 


nis ad verfarii e'o confluxerint , ut in illa prx- 
fertim civitate , qus ampla eft , nullus fere 
hofpitandi locus reliquus effet ipfis epifeopis, 
qui prxtcr alios principes viros , illuc conve- 
nerant. Indida demum precatione quadra- 
ginta horarum , fandam Syndonem cardina- 
les adorandam publice cxpofucrunt , facrum- 
que illud fpedaculum mira plurium natio- 
num frequentia celebratum, obita folemni 
pompa concluferunt. 

Reveffus Bo> 47. His votis perfolutis , adifqueduci de 

noniam^ae-^ tanta c j us benignitate gratiis , per Padum flu- 


rctur diutius , quam folitus erat , venia a Ca- 
rolo impetrata , per idem flumen Bononiam 
defertur, & pr*monitis interim Bdho nien- 
fi bus per publicas litteras de facris reliquiis 
'quas fecum afferebat , triumphali apparatu 
m urbem invedus , ipfo fefto die apoftolo- 
rum principi facro , in cujus honorem pri- 
marium templum Bononi* Deo dicatum eft, 
eas in ipfomct templo cum ingenti omnium 
Ixtitia collocavit, inter fummi facrificii fo- 


fane quam pro merito aegerrime tulit; in cu 
jus prudentia, vigilantia & fingulari ftudio 
caritatis diu conquicvifle tute videbatur. 
Tantam jaduram accepit Gabriel dum iu 
Cartufiano coenobio feipfum in fpiritalis vi- 
t* ('quod f*pc agere confucvcrat ) pal*ftra 
duriore exercebat , atque in ipfa mortis medi- 
tatione verfabatur, qj**faneimprovifi triftif- 
que nuntii vulnus non parum leniit. Quare ut 
cardinalitii muneris prxeipuas partes in pon- 
tificia eiedione exequeretur, ad facra comitia 
celebranda Romam iterum proficifcitur. / 

49. Inde intra paucos dies Sixto quinto Prim „_ 


- ' «Pl " ; * 1 rrinuyn 

lemnem adionem prxclara habita concione , u pontifice maximo creato, Bononiam redit vinciaie 

- j _ c. C..CL-. 1 -L l-._ • rr _ cilium B 


pro- 

con- 


in qua cum de fua profedione Mediolanum, 
optimi parentis officio fundus , populum 
edocuiffet, nonnulla adjecit egregia illa qui- 
dem de beato cardinali Carolo, dc quo 
vivente , qu* modo poft ejus mortem ad- 
miranda cernimus , ipfe quodammodo prx- 
dixit, qux tamen praetereo, ne quid addam 
cx alieno, dum qu* ille de aliis honorifice 
locutus eft, ejus hiftori* fubjungam, tam- 


celeriter, cum ab eo mandata excepiffet , ut ^“^ a B c ° n s °‘ 
primum Bononienfis pro vinci* concilium Zanw&Fau"- 
haberct. Qua de rc interim litteras ad epi- trif - 

- .... . r lationem ce» 

fcopos provinci*. mittit per certos nuntios , icbrai. 
proponit edida , & reliqua demum prxfcri- 
bit omnia , qu* ad illius celebris adionis fe- 
licem exitum facere poffe animadvetterat. 
Apparatus in bafilica fuit profedofumptuo- 
fiffimus & magnificentiffimus , atque in epi- 
fcopali domo hofpitium epifeopis provinci* 

£ deftinatum , fplendidum quidem , fed con- 


qusivi fada ab eo non fuppetant , quorum 
mihi feges ampliffima offertur. 

Primus Bo- 48. Vix Bononiam redierat Gabriel, cum 'fueta Gabrielis modeftia appqfitc tempera- 
chiepifcopus' a CREGORio pontifice Romam evocatur, tum'. Ordine demum accuratiffimo finis 
crcaiifr. Cum enim pontifex de patria ornanda affi- 
due cogitaret, prxter magnas dignitates qui- 
bus illam amplificarat , variaque pretiofa mu- 
nera , quibus cathedralem bafilicam exor- 


adioni illi impofirus quindecim dierum fpa- 
tio, anno poft Chriftum natum mdlxxxvi. 
In eo concilio praecipue aduna fuit de plu- 
ribus rebus qu* ad religionem pertinent . 


narae , adhuc ejus animus magno defiderio quibufque pene tota epifcopalis muncrisad- 
flagrabat , infigni aliquo privilegio ipfius il- minii trado comprehenditur. Neque in ea 

kiftrand* , neque id ullo umquam tempore tam infigni adione corifueta ftudia ilie prx- 

aptius & commodius effici poffe eaftimabat, termifit, quibus prxterea Bononienfis po- 
quaoi co ipfo quo & ipfe Chriftiani orbis puli pietatem excitaret. Nam odavo die poft 


-Digitized by 


Google 



141 7 CARDIN. ET BONONIENSIS ARCHIEPISC. • 1418 

inchoatum concilium , celeberrima pompa A eodem martyrologio j. cal. Februarii, 
apparatuque adeo illuftri , ut fupra exem- 5 1. Non longo poft habitum 'concilium Concilii fui 
pium ad hunc ufque diem fuifle exiftime- tempore , Gabriel , ut ea decreta fcdis apofto^''^*^* 

tur, corpora fandiorum Zamz qui fuit pei- lic* audoritarc confirmaret , rurfus Romam confirmati 
mus , & Fauftiniani , qui fuit fecundus epifeo- contendit. Unde , ut fblcbat , cum perado curat * 
pus Bononiz, in metropolitanam bafiiicam negotio reditum ad fuam pararet ecclefiam, 
tranftulit , & fub ara' maxima , quam hanc inopinato eventu a Sixto pontifice Romae 
©b caufam affabre exornarat, in arculis ce- detinetur, cujus animo dudum opinio quz- 
* «Irinis a Libano monte ad hunc ufum afpor- dam prudentiae plena infederat , ut quemad- 

• tatis collocavit, & amplifl£jna peccatorum modum fand* Romanx ccclefix cardinales 

omnium , quicumque ea rite prius confefli confiliarii funt pontificis fummi , & apofto- 
fuerant venia ( poteftate a Sixto V. conccffa) lico collegio fubrogati fenatores, ita in Urbe 
illi facrae potupx prxfentes Hbcraliter eft pro- ’ apud ipfum pontificem corurp ftatio cfle de- 
fequutus. Eam prxter Antonium Mariam B beret. Gabrielem autem ille magni faciebat, Roma reti. 
Salvi atum cardinalem tunc Bononiz lega- & non femcl antea ejus in fententiis dicen- 4"- ' t ‘ 0 n y tu * 

tum, ipfum fena cum , omrtefque magi (Ira- dis & confiliis dandis praeftantiam palam ex- 
‘tus & civium ordines, fua przfentia hone- • tulerat. Repugnavit Gabriel pontificis vo- 
ftarunt quoque epifeopi Sarfin* , Tiferni , luntati , quantum modeftix & obfequii ratio 
/ Forolivii., Caftri , Avcrfx , Faventi* , Maflx, patiebatur , pluribus argumentis , quibus ne* 

Populonia: , aliique Bononicnfcs^ Gabrielc ceflarium fibi ad ecclefiam curx fu* credi- 
invitata ad illam cocleftis triumphi imaginem tam reditum o (tendebat. At contra pontifex 
exornandam. objicere aliquam temporis partem non pecu- 

SanAonm 50. diquumeft, ut quoniam prztereun- liaribus ecclcfiz Bononienfis neccffitatibus 

compMdlfi* ^ nu ^° modo fuit hujus celebritatis men- tribuendam, fed univerfx Chriftianx reipu- 

* tio, horum fandiorum merita a Carolo Si- blicz ufibus quoque efle diftribucndam ab 
gonio, viro zquepio atque dodo , juffii Ga- eo epifeopo, qui cardinalis effet , cum prz- 
brielis ab obfcuritate vindicata indicemus. C fertim tot per annos illius ecclefiz regimini 
Zama, imperante Gallieno anno Chrifti cclxx. fuaprzfentia profpexiflet, ita demum velle, 

a fando DionyGo fummo pontifice ordina- & ita jubere. Atqqe ut Gabriel ardiore vin- 
tus epifeopus Bononiz , ad eam civitatem culo ad Urbem incolendam adftringeretur, 4 
milfus eft , non tamen admiffus ; fed in fubur- a Sixto inter fex epifeopos cardinales (enatus 
biofedem pofuit,eumquc Chriftianiqui tum principes adlegitur , qui fummo pontifici 
erant benigne exceperunt in eo loco , ubi affiftcntcs dicuntur. 

poftcazdes fandi Felicis condita fuit, difei- 52. Przficitur itaque epifeopatui Alba- p«ficirot 
plinam redamque in Chriltum fidem inter Benfi,dimifib S. Laurentii, quem obtinebat, epifcopatui 
ejus ignaros contcmtorefque totis viribus titulo. Et quoniam in titulorum mentionem Albanenfi * 
propagavit; mortuus ibidem creditur ante incidi ( utar ejufinodi vocibus, ne dum fe- 
annurp ccc. cum confeffor vocetur , quia fi quor verborum lucem , inducam rebus tc- 
ad ccci. fpiritum produxiffet, fine dubio in ^ nebras atque obfcuritaitem ) neque illud fi- 
illis procellis, quas contra Chriftianos Dio- lentio tranfibo, duabus aliis ante hanc po-i 
cletianus excitavit , inter primos excruciatus, ftremam fandi Laurentii, titularibus ecclefii» 
facro martyris nomine in (igni rus fuifiet, hu- fummo earum commodo & ornamento Ga- 

matufquc in eodem loco eft ubi confedit. brielcm przfuifie : dimifio enim titulo fan- 

Dies ejus , ut ex Romano martyrologio ha- dorum Nerei & Achillei , quem primum ha- 

bemus, ab ecclcfia ix. cal. Februarii cele- bucrat, titulum S.Martini in Montibus (ad • 
bratur. Sed fandus Fauftinianus fub Conftan- exquilias id templum* eft ) optavit : optio 
. tino magno floruit anno cccxn. fzva tem- enim a cardinalibus fieri dicitur, cum a ti- 
poris illius in Chriftianos defunda tempe- tulo quem obtinent , ad alium qui vacat 

ftate. Idem Chriftianos fuperiore ecclcfiz afeendunt. Eum titulum prius obtinuerat 

naufragio diflipatos collegit , & Conftantini Carolus cardinalis Borromzus , & elaborato 

inftituto,qui Deo zdificari bafilicas juflcrat, £ laqueari templum contexerat; Gabriel vero 
multifque ipfein locis extruxerat, ardifican- marmorea porta locoquc ubi plurima cor- 
dam bafiiicam przparavit , & fynodo Roma- pora fandorum affervantur , illud exornavit, 

nz interfuit inter exi. epifeopos, quos fan- Sed dimifio quoque hoc titulo, cum citem- 

dus Julius, fummus pontifex ad confirman- pium & parochia fandi Laurentii in Lucina 
dum Nicenum concilium contra Arrium ex more atque ordine obtigifiet , late pa- 

anno cccxxxvn. advocarat, fitufque eft in tentis animarum curationis gravata pondere, 

eodem monumento marmoreo quo fandus affiduum vehemenfquc caritatis ftudium ad* 

Zama, quod ante tranflationem a^ Gabrielc hibuit in fublevandis pauperibus, Zgris, vir- 
celebratam ad fandum Felicem cum hoc ginibus, viduis, aliifquc omnibus juvandis, 
titulo vifebatur : Hic requtefeunt torpor 4 & przfertim in verbi Dei przdicarionc. Unde 

N Zama primi , <jr Fauftiniani fecundi epifeopi facramcntorum pcenitenti* & Euchariftiz in 

civitatis Bononia. Hujus memoria agitur in eam paroeciam frequentior introdudus ufus, 

Z Z z z ii y * 


Digitized- by 


Google 




1419 VITA gabrie: 

audufquc Dei cultus Gabrielis praefentia , qui i 
titulum illum, cum per cardinalitii muneris 
occupationes licebat , feftis prxfcrtim diebus 
celebrabat , fibique in ea adminiftratione 
vicarium magno judicio fuffecit Johanncm 
Baptiftam Stellam Romanum, qui a fuppli- 
cibus libellis referendis fummis pontificibus 
eft, virum magno ingenio & litterarum fcien- 
tia praedantem, atque ab iifdem apud prin- 
cipes in graviffimis negotiis adhibitum. 

Sixto pap* in 5 3 . Per idem tempus , cum amantiflimus 

cardinatum vcr * taf i$ effet , atque in fententia dicenda, 
repugnat, non minus prudentia quam integritate ex- i 
celleret , conftanfquc omnium effet opinio 
illum numquam blanditiis & alternationi- 
bus benevolentiam collegiffe, fed quaecum- 
que ad fedis apoftolies dignitatem & catho- , 
licas religionis incrementum pertinere judi- 
caret, ea libere in fenatu proferre folitum. 
Hinc fadum eft , ut rumoris nefeio quid af- 
flant, illujn in Sixti pontificis indignationem 
incurriffc, quod cardinalium creationi- re- 
pugnaftet. Quod tamen verofimile haud vi- 
debatur iis , qui eum ob egregiam,, quam 
cardinalitio muneri navabat operam., fine * 
invidia magpam laudem apud pontificem 
inveniffe intelligebant , a quo etiam poftea 
fspius & privatim & publice commendatus 
fuit. Improbari tamen graviter coepit ab ipfif- 
* met affinibus , familiaribus & amicis , partim 
quod vererentur, ne quid durius ei aliquan- 
do fuccederets partim quod libera, quamvis 
prudens & ab integro animo furgens in fe- 
natu loquendi libertas (vano humanat pru- 
dentiae jud icio) detrimenti plurimum ad pon- 
tificatus , cui omnium confenfu deftinabatur , 
rationes , ei afferre poffet. ] 

Scribit li- .54. Quamobrcm his rumoribus excitatus, 

CotlfiftorU " tantum ut in pofterum abftinqerit a 

confultatio- priftino in fenatu loquendi more , ut cogi- 
aibtu. tationem potius omnem traduxerit ad fun- 
di ones fenatorias diligentius perpendendas , 
fedaturum fe exiftimans eo labore non fo- 
lum ea quoe de fe turbulenter jadabantur, 
fed etiam varios atque affiduos animi fui 
fludus placaturum. T&m multa demum hoc 
propofito collegit ac didavit luculentae ma- 
teriar nitore praeclara , ut in librum creverint, 
qui nunc extat , De facri confifiorii confulta- 
tionibns infcriptus. , 

Urbanus vii. 55. Sixto ecclefiaftics libertatis & apo- 

fii/o mitur" audoritatis inconcuftb propugnatore 

vita fundo, paucorum intervallo dierum. 
Urbanus VII. pontifex maximus creatur, 
qui ftatim atque pontificatum inivit, confi- 
lio in primis atque opera Gabrielis uti coe- 
pit , fed duodecim dierum fpatio importuna 
morte praeripjtur incredibili totius urbis & 
bonorum omnium moerore, an quia tam- 
quam oftenfus non ultra imperavit J lubri- 
cum enim eft ac periculofum regendi eunda 
onus , cui fuftinendo nos homines > hifi Deus 
prxfens adftiterit, non fumus. 


LIS PALIOTI 

l 56. Deguftato igitur pontificatu cum ex- ‘ j nUic * T °_ x 
cefliffet Urbanus, refpublica Chriftiana de dum 
novi pontificis eledione follicita , variis cu- pontificem 
rarum fludibus agitabatur j ca erat tamen conf f’ irat * 
in maxima opinionum varietate confenfio , 
uteffet exbmnibus eadem, illudque dc.Ga- 
briele judicium , ut. nam o illo in maximis 
rerum fere univerfaruni per totum Chriftia-. 
num orbem exortis difficultatibus ad eas fe-. • 
dandas aptior videretur. In hanc fententiam • 
major etiam cardinalium pars venerat, cum 
peradis exequiis demortui principis , con- 
5 clave ( eo nomiqe locum vocant , in quem 
feptum claufumque atque undique munitum,, 
ne quis eo inferre ne quidem oculos libere, 
poflit, cardinales de pontificis eledione co- ' 
mitia habituri conveniunt ) ingreffi , de novo 
pontifice eligendo ferio trad:arunt, jamque 
Gabrielis eledio ad eum exitum perduda 
erat, ut unum tantummodo fuffragium ( re- 
liquis omnious illud quidem certius judica- 
tum ) defuerit ad pontificatum , obftupef- 
centibus eundis , qui naturam & vim negotii 
„ noverant, quod humana induftria deftrui 
' nequaquam polle videbatur. Id quod ego 
divinae voluntati acceptum refero, cum fciam 
inter alia quae a Deo Gabriel folebat effica- 
citer poftulare , id fuiffc po tiffimum , ne ma- 
jore Yalutis animarum curatijbne gravaretur 5 
perhorrefeere enim fe affirmabat, cum dc 
ratione Deo reddenda unius aut alterius 
animae cogitabat , quid vero fi epifeopus fit J 
. quid fi epifeoporum caput toti Chriftiano 
orbi praeponatur i Et quamvis gcfta homi- 
num humano quodam fenfu complures me- 
tiantur , cofque probe intelligam longe fore- 
alienos ab hoc Gabrielis propofito , quin po- 
tius accufaturos me imprudentis , utpote 
qui ejus animi affediones aut imbecillitates, 
ifta qux in paucis admodum elucet laude , 
tamquam velo obtegere videar, fimilemque 
coner illum reddere fandiffimis illis patri- 
bus, qui in abditis cavernis fefe includebant, 
ut propriae tantum faluti abfque periculp 
confulerent , fummarum dignitatum faftigia 
recufantes. Tamen fi aequis oculis anteadx 
ejus vitx femitam infpiciamus , nil mirum 
videbitur, fi iifdem yeftigiis infiftens, pon- 
tificis majeftatis» pondus omnium gravilfi- 
mura divina tantum ope affiduaque precum, 
quas ad Deum fudit, inflantia a fe quodam- 
modo propulfaffe exiftimetur. Quod fi ea 
qux fubfequuta funt mirs fortitudinis & 
conflantis argumenta toti Urbi cognita at- 
que perfpeda confideremus , fum equidem, 
dum hsc feripto refero , tants virtutis par- 
ciffimus sflimator. Nam five perpendamus 
interregni dies , qui pontificis eledionem an- 
tecedunt eo tempore quo exequix demor- 
tuo Urbano celebrabantur , cum tota Urbs 
ad Gabrielis domum conflueret, & ubique 
de eo veiuti de pontifice defignato agere- 
tur, ille aulicos ad fe officii caufa adven- 


Digitized by 


Google 



i4xi CARDIN. ET BONONIENSIS AKCHIEHSCOPI. 1422 

cantes humaniter dimittebat omnes, & 16 - A Afeanii virtus ac fmgulare judicium, 
dica vedus , ut cocum frequentiam evita- 57. In ipfis initiis pontificatus Gregorri, ^Transfertur 
ret, non fenatoria via, fed ponte qui Sfxti ttd Sabinenfeqti epifeopatum, qui inter fex toms a b?nw- 

dicitur ( a quo ejus nominis quarto conditus illos , quos fuperius diximus , adnumeratur , fc». 

fuit ) trajedo ad Vaticanum quotidie duces per optionem ab Albanenfe tranfiit. In cc- 

batur. At conclave ingreflus ante omnia fit- clcfiae Albancnfis adminiftratione plura per- 

miliares fuos allocutus cft tanta animi con- fecit quae fui erant muneris , 'ccmfueto vf- 

ftantia,ut nihil aliud praeter lingulare fttt» gilanthe ftudio, atque inter alia incredibili 

dium , vehementemque de publica falute pix induftri* foenore, & dioecefim illam lu- 

follicitudincm non lolum verba, fed etiam friavit , dc fynodum longo tempore inter- 

frons , oculi , vultus tcftarcntnr. Prohibuit miflam in Albano habuit. Epifeopatum vero 

vero, omnino inluper , ne quis noftrum fer- Sabinenfem non incenfuum incrementi , qui 

mones de eo faceret * fed fanda quaedam minores jufto funt ac perexigui, fed in fpem 

exercitia nobis pracfcripfit , quibus enixe po- ® amplioris frugis in Dei gloriam hominum- 
ftulavit ut vacaremus, curaremufque exem- que falutem colligendae, ad 'mortem ufque 

pio noftro ut ceteri omnes aulici non ad poftea retinuit, cum a duodecimo ab Urbe 

t radiationes inanes tanto^egotio prorfus re- lapide , ad radices vicinorum montium citra 

pugnantes, fed ad facras precationes &ob- Tybcrim, ad trigefimum ufque, frequenti- 

fccrationes inducerentur , ut is pontifex a bus oppidis & nobilibus extendatur, 
przpotcnti Deo ccdefiar prxficeretur , qui 58. In hac dioecefi occationem nadus seminariam 
eam redle fan&eque gubernaret ; idque in egregii laboris, ea quxBononix utiliter per- M “ Jiani 
* primis efflagitaremus , ut a fc, in illa prae- fecerat, ad Sabinos tranftulit. Ante omnia ct,g:c ' 
lertim quaffata annis ac laboribus anate , tan- feminarium clericorum poli incredibiles dif- 

tos labores, quantos eligendus pontifex non ficu Ita tes Manliani erexit , in eo domibus ad 

(ine periculo fubiturus eflTut , avertere digna- habitandum concinne ampliatis , praeter cie- 

retur. Sed pofteaquam quinquaginta dierum ricos alumnos vigintiSc amplius nobiles ado- 
fpatio finis pontificis eledioni pofitns fuit, q lefccntes bonis moribus 8 c litteris ad eam- 
Gregorio XIV. pontifice creato, viro ma- dem difdplinam informabantur, 
gnarum virtutum laude , morumque cafii- 5 9 . Nec prfctetea quicquam praetermifit Templum 
tate praeftanti , Gabriel aequiffimo animo, Dei in templis aedibufquc inftaurandis , atque or- Sabmenfe & 
fando timore inftru&us , hilari vultu , gratiis nandis : nam vetufttfBmum templum ( epi- 

publice adis, tuni iis qui de eo ad pontifi- fcopium Sabinenfium appellant ) cui nil aliud ftaurat. 

catum promovendo laboramnt, tum iis qui prarter templi nomen reliquum erat , ad pri- 
tanto onere eum levare conati erane» ad- ifinum redegit cultum, rcbnfque omnibus 
mine non admirantc.domumrediit, tanto ncccflariis inftruxit i ftndorum reliquias & 
virtutis robore evidenter auiftus, ut in Hlk facras imagines alid ob loci foiittrdinem 8 c 
«tate annis gravi , corporis etiam viribus fd- -indignitatem delatas, ad idem templum de- 

dius valere quam antea judicaretur. Auxit centi ornatu dc folemni ritu tranftulit 1 ibi- 

cnim potius ab eo tempore confactos labo- dem fynodum habuit , St ne memoria anti- 

res epifcopalis eur«, quam vd minima qui- 1 qu* fedis cpifcopalis Sabinorum penitus la- 
dem ex parte diminuerit , amicis adfuit fe- D berdtur, futuris temporibus profpiciens, ca- 
dulus, nuilafque fenatoris optimi fundiones nonicaies domos inftar coenoWi difpofuit 
atque officia praetermifit , atque, ut de Catone apta virque, quas religibfis e Frantifcana fa- 

legitur, ejus vires nutaiquam in pofterum milia fratribus, quos ab aufterirate vir* & 
curia defideravit. Neque hic praetereundum difciplinee forma reformatos vocant, audo- 
cenfeo ( facit enim non parum ad Gabriclis ritate pontificia incolendas attribuit, iifdem- 

laudem ac dignitatem ) quod ia acceffibusi que templi cukum , & facram enti poeniten- 

qui ad ejus cledioncm in pontificem a fenatti tiz adminiftrationera- prXcipuc commenda- 

fiebant , ( hic mos cft certior atque antiquior irit. At Manliani poft recognitam diocccfim 
femper in pontificum crqatione habitus) tmiverfam, fynodumque iterum habitam, 
ultimus ad eum accedentium fuit Ascanius cleri motes?cc*rcxit / divinum cultum auxit ; 
Columna, qui, quamquam a Sixto quinto £ cathedralem Sabinorfirii befilicam , quae ad 
cardinalis fadus efiet , ille vero non fatis eam civitatem tranflata olim fuerat , piduris 
«quo ac benevolo in Gabriclem animo fitiffit pulchriorem, ipftimque epHcopalem domum 
vulgo exiftimabatur, Afcanjus tamen egre- novis aedificationibus commodiorem fecit, 
gium Romanae conftantir ac magnanimi- atque honefta fupcllcdile auxit ad ufum flbi 
tatis exemplum, privatas caufas publicis pofti fnccedentinm epifcopotiim dono data. 

1 habuit, atque ad Gabriclem acceflus votis • 60. Hri aliifque tttm epifcopalibus tum coiiegiiMa- 
fuz perhonorifico teftimonio conclufit, ut cardinalfcris curis affiduc hnplicitasvoppor- roQKi,rum ci 
iila vere iliuftris optimorum , ac dc rcpnbiica t unitatem habuit non ingratam ( moicftam ^ittiiur? 
Chciftiana benemetentium fen arorum con- tantum ob viri cui fucceffir ‘jadbranf / dc 
fenfio non parvam a fuo fine laudem acce- lopginquis etiam nationibus benenterendi. 
pifle videatur , diuquc in oce populi fueris Libanum Syri* «itum vaftumque montem 



Digitized by 


Google 





< 4*3 Y ITA G AB * I E L IS P AC COTI 14=4 

inter Arabes & Phoenices , cedro potiffimuin A dinc Gabrielj eoo jundus , duos tantum men- 
‘atbore fceciindum atque infigaem , longe fes in pontificatu fuit, quo perbrevi rem- 
iateque incolunt Maronita populi , tum fitu ,ppris fpatio ofteudit fene. quanti Gabrielem 
regionis difficili atque afpero, tum numero /acetor. Eum enim vix pontifex creatus pr«e- 
non contemnendi. Habent hi fuos epifeo- fecit congregationi quam inftituerat, ut in 

pos, & metropolitanum , quem patriarcham ea de correctione morum, in Urbe neccffaria 

dicunt , & quamvis apoftolicx Romaox fedi multa decernerentur , unde in reliquas Chri- 
obtemperent, addidofquc fe catholicae re- Jftiani orbis parces, & praefefiptx leges tic 
hgioni profiteantur . Tureorum tauien op- exempla optimx difciplinae diffluerent. Car- 
preffi tyrannide, avetesi difciplina degene- jdinalcs qui ad hoc negotium conveniebant, 
rarunt. Eam ob caufam Grcgorius XIIL pater fuere Alexander. Medices archiepifcopus 

optimus ficvigilantiffimus, inter cetera velud Florenti* , Teo XI. in pontificatu ad quem 

catholicae religionis propugnacula,collegiuni afccndit didus , Augustinus Valerius epi- 
nationis hujus Romx ipftituit , in quo pueri 5 feopus Veronae , Federicus Rorromalus 
&. adolefcentes Maronita: educantur, & fa- archiepifcopus Mediolani , & Augustinus 
eras litteras , rcljgiofos mores , incorruptam- Cus anus. Atque inter aUos , qui confilii 

!que religionem edifeunt. Hujus collegii cu- caufa in eam jufl# pontificis advocabantur, 
sationem egregie explcrat Antonius Car- fuere Claudius Aqua viva prxpofitus gene- 
> raffa fandae Romanx ecclcfix cardinalis ralis Societatis Jesu , Antonius Poflcvinus ex 

Neapolitanus, Pauli IV. pontificis gentilis, eadem Societate , & Silvius Antonianus , 
vir incorruptx integritatis , & non vulgaris qui poftea cardinalis fuit. 

dodrinx ; quo vita fundo, Maronitx Ga- . 6 3. Sed Innocenti! fucccflor Clemens VIII. Bono»i*m 

hrielis operam & patrocinium fummis pre- pontificatum vix iniverat, cum Gabriel diu^l^fc 

cibus a fumrao pontifice impetrarunt» ne- expetitam occationem tunc fibi oblatam ra- fetat, 
que eos fefellit opinio , quam de illius fa- tus , ut Bononiam reverti , ibique comato- 
jpientiae & benignitate conceperant > vicit e- rari pollet, denuo fruftra orat, impetrat ta- ■ 
nim is hoc in onere , quod libenter fubivit , C men ut fuafaltcm prxfcntia archiepifcopum 
omnium expedationem, paterni omnis officii .collegam , in . ea adminiftrationc paucorum 

Audio, & non folum auda. mirifice difei- menfium fpario animet, atque in fufeepto 

plina , loci illius ratiopibus ccnfibufque con- Jabore , falutaribus confiliis monitifque con- 
iuluit , fed etiam poftfca paucis clapfis men- .firmet. Quapropter Bononiam reveritis, uc 
fibus Clementis pontificis eximiae liberalitati • id facilius confcquatur , fy nodum diccccfa 

innixus, patriarcham ipfum & ecclcfus illas nam indicit., ad quaminfigni pietatis ac rc- 

pecuniis juvit, & eo, facros libros plures in Jigionis Audio clerus illius dioecefis tam bene 

Chaldxam Unguam ex Latina vetfos,ChaL «inftrudus acccffit , ut nihil fere amplius in 

-dxifque caradcribus Romx typis editos k QQ- /Co quod ad difciplinam faceret deliderari 

4>iofamquc fuppcllcdilcm ecclefiafticam Rq- J?ofle videretur. Firmiore, quoque ufus prx- ' 

mani ritus per ipfofmct collegii alumnos fidip cft bcatiflLnx Virginis Sc fandorum 

xranfmifit , quos ?d facerdotis $ patochi mo- patrocinio , ut voti fui compos fieret. Is ad 

nus peragendum in tam remota inculttquc D dexterum latus arx maximx in archicpifco- 

X>omini vinea idoneos operarios effe com-< { pali bafilica faccllum pretiofis e marmoribus 
.perits unde poft annum alios adventantes extraxerat, .organifque muficis , egregiis pi- 
in eodem collegio inftitucndos., libcraUtcr biuris, magnificaquc fuppcUcdile exornatum, 
eb eo exceptos vidimus. . «ongraoqtxe cenfu ad divinum in eo.cuhum 

Aiphonfos 6 1 . Inter hxc ardenti perpetuoque fla- afiiduo retinendum locuplctarat. Eo tunc 

SrKi S ran * defiderio Bouonienfis ccclefce, a qua inter ipfam fynodum, qux poftrema fuit, 

nienfi ei abeffe xgerrime ferebat, omnem .lapidem Gabriel, publicis fupplicationibus-obitis , ap- 

coadjutor farpj us moverat , ut cpifcopatiim Sabine»- paratu que maxime folernni plurimas fando- 

fem dinuttere fibi permitteretur.. j fed inani xum reliquias , qux centum; quinquaginta 

conatu : a Gregor^ 9 .tamen XIV. pontifice pu meraban tur , pretiofis in vafe arculifque 

hac follicicudine leyari. aiiquaaoxpaete vifus apro atque argento diftindis , ab veteri , ubi N 

pft , qui Alphonsum PalAOtum Clinem 9pt fi in epifoopali domo privatim afiervabantur , 

timum ver fatu mque.in idins, ecckfixgubcr» J0C0 tcanfportavit , eafque populo Bono- 

natione eidem pontifici familiarem creavit Oienfi perpetuo tradidit venerandas. Deinde 

archiepifcopum Corinthi , concfcffitque ut paroeciis praecipue virginumque coenobiis 

Gabrieli, cui illum in archiepHcopatu Bo- accurate aditis, atque ad normam cenfu- 

nonix , fucccirorcmferp declaraverat, in cjuS ramque cicadis , in raagna annonx difficul- 

adnainiftratione jam tum fbcius.cfiet, atque tate, tam eas quam pauperes omnes , obx- 

opem pro virili icsxgf. , -coadjufiOftCta cum ratos, xgros, & carccrc detentos, non vul- 

Q>c fucceffionis vulgo vocant^hrl f!! . gari liberafltate iubJevavtt. Quo exemplo 

N°**con- 6z. Poft Gregprii XlV-obitum JNNOCKWr Bononienfe inflammati adeo exarfere, uc 
S«cae T, °* IX- Bononienfis , flugularis . f^pienyx infiitutis, co audorc, novis fodalitiis pio- 

piseficiiur. atque integratis atque veteri aeccffitue rum & nobiliumvirorum aemulierum , dcc- 

mofynarum 



1425 CARDIN. ET BONONIENSIS ARCH 1 EPISC. 142,6' 

mofynarum magna copia quotidie in lingu- A in eo Regimine quoad vixit , fcipfo infcio & 
las civitatis regiones diftribueretur. inconsulto, perficeretur, atque idcirco ccr- 

vcrfiT*” d* ^ um VCro f at * s *cde Bononia: res tis familiaribus utebatur , quos in confcri- 
ficcmVuis ad- brevi illo tempore ftabiliviffec , fummo pon- bendis epiftolis & negotiis pertradandis , quae 

juvat conii- tifici obtemperans Romani redit, a quo va- tantum ad illam ecclcfiam pertinebant , diu 

us * riis , graviffimis , iifdcmquc difficillimis ne- noduque occupabat. 

gotiis implicatur , eique Suam operam egre- 6 7. Neque tamen , quod non fatis um- Librumde 
gie navat, ut inextinguibile pene, ac trucu- quam admirari poffum, in tam multiplici 

lentum Seditionum haereticarum incendium , cogitationum graviffimarum & laborutn cu- ponit, 

quo Galliarum regna dudum perdite con- mulo, a confucto ftudiis litterarum incum- 

flagrabant, reftingucrctur. Nihil enim prx- bendi more, & horas quas illis avide da- 
ter Deum & Chriftianx reipublicar commo- bat ,ab ipfo etiam Somno furripiendi, ne Ja- 

dum atque amplificationem fibi ante oculos tum quidem, ut dicitur, unguem difccdc- 

umquam ftatuit Gabricl, atque in tam ar- B bat. Nam & hac induftria longxvx fenedu- 

duo negotio prxfertim , liberius quam um- tis fnoleftias minuere fe maxime profiteba- 

quam antea, quxeumque e rcpublica fore tur. Quin ut id commodius aflequeretur , 

intellexit , nulla fufpicionc Sollicitus , non in illa gravi & affeda aetate \ librum latine 

obfcuris atque fulpenfis verbis, quorum Sen- compofuit, de Bono fenettutis , tanta erudi- 

tentia di verSas in partes trahi polTet, Sed clare tione , tamque varia rerum cognitione re- 
ae Sapienter expofuit, ut Hinricus Borbo- fertum, ut in diverfis poftmodum locis edi- 

nius rex Navarrx in ccclefix catholica: fi- tus typis, & in vulgarem etiam Sermonem 

num reciperetur. EjuTmodi officiorum labo- verfus fuerit. 

rumque pene incredibilium affero ttftem 68. Sacrarum vero imaginum tradatio- Deimagini- 
confcium rcligiofumque , Antonium Poflc- nem eodem tempore ptx manibus habebat ^ llbro * 
vinum e Societate Jcfu ( quo in ea quoque re magno conatu refumtam , quam tamen , etfi 

Clemens pontifex utebatur) a Palacotocrc- q jam ad fex libros fere creverat , relinquere 
bris litteris ad negotium urgendum, ne ulli imperfedam coadus eft, non tam ob cor- 
labori parceret, neve impedimentis cederet poris virium imbecillitatem , quam ob do- 
exftimulatum. lores calculi , quibus affidue fere tentaricce* 

Decreta ec- 65. Sed quo majori pondere premi vi- perat, ut fiepe in vitx diferimen adducere- 
^ c ^ atur Plicarum rerum caufa, eoaman- tur. Et quoniam hujus compofitionis adver- j 
in corpuscoi-tuis de ecclefia Bononicnfi firmiore adhuc faria, qux mox in juftum xternumque vo- 
ligi curat, prxfidio optimx gubernationis munienda lumen referrentur, adhuc, ut permultae afue 
abfens cogitabat. Norat is a clero & populo ejus lucubrationes publica luce digniflimae 

urbis & dioecefeos Bononiz utiliter fuiffe re- in tenebris , numquam inde fortaffis , magno 

cepta quxeumque viginti odo & amplius rcipublicae Chriftianae ac litterariae damno , 
annorum fpatio, quo camdem ecclefiam re- proditurae delitefcunt , totam argumenti illius 

xerat, ejus adminiftrationi ufui accommo- ® Seriem, ut ex hoc Gabrielis pietas ac judi- 
data conftituerat : quae fi ordine diftingue- cium manifeftius appareat , explicabo 5 qua- 
rentur , atque in capita digefta uno volumine rum rerum commemoratione inflammabun- 
tamquam promtuario includerentur , quo- tur viri dodrina , pietate atque audoritate 
cumque tempore five eo abfente, live prx- infignes, ad hujufmodi conatus adeo Chri- 
fente , five e vita Sublato , mentis fux Sen- ftianx puritati neceffarios & Salutares , ftre- 
fum patefacere poflent : fucceflbribus vero nue provehendos. Diftinguebatur totum opus 
archiepifcopis , iifquc prxfertim qui aliunde . in fex libros , in primo de imaginum ori- 
oriundi Bononix prxficcrentur , non levi gine, dignitate , officio, & fine agebatur, 

commodo fore exiftimabat , fi Semitas dn tum de veneratione & cultu , qui Sacris pi- 

quibus ipfe verfatus fuerat , ante oculos ipfis duris jure debetur , ut hinc conftaret, quanta 

proponeret , quibus non Solum facilius di- fit neceffitas emendandi abufus , qui ad hoc 

rigerentur ad Sui muneris metam contingcn- E ufque tempus ineas irrcpferunt, & cavendi 
dam ; fed etiam gravibus illis moleftiis nova in pofterum ne ullatenus contaminarentur, 
quotidie promulgandi decreta & remedia ex- Secundo libro , ad exemplum indicis libro- 
cogitandi liberarentur. Quare hujus laboris rum , quo audores aliqui & libri omnino 
opus mandavit mihi , viribus meis Sane im- dampantur , aliqui expurgandi mandantur , 

, par, quod Septem partibus diftindum fuit, aliqui permittuntur, rcgulx quxdam gene- 
& iis prxmiffis , qux ad theoriam & prxeepta rales explicabantur , quibus diftinguebatur 
quxdam magis neceflaria epifcopali admini- quxnam imagines omnino eflent prohiben- 
ftrationi pertinent , colliguntur quxeumque dx , qux corredionc indigerent , & qux de- 
in ejufdem praxi verfantur. mum pro rerum varietate in quibufdam lo- 

66. Quamvis autem ille ejufmodi dili- cis certifquc tantum perfonis permitti pof- 
gentia confilioquc occurrerit aliqua' ex parte fent. Tertius ad piduras defccndebat , qux 
Sollicitudini , qua continue angebatur , num- turpes & obScoenx cenSentuc, de quibus fufe 
quam tamen permifit , ut quidquam gravius dediftinde agebatur. Quarto poft relata fia- 
Fet. Script, & Mon. antpl. CoUetf. Tom. VI. AAaaa 



Digitized by LiOOQle 


1427 Y I T A GABRIELIS PALAEOTI 1428 

gulamyfteria, qux divinitatis funt, videlicet A cretus animo , non tam naturae arcana atque 
de Imagine Dei Patris , Dei Filii, & Dei induftrix humanae vires, quam fandorum 

Spiritus-fandi , & fandiflimae Trinitatis , or- martyrum anguftias contemplabatur , qui in 

<line reccnfebantur praecipuae quaeque de vita Siticulofis infulis ad lapides caedendos a fx- 

Chrifti Domini noftri hiftorix , quae cum in vis damnabantur tyrannis > eorum exem- 

iis pingendis, plurium imaginum fiat con- t pium apte ante oculos illi proponebat reperta 
curfus, debent evangelicae veritati & hifto- ibi folitudo, ut &fe robuftiorem multo red- 

rix ecclefiafticx congruere. Quinto ageba- di , & ad tolerandos xgritudinis fuae dolores, 

tur de ratione pingendi imagines fandornm atque adeo ad fummos quofque cruciatus 

qux figillatim ex ordine facrarum precum , perferendos excitari diceret. Hinc ad proxi- 

quas grxeo vocabulo Litanias vocant, re- mos Gravifcos profedus, atque amoena Cor- 

cenfebantur. Sexto demum libro multa pro- nuetanx civitatis f caftrum Inui efle nonnulli 
mifcuc colligebantur, inftruebanturque ii non levibus innixi argumentis putant) fta- 
, qui prxfunt ecclefiis aliifve locis, quxpidu- g tione valde obledatus, Romam per Pirgos 

ris exornari folent , qua ratione hxc apte & rediit. Centum-Ccllis , qui portus cft ac fta- 
cum dignitate effici debeant. tio pontificix claflts , diligenciffime quxfitos 

Demonefte- 69. Interrupto itaque ab xgritudinis mo* ' Bononienfes, qui in triremibus ultra prxfi- 
fuisioquitur. l^ftia feribendi confilio , medicorum juflii, niti ad poenam temporis fpatium detineban- 

placidis quibufdam itineribus Urbi propin- tur, impetrata a Clemcnte pontifice facul- 

quis uri coepit i fed haud ita intento (ludio' tate , liberos pecunia indumentifque dona- 

.vacabat curando corpori , ut interea fpiri- tos Bononiam dimifit. 

*uales exercitationes, five fui officii, partes 70. Verum fequenti anno poft celebra- Caicuto & 
oblivifccretur : nam eo prxfcrtim tempore tum Chrifto refurgenti facrum diem , calculi mtnterUbo- 
-diccbat fibi ardentius Chriftianis operibus dolor , qui remiferat , intentius crevit , ut in- rac. 

epifeopo dignis inftandum , cum animus ad tolerabili prope cruciatu oppreffus decubue- 

cocleftium rerum contemplationem corporis rit. Tresmenfcs eum xgrotatio, in diesfx- 

depreffis viribus, facilius erigebatur. Tunc C viens magis, tenuit. Acceflcrat ad retentos 
de morte alfiduos fere fermones cum fami- calculos gravis caquc affidua febris,ardor (itis 

liaribus fercre coepit , cumque fxpius inter inextinguibilis, & vigilia continens. Qux om- 

loquendum , ut fit , commemoretur profpe- nia adeo conftanter perferebat, ut religiofi viri 

ritas multorum , qui incolumes & robufti no- plures , qui in fpirituali palxftra totum vitx 

naginta & amplius annos in hac mortali tempus confumferant , eo quotidie accede- 

vita fuerant, objiciebat ille fummo fpiritu rent ad feipios Chriftiana religiofaque • Ga« 

plena fandiorum patrum dida , illudque prx- briclis patientia incitandos & confirmandos, 

fertirn in ove frequentiffimum habebat divi atque in illo corpufculo tam diris & conti- 

Hieronymi, Nulla res longa mortalium eft, nuis doloribus jadato , tam fublimem & for- 

omnifque felicitas faeculi , dum tenetur , tem animum palam admirarentur. Dum ei 

amittitur. Cum enim tribulationis tempus per corporis dolores licuit,facrati(fimo Chrifti- 

advenerit, omne quod prxteritum eft, nihil corpore reficiebatur fere quotidie ; dum lin- 

adjuvat fuftinentem. In itinere, quod po- gua uti potuit , vel morbo maxime grava- 

ftremum fufccpit benigno veris tempore per tus , horas canonicas quotidie recitavit ; cum 

Sabbatios & Tarquinienfcs agros ad Forum ita languit, ut verba pronuntiare non poflet, 

Claudii, qui locus nunc Tolfia appellatur, facerdotcs recitantes attentiffime audivit, 

fc contulit, advifendam in proximis Appe- Inter alias precationes expofcebataffidueau- 

nini jugis, aluminis venam , quod ex duro xilia Virginis Dciparx& fandorum Gabrielis 

lapide mira induftria operofoque labore con- archangeli , Petronii , Dominici , Francifci , 

flatur. Ibi Gregorius XIII. pontifex arcem quos tutelares fuos peculiari cultu vencra- 

extruxit , xdificiis , artificum copia, fuppelle- batur 5 oratione , qux jaculatoria a fandis pa- 

dilis varietate munitiffimam. Immenfus eft tribus appellatur, fxpiffime ufus, etiam fer- 

enim , ac prope incredibilis hominum nu- mones , & medicamenta ad corporis cura- 

merus, qui in opus illud incumbunt , alii tionem ncceffaria interdum negligebat. 

in prxeipiti monte diu noduqu e lapides cx- g 71. Ceterum hxc Chriftiano viro, quicum- Ejus obitus, 

duntj alii plauftris exfos vehunt , irrigant que pie diemfuum claudat, communia vi- 

aquis atque emolliunt alii , pars in vaftis for- deri pofliint ; illud autem peculiare Gabrieli 

nacibus emollitos coquunt, alii v eluti remis fuit , quod jam ad mortem accindus, fami- 

in amplis vaforum finibus afliduc verfant liam ad fe vocari juflit , eamque dolore im- 

aquam , inde alii ad loca reducunt ubi coa- mcnfo propinqux jadurx percitam, dedi- 

gulatur, atque in alumen convertitur: prx- tamque jam lacrymis penitus, ac lamentis, 

funt alii domus minifterio, alii ponderibus, folari conatus cft, nemine non admirante, 

alii officinis. Immcnfi illius opificii Gabriel quod voce plenus & fuavis difcedentem 

afpedu ita recreatus e(Te videbatur , ut in fpiritum revocafle , atque ad plures dies per- 
magnam fpem -veniremus ejus priftinx va- dudurifc videretur. Huc mihi afferenda ef- 

letudinis recuperandx. Sed ille ad altiora fene eadem Gabrielis verba, ut poftremx 




144$ CAftDlN. ET BONONIENSIS ARCHIEPISCOPI. »456 

"hujus adionis exemplari egregio compen- A laoti f&ntt* Roma me eccleji 'a cardinalis fr *r* 
dium*didis facerem , fed illo potiffimum thiepifiopt Bonontcnfts 'primi, Cujus anima rr- 
tempore, ingenti animi mei moleftia , con- 'quiefiat in pace. Funus quidem fatis amplum 

Mendum mihi fuit in Sabine n (i dioecefi > fadum eftBononix, inCrcdibili omnium of- 
( ibi Gabrielis vices gerebam ) ne, quod ve- * dinum doloris amorKque fignificatione , fed 
rebantur nonnulli, ejus animum , alioquin multo ampliffimum perennitate laudum St 
femper infradum , mea prxfentia perturba- memoria Virtutum ejus celebratum. Tefta- 
rem hoc uno pnrtextu , ut ipli aiebant , quod mentum prolatum , apertdm & prxfcntibus 

is de Sabinorum ecclcfiaftica gubernatione iifdem cardinalibus Borromxo , & Pcpulo 
maxime follicitus, me inde abfentc , aliquid recitatum cft. Heredem ex aflc inftituit cc- 

mali contingere poflfe fufpicaretur Ego vero, clefiam Bononicnfcm , bibliothecam , quit 
ne quid umquam , licet haud ignarus horni- tf ingenti feledorum librorum numero celebris 


num voluntatis, mihi- adferibi poflet, quod 
xnex erga tantum patronum obfervantix re- 
pugnaret, continui me, atque abfentiam to- 
leravi > dolorem , cui imperare non potui , 
lacrymis temperavi. Poft hxc jam moribun- 
dus nec ideo cdTat a confueta vigilintia , 
quam tanto ftudio epifcopalibus curis om- 
nibus femper adjunxit, neque fux erga do* 
medicos & familiares benevolentix fineqg 
facit s nam illico dicavit epiftolam ad Al- 
phonsum Palaotum archicpifcopum colle- 
gam Tuum , cui paternos affedus totos ef- 
fundens , Bononienfcm ccclefiam fuamque 
familiam efficaciflitnls verbis commendavit, 
eademque hora cum falutarem expiationetfi 
atque indulgentiam a fummo pontifice ritu 
Catholico poftulatam obtinuiflet, vita cele- 
riter ad exitum properante , ut expeditiore 
etiam mente mortem expedaret, fignatas te- 
ftamenti tabulas prxfedo domus dedit, at* 

• ' que ut aperirentur ffatim atque dcceffificc , 
rogavit Federicum Borrom^eum archiepi- 
fcopum Mediolani, & GuidonEm Pipulum 
fanda R omanx ccclefix cardinales , qui prx- 
fentes aderant. Denique inter manus pior utri 
facerdotum , qui ejus quotidianx vitx adrni- 
niftri erant , cum omnes corporis partes prx 
dolore obftupefc.etent, integra mente , placi- 
diffime animam creatori reddidit, anno xtaris 
fux feptuagefimo quinto , & falutis humanx 
mdxcvii. xr. cal. Augufti. Urbe tota, fta- 
tim atque ejus mors vulgata cft, non dubiis 
moeftitix fignis ad cadaver vifendum effufa, 
cum alii parente optimo , alii ftrehuo in ec- 
clcfia Dei duce , alii fando principe , alii 
dodiffimo antiftite, Omnes demum integer- 
rimo ac fapientiffimo fenatore Chriftianam 
Ec fepuitura. rempublicam deftirutam complorarent. De- 
politum per aliquot dies defundi corpus in 
xde facra fiindi Johannis Evangcliftx Romx 
jacuit. Poftea Bononiam fuit afportatum, at- 
que in templi metropolitani inferiori parte, 
, quam vocant Confeffionem , in ipfo facello, 
quod ejus rogatu Gregorius XIII. pontifex 
maximus ad animas qux in purgatorio igne 
cruciantur , ab eo fupplido liberandas pecu- 
liari privilegio infigniverat , humatum fe- 
pulcro humili , lapide tantum , qui a pavi- 
mento non eminet , quod ita fieri & inferip- 
tionem talem lapidi infculpi ipfemct Ga- 
briel jufferat : Hic jacet cdrpus Gabrielis Pa- 
ret. Script. & Mon. ampl. ColUiil. TomtVI. 


erat, in palatio archicpifcopali decenti loco 
expolitam ad publicum cleri ufum voluit cu- 
ftodiri. Plura legavit ardibus factis piifque 
locis Bononix & Romx , ut divinis facrifi- 
ciis Sc precationibus juvaretur. Reliqua lc* 
gata varie dedit , in quibus amicorum & fa- 
miliarium exquifitiffimam rationem habuit, 

7 2. Statura fuit formofa , non magno PtsrcUnecftt 
corpore , fed in quo partes omnes cum le- 
pore confcnticbant. Faciei inerat dignitas ve- peodiofe 
nuftati conjunda i nafus extrema parte ad 
aduncitatem paulatim & patum vergebat , 
oculos habuit cxruleos , vifu ita prxftjtit , ut* 
duobus ante obitum annis tantum , fpeciliis, 
interdum, & raro quidem uti coeperit , feni- 
perque mira cum facilitate legerit.} auditus 
ci folersj odoratus acer 5 dentes tamen ami- 
fie in virilitate, pituira redundante, ob ni- 
mios ftudiorum laborps; lingua non iccirco 
hxfitans, fed foluta; vocis fonus gravis St 
permanens i manibus ad extremos ufque fe- 
riii dies , pedibufque valuit 5 robuftiores lon* 
ga deambulatione onuftus annis laflabat. Di* 
davit fcripfitque plurima , pauca tamen feri- 
pta edidit, eorumque jam mentionem feci- 
mus , qux non nili pro bono publico exire 
permifit > feribendi genere floruit eleganti ac 
1 temperato, crebris fententiis variaque eru- 
ditione jucundo. In ejus feriptis inter cetera, 
laudatur judicii acumen , ordo , ac dicendi 
claritas s ab ecclefiafticis didionibus nequa- 
quam abhorruit , fed iis tamquam pretiofis 
lapillis feripta & fermones ipfos epifeopis 
confpergendos eflfc dicebat. In epiftolis bre* 
vitatem amavit & prudentiam i in earum in- 
feriptionibus titulifque eorum ad quos feri- 
bebantur, confuetudini temporum femper 
adhxfit , quam tamen ea in re improbare fb- 
litus erat, quod antiftitum dignitati confcn* 
taneum efle affirmaret , ut latino potius quam 
vulgari fermone inter eos litterarum officia 
exercerentur. Grxcaledioneadeodeledatus 
cft, ut inter deambulandum , dumque curri* 
etiam ac ledica veheretur , fivc ipfc legens, . 
five legentem- audiens , aliquam temporis 
partem illi quotidie fere tribuerit. Tradabat 
negotia horis omnibus , cum poftulabat oc- 
cabo a prandio & a cccna , qux cum varia 
eflent ac plurima, ad multam nodem fxpif-* 
fime producebantur , cum tamen ipfe fum- 
mo mane ante lucem evigilaret, ac de ledo 

A Aaaa.ij 


Digitized by 


Google 


4 


1431 VITA GABRIELIS I AL^pTI ? 43* 

(urgeret; fi a negotiis aut ccclefiaftieis fun-*A partem, qua voluptates oppugnantur, tanto 


natione » . 


cu. 


itionibus interdum vacandum erat , rus&io- 
iitudinem adibat: quam qusfiit&in primis 
optavit in eflenobiis apud rciigiofos viros , 
nulla eorum impcnfa, fed potius non me- 
diocri commodo. Ibi numquam fuit abfquc 
litteraria exercitatiofle > atque relaxationis 
tempore, negotia ipfa epifcopalefque occu- 
pationes diftiaguebat , ut cum ad urbem re- 
vertebatur , facilius illi confiliuqt eflet poft 
Ejuipetegti- opportunam commentationem. Solebat c- 
ciam aliqua interdum peregrinatione, non 
ca tamen longinqua , fatigatas corporis Vires 
reficere , animumque recreare memoria lan- 
atarum patrum Bcncdidi , Francifci , Ro- 
mualdi , aliorumquc , ad quorum infigniora 
quardam templa & coenobia, five Montis- 
CaflGnatis , five .Sublacenfis rcceflus , five 
Moncis-Alvcrnii , five Eremi Camaldulcn- 
fium libenter proficifcebatur : quin Camal- 
dulenfem folitudinem ita amabat , ut eo in 
loco domum extraxerit .eremitarum ufui. 
inpecom fo- Affcclas femper habuit itinerum atque animi 
relaxationum viros nobiles, multis litteris, 
iifque non vulgaribus , fed intenfioribus ac 
reconditis praeditos, & non minus pietate 
morumque elegantia, quam dodrina prae- 
flantes. Intercos fuere Lucius Magius, vir 
in quo pietas, dodrina Sc morum eleganti^ 
inter fe ita certabant, ut nefeires cui pal- 
pum dares : FcdericusPendafius philofophia; 
in Bononienfi gymnafio profeflbr magni no- 
minis , Ulixes Aldrovandus phiiofophus infi- 
gnis, aut potius omnium icientiarum the- 
faurus > Carolus Sigonius hlftoricus celcber- 
1 rimus ; Antonius Gigas integritate, ingenii 
fuavitate,bonarumque litterarum ufii, fupra 
quam dici poflic Gabrieli carus i Marinus 
Benvcnutus , in qup admiratione digna non 
minus erat aetas longaeva Sc corporis firmi- 
tas, quam medicinx ac theologis fcientia, 
atque animi tranquillitas & nota probitas : * 
Percurrerat enim Gabriel etiam ipfius me- 
dicae facultatis initia , & cum ipfis aiiifque 
Varias difeeptationes in medium afferebat, 
non fohjm dc natura animantium, de coelo, 
de Bellis, fed etiam de arboribus, de plan- 
tis, quarum adeo fuit diligens inveftigator , 
ut magnam in ea re operam confumfiflc ju 7 
dicaretur, earumque nomina ex improvifi? 
grxee & latine exponeret , utilitatefque enu- 
meraret. In familiari confuetudine nemo illo 
fuavior , nemo jucundior , vel in ipfa fene- J 
dute » illud vero non levi argumento cft, 
quam abfolutis numeris compofitus eflet ejus 
animus, quod pomeridianis horis , stftivo 
* tempore , vcfpertinis hyemali, ante fomnum 
familiares fuos mufici conceptus otio lauda- 
bili fefe obLedantes, intentus tamen ipfe ne- 
gotiis , quibus horas illas affignarat , non me- 
diocri cum voluptate audiebat. Temperatif- 
fimus in omni state fuit , vidus ei tcuuii 
?quc ac fimplex. Illam veto temperande 


B 


_ _ . _ _ Molieram 

ftudio & feveritate cuftodivit , ut a «nulie- «ptkxjoiac- 
rum colloquiis , quamlibet affinium & pro- 21°^°*** 
pinquarum, ab incunte state femper abfti- 
nuerit: cumque epifeopus fuit, paterna ca- 
ritate id cxpoftulante, qus viduis, aiiifque 
feminis & virginibus epifeopi ope indigen- 
tibus debetur , in ipfo templo prsfentibus 
faltem duobus faccrdotibus eas audire con- 
fueverit, illud frequenter in hanc fententkm 
adducens, quod Gregorius magnus dc Au,- 
guftino feribit , qui neque cum fororc vo- 
luit habitare. Quare pulla umquam cotrup- Snrmabeo 
torum morum contagia ad ejus pedus pei> 
venerant, qus ei vel minimam quidem la- 
bem afperfcrint , conftanfquc fuic opinio 
fervats ab eo virginitatis, id quod non fi>- . 

Ium omnfs , ipfo vivente , afferebant viti 
religiofi , annis graves & vits integritate 
prsclari , in ejus intima familiaritate diu- 
fiffime verfati, fed difledo cadavere poft 
ejus obitum , ut ad fepulturam curaretur , 
ipfi medici teftati funt non obfcuris proba- 
tionibus, dum lapidofi morbi caufx, unde 
tanti viri jadura fuit, ex urinariis , quos vo- 
camyncatibus explorarentur. Hoc idem indi- 
cabat ingenuus quidam & fandus pudor, quem 
. a teneris annis ad extremam ufque fenedutem 
' retinuit, neque id quidem mirum videbatur 
iis,qui ipfius religionem ac pietatem in Deum 
lingularem intime contredarant , unde virtu- 
tum omnium origo cft atque incrementum. 

7 $. A primis annis obtemperare affiietu$ E i u p»«a* 
xnonitis i>iritalis patris, eo numquam poftea 
faruit Pbftquam facerdos fuit , toto vitf 
fus tempore , quotidie fere , nifi maximis 
Occupationibus detineretur, aut morbo op- * 
primeretur , miffs facrura fecit : antequam 
facerdos eflet, poenitentia aeque Euchariftix 
Sacramentum frequcntabat,prccibus ad Deum 
peculiares ac proprias horas etiam a fomno 
ereptas tribuens i & quamvis magno cura- 
rum pondere premeretur affidue , habebat fe 
tamen in potcftate intenta mentis acie om- 
nia a Deo incipiens , in ipfo uno omnia ter- 
minans, ut commodatus dici poflet, non 
datus rebus qus tradabat, ad fpirituales de- 
licias quamprimum reverfurus , quibus c 
eontrario fic utebatur, ut publica negotia 
omni cura & affiduitate amplederetur. In 
unaquaque vel minima re fumma Dei bene- 
ficia recolebat , ad cujus contemplationem 
floris etiam aut herbs afpedu rapiebatur * 
traducebarque opportune fermonem, deam- 
bulationis praefertim & relaxationis tempore, 
ad Dei laudem prxdicandam. Nullum um- 
quam negotium , nifi prius implorata Dei 
ope , cft aggreffus , neque in ejufmodi pie- feuit s. Phr- 
tatis officiis ftudiifque tantum fibi umquam N ®* 
tribuit , ut confeflarii fui confilium ante om- 
nia non exquireret. Cum Romz fuit, in 
anims fus cuftodia & regimine dudotem 
habuit Phiioppvm Nirjum congregationis 


Digitized by 


Google 


1433 GARDIN. ET BONONIENSIS ARCH1EPISCOPI. <434 

Oratorii inptutorcm , cujus virtutem fpcda- A mania , aut Polonia & remotiflimis terrarum 
tamque fandi moniam ita admirabatur, ut oris Romam adventabant, principibus item 
eumdem quoque in libro De bene ftnc&ntis viris, cardinalibus , & illae tranfeunti cuili- 
prsedara laude extulerit, & fummi pontificis bet apoftoliese fedis adminiftro. Mofcovita- 
fententiam , qui eum beatum appellari vo- rum legatis ab Antonio Poflfcvino ad Grc- 
iuit, declaravitque , ipfc praevenit. Incredi- gorium XIII. dedudis bis hofpitium liberale 


\ 

e 


i., paupac* bilem exercuit femper erga Chrifti pauperes 
quim p<u$. [iberalitatem , cum edam plures haberet in 
eos fux pecuniae diftributorcs adminiftrof- 
que , qui non folum oblatos fublevarenr , fed 
quaererent aeque indagarent. Libellos fup- 
plices, qui ei ab inopibus porrigebantur, & 


dedit, quo etiam inter alios viros principes 
regali excepit magnificentia duces inclytos 
Octavium Farnisium Parmae & Placentiae» 
& Framciscum Mariam Feltrium de Ruere 
Urbini , qui ab Odavio Farnefio in ipfa ba- 
filica Bononiae aureo vellere Catholici regis 


libenter accipiebat, & neminem triftem ab * infignituseo tempore luit. Anglos praecipue 

fc difcedere patiebatur. Ad eos xgrotofquc * — L_,: c ' 

vifendoscum ad valetudinaria, tum ad ipfas 
domos ipfcmct accedebat farpiffime, neque 
ardentius quidquam expetere videbatur , 
quam ut Chrifto Domino in pauperibus id 
obCequium praeftarc potiet. Vix fiemus a gra- 
viffima valetudine ad pauperem periculofe 
aegrotantem fc Contulit, qui ejus opem im- 
plora rat, plurefque alios zgrotos eo ipfodie 
jnvifit juvitque , cumque, domum reveritis 
non fine aliquo febris indicio urgeretur ad 
quietem ab ipfis medicis, & benevole admo- 


patria ob catholicam religionem profugos 
hofpitatos cft, quibus edam pecunias profui 
largiebatur, ex quibus fuere illuftri genere 
orti Guillelmus Alamus a Sixto quinto 
poftea in cardinalium collegium , Gabriele 
etiam promovente adfeitus > Awdoenus 
Ludovicus archidiaconus Cameracenfis, ab 
eodem epifeopus Caflanerifis fadus j Frak- 
c i scus Imolefeldt intimus confiliarius Sco- 
torum reginae *, Ri cardus Nortomus eque- 
ftri dignitate , opibus atque audoritate con? 
fpicuus , qui dum vicecomes Eboracenfis fi- 


neretur , ut in poftetum hujufmodi laboribus q dem catholicam regio imperio oppugnatam 

' rt ‘ ” - •< «•- totis viribus defenderet, liberis, fortunis, ac 

dignitate fpoliatus, Romam cum Helisabits 
filia fexagenaria ipfc odqgcnarius confuge- 
rat. Perpetua in eo fuit erga omnes, qui e 
ftudiorum caufa Bononiae commorabantur >«* 
exteros jpraefertim animi propenfio,erga quos 
non folum dum publice ift eo gymuafio ju- 
rifprudennatn profitebatur, omnia humani* 
tatis officia adhibuit , fed cofdcm etiam car- 
dinalis atque epifeopus fadus beneficiis cu- 
mulare non practermific , ut Illis poftea five 
ad patriam reverfis, five ad varios honorum 


abftineret, liberam fe ab omni languore efie 
dixit, ea fententia ufus : Tunc equidem me 
a Deo amari confiderem , fi ob Chrifti pau- 
peres aliquid pateter , & cx meis aliorum 
mala ac dolores melius inteliigerem s hi fiwt 
qpi me paternam qux epifeopos decet curam 
docent, cur eos corporis mei incolumitati 
non anteponam > In domeftica ejus fuppcl- 
fedile atieryabantur varia indumentorum 
genera , qux pauperibus in dies diftribueban- 
tur. Cumque annonx caritas ob maximas 
rei frumentarix difficultates , ubique fere in 


ftalia invaluiflet , ille & Bononix & Romx gradus evedis, fivcRomanx aulx addidis. 


non mediocrem pauperum numerum fus 
impenfa aluit. Hinc fhdum cft, ut in extre- 
ma fenedute aliquanto diligentior in fum<- 
tuum cura videretur , cum coadus condi* 
cone temporum, qtubus largiffime fuerat 
pauperibus fuccurrendum , exhauftum fere 
penitus epifcopale xratium, non multos poft 
menfes decedens, non tamen obxratus re- 
liquerit. i£dificationibus valde obledabatur, 
in quas ad archiepifcoporum ufus, quorum 


nihil fiicrit antiquius quam de tanto patrono 
benemcrcri. Quin & iis, quos ingenio prae- 
ftantes agnofeebat, 'occationes prxbere fo- 
litus erat, multiplici variaque materia inge- 
nium exercendi. Amici hic mei Gregorii 
Montagnanx veluti honorifici ac proprii 
exempli mentionem faciam, qui cum Bo- 
nonia legum ftudiis adolefcens navaret ope- 
ram, centum & amplius theoremata juris 
civilis ftrenue defendit. Ejus vero publicx 


ipfe tunc pro tempore locum tenebat , aut difputationi cum Gahricl triduo interfuitiet , 
ad templorum publicarumque xdiuminftau- juvenis ingenio plurimum deledatus, eum 
rationem , magnam auri vim non minore ® arrepta occafione extimulavit , ut feripto 
judicio impendit} parum in hoc de affinium quoque Juftinianum imperatorem optimum 
aut confangumeorum commodis follicitUs , qui leges magna lapientia compilavit con- 
quibus nihil umquam ex archiepifcopatus diditque, a vulgatis quibufdam calumniis de- 

frudibus impertiebatur , non quod illos non fenderet } id quod ille egregie perfecit , cam- 


am aret , ut optime de fe ac publico meritos , 
fed quod pauperum atque archiepifcopalis 
curx neceffitatihus quidquid colligebat ab- 
In holpites. forbcbatur.. Hofpitibus excipiendis ejus do- 
mus cpifcopalis Bononix femper patuit, 
quamvis ille inde abefTct, epifeopis prxfec- 
tim , qui a Gallia» aut Hifjwiia, aut Qes<; 


ftndcn- 


que laudem ex ea re fibi apud Gabrielem 
comparavit, ut ab eo poftea Romx gravi- 
bus in rebus adhibitus fuerit, qui ejus hone- 
ftiffimos in aula Romana labores femper 
foftea promovit. Neque varo fe veritas ffia,Hjium«nto 
qux ncefflario adjungitur epifcopalibus cu- tud *- 
m, iUuym umquam triftem , aut durum in 

AAaaaiij 


Digitized by L.OOQle 


mt VITA G A B R 1 £ L I S PALJEOTI 143« 

humano convidu reddidit , -nam fermoni A tum vidi, nili obeas caufas , quae ad divinae 
pleno fuavitatis & gratiae , mtflta femper pro legis , pietatis , aut caritatis negledum vel 
ingenio captuque amicorum admifccbat > modice pertinerent. Famulum qui librum ab 
quae feftivam ambiguitatem parerent , jucun- eo manuferiptum in itinere in caupona re- 
daeque difeeptationis occafionem darent. A liquerat, Architx Zarentinididum Chriftianc 
Icommatibus afperifque facetiis & dicacitate ufurpans , ita excepit : jam te, inquit , dimirte- 
. orimino abhorruit , -etiam in ipfa adolefcen- rem nifi iratus eflem. Nullius umquam mo- Nultiusmo- 
tia. Etfi vero lenes ut plurimum tnorofi effis «ita fprevit s fcd ex omnibus iifque etiam qui ,uu % rcvit - 
fcAent , ipfe xtatemannis plenam affabilitatis -imperiti effent , non mediocrem frudum (a- 
dulcedine ita condiebat , ut mirifice omnium piemix percipere fc palam profitebatur. Eos 

animos quibus converfabaturfibi devinciret. qui acrius quam par erat objedis rcfpondc*- 

74. Dum Cononi» fuit , diebus fere fin- rent placide demulcebat , paratumque fc aic- 
“jguiis publice prandere confuevit, & in fru- g bat ab omnibus corripi, ab omnibus emen*- 
gali menfa , a qua longe aberant fordidz dari. Summa cura amicitias non modo con- 
parfimonix artes , convivas adhibebat viros ciliavit , fcd etiam quam diligentiffime fem- 
ingenuos, & varietate fcienttarum ornatos , per coluit , xgroque animo tulit amicorum 
tum quibus poli ab aliquo ex fuis familia- «egligentiam in officiis qux debentur prae» 

iribus facerdote facrz alicujus hiftorix ex li- itandis. Laborandum effe dicebat atque de 

bro particulam recitatam , qui mos. illi ad veteribus amicitiis confervandis ac de novis 

epulas pcrpbtuo fuit, cruditiffimis colloquiis exquirendis. Amicos ficfodalcs habuk, ele- Amici qu* 

fruebatur. Qua ex re illum infiiper frudum gantia morum, plbbitatc& nobilitate claros pr * c,FB1 ‘ 

percipiebat , ut convivxad confer vandam ab i pia adolefccntia, It udiorum & natur» 

inter fe benevolentiam illa capti dulcedine, fimilitudinc conjundiffimos; quo in numero 

allicerentur ; eam quoque ob caulam fxpe fuere Marcus Antonius Bobba , Gvmo Fer- 

una cum domelticis familiaribus fuis pran- r rerius. Benedictus Lomellinus, Joannes 

debat : m c cenatione ad id , ut diximus, ex- - Baptista Castaneus, virtutum merito car- 

trudus, in qua vidus& difciplinx ratio fin- diftales poftea creati, quorum poliremus 

gularis a coenobitica non diffimilis adhibe- fummum quoque pontificatum attigit, Ur- 

batur: eaque deledati funt epifeopi, plures banus VII. appellatus, Joannes Baptista 

- ' Cardinales ,cctcriqiic viri principes , qui apud Rubeus, Paulus ACmilius Yerallius, qui 

'* ‘ -cum hofpitabantur. Ibi remotis epulis SC ex Rotx Romanx duodecim viris fuere , prx- 

gratiis Deo adis , Gabriel , feu alius e con- fbitquc Verallius archiepifcopatui Caput» 

vivis documentum aliquod Chriftianx difei- quenfi s Urbanus Vigemus , Odoardus Gua»- 

plinx a facro evangeiio quod illius diei pro- dandus , quorum ille Senogallienfium , hic 

prium erat , exceptum proponebat , quod Cxfcnatum cccleliam rexit , Augusti nus 

cum pro cujufquc ingenio ac dodrina exa* Trjvisanus, Augustinus Valerius , ambo 

minaretur, eveniebat ut ea fermonum va- patritii Veneti , pietate & dodrina clariffimi, 

tietate avidis etiam animis non vulgares cibi D ( hic epifeopus VeronenGs, & poltea cardi- 

apponerentur. Amavit veritatem , ac rebus nalis fuit) Hercules Forti tius Vicentinus» 

omnibus prxpofuit , adulationi infenliffimus, Franciscus Bursatus Mantuanus , jurifeon- 

Nulla in «eo honoris fui aut meriti amplifi- fulti prxftantilfimi. At religiolos viros ama- 

catio, procul omnis garrulitas , ac dc feipfo vit , obfervavitque fupra quam dici poteft , 

fermo loquacitafque. In confultationibus pu- quos litteris & pietate infignes effe agnofee- 

blicis privatifque nihil umquam defendit, bat, atque inter eos Stephanutn Catancum 

«ihd umquam 'cuiquam pollicitus elt , quod Bononicnfem , congregationis Caffinenfis 
non probe tenerer , ac fciret jufte, ac fine abbatem, Francifcum Panigarolam ordinis 

cujufpiam injuria Ic re prxltaturum ; gravi- Francifcani , qui Minorum obfervandum di- 

bus fententiis opiniones fuas tueri, prxeer citur , epifeopum Aftenfem. Audoritatc plu- 
rationes » folitus fuit s fententias vero non rimum quoque apud illum valuere Jacobus 
libi ipli fingere , fcd ab audoribus Latinis Lainex. & Claudius Aquaviva Societatis Jesu 
C rxcifque, iacris ut plurimum, nihil im- - generales prxpofiti , ejafdcmquc Societatis 
* ■ mutatis Verbis, recitatas aut tranflatas in me- * patres Franciscus Toletus , & Robertus 

-dium adducere , ipfofquemet citare audores. >Bellarminus, fummis meritis ad cardina- 
Res hunwna* 7 5 . Res humanas tanta fortitudine tolera- latum promoti > Benedidus Palminus , An- 

tole * vit , ut quovis eventu, five prolpcro.,. live tonius Poffevinus , Franciicus Palmius , Joan- 
adverfo expugnari aut vinci numquam po- ncs-Baptifta Perufeus, qui fane magnorum 

tuerit, nec in ipforum fratrum obitu, quos progressum in cpifcopali onere adjutores 

iinice -diligebat: manfuetudinc & benigni- illi ext i terunt; Ludovicum Beiam Peleftre- 
tate, qux inter ceteras virtutes ejus proprix lum Lulitanum Auguftiniaoi Ordinis , Sc 
effe videbantur , tamquam tutiffimo navigio Francifcum OdoardumHifpanum Cartufiani, 

" iracundiz , doloris , cupiditatum , ceterarum- Theologos infignes aqud fe etiam domi, per- 

que perturbationum procellas fecundiifimo mittente fummo pontifice, diu retinuit , at- 
curfu deviavit. N umquam ego cum ira- que in iplis coenobiis honorifice alujt. Dicc- 




i 4 37 CARDIN. ET BONONIENSIS ARCHIEPISC. 1438 

Viros finfto*bat vit* fanditatcm , quae in folitudine per- A quodam affedionis animi, aut cafii aliquo, 

& reiigiofos fj C j tur y florentem in eo qui populos redurus fed fummo judicio , ut omnia, id eum fecifle 

Cdit ‘ fit, tutiffimum effc navigium, quo ad aeterna cognofcamus. Quod fi ad eorum aliorum- 
falutis portum homines deducantur , hunc- que ejus conditionis virorum merita ejus ani- 
que animi fui fenfum , praefente me , longa mo fufFcciflent vires , quammulti dignitati- 
oratione declaravit. Promoto inter alios ad bus ampliffimis perfungerentur, qui in tene- 
cardinalatum Caefare Baronio , cujus opero- bris delitefccntes oblivione pofteritatis cx- 
ftffimos atque eruditiflimos labores annalium tihdi judicantur i Ejus confilium erat , atque 

ecclcfiafticorum,tamquam propugnacula ca- de ea re cum Clemente pontifice paulo ante 
rholicae religionis ex omni parte ad expu- obitum egerat , ut ex proventibus cenfibuf- 
gnandum etiam munitiffima , aflidue lauda- que pontificii aerarii quota faltem pars fepo- 
bat, lztitia exultarc videbatur ,cumdemquc neretur, fingulis annis attributa accipiendis 
ampliffima illa dignitate ornari fe repugnan- hofpitio , & honorifice tradandis dodis viris 
tem, fuis apud Philippum congregationis « paupertati obnoxiis, qui Romam fe confe- 
illius parentem officiis ad cardinalatum com- runt » donec ecclefiafticis facerdotiis , aut pen- 
pelli quodammodo curavit. Multo vero an- fionibus juvarentur, 
tea Ludovicum Granatcnfem Dominicani 77- Jam vero liceat mihi hac claufula 
ordinis virum dodrina , eloquentia, & vita; feriptioni meae finem imponere , nam ab iis 
fandimonia celebrem , fummis pontificibus quae poftremo narrata funt quoddam vcluti 
commendarat faepiffime , ut inter facri fena- compendium vita: Gabriclis facimus, cui certa 

tus patres cooptaretur . Nec defiit poftquam ftabilifquc virtutum omnium pofleflio per- 
idem e vivis fublatus eft,ejus imaginem typis manfit , quia virtutibus praecellentes viros , 
editam evulgare, ut Italia videret lineamento ipfa virtutis res ad amicitiam attraxit; fed 
pidurae , quem tantum feriptis , ubique re- omnes prius , ad quorum manus haec perve- 
ligionis Chriftianar femina difperg£nrem ag- nerint , rogatos velim , ne mihi culpae adferi- 
nofccbat. Eadem ftudia contulit in Marti- bant, tamquam ignaro hiftoriae legum aut* 
num ab Apzilcueta pontificii juris dodorem _ contcmtori , quod cum ca fequi folcat perum 
eximium , aliofque omnes , quos dodrina: ^ faftigia & gcftorum , in magnorum comme- 
& virtutum fola fama norat , Oforios , Sta- moratione verfetur , ego nihilominus minu- 
pletonos , Genebrardos , Lypfios optima- tiora quaedam ( fi in Gabrielis mores atque 

rum artium vindices, quos omni ftudiorum adiones nomen id cadit ) enucleate figilla- 

genere vel in longinquis, regionibus ncccf- timque pertradaverim. Facile mihi ignotu- 
fitudinis vinculo devinxit, & fibi adjunxit; ip- rum fpero quifquis ille erit , qui curam hanc 
fumque Lypfium Bononiam alliciens, om- meam legerit, fi hiftoriam non vulgaris ali- 
nem , ut dicitur , lapidem movit , ut Bono- cujus, quamquam viri principis, fed dodrina , 

nienfe gymnafium fua quoque dodrina il- dignitate, fandimonia , religione , probitate 
luftraret. In deliciis habuit Tullium Crifpol- praeftantiffimi, fi denique ut omnia uno verbo 

dum, Achillem Bocchium, Sylvium Anto- comprehendam , Gabrielis Palsoti vitam 
nianum Romanum , virum integerrimum, enarrate me confideraverit ? cujus nutus in- 
e cujus pedore perennem omnis dodrina? ceffufquc ne dum fada & dida imitanda pro- 

fontem effluere dicebat. Is a Clemente VIII. D poni , ac pro exemplo non folum nobis , qui 
cardinalis creatus fuit ex cubiculi praefedo cum vidimus , fed infequenti etiam pofte- 
non abfque ipfius Gabrielis. officiis , Julium ritati effe poffunt. Ego quidem *fic cenfco, 
Gefarem Stellam Romanum Joannis Bap- fieri non poffe quin virtutum amantes pro- 
tift*, cujus mentionem fecimus, fratrem, fcfforcfquc # , quos ille fehaper coluit , ac lac- 
quem Gabriel in otio negotioque maximi gius quam pro fortuna femper opibus ac prae-' 
femper fecit , ejufque ingenium admirans , miis exornavit , fumma amoris confenfione , 
mufarum domicilium optimum appellabar, ejus quamquam demortui fingulas vit* 
virisdofti* 76 . Nolui mihi temperare in horum Ga- partes perpetuis obfervanti* ftudiis profe- 
providere br ielis amicorum mentione , ut fi eos ille quantur. 
cog * amavit fufpcxitque , non id fuiffe inftindu 





Ab. 14/*. 


I 


* 


1439 DE BEATO ANGELO DE M A'SSAT IO. 1440 



DE BEATO ANGELO DE MASSATIO 

MARTYRE, MONACHO CAMALDULENSI- 

1 

Ex (che dis AAabilloniL 


E X antiquiffihia traditione Leniorum terrz 
Maflatii in Marea Anconitana in terri- 
torio civitatis Elii accepimus, beatum Ange- 
lum fuilfe ex familia Urbanorum honeftaSc 
civili , nec multis ab hinc annis dcceflit c vita 
quaedam mulier cjufdcm familiae ultima. Bea- 
tus igitur Angelus induit Camaldu\enfem 
habitum inmonafterio fand* Mariae polito 
extra Maflfatium , itinere unius milliarii ( ho- 
die vocatur Abbatia fandi Angeli. ) Fuit vir 
dodifEmus , praedicator infignis atque hono- 
ris Dei zelantiffimus. 

Emicuit ejus virtus eo tempore , quo pelti- 
fera hzrefis Barbotanorum , qui Itala lingua 
vocantur i Fraticelli overo i Barbozxti , 
.gralfabatur in Italia. B. Angelus cupiens eam 
extinguerc , coepit fuis ardentiffimis przdica- 
tionibus hzreticos perfequi, ac rationibus & 
feriptura divina confutare. Tandem anno 
millclimo quadringcntelimo quinquagelimo 
odavo egreflfus e fuo monafterio , & repertos 
in quodam nemore vicino aliquos haereticos 
ejufdem fcdz, qui die felto ligna caedebant, 
& ex confueto illos redarguens atque erro- 
res fuos illis exprobrans, eifdem armis .qui- 
bus arbores caedebant, impie occilus fuit. In 
ejus martyrio hoc miraculum narratur, & 
in pariete polt altare majus , ubi ejus corpus 
honorifice pofitum elt , depidum vilitur. 
Nefcientes monachi ubi cfifet B. Angelus, 
quia non revertebatur ad monalterium , ca- 
nis, qui folitus erat Angelum fequi, dum 
extra monafterium pergebat, regrediens,& 
quali gemens ac latrans videbatur monachis 
innuere , ut eum fequerentur 3 qui ab eodem 
cane dudi , ad locum ubi fandiflimum cor- 
dus fuo fanguine totum confperfum jacebat, 
perveniunt , & caufam fu* mortis agnofeen- 
tes-, atque ante iftum fratrem gemitibus ma- 
gnis deplorantes , toto populo illuc accerfito, 
ac omni clero celebri pompa vocato, ad fuum 
monalterium detulerunt , & in ara magna , 
ubi nunc etiam elt, depofuerunt ,gbi Deus 
ad ejufdem fandi preces, multas gratias fi- 
delibus conceflit. De B. Angelo, mentionem 
faciunt hiftori* Camaldulcnfes libro tertio , 
cap. trigeiimo, his verbis. 

De beato Angelo Majfatii martyre . 

Anno 145 8 . illuftravit felici tranfitu fuo 


A templum fanda: Mari* de Serra extra Maf- 
fatium B. Angelus ibi monachus : qui cum 
Barbotanx fedx extirpand* quali audor ve- 
hementi fua praedicatione fuiflec , a quibuf- 
dam fceleratis propterea occifus fuit. Ad cu- 
jus tumulum Deus optimus maximus mira- 
cula multa oftendere dignatus eft in ipfa ec- 
clcfia, quae nunc ex , ejus nomine S. Angeli 
dicitur. Gujus rei gratia eo inter landos or- 
dinis relato , carmen illud in fepulcro ad no- 
tilfimam aram fuit fculptum imperiti artis 
metrica: audoris. 

Virgo facra filio ,patrique corona donata 
g In coelis ajfiftens , fit tibi cura noftrt. 

Gemma monachorum arca jacet Angelus ifia. 

In eadem ecclefia etiam antiquillima ex- 
tat pidura in pariete , & fupra caput beati 
leguntur haec verba : Beatus Angelus de Majfa - 
tio. Et fub pedibus ; Anno Domini mcccclvi i i. 
die frimo menfis Mati. 

Tcftimonium landitatis & martyrii B. An- 
geli abfque ulla exceptione dignum eft B. 
Jacobus a Marchia Minorum obfervantium, 
qui floruit illis diebus , & qui fuit coaetaneus 
B. Angeli. Ipfe enim confcripfit librum per 
manum fui fecretarii, fcdab eodem propria 
manu Agnatum , feu fubfcriptum , in quo in 
^ forma dialogi difputat Catholicus cum haere- 
tico. Liber autem ifte repetitur in archivio 
conventus Eremitae ejufdem terrae Maffatii , 
. quod a me Hieronymo Zanardo abbate Ca- 
maldulenfi ledum fuit cap. 8. pag. 22. Ca- 
tholicus enim exprobrat vitia & iniquitates 
haereticorum fedx Barbotanz his verbis Ita- 
lico fermone, 

Ecco la carita della voftra chiefa. Queftc 
fono 1 ’opcre della voftra pietade. Qucfti fono 
li miracoli della voftra fantitade. Crifto in 
cruce colli fuoi fanti chiama perdona , per- 
dona, e voi co li Giudei chiamate mora, mo- 
0 ra , vecide , vccidc. Si como faccfti dei beato 
Angelo dei ordine de Camaldoli , lo quale 
pctfequitava la voftra maledetta fetta. La cui 
morte como digno facrifitio offerto a Dio 
per diffenfione della immaculata fede di Cri- 
fto , loha juftamente acceptato, e demoftrato 
con evidenti fegni de molti miracoli effer a 
Dio fommamente grato. 


E I N I S. 



INDEX 


Digitized by 


Google 


INDE X 

RERUM ET- VERBQRUM 

■ » 

HUJUS VOLUMINIS 


A. 


A Aron epifcopus Auti(Tiodorcnfis,«9i.c. 

Abbas eccleftx Meduntenfis rex, 169. b. 
Abbatis S. Vidoris iuftallatio a quo fa- 
cienda, 17 3. e. 

'Abbatis eligendi line regis confcnfu facul- 
tas datur canonicis laudi Vidoris, 11?. 
a. e. A. • 

Abbo cpifcqpus Autifiiodorenfis. 733.C. 
Abbo abbas^Fioriaceufis, 811. 

Abbo miles S. SrephanL, «9 7. d. 
Abcndoniarum epilcopi Guarinus Dumbar, 
jlj. d. Guillelinus Steuvart , 313. e. 
Ablenus archidiaconus Autifjiodoxenfis , 
«8«. b. 

Abrincatenfis epifcopus Her^crtus , 10;. e. 
Abfia monaftetium, 994- d. 

Achardi abbatis S. Vidoris epiftola ad Ar- 
nulfum epifeopurh Lexovicnfem, 2.3 1. b. 
ad Henricum regem Angliae, ijo. d. 
Achardus epifcopus Abriucenfis cx abbate 
S. Vidoris, i;i.a. d. 

Achilles Bocchius, 1437. c. 

Adevertus decanus Autifiiodorenfis, 73 3. a. 
Acon civitas" inexpugnabilis -a Sarra ceti is 
expugnata , 77. d. Recuperatur , 6-1. c. 
Aconenus epifcopus Jacobus dc Vitriaco , 
34 9 . c. 

Adam abbas a Kenlps, 34%. b.. 

Adam de Teras abbas a Kcnlos , 31». c. 
Adx canonici S. Vidoris epitaphiunf , ixo. 

e. iz i. a. Ejus opera ni. b. 
Adamitarum baerefis , 84- b. 

Adeardis mater S. Gcraldi dc Salis, 589. a. 

Fit monialis, 99 y. c. 

Adclboldus epifcopus Trajcdenfis, 33. a. 
Adelelmus nobilis miles & humilis* 7 17. a. 
Ademarus epilcojws Morincnfis, i 19. a. 
Ademarus epifcopus Petragoricenfis , 110. 
d. 1094. b. 

Ademarus dc Friaco prior vm. Grandi- 
montis, 141. b. 118. b. 

Ademarus Lavcrcha prior Grandimontcnfis, 
1 3 1. c. 

Ademarus dc Verna prior Grandimoutis, 
ni. c. 

Ademarus vicccomesLemovicanus, 1096. d. 
Adeodatus fandi Auguftini filius, 11. c. 
Adhcbaidus faccrdos & magifter ccdcfix 
Autifiiodorenfis , 743. d. 

Adila religiofa femina , 69%. b. 

' Ado filius Autharii a S. Coiumbano bene* 
didus, 1 6. d. 17. a. 

Adoynus faccrdos & dccar.us Autiiliodo- 

renfis , 6S9. d. . 

AdfianuspapaiV. 1004. d. 1 lgy. a. 1090. b. 
Adrianus papa V. 3 <9. d. 

Adricus presbyter, 6«9.c. 

j£delbertus archiepifeopus I. Magdcbur- 

f enfis, « 73. a: 

ificia magna in rcligiofis improbantur, 
ifj.c. 


Vet. Script. & ampl. Colle c?. lim. VI. 


^dith regina, 669. e. 

JEduenfisS. Martini abbas Hugo, 803. 
iEgidius Fufcararius epifcopus Mutinz , 
1394- b: 

Algidius abbas Viaonienfis , 304. b. Prac- 
dpnes ad Chtiilum convertit , 303. b. 
Pace inter nobiles procurata , adverfus 
infideles transfretat, 303. d. Eos cumfuis 
aggr^Tus cedere cogit , 304. a. Primus 
Damiatam ingreditur, 304. e. A Roma- 
no pontifice grate fufeipitur , 303. a. 
Algidius dc Onina abbas S. Bcrtini, 6 14. c. 

Cedit dignitati, 613. c. 
uEgidiusdc w alcuria prior Oigniaci,3 30. b. 
ALgidius de Lifciviis vir dodus, 367. e. 
jtgyptios jufte fpoliaverunt Ifraclitx ,1137. 

JE ia mulier bona, 709.8. « 

JElfbun epifcopus Londonicnfis, 831. b. 
Agano decanus Autiffiodorenfis , (94. d. 

S. Agathz epifcopus Nicolaus Turicella , 
1401. a. 

S. Agathx monafterinm Tufculam§m, 9 3 3 . a. 
Agennerifes epifeopi Bertrandus.i 19.2. 110. 
d. 433. c. 1091. c. 1094. b. Guillclmus, 
301. c. 

S. Agnetis vita a S. Ambrofio emendata, 
77«. c. 

Agties de Monte-Politiano femina fandiffi- 
ma, 384. a. 

Agncs comicifia de Grueria , 3 1 8 . J. 
Agdctina Suppa pripriflfa de Poenitentia S. 

Opminici, 1194- a. 

S. Agricolae reliquiae, 140«. d. 

Aiga nobilis femina, 1«. c. . 

Aimericus epifcopus^Parificnfis , 174. e. 
Aimericus magifter ordinis Przdicacorum , 
34i. c, 343. d. 37«. a. 411. b. 

Aimericus falmm. canbnicus Dauratcnfis, 

4«y. e. 

Aimo dc Aiis rerum Templi citra mare ad- 
minifter, 11«. d. 

Aimo filius Thomx comitis Sabaudiz, 
3 1 4 , a. 

Aimonius monachus S. Germani feribitada 
tranfthtionis S. Savini , 803. 

Alamannus de Ponx. vir illuftris, 184. d. 
Alanus dodor wiiycrfaiis, 31. a. 

Alanus Brito vir pius, 391. d. 

Alardus Trubert abbas S. Bettini , «11. d. e. 
Albancnfcs epifeopi S. Bonaventura, 71. e. 

Bonifacius, 344. e. Palaeotus, 1418. c. 
S. Albericus abbas Ciftetcii , 47. d. 

S. Albcrtus patriarcha Jetofolymitanus Car- 
. melitarum inftitutor , 39. c. Scribit re- 
gulam, 3jy. d. 

Albcrtus- Magnus, 33 1. c. 339. b. Ejus vitz 
- compendium, 338. e. & feqq. Scribit 
contra hzteticos , 339. e. Guiilelmum de 
S. Amore confundit, 33^ c. Fit epifco- 
pus Rarifponenfis , 69. b. 360. b. Digni- 
tati renuntiat, 3«o. b. Ejus feripta, 360. 
c. &'feqq. Obitus, 361.0. 369. c. Epita- 


phium , 3«t. a. Gloriz revelatio, 3 «1. c « 

& feq. Tranflatio, 391. b. 

Albettus magifter ordinis Przdicatorum , 
341. b. 371. d. 41 1. b. 

S. Albcrtus de Tarpano parmelita 60. c. 

Albcrtus de Brixia vir dodus Sc fandus, 

3 8 1 . b. 

S. Albcrtus eremita, 33. a. 

Albcrtus dux Auftriz, 1178. c. S. Cathari- 
nz Senenfis canonizationem profequitur, 
1181. b. Petit ejus caput, 1131. d. 118 }• 
c. Ejus obitus, 1184. a. 

Albienles epifeopi Bernardus dc Caftaneto, 
9S9- b. 311. b. Bernardus de Combreto, 
483* d. 300. a, b. Guillclmus Petti , 
494- b. 

Alboinus abbas S. Hilarii indiceccfi Carcaf- 
foncnfi , 440. b. c. 441. b. 

Alciaccnfes abbates Alardus Trubert , «11. a. 
Johannes Glechon , «11. b. Jchannes de 
Lsnney, 6 18. c.. 

Aldemarius monachus fandiffimus Cafincn- 
fis, 794. b. 

Aldulfus epifcopus Autiifiodorenfis,7i9- e. 

Alctmus Bri/lel abbas S. Bcrtini, 616. e. «17; 
b. d. «19. a. * 

Alemanni e Sando - Audomaro cxpulfi , 
«19. e. . 

Alcnconii comitiflx Johannz felix obitus , 
1119. a. & feq. 

Alexande; II. papa , 88. a. 

Alexander III. papa, 88. e. 118. d. 170. d. 

1 93. e. 1037. e. 1090. e. Ejus apiftqlaad 
S. Germani & S. Vidoris & c. abbates , 
133.. c. Ad Ervifum S. Vidoris abbatem, , 
141. d. Ad canonicos S. Vidoris, 131. 

C. 134. c. Ad Robervim priorem fandi 
Vidoris , i«4. b. Ad canonicos S. Sa- 
tyri, 138. a. Ad Ludovicum VII. regem 
de reformando S. Vidoris monafterio , 
14 9-. »• 

Alexander papa IV. 340. c. 4o8.c.Ejul4 privile- 
gium proPrnliano monaft#rio,44J. b. Ei 
confirmat ccclefiam Fani-Jovis, 430. e. 
Revocat bnllam Innocentii IV. contra 
Mendicantes, 3 37. d.e. Ejus obitus, 363. b. 

Alexander papa V. 83. b. 108. c. Ejus crea- 
tio, 388. b. 

Alexander VI. papa, 393-d* 394 «- 631- b. 

Alexander Medices cardinalis archiepifco- 
pus Florentinas, 1414- a. 

Alexander Farncfius cardinalis & apoftoli- 
cx ledis legatus, 1390. b. c. 1391. c. 

Alcxandej cardinalis S. Laurentii in Lucina, 
431* b. 133. a. 134. d- 

Alexander & Theod. cardinales Vidorinos 
canonicos hortantur ad rcgulz obfervan- 
tiam,z«3. a. 

Alexander Burgins Burgi S. Sepulcri epifeo- . 
pus , t400. c. 

Alexander epifcopus Moravienfis , 311. c. 

Alexander Palzotus legam '(cientia pracU- 
rus, 1389- c. 

BBbbb 


Digitized by 


Google 


INDEX 

Alexanler Brroaldus canoojcus Bouonienfis 
vij dodus , 1401. a. 

Alexander de HaUx., 73. b. 

Alexander dc Villa- Dei ordinis Minorum» 

74- *• • 1 

Alexander rex Scotorum, jio. d. 

Alexander Gordonins comes , 5 1+. e. 
Alexius Servita Vir fandus., 37 9. a. 

Alexius canonicus S. Vidoiis , 133. b. 
Alexius diaconus ccclcfix Rora, fidus ca- 
nonicus S. Vidoris , 141. d. 

Alferus presbyter , 670. c. 

Alfonfus Palzotus coadjutor Bononicnfis , 
141;. d. 1419- b. 

Alfonfus rex Caftcllx, 398. a. 

Aligernus abbas Caiincnlis, 938. b,94«.b. 
Allodinm monafterium ,*>04- d. 

Altercatio inter Prxdicatores Sc Minores de 
Sanguine Chrifti in cruce , 391. c, . . 
Altiripenfis monailerii fundatio, 311I b. 
Fadx eidem donationes , 313. c. Privi- 
legia conccfla, 314. b. Ejus fitus, ji 6. 
d. Rcliquiz, 317. b. & feq. Sepulturz, 

3J7.C. , 

Altimontenfis abbaf Clarembaldus, 171 3. a, 
Alvernia monafterium Grandimontenfium» 
1071. d. 

Alverniz dux Jobannes , 1 1 3 1, d. 

Alvifus epifeopus Attrebatcnlis, 189. a. 
Amalphitanus epifeopus Petrus, 971. 'c. 973. 
d. 97S. b. 

Amandus de Donqnio vir iliufttis, i 89. b. 
Amantius Columbi fundator conventus Bur- 
digal. fratrum Przdicatorum, 471. b. 
Ambaziacus prioratus S.Auguftini Lcmovic. 
1067. e. . 

Ambaldus cardinalis , f66. d. 

S. Ambrofius , 11. c. Sabbato non jejuna- 
bat, 94r.b. Vitam S. Agnetis emendavit, 
776. c. Reliquias SS. Vitalis Sc Agricolz 
detegit ,1414. d. Ejus dalmatica 1414. 

b. 

Ambrofius epifeopus Sandonenfis , 757, 
Amedxus comes Gcbennenfis , 3 1 1. d. 
Amedzus comes Sabaudiz , 188. c. fi6. c. 
Filium a Deo impetrat precibus prioris 
Cartufiz , 189. b. 

Amedzus filius Amedzi comitis Sabaudiz, 
189- c. 

Amelius 'archiepifcopus Natbonenfis Pru- 
liano reftituit ccdefiam S.Martini deLi- 
mofb , 440. d. 

Amuco presbyter , <70. b. 

Anaftafius archiepifcopus Senonenfis, 616. e. 
Ancherus cardinalis» 310. c. 

Andcgavenfis dux aS. Carbatina Senenfi ani- 
mo immutatus, 1337. b. 

Andreas cardinalis, 1169. c. 

And reas epifeopus Moravienfis, 311, d. 
Andreas abbas a Kcnlos. 310. a.c. 

Andreas Servita vir fandus, 383. b. 
Andreas rex Hungariz, 331. a. 

Andreas miles, 696. b. 

Andreas miles Jerofijlymis fepultus , 710Tb. 
Andreas Naddini de Bellantibus nobilis ci- 
vis Senenfis, converfus per S. Carbatinam 
Srnenfem , 1167. a. 1311. e. 

Angelcimus epifeopus Autiffiodqrenfis ,711. 
a. 

Angelus de Mafiatio monachus Camaldu- 
leufis martyr 1439. a. Sc feq. 

S. Angelus Carmelita martyr , 60. b. 
Angelus Corrario patriarcha CP. 1183. *• 
Poftea papa Gregorius XII. 1178. b. 
Angelus Pcrufius epifeopus Sarfinz, 1401.3. 
Angeli de Senis ord. Minor, contcflatio 
de S. Carbatina Senenfi, 13 66. d. Fuit 
provincialis, 13*8. b. 

Angli per fraudem Scotiz regnum occu- 
pant, j 17. b. 

Angliz reges Bcodricus , 8 16. b. Edelredus , 
815. d. c. Eduardcs , 813. c. Guillel- 
inus, 33. e. Henricus I. 1198. a. Hen- 
ricus HI. 119. a. Henricus VU. 1389.3. 
Henricus VIII. 313. e. 

Anglicu* Grimoaldi dc Grifaco cardinalis 
Mimatcnfis, 194. e. 

Anibaldus cardinalis, 3 )S. b. 3 66. d. 
Anicicnfis epifeopus Guido Fulchcrii, 137. 

c. 488. c. 


RERUM ET VERB 

Animarum cura quam fit periculofa, 988. 

a. Sc feq. 

Anna comitifia, 30. a. 

Annualia przbcndarum poffident canonici 
regulares^. Vidoris in ecclcfia Parifienfi, 
113. c. In Stampenfi 116. a. In abbatiis 

.. regalibus, 118. d. 

Annus ab Annuntiatione Domini incoep- 
tus, 4^4. a. 

Anfegifus archiepifcopus , 691. b. 

Anfcifus epiicopus Tricaffinenfis, 73 8. b. 

Anfellus juvenis miles S. Stephani , 697. a. 

AnfclIiV levita canonicus infignis Sc in di- 
vinis feriptutis magifter egregias , 700. d. 

S. Anfelmi patria & prima (ludia , 99.il. Adit 
Lanfrancum , ibid. e. Fit monachus Becci, 

100. a. Ejufdem loci prior, 100. b. Et 
«bbas, 100. d. Ejus virtutes , too. e. An- 
gliz regem adit pro ecclefiziuz negotiis, 

101. c» Fit archiepifcopus Canruaricnfis, 
101. e. Ejus miracula , 983. d. Lepro- 
fum mundat , 983. e. Romam tendit Sc 
a pontifice benigne excipitur, 9S6. a. Ibi 
fecundas cft a papa , 986. b. pifcipulum 
fuum ad epifeopatum Belvacenfcm peti- 
tum recufat dare, 988. d. Ejus lententia 
de cutz animarum periculo , 9 88. a. & feq. 

Anfelmus abbas a Kcnlos , 3 1 9. c. 

Autaradenfis epifeopus Guillelmus, 333. e. 

S. Anteimus fit prior Portarum, 170. c. Er 
Cartufiz, 168. c. Sub eo florent Cartu- 
fienfes, 169, e. Ejus patet & fratres fadi 
Cartufiani, ibid. Fit epifeopus Bcllicenfis, 
171.2. In epifeopatu ut fe gefferit , 171. 

b. & feq. 

S. Anthelmus epifeopus Bellicenfis »38- d. 
De eo, 130. b. 19 9. d. Ejus obitus, 173. 
e. pt miracula 174. 

Anthclmi monachi epitaphium, 8t8. c. 

Antiochenus epifeopus Stephanus , 338. c. 

Antiochus dux ethnicorum mifere perit , 
877. d. 8c feq. 

Antiphoneti imago Chrifti , 880. c. 

S. Antoninus archiepifcopus Florentinus , 
3#>- c. 

S. Antonius vir angelicz perfedionis , 17. 
b. & feq. 

S. Antonius dc Padua , 71. b. 

Antonius Carrafa cardinalis, 1413. b. 

Antonius Maria Salviatus cardinalis Sc le- 
gatus Bononicnfis , 1417. b. 

Antonius Auguftinus epifeopus Ilcrdinus, 

I3J4-C. 

Antonius Bornius epifeopus Bclcaftri, 1461. 
a. 

Antonius Pifamanus epifeopus Feltrenfis , 
}93-f- 

Antonius Btrghes abbas S. Bertini Sc S. Tru- 
do» is £31. b. 

Antonius de Clidac prior provincialis ordi- 
nis Przdicatorum, 436. c. 

Antonius Servita vir fandius, 384. b. 

Antonius Superanti us prior de Poenitentia 
S. Dominici, 1193. e. 

Antonius de Brixia magnus condonator , 

Antonius David magifter Angeli Corrarii , 
H78. b. . 

Antonius Gigas virdodlus & pius, 1431. c. 

Antonius Poflevinus, 1414. b. 1413. b. 
1434, a- 143*- c. 

Apamienfis epifeopus Rainaudus , ^094. 

S. Apollinaris epifcopi Valentini vfta, 777. 
Nobile genus , 77 9. e. Stephanum Sigif- 
hiundi tegis miniftrunr excommunicat 
propter inccftuih, 7 79 -d. e. Fontem di- 
vinitus impetrat , 780. b. Sigifmundun» 
regem zgtotum fanat, 780. d. Qui abeo 
de illatis injuriis ventam petit, 780. e. 
De morte divinitus admonitus confacer- 
dotes vifitat, 781. c. Agitatas Rhodani 
undas fedat, 781. e. Energumenutn per 
facerdotem fuum a dxmone I i berat,78 i.b. 

S. Apollinaris Arelate honorifice receptus, 
781. d. Maffiliam accedens amiffos re- 
cuperat folidos, 781. e. Surdum Sc mu- 
tum fanat ,»78 3 . b. Paragorio cum per- 
cudenti indulget, 7S3. c. Orans coelefli 
lumine irradiatur, 784. a. Obic , 784. d. 

S. Apollinaris abbas Cafinenfis , 761. c. . 


ORUM 

Apuliz rex Ladiflaus, 1183. b. 

Aquz frigidz judicium, 1030. e. 

Aqucnfis archiepifcopus RoflagnOs , 338- 

Aquileiz patriarcha Francifcus Barbarus , 
1387. a. 

Aquioenfis epifeopus Robertus de Licio , 
73. a. 

Aquitaniam invadunt Gothi, 7*3. e. 
Aragouum rex Petrus, 363. a. 
Archicpifcopale Bononiciife, 1 ;g6. e. 
Archiepifcopus Senonenfis apudS. Vidlorcm 
quomodo recipiendus. 177. b. 

Arculainia fenatrix S. Apollinaris propin- 
qua, 181. e. 

S. Ardcrici reliquiz, 1414. b. 

Atdozonus de Padua facrz theologi* ma- 

§ i fler & prior provincialis orditns Prz- 
icatorum , 1 307. d. 

Ardoini epitaphium , 811. a. 

Arduinus monachus Cartufiz vir fandus, 
. 144. a. 

Arechis rex Longobardorum , 733. e. Con- 
ftruit Beneventanam S- Sophiz bafilicam , 
714- a- 

Arelatenfis epifeopus Czfatius, 781. d. 
Arimini epifeopus Borlingerius Gyphus , 
1401. a. 

Armannus abbas Magni-loci, 1100. c. 
Arnaldus prior Pruliani , 433. d. 

Arnaldus vicecoraes, 73 3 -d. 

Amandus dominus Rupis excifz, tuo. e. 
Arnoldus de Villa-nova dodor medicus 
traditum edit pro defenfione Cartufien- 
fium , qui etiam infirmi carnes non co- 
medunt , 101. a. v 
Arnulfus epifeopus , 67). e. 

Arnulfus epifeopus Lexovienfifc, i3i.b, 
Arnulfus abbas Viconienfis , 193. b» 
Aroafia monafterium canonicorum regula- 
rium , 188. e. 

Aroildis Dea devota, 693. d. 

S. Arfenius, 843. b. 

Arturus abbas Oeirenfis , 313. c. 

Arveriz Cartufia, 163. c. 

Afcanius Columna cardinalis, 141. e. 
Afeanius Sfortia, 1 390. c. 

Aftenfis epifeopus Francifeus Panigarola , 
14 3$. d. 

Aftor Palzotus ,13 89. e. 

Arheldagus archiepifcopus, 671. d. 

Athenis przdicans S. Nicon a civibus ho- 
noratur, 833. e. 

Ato atehipresby ter Autiffiodorenfis, vir fan- 
dus fidius -monachui , 714. e. 

Ato miles , 71 f. b. 

Ato-Raimundus pater S. Bertrandi epifeopf; 
101 1. c. 

Atro facerdos fuccencor Autiffiodorenfis , 
vir fandas, 689. d. 

Attrebarenfes epifcopi Alvifus, 189. a.Go- 
defealcus, 191. a. Robertus, 187. a. 
Avara uxor Pandulfi principis Capux, 941. b. 
Avara grincipifla Capu* comitem quemdam 
ex i nVidia jbbet interfici , 941. b. Eidem 
poenitentiam rcfpuentt S, Nilus przdicir 
filii ejus mortem, 941. e. 

S. Audoenus, 17. a. b. EcclcfiasFontanellz 
confecrar, 798. a. 

Audoenus Ludovicus epifeopus Caffimcnfis , 
- »434- b- 

Audoenus puer nobilis , 1073. b. 

S. Audomari caftellum ab Anglis captum Sc 
2 civibus recuperatum , 619. c. 

S. Audomari civicas a Gallis primum fruftra 
obfefla Sc poftea capta, 630. c. d. 
Augenfis abbatia fub congregatione Aroa» 
frcnfi, 13 9. a. 

Augenfis abbas Rogcrus , 137. b. 139. a. 
Auguftincnfium ordo, 6 3. b. 

S. Auguftinus Sc ejus regula, tr. 2. Ejus 
canonici vivebant- fine proprio , 11. b. 
Tria hominum genera congregavit, 11. d. 
S, Auguftinus Anglorum apoilolus, 18. c. 
Auguftinus Valerius cardinalis epifeopus 
Veronz, 1414. a. 

Auguftinus S Benedfdi difeipulus , 794.' b. 
Auguftinus Brunus Gabrielis Palxoti cardi- 
nalis familiaris ac vitz feriptor , 1386. a, 
. 1388. a. 


Digitized by 


Google 


f 


Auguftinus Cufanus, 1 414« a. 

Auguftinus de Pilis ordinfs Prxdicatorum , 
n87-d. 

Auguftinus Trivifanus patricius Venetus, 
143*- c. 

Auguftinus Valerius patricius Venetus » 
i4J«. c. 

Auguftinus Berous inlignis jurifconfultus , 
1-390. e. • 

Auguftodunenfes epifcopi. Johannes Rslin 
cardinalis, 179. e. Norgaudus, 701.. a. 
Waltcrius, 7tz..e. 

Avitus epifcopus Viennenfis, 777. Vir apo- 
ftolicus, 779. d. e. 

S. A^iti roonafteriuni canonicorum regula* 
rium , 99 1 - a. 

Aura-Ventofa monaftetium Grandimonten* 
fiura, ni 1. d. c. 

Aurex-Pctrx monafterium , 841- d. 
Aurelianenfes duces Carolus , <11. d. Sit*. 

a. c. Ludovicus, «04. a. <07. b. fit feq. 
Auftrix dux Albertus , 1178. c. ngi. b. 
1184. a. Piofcquitur canonizationem S. 
Catharinx Senenfis, 1310. c. ^ 
Autharius vir fcobilis S. Columbanum ex- 
cipit, 16. c. 

Aucilliodorcnfes epifcopi Aaron , 69 1> e. 
Abbo, 7)). c. Aldulfus , 71 9. e. Angi- 
lclmus, 71 1, a. Archcmboldus , 718. d. 
•'Betto, 691. d. 69 4. d. Chriftianus, 731. 
a. EribaMus , 700. 0. Eribertu^, 717. d. 
Galdricus, 700. b.Gaufridus, 700. b. 711. 
a.733. a. Ceraunus, «87. e. 71 3. d. 73 f. 
e. Heriboldus, 6«.'7. e. Herefridus, 718. 
d. 71«. c. Hugo , tij. tLe. «93. d. Hu- 
go vir fandius , 713. d. 713. a. 718. c. 
Humbaldus. 701. e. 703. b. 711. a. Jo-> 
hannes , «$8. e - Maurinus, 719. a Re- 
migius, «98. a. Richardus , 699- a. 704. 
d. Robettus , «9 1. b. Waldrici ordinatio, 
697. a. V. «8«. c. Warimbertus, «98. 
a. Wigbaldus , 704. a. 

^utilGodorenles decani Aclevertus ,73 3. a. 
Adoynus , «89. d. Ayglulfus , 701. c. 
Gaufridus, «87. c, Giflcbertus , «90. d. 
Gofcejinus , 731. a. e. Hugo , 701. d. 
Ingelboldus ,' 710. b. Rotfredus , «93. b. 
Salomon, 71 f.c. Vitalis, 73 3. b, Wala- 
harius; «93. c. 

Autiffiodorenfes prxpofiti Ertnenfridus, 713. 
a. Erembenus, 733. d. Stephanus, 773. 

d. Waldricus', «93. b. 

Auxitanus archiepifcopus Willelmus, ion. 

a. 1014. e. iot«.e. 1037. d. 

Auxitanus epifcopus decem epilcopatuum 
metropolitanus , 1013. a. 

Aya S. Marix ancilla, 696. a. 

Ayglulfus facerdos fit drtanus Autiffiodo- 
renfis, 701. c. 

Aymarus de Bello-vifu, 180. c. 

Aymarus dominus Intcrmontium Cartufien- 
fes vexat, 781. e. 

Aymericus epifcopus Lemovicenfis, 303. c. 
Aymo prior Cartulix , 181. b. 108. d. 

'Alo presbyter & prxpofitus-, «74 b. 

Azo monachus pius CaCnenfis, 7 9;. b. 

B. 

Adegoz presbyter, 670. e. 

Badilo comes uEduenfis reftautat fandli 
* Martini monafterium, 803. 

Baidulus deticus Palatinus abbas Majoris- 
mouafterii reftautat ecclefiam S. Savini , 
8e>f. 808. d. 

Balduinus archiepifcopuj Trevirenlis,' 377. 

e. Duq fundat monafteria Cartulicnlium, 
197- c. 

Balduinus abbas S. Edmundi, 811. 81}. c. 
Balduinus rex Jerofolymitanus, 33. d. 
Balduinus comes Flandrix adhxret Johanni 
regi Anglix , 19«. c. 

Balduinus comes Hannonieniis , ift. a. 
a9t. a. c. . 

Raima feu fpelunca S. Marix Magdalenx, 
T 3 ?• b- 

Baltafar Cona cardinalis fit papa Johannes 
XXIII. 388. c. 

S. Barbatus , 731. c. ’ 

Barbotanorum hxrefis, 1439. b* 


Barduzius de Canigianis fcripflt dc S. Ca- 
tharina Senenfi , 1 189. e. 

Barnabas magifter ordinis Prxdicatorum , 
341. e. 383.«. 393- b.4i3.d. 413. c. 
Baroaius doftrinx ac pietatis lumen, 1387* 
c. Invitas fit cardinalis, 1439. b. Ei di- 
cata vita Palxoti^ard. 1 387. a. 

S. Battholomxi junioris Cryptx - fcrrat* 
vita , 937. 9«8. b. Puer in monafterio 
traditus ut fe gerebat , 93 8. e. S. Nili fit 
dilcipnlus, 9 f9. b. 969. c. Et teltius ejus 
fuccelTor . 939. e. 970. b. Cantus in Ho- 
norem B. Virginis & fandorum compo- 
nit, 9«o. b. Sub eo augetur moaacbonim 
nuftierus, & templum erigit in honorem 
B. Marix , 960. c. Bcnedido IX. papx 
injungit, ut propter delidumcedatdigni- 
tati, 961. c. Gaietx princeps captat eo 
intercedente libertate donatur , 96 1. e. 
8c leq. Famis tempote frumentum fibi 
divinitus milTum accipit , 96 4. b. & feq. 
Eju* obitus, 967. b. 

B. Bartholomxus abbas Cryptx-fcrratx au- 
dor vitx S. Nili, 888. 

Bartholomxus atchiepilcopus Tuto neniis , 
11 9. e. 1991. c. 

Bartholomxus cpilcopps Bayonenfis , 43 3. e. 
Bartholomxus epifcopus Caturcenfis, 471. 
c. d. 

Bartholomxus epifcopus Corfulanus, 333. e. 
Bartholomxus Comatius magifter generalis 
ordinis Prxdicatorum , 391. c. 
Bartholomxus Texerii magifter ord. Prxdi- 
catorum, 343. a. 389. c. « 
Bartholomxus decanus Parificnfis confftmac 
■ donationes ab epifcopis Parifienlibus S. 
Vidori concedas , 113. b. Poftca creatur 
epifcopus Catalaunenlis , 113. c. 
Bartholomxus dc Ferraria innuifitor otdi- 
. nis Prxdicatorum , 1141. b. Petit fieri 
inquifidonem de memoria per eu mia da 
B. Catharinx Senenfis nondum canoni, 
xatx, 1141. c. Epiftoia vicarii epifcopi 
Caftellani ad eum > 1141. e. Fit prior 
conventus SS. Johannis fit Pauli Veneti is, 
1143. e. Ejus contcftatio de fanditate S. 
Catharinx Senenfis, 1144 b. fit feq. 
Bartholomxus Montucci conftlfor S. Ca- 
tharinx Senenfis, 1137.0. 1188. c. 
Bartholomxus de ‘Ravenna Cartufianns , 
1174. b. Vir pius,ti8o.d. ti8«.c. ix88. 

b. Ejus contcftatio de S. Catharina Sc- 
nenfi, >304. d. Ei feribftThomas deSe- 
nis de S. Catharina Sencnfi, 1 303. b. 

Bartholomxus Dominici 'confeflbr fanftx 
Catharinx Senenfis , 1137. b. >181. d. 
1183. c. 1308. c. Ejus contcftatio de ea, 
1309. b. Additiones ad fuas contcftatio- 
m nes de fanda Catharina de Senis , 1 341. e. 
Bartholomxus de Pilis Summx*Pifanx au- 
. dor, 381. d. ’ 

Bartholomxus Servita vir iandus & mira- 
culis corufcans, 37«. a. 381. d. 
Bartholomxus Pidor vir pius, 389. b; 
Eafilius prior Cartufix , 37. c. 173. b. Vir 
niagnx fanditacis , 170. b. 

Bafilius imperator filius Romani minoris, 
8«9.a. 

Bafilius dux , 997- c. 

Bafilius Apocaucus pretor, 873- d. Bnlga- 
rorum metu fit morbo S. Niconis preci- 
bus liberatus, 8«7- c. 

Biyona igne confumta, 469. c. 

Bayonenfis epifcopus Bartholomxus dc Ri- 
paria, 431. e. 

Beatri* regina Siciliae, 331. a. 

Beatrix filia comitis Sabaudix, fundatrix 
conventus Siftaricenfis ordinis Prxdicau 
330. b. 

Beccenfis monafterii origo, 93. a. fit feq. 
Scholx , 97. d. fit feq. Floret fub S. An- 
fcfmo , loi.b. c. Omnibus abundat, 98. 
a. Ejus poflclfiones in Anglia tuetur, 104. 

c. Abbates Anfelmus, 99. d. Bofo,i03. 
c. Gaufridus de Hifpania ,'109. c. Guillel- 
mus, 101. d. Guillelmus de Beufie-villa, 
10«. c. Herluinus, toi. Le tardus , ior.a. 
Petrus, tofi. b. Rogerius, 103. c. Tco- 
baldus , 104. b. Thomas , 10«. ipS- b. 
Eorum gclta metrice confcripw ,93. Bec- 


cenlcs mooadii ex Anglii expulfi , itb.C. 

Bedx depofitio, «31. a. Calendarium, «33. 
«30. a. Martyrologium ,6 33. 637. a. 

Begardi combufti Patinis, 80. d. 

Beta rex Hnngarix , 343. c. 

Beicaftri epifcopus Antonius Bornias , 140!. 
a. 

Beilicenfis epifcopus S. Anteimus, 38. d; 
I7ia. fitfeq. 

Bell i loci abbas Robettus t.tjde , 313. d. 

Bellum immane inter Philippum Valefiunt 
regem Francorum, fit Eduarddm regent 
Anglix, 616. e. 

Benedicens Deum benedicitur, 113*. c. 

Benedidini monachi in cedefia Cantna* 
rienfi,j6.c. 

Benedidini ordinis findi canonizari quin- 
quaginta quinque millia fit quingenti, 
13. c. 

Benedidus abbfs Cafinenfis, 418. e. Ejus 
regula, 13. e. d. Dominicis fit feftis je* 
unabat, 941. c. Ejus tranfiatio, «73- d. 
n Germania celebrata , «43. e. Dc eo 
rithmus, 14. d. 

S. Bcnedido Anianenfi traditur ruendum 
S. Savini mouafterium, 803. 

Benedidus papa, «73. c. 

Bencdtdus V. papa, g«. b. 

Benedidus VIII. papa , 87. b. e. 

Benedidus IX. papa, 87. c. d. Ei oh com* , 
milium delidum S. Battholomxu* injun- 
git ut cedat digaitati , 961 . c. d. 

Benedidus papx XI. 66. a. 333. e. 33«. c. 
371. c. 4it. b. 334. c. 343. d. Ejus mo- 
deftia. 373. b. Miracula, 314- *- fit feq. 

Benedidus papa XII. 384. c.ts. 414. e. 4i<* 
a. Reformat ordinem S.Benedidi ficCi- 
ftercienlem ,3 1. c. Confanguincos fugie- 
bat, 31. d. 

Benedidus XIII. papa , 83. b. 

Benedidus Comelinus cardinalis, i4j6- c. 

Benedidus Sardorum epifcopus, 794. a. 

Benedidus Servita vir iandus 8c miraculis 
corufcans, 377. c. fit feq; 

Beneficiorum ecdef. maius ultis, 31. d.e. 

Beneficiorum refervationes ortum habent 
fqb Clemente VI. «t«. e. 

Beneventanus atchiepilcopus Milo , 113.6. 

- 113.4. xzji a. 1043. a. 103». a. 1061. 
c. e. 

Beneventanus princeps Skhardus filius Sic* 
conis, 974- e. 

Beneventum monafterium , si&o. c. e. 

Beodrieus rex Anglorum orientalium,Si«.b« 

Berlingetius Gypfius epifcopus Arimini, 
1401. a. 

Berengarius dodus vir , epilcopus Compo- 
Itellaryij, «9. e. ex magiftro ord. Prxdi- 
catorum , 37«. b. 

Berenglrius atchiepilcopus Narbonenfis dal 
PruTiano ecclefiam S. Martini de Limofo, 
438. c. 439. b. 

Berengarius magifter ordinis Praedicatorum, 
341- d. 

Berengarius de Landora prior ptovincialis 
ordinis Prxdicatotnm , 430. Deinde ma- 
gifter, 41 1. d. 

Berengarius de Maloduno prior provincialis 
ord. Prxdicat. 437. b. 

Berengarius Otarii prior provincialis ord* 
Prxdic. 41 3. d. 

Bernamundus amicus S. Antelmi, 173* a * 

S. Bernardinus prxdicqjot infignis , 73. C. 

8c leq. Ejus obitus , 74- b. Epifcopatus 
tres oblatos contemnit , 7«. a. 

S. Bernardus abbas Clarx- Vallis , 3 fi. d. 
47. e. 48. a. tfiS. d. Z13. d. Centum fit 
fexaginta monaftetiorum patet , 48. c. 
Quadringentos fub fe monaebos habuit 
inCiara- Valle, 3 7 A- Cartufienfes vifitat te 
laudat, 37. a. Cellulam habuit in Monte- 
Dei , 1 69. c. Regulam fctipfit iTempla- 
riorum , 31. d. e. Ad inftantiam Betnardi 
riotis Portaram Icripfit in Cantica, ifi8t 
. Verborpm ejus emcacia, ibid. c. Spirx 
prxcjjcat , 169. b. Pro eeclefia ter Ro- 
mam profeftus eft , 48. e. .Schifma ex* 
tinxit , 88. e. Eius obitus , y«. a. Ejus 
elogium , 999. b. 'Slola , 3 17. b. 

Bcrnardi cardinalis epiftoia adGarinum ab- 



Digitized by 


INDEX 

-batem S. Vidoris , 161. a. 

Bernardus nepos Bernardi cardinalis, i6t. 

c. ' 

Bcrnardus de Caftaneto epifcopus Aibienfis, 
jo 9. b. In eum infurgunt bxrctici, )ix. 

b. 81 feq. n x. b. & feq. 

Bernardus de Combreto epifcopus Aibien- 
fis, 48). d. 500. a- b. < 

Bernardus Raymundi eledus CarcalTonenfis, 
43 9 , C. e. 

^Bernardus Ciaromontanus epifcopus fer ibit 
pro dodrina S. Thomz, 370. c - 
Bernardus de Savena epifcopus Lcmovicen- 
fis, 46$. d. e. ’ 

Bernardus Guidonis quo anno ingrelliiseft 
ordinem Praedicatorum, 418. a. Fuit le- 
dor Aibienfis, 309. c. Et prior, 310. b. 
Er etiam Caftrcnfis, joo. d. Aeque Car- 
cafTonenfis, 4)). a. 478* a. Et Lemovi- 
cenfis, 468. d. Fit epifcopus Lodcvenfis, 
70. a. ii). Ejus opera/ 368. a. Libellus 
de magiftris ord. Prxdicatotum , 3 97 • a. 
Epiflola de incorruptione Bernardi de 
Caucio,48i. d. 

Bernardus abbas 9 . Anaftafii poftea papa 
F.ugniius Ilf. 49. c. 

Bernardus prior Cartufiz, 179.. 

Bernardus prior Porcarum, 168. d. 170. c. 
Bernardus prior Grandim. 11 66. e. 
Bernardus dzGrandalmar prior Graadimon- 
tis, txx.d. t)). c. 

Bernardus S ijfe pfcudopr ior Grandimontis, 
14 j. e. 

Bernardus magifterord. Prxdicatormn,j4r. 

c. 37i.d. 

Bernardus de -Juzico magifter ord. Praedi- 
- «1101001,411.6. 

Bernardus Geraldi prior Tolofanus fratrum 
Prxdicatorum , 46 r. e. £t prior provin- 
cialis, 134. b. 414. c. 413. b. 4x6. a. 
4 J?-b. 

Bernardus de Trilia vir dodus, 371. b. 
‘Provincialis ord. Praedicatorum, 41.6. b. 

) xo. c. 

.Bernardus de Caucio malleus hzreticorum 
▼ir fandus, 481. b.. Bernardi Guidonis 
epiflola de ejus incorruptione, 481. d. 
Bernardus de Monte Politiano confefior 
Henrici VII. imperatoris, purgatur a cri- 
mine intoxicationis ejufdem imperatoris, 
376. d. & feqq. 

Bernardus de Bociacfs prior Aibienfis vir 
fandus, 309. a. 

Bernardi de Caftris S. Vincentiichronicon, 
*7i. a. 

Bernardus dcRupeforti pro fide Chrifli oc- 
cifus, 338. d. 33 3. a. 

Bernardus Bocardi difcipulus Hugonis.de 
Lacerta , 1 i6x. a. 

^Bernardus prior Plumbi redarguitur de offi- 
cii pro defundis omiffione, 1004. e. 
Bernardus Bembus vir egregius, 1140. a. 
Bernardus Delicioli ordinis Minorum in- 
quifitionis pcrfecutor, 479. a. 314. a. Et 
regis proditor, 499. e. 314.6. 

Bernardus comes Armeniaci, 434. a. 
Bernardus comes de Lailrcto , 364* c. 
Bernardus oratot Venetus, 71. e. 

Berno abbas Cluniacenfis monachus S. Sa- 
vini, 803. Ciuniaci conditor, )o.a. 
Bernowini epifeopi verfus-jd crucem, 8 ao.a. 
Beroaldus vir dodus , 1389. b. 

Betta mater Caroli-Magni, 816. e. 

5 . Bertmi abbates Agidius de Onina, 614. 
c. 61 3. c. Alardus Tbubert , 6xx. d. e. A- 
Iclmus, 6\6. e. d 17- b. 619. a. Antho- 
nius de Berghes , 63 1. b. d 3 x. b. Euftafius 
Gtnitr , d 1 3. c. Fridericus Merolette , 
6}x. b. Gerardus de Hemericourt , 6)x. 
b. Jacobus , 6 10. a. Jacobus Duval , d 3 1. 
b. Ingcjbertus dEfpaigne, 63 x. b. Johan- 
nes le Bhegre, du. d. Johannes de Ipra, 
d 1 7. a. d r 9. a. & feq. Johannes de Lan- 
• -uoy , di 8. c. Johannes de Medon, dty. 
Johannes Tribou/tf. 6 xx. e. 6x3. d. Ve- 
daftus Grenette , 63 x. b. Wiilclmus Fil- 
larrius, 6x6. d. 

S. Bertoidus primus prior Carmclitarum , 
39. e. 60. b, 

Bettholduc dux 8c tedor Burgundix ducis 


RERUM ET. VER 

Zeringiz & civitatis Friburgenfis funda- 
tor, 314. e. 313. b. c. x 

Bertrandus epifcopus Auxitanus, 1014. e. 
10x7. a. e. 

Bertrandus Aginnenfis epifcopus, 119. a< 
ico. d. Avuoculus papx . 433- c. 1091. 

c. ro 94 - b. * 

S. fiertrandi epifeopi Convenarum vita , 
ion. Ejus genus illufire , loxr. b. In 
armis ut fe geflerit , ibid. d. Mupdi glo- 
riam defpicit, roxx. c. In folo Deo glo- 
ciatur, 10x3. a. Quam cautus effet in ver- 
bis, 10x3. e. Quam humilis , quam caf- 
tus, 10x4. a. Fit epifcopus Couvcnarpm, 
10x4. d. Canonicos regulares in fua ec- 
clefia inflituit , 10x3. c. Ejus pius obi- 
tus, 10x3. d.Et.virtutcs, loxd. b.&fcqq. 
Miraculis cotufcat, ioi7.b.&feqq. 

Bertrandus de Gariga S. Dominici difcipu- 
lus', 437. b. Infhtutusabco provincialis, 
4<8. c. 

Bertrandus de Monte- acuto abbas Moifia- 
cenfis , 4da. b. 

Bertrandus de Claromonte prior provincia- 
lis otd. Praedic. 4x9. e. 

Bertrandus Nigri prior provincialis ordinis 
Prxdic. 43 x. d. # 

Bertrandus/ de Garvia vir fandus, 3 3 3. d. 

Bertrandus comes de Novo-caflro , 3 1 3 . d. 
e. 

Bertrandus vicccotpes Bruniguelli , 484. e. 

Betto epifcopus Autiffiodorcnfis , 69X. d. 
Ejus ordinatio, 694. d* 

Biana fou Viana fundatrix parthenonis Pon- 
ti#viridis, 3x6. e. 

Bibio monaftetium, 994. d. 993. a. 

S. -Bibianus epifcopus Sandonenfis poft Am- 
brofium collocandus, 737. Ejus, vita,’ 
ibid. Ejus genus illufire 7*1. b. Baptiza- 
tur & Chriujaois legibus inflituitur, 761.. 
•d. Fit comes Saudonenfis , 76X. Sacris 
ordinibus initiatur, 761. a. Dedignatur 
epifcopus Sandonenfis , 7 6x. c. Eledus 
epifcopus fugit , fed detegitor, ibid. d. 
Ordinatur epifcopus , 763. b. Captivos 
cives liberaturus Tolofam proficifcitur , 

1 764, b. & feqq. A rege invitatur 8c cum 
honore*eaeipitur , 763. b. Regi hzrctico 
poculum offerre recufat , 7 66. e. 

S. Bibianus regis jtam permeritaS. Saturnini 
mitigar, 7 6 S- e * Ab eo captivorum im- 
petrat libertatem, 7 66. b. Barbaros ac 
Saxones fua vincit & repellit oratione , 
766. c. Corufcat miraculis, 767. b. Ex 
omni regioneffit ad eum concurfus , 770. 
a. & feq. Sanguinem ejus pulveri mixtum 

. colligit mercatot & pro reliquiis venera- 
tur, 771. b. Hujus fanguinis prxfentiam 
formidant dzmones, 771. d. Ei viveny 
conflruiffir ecclefia , 773- a. Cathedta- 
lem ipfeconilruit ac dedicari curat, 773. 

d. Obit, 774. a. 

Biblialeda advelpertinamfynaxim, 86), e. 

Bifuntinus archiepifcopus Sebaflianus De- 
lius, 1390. c., 

Biterienfis epifcopus Richardus nepotis , 

, , f« 4 -d. 

Bituricenfes archiepifcopi S. Guillelmus, 
31. a. 1x8. d. Henricus, ixo.e. 1094. b. 
d. Philippus 464. d. 471. a. c. Stcphanus, 
X3X. b. 

Blancha regina Aragonum fundatrix par- 
thenonis Cxfar auguflani ord. Prxdicato- 
rura, 341. b. 

Bobatdus cardinalis S. Angeli, 109X, d. 

Bobienfe coenobium , 17. c. 

Boetius, 3*4. e. 

Bohemix rex Johannes, 377. e. 

Bolbona monafterium ordinis Ciflercienfis, 

. 43 *. c. 

Bolbonenfis abbas Jacobus de Furno, 31. c. 

Bonavallis monaflerium Grandimontcn- 
fiura,i07S.d. 

S. Bonavcntura alias didus Euflachius, 71. 
d. Ordinis Minorum generalis, cardina- 
lis & epifcopus Albanenfis intoxicatus , 
71. e. 

Bonavcntura Servita vir fandus, 383. d. 

Bonifacius I. papa, 83. a. 

Bonifacius papa VIII. 78. d. i)S.a. 


BORUM 

340. e. 370. b. 371. b. 409. d. 334. c. 
'343. e. Sandcfrum albo inferibit S. Lu- 
dovicum, 341. b. Nicolaum deTtivifio 
creat cardinalem, 410. c. 

Bonifacius papa IX. 83. a. 387- b. itfi.d. 
nSx. c. 1x94. c. 1310. c. Ejus obitus , 
1x83. e. 

Bonifacius epifcopus Albanenfis fundat mo- 

* naftcrium in Alba monialium ordinis 
Ptxdicat* 544. e. - ■ ■ 

Bonifacius pdot Cartufiz, xo8. a. Renun- 
tiat prioratui, xo8. c. 

Bonimius facerdos, 808. a. 8 10. a. 

Bonitus abbas Cafinenfis, 79X. a. 

Bonitu; presbyter, S. Savino devotus, J07. 
e. 810. a. 

Bononicnfis & Mediolanenfis ecdefix con- 
jundio, 1414. a. 

Bononicnfis coadjutor Alfonfus Palxotus, 

» 14x3. d. 

Bouonienfes epifeopi Raynutius Fafnefius 
cardinalis, 1398. b.S.Fauflinianus 14 17. 
c, S. Zama , ibid. 

Boironienfis ecdefix decreta unum in cor- 
pus redigit Palxotus, 14x3* c. 

Boni foli nufquam nili in caelo , & mali foli 
nufquam nifi in inferno, 33. d. 

Boni-paffus Cartufia a Johannc XXII. fun- 
data, 39. c. xo4.a. 

Bonus filius Secvita vir fandus 8 c dodus . 
)7).d.e. 

Borbonii dux Johannes j 103X; d. 

Bomctum monaflerium , »94. d. 

Bofcavii abbas Guillelmus, 1013. a. Jo- 
hannes de Calentio, 1003 .c. 

Bofnenfis epifcopus Johannes Teutonicus, 

3 34. d. 407. c. 

Bofnevcafis epifcopus Johaunes, 339. e. 

Bofo epifcopus Convenarum, 3x6. c. 

Bofo abbas Becci , 103. c. 

Bofo prior Cartufiz, 180. b. 

Bofo de Re/es vir illuflris, 1070. 

1} ribrtcb dux Gtftnaaotum ad fidem Chrifli 
convetfus, 3)i. a. 

Brigida abbati ira, 678.6. 

S. Brigida Succix ordinem reljgioPum infli- . 
tuit, 81. c. 8x. c. Ejus regula , 617. e. 
A Bouifacio IX. canonizatur, 1x94. c. 

Briflolienfis abbas Richardus, x4). c. 

Brivatenfis prxpofitus Heracleus , 1 xoo. e. 

Bruchi dux Cumanorum ad fidem conver- 
fus. 3)1. a. 

Brunclli lententia de ordinibus refigiofis, x. 

Bruqo archiepifcopus, 670. c. 

Bruoo Colonienfis archiepifc. 3 3. a. 

S. Btuno Cartufienfium inflitutor, 31. c. 
IX3.C. Dodor famofus fcholas regit Rc- 
manfes, 1 33. 4 t Ejus feceffiis quz fuetit 
caufa, 149. i)x. 8i feq. Ordinem Cat- 
tufienfem inflituit, 16. a. c. d. 37. c. Ab 
Urbano II. accerfitur, 136. b. Eledus ar- 
chiepifcopus Regenfis ceffit dignitati , 
137* a. Iu Calabtix eremum iccedit , 
137. b. Ejus obitus, 139. b. Sepultura, 
J7* c. 

Bulla canonizationis S. Stephani Grandi-- 
montenfis, 109X. a. 

Bulla. Pafchalis I. pro S. Vidotc, a 19. d. 

Burchatdus reus necis Caroli Boni comitis 
Flandrix punitur, x x 3 S. b. 

Butdigalenfes archiepifcopi Elias 1 1 9. a. e. 
ixo. d. 1091. c. 109X. c. 1094. b. Gau- 
fridus, 1 !73.c.GiraldusdeMala-mortc, 
<47 x. b. d. Eledus archiepifc. Hugo de 
Mala-motte, 466. c. Petrus 47x.d. 473. 
b. Simon , 1008. c. 

Burgenfis epifcopus Pafcbafius, 393. a. 

Butgi S. Sepulcri epifcopus Alexander Bur- 
gius, 1400.6. 

'Burgundix reges Gundcbaudus, 777. Si- 
gifmundus 777. 77 9. d. e. . 

Burgundix ducei Carolus, 6x7. a. 6x8. a. 
630. b. Johannes, 6xx. c. e. 6x3. c. Phi- 
lippus, 61 x. e. 6x3. c. Philippus Audax , 
619. e. 

Burgundix marchio Henricus, 713. d. 

Burgundix comes Stepbanus , 1x03. a. 

Bufcaviura monaflerium , 9^6. e. 


C, 




Digitizf ' )y 


Google 


C.i 


^^Abilonenfis epifcopus Stephaniis, 719. 

Cadalonc antipapa , 88. a. 

Cadomenfis primus abbas Lanfrancus , 98. 

b. 

Caduinum monaftcrium, >54- d. 999- e. 
Cxleftinus papa II. xx4. a. b. 

Czleftino 111. papx gratulatur Guarinus ab- 
bas S. Vidoris de ejus promotione, i4j. 
a.&fcqq. 

Cxlcftinus V. papa , 3 3 4. d. 571. c. 
Czlcftinorum ordo, 78. e. 

Czleftinorum domum fundae Gregorius XI. 
a 14. b. Item Carolus rea Francorum , 
114' b. 

Czlcftinorum Sueflionenfiam fundationis 
biftOria, 3 9 3 . b. Sc feq. Monaftcrium con- 
ftruitur , 397- c. Eorum libellus fupplex 
odverfus heredes Enguerranni de Ctucy , 
603. a. 

Czfarius epifcopus Arelatenfis, 781. d. 
Czlcnatum epifcopus Odoardus Gaiaadus, 
143«. c. 

Calabriz eremita . 113. b. 
Calabriz.religiofi eremitz, 103*. e. 
Calabriz ab Agarenis deftru&ionem przdi- 
catS. Nilus* J3 7- e. 

Calendarium Anglicanum , 4 33.431.' 
Calendarium Sttbulpnfe , 633. 648. d. • 
Calendarium Verdinenfe , 433. <79. a. 
Calefii abbatia unita Cartufiz , 180. c. 
Calixjus II. papa, 88. d- tot;, b. 1103. a. 
Calixtus papa III. 891. a. Feftum Transfigu- 
rationis renovat , 91. e. 

Calo epifcopus Pidavenfis , 1004. d. 
Calo-Johannes imperator CP. fundat mo- 
rvafterium in honorem S. Viftoris mar- 
tyris , 171. c. 

Calommatarum erga S. Niconem religio > 
$73- 

Cameracenfis epifcopus Stephanus, 83;. 

c. d. . 

Camillas Palzottis, 1389- c. 

Camifca S.Nili olim magifter, 919. d. 
Cancellarius Ludovici VI. Stephanus , 119. 

c. 

Candida mater S. Stephani Grandimonten- 
fis, x z 4. a. 113. a io;o.e. 

Canonici fzculares, 8.b. Scfeq. 

Canonici regulares, 34. c. 

Canonici Nigri a carnibus abftinentes ,7. a. 

Vefte alba interius ami&i , 7. c. 
Canonicis regularibus catnes edere extra 
monafterium illicitum, i;8. 
Canonizatibnis S. Stephani Grandimonten- 
fis bulla, 1091- a. 

Cantuarienfes archiepifcopi Elphegus, 33. 

a. Odo, ibid. Robertus, 333. c, c. 368. 
a. 369. e. 4xf. S. Thoraas, 33. e. 10S. b. 
Capellos de filtro incipiunt portare Gtandi- 
montenfes , 1 34. e. z 
Capitulum generale ducentorum fratrum 
Grandimontenfium , 1 xo8. e. 

Capitulum 1. generale ordinis Przdicato- 
rum, 330. a. 

Caput- Aquenfis epifcopus Paulus ALmilius 
Verallius, 1436. e. 

Cardinalatum refpuit prior Cartufiz, 100. a. 
Caritas eft canticum novum , 1 1 ; 6. c. 
Carmelitatum ordo quando incoepit, 59. e. 
Carmelitarum regula ab Innocentio IV. 
mitigata, 3 y y. e. 

Carmemarum monafterium a Saracenis de- 
ft rudum, 78. a. 

CarcaiTona privata confutatu , 480. b. 
Carcaflbnenfes epifeopi BernardusRaimun- 
di, 439. c. e. 440. b. Clarinus 443. b. 
47;. c. Guillelmus 444. e. 431. b.Guil. 
lelmns Radulfi, 47;. e. 47«. b. 
Carnotenles epifeopi Fulbettus, 33.3. Gau- 
ftidus , 996. c. lvo , 3 ; . b. i i 9. c. 

Carnes extra monafterium comedere cano- 
, nicis regularibus illicitum , 138.0. 
Carnes mutatz in pifces pro Cartuftenfibus, 
101. e. 

Carnium efus Grandimontenfibus conceflus, 
138. d. 


Vet. Seript. & Mon. ampl. Collett. Tm. VI. 


HUJUS VOLUMINIS. 

Caroii-ioci monafterium , jo. d. 

Carolus Borromxus cardinalis, 1395. e. 

1397. e. 1398. a, d. Magna ejus cum Pa- 
Izoto conjundio, 14 tx. b. Vitzejus au- 
fteritas, 1411. b. Sacrarum reliquiarum 
tranflationem celArat, 1 41-3. b. Ejus lit- 
tcrzdeconceflisPalzoto reliquiis, 1413. 

d. Taurinum Chrifti Domini Sindonem 
veneraturus pergit, i4t4-d. e. Fuit car- 

. dinalis S. Martini in Montibus, 1418. c. 

Carolus Magnus imp. <89. e. S. Savini mo- 
nafterium auguftius reftauratum attribuit 
monachis, 80;. Verfus de eo, 8tx.a. & 
feq. 814. b. 819. a. 

Carolus imperator, 714. e. 

Carolus IV. imperator, 378. a.&feqq. 

Carolus V. rex Francorum, <17. e. 619. e. 

Carolus IX. rex Francorum, 1396. d.- 
Carolus I. rex Siciliz, 330. e. 

CarolusII.tex Siciliz dat Neapoli monafte- 
rium ordinis S. Bencdidi monialibus or- 
dinis Przdicatorum, 343 .e. Dat eciamPrz-' 
dicatoribus locum S. Maximini in dioe- 
cefi Aquenfi , 331. e. Maftilia transfert 
Aquas Sextias forores ordinis Przdicato- * 
rum , 337. a. Quarum eft fundator , 

34W. c. 

Carolo Andegav. datur regnum, siciliz, 

17 9. c. 

Carolus dux Aurefiancnfis, 4n.d. Fiteap-' 

. tivus & in Angliam ducitur, 4tx.a. 

Carolus dux Butgundiz, 6i7.a.«i8.a. 

Caroli-Boni comitis Flandriz de nece rith- 
mus, 1 1 3 3. e. In ecclefia occiditur, 1133. 

e. Cum duobus filiis , tt;C. a. Interfe- 
- dores ut puniti , u 38. d. Ejus necem nl- 

ci icitur rex Franciz,ibid. 

Carolus comes de Char oleis , 4x8. a. 

Carolus Sigonius, 1 3 87. > 43 1 .c.Scribic hifto. 

riam cpiicoporum Bononienfium, 1407. 

• b. 1417. c. " " ^ 

Cartufienfis ordinis brevis biftoria, 147,8. 

Ejus initium , 3 4. a. Sc feq. 133. a. A 
fummis pontificibus approbatur & multis 
privilegiis decoratur , 37. "b. Sc fea. 

Carcufiani primo bini Sc bini in cellis ha- 
bitabant, 133. c. Profitentur vitam foli- 
tariam , 6. c. Raro miflam dicunt , 6. d. 
e. Ter fingulis hebdomadis jejunant in 
pine Sc aqua . 6. d. Cilicio carnem do- 
mant , ibid. Leprofis carnem ntiniftrant, 

6. e. Alitibus abftinent . 7. a. ' 

Cartufienfium ccena ,113.0. Vigiliz , ibid. 
Aibftinentiz, xl6.b. Minutiones, xi 6. c. 
Confoiationes v xtt. b. ■ Tentationes, 
xtt. d. Exercitia, 138. e, In bonoper- 
feverantia, 169. a. Laudes, 3 6. d. 

Cattufienfes nivium mole obruti , 144. a. 

De Cartufienfibus varia miracula , X09, e. 

Sc feq. 

Cartufienfis ordinis fandi quindecim , 38. 

c. 

Cattufienfes ad extindionem fchifmatlsi fub 
Alexandro III. quid contulerint , .170. 

d. e. Tempore (chiitnatis adhzrent fuo 
dicecefano , X07. a. Celebrant Romz ca- 
pitulum generale, X07. b; Stantes a parte 
Urbani eligunt fibi novum generalem , 

X07. d. 

Cartufianos confulit S. Dominicas, t09-d. 

Sempcr habent laudatores & vituperato- 
res, xox. a. Viri funr angelici , i«8. a. 

Decem domos monialium habent, X04. b. 
Cartufienfis monachi V all is-Dci dialogus, 1 1. 

Ejus vita , ibid. 

Cartufia conflagrat , 181. -d. X04. c. 8c feq. 

Ad cujus reparationem' papa Sc cardina! 
les , reges & principes contribuunt , xoy. 

a. 9. 

Catus- locus cella Cluniae! , 1199. a. 

Cafx Dci abbates Jordanus iloo. d. Sc- 
euinus, 137. c. d. 

Caunenfis epifcopus Severus , 791. d. 

Cafinenfes abbates Aligernus, 938. b. 944. 

b. Apollinaris, 79X. d. Bonitus, 79X. a. 
Qirardus, 784. 794- B. Manfo , ^43. e. 

944. d. Oderifius, 79X. b. Senioredus, 

791; e. Wibaldus , 789. d. 

Cafinenfi in mouafterio ut exceptus S. Ni- 
lus, 938. b. 


Caflanenfis epifcopus Audoents LudoVicUI , 
1434. b. 

Chftanearia monafterium Grandimonten- 
fium , uti. d. 

Cfeftanetum monafterium Grandimonten* 
fiam, 1083. e. 

Caftellanus epifcopus Francifcus Bembys , 
1x40. a. c. tx4t. b. 1143. a. 13-43. 

Caftellaria Ciftercienfium monafterium t 
994. d. 1000. c. Nora in eo ecdefia 
confttuitut , 1004. c. 

CaftellaHenfis abbas Thomas , 1006. b. 
ro®8. b. toti. a. e. • 

Caftrenfis abbas S. Vinccnrii Guillelmus de 
Biterris, 484. d, 489. d. 491. c. 

Caftrnm-Nantonis abbatia canonicorum re- 
gularium , X31. c. d. 

Carharina filia S. Brigifhe , 81- e. 

S. Catbarina Sc neniis, 8x. e. 83. d. I08. e. 
34x. e. 383. e. 384. b.-Ejus memoria 
publica antequam albo landorum inferi- 
beretur, 1139. b. 1x34. b. Querelz‘de 

• ' ifac memoria depoficz apud epifeopum 
Caftellanum , 1 X40. a. Sc feq. De ea pe- 
titor inquifitio Sc approbatio, 1x40. c- 
Conteftatio Bartholomzi de Ferraria de 

~ ejus fanditate, 1x44. b. Sc feq. Erga cru- 
cem quam fuerit af&da, 1x47. b. Sc feq. 
Ejus temperantia, 1148. b. Prudentia, , 
ibid.c. Juftrcia & fortitudo , ibid. d. Scien- 
tia -& fapientia, ibid. e. Virtutes ejns be- 
fofcz, 1149. b.& feq. Dormiebat vefti- 
ta fuper nudos afferes , i}ix. d. Vitz 
ejus auftefitas, 1 x 3 8. a. 1 3 1 3 . a. & feq. Hu- 
militas, 13 1 3.d.£jus in infirmos caritas, 
1314, c. Calumniis-atrociflimis impeti- 
tur, 1313. b. Calumniauicem infirmam 
fummo ftudio cur^t , 1314. a. Saniem 
ejns ebibit , ibid. c. Ejus elcemofynz , ■ 
1317. b. 131 9. c. 1380. a-. Confcientiz 
puritas, 13x9. d. Sc feq. Ex amotis vio- 
lentia moritur Sc refurgit , r 3 3 x. b. 1 3 J4. 
c. Chrifto patienti fit conformis, 1 3 3 4. a* 
1334. d. Sc feq. Defiderat martyrium, 
r 3 3 3. d. Zelus ejus pro infidelium con- 
verfione . 1x47. d. Quam fuerit in verbis 
cireumfpeda, 1x49. d, Inadverfis hila- 
ris, 1x70. a. In ptofpetis triftis, 1x70. cj' 
Ejus fervor Sc devotio erga Euchariftiam, 
1x71. e. 1343. e. Confemones, t)46.d. 
Extafes , 1 3 xo. c. 1 3 X7. a. 1 3 7 j . b. Icfeq. 
1374. b. In oratione a terra elevatur, 

1 3x7. e. Ejus (andicatem explorant tres 
przlati, 1378. d. & feq. Ejus fscundia, 
13x8. a. & feq. Ad GregoriumXI, vadic 
Avenionem, 1371. 'e. A quo mittitur ad 
Florentinos , 1 37X. a. Cum eis ut (e get 
ferit, 1333. c. 

S. Catharina Senenfis plutes (ermones ha- 
buit in Confpedu Gregorii XI. & Urbani 
VI. 1378. e. Quid pro ccdefia 8c fumjniS 
pontificibus przftiterit , 1x97. d. Sc feq. 
Secundo venit Florentiam pro fummd 
pontifice, 1x98. d. Ibide vita jxericllta- 
tut, 1x98. e. Ab USbanoVI. mittitur ad 

t ohannam reginam papz rebellem , 1x99. 

. In fno tranfitu Cnrifto fit fimilis , 
1300. e. Ejus reliquiz, 1301. c. Quan- 
tum pro republica laboraverit , rx9<. e- 
Urbanum VI. impedit ne a Romanis oc- 
cidatur, 1x97. c. 

S. Catharinz Senenfis qnzdam miracula , 
1303. b. & feq. Multorum idfirmicates 
curat, 1338. a. Ejus przfentia libidinis 
motus in aliis comprimit, 1314 a. &feq. 

• Dzmones ab obfeffis ejicit ,1339.^ In- 
firmum fanitaci reftituit , 1340. e. Quin- 
quaginta dies fine cibo pertranfit »1343- 

d. Sc feq. Ejus prece vinum in vagetfc 
crefcit, 1318. a. Panem multiplicat in 
gratiam pauperum, 1318. e. Spiritu pro-- 
phetico donatur, 13x0. c. Summo pon- 
tifici votum de repetenda Urbe mani- 
feftat , 1333. b. Corporis fui futurath 
tranflationem ptzdicit, 1 3 x <g. d. Et Ray» 
mundi generalis eledionem , 1344. b. 

* 13 4o. d. e. Aliorum interiorem videt 
difpofitionem , 137«. b. Infignis pecca- 
toris converfionem obtinet, 13x1. Eciaih 
inveterati, 1337. e. Lazarinnm ordinis 

C C c c c 



Digitized by 


Google 


INDEX 

1i4i notum virum fupetbura convertit , 
i}+8. a. Et plures alios religiofos, 13 91. 
c. Et multos convertit peccatores , 1 3 76 . 
c. 8c feq. 

'S. Catharins Senenfis vivendi ratio, 1 377. 
b. Ei varias bullas & privilegia concedit 
Gregorius papaXI. 1x73, d. 1319. c.Ejus 
ftripta, i 174. e. Reliquia , 1176.8. 

"S. Catharins qus/uerit njens kiter exhibi- 
tos honores , 1333. b. Primum docu- 
mentum ipfi a Domino datum , 1334. a. 
Redarguitur quod reverpntias fibi exhi- 
beri patiatur , uj4« c. Erga redarguen- 
tem quam beneaffeda, 1353.1». 8c(eq. 
TJltima ejus aegritudo ,13.39. a. Ejusobi- 
tus, 1361. c. Tumulatur iu tumulo ce-, 
drino, 1371. b.. Revelatio felicis ejus 
Ratus, 1561,. a. Be ejus fanftitate cqu- 
teftatio Angeli Salvctd ord. Minorum , 
1366.4. Ejus digitus mi0us5tephano.de 
Machonibus, 3368. e. ... , ; 

S. Catharinae Senenfis brachium furto fub)a. 
tum , 13.76. d. Ei devotus Albertus dux 
Audtis, 1178, c. Divinitus difeit feri- 
. bete, 1179. a. c. A<Ra quaedam pro ejus . 
canonizatione , 1181. b. Ejus caput petit 
dux Andriae, 1 181. d. 1310. c. Ejusea- 
uoqizationem poftulat , 1181. b. Item 
',£a4*fla u s tex Apuliae, 1193. b. Ejus le- 
. genda milia ad reges Sf principes, ixg6. 

. d* Ejus cjogia, u 87. 3. Reconciliat Flo- 
. reptinos papae , 1187. c. Qui de ea fcripfe- 
: runt, 1190. d. Ad regem Francis ferjp- 
. , fit de fchifmate, 3141. a. Qe ejus ima- 
>bid. De ea cqntcftatio Bartholo- 
. maei Dominici de.Scnis ejus confelToris, 
,- ,1309. b. Bartholomaei dc Ravenna Car- 
tufiani, 1304. d. Ejus. mantellum ,1303. 

_ e. Daemonis de ea teftimonium, t3o6.b. 

. Ejus epiftplae , 1 130. 5. Conteftatio Tjao- 
. mae Antonii de Senis de famditate ftdo- 
. .. Arjna ejus, 1x54* b. Sc feq. Depi&a -^iic 
.. cum diademate radiofo , 1134. d. Ejus 
. corpus Romae in conventu Minervae rc- 
. quiefeit , caput Senis, 1133. c. Qui fue- 
runt ejus confcflores, 11.37. a. Dc feq. 
Caffiarifia Senenfis canonizatur , 394. 
b, A Pio 41. 1.383. a: Ne pingatur cum 
factis digmatibus balla Sixti IV, 1381. 

b. , 

Cathirioa de B/ulleutt domina de Ltute Sc 
‘ de Cm4e , 1136. c. 

Catalauncnfcs epjfcopi Guido, 133. a. Fri- 
. dcricus ekftus, 66. c. Gerardus, iao. d, 
Battholomaeus, 471. c. d. 

Caturccnfcs epifeopi Gerardus 1094. b. 

. : Gujllclmus de Gardalhaco, 470. c. c. Pon- 
tius ,470. c. 

Caturcinus prior Grandimontis, 111. c. 
Cauli tarum origo, 113. a. & feq. 
Ceifiniacum monaderium ,1189. d. e. 1 196. 

c. IlOO; c. d. 

Ccraljcnfis abbas Johannes de Bolfya, 106. 
e., 

Chadenetum cella Grandimontenfium,n68. 

d. 

Choreas diebus fedis prohibet Gabriel Pa- 
. laeotus, 1399C. 

ChridianUs epifeopus Autifliodorcnfis , 731. 

a. 

Chridiaaorum ed mori in cinere & cilicio, 
1103. e. 1111.3.1113.3. 1117. c. 
Chridianos perfequentes imperatores mj. 

fere perierunt, 749. a.& fcq. 
Chridophorus antipapa , 89. e. 
Chridophorus Boncompagnus archiepifco- 
pas Ravcnneniis concilium celebrat , 
141.X. e. • 

Chridophorus de Florentia generalis Car- 
cufienfium , 1176. a. 

. Chridophorus Ghani vir fandus, 1184. a. 
iigj. b. 1366.C. Scripfic dc S.Carharina 
Senenfi, 1164. 

Cibus primorum Becccnfium qualis , 96. 

41. 

Cimitcriortim immunitas, 1019.3. 

Ciminus filius prafcidi Romae Grcgorjutn 
VII. captum incarccrat, 30. e. 
Cidercienfis ordinis origo , 47. d. 
Cidctcicnfes per monachos albos defignati. 


RERUM ET VER! 

4. b. Raras habent fedivitates , 4. c. Fe- 
moralibus non utuntur, 4. d. Vifitantes 
domum Viconienfem p i duras ab aula 
auferunt, -301. d. 

Cidctcicnfes abbates S. Albericus, 47. d. S. 

Robertus, 47. d. S.ltephanus, 48. 
Civitatenfis epifeopus Thomas Covarruvias, 

. » 3*4- h. 

Clarembaldus abbas Altimontenfis, 111 j.a. 
Clara-Vallis monaderium ordinis Ciderc, 
48. h. 497. c. 994. a. 

Clarae-Vallis abbas S. Bernardas, 115. d. 
Clarinus epifeopus Carcaifonenfis 3 443« b. 
4?f • C 

Claromontenfis epifeopus Bftnardus, 37®- 
e. 

Clarus prior Cartufis, 184- *■ 190. c. 

Clarus papae poeoitentiarius ordinem Praedi-. 

Catorum intrat, 349. d. 

Claudius Aquaviva praepofirus generalis So- 
cietatis Jefu, 1414. b. 1436. d. 
Claudius diaconus, 781-3.784. a. 

Clemens II. papa 87. d. , 

Clemens papa III. 61. d. 116. e. Confirmat 
regulam Grandimonteofium , duos prio- 
res .inter fe contendentes dedituit, 7090. 
c. S. Stephanuta refert in fandorum nu- 
. metum, 11 8. e. Ejus bulla de ejuscano- 
nizatione, 119. b. 

Clemens IV. 3*3. c. 366. e, 413.0. 488» c. 

I?®» ®* . 

Clemens papa V. 130.C. 13 3. e. 3 37.*. 373. 

•d. 463. e. 480. b. 516. a. Apud Prulia- 
. nuiii divertit, 433. a. b. Venit Lemovi- 
cas, 468. e. Veak Grandimontem, 111. 
c. Gravat monaderium 1 3 6. d. Illud re- 
format , 1 38. Tjemplariorum ordinem 
extinguit , 138. b. Ejus obitus , 1 3 9. C. 
Clemens VI. papa , 337. c. 341. a. b, 384« 

■ e. 18 f b. ) 9 i’ d. 4*4- b. 415. d. 
Clemens papa VII. 106, b. c. 386. d. 619. d. 
>r Dat Cxieftuiis SuelTionex^ibus Vefeno- 
; lium abbatiam ,600. e. 

Clemens papa VIII. 1391. a. 1391. b. 1414. 

b. 1413. c. 1418. b. 1438. . 

Clemens VIII. antipapa, 83. b. 

Clemens omnis lapientis luce corufcans , 

7} *• b. ’ . 

Cluniacenfis ordinis origo , 19. e. 
Ciuniacenfium cibus familiaris & commu- 
nis ova &fabs, 3*«. Pinguedinem etiam 
feria fexta comedebant , 3. d. Pellicias 
portabant, 3. d. Silentii violationem ver- 
beribus puniebant, 3. e. Carccrc violen- 
tam manuum' in jedionem, 3. e. Officia 
& dignitates gratis didtibuunt, 4. a. Per 
cos magna ex parte reformatur ordo S. 
Benedicti, 31. c. Cluniacum de propa- 
gine filiorum fuorum orbem replevit, 

1188. a. 

Cluniaci abbates Bcrno, 30. Hugo, 30. b, 

1189. a. Hugo II. 1190. b. S. Maiolus, 
1189. a. Odno, 3 3. b. 68*. a. 1189. a. 
Odo, 30.1189. a. Petrus, 164. c. 1187. 

a. Pontius , 1190. b. Rodulfus, 1187. 
Stephanus, 1187. a. 

Cluniacenfis ecclefia ab Innocentio confe- 
crata, 1193, a. 

Codonetes eu nuchus mortader iumCondan- 
tinopoli condruere , & .ibi fieri mona- 
chus cupit, 934. a. & feq. 

Codiciacum Ludovico duci Aurclianenfi 
venditum , 604. a. - 

Columba ad refervandam Eucharidiam,68 8. 

c. 

Columba virgo fiindiffima , 394. a. 

£. Coiumbanus,-x6. b. 17. d. 

Colonienfes archiepifcopi Bruno , 33. a. 
Fridericus , ioij. c. Gero, 673.^. Phi- 
lippus, 118. d. Siffridus, 361. c. Wal- 
. ramus, 197. d. 

Commemoratio publica quorumdam fan- 
dorum nondum canontzatorum , 1 1.36. 

b. c. 

Communio fub utraque fpecie , 1171. b. 
Compodeilanus epifeopus Berengarius, 69. 

■ e. 341. d. 376.1». 443.«* 

Conceptio B. Maris immaculata in conci- 
lio Bafileenfi definita, 73. c. 

Concilium an fupra papam, 90. c. d. 


IORUM 

Conciliorum generalium neceffitas, 63. a. 

Concilium Bafileenfe, 73. c. 90. a. c. 614. 
e. Ejus figiilum commi (Tum monachis 
S. Bertini, 6x4. c. * 

Concilium Bononicnfe , 1416. d. 8418. a. 

Concilium Carnotenle, 1 16. b. 1068. e. 

Concilium Claromontenfe , 31. b. 139- d. 

Concilium Condantienfe, 6*. e. 89. c. j 88. 

c. 

Concilium Ferrarienle, 381. a. 

Concilium Latetanenfe fub Innocentio HI» 
Izi. 400« b* 4®I* c. 43 6. b. 846* d. 

Concilium Laterancnfe iv. ng. c. 

Concilium Lugdunenfe fub Innocentio IV. 
111. a. 131. c. 

Concilium Lugdunenfe fub Grcgorio X. 77» 
c. 133. a. 364. b. 

Concilium Monfpclienfe , 398. c 

Concilium Pilanum, zo8. b. 388. b., 

Concilium Ravennenfe, 1411- e. 

Concilium Romanum fub Julio, 1417. t. 

Concilium Tridentinum continuat Pius IV. 
Ad illud mittit fex cardinales, 1393.3. b. 

Concilium Turonenft, 3 1. b. 

Concilium Vicnnenfc , 138. d. 373. d. 

Concordantis fuper biblia in convcncu Pd- 
rifienficditz, 331. c. * 

Condrada Deo fiterara , 697- a. 

Confeffionem peccatorum fuis commendat 
Petrus Venerabilis, 1191.3. 1193. b. c. 
1 r97- b. 

Confeffio Viatico pramifla, 107, b. c. Fada 
plutibus fkcerdotibus , nxi.a. 

Confraternitates vitari volebat S. Stephanus 
Grandimontenfis , 1 1 1 3 . d. 

Conradus epifeopus Pottucnfis & cardina- 
lis, 44i. e. 

Conradus d'Afi magider ord. Ptsd i catorum, 
34J.b» 

Conradus imperator probus , 33. d. 

Conrardus filius Fridetici imperatoris cap- 
tus decapitatur, 179. c. 

Conradus comes , 696. a. 

Confpiratio in regem detc&a Carcaflonae , 
47 9><t. 

Condantia (oror Ludovicr VII. 136. su 

Condantia filia comitis Fuxi , 499. c. 

Condantienfis abbas S. Salvatoris Hugo , 
103, e. a 

Condantinopolis a Tureis capta, 91, e. 

Condantinopoiitanus patriarcha S. Petras 
Thoms, tfi.a. . 

Condantinus epifeopus Urbevctanus feribit 
vitam S. Dominici , 407. a. 

Condantinus magnus imperator, 17. c. 

Condantinus qui di&us ed Condans , 7 3 r. 
a. Quintodecimum civitatem diruit , 
73X. b. Roma direpta a fufs occiditur, 
7 St- c- 

Contedatio Angeli Salvctti de Senis defan- 
Sitate S. Catnarins dc Senis, 1x66. d. 

ConvcrforumGrandimontenfium diflidium, 
1087. d. Infoleutia , 1x7. a. b. 1Z8. c. 
166. c. d. Sub clcricprum corregione 
rediguntur, 1 xi. c. 

Convenarum epifeopus comes civitatis , 
ioxj. b. • 

Convenarum epifeopi S. Bertrandus, tozr. 
Bofb Jx6. c. 

Corbolienfis S. Exuperii prsbenda concefla 
S. Vigori, xxx. e. 

S. Cornelius papa , 84. e. 

Corona monaderium in quo jacet Gtraldus 
de Mala-morte archiepifcopus Burdioa- 
lenfis, 47X. d. 

Corpus Chridi medias inter flammas con- 
fervarum , 469. e. 

Corfuianus epifeopus Bartholomsus, 3 3 9 . e. 

Cortouenfis epifeopus Marianus, 967. 

Cefmas cardinalis Bononienfis, podea In- 
nocentius VII. 1x83. a. 

Cremonenfis epifeopus Nicolaus Sfondratus, 
i3»J-a- 

Crcfcentius conful capite truncatur, 86. e. 

Cretam infulam a Saracenifmo ad redam 
fidem convertit S. Nicon, 83 x. b. 

Crucifcrorum ordo, 76. e. 

Crnciflagcllatores , 81. c. 

Crucifixus pro figilio magidrt Prsdica to- 
rum, 380. a. 


Digit ’ d. by 


Google 


H U 

Crux tranflata Grandimontem , 118. d. 

S. Crucis Burdigalenfis abbas Remundus 
Delgot , 4f f • c* 

Cmfaani per. fratres Prxdicatores ad fidem 
conTerfi, j f i. a. 

Culros monafterium, 3x0. 

S. Cunegundis, 670. b. 

Cuprum monafterium ord. Ciftetcienfis > 
jxx. c. • 

S. Cyrillus Carraelica , 60. c. 

D. 

D Ado filius Autharii a S. Columbano 
benedictus, 16. d. 17. a. b. 

Dagobettus rex , x6, e. Vandregefiium co- 
mitem palatii facit, 743. a. S. Dionyfii 
ccckfiam decoravit, 8i6.d. 
paimbertus archiepifcopus Scnonenfis ,119. 
b. 

Dslan monafterium , 994. d. 

Daniel abbas Viconienfis ab abbate Prae- 
monftratcnfi depefitus, 193. b. 

Daniel de Curte-Trajani , 189. c. 

Daniela virgo pia, 38 6. a. 

Damalam convertit S. Nicou , 834. e. 

David abbas a Cupro, 313. c. 

David levita & prxpofitus Autiifiodorenfis, 

6 99 • C- 

David rex Scotorum fundator monafterii 
aKenlos, 319. b. e. 

Deaurat* monafterium in diaecefi Catur- 
turcenfi, 471. c. d. 

Detius occupato imperio rei public* ftatum 
reparare meditatur, 743. b, 

Decius prxfcs, 74«-«* 

Dedicatio turris S. Vinccntii, <81. e. 

Dtir monafterium io Scotia, 341.3. 
Deircnfes abbates Ardorus, 311. a. ArtU' 
rus , 311 

tus, 3x1. a. Robcrtus Bovis , 3x1. a, 
Stephanus, 3x1 . »■ Valerantius , j.xju b. 
Defiderius abbas Cafinenfis, 79 f» b. 

Didx epitaphium , Ixx. a. 

Didacus epifeopus Oximcnfis, 33X. a. 34 6. 

b. 347- < 1 - 55 *- c - S 99 - *• 437 ’ *• 4f< b. 
Dienfis epifeopus S. Stephanus. 3«. d. 17«. 
e. 

Dignenfis epifeopus Hugo, y;8. b. 

Dinus vir venerabilis, 1x3 1. b. 

S. Dionyfii depofitio, 649. d. 

S. Dionyfii abbates Fardulfus, 8t6. c. Fui- 
radus,8i(- a. 

Dionyfius papa, 1417. c. 

Diofcorus fchifmaticus , 83. C. 

Difciplinarum fruftus, 33. d. 

Diifutus frater Petri Venerabilis. 1100. e. 
Diviti* caufa relaxationis monaftetiorum , 
31. e. 

Doa monafterium canonicorum regularium 
, tranfit ad Prxmonftratenfes , X37. e. 
Doftoris Parifi^nfis infelix exitus caufa fe- 
celfus S. BrUnonis, 13X. b. & feq. 

Doda facerdos occifus in bello , 7x0. a. 
Dodo miles S. Stcphani, <97. b. 

Domina cella Cluniaci, n 89 * e. 

S. Dominicus ordinis Prxdicatorum infti- 
tutor, <0. a. c. 70. e. 447. b. 13 30. d. 
&fcq. Infticucus przdicacor ad extirpan- 
das hxrtfes, 44$- a. Plus quam centum 
millia hxreticorum convertit, 349.3. Ad 
majorem accedit Cartufiam , X09. d. In- 
1 fticuit ordinem Prxdicatorum , 3 3 1, a. 
400. c.&feq. Ad concilium Lateranenfc 
proficifcitur , 3 3j.a. Regulam S. Augu- 
ftini eligit. 333. b. & feq. 343. b. Pru- 
lianum monafterium inftituit , 34*- c. 
437. a. Quod ip(c regit, 4 3 Parifios 
venit , & monafterium inftituit, 349. b. 
Duas domos ordinis fui inftituit inHif- 
pania, 401. b. Lcmovicis unam, 40x.e. 
Ordinem fiium promulgat in Hungaria, 
403. d. Romae S. Sixti virginum mona- 
fterium inftituit, 346. d. Ejus fan&itas s 
1X94* c. Ter quotidie difciplinam acci- 
piebat , 1 3 1 3. b. Celebrat primum capitu- 
lum generale , in quo renuntiat reditibus, 
403. a. 448. c. 

S. Dominicus ordinem militi* Chriftf in- 
ftituit ex vitis laiicis, 348. d. e. Ejuspri- 


jus Volumin 

mi difcipuli , 437. b. 

S. Dominicus in ledo Se tunica iratfis 
Monet* obit, 339. b. Ejus obitus 3 403. 
c. Sepultura , 330. b. Trauflatio, 33X.C. 
Et canonizatio, 339. *b. 404. b. Ejus 
gefta a quibus confcripta , 404- d. Se 
feq. Secunda tranilatio , 340. d. 409.4. 

Dominicus martyr ex otd. Prxdicatorum , 
338. b. 

Dominicus S. Dominici comes individuus, 
vir fandius, 334, a. 437- c. 

Dominicus Scrutari ordinis Pnedicatonim , 
prior conventus Venetenfis, 1364. e. 

Dominicus Grimanus cardinalis, 393.1. 

Dominicus de Efculo vicarius epifeopi Ca- 
flellani, 1x41. b. 1143,^1x45.8.1363. 
a. 

Dominicus Servita vir fandius , 386. e. 

Dominicas Gualardus Rotat auditor, 1401. 
a. 

Dominicus dcFlandria, vir dodlus, 39x.d. 

Domnolus judxus medicus, 9x3. b. 9x8. b. 

Domus-monachorum monafterium ordinis 
Cartufienfis, 197. e. 

S. Donati epifeopi vita, 773. a. 

Donatus de Florentia S. Catharinx devotus» 
*3 » 9 - e. 

Dotienfium urbes luftral S. Nicon, 838. e. 

Dungali epitaphium , 8 17. d. 

Durandus epifeopus Lernovicenfis, 464. d. 

Durandus fenior, j8x. c. 

Durandus de S. Portlano , 381. c. 

Dutbonis Canufia , i6j.c. 


E. 

E AlfuinUS abbas Rlmeficnfis , 8x9. e. 

Ebrardus miles S. Stephani , 717. a. 
Eboracenfis archicp. Ofwaldus , 33.3. 
c. Richardus, 3x1.' a. Rober- < Ebredunenfis archiepifeopus Raymundus de 

Medullione , 336. b. 

Ebroicenfes epifeopi Guillelmus d* Elejntt, 
38. d. Philippus de Molendinis , 873. d. 
S. Ebtulfi abbas. Robcrtus U TtUitr , 106. c. 
Ecclefiam monafterii S. Nili mulietes non 
intrabant, 918. a. 

Echebenus feu Egibcrtns Schola fticus Co- 
lonienfis, poftea epifeopus Monaflerien- 

fis , 1019- d. 

Edelredus rex Angi i* a Stup rege Danico 
fugatus in Normanniam, 8x3. e. 

S. Edmundus quo anno martyrium fubiit, 
. te ubi (epultus, 8x3. d. e. Ejus miracula, 
8x4. a .Se feq. Potentia 8c miraculis zqui- 
paratur Mercurio martyri, 8x7. d. Ejus 
corpus ad varia loca delatum , 8x9. d. 
Liber ejus miraculorum , 8x1. 

S. Edmundi abbas Balduinus, 8x1, 8x3. c. 
Eduardus rc\Anglorum, 3x1. e. 

Eduardus VI. rex Anglix, 603. a. 
Egelwinus monachus piilfimus, 8x6. d. 817. 
b. e. 8x9. c. te feq. 

Eggibardus presbyter & philofophus, <73. 
d, 

Eldaldus archiepifeopus Scnonenfis , 711. c. 
Eiia uxor Roberti ducis femina piiflima , 
700. c. • 

Elias atehiepifeopus Burdegalenfis , 119.8. 

e. ixo. d- 1091. C. io 9 x. c. 1094. b. 
Elias epifeopus Xantonerrfts , ito. d. 1094. 
b. 

Elias de Mala-motte decanas Lemovfcen- 
fis, 3O3.C. . 

Elias Aldemari prior Grandimontis intru- 
fus, 141-6* > 4 S - e - 

Elias Arnaldi prior Grandimontis, txr. c. 
Elias magiftet ordinis Praedicatorum, 3 83. d. 
386.0*417. a. 

Elias Raymundi magifter ordinis Praedica- 
torum, $41. d. 

Elias de Ferreriis prior provincialis ordinis 
Prxdicatorum , 43 1. e- 
Elias Navarra" ordinis Prxdicatorum, prior 
Lcmoviccnfis, vir fandus, 4 66. e. 

Elias Patricii CarcafTonenfis regulus teri re- 
gis proditor, 479. a- e. 

Elifiarius prior Carcufix, 193. b. aio. b. Ex 
priore Boni-Paffiis , 193. e.* Nepos car- 
dinalis Mimacenfis , 194 : e. 

Elizabetb monialis foror germana reginae 


i s. ; 

Sicili*, filia regis Hungirii, 344. t, 
Elizabetb Deo facrata, 719. d. 

Elizabetb de Leone, 1x94. a. . 

Elizeus archidiaconus Autiifiodorenfis ,73/* 

d. , 

Elphegus archicp. Cantuaricnfis. 33. a. 
Eliooor uxor Sauardi regis Anglix , 331.8« 
Emericus primus abbas CaftcHaricnfis, 1004. 
c. 

Etnma comitiffa reftaurat Oyenfe monafte- 
rium , 794. 8ox. d. 

Emmanuel imperator CP. 118. c. Cruce ttt 
tnittit Grandi montem , 1x6. e. 
Emmanuel Philibettus dux Sabaudix, 1414. 
«• 

Emincna Deo (iterata, 690. c. 

Ende abbas, 670. c. 

Engolifmenfis epifeopus Hugo ,1183.0. 
Enguerannus comes Sueffionenfis & domi- 
- nus Codiciaci fundator Cxleftinorunl 
Sueffionenfium , 594. b. 6o>. b. Ejus lit- 
tet* de hac fundatione , 394. c. Novos 
reditus addit fundationi, 397.0. Pergit 
in Hungariam advetfus infideles, 398. c. 
Codicillo confirmat primam fundatio- 
nem i 399, a. & feq. A barbaris capitur 
8c redimitur , 601. b. Altero codicillo 
addit aliquid ad ptimam fundationem * 
601. d. Moritur Se fepclitur in ccclefi* 
dcNongento, 601. b. c. Ejus nata Se uxor 
obeunt, (01. d. 

Entrtfit monafterium Grandimontenfium 

1116. a. 1179- d. 

S. Eparchii abbatia , 474. e. 

Epidaurum navigans S. Nicon infidias pa- 
titur a nautis , 854. a. 

Epiphani* diebus aquafan&ificatur , 868. b* 
Epitaphium AnthcldU monachi, 818. c.* 
Epitaphium Ardoini Se Didx , 8ix. a. 
Epitaphium Dungali*, 817. d. 

Epitaphium Eralis, gxo. e. 

Epitaphium Fardulfi abbatis S. Dionyfii r 
81 6. c. 

Epitaphium Fuiradi abbatis S. Dionyfii, 
816. a. 

Epitaphium Hebratii, 8x0. b. 

Epitaphium Motharii faccrdotis , 817. b. c. 
Epitaphium Pipini regis Italix, 816. e. 
Epiftola epifeopi Cailellani ad Ferrarienfcm 
de fiteienda inquifitione de memoria S. 
Catharinx Scncnfis nondum canonizatx j 
'1x41. a. 

Epiftola univerfitatis Parifienfis ad capitu- 
lum generale Prxdicatorum de obitu S. 
Thomx, 364- c. 

Erchinoaldus palatii prxfe&us . fub ClodO- 
veo tl. 797. b. e. 

Erembertus prxpofitus Autiffiodoreafis, 691^ 
b. 733. d. 

Ercmitx S. Auguftini , xi. c. 

Eribaldus epifeopus Autiffiodorenfis , 700. 

• e. 

Eribaldus levita & archidavis interemtus 
7x0. a. 

Eribertus epifeopus Autiifiodorenfis, 7 17.d. 
Ermcnfredus prxpofitus Autilfiod. 715. a. 
Ermengardis abbatiffa, 734- e. 

Erfendis vidua Deo facrata, S 99. e. 

Ervifius abbas S. Vidoris, X34. a. x 3 5 . b. 

a. X64. c. Ab co petit G. Hercfor- 
1 'denfis epifeopus , qui prxfit ecclefix Wi- 
gornienfi , X40. c. Ejus epiftola ad O. 
cardinalem , X40. c. Depolitus ecclcfix 
thefaurum retinere conatur, 834. a. b. 
Locum ad quert? ad tempus miftus fuerat 
fibi recinere laborat, X3X. d. Ejus ceffio- 
nem approbat Alexander lll. papa, X34* 

e. 133. b. 

Etvifiis quondam abbas S. Vi&otis, x£o.d, 
Efchivardus miles , 1103. e. 

Evalis epiyaphium, 8x0. e. 

Evangelifla Carboncfms canonicus S. Petri,' 
1400.C. 

Euboeam applicat S. Nicon & prxdicat, 653. 
e. 

Euchariftia conficitur verbis divinis, 1 097. a. 
Euchariftia fervata in columba fulpenfq, 
688. c. 

Eugenius II. papa, 83. d. 

Eugenius III. papa» 3 i%c. Veniens in Gal- 


Digitized by L.OOQ ie 


IND E X 

uu antiquum f ititat monafterium , 4?.d. 
Ejus elogium , epitaphium & miracula , 

**J 9 - * , , 

Eugenius papa IV. 89 . e. 50. a. b. 91. d. 

$ 8 9- d. Ejus depolitio , 614. e. 

Eulalius fchifmaticus, 8f. a. 

Eupraxius regius judex It alite & Calabriae» 
911. b. 916. c. Fit monachus, 9x8. b. 
Obit, 9x8. d. 

S. Eufcbii epifeopi Mediolancnfis reliquiae , 
1410. b. 

S, Eufcbii abbates Gaufridus, 498. a. Gir- 
bertus, .70 x. c. Gualdticus , 711. b. Jo- 
bannes, 69 8. 

Euficius £bu Eutericius abbas, 3 1 3 • d. 
Euftachius de Lens canonicus Prxmonftra- 
tentis, 301. e. 

Euftachius frater Petri Venerabilis, ixoo.e. 
Euftafius Gonitr abbas S. Bertini ,61 3. c. 

S. Evurtii abbates Robertus , X4X. e. Ro- 
ger i as, X4X. e. Stephanus. i}7. C. 
Exclula monafterium Grandimontenfiam , 
no 6. c. 

Excommunicationis timor, 159. a. 
Excubiarum Cartutia, i6f. e. 

Expeditio in Tureas tempqre Pij II. papx, 
6 vj. c. , 

Extrema-umftio ante viaticum apud Car- 
• tutianos miniftrara, 44. e. 

F. 

Abianus papa , 14. d. 

Famaguftanus epifeopus Hieronymus 
Ragarronus, 1394. b. 

Fames magna ,194. a. 

S. fantinus ptobat humiliationibus Stepha- 
num S. NilidifcipUldla, 9ii.b. V.Phan- 
tinus. 

Fardulfi abbatis S. Dionyfii epitaphium, 
816. e. 

Farnefius cardinalis , 1396. c. 1397-d.Vid. 
Alexander. 

S. Fauftiniani epifeopi Bononienfis vitx 
compendium, I4r7.d. Et tranflatio, ibid. 
a. 

Fedeticus Metius epifeopus Thermularum, 
888. 

Federicus Pendatius , vir do&us , 1431. c. 
FeIix.IV. papa, X3. di 
Felix V. antipapa , 89. e, 91. c. 8c feq. 4 x 4 . 
e. 

Felix de Matia, vir probus, 1331. d. e. 
Felttenfis epifeopus Antonius Pifamanus, 
35 » 3 - „ 

Fcminx ecclcfiam S. Nili non intrabant, 
918. a. 

ferreolus confanguineus S. Apollinaris ,- 
781. d. 

Fcrricus de Gcntiliaco, 144. d. 

Feftis diebus iudos & choreas prohibet Ga- 
briel Palxotus, 1399. c* 

Feftum SS. Sacramenti inftituitur, 365. e. 
Filia- Dei parthenon ordinis Cifterc. 317. a. 
Firmanus epifeopus Sigifmundus Zanctti- 
nus , 1390. e. 

Flagellatores , 81. a. 

Flar.drix comitps Carolus Bonus , 1133. c. 
& feq. Guido, 613. e. Johannes, 6±i. c. 
Ludovicus, 4 19. c. Philippus , 196. a. 

' S. Flaviani martyris caput, 191. a. 

Florentia mulier nobilis , domina Rupis- 
excific, tuo. e. 

Florentini archicpifcopi Afcxander Medi- 
ces, 14x4. a. S. Antoninus, 390. c. 
Florchtini in papam rebellant, 386. c. Eos 
. interdiifto fupponit Martinus papa, 389. 
e. Reconciliat papxS. Catliarina Senen- 
tis, 1x87- c. 

Florentinx batilicx B. Marix confecratx , 
f 90 . b. 8c feq. • 

Pioriacentis abbas Abbo, 8xr. 

Fontes baptifmales, 813. c. 

Fons-crofe monafterium Grandimonten- 
fium , 108 1. c i 

Fontis Ebraldi monafterium, 990. c.994. e. 
Fontis-Ebraldi moniales tondentur , 997. b. 
Fontis-Johannis abbas Gelduinus, iy-8. a. 
Fontancllenfc monafterium conftruit fandus 
' Wandregefilas , «#97. b. In quo quatuor 


RERUM ET VERB 

condit eccletias, 797. d. A S. Audocno 
confecracas , 798. a. Ibi trecentos con- 
gregat monachos , 798. c. 

Formofus papa, 8f-x. 86. a. 

Forojulicqfis epifeopus Jacobus, 33 6. a. 

S. Fortunati vita vitiata emendatur, 774.d. 
Franchus monachus , 967. e. 

S* Francifcus , 68. c. Ordinis Minorum in- 
ftttutor, 70. c. Stigmata Crucifixi ei di- 
vinitus imprefla , 71. c. Biennio ante 
mortem, 138X. d. 

Francifcus de Savona generalis, Minorum , 
ac deinde cardinalis , ac demam papa 
Sixtns IV. 7x.e. 

Francifcus Alciatus cardinalis, 1393. a. 
Francifcus Toletus cardinalis, 1434. e. 
Francifcus Barbarus patriarcha Aquileix , 
vir do&us, 1387« a. 

Francifcus Panigarola epifeopus Afteufis , 
I4J 6. d. 

Francifcus Bembus epifeopus Cafteilanus , 
1x40. a c. 1x41. b. 1x43. a. 1363. b. 
Francifcus Odoardus Cartufianus, theolo- 
gus intignis, 143 6. c. 

Francifcus Servita vir fandus, 3J0. c. 
Francifcus I. rex Francorum, 3x3. e. 
Francifcus Burfatus Mantuanus jurifconful- 
tus, 1456. d.. 

Francifcus IngUfeUt intimus Contiliarius re- 
ginx Scotorum, 1434. b. 

Francifcus de Malevolis vir nobilis a S. Ca- 
tharina Senenti converfus , fit monachus 
Montis-Oliveti , 1x63. b. 

Francifcus Maria Feitrius de Ruere, 1434.3. 
Francifcus Mayrenis vir do&us, 391. d. 
Francifcus deNeritano virdodus, 3 93.3. 
Francifcus Petri vir pius, 13*7. c. 

Francifcus de Rethfa vir dodus, 388. d. 
Francifcus nobilis Senentis a S. Cathatina 
. cortrerfus , 1 3 3 7. e. & feq. • 

Francifcus de Senis medicus domini papx, 
1379- c. 

Franci S. Audomarnm frnftra oblident ,430. 
c. Poftea tamen capiunt Jt etiam Mori- 
oum, 630. d; 

Francorum rex curat ftrumas , 11S3. b, 
Fraucotum teges-Carolus IX. 1396. d. Hen- 
ricus , 714. d. Johannes, 6 17. a. d. Lu- 
dovicus VII. 106. b. Ludovicus X. 139. e. 
Philippus, 713- e. Philippus II. 1x13. c. 
Philippus IV. 139. e. 341. e. 341. b. 
Francix regina Maria, 1x33. b. 
Frangipanorum antiqua origo, 3S4. e. 
Fratficeili hxretici , 114. c. & feq. _ 
Fridcricus archiep. Colonicnfis, 1493. c. 
Fridericus Borromxus archiepifcopus Me-. 

diolanenfis, 14x4. b. Cardinalis, 14x9. 
Fridericus epifeopus Leodientis, 1019. b. 
Fridericus eledus ac confirmatus Catalau- 
nentis fit canonicus regulatis Vallis Scho- 
larium , 66. c. 

Fridericus AUrolle adminiftrator S. Bertini, 
4 {x. b. 

Fridericus I. imperator, 89. a. x9j* c. 196. 

a. Cruce lignatur, 61. d. 

Fridericus III. imp. 430. b. 

Fridericus de vriturg vir dodq?, 3(8. b. 
Frithcricus presbyter, 670. d. 

Frithcrun fandimonialis, 670. c. 

Frodo arehipresbyter litteris bene eruditos, 

* “ox. d. 

Frotmundus miles, 6 87. a. 

Frotmundus miles S. Sccphani, poftea mo- 
nachus S. Bencdidi , 70 6. c. * 
Frumaldus archidiaconusAtrebatenfis,x9i.c. 
Fulbertus epifeopus Carnotenfis, 3 3. a. 
Fulcherius Grimoaldi prior Grandimontis , 
ixx. c. 13X. e. • 

Fulco Parifientis indicit preces publicas ad 
S. Sebaftianum diffipandx peftis gratiimtis 
caufa,x73.c. 

Fulco epifeopus Tolpfanus, JJ9- a. 34 6 . 3 . 

3 99. c. 437. b. 4 j 4 . e. Intereft concilio 
Lareranenti , 333. a. 400. b. Ejus con- 
cetiio fada S. Dominico & fociis ejus, 
44 6. a. & e. 447. e. Is dat S. Dominico 
ecclcfiam S. Romani , 400. e. Et Fani- 
Jovis , 447. e. Quam poftea concedit mo- 
nialibus Pruliani ,449. b. Ejus obitus, 
4 J 9 . c. 


ORUM 

Fulco pater S. Gcraldi de Salis, 98 9. a. Fit 
monachus, 993. e. 

Fulco frater Giraldi de Salis, 993. b. Vir 
(andus , 996. c. 

Fulradi abbatis S. Dionyfii epitaphium, 81 6. 
a. 

Fundatio Cxleftinorum Sueffionenfium , 
194 . c. 

Fundatio conventus Prxdicat. Aginncnfis, 
481. a. 

Fundatio conventus Albientis, 308. d. 
Fundatio conventus Altovillaris, 308. c. 
Fundatio conventus S.Amiliani, 33 r.c. 
Fundatio conventus Appamienfis , 307. a. 
Fundatio parthenonis Aqucntis ordinis Prx- 
dicatorum, 336. c. 

Fundatio conventus Bayonentis, 449. b. 
Fundatio conventas Bitertcniis, 331. b. 
Fundatio conventus Bragcriaccnfis , 703. b. 
Fundatio conventus Briventis , 301. c. 
Fundatio conventus Burdigalcnfis , 471. a. 
Fundatio conventus de Buxo , f }6. b. 
Fundatio conventus Carcaffbnenfis, 473. a. 
Fundatio conventus Caftreufis , 483. c. 
Fundatio conventus Caturccnfis, 470. c. 
Fundatio conventus Cauquiliberi, 33 1. e. 
Fundatio conventus Condomentis , 301. b. 
Fundatio conventus de Draguignano, 333. 
c. 

Fundatio conventus S.Emiliani, 304. e. 334. 
c. 

Fundatio conventus Figiacenfis, 483. a. 
Fundatio conventus S. Gaudenti i, 318. a; 
Fundatio conventus de Genolhaco, 334. a. 
Fundatio conventus S. Juniani, f >8. c. 
Fnndatio conventus Le&oratenfis , 3 17. a. 
Fundatio conventus Lemovicentis, 443. d. 
Fundatio conventus S. Maximini , 33X. e. 
Fundatio conventus Montis-Albani , 484. a. 
Fundatio conventus Montis-Petiulani ,3x9. ' 
e. 

Fundatio conventus Morlanenfis, 307 . c. 
Fundatio conventus Narbonentis, 3x9. e. 
Fundatio conventus Ofthefienfis , 484. a. 
Fundatio parthenonis S. Pardylfi , 317. d. 
Fundationis cOnventns Parifientis ordinis 
Prxdicatorum hiftoria, 349. 

Fnndatio conventus Pftragoricenfis, 474.1. 
Fundatio conventus Podii-Cerdani , 331. c. 
Fundatio parthenonis Pontis-viridis, fi6. e. 
Fundatio Pruliani monafterii, 437. a. 
Fnndatio parthenonis Pruliani Monris-Pef- 
fulani, 339. a. 340. e. . 

Fundatio conventus Rlventis, 308. a. 

Fundatio conventus Siftariccnfis , 330. b. 
Fundatio conventus Tolofani, 434. a. 

G. 

G Abrielis Palxoti cardinalis Bononien- 
fis primi archicpifcopi vita , 1384. c. 
Ejus pattia & parentes, 1388. e. Pueri- 
tia, 1389. d. Educatio, 1390. a. Prae- 
ceptores, 1390. c. Laurea do&orali or- 
natus jus Cxfareum Bononix interpreta- 
tur , 1390. e. Alciatus junior honoris 
caufa didus , ibid. Ejus audj rores prx- 
ftantiffimi , 1391. a. Fit canonicus Bo- 
nonienfis, 1391. a. Librum de nothis Sc 
fpuriis componit, 1391. b. Romam per- 
git, 1391. b. Vationenft regioni prxtici- 
. tur, 1391. d. Majoriccnfcm epifeopatum 
rtcufat, 1391. c. 

Gabridl Palxotus in Rotx Romanx duode- 
cimviratum cooptatur , 1391. c. A Pio 
. IV. papa mittitur ad concilium .Tridcn- 
tinum ,1393- a. Ibi quanti a legatis xfti- 
marecnrj 1393.6. Ejus in concilio munia, 

1 393. c. Ejus a&orum hiftotiam confcri- 
bit, 1494. d. Ragufiuum archiepifcopa- 
tum tecufat , 1394. b. Eum Moronus' 
cardinalis concilii Tridentini prxfes con- 
tiliorum fuorum participem efficit , 1394. 
e. Romam reverfus feribit de ccelibatu 
facetdotum , 1394. e. Fit cardinalis i 
1393. c. In confiftorio magna animi con- 
ftantia fententiam profert aliis adver- 
fam, 13 96. c. In ele&ionc Pii V. papx 
ut fc geflerit, 1397. d. Invitus creatur 
epifeopus Bononienfis , 1398. a. Afamfto 

Carolo 



Digitized by 


iyGoogle 


H U 

Carojo Bortomxo eonfccratar , i f 98. c. 
Bononiam venit , ac (nos houaurr ad pr*- 
(cr/ptam a concilio Trideetino difciplj- 
nam feftandam , f)pt. d. ici «q. Ludos 
Bc choreas fcftis diebus prohibet, i 799. 
e. Ecclefiz fu* bona diibpata recuperat, 
t i 99- e. Primus concilii Trideotini fen- 
diones pofuit in u£ia , noo. a. Qualia 
eflet ejus familia Bc vivendi ratio , 1400. 
c. Ex capi ures prodieaccpiicopi , (401.*. 

In arduis negotiis doftonun virorum 
confilio utitur, 1401. b. Bicecefim vifi- 
tat, 1401. d. Conciones ia fua disceis 
•d populum haberi curat, r 4« 5. b. Syno- 
dos quotannis celebrat Bc clerum refor- 
mat, 140J. e. Exercitia litteraria inter 
parochos injungit, 1404- b- Cbriftianas 
catechefcs fcftis diebus faciendas pueris 
inftiruit , 1404. c. Et etiam pias congre- 
gationes Bc orationes publicas , ibiX e. 
Seminarium clericorum Bc 'gymnadum 
erigit, 1407. b. Societatem Perfeveran- 
ti* inftiruit, ibid. c. Ecclcfiam cathc 
dralem Bc domum epifeopakm inftaarat 
Bc ornat, 1404. b. & feq. Catechumeno- 
rum , neophytorum Bc mendicandum do- 
mos xdincat , 1407. C, Indulgentias po- 
pulis fuis ptocurat , 1408. a. Jubilaei 
tempore quid gcficrit , 1408- b. Et ad 
pcftem a Bononia avertendam > ibid. e. 
Cenfttt epifcopalcs ut dHpenfar , 1404. c. 


JUS yOLUMIN 

• illidentes Bonoaix , 14(4. c. Ejus man- 
fuetudo , 1-47-7 . *. Qualis fuerit in men- 
fa, <4ff. b. Res bumaaas fortiter tole- 
ravit, 14) 7. e. Nullius monita fprevit, 
14)4. a. Amici ejus prxeipui , ibid. c. 

Gabriel Palitotus viris dofeis providere co- 
gitabat, 14)8. a. 

Gabriel Servita vir fenftos, 784. d. 

Gabriel ordinis Minorum virdodtas , 1 1 j >» 
d. 

Gabriel de Barchina vir do&us , 1591, d. 

Gabriel Pioolomineus, 1164- c. 

Gaictx princeps captivus intercedente beato 
Barthoiomzo libertate donatur , 9(1. e. 
k feq. 

Gailiarda uxor Pontii domini de Bainagia , 
1077. b. 

Galdricus «pifeopus AutifEodorenhs, 700. 
b 

S. Galdini reliqui*, 1414. b. 

Gakrannus comes Mellcnti, 2x7. a. 

Galo epifeopus Paiifienfis , 119. c. tij. c. 

Gaherius confcfloc regis Ariglix cardinalis, 
jj 4 . e. )7j b. 

Gaherius abbas Viconienns. 191. b. 

Gatterius de Querceto abbas Vkonienfis 
piiflimus. )oo. d: 

Gasdaveofis civitas ufutftrum voragine cor- 
rupta , jof. b. 

Garaldus abbas Vieonienfis, 290. d. 191. b. 


Garaerius epifeopus Treccnfis, 171. e. 

Scribit de abufu in facris imaginibus pin- Garinus Dmmhmr epifeopus Abendoniarum, 
gendis, 1410. c. )ij.d. 

Gabriel Paixotus preces hotarias promat- Garinas epifeopus Sagonenfis , 480. c. 
eat, 1410. d. In coenobiis virginum difei- Garino abbati S. Viftoris de fua promo- 


plinam rcftaurat, 1410. d. Litibus plebis 
lux componendis laborat, 1411.8. fle feq. 
Morbum quam conftanti animo pertule- 
rit , 141 1 . c. & feq. Concilio Ravennenfi 
Intervft, 141 1. e. Magna ejas cum (an do 
Carolocouiundio, 141X. b. SynodoMe- 
droianenft intereftac reliquiarum tranfla- 
tioni , 1419. b. Bc feq. Reliquias a S. 
Cacolo accipit Bononiam transferendas , 
141J. d. Bc feq. Taurinam cum S. Ca- 
zolo pergit, fyndonem Domini venera- 
turus, 1414« e. Reverfus Bononiam ac- 
ceptas a S. Carolo reliquias in primario 
templo collocat , 1417. c. d. Fit primus 
archiepifcopos Bononienfir, 141 7. e. Con- 
cilium provinciale celebrat, 14(4. d. SS. 
Zamx & Fanftiniani tranflationcm,i4t7. 
a. Concilii decreta a fede apoftolica con- 
firmari curat,' 1418. a. Romz invitus a 
Sixto papa retinetur, 1418. b. Albanenfi 
epifeopatui praeficitur , 1418. c. Sixto V. 
papx in creatione cardinalium repugnat, 
141 8. b. Scribit librum de fecri confifto- 
xii confultationibus • 1419.2!. Ejus con- 
lilio utitur Urbanus VU. 1 41 9. e. Publica 
vox ad Palxotnm creandum fummum 


tione gratulantur Alexander Bc Theode- 
ricus cardinales, tf }. b. Ejus ele&ionem 
Confirmat Alexander III. papa , 174. e. 
tff. b. Ejus epifteia ad Johannem car- 
dinalem Neapolitanum, 177. e. Ad Ale- 
xandrum III. 154. e. Gratulatur 'Cxle- 
ftino papx III. de ejus promotione , com* 
menditque iili ecclcfiam fiiam , i4 7. a. 
Bc feq. Philippum regem orat ut finem 
imponat diffidio Grandimantenfiam,x46. 
b. Bc feq. Scriptx ad eiun epiftolx, Ale- 
xandri papx,i4f. b. Alexandri BcTheo- 
derici cardinalium, 17 7. b. Bcmardi car- 
dinalis, a4i. a. Gelduiai abbatis Fonris- 
Johannis, 178. a. Hugonis Petri Leonis, 
160. c. Jobannis Neapolitani cardinalis, 
a< t. Johannis comitis Angi, 178. c. P# 
cardinalis, »79. c. 

Garinus magifter ordinis Praedicat. 741. b. 
J87. a. 

Garinus de Giaco magifter generalis ordinis 
Prxdinntotnm ,417.3. 

Gatfias de Aura pro fide Chrifti occifiis , 
5)*. d. J7f. a. 

Gaufridns epifeopus AutUEodorcnfis 


, 700. 

b. Ejus ordinatio, 7)7- a- 

pontificem , 142«. a. Jc feq. Transfertur Gaufridns epifeopus Carnorenfis , 996. c. 
ad fedem Sabinenfem, i4tt. a. Semina- Gauffidus de Hilpania abbas Beccenfis, 109. 


rium Manliani erigit, 1411. b."Templum 
Sabinenfe Bc domos canonicorum reftau- 
rat , ibid. c. Collegii Maronitardre pura 
ei committitur, 1427- a. Quam beue 
eam gefferit, ibid. (4x7. c. Nov* con- 
gregationi Romx eredi* prxficitur , 1417. 
e. - 

Gabriel Paixotus Romam reverfus pontifi- 
cem fuis adjuvat confiliis , 141 f. a. De- 
creta Bonouienfis ecclefix unum In cor. 


c. • 

Gaufridus archidiaconus abbas S. Eofcbii, 
498. a. 

Gaufridus de fUrmu abbas Gemmeticenfis , 
io4. d. 

Gaufridus decanus Autifliodorenfis, 487. c. 

Gaufridus decanus S. Petri Autifliodorenfis, 
tpx. b. 

Gaufridus comes Cabilonenfis fe&us mo- 
nachus, 714. b. 


pus redigit , 1417. c. Libram componit Gaufridus Cartufianus , vir egregix fecun- 


de Bono” fenedutis , 14x4. b. Dcimagi 
nibus libros VI. 14x8. c. De morte cum 
fuis frequenter loquitor , 14x7- b. Bo- 
nonienfes viros ad triremes damnatos pe- 
cunia redimit, 14x8. b. Calculo ac febli 
vehementer laborat , 14x8. b. Ejus-oti- 
tus, 1418- e. Sepultura, 14x9. e. Epita- 
phium, 1470. a. Teftamentum. 1470.8. 
Przclarz ejus virtutes, 1470. c. Ejus pe- 
regrinationes ae itinerum (ocii , 147 1 . b. 
Mulierum colloquia etiam affinium de- 
vitabat , 147X. a. Servata 4b eo virgini- 
tas, 1471. b. Ejus pietas, 1472. c. Ani- 
m* du&orem habuit S. Philippum Nc- 
tium. i4jx. e. In pauperes quam pius, 
1477. a. 8: feq. In hofpites; 147). e. Erga 


Vtt. Script. & Men. tmpl. Ceffetf, Tem. VI. 


di*, 170. e 
Gaufridus miles, 7x7. d. 

G anxe Imus epifeopus Lingoncnfis, 704. e. 
Gauzo decanus Autilfiod, 7x4. a. 
Gebcnncnfis comes Amedeus, jix.d. 
Gcbizo monachus pius Cafinenfis, 794. b. 
Gclafius papa II. tot 7. b. 

Gemmcticenfes abbates Gaufridus de He- 
rme abbas, io4. d. Robertus , 677. 

S. Genefius martyr Arelatenfis, 781. c. e. 

S. Gennvcfz canonicos hortatur Ludovicur 
VII. ad vitam rcligiofe ducendam, 379. 
a. Bc feq. 

S. Genovcf* abbas Odo, xx4. a. 177. d. e. 
Gentilis mater Palzoti cardinalis , 1 789.0. 
1790. a. Obit, 1791. d. 


U 

Gcnulfus canonicas ‘Senonfufis , fundator 
cujofdam monafterii ordinis Graudim. 
10S0. b. 

Gcotgius vi* nobilis, S. Nili difeipulns, 
9*7- d. Quanta ejus virtus , «fi<. a. Mira 
ejus obcdiencia, 917. b. Obitus, pi8. b. 

Geppe abbas , 478. d. 

Geraldus de Maia-mone archiepifcopos Bur- 
digalenfis , 473. b. d. 

Geraldus abbas Obannx , 70 x. b. 

Geraldus de Cardailhaco abbas Obaziox > 
707. c., 707. d. 

Geraldus de Malo-monte gubernator vico- 
comitatus LemoviCenfis , 7x7. d. e. 

S. Geraldi de Salis vita, 989. Ejus patria Bc 
patentes, 9(9. a. Litterarum ftudiis eru- 
diendus traditur, 98 9. c. Mundum defe- 
fere cogitat, 989. d. Accedit ad Robcr- 
tum de Arbrifellq , 990. b. Canonico- 
rum regularium habitam eo hortante fuf- 
cipit, 990. d. In monafterio ut Ce gefle- 
xir, 991. b. Fit diaconus, 991. e. Iterum 
accedit ad Robcrtum deArbrifello. Bcln 
ercradm fe recipit, ibi A e. Mira ejas au- 
Iteritas 992. k Qualis ejus vcftitua , 
9»x- e. Divini» iemper erat intentus , 
997* h. Przdicationi dat operam, 997. d. 
Vices fuas ei committit Petrus epifeo- 
pus Piftavenfis , 994. a. Mouafteria varia ‘ 
conftruit, 994. d. Apud Fomem-Ebraldi 
prxdica toris exercet officium , 994. e. Ejus 
elogium, 997. c. Bc feq. Impudicam mu- 
lierem convertit , 998. b. Caftcllarias 
(undat , 1000. d. Ibidem infirmatur, toot. 
e. Difcipulos hortatur ad regulz obfer- 
vantiam , 1x04. b. Ejus obitus, 1001. e.' 
Sepultura , 1007. b. Corpus ejus trans- 
fertur in novam ecdefiam, 1004. b. Ad 
ejus fcftum concurrunt Ungulis annis vi- 
cini abbates, 1007. c. Abbati abfolvi a 
regimine petenu obtinet a Deo mortem , 
1007. c. Ejus tranflatio, 100 6. d. 

Geraldus prior Cartufix, 177. c. 1 79. d. 

Geraldus de S. Valerico ord. Ptxd icat, prior 
Lemovicenfis , 467. a. 

Geraldus de Francheto prior Lemoviceufis 
Bc provincialis , 4« 7 . d. Bt feq. 

Geraldus presbyter genere Bc dignitate con- 
fpicuu», 1 1 14. c. 

Geraldus clericus vir pius, 1117. b. 

Geranmis epifeopus Autiffiodoreiifis, 71 7. d. 
77 9- e v Ejus ordinatio , <87. c. 

Gerardinur Servita vir fendhis, 778. b. 

Gerardus de Daumaro , (eu de S. Audomaro, 

? ;eneralis ordinis Frxdicatorum , cardina- 
is, 777. e. 741.8.784.6. 414-b.C- 4'<. 
a. 

Gerardus epifeopus Cameracenfis , 77. b. 
Gerardus epifeopus Catutcenfis , 1x0. d. 
1094. d. 

Gerardus epifeopus Lemovicenfis, 1079. e. 
Gerardus de Htmtrieenrt abbas S. Bcrrini , 
47X. b. 

Gerardus abbas Cafinenfis, 794. b. 
Gerardus abbas Sigebergenfis , 118. d. 
Gerardus de Cirvia abbas Vieonienfis, 707. 

c. Homieidx fratris fui pareit , 704. •. 
Gerardus frater Aimetici epifeopi Parifien- 
fis , x77- d. 

Gerardus Icerii prior VII. Grandimontis , 
119. a. Eligitur, 1091. b. Vitam S. Stc- 
phanifetibie, txg. c. 1047. 1049. c. iojo, 
d. Alia ejus opufeula , 1 x 1 . a. 

Gerardus de Francheto ordinis Prxd. provin- 
cialis Provinci* , 4x7.8. Scribit vitam 
S. Dominici , 407. a. 

Gerardus comes, 479. d. 

Gerardus comes Vicnnenfis , (beer Hum- 
berti comitis Sabaudix, 174* b. ■ 
Gerardus de Mida baccalaureus , j<8. b. 
Gerberea comitifia , uxor Hearici ducis » 

7J4d ’ r 

Gerdagus epifeopus, 478. b. 

S. Gereonis monafterium , 1017. d. 

S. Germani Autifliodorenfis tranflatio, 4gf. 
d. 

S. Germani Autiffiodareufis abbates Hacar- 
dus , 717. d. Hildricus, 487. c. 

S. Germani a Pratis abbas Hogo , \j*. a. 
Gero archi epifeopus Colonienfis, 477. b. 

DDddd 




Digitized by 


Google 


inde: 

-Cilafeiv.inx Deo foeftut, <87. e. 

Gi Idui ni abbatis S. Vidoris cpiftola ad cpi- 
fcopum Belvacenfem , 1x7. e. Ejus litterae 
•de ecdefia S. Petri de Mo«te-Letherico , 
119. e. «Dke&a ei Pafehalis H. bulla , 
a 19- d. 

Gilduini abbatis Fontis- Johannis cpiftola 
■ -«d Garittum abbatem S. Vidoris, 158. b. 
Cimo miles S. Stepkani, 718. c. 

Girbettus abbas S. -Eufebri , 701. e. 
Gitardus epifcopus Sagienfis , 105. e. 
Girardus abbas Altse-ripat. 315.,». 

Girardus abbas Cafinenfis, 786. 

Girardus de -Bononia dodus Carmelita > 
-6ov<. * ■ 

Gifilbarius archiepifcopus, -$6-9. c. 

Gifla filia CuOnradi regis» «74. a. 

Giflarius archidiaconus Autiffiod. 696. b. 
Giflcbertus epifcopus , 686. b. 

Ciflcbertus epifcopus Londonienfis , vir do- 
dus, 716. a. 

Giflebertus decanus Autiffiodorenfis » poftca 
monachus» 690. d. 

Godefridus Bullonius , 3 5. b. 

Godefridus Attrebatenfium comes , xt8» e. 
Godefcalcus epifcopus Atrebatenfis > xji. a. 
Godila diaconus , <70. a. 

S. Godonis abbatis Oycnfis vita , 794. Ge- 
nus ejus illuftre, 795. a. Fuit S. Wan- 
dregefili nepos, ibid. Vitam mon»fticam 
ampleditur , 795. c. Pro ejus, perfeda 

- convetfio.ne orat S. Wandregefihis, 7 96. 

. a. & feq. Fon tanellam fe recipit , 797. b. 

-Romam pergit reliquias a fummo ponti- 
fice petiturus , 797. e. Mittitur a Undo 
Wandregefiloadfundapdum novum rao- 
nafterium , 798. c. Ad Oyam defertum 
Jocum fe recipit, 799. a. Ubi pellas aedi- 
ficat .Jocum fibi cedentibus incolis, 799. 
■c.Sc feq. Quam duroibi vixerit, 800. a. 

. -Miracula patrat, 800. d. & feq. Obit, 
8oi. e. 

S. Godonis elevatio, 805. b. £t miracula, 
«bid. c. & feq. < 

GofFridus archiepifcopus Burdigalenfis , 

! 1175» C. 

Goifridus epifcopus Autiffiodorenfis , vir 
. fandus, 711. a. 71tf.fi. 

Goffridus de Fontibus impugnat dodrinam 
S, Thdmae , 370. d. 

Gordianus pater S. Mercurii, 745. a. 
Gordns quid, xxj. e. . 

Gofcelinus decanus Autiffiodorenfis, 751. 

. a. e. 

Gotelendis Deo facrata , <>89. e. 

Gothi .Aquitaniam invadunt, 76). e. . 
Goifridus depanus Scnoneniis ,754. d. 
Graeci uniuntur ecdcfiz Latinae , 17 9. e. 
Crandeus de Afeulo vir do&us, J81. d. 
Grandimontenfis ordo, 3 3. c. & feq. 
Graodimontenfes monachi , 113. e. 
Grandimontenfis ordinis exemtio, 116. e. 

Privilegia , 1x7. e. 118. b d. 13 1. c. d. 
Grandimontenfium capitulum , in quo quin- 
ginti religiofi, 1091. c. s 
Grandimontenfcs bini extra monafterium 
incedunt, 118! b. Carnem & fagimen 
«ciam agri non comedunt, 118. b* Eo- 
rum vitaafoera, 5. b. Ex nihilo femper 
. fuffic/enter habent, 5. b. Signis non utun- 
tur ad loquendum , 5. c. Vitam ducunt 
angelicam, f. d. Coaverforam rebellio, 

- 6. a. & feq. 1 rg. e. 1687. d. 8cfeq. Com- 
pefei rogat Garinus abbas S. Videris , 
a 66. b. & feq. 

Grandimontenfium reformatio , r;o. a. b. 

d. 158.C. d. 

Grandimontem gravat Clemens V. 136. d. 
Grandimontenfcs capellos de filtro & fotu* 
lares ad pedis cavillam portare iucipiunr, 

, x 3 4. Carnis abftineuqam relaxant, ibid.' 

e. 138. d. 

Grandimontenfcs Moreto transferunt fe ad 
Grandimontem , 1070. a. b, 
Grandimontcnfesprioics Adematusla Vern- 
ha , I x t . e. 1 3 1. c. Ademarus de Friaco , 

• 1x0. b. ixt. b. ix8, b. Beruardus de 

—Grandalmar , ixx- d. 13 f. c. Caturcinus, 
irt.-c. tx8* e. Elias Amaidi,ixi.c.i 30. 

' a. FulchoriusGrknoaldi, txx.c. 131. c. 


i. RERUM Et VER 

Gerardus Itherii, 117. c» 1x8. a, Guido 
Archer ii, i ix. b. 131. d. Guido Fulche- 
rii, ixx. e. 1J5. c. Guillelmus Dongrts, 
11 x. a. 1 3 1. c. Guillelmus de Prato Mo- 
• velli, 1x3. a. 137. d. Guillelmus deTrain- 
haco,ri8. c. ix6. e. Johannes deAquila, 
1 xi. d. 1 30. d. Jordanus de Rapiftagno , 
1x3. a. 139. b. i serius Meruli ixx. a. 
■ 1 3 1. e. Petrus Bernardi , 1 17. c. 1x6. d. 

Petrus de S. Chriftopfioro, 117. a. 1x6. 
. c. Petrus de Conftco ,1 11. c. 1 3 3. a. 317. 
a. Petrus Lemovicanus, iip. a. 1x5.6. 
- ix6. a. S.Stephanus, 1x3. d.fcfeq. 1113. 

a. Stephanus de Liciaco, 117. b. 1x6. e. 
Grandimontenfcs priores duos fibi invicem 

contrarios deftituit Clemens papa III. 
1090. d. 

Grandimontenfium priorum hiftoria duplex, 
113. 

Grandimontenfis abbas Petrus , 1 1 3 1. c. 
Grandis -Silva monafterium, 459. e. 994. d. 
1000. b. 

Grandiflonius domum Carthufianis fundat , 
1S1. c. 

Gratianopolitani epifeopi S. Hugo, 36. c. 
154. b. 1x03. c. Ejus viia, 163. c. Hugo 
II. 168. b. Johannes, ixn.c. - 
Gratianopolitanai&ecclefiam protegit Mar- 
garita Burgunda , 1 xo6. b. 

Gratianus abbas, 730. a. 

Gratiani Parleonis cpiftola ad Robertum 
abbatem S. Vidoris, 167. b. 

S. Grrgorii ordinatio, 654. a. Ejus elogium, 
x8. b. & feq. Fuit Spititus-fandi dignif- 
fimum organum » fcripfit vitam landi 
Bcnedidi , X4. b. c. Regulam ejus pro- 
•feflus, x4> c. x8. d. 

S. Gregor i us papa dialogos confcripfit, 964. 

. e. Et gcfta S. Felicitatis , 77 6. c. 
Grcgorius VI. papa, 87. c. d* 

Grcgorius papa VII. 50. d. 88. b. 156. a. 
Grcgorius IX. papa, 69. d. 339. b. jfx. b. 
353. e. 47j* a. 1x94* c. 1x98. d. Ejus 
cpiftola ad abbarem & conventum fandi 
. Vidoris , 171. a. Munus iriquifitionis 
committicfratribu; Przdicat. 338. c. Ejus 
referiptum pro Pruliano, 443 . c . Cui con- 
cedit ccclefiam de Fano-Jovis , 4J0. c. 
S. Dominicum fandorum albo inferibit, 
404. c. 

Gregarias papa X. 180. a. 936. b. 3(7. c. 
«Grcgorius papa XI. 586. b. 434. e. 61 9. d. 
1x67. c. 1x68. b. ix7i*c.ix73.d.ix78. 

b. 1x87. c. 1337. c. 1371. e. Cxleftino- 
rura coenobium, fundat , 114. b. Ad Flo- 
rentinos mittit S. Catharinam Senenfcm , 

. 1 3 3 5. c. Eam quomodo Avcnioue excipit, 
1373. e. Ejus foror erga S. Catharinam 
devota , 1373. e. Ejus votum de repe- 
tenda Urbe manifeftat, 13x5. b. c. Va- 
rias bullas St privilegia ei concedit, 13x9. 

c. Sepeliri in majori Gartufia -optabat > 
X05. a. 

Gregorius papa XII. 83. a. 3881.3. 1x51. d. 
1183.1x84. b. 

Gregorius XIII. papa, 1405. c. 1417* d. 
1419. e. 1434. a. Bononienfem ecclcfiam 
in aichiepifeopalem erigit, 1415. e. Col- 
legium Maronitafum Romst inftituit, 
14x3. a. Obit, 1416. c. 

Grrgorii papae XIV. creatio, 14x1. c. Obi- 
tus, 14x3. e. 

Grcgorius cardinalis legatus apoftolicx le- 
dis, 116. b. 

Gregorius cardinalis, to6x. a. 1068. e. stjx. 
d* 

Grcgorius Paphlago abbas monafterii fandi 
Niconis, 876. d. , 

Gregorius theologus, 898. e. 

Grcgorius Momagnanavir dodus , i434.d. 
Gregorius dux Tufculani, 953. b. 954. c. 
955. d. 

Gregorius Malcinus prorofpatbarius, 9 3 1. d. 
Gregorius prztor S. Niconi injurius para- 
lyfi corripitur , veniam petens fanatur , 

8 66. a* & feq. 

Grimoaldus frater Giraldi de Salis, 995. b. 
Fit abbas Ailodicnfis , deinde epifcopus 
Pidavcnfis , 996. a. 1003. c. Ejus exe- 
quisr, 996. b. • 


BORUM 

Gualdricus abbas S. Eufebii , 71 x. b. 

Gual tetius vicecomej, 716. e. 

Guibertus miles, 7x1. a. 

Guido Ferrerius cardinalis, 1436. c. 

Guido Pepulus cardinalis, 14x9. c. 

Guido Fulcherii epifcopus Xnicienfis, 48*. 

c. 489* b. Deinde Narbcnenfis , foo. b. 
Guido epifcopus Belvocenfis, xx8. e. 

Guido epifcopus Catalaunenfis , 133. a. 
Guido epifcopus Laufaucnfis, 311. c.jix.d. 
Guido de Claufello archidiaconus , deinde 
epifcopus Lemovicenfis, 463. e. 

Guido de Pcrpiniano ex generali Carmcli- 
rarum epifcopus Majoricarum> deinde 
Duenfis, 60. d- 
Guido abbas, 7x4. a. 

Guido Archerii prior Grandimontis, txx.b. 
t3x. d. 

Guido Fulcherii prior Grandimontis , ixx. 

e. 13 5. c. ' . 

Guido de. Miliaco monachus pios Grandi- 
montenfis, 1085. e. Difcipulus Hugonis 
* de Lacerta, 1 t6x. a. 1176. c. 1177. H. e. 
Guido Flamochcti magifter ordinis Przdi- 
carorum, 343. a. 390. d. 

Guido de Langimella martyr, 3,51. c. 

Guido ordinis Praedicatorum martyr , j 3 8. 
c. 

Guido de Caftro-tioro ordinisPrxdicato- 
rum, txxx, a. 

Guido canonicas & archiclavis Autiffiod. 
70X. c. 

Guido archidiaconus Ediffae . 697. c. 

Guido presbyter vir religiofus, 1075. b. '■ 
Guido Buticularius, 140, a. 

Guido comes Flandriee a Philippo rege in- 
carccrarus , 613. c. 

Guido vicecomes Lemovicenfis, 517. d. 
Guido dt truis vir nobilis, 453. d. 

Guido Sfortia, 1390. b. * 

Guigo epifcopus Gratianopolitanus, 1x03. 

c. 3 

Guigo V. prior Cartufiae, j6.d. , 7 . c . i f4 . c . 
161.C. 163. b. Auftor epiftolst ad fratres 
dcMonte-Dei, 3 6. e. Alia ejus opufeula, 
163. e. Epiftolas ~S. Hieronymi emenda- 
vit, 163. d. Ejus obitus ,»164. c. Sub co 
plurcs fundatae Gartufiae, 163.C. ' 

Guigo Dclphiuus comes Albonis, rxor. 
Guigo Delphinus , 1x03. a. In praelio Vul- 
neratus obit, & Gratianopoli' fcpeiitur. 

1x03. e. * 

Guigomorae abbas, x 44. c. d. 
Guillclmitarum ordo , 54. c. & feq/ 
Guillelmus Alanus cardinalis , 1484. b. 
Guillelmus Anglicanus cardinalis, 373. b. 
Guillelmus Arufati cardinalis, 453. c. 

GuilleJmusSadW cardinalis epifcopusOftfcn- 

fis, 337. d. 43X. e. ■ 

Guillelmus Petri cardinalis , 375. e. 470. b. 
Ex priore provinciali ord. Praedic. 4x8. c. 
4x9. c. Fir cardinalis, 419. d. 

Guillelmus Sirlctus cardinalis, 1395.6. 1397. 

e. Ejuv tranflario vitae S. Nili , 888. 
Guillelmus S. Sabinae cardinalis, arhiepifco- 
pus Remenfis, 1 19. e. 10 91. 

S. duillelmus archiepifcopus BitUricenfis 
50. e. X57. c. Ejus tibialia, 317. b. Ca- 
nonizatio in concilio Lateranenfi poftu- 
lata , 1 iS. d. 

Guillelmus archiepifcopus Narbonenfis ratas 
babet confirmationes fodas monafterio 
Pruliani de ccdefia S. Martini de Limo- 
fo,444>«* 

Guillelmus Suuvsrt epifcopus Abendonia- 

rum , 3x5. c. 

Guillelmus epifcopus Aginnenfis , deinde pa- 
triarcha Jcrofolymiranus, 501. c. 
Guillelmus Petri dt Btrtnet epifcopus AI- 
bienfis, 494. b. 

Guillelmus epifcopus Anraradenfis . 555. e. 
Guillelmus epifcopus Carcaflonenfis, 444.^ 

45 x. b. * 

Guillelmus de Catnpellis jodor Patifienfis 
fit canonicus regulatis S. Vidoris , deinde 
epifcopus Catalaunenfis, X17. 

Guillelmus de Cardatiaco epifcopus Catdr- 
cenfis , 470. C. e. 

Guillelmus Blt^uts epifcopus Ebroiccnfis 
St. d. 


igdizei 


Google 



HUJUS VOLUMIN 

Guillelmus epifeopus Lingonenfis . 66. b. - Guillelmus comes Northilandiz , jxr. b. 
GuillcJmas Dulcini ex provinciali ordinis Guilfelmus filias Stephani comitis Burgun- 
Prxdicatoram cpifcopus Lucanas , 43 1, e. di* , 1103. a. 

Guillelmus Sudrt cpifcopus Maffilienfis, Guilldcpus de Randone vir nobilis, funda- 
4)1. e. tor conventus Eradicatorum de Genol- 

Guillelmus cpifcopus Parifienfis, 6 j. b. haco, 334. c. c. 

Guillelmqs epifebpue Pidavenfis , 110. d. Guillelmus Colambi miles, 473. b. 

997- c. xooo» d. 1094. b. Guifus abbas S. Lupi-, 9go. c. 

Guillelmus II. cpifcopus Pidavenfis, didus Gundebaudus rex Burgundix, 777. 

Adclcnius, 1003.3. Gundrada puella nobilis, 811. d. 

Guillelmus epifeopus Virdunenfis, 6xj. b. Guncarius cpifcopus, 677. e. 

e. Gutardus canonicus Autiffiodorenfis, It prx- 

Guillelmus abbas Beccenfis ,-ioa. d. Ejus pofitus S. Mari*, «87. c. 
patria, mores & licterx, xoz. e. Ejus obi- Guvilcncus miles, 700. d. 
tus , 103. c. 

Guillelmus de Biterris abbas S. Vincendi H, 


Cafttenfis, 48(. d. 489. d. 491. c. 497- e. 
Guillelmus abbas Bofcavii, 10:3. a. 
Guillelmus Pellieerii primus abbas Grandi- 
montis, 14*. b. 148. c. ' 

Guillelmus Slmw abbas a Kenlos , 3 zt. e. 
Guillelmus Otlres abbas a Kenlos , 3x4. c. 
Guillelmus Galbreth abbas a Kenlos , 3x4. 

a. 

Guillelmus abbas S. Theofredi t , if f. c. 
Guillelmus de Gordonio prior ecclefix Ca- 
durcenfis, 47©- d. 1077. b. 

Guillelmus de VillareWmagjftcr Hofpitalis 
Jcrofolymitani , 338. c. 

Guillelmus prior Cartufix , 179. e. Ejus obi- 
tus, X07. c. 

Guillelmus de Trainhaco vt. prior Grandi- 
montis, >18. c. 1080. a. 

Guillelmus Dongres prior Grandimontis , 
txx. a. x 3 1 . c. 

Guillelmus de Prato Morelii prior Grandi- - 
montis, 1x3. a. 137. d. 

Guillelmus deRoenna prior Cari-loci, 11 99. 

b. 

Guillelmus Arnaldi pro fide occifus , 3 3 8- d. 
35 f.a. 

Guillelmus Clareti S. Dominiri difcipulus, 
43 9. a. e. 440. b. 

Guillelmus de Abbatia prior provincialis 
ord. Prxdicat. 43 6. b. 

Guillelmus de Anbanis prior provincialis 
ord. Prxdicat. 430. c. e. 

Guillelmus de Sy/f-te provincialis prior ord. 
Psxdicat. 419* e- 

Guillelmus Bernardi prior Albienfis , vir 
fandus & dodus, 309. e. 

Guillelmus Brabantinusord. Przdicatorum, 
vir dodus, 3«. c. ^ 

Guillelmus Mejfept feribit pro defenfione S. 
Tt»omx, 370. e. 

Guillelmus! Figeet monachus pius Clarz- 
Vallis, 1013. c. 

S. Guillelmus eremita, 35. e. 

Guillelmus de Anglia eremita S. Auguftini., 
1x74. c. 13x9. e. » 

Guillelmus Dandina, didus de S. Savino, 
feriptor vitz Hugonis dc Lacerta, 1183. 
d. 

Guillelmus Perardi , ejus (cripta, 3 f 8. a. 
Guillelmus canonicus Giaciahopoiitanus , 
vitz Margaritz Burgund* feriptor, 1 101. 
Guillelmus de Altono Anglus, vir dodus , 


H Abitus fratrum Prxdicatotum , 40X. a. 
Hacardus abbas S. Germani Autiffiod. 
713. d. 

Haiz monafterium virginum, 1x01. b. 
Haimo Cartuficnfis, vir in Gecuto potens, 
173. b. 

Haracho presbyter , «70. b. 

Harmannus comes Palatinas Burgundix , 
313. e. 

Harmannus junior comes de Kyburg, 313. 

c. e. 316. a. 

Hiymericus Antiochenus patriarcha, 39. e. 
Hebrarii epitaphium, 8x0. b. 

Heldradus miles S. Stephani, 703, c. 

S. Helena , 77. a. 

Helena de Hungaria monialis fandi (fima, 
384- b. 

Henricus archiepifcopus Bituricenfis, ixo. 
c. 1094. b. d. 

Henricus Cbitnt epifeopus Abendonenfis , 
3 xx. a. 

Henricus epifeopus Bajocenfis, 103. a. 
Henricus cpifcopus Moraviz, 3x3. a. 
Henricus abbas B. Martini de Campellis & 
aliarum regalium abbatiarum , frater re- 

f is, 1x7. c. e. X19. a. Ejus diploma pro 
. Vidore, xxx. c. 

Henricus dt Ctndtfemre abbas S. Bertini , 
itf. d. 

Henricus eledus abbas Viconienfis dignita- 
tem fugit , X87. b. X90. b. 

Henricus Poleti ex Parifienfi canonico Ei- 
dus prior Cartufix, 188. d. 

Henricus Kalkar , 138. d. Prior Cartufix 
Colonienfis, 196. d. 

Heuricus de Arimino, vir dodus, 381. d. 
Henricus de Brfbrdia vir dodus , 383. e. 
Henricus de Gandavo dodor folemnis, 370. 

c. 

S. Henricus imperator, 3 3-.d. 

Henricus II. imperator, 87- d. 

Henricus III. imperator , 88. c. Obiit Leo- 
dif, 113. a. 

Henricus IV. imperator excommunicatus , 
1013. b. 

Henrici VII. imperatoris obitus, 37«. c. 
Henricus I. rex Anglorum, 1198. a. 
Henricus II. rex Angliz , 118. e. 119. e. 

. X30. d. 1094. a. 1193. 'b. Magnificam 
Grandimontenfibus ecclcfiam conftruit, 


. 3 * 9 - »• 

Guillelmus Sceprxus Anglus , vir dodus , 
Mifccllaneorum in facra biblia audor , 
1400. e. 

Guillelmus de Silva-lacus prxeo S. Catha- 
rin* Senenfis , 1x9 9. d. 

Guillelmus dc S. Amore , 340. b. 408. e. 
Scribit contra Mendicantes, 3 f6. e. Ejus 
liber condemnatur, 337. c. e. 

Guillelmus Zdtlint theologi* profefTor, vir 
nefandus , 37. c. Nefanda ejus facinora, 
58. a. I C feq. Errata ejurat, JS. e. 
carcerem damnatur, 39. b. 

Guillelmus rex Scoti*, 3x0. c. - 

Guillelmus dux Cluhiaci fundator, 30. a. 

Guillelmus de Glana ex comitibus Vicnnx, 
fundator monafterii Altx-ripx, 311. b. 
313. e. 518. e. 

Guillelmus dux Normannix fadus rex An- 
glorum , 33. "d. 193- c. Lanftancum in- 
ilituit abbatem Cadomenfcm , 98. b. 
Deinde archiepifcopum Cantuaricnfem , 
98. d. 


118. a. 

HfcnricusIII. Anglorum rexGrand(monten- 
fibus concedit jullitiam 'altam & balfiun . 
1x9. a. 

Henricus VII. Anglix rex, 1389- a. 

Henricus VIII. rex Anglorum, 3x3. e. 

Henricus rex Francorum, 714. d. 

Henricus Borbonius rexNavarrx, 14x3. b. 

Henricus dux , 734. d. 

Henricus dux Lernburgenfis , X91. b. 

Henricus dux Normannix, 103. d. 

Henricus marchio Burgundix ,'7x3. d. 

Henricus comes , 677. e. 

Henricus comes Jrccenfis Palatinus , 1 a 1 7. 
c. 

Henricus dominus de Ser , <03. a. 

Heracleus przpofitus Brivatenfis, ixoo. c. 

Herbertus Abrincatenfis epifeopus, 107,0. 

Herbertus epifeopus Lexovienfis, 9f. d. 

Herbertus prioc Boni-paffiis, i8x. e. 

Hercules Gofczaga cardinalis apoftolicx Ce- 
dis ad concifium Tridentinum legatus , 
1393. c. Prxfes cjufdcm concilii, x 394. d. 


I S. 

Hercules Fortitius Vicentinus jurifconfixl- 
tus, 14)6. d. 

Hcrdingns abbas, 371. e. 

Herefbcdenfis epifeopi G. epiftola ad Ervi- 
fum abbatem S. V idiotis , X40. b. 
Heribettus epifeopus & poftea monachus , 
<87. d. 

Hcriboldi epifeopi Autiffiodorenfis ordina- 
tio , 697. e. 

Hcrefridus epifeopus Autiffiodorenfis , 7x8. 

d. 7x6. e. 

Hetigcrus abbas Lobicnfis , 33. b. 

Hexiveus epifeopus Nivernenfis, 717. b. 

S. Herluinus primus abbas Becci , 97. c. 
Ejus juffii Cancuatienfcm archicpifcopa- 
tum fufcipitS. Lanfrancus, 98. e.. Senex 
Aufelmum (ibi fuccefTorem eligit, 99. C. . 
Ejus obitus, 100. b. no. c. 

Herimannus przpofitus S.Gereonis, 1019. 
b. 

Hermannus de Petra Cartufianus, vir do> 
dus, 38. e. 

Hermannus dc Minda vir dodus, 388. d. 
Hermengaidis comitifla , 704. a. 

Hcrveus magillec ordinis Przdicatorum , 
341. e. djL a. b. 413. b. 417- d. 
Hetharicus^84. c. 

Hierofol. patriarcha Petrus de Cafa, <0. e. 
Hierofolymitanus epifeopus Quiriacus, 7 6 . 

e. 

S. Hieronymi epiftolz a Guigone priore * 
Cartufix emendat* , 167. d. 

Hieronymus generalis Minorum , deinde 
cardinalis, ac tandem papa Nicolaus IV. 
7X. c. 

Hieronymus Moronus cardinalis , concilii 
Tridentiai prxfes, 1394. d. 1397. c. 

»1 97. d. 

Hieronymus Ragarronus cpifcopus Fama* 
guftanus, 1394. b. 

Hieronymus Trivifanus epifeopus Veton* i . 
>3 94. b. 

Hieronymus Savonarola , vir piiffimus ft 
dodus , 394. b. 

Hieronymus de Senis eremita S. Auguftini , 
1x79. e. 

Hieronymus dePraga hxreticus, g^a. 

S. Hilarion, 17. c. • 

S. Hilarius malleus hzrecicorum, 990. t. 

S. Hilarii abbas AlboYnus, 4-40. d.c!44x. b. . 
Hiidebrandus prior Cluniacenfis , 30, d. 
Hildcradus presbyter , 669. e. 

Hildjgrinus epifeopus , <87. c. 

Hildricus abbas S. Germani Autilfiodoren- 
fis, <87. c. 

Hillericus epifeopus , 677. a. 

Hilliwardus epifeopus, <77. c. 

Hippolytus Aldobnuxdlnus fadus papa Cle- 
mens VIII. 1391. a. 

Hiva abbatifia, <7x. d. 

Honorius III. . papa, 76. e. 333. b. 34 6. d. 
Confirmat ordinem Vallis-Sdxolarium , 
67. a. Et ordinem Prxdicatorum , 68. d. 
Et ^linorum, 71. a. 478. e. Fr. Prxdi- 
catoribus ecclcfiam Fani-Jovis, 470. c. 
Honorius papa IV. iaz. d. 134. a. 370, d. 
Hofpitalarii milites, 3. c. 

Hncbertus abbas S.Savini, 8o<. a. ' 

Hugo Boncompagnus epicopus Vcftanus, 
1394. a. Et cardinalis, 1391. a. 

Hngo dc Bullione cardinalis, 370. c. 
Hugonis Petri-Leonk cardinalis epiftola ad 
Garinum abbatem S. Vidotis, x fo. c. 
Hugonis cardinalis epiftola ad Guidoncm 
cpifjjopum Catalaunenfcm , X33. a. 

Hugo cardinalis ord. Przdicatorum, 69. i. 
Hugo de Caro cardinalis, 33 6. a. 374. 

447. d. Ejus feripra, 377. c. 

Hugo de S.Theodcrico cardinalis, 377.0. 

Ejus obitus Se. epitaphium , 366. b. 

Hugo archiepifcopusRotomagcniis, a 7 8, e. 
Vit firnun* religionis & induftrix, 107. 
e. 

Hugo Viennenfis archiepifcopus , 169. d. 
1x03. c. 

Hugo de Mala- morte prius Lcmovicenfium 
Prxdicator. eledus archiepifcopus Burdl- 
galenfis, 4 66. c. 473. e. 

Hugo epifeopus Autiffiodorenfis , ztf.d. c. . 
Vir fandus, 7x7. d. 7x3. a. Decus peu* 




4 


Digitized by v^ooQie 



INDEX 

- 't'ficnm.718. c» Ejus ptdiuatlo , 49$. d, 
Hugo epifcopus Digueufis, f}3. b. 

■Hugo epifcopus EngoiifiptuiU , i i$f. *• 

S. Hugo epifcopus Gratianopoli tamis, $4. 
c. 1 d. no;, c. S. Bruiionis in fcho- 
iit fbcius , i f 4. b. £um excipit ScCaciot , 
ibid. d. Ejus humilitas, if ). e. Viia , 

■ idj. e. 

Hugo II. epifcopus Gratianopoli tanns,poftca 
Viennenlis archiepifcopjis, «48. b. • 

S. Hugo epifcopus LLncoiuicnfis , 37. e. fle 
fcq. 17). d. 199. e. toi. d. s.04. a. 

•Hugo epifcopus Nivcrnenfis , 70). c. 

Hugo epifcopus Placcntite-, t6y c. 

Hugo de Malthato epifcopus Tolofcnus , 
4 St. c. 

Hugo abbas , 704. a. 

Hugo abbas zEducnfis S. Martini, 803. 
'•Hugo abbas Altz-tipz , ) 14. c. 

S. Hugo abbas Cluoiaceniis , 30. c. fle fcq. 

1189. a. c. 1190. b. 

Hugo II. abbas Cluniaci , 1 190. b. 

Hugo abbas 5. Salvatoris Couflautienfis, 
405. c. 

Hugo abbas S. Germani a Pratis , patri nus 
Philippi Augniti , *)4. a.dk ► 
Hugo capelianus domini p$;q|R)4. c. 
Hugo decanus Auriffiodor. 701, -d. 

Hngp przpofitus S. Srcphani ,714 e. 

Hugo magi fler otd. Prrdicatorum, 34't. e. 

, 383. e. ||4. c. 

Hugo de V*m*m*nt jnagiftcr ord. Przdic. 
414« a. 4t4. a. 

•Hugo de Martiano prior provincialis ord. 
Przdicat. 431. c. 

Hugo dc Verduno prior provincialis ord. 

- Prsedfc. 43 J. d. 

Hugo prior oauftralis Cluniaci, rt 96. c. 
«ugo Cartufiz prioc , 147, e. 1 76. d. 

Hugo de S- Vidore, f). a. 


RERUM ET VER 

i 1 $4. b. Guido de Campania difcipuius 
Hugonis de Lacerta , j t^o. c. 

Hugo de Lacerta quo anno mortuus It qua 
tttate , 1 18 j . 

Hugo de Mouieiamtlwtis Hugonis de La* 
certa, ri4x. b. 

Hugo 4e Prato r« do&us , >38 1. c. 

-Hugo cancellarius Ludovici VII. a 40. b. 
Hug i & Gaufridus primi fundatores ordinis 
Tcmplatiorarn , $x. o 
Hugo corr.cs , 708. d. 71 7* C. 

Hugo de Mala- morte vir nobilis , 301; a. 
Hugo miles nobilfffitnus , 700. b. 
Hugotinus cardinalis, 339. b. 350. b. S. 

Dominici exequias celebrat , 403. e. 
Hugua dc Callris femina devota , 304. e. 
Hunibaldi epifcopi AutilCodorenfe ordina- 
tio, 701. e, 703. b. 7*1. a. 7t4. b. 
Humbmus magifter ordinis Przdi catorum, 
70. a. 340. b. 3 fo. d. 470. c. Cedit ma- 
gifiratui, 36). !b. Ejus opera , ibid. c. 
Scribit vitam S, Dominici , 403. b. 
Humbcrtus Delphinus Viennenfis , 1 8*. C. 
Fit reiigiofcs ordinis ftatrum Praedicato- 
rum , 189. c. 

Humbcrtus comes Sabaudiz , 171. c. d. 

J74-b. 

Humilitas virtutum fundamentum , 73. d. 
Hunencus decanos S. Mammetis , 719. b» 
Hufcnuardus presbyter, <70. a. 

Huffitx Praedicatorum conventus evertunt 
in fiohemia, 381. a. 

I. 

J Acintns cardi nilis , 101 1. a. 

Jaeobus de Voragine arehiepKcopus Ja- 
nucnfis , 403, d. Audior legendae aurcz , 
70. b" 

Jaeobus Ydruntinus archiepifcopus, 338. b. 


Hugo de & Garmaao canonicus regularis jaeobus de Virriaco epifcopus Aconenfis fle 

r trn ‘ - _ 0 I * 


S. Vidons, 2,fg. a. 137. a 

Hugo S. Srcphani Murccenfu difcipuius, 
to8f. c. & fcq. 

Hugonis de Lacerta vita , 1143. a. & fcq. 
Ejus parentes, 1144. b. Infantia, ibid. c. 
Fadps miles quam edet mifcricors, ibid. 
Ejus abftinentia, 1 143, b. Cujufdam pau- 
■perit dcfufcrat velles, 1143. c. AltcriuS 
aediculam , ibid. d. Imino animal ium, ibid. 
e. In militia ut fc gereret, 114 4. b- Je- 
xofolymam tendit, 1144. c. Divitis cu- 
jufdam fibi conciliat amicitiam , 1136. e. 
'Cum quo revertitur in patriam , 1 147. b. 
Ac feq. Piis operibus vacat, 1 !47-e. Anno 
ztatis fuz 40. accedit ad S. Sccphanum fle 
ab eo repellitur, 1148. b. & feq. Iterum 
repdlitur , fandi Srcphani ad cum verba, 
1148. e. Tandem ab eo admittitur, 
1149- d. Ac feq. Sufceptus in ordine ut 
fc gerit, 1131. b. S. Stephano fit carus, 
tifi. e. e. Et adjutor , 1 1 3L. a. Ip!iim 
adhibet in colloquio cum cardinalibus, 
Ufi.a: Prophetico fpiritu declarat fa- 

. miliarem S. Srcphani amicum traditum 
fu i ile ab hofpite latronibus , 1133. b. 
Mortuus mundo lirem dirimere recufat, 

. 1 1 f 4. d Ejus confilium ceteris praefert 
S. Sxcphanus, m f). a. S. Srcphani fenten- 
tias colligit, ii f).b. II79-C. Eiquzflio- 
nes folvendas proponit , 1 1 33. d. & feq. 

Hugo de Lacerta. Tribus diebus totidemque 
no&ibus in ejus finu requicfcitS. Stepha- 
mus ance obitum, 1138.8. Poft S. Ste- 
phani obitum mittitur ad Planiay , ubi 
przclarz ejus virtutes elucent , 44 4o. e. 
ftatrum confcientias divinitus detegit , 
x 1 4 1 . d. Miraculis corufcat , ibid. c. Con- 
tradunt curat, itic. c. u4j. e. Stru- 
mofum puerum fanat, 1 184. e. Item pue- 
rum fiftula laborantem, 1163. d. Varias 
curat infirmitates, 11A7. d. flt fcq. Seip- 
fiim ab infirmitate fanat, 1173. c. Cz- 
leftl tecreatur vifione.r 177. a.& fcq. Ejus 
Obitus, 1178. e. 1179. e. 1181.C. d.Antc 
obitum a fratribus «onvenicue, ibid. c. 
Ad quos exhorutorium habet fermonem, 
11S0. a- Obitum prxdicit, ngo.e. Ejus 
fepukuta, 11S1. t. Corufcat miraculis, 
1383. c- Tranfermr ad Grandimontcm , 


cardinalis. 317. d. 319. c. 

Jaeobus epifcopus Forojulienlis. ))4. a. 

Jaeobus epifcopus Morinenfis, 613. c. 

Jacobas de Furno abbas Borbonenfis, dein- 
de papa Benedidtus XII. 31. c. 

Jaeobus abbas Balmercvothenfis, 344 d. 

Jaeobus abbas S. Bcrtini , 610. a. 

Jaeobus DmvoI abbas S. Bcrtini , <j i.b. 

Jaeobus Sc*t*iUr* pfeudp-abbas S. Bcrtini , 
dso. b. 

Jaeobus Omltmry abbas a Kenlos, 3x3. a. 
3*4- »• 

Jaeobus L4intt. generalis J. 14)4. d. 

Jaeobus de/Viviaco prior-Cartufix, 183. c. 
183. d. ,i84. a. 8c fcq. 

Jaeobus prior S, Bcrtini, 4 19. b. 

Jaeobus do&or in theologia , canonicus in 
Monte S. Martini , 301. a. 

Jaeobus Spingtr vir pius , 391. d. 

Jaeobus de Sufcto vir doftus, 388. e. Ejus 

' chronicon , 378. e. 380. c. 

Jaeobus de Venetiis, vir (an&us, j8r. e. 

Jaeobus de Viterbio eremita Augullinianus 
impugnat do&rinam S. Thomz, 370. d. 

Jaeobus rex Scotiz, 3x3. a. 

Jaeobu., V. rex Scotorum, 3x3. d.e. )X4.«L 
317. a. 

Jaeobus rex Majoticarum , 33 1. e. 331.IC. 

Jaeobus ac Militibus dc Monte- Pol itiano , 
vir nobilis Sc pius, 1x31. b. 1x88. e. 
Richmnm componit in laudem S. Catha- 
rinz Senenfis , ibid. 

Jancclinus prior Cattufiz,,J77- a. 

Jannotius de Viberris, 1x87. c. 

Janucnfis archiepifcopns Jaeobus de Vora- 
gine, 70. b. )48. c. 403. d. 

Idruntinus archiepifcopus Jaeobus, 338. b. 

Jejunium fabbati, v4i.a. b. 

Jcunium in vigilia Corporis Chrifti apud 
Cartuficnfes, 190. a. 4 

Jerofolymitanam terram prz ceteris elegit 
Chrillus, 1137. c. 

Jerofoiymirani patriarcbzS. Albenos, J9. C. 
333. d. Guillelmus , 301. c. 

Jerufaleai reges Balduinus, 3 j. d. Godcfri- 
dus , 3 3. c. 

Jerofolyma a Saracenis captat 4t. c. 

Uerdenhs epifcopus Antonius Augullinus, 
IJ94- *• 


BORUM 

liger i us Autifliod. przpoltths 9 i monachus 
vir fcndlus , 703. a. 

Imperatores Chriftianps pctfcqucntfls mi- 
fcre pereunt, 749. a. & fcq. 

Indulgentiz cone efiz vificantibus (ccJefum 
S. Vidlorjs, & ad reparanda zdificia con- 
ferentibus,. *7f. C. 

Infirmi ante exitum ofculum przbcat fra- 
nibus, 144. b. 

Ingdbaldus decanus Autifbodarenfis, 7x0.3. 

In^elbertuf abbas S. Bcrtini, 431. 

Ingelboldus miles, 7)4. d. 

Ingcluinus miles, 497. e. 

Inquifitionis officium fcditione & pcrfccu- 
tione turbatum , 477. e. 47S. «. 479. a. 

Inquifirotcs fidei ex ordine PrzdiCMoium , 
70. d. 

Inundatio ingens in Frigia, 77. a. 

Innocentiae II. papa, 88. e. ufi.a. l4).c. 
314. b. Papa ab omni bos agoefcitar , 
11 93. b. Cluniacum venit, 119X. e. Se- 
debam copfecrat, xi9j- a. 

Innocentius III. papa , 4). b., 48. c. 71. a. 
7 4. c. 194. c. 314. c. 333, a. 380. a* Scri- 
bit S. Dominico, 334-d. 

Innocentius papa IV. 3 ). b. c. 77. a. 3 14. d. 
f$6. a. 333. b. Confirmat regulam Sc 
privilegia Grandimonteofium , ixx. a. 
Ejus bulla contra Mendicantes, 337. a. 

Innocentius V. papa, 48. c. 333. e. 349. C. 

Innocentius papa VI» 187. d. 188- d. xoo. 
d. 3 37. d. 3 8 3. c. Fundat Cartufiam Val- 
lis-Benedidionis prope Avenionem, 39. 
c. In qua & fepultus jacet, X04, b. 

Innocentius papa VIL 83. a. J49. b. |87.e. 
ix8j. a. 

Innocentius VIIL papa , 39*. d. 

Innocentius DC. papa, 14*}. c. 

Iutbronifctio abbatis gratis cft fccienda , 
148. c. d. 

joachira abbas Florinenfis in Calabria , 4r. 
c. 333. b. 347. e. 

Joachinus Servita vir fandus , 379. e. 

Johanna regina papx rebellis, 1 199. b- 

Johannx comitifiz Alenconii Sc Blcfcofis 
felix obitus, 1x19. a. & fcq. Confitetur 

r peata cum magna contritione. xxi9- 
& fcq. Viaticum recipit, ixxo. 4. fle 
fcq. Codicillum condic , ixxo. c. De 
proxima monemonetura medico, ixxi. 
jl. Eligit fcpulturam apud Minores, ix*t. 
d. Confeilioncm generalem ad plures fa- 
cit , parata etiam coram univetus peccata 
declarare, rxxx. a b. Ptiori Catmeliu- 
rum iterum confitetur , ixxx. d. Elee- 
mofyuam facit ad genetale fle provin- 
ciale capitulum Carmelitarum , izij. c. 
Domefticos bonis afficit, 1x14. b. Abcis 
veniam pasit ,1x14. e. Requiem refpuit , 
1 xt 3. c. Piaejus ad Crucem orario , txxf. 
d. fle fcq. Crucem ligneam. pro aurea pe- 
tit, 1 xx8. b. Ejus humilitas , ixxp. c* 
fle fcq. Et dd fuos exhortatio, 1x30. ei 
Extremam petit undionem , 1x30. d.e. 
Quam pie reaipit, 1x31. a. fle fcq. Petit 
fibi legi Partionem Domiat, 1x33. b. 
Reginz pia dat monita , 1 1 3 3. b. c. Cru- 
cem petit , 1x34. a. Et ut fiat animz fuz 
commendatio, ix)4- c. Obit , tx)4. c. 
Johanna dtBtthmt comitiiTa dt Liney, 40 3. 

b, 

Johanna filia domini Mirapicis, uxor Phi- 
lippi Montis- forris , 498. e. 

Johanna virgo piilfima tertii ordinis Setvi- 
tatum , 3S7. c. 

S.Johannis Baptiilz conceptio, 646. 01431. 
e. 4f4. c. 474. b. 

S. Juhannis-Bapcitlz capitis inventio , 439. 

c. 433. d. . ■ 

S. Johannis Damafceni vetfus iambici d* 
apoflolif , 908. a. 

S. Johannis Boni reljquiz, 1414. b. 
Jonannes papa XXIl 349. d. 

Johannes papa XX1L 84. b. 89. a. 1x4* a. 
xt 4. c. 41 3. a. Se fle dodriuam fuam fub- 
jicit corredioni ecclefiz , 384. a. Con- 
firmat flatura Cartuficnfium , xox, c. Car- 
tufiam Boni-patlus fundat, 39. c. 104.3. 
Mona fler ium Grandimontcnfe erigis i n 

abbatiam , 


Digitized by 


Google 



abbatiam., t+S. b. Ordinem novorum 
militum inftituit , go. e. Ejus encomium, 

74f. c. 

Johannes XXIII. papa, 83. b. to8. e. jgg. 
c. 

JohannisXVII. antipapz infieiix exitus, g£.c. 
Johannes - Baptifta Oaftancus cardinalis, 
poftea Urbanus VII. papa, 145«. c. 
Johannes cardinalis bibiiorhccarius S.R.E. 
xxo. a. 

Johannes de Cafa-nova cardinalis , 3 57. e. 
Johannes Dominici cardinalis, 3 37. e. 
Johannes Dominicus de Florentia cardina* 
• lis, j88.a. 

Johannes de Molendino cardinalis , j 37. c. 
Antea magifter ordinis Przdicarorum , 
jgf.a. 

Johannes de Novo-caltello cardinalis, 3 37. 

e. . . .. 

Johannes R tlin cardinalis & epifcopus Au- 
guftodnncnfis , 179. c. 

Johannes de Tnrre-cremata cardinalis ,70. 
b. 3 37. e. 389. e. 

Johannes cardinalis S. Marci, 119. b. iao. a. 
1091. c. 1091. d. 

Johannes cardinalis Neapolitanus, lff.e. 
137. a. x£i. e. Olim canonicus S. Vido- 
ris , 161. e. xfix. e. Monafterium con- 
Aruit canonicorum regularium , 161. b. 
Johannes de Vicecomitibus archiepifcopus 
Mediolanenlis , 3'84. c. 

Johannes epifcopus Autifliodorenfis, £88. e. 
Johannes Fabri epifcopus Dimitrienfis , £4. 
b. 

Johannes epifcopus Gratianopolitanus , 
ixii. e. 

Johannes- Baptifta Campegius epifcopus Ma- 
iori carum , 1 391. e. 


HUJUS volumin is. 


Johannes de Navarra S. Dominici difeipu- 
lus , 457. c. Ab eo miftus Bononiam , 
401. e. 

Johannes decanus S.Quintini, 401. e. Fun- 
dat conventum Parifienfcm Praedicato- 
rum S. JacObi ,349. c. 

Johannes a Janua ordinis Przdicatorum , 
70. a. 

Johannes prior Allionis , vir fandus 8 c do- 
dus, 1 96, c. 

Johannes prior Cartufiz , 16 j. a. 

Johannes BirdH* prior Cartufiz , iS 4 - e. 
ig7. a. 

Johannes de Brl/emont prior Cartufiz, 109. 

a. 

Johannes prior Vallis -Jocofz Cartufianus, 

1174- b. 

Johannes de Aquila prior Grandimontis , 
111. e. 

Johahnis Vallis -Dei Cartuliani monachi 
vita , 40. e. Pietas erga Euchariftiam , 
41. a. Aufteritas , 41. b. Vilitas in ve- 
ftitu, 41. e. Devotio erga fandos, 43. a. 

b. Libros fcribitSc corrigit, 43.c.d.E)us 
tentationes , 44. b. Qualis fuerit in fz- 
culo , 44. e. &, feq. Felix ejus tranlicus , 
48. b. & fcq. 

Johannes monachus de Cellis- Vallis-um- 
brofz , 1 174. b. Scripfit de S. Catharina 
Senenti , 1189. d. ../Egrotans a S. Catha- 
‘ rina Senenti fanatur, 1373. b. 

Johannes Comerius leu Tornerins fandi (Ii- 
mus monachus, 184. c. 

Johannes Fantinus celebris monachus, 891. 
e. 897. d. 

Johannes Servita vir fandus, 576. d. 
Johannes canonicus decantor eximius, 731. 
e. 


Johannes Antonius Facchinettus epifcopus ' Johannes Andreasdpdor, amicus Cartuficn- 


Neocaftri, 1394- »■ 

Johannes de CarcafTona nepos Clarini epife. 

Carcafionenfis, 473. c. 

Johannes GUebon abbas Alciaceufis,£xx.b. 
Johannes le Bbegre abbas S. Bertini , 611. d. 
Johannes Iperius abbas S. Bertin i , £ 1 7. b. e. 
Tres lites obtinet advcrfns epifeopum 
Morinenfem, £19. a. & fcq. Ejus obitus, 
619. c. Continuatum chronicon, £13. c. 
Johannes de Griboufl abbas S. Bertini , £13. 

Johannes d* Lemnoy abbas S. Bertini , £18. c. 
Johannes de Medon abbas S. Bertini, £1 3 . b. 
Johannes de Calentro primus abbas Bofca- 
vii, 1003. c. 

Johannes de Bouleya abbas Cerafienfis, 
iod. e. 

Johannes abbas a Cupro, 315. b. 

Johannes L evita abbas S. Eufebii, £98. b. 
Johannes Bilem abbas a Kenlos , 313. d. 
johannes Hutere abbas a Kenlos , 3x3. b. 
Johannes Fogovir abbas a Melros, 3x3. a. 
S. Johannes abbas Rcornenfis , vir apoftoli- 
cus&dodor egregius, £89. e. 

J ohannes abbas Viconienfis, X93. b. 
ohannes de Malbodio abbas Viconienfis, 
309. b. 

Johannes de Pontibus' abbas Viconienfis , 
3 11. a. ■ 

Johannes Teutonicus abbas S. Vidoris ,171. 
e: 

Johannes Levita humilis abbas, £99. d. 
Johannes Soretb generalis & reformator 
Carmelirarom ,£t.b. 

S. Johannes de Capiftrano S. Bernardini 
difcipulus , 91. e. 

Johannes prior Villz-novz, php* legatus, 
xoo. d. 

JohanneS de Molendinis magifter ordinis 
Przdicatorum , poftea cardinalis , 34X. b. 
Johannes de Vercellis magifter ord. Prz- 
dieatorum, 34°, c. 3£7. d. 408. e. Pa- 
triarcharum Jerofolymitanum fibi obla- 
tam recufat , 409. a. Eledus in papam , 
3 £4« d. 

Johannes Dignati prior provincialis ordinis 
Przdicatorum , 43 3- •>. 

Johannes de Merula prior provincialis ord. 
Przdicat. 433. a. 

Johannes Vaifent prior provincialis ordinis 
Przdicat. 43 3. d 


Vet.Scrtft. & Mon. ampl. Co licti. Tom. VI. 


fium, de fuo eis procurat domum juxta 
Bononiam, xax. b. 

Johannes facrz theologhe magifter, ordinis 
Eremitarum S. Auguftinl, 1x37. c. 
Johannes Eremita S. Augnftini, virdodus, 
1351. d. e. 

J ohannes Bentios Florentinos,' 393. a. 
ohannes de Bachone Carmelita , vir do- 
• dus, £0. d. 

J ohannes Bartholomzus dodor , 73. a. 
ohannes Capreoli, vir dodus, 388. d. 
Johannes Colonus vir fandus, yii. b. 
Johannes Eledi profeflor V. J. officialis 
Parifienfii, X73. d: 

Johannis Ferrerii vita abbreviata, 3x6. a. 

& feq. 

Johannes de S. Geminiano , 381. c. 

Johannes Chriftophorus de Minda, vir do- 
dus, 3 <8. d. 

Johannes de Monte-nigro difputat contra 
Grzcos in concilio, 390. a. 

Johannes Morandus dodor Parifienlis, 3 x£. 
b. 

Johannes de Motha , 107. a. Ejus elogium, 
ibid. Orator ad regem Franciz , 109. 
a. W. 

Johannes de Nivella dodor egregius , 3x9. 

a. 

Johannes Parifienfis magifter in theologia , 
ejus opera, 3 £8. c. 

Johannes Pifanus vir fandus, 1 3<>3 . a. 
Johanner- Baptifta Rubeus ex Rotz Romanz 
- duodecim viris, 1436. c. 

Johannes Scotus immaculatam B. hf. con- 
ceptionem tuetur ,73. b. 

Johannes- Baptifta Stella Romanus , a fup- 
plitibus libellis fummis pontificibus re- 
ferendis , 1419. a. 

Johannes SchoIafticusSiciliz, 96 3. a. & feq. 
Johannes de Uriburgo vir dodus, 368. c. 
Johannes confcfibr S. Catharinz Senenfis, 
1378. e. 

Johannes Gutolebrachia medicus , vir do- 
dus , 1 3 j x. b. 

Johannes pidor egregias j $9 1. e. & feq. 
Johannes de Ruge-fcifia ordinis Minorum, 
falfus propheta, 81. d. 8x. a. 

Johannes Vfhleff hzrefiarcha , 84.3. 
johannes Hus hzrefiarcha , 84. a. 
johannes Trimifces Nicephorum impera* 
torem occidi f, 840. b. * 


S. Johannis Jerofofymitani ordo , 34. a. 
Johannes rex Bohemiz , 377. e. 

Johannes rex Francorum cum Philippo nato 
do pugna Pidavicnfi captus, £17. a. In 
Anglia moritur , £17. d. 

Johannes dux Borbonii 8c Arverni* in An» 
gliz carcere detentus, 113X. d. 

Johannes dux Burgundiz', £xx. c. e. 
Johannis comitis Angi rpiftola ad Gari- 
num abbatem S. Vidoris, xj8. c. 
Johannes comes Burgundiz , dominus dc 
StUm , 314.2. 

Johannes comes Flandriz , £xr. c. 

Johannes dc Monte-forti comes Squillae! 

& Montis-caveofi , 499* a. 

Johannes Gordooius comitis Alexandri fi-‘ 
Kus, 3x4. e. '■ 

J ohannes de Fonunis miles , £00. e. 
ohannes de Pinquonio viccdomlnus Am- 
bianenfis , 479. a. Delegatus a rege ad' 
inquirendum contra inquifitores , 3 1 r . e. 
Mifcre obit, 514. d. 

Johannes Malacenus vir nobilis , 8,£8. e. 
Majores apud imperatorem honores ob- 
tinet, 869. d. 

Johannes de Roye miles , £00. e. 

Johannes Contnra » fundator conventus fra- 
trum Przdicatorum in villa S, Juniani, 
5x1. a. & fcq. 

Jonz canonici epiftola ad Ervifium abba- * 
tem S. Vidoris , X43. e. 

Jordanus abbas Caf*-De» , txoo. d. 
jotdanus dc Rapiftagno prior Grandimon- 
tis, 1x3. a. 139. c. 

Jordanus magifter ordinis Przdicatorum , 
33 9. e. 349.C. 331. d. 33X. a. c. 334. d. e. 
403.6. 407. c. 437. c. 331. b. 3jx. b. 
Vitam S. Doqpnici feribit, 404. d. 
Jordanus dodor irrefragabilis ordinis Pf*- 
dicatorum, £9. e. 

Jordanus monachus S. Fidis, 1100. c. 
Josbertus miles, 700. c. 

Jofcelinus de Soloco miles , 1 104. a. 

S. Jofcpb fcftum quam antiquum , £ 3 3 . £ j (, 
Joflenus epifcopus Suelfioncnfis , xxy. e. 
Ifaac Garoli Boni comitis Flandriz inter- 
fedor ut punitur, 1137. d. 
ifabellis aLotharingia domina Codiciaci 8C 
comitifia Suelfionenfis, 394- d. 39 8. c. 
$99. c. Piis viri fui votis obftat,£o3. b. 
£05. a. & feq. 

Ifabellis nata Engueranni de Codiciaeo , 
£ox. e. 

Ifabellis nata Eduardi regis Angliz , uxor 
prima Engueranni dc Codiciaeo, £0). a. 
Obir, £ox. e. 

Ificius epifcopus Viennenfis , 777. 

’ IfraKlitz jufte fpoliaverunt Aegyptios ,1137. 
b. 

Itctius Meruli prior Grandimontis, ixx. a. 

iji.b. v 

Iterius monachus dodot eximius , 708. c. 
Iterius de Moute-Valetii vir nobilis, 1117. 
a. & feq. 

WHlzi indulgentia , 338. a. 
fiUei Sparta pulfi , 8£o. b. 8 61. a. 
Judicium aquz ffigidpe , 1030. e. 
juliana virgo pia tettii ordinis Servitarum > 
387. b. 

Julianus apoftata , 77. a. 

Julianus ordinis Przdicatorum prior Bur- 
digalcnfis , vir fandus ■ 473- e. 

Julius papa fynodumRomz celebrat. 1417. 
e. 

Julius Czlar Stella vir dodus, 1437. d. 
JuftinianUs imperator, x|. d. 

S.Jufti pueri martyris tranflafio , 833. a. 
Ivo epifcopus Carnotenfis , 33. b. X19. &. 
olim abbas fandi Quiurini Bclvacenfisy 
- xx8. e. 


K. 


K Arifla virgo & martyr , 191. c. 

Kenlos monafterii hiftoria , 319. 
Kenlos abbates Adam , 3x1. b. Adam dt 
Ter/et , 3x1. c. Andreas, 3x0. a. Anfel- 
naus, 319. c. Guiilelmus, 3x4. c. Guil» 
lelmus Blayr, 331. e. Guiilelmus Culret , 
3x4. c. Guiilelmus Gnlbretb , 3x4. a* 

EEccc 


Digitized by 


' ioogle 


INDEX RERUM ET VERBORUM 


Henticus, }ii. b. Jaeohus Gnfenry, jtj. 
3 . Johannes tlUm , jaj. d. Johannes 
Hittcr i , )ij. b. RaduLFus, jao. d. Ray- 
ncrius , jio. c. Richardui, jxi. b. Ri- 
chardus II. jn. c. RichardusIIL jit. b. 
Robei tus Reyd, 3x4. e. 313. b. Simon, 
jii. c. Thomas , jai. c. Thomas Crj- 
ftnili , j 14. d. 


L Acedzmonis regio terrae motu concufTa» 
881. e. 

Lacedaemoniorum legatione procatur fandus 
Nicon, 8 39. c. 

Ladiflaiis rex Apuliae petit S. Cacharin* Se- 
nenfis canontzationem , 1183. b. 
Lambertus Levita dodor eximius, 719- d. 
Lancina germana dominorum de Fulgineo, 
1171. c. 1x89. a. 

Landricus epifeopus Laufanenlis, 3 r j. b. c. 
Landitinus II. prior Cartufiz, 134. d. 137. 

a. i6z. b. 

S. Lanfcanci elogium , 96. c. Fit monaebus 
Becci , 96.d. Et mox prior , 97. b. Ibidem 
fchoias inftituir , 97. d. Fit abbas Cado- 
menfis , 98 . b. Deinde archiepifeopus Can- 
tuariae, 98. b. Bcccenfem ccclefiam con- 
ixerat, roo. b. 

Latinus cardinalis, jj 6. c. 369. e. 343. d. 
j»tt. d. 

Lavenna monafterium virginum, it9j.e. 
Laurentii abbatis 'Waftinenfis epiilola ad 
Ervifum abbatem S„ Vidoris, 141. a.. 
Laurentius S. Dominici difeipulus , 437. c. 
Laurentius fchifrnaticus , 83. a. b. . 
taufanenfes epicopi Guido, jii.c. jix.d. 
. Landricus , j t j . b. c. 

Lazarini ordinis MinocanLviri dodi-con- 
. -ycTiioper S. Cathatioam ocaenTem, 1548* 
a. &feq. 1 y6y. 3. 

Lefftanus vicecomes,. 8*4. c. 

Lcmovicenfes epifeopi Aymericus , 30 j. e. 

Bernardus de Sa*cna r 4&|- d. e. Durau- 
4 ^dn$ , 4*4. d.’ Gcraldus , 1079. c. Guido 
daClaofcllo, 4A5, e. Scibrandus, 119. a. 
. aao. d. 1091. c. 1091. d. 1094. b. 
Lemovicis conventum iu&tuit S. Domini- 
cus , 4OZ. c. 

LemovicanusvicecomcsAdcmarus, 1096. d. 
Leo papa XI. 14x4- a. 

Leo pfeudopapa, 83. b. 

Leo VIII. antipapa, »6. b. 

Leo Marficanus monachas Cafinenfis & S. 

R. E. cardinalis, 979. 

Lcodienfis epifeopus Fridctkus , 1013. b, 
Leon Domefticus, 911. e. 916. a. 

Leonardus de Florentia magifter ordinis 
Paedicatorum , 388. c. 

Leonardus de Manfuetis magifter ordinis 
. Paedicatorum , 343. b. 

Leonardus Staci magifter ordinis Praedica- 
torum, 34 j- a. 

■Leonardus de Monte-Peiitiano ordinis Mi- 
norum, 1x74. b. 

Leonardus Pifani farno fus prstdfeator , 

Leonardus de Urino vir dodus, 599. a. 
Leontius monaebus , 96 7. b. c. 

Leotardus decanus .Senonum , S 87. a» 
Leotericus archiepifeopus Scnoncnfis , 709. 

dt 

Leotericus vicecomcs , vexillarius ecclefiae 
Autifliodorenfis, «97. e. 

Letardus abbas Becci , vir fummae religio- 
ni», rej. a. 

Leubaredus archidiaconns, 784. a. 
Lexovieniis epifeopus Herbertus, 93. d. 
Uberius rapa, 84« e. 83. a. 

Libeous pi*fedus Ga II rarum , 78». d. 

Libri olim in bibliotheca catenis illigati, 
1133. c. 

Ligni putfu convocati' fideles ad ecclefiam , 
8_7 3 • c - 

Lincolnienfis epifeopus S. Hugo, 37, e. Jt 
fcq. 173. d. 

Linffoiienfes epifeopi Gauzelmus , 704. e. 

- GUrllclmus, «6. b. 

Liruthardua przpofitus Malmnudarienfis , 
8; J.a. 

littba dc Luca virgo fandiffima , tx f g, c . 


Lobicnfi; abbas Hcrigerus, 33. b. 

Lodevenfea epifeopi Bernardus Guidonis , 
70. a. 113. Ray mundus de Rocozello , 
4*C b. 

Londonienfes epifeopi Alfhun, 83 a. b. Gifle- 
bettus vir dodus ,718. a- Robcrtus ,6 33. 

Longus-pons abbatia otdinis Ciftercienfts, 
1x9. c. 

Longus-pons cella ordinis Ciunkcenfis , 
1x9. d. e. 

Lqtharius II. imperator, 1193. b. 

Lpcharius III. imperator Gafinenfi monafte- 
rio praeficit wibaldum abbatem Subu- 
knfem , 790. a. 

Lothariusrax, i<. e. 

Lucanus epifeopus Guillelmus Dulcini ,431. 
e. 

Lucas S. Fantini frater fit rrdor monafterii 
ejus , 909. c. 

Lucas novitius monafterii S. Niconis ab ed 
lanatus, 880. a. & feq. 

Lucas ordinis Humiliatorum , 1174- b. 

Lucia de Lauritano, 1194. a. 

Lucius papa III. 118. e. 117. b. e; 1090. e. 

Lucius monachus Cafinenfis fandiffimus, 
791. e. 

Lucius Magius vir pius &'dodus, 1431. c. 

Ludoiphus prior Cartufiz Argentincnfis , 
38. e. 

Ludovicus Alemanda epifeopus Arclatenfis, 
vir fandae vitae , 91- a. b. 

Ludovicus Beccatellus archiepifeopus Ragu- 
finus, 1394. b. 

S. Ludovicus regis Siciliae filius, archi epifeo- 
pus Tolofanus , 71. a. 

Ludovicus Granatcnfis, vir eximius, 1437. 
b* 

Ludovicus monachus Cartufienfis pius, aio, 
e. 

Ludovicus imperator , 709. a. 

Ludovicus IV. imperator , 89. a. 

Ludovicus sex filius Carali, 710. 1». 

Ludovicus rex Franci*, 714.3. 

Ludovicus rex , 69 8. d. 

Ludovicus VI. rex Francorum , fundator 
monafterii S. Vidoris Parifienfis, ax8. d. 
Illud dotat, X17. a. Jubet aliquos ex 
fuis filiis fepeliri ad S. Vidorcm , at a. d. 

Ludovicus VIL rex, 119. 3.703. c. 1004. d. 
1 183. b. Transfretat ad fepulcrum fandi 
Thomx Canrnaricnfis archicpifeopi, 106. 

b. Ejus epiftola ad Henricura fratrem 
fuum , &c. a 17. c. Ad canonicos S. Ge- 
novef* , a 3 9. a. Ad canonicos S. V idoris, 
aja. a. Ad Ervifum abbatem S. Vidoris, 
»j<. b. Ejus diploma pro S. Vidore , 
a 39. d. Monetur ab Alexandro papa de 
reformando fandi Vidoris monafterio, 
349. a. 

S. Ludovicus rex Francorum , jtfj. a. 408. 

c. 4*3. e. Libenter audiebat S. Thomam 
Aquinatem, 333. c. Fundat conventum 
CarcafTonenfem Prxdicatorum , 473. a. d. 
476. d. 477. b. Ejus pius obitus, 1117. 
c. ft feq. Et miracula , 1x18. d. Vitx 
compendium. Ipfi {aerata ecclefia Pifia- 
cenfis, 341. e. & feq. Officium ejus ab Ar- 
naldo de Prato ord. Pr*dic. compofitum , 

4^j. b. 

Ludovicus X. rex Francorum , 139. e. 

Ludovicus re* Sicili* , 363. a. 

Ludovicus dux Aurelianenfis emit Codicia- 
cum & comitatuniSuefEoncnfem , 604. a. 
& feq. Secundus eft fundator Cxleftj no- 
ram Sucffioncoiium , <07. b. Perficit mo- 
nafterii xdificia, 607. d. dc feq. Conven- 
tum introducit , <08. e. Addit ad funda- 
tionem reditus pro fex religiofis, 609.11. 
8c feq. Novum ejus donum, <10. d. Et 
privilegium, dio. e. Ejus exdes , <ir. b. 

Ludovicus de Kevtrs comes Flandrcnfis , 
6i(.d. In pugna Crefliaci oeci fus, <17.3. 

Ludovicus de Mule comes Flandri*> (17.6. 
<t8. a. 619. e. 

Ludovicus de Luxcmburgo , comes S. Pauli, 
<oj. b. 

Ludovicus de Sabtudi» , dominus Vaudi, 
jt<. c. 

Ludovicus de Valle-Olofi ordinis Prcdicac. 
jdtf. e. 


Ludovicus Nuceias , 1401. d. 

Ludos diebus feftis prohibet Gabriel Palso- 
tus. 1399. c. 

Lugdunenfis archiepifeopus Petras de Ta- 
rentafia, jj<. b. 399. c. 

Luidulfus archiepifeopus , 67 r. *. 

Luidulfus epifeopus, <74. b. 

S. Lupi abbas Guifus, 980. c. 

Luxovicnfe monafterium , 17. d. 

M. 

T Acarius [S. ] 17. e. Quinquaginu mil- 

JLVJLlium monachorum pater, 19. c. 

S. Macharti martyris corpus, taa.b. Gran- 
di montem tranflatum, 13 a. d. 

Macra Augia parthenon ordinis Ciftercren- 
fis , j 17. a. 

Madclinus abbas S. Sophi* de Benevento , 
980. b. 

Magdeburgenfes archicpifeopi dEdelbettus , 
<73. a. Tagenus, 669. d. 677. a. 

Maginfridus miles S. Stephani , 696. a. 

Magiftrus Itali* & Calabti* princeps, 930, 
c. 

Magni-loci abbas Armannus , 1 100. e. 

S. Maiolus abbas Clttniaci, 1189. c. Repa- 
rator monaftic* difciplinat , 31. d. Ejus 
oratorium, raoo. a. 

Majorxvi Cartufia , 1 < 3 . e, 

Majoricarum epifeopus Johannes- Baptifta 
Campegius, 1391- e. 

Majoricarum rex Jacobus, 331. c. 33 x. c- 

Majoris-monafterii abbas Baidulus , 803. 
8o8.d. 

Malcolmus rex Scoti* , 310. c. 

Maimundarium monafterium, 83 6. d, 

Mames feu Mances Hi (panus , frater carna- 
lis S. Dominici, 333. e. 487- c. 

Manfredus rex Sicili* interfectus , 179., c. 

MaofttdUs vir dodus 8c pius , 390. b. 

Mauichzi fabbato jejunant & vetus tefta- 
mentum damnant, 941. d. 

Manliani feminariam erigit Paizotus , 1411, 

b. 

Manio abbas Cafinenfis intrulus , 945. e. 
94<« d. 

Manteliat* forores, 1 3 ia. a. 

Mantellum S. Catharinj Senenfis, 1303. e. 

S. Marcellus magifter S*Bibiani, 7(1. c. A 
rege petit S. Bibionum ordinari epifeo- 
pum, 763. b. 

Marcolinus vir eximi* (auditatis, 387.0. 

Marcus-Antonius Bobba cardinalis, 143 <. 

D. 

Marcus-Antonius Splonius epifeopus Sone , 
1400. a. 

Margarita regis Angli* feror, 617. a. 

Margarita uxor S. Ludor ici regis Franci*, 
jjo. e. 

Margarita virgo eleda, filia regis Hunga- 
ti«, 384^ c. 343. b. 

Margarit* Burgund* , Guigoois delphini 
& Albonis comitis conjugis vita , 1101. 
Genus ejus illuftre, noj. a. Copulatur 
Guigoni delphino, ibid. Primo ftcriiis , 
deinde feeeunda, noj. b.c. Mortuo vir» 
fuffragia procurat itoj.d. Ddphinen- 
fem comitatum quam flnnue .idmini- 
ftrat , 1104. b. Przciarx ejus animi do- 
tes, 1004. c. d. Caftitas, raof.b. & feq^ 
Divinis quam intenu, 1x03. e. Bcclefias 
protegit, ixo<. b. Monafterium virgi- 
num fundat, 1106. e. Filias fpas in ma- 
trimonium collocat , 1107. c. Et etiam 
filium fuum, cui etiam, falutaria dat mo- 
nita, 1107. d. e. Illius obitus , iao8. a. 
Exeqnias & fuffragia ei procurat, iao*. 

c. d. In morbum gravem incidit, 1109. 
c Fili* ejus in eam fellicicudo, ibid. e. 
Ecdefix (aeramentis Ce munit , laro. b. 
Acoerfitis monialibus monafticam ab eis 
veftem recipit, 1110.. d. e. Carnes & 
lirata mollia recufat, 1x10. e. Ejus obi- 
tus, itu. b. Exequic, ibid. d. c. Epi- 
taphium, ixij. a. 

Margarita filia Ludovici comitis Flandrix, 
uxor Philippi Audacis ducis Burgundix, 
<19- v- 

Margarita vicecoraitifla Lemovipenfis, fun- 


Digitized by 


Google 


r 


[ 


HUJUS VOLU.M IN I S. 


datrix patdicnotus S. Patdalfi . 917. d. 
ff9-c. 

i Margarita virgo pia , 388. a. 

B. Mariae confecratx bafiiicx Florentinz , 
590. b. & feq. 

B. Marix officium ab Urbano lL inftitutum, 

if 9 -d. 

S, Marix mifla folemnis celebranda diebus 
fabbaii apudS. Vi&orem, 177. e. & feq. 

Maria de Nivella virgo fan&iifiina, 3x9. b. 

Maria regina Francis , 1x3 J . b. 

Maria filia Caroii ducis Burgundix nupta 
Maximiliano, 8 30. b. 

Maria filia Engueranni de Codieiaco , uxor 
Hearici de B*r , 603. a. Patris fui fun- 
dationem approbat, 80 3. e. Ludovico 
Aurclianenfi duci vendit Codiciacum , 
Stc. <04. a. 

Mariapus cpifcopus, 391. b. 

Marianus epifcopus Cortonenfia , 167. . 

Marianus Soccinus jurifcoafultus iufignis, 
ij9«.e. 1391. b. 

Maritnverde monafterium Przmonftraren- 
fium, 198. a. 

Marina de Contarenis de Poenitentia S. Do- 
minici, 1194, *• 

Marinus Benvenutus vir do&us, >431. c. 

Maronitarum cotiegium Romanum , 1411. 
e. 

Martialis Auribcrti magifter ord. Prxdicat. 
343. b. 390. d. 391. b. 391. a.. 

Martinus IV. papa, 3 69. e. 

Martinuspapa Florentiam interdicit, 389. e. 

Martinus prior Cartnfix , 178. d. 

Martinus Apzilcucta juris pontificii do&or , 
1437. c. 

S. Martini Laudunenfis abbates M^altcrius , 
186. e. Fit epifcopUs, 190. c. Warinus , 
190. c. 

S. Martin! de Limofo ecdefia dataPruiiano, 


Meduntenfis eccUfix abbas rmc, 1(9. b. i 
S- Mennx eremitx afta tranflationis . 079. a. 
Mercator magifter ptxdbulm , iri 3. a. 
Mercurius martyr, 817. d. Ejns pafiw, 743. 

b. Sc feq. Conftituitur dax exercitus De- 
cii , 743. a. Eum hortatur angelus ad 
ptxiiandum pro Chrifto.jTMi- c. Pia pa- 
tris fui monita mente revolvit , 743, c, 
A Decio accerfitur, 74 4. e. Apud eum 
accufatur quod fit ChriitianUs , 747- bv 
Conjcdfus in carcerem ab angelo confor- 
tatur, 747. c. d. Tormentis applicatur, 

747. e. Divinitus curantur ejus vulnera , 

748. e. Novis tormentis cruciatur, 749* 

c. Mortis lententia in eum pronuntiatur , 
730. b. Sc feq. Ejus corpus in exercitu 
delatum , 731. b. 

S. Mercurii monafteria, 891. d. 897. d. 911. 
e. 

S. Mercurio xdificata ecclcfia apod Quinto- 
decimum ,733. b. Ejus corpus ibidem 
latet per miiltos annos , 733. e. Trans- 
fertur in Beneventanam S. Sophi* bafilU 
eam, 734. b. 

S. Michaelis de Clufa monafterium funda- 
tum a proavo Petri Venerabilis , 1 100. d. 
Michaei Ghislcrius cardinalis fit papa Pius V. 

. , e ' 

Michaei abbas Pratelienfis , 103, e. 

Michaei generalis minifter Minorum , hxre- 
ticus , 80. e. 

Michaei de Andegavis Carmeli ta, virdo&us, 

6 I • 2« 

Michaei S. Dominici difcipulus, 437* c. 
Michaei Chxrofphaiftes vir illufttis milere 
perit , 878. b. & feq. 

Miledeburgenfis abbas Algidius, 301. b. 
Milo epifcopus Beneventi, 113. b. 113. d. 
113. a. 1043. 1031. a. 1081. c. e. Antea 
decanus Parifienfis, & poftea arcbicpifco- 


HaiiSi raor. b. 

Monafterium S. Johannis de Cola , 474. b. 
Infula Gorgonx, 1304. a. 1303. b. La- 
veona , 11-93. t. S. Laurentii Gratianopt. 
. 733. c. Luxovknfc, 17- d. Malmunda- 
rlum, 83 8. d. Magni ioci , 1100. d. S. 
Marix de Gratia prope Papiam ordinis 
. Castufienfis, 1 369.fr. 1404. c.d. Beatx 
Marix de Mac» Augia.-J 17. a. 

■ vtrdt ordinis Pramonftratenfis , 198. a. 
Marciniaci , 1 199. b. 1 100. d. S. Martin! 
a Campis prxbendam habet in ecdefia 
Parifienfi beatx Marix, 113. a. c. S. Mi- 
chaelis de Clufa , 1 100. Menichnuftn , 
137. c. Montis-Dci Cartufia. 1 69. Cj 
Monafterium S. Naxsrii , 89x. c, 893. b. S. 

. Nicolai in portu Sparuno , 8 1 9. e. Oyen- 
, fe, 7 99. c. 8oi. b. & feq. S. Pancratii , 
1198. c. S. Quincini ptope Bdlovacum, 
118. a. c. Radolienlc , 17. a. 1194. *• 
Scalx-Dti, 1017. d. Serperis, 931.0. So- 
. iemniacum , 1 103. c. S. Sophix Bene- 
venti , 734. c. Tutillenfe in Navarra, 
131. d. Turris, 1-39. b. Tutio , 994-‘d. 
Vallis Lucioa , 938. e. 948. e. Vizelia- 
cum, 1189. e. 1198. e, 

Monafterium Urbevetanum Benedi&inarum 
tranfit ad mouialcs S. Dominici, 34). d. 
Moneta famofiffi mus theologus ordinis Prx- 
dicatorum , 347. d. 

Monetx in tunica 8c ie&o obit S. Domini- 
cos, 339. b. 

S. Monica S. Auguftin! mater , ai. c. 
Montis Lethetici ecdefia data Longi-pontis 
monachis, 119. d. 

Montis Senarum fitus, 373. a. 

Moravienfes epifeopi Alexander, 311. c. 

Andreas, 311. d. Henricus, 313.8. 
Morinenfcs epifeopi Ademarus, €19. a. Ja- 
cobus, 6 ij.c. Raimundos, 616. x. 617, 


438. c. 439. c* 

Martyres cx ordine Prxdicatornm , 3 3 8. a, 
Sc feq. 331. b.c. 

Martyrologium Autifliodorenfe, ((83. 
Martyrologium Bed*, 633. 637. a. 
Martyrologium Corbeknfe , <33. 
Martyrologium Gallicanum, 633. 638. b. 
Martyrologium Gellonenfe, <33. 

Maffilix epifcopus Guilie^mos Sudre ,337. 

d. 431. e. 

Mathildis imperatrix, x re. d. 

Mathildis comitifia , «78. b. 

Mathildis comisifiaLandriciconjux,734.e, 
Machu tinorum erdo ,6 1. c. 

Matthxus Urfini cardinalis, 337. b. 38*. e. 
Matthxus primus abbas ordinis Prxdicato- 
rum,333. c.401. d. 403. e. 437.^349. 

e. 

Matthxus de Veneriis Camaldulenfis ,1187. 
b. 

Matthxus Cenni vir pius a S. CatharinaSe- 
nenfi fanatus , 1341.1. 

Matthxus de Monmorenriaco, I13. a. 
Matthxus camerarius , 140. b. 

Matthxus miles de Muneilis , 114. d. 


pus Beneventi , 1034. a. 

Milo Crifainus cantor Beccenfis, 93. 93. b. 
Mimatenfis epifcopus Anglicus GrimoaJdus 
de Grifaco , 194. e. 

Minorum ordinis origo , 70. e. 

Miracula in CatruGa fieri prohibita, 178: a. 
Miracula facere prohibetur S. Stephanut 
Grandimontenfis. ti7:d. 1*71. c. 

Miffie frequens celebratio commendatur , 
187. c. < 

Mida in privata demo celebrata r 1171. b. 
Moifiacenfis abbas Bemandus de Monte- 
acuto, 481. b. 

S. Monx rdiquix, 1414. b. 

Monachus quid St quod opus ejus, 939. e. 
Eft angelus aut dxmon , ibici, e. 

, Monachi foli non debent iter facere, 9 3 4. e. 
Monachorum Aegyptiorum elogium , 18. a. 
& feq. 

Monachi in ecdefiaCantuatienfi,33.e. 
Monaftica profeffio baptifmus , 917* e. 
Monaftetienfis epifcopus Egebertus , toio. 

4 . 

Monafteriorum multiplicatio nociva, 11S0* 


c. 

Mori in cinere Sc ciiicio moris eft Chriftiaj 
noram, 1 103.01 m.a. 1113.1 1117. c. 
Mori decet monachum in o»corio,934. c. 
Mortuorum lotio , 9(7. d. 

Motharii faccrdotis epitaphium, 817. b. c. 
Motus terrx iagens, 91 9. a. b. 

S. Mummoleni caput, 616. c. 

Munio magifter ord. Prxdicatorum .epifco- 
pus Paiencinus, 340. e. 370. a. 409. b. 
Mutinx epifcopus ASgidius Fufcararius , 
1394- b- 

N. 

t 

Aboris Sc Felicis [ SS. ] reliquix ,14X4. 

N innes Vanni a S. Catharina Sencnfi con- 
verfus ad Chriftum, 1163. b. 
Nanneteufis epifcopus Simon, 341. d. 417. 

a. 7 - 
Nantiidis regina , 816. d. 

Narbonenfes archiepifropi A. 439. e. 440. 

b. Bcrengarius, 438. e 439. b. 441. d. 
441. a. Guido Fulcodii , 30 6. b. Petrus 
Amelius, 3 39. a. c. 443. b. 444. a. 


Maureola mater S. Bibiani epifeopi Santto- 
nenfis, 781. c. 

Mauricnnenfis epifcopus WilJelmus , 1 7 1. d. 
Maurinus epifcopus A utiffiodorenfis ,713.*. 
Mauricius epifcopus Parifienfis ,138.1. 148. 

d. 147. e. Ejus epiftola ad Wiilclmum* 
archiepifcopum Senonenfem , 133. c. 
Mauricius pater Petri Venerabilis , 1189. c. 
S. Maurus , 13. e. 

M&ximili^nus imperator , 819. C. <30. a. 

Francos vincit prope Morinum, 830. b. 
Medcricus abbas Alduenfis , 3 3. b. 
Mediolanenfis & Bononienfis ecclefix tOn- 
junftio , 1414- 8, c. 

Mediolanenfis archiepifcopus Fridericustot- 
romzus , 14x4- b- 1489.8. 

Meldenfis epifcopus, 149. c. x30.fi. 131.8. 
Mellenti comites (SlleffcnDtit) fcxf. n. Ro- 
bertus, 103. a 

Melotes pellis caprina , 70. a. 

Mendacium vitandum , 199- b. St ftq. 
Mendicantium ordinum comm«Adatto>?'d, 

a. Privilegiis fbis non debent abuti , 7 4 , 

b. Contra eos bulla Innocenti! IV. 337.1. 
Revocatur ab Alexandro IV. 377. d. 


In monaflerio falfus frater quafi fatan in pa- 
radifo , 3. a. 

Monafteriorum reformatio, 9 }• 8. 

Monafteria monialium ordinis Prxdicato- 
rum, 340. 

Monafterium Abfia , 99. d. S. Agathx Tuf- 
culanum, 933. a. Allodium,994 <i S. Ana- 
ftafix, 91X. b. 9x8. e. S-AnaftafiiRomx, 
44. c. S. Andrexad radicem montisSyrap- 
tis,i8i.c.S. AugoftiniLcmovicenfis, 117. 
b. S. Aviti canonic.regui. 991. a. Aurex- 
Petrx , 841. d. Beneventum , 1000. c. e. 
Bibio , 994. d. 993. a. Boraetum , 993. 
d. Bufcavium, 998. c. Caduinum, 994. 
d, 999. c. Caroli-loci , ft>, d. Cari-loci , 
1199. a. Cafx-Doi» 1100. d. Gaftcllani, 
914. d. Caftcliarift, 99 4* d. 1600. c. Ca- 
ftellii, 908. a. Caftri-Nantonis , 131. c. 
GelfinfaGUm , 1189. c. Clara- Vallis , 48. 
b. 49. d. 999- a- Conchenfc S. Fidis, 
l t99-d. De Corona, 44x. d. DmUn, 99 4- 
d. Doa, x37.fi. Domina, 1189. e. Filia- 
Dei, 317. a. Fontis- Johannis, X37. e. 

Monafterium S. Gereonis , 1017. d. Grtn- 
diS-Silvx, 439* c. 99 \- d. tooo. b. De 


Navarrx reges Henricos Borbonius, 14x9. 
. b. Ludovicus, 139-8. Theobaldus, ixx. 
b. 1x17. e. 

Ncocaftri epifcopus Johanner Antonius Fac- 
chinettus, 1394. a. 

Nevius Landocci S. Catharinx Sencnfi de- 
votus, 1x84. c. Ab ea fanatus, 1398. c. 
De ea feribit, 1x78. c. 

Nili duo celeberrimi incer monachos, 888. 
Nili junioris vita , 8S9. Patria , 889. d. 
Pueritia, 890. c. Incidit in laqueum dia- 
boli, &cx puella filiam gignit, 891.1. b. 
In monafterium fe recipit , 8 91. c. Pax- 
fidis edi&um ne recipiatur in monachum, 
891. a. A Saracenis capitur, I9X. c. Prx- 
clarum Nili ad eos rcfponfum , 843. a; 
Ab iliis fervatur illxfus, 893. b. Saraceni 
in eum pietas, 89j. c. A fufeipienda vita 
monaftica dxmon eum avertere conatur , 
894. a. In monafterio admiffiis ut fe gef- 
ferit, 894. d. Dignitates averfatur, 894- 

e. Mira ejus abftinencia, 899. b. c. Scri- 
bendis libris diem agit , ibid. 901. e. 
Amico perfuadet vitam monafticam , 899< 
e. Apoftolicam Sc propheticam imitatur , 





0 


% 


INDEX 

'89*. b. Ptsedick regulo crudeli proxi- 
mum interitura, 897. b. Revertitur ad 
‘ Mercurii monafterium , 897. d. S. Niti' 

• obedi entia , 898. b. Humili ras, 898. c. 

A, SS. apoftolis Petro St Paulo docemr , 
899 c. In fpehmca habitat, 900. c. Ab 
infidelibus &ryranois honoratur, 906. e. 

: -91 3. a. Plures dies abftinct a cibo, 9O1. 

■ <i 901. d. Labori & ■contemplationi va- 
cat, 901. e. Qualis ejus cibus, 901. b. 

■ Noftcm pene inforanem in recitandis 
pfainiis tranfigic, 903. b. Vellis ejus fac- 
cus e capratum velleribuscontextus , 903. 
c. Tentationibus ut refiflat , 904. a; St 
fcq. Romam orationis caufa pergit, 904. 
ei -Socium aegre admittit, ac vitae fe ve- 
rioris impatientem abire pcrfuadet,90f. 
c. & leq. A dxraone exterius vexatAr , 
908. b. A Phantino vifitatus zgroians 

• ducitur ad monafterium , 906. d. Iu an- 
trum rever-fus a daemone vexatur, 907. c. 
Inflidam illi vulnus divinitus fanatur , 

- 908. b. Lucam S. Phantini fratrem con- 
siluit monafterii remorem, 909. c. Ste- 
-phanum difeipuium verbis duris & incre- 
pationibus probat, 910. e. Georgius vir 
'nobilis Nili fie difeiptflus , 91 3. d. Injullo 
damnatum fua prudentia a crUcc liberat, 

• d, 

S. Nili plures fiunt difcfpuii, 916. b» Sibi 

- 'dettiherittfs mahfuccudine mitigat , 9t£, 
c. Fratres extra monafterium comedentes 
divinitus agnofeit , 917. d. Item quod 
mulier eo abiente ingrefla fit ecclefiam , 

918. a. Cum afpidfc magis quam cani 
femina converfati eligebat, ibid. Camit- 

• J cam fuum olirn magiftrum monet ut di- 

vitiis dimi/Es agat poenitentiam , 919- d. 

-r *Dkipulotura -probat obedientiam in ex- 
icifioqe vinci, 9*1. b.& feq. Praeparatos 
ad menlam pilees dat pauperi, 911, a. 
Virginum monafterium inftituit, 911. d. 

. Vifirarus a metcopolita >St aliis divinum 
. eis incutit timorem , 9ax. c. -Propofitas 
de Icripturis difficultates folvit, 913. e. 

. Oblatam medicinam tecufat , 913, b. £t 
loqui de.Deo cum Judzo, 913. d. Irri- 
dentibus vcftcm monadicam przdicitfu- 
-• turam ultionem , 916. a. Recufat ficti 
■procurator bonorum Bafilici, 918. e.Po- 
js -lieudi ducis filium a daemone liberat, 

919. b. & feq, Rullanis tumultuantibus 
veniam impetrat, 930. c. In itinere dia- 
boli fraude vulnere accepto ab angelis 

. danatur , 93 x. c. Oblatas ubi pecunias re- 
cufat , 93 x. e. 937. c. Et monafterium 
quod fibi Codonetes eunuchus conftruete 
cupiebat , 934. a. St feq. Solus in itine- 
. te, nec fratres ejus (oli ambulabant, 934. 
e. Archiepifcopatum .RolTanenfcm recu- 
fat , 933- b. Tres ex ejus dilcipulis a 
. : -Saracenis -detenti ejus intuitu cum mu- 
neribus dimittantur, 936. e. Humanam 
. gloriam fugit , 938. a. b. In Cafinenfi 
maaaftetio fnmmo cum honore exclpi- 
. tur , 938. b. Ad monafterium Vallis- 
. Xucion deducitur, 938. c. In Cafinenfi 
vigilias celebrat more Grzcorum , 939. 

- b. Varias folvit monachorum quzftio- 
nes, 940. b. St feq. Avarzprincipifiz poe- 
nitentiam refpuenti praedicit filii interi- 

. . tum , 9+1. e. .Nepotem proprium delin- 
quentem etiam morientem videre non 
vuir, 944- b. Furem captum libertate do- 
. nat St equo quem futatus fuerat ,943« a. 

St feq. 

S. Nilus abbati Cafinenfi quae fututa erant 
■ praedicit , 94<- c. Retida Valle-Lucion 
tranfitad locum minus commodum, 946, 
c. 947. d. Vixit -annis centum quinque 
. minus , 948. a. Feminarum congreffiim 
& optimatum vitat, 948. d. e. "Oblata 
fibi a rege refpuic, 931-0 Nefciri fluder, 
931CC. Romam ptofodus apud Tu&u- 
ianura (edem figit, 931. e. Ejus obitus, 
953. d. Excquiae , 933. b. Hymnus ad 

B. Nilum, 936. b. 

Niccphoriis Phocas imperator, 840.3,83». 

b. " * 

S. Nicolai tranllatio Barium, ioj i.b. c. 


R E R U M E T VE R 

S. Nicolai monafterium In portu Spartano, 
87». 

S. Nicolaus de Tolenrino ,83. c. 

Nicolaus papa III. 3 69. d. 409. a. 

Nicolaus papa IV. 71. c. 340. e. 370. b. C. 

1 - 37L C. 

Nicolaus papaV.91. d.c. 391. a. <?i 6 . b. d. 

Nicolaus de Farinula confcffor regis Fran- 
ci», cardinalis, 337- a. 373- d. 

Nicolaus de Neapoli cardinalis , 337. d. 

- 38«'. d. 

Nicolaus de Prato cardinalis & epifeopus 
Spoletanus , 5 36. e. Deinde Hoftienfis, 
373* b - 377- b. 433. c. 

Nicolaus Rofclli cardinalis, 337. c. 

Nicolaus de Saturnino cardinatis, 3 37. e. 

Nicolaus dcTarvifio cardinalis .356. d. Ex 
magiftro ordinis Przdicatorum fadus pa- 
pa Benedidus XL 341. U. 371* c- 4it.a. 

Nicolaus dt Vtlvi archiepifcopus Seaonen- 
fis, 1394. 

Nicolaus Turricdia epifeopus S. Agathz, 

■ 1401. a. 

Nicolaus Sfbndratus epifeopus Cremonea- 
fis, 1394- a. 

Nicolaus abbas Viconienfis, 310. a. Re- 

- cufat cardinalatum, 3 ro, c. 

Nicolaus prior Viconienfis, »93- c. »97- c. . 

Nicolaus de Apulea live de Nuncenna ord. 
Przdicatorum, 1x37. d. 

Nicolaus Aretinus Servita , vir dodus tc 
fandius, 386. c. 

Nicolaus de Gorum vir dodus , 371. b. 

Nicolaus de Guidetonibus vit dilidimus, 
& S. Catharinz Senenfi devotus , n8i-b. 

Nicolaus de Engelsberto eques, 318. d. 

Nicolaus Jolde nobilis de Pctufio capite 
damnatur, 1x66. c. . 

Nicolaus de Lyra , 74. d. 

Nicolaus de Monte-Mauritii ordinis Przdi- 
catorum, prior Lemovicenfis, vir fandius 
St dodlus , 488. b. 

Nicolaus Philippi S. Catharinx Senenfi de- 
votus, ia8t. e. 

Nicolaus de Prato vir nobilis S. Catharinx 
- Senenfi devotus , 1x87. c. 

Nicolaus protofpatbarius, 9x3. c. 916. a. 

Nicolaus de f)rekiet , 3 8x. c. 

S. Niconis Mctancuoe-vit* , 838. Patria tc 
parentes > 840. a. Qualis fuerit puer , 

. 840. b. Patriam & omnes telinqnit pof- 
feffiones , 840,« Fit monachus in mo- 
nafterio Aurez-Pettz , 841. d. In quo 
humilibus officiis biennii (patio exerce- 
tur , 84X. c. Cibus ejus quam parcus , 
84x. e. Vigiliz, 843* b. Et virtutes, 843- 
c. Vcftium vilitas, 843. e. In cellula 
aliorum more exercetur , 844- a- Lacry- 
marum ejus caulie, 844- c. Angelicam 
vitam ducit, 843. d. e. Perquiritur a patre 
carnali , 843. e. Quanta per Niconem 
Dens fit operaturus aguofeie per vifum 
ejus przpofitus, 84*. b. Abbatis ad eum 
abeuntem oratio, 846. d. Difceditemo- 
nallerio, 847. c. Parthenium flumen mi- 
raculo trajicit , 848- b. Patrem ftuflra 
tranfmittcre conautem ex altera ripa fa- 
lutat , 849- b. St feq. Pet deferta pceni- 

- tentiam prxdicat,8jo. b. &feq. A latro- 
nibus St dzmonibus vexatur , 830. d. 
Cretam infulam ad redam fidem con- 
vertit , 8; x. b. St feq. Ejus przdicandi 
modus, 83X. d. e. Crctenfium erga eum 
veneratio, 833. b. Photina martyr ei ap- 
paret, 833. d. Ejus templum rellaurat , 

8 34- a, Epidaurum navigans infidias pa- 
titur a nautis, 834. b. & feq. Athenas 
petens vaticinatur St navigium fervat , 

8 34. e. Athenis przdicans a civibus ho- 
noratur , 8 3 3. c. d. Eubzam applicat 8 c 
przdicat, 833. e. Miracula patrat, 836. 
b. & feq. Thebis concionatur , 837. b. 
Item Corinthi , 837. e. Argos petens Eno- 
tienles agricolas docet, 837. e. Futura 

, praedicit, 838. a. Sufpenfus in aere am- 

. bular, 8 38. c. Dorienfium urbes iuftrat, 

8 38. e. dEgrotans majorem habitum fuf- 
cipit, 839. b. Fontem idu visgz elicit, 

.- 839. c. Lacedzmoniorum legatione evo- 
catur , 8 3 9. e. Sparrz fedem figit & pcftcm 


BORUM 

ac Judzos ab urbe peHit, %So. b. 8Si.e. 
Templum conllruit , 84 1. a. 864. e. 

S. Nicon a Johanne Arato male tradatur , 
66x. a. Qui malignitatis fuz poenas dat , 
863. a. Ingens faxum leve reddit, 863. c. 
Vinum acidum in melius mutat, SS). e. 
Columnam templi fradarn precibus rc- 
farcit, 863. jc. d. Grego ti us prztor Ni- 
coni injurius paralyli corripitur , 866. 
Veniam petens laaatur , 86$. e. Bafilium 
Apocaucum prztorem morbo St timore 
fiulgarorum liberat, 867. c. & feq. Ejus 
baculus nodu radiat, 868. a. Malaccnus 
a calumnia apud imperatorem ejus pre- 
cibus liberatur , 869. a. St leq. Niconis 
imago divinitus exprella in tabula, 870. 
«. St feq. Obitum fuum ante prznolcit', 
871. a. Suos ance mortem hortatur, 87 r. 

b. & feq. Obit, 87X. c. St leq. Sepelitur 
ab epifeopo, 873. a.- Unguentum profluit 
e feretro , 87|.b. Miracula poli ejus mor- 
tem , 873. c. Calomraataruin erga eum 
religio, 873. e. 

Nivernenles epifcopiHerivet»s,7i3.b. Hu- 
R°, 703. c. 

Nivernenfis comes fadus converfus apud 
Cartufianos, 39. a. 

Nivelo epifeopus Sucffionenfis , mj. e. 
1x16. c. 

Nivelon miles , 701. .d. 

S. Norbcrtus 'in Ili tutor Przmonftratenfium, 
33. b. 183. c. Maguus przdicator, 1013. 

c. 1017. c. 

Norgaudus epilcopus dEduenfis, 70X. a. 
Norgaudus miles S. Stephani , 71 6. b. 
Normanniz duces Guillelmus , 33. d. Hcn- 
ricus, 103. d. 

Novatus hzrcticus, 84- e. 

Novitius Cartufianus de ordinis afperitate 
tentatus , 190. b. c. 

Novicius ordinem defcrcre volens, a dx- 
tqone corripitur, 1193. d.’ 
Nurembergenle monafterium Caitufven- 
fium, 198. b. 

O. 

O Bafinz abbas Geraldus, 30X. b. 303.Cs 
Obcrtus milps , 706. a. d. 

O&avianus cardinalis SS. Sergii & Bacchi , 
ixo. a. 109X. d. 

Odavianus antipapa, 170. e. 

Qdavius Famefius, 1390. b..i434- a. 
Odetifius abbas Cafineafis, 7 91. b. 

Odilo abbas Cluniaceoiis , 33. b. 686. a. 
1189. a. 

Odo monachus Cluniacenfis fadus papa 
Urbanus II. 3 r. a. 

Odonis cardinalis epiftola ad Erviliam ab- 
batem S. Vidoris, x4f. d. 

Odo Cantuarienfis archiepifcopus, 33. a. 
Odonis epifeopi Parifienns privilegium pro 
S. Vidore, x6g. a. - 
S. Odo abbas, 1x69. b. 

S. Odo abbas Cluuiacenfis, 30. a. 11 89. a. 
Odo abbas S. Genovtfz , 13 3. d. c. z)6.a. 
Odo prior S. Martini a Campis , xxy. c. 
xx6. c. 

Odo S. Dionyfii monachus ,731- c. 

Odo przceptor S. Stephani, 7t$. c. , 

Odo miles dat CrcvQnum canonicis Autif- 
fiodori, 693. b. 

Odoardus Gualaodus epifeopus Czfcnatum, 
1436. c. 

Officium B. Mariz in concilio Qaromon- 
tcnfi impolitum claricis ^31. b. 

Officium B.Mariz recipiunt Cartuliani, 139. 
da 

Oigniacenfis monafterii fundatio , 3 17. c. 
Oldtia quid , xx4- e. 

Oliverius Btito vir dodus, 371. b. 

Oratio quomodo fieri debeat, 1133. d. 
Orationes devotz S. Thomz Aquinatis , 
36X. d. & feq. 

Orbacenfis abbas Wftlelmus • t xi 3- c. 
Orcadeftfis epifeopus RobertusReyd, )i6.d. 
Ordines- gratis conferendi, 176. e. 

Ordinatio facerdotis ante annum z). illi- 
cita. 13x3. c. '' 

Ordincsvarii fub regula S. Benedidi, 13. b. 

Ordo 


Digitized by 


Google 


I 


Ordo Czlcftinorum , 78. e. Ejus regula , 
77. b. 

Ordo S. Johatmis Jerofolymitani , 54. a. 
Hujus ordinis tria funt profcfibrum ge- 
nera , 74. b. 

Ordo novorum militum iit Portugtllia, 80. 
e. 

"Ordinis Minorum origo, 70. c. 

Ordo de Poenitentia S. Dominici, 34 9. a. 

- Ordinis Przdicatorum origo , <7. e. Dila- 
tatur , 349. c Ejus elogium, 7 17. c. Re- 
formatur, 387. a. 

Ordo Salvatoris live S. Brigidz , 8t. c, 

Ordo Servorum B. Maria, 573. d. 

Ordo Teutonicorum, <1. b. 

Ordinis Vallis-Scholsrium origo, 64. e. 

Qrierta Scota nobilis matrona Jauuenfis , 
133*. d. 1374. d. 

Ofculum fratribus exhibitum ante exitum 
ab infirmo , 1(4. b. 

Oftienfes epifcopi Guillelmus Sudrt , 3 37. d, 
Hugo de BilOnio cardinatis, 33*. c. Ni- 
colaus de Prato , 433. c. Nicolaus de 
Tarvifio , 3 38. d. Petrus de Tarentafia , 

73«. b. 

Ofwaldus arcbiepi fcopus Eboracenfis . 3 3. a. 

Otto I. imperator pius, 33. c. 8«.b. «71. c. 

Otto II. imperator, )). c. 878. b. 

Otto III. imperator, 33. e. « «9 . c. 

Otto IV. imperator, <3. b. x7«. C, 

Otto dux , «77. c. 

Otto Burgundi* marchio , 871. c. 

Oxomenns epifcopus Didacus, 348- b. 3 9% 
d. 3 98. e. 3 97. a. 437. a. 

Oyenfis abbatia Conftruitur, 797. c. 8 c fcq. 
A Normannis deftruirur , 8ox. b. Reftato- 
ratur ab Emma comitiffa, ibid. d. 774* 


P. 


P Achotoius , [S.] 19. d. Eju< reguli*, 
19. e. 

Poenitentia pro homicidio ab cpifcopo in- 
junda,94J.a. 

Paganus vir dodus, 381. d. 

Patronis cardinalis , Vid. Gabricl Palootus. 
Palentinus epifcopus Munio, 340. & 370. a. 
409. c. 

S. Pancratii cella Cluniaccnfium in Angi ia, 
1198. 

Pandulfus princeps Capuanus, 938. b. 941, 
b. 741- e- 

S. Pantaleonis abbas Radulfus, rotj. i. 
Paphnutius S. Antonii difcipulus, 17. e. 
Parifienfes epifcopi Aimericus,i74. e. Ful- 
co , 173. «. Galo, ti9- e. ii). e. Guil- 
lclmus, 838. Mauritius, 13«. a. 148.dk 
147. e. Odo , 188 a. Petrus > 187. e. 
Stephanus, 383. C. Theobafdns , xtj. a 
e. 119, e. 

Parochia non reputatur ubi non liant decem 
Parochiani , 447* b. 

Parthemius confanguineus S. ' Apollinaris, 
epifc. Gabalitan. 781. d. 

Pafchalis II. pipa, 88. c. 183. b. rtn 3. b. 
Pafchafius epifcopus Bureenfis, 343. a. 
Paulinus S. Benedidi difcipulus, 791. a. 
Paulitz monachi in Hungariaorti , 114. b. 
S, Pauli tranflatio ,839. e. 889. b. 

S. Paulus primus eremita, 17. c. 

S. Paulus Simplex , 17. e; 

Paulus papa II. |9t- a. 

Paulus III. papa, 1 390. a. 

Paulus papa IV. 1 3 91. a. 1413. b. Ejus'obi- 
.tus, i)91- »• 

Paulas Emilius Veraliios epifcopus Caputa- 
quenfis, 1438. c. 

Paulus de Monella epifcopus Chii , 394. a. 
Paulus diaeonus Cafincnfis, 791. b. 

Paulus przpofirar monafteriiS. Nili, 93 3. e. 
Paulus ordinem Przdicacorum dilatat in 
Hungaria, 370. e. 

Pauli Florentini dialogus de origine ordinis 
Servitarum , 387. 

Paulus Servita, fcriptor vitz Joachini Ser- 
vitz, 380. a. 

Paulus de Roma ord.' Przdicatorum , papz 
paenitentiarius , t* 8 1 • a. 

Paulus Pauli deSenis, rcdor majoris hofpi- 
ul is de Scala, 1184. d. 


HUJUS VOLUMINIS, 


Vtt. Seript. &Mon. gtnpl. Co&ctt. Tm. VL 


Paulus de Soncino vir dodus, 391. e. 
Pauperes de Lugduno, 80. e. Eorum bzrefis 
•quando incoepcrit, j«. c. 

Paupertas a viris celigiofis exquirenda , 771, 

c. 

Pax Atrebatenfis , «14. e. 

Pelagius papa, 14. c. 

PercCvaHus -d* Dutrvut miles. «00. e. 
Peregrinus' Fabius Bononienfis. Rotz Ro- 
manz duodeeimvir , 1 3 91. a. 

Peregrinus Servita vir fandus, 580. e. 
Perjurium punitur, 1019. d. 

Perftcutiones funt juftorum , 1089. c. 8t feq. 
Pellis ingens, 8O3. d. Per orbem, 387. b. 
Senis, 1187. e. Metitis S. Stbaftiani dif- 
fipata, x7|. e. 

Petragoricenfes epifcopi Ademarus. ixo.d. 

1094. B. Petrus de S. Afterio , 487. d. e. 

S. Petrus martyr ord. Przdicarorum , <9. c. 
338. a. 376. b. 373. d. 7 9x. c. Inftituit 
Mediolani monafterium de Vinea in quo 
jacet, 74 7. a. Saniorum albo infetrbi- 
tut , 3 78. c. Ejus tranflatio , 384. C. 

S. PCtrus Czleftinus, 78. d. 

S. Petri Tarentalienfis cilieiutn , 317. b. 
Petrus de Tarcntafia arthieprfcopus Lugdu- 
nenfis & cardinalis , poftea Innocentius V. 
papa, «9. a. 33«. b. 387. d. 

Petrus de Corbario antipapa, 87. a. 

PetrUs Cardinalis Hilp&niz , fundator par- 
rhenonis S. Praxedis prope Avenionem 
ord! Przdicat. 741, a. 

Petrus Leonis Cardinalis, 118; b. 

Petrus de Leo cardinalis, io«x.a. to«8. e. 
Antipapa, 88. e. 

Petrus Vafculus archiepifcopus Burdigalen- 
fis, 47 l * d. 473. b. 

Petrus de Candia archiepifcopus Mediola- 
ifttjfis , 388- b. 

Petrus Ameiti archiepifcopus Narbonenfis , 

3 37. a. 377. C. 443- b. Confirmat Pru- 
liano ccdefiam S. Martini de Limati) , 
44+. a. 

Petrus deCorbolio archiepifcopus Senonen- 
fis, x7i.d. 

Petrus epifcopus Amalphitanus , 9?i- c. 977. 

d. 978. b. 

Petras Anicienfis epifcopus reformat mona- 
- Aerium de Doa, 137. c. & feq. 

Petri epifcopi Parifienfis diploma pro fando 
Vidote, x«7. e. Litterz dfc milia folemni 
B. Mari* (abbatis celebranda , 177. d. 
Petras de S. Afterio epifcopus Petragoricenfis 
fundat cohvcntum Przdicacorum , 487. d. 
474. b. Fit religiofus, ibid d. 

Petrus epifcopus Pi&avenfis, 974. a. toox. 
a. 

S. PetrUs Thomz Carmel ita, epifcopus Pf- 
ftavenfis & patriarcha CP. 8 1 . a. 

Petras epifcopus Regenfis, 738. b. , 
Petrus de Aiamannone epifcopus Siftati- 
eenfis, 73r- e. 737. c. 738. d. 

Petras de Cafh ex generali CarmelitarUm 
epifcopus Vafionenfis , deinde patttarcha 
Jerofolfmitanus , 8o. e. 

Petras Vencienfis epifcopus, 738. b, 

Petrus ab Atfrj abbas Altz-ripz, 314. d. 
Petras abbas Beccenfis, to«. b. 

Petras VenerabiiisCluniacenfisabbas, 184. 

c. Ejus vita, 1 187. a. Parentes, 1187.C. 
Linetis infttuitur in Celfinienfi coenobio, 
1189. d. In Viziliacenfi coenobio litteras 
dotet , fitque cuftos ordinis , ibid. e. Prior 
de Domina ,1187- e. Eligitur abbas Clu- 
niact ,1170. c. Ejus przdarz doces , ibid. 

d. Qualis erga fratres fuosexti terit, 1190. 
• c. Ei confiteri ambiunt, it 91. a. Ejus in 

pauperet raifeticordia ,1191. b. Lepto- 
forum domos facit, ibid. Nudum pro- 
pria vefte induit , ibid. c. 1197. e: SacrZ 
leCtioni deditus erat, ri9i. a. Circa ex- 
teriora (bllicitus etclefiam Zdificavit , 
1191. b. Zelus ejus pfo ordine , 1191. c. 
Regibus & principibus caras , 1191. d. 
Innocentium II. Claniacum deducit, 1 i9t. 

e. Ubf ecdefiam confecrat , 1 193. a. Pa- 
pam ad regis curiam deducit, ibid. Ejus 
feripta, 1193. c. Virginum monafterium 
condit ,1193. e. Miraculis cornicar, 
1194. a. St feq. Celias vifiuc, 1174*«. 


Hernicum f. Anglorura regefn 8 tormen- 
tis liberat, 1198. a. Difcipulum al&bre 
quartana liberat , 11} S. d. In Hifpaaii* 
moratur , li7$. d. Singulis annis ad Car- 
tufianbs pergit, i 100. C. Obit in diU 
natalis Domini, ut optaverat, ixoo.e. 
Petrus abbas jGrandimontenfis , 1 t jx. c. 
Petras de Reftis abbts S. Sepulcri Vulgo Si 
Lanfranchi, 1381. e. 

Petri Ducis abbausS. Vigoris etetilo , 174, 
e. De eo , X7«. b. 177. d. 

Petras Fulcodii pater Clementis IV. pap* 
fitftus Cartufianus , 177. b. 

Petrus Rochini magiftet ord. Priedicatoram, 
343. a. 390. d. 

Petrus de Palma magiftet ord. Pntdicato- 
rnm,34i.a. 387. a. 414. d. 

Petrus Adebcrti prior provincialis ordinis 
Priedicat. 434. e. 

Petras de BrocatlO priot provincialis ord. 
Przdic. 43’«. b.- 

Petras Gdfdonis pti6r provincialis ordinis 
Przdicatorum , 431. b. 

Petrus de Maticalmo prior provincialis ord. 
Przdic. 433. a. 

Petras de Mommafio prior provinc. ord. 

Przdicatorum, 437. b. 

Petrus de Mulceone prior provincialis ord*' 
Przdicatorum, 73«. b. 4x7. a. 

Pettus de Valenca prior provincialis ord. 
Przdicat. 4x4. c. c. 

Petrus Anitharhaius fundator collegii An 1 
charanii Bononienfis,.! 370. b. 

Petrus Bernardi V. priot Grandimontis > 
118. c. lx«. d. >079. d. 

Petrus de S. Chriftophoro IU. prior Gran* 
dimontis , i 18. a. ti«. c. 

Petras de Caufaco prior Grandimontis , 
rxx.t. 133.O. w 
Petrus Ceiani vir fandus, 333. d. Domos 
fuas offert Tolofie S. Dominico, 460. a* 
Fit prior conventus Lemovicenfis .478* 

d. 477. b. Miffus a S. Dominico ad re- 
cipiendum conventum , 40X. c. 483 . d. 
Poft S. Dominicum primus ordinis Prz- 
dicatorum , 484. e. 

Petras Francifcus prior Carrafiz, 161. d. 
Petrus Guidonis ptior Carcalfonenfis , nepos 
Bernardi epifcopi Lodevenfis, 480, c. 
Petrus LCmovicanus fecundas prior ordinis ' 
Grandimontenfis, H7.b.^xj.e. 11«. a. 
to«9. b. 1071. c. i«7x.a. 1093.8. 1160. 

e. 1 t«I. e. 1184. c. 

Petri camerarii papz epiftola ad Garinum 
abbatem S. Vidotis, x «x* d. 

Petrus Mbit, vir dodus& gravis, 1 3 f i. c. e. 
Petras deClUgio ord. Przdicat. tx«9. b. 
Petri diaconi Cafincnfis prologus in vitant 
S. Placidi, 787. a. Ejas genus illuftre 8c 
opeta , 78«. Prologus ejus in librum de 
locis fandis, 789. d. De vita & orta 
juftorum Cafincnfis coenobii, 791. c. 

Petri Direnfis libellus de geftis ab ha tu nt 
Beccenfium, 7). . 

Pettus Favctii magnz religionis monachus • 
181. d. ' 

Petrus Pettagoricus CanOnicUs regularis S » 
Vidoris, xj«. a. tf7. a. 

Pettus Servita vir landits, 788. a* 

Pettus re* Aragounm, 387. a. 

Petras Mediceus , 787* Templum Annun* 
tiatz mirifice exornavit , 771. e. 374. a» 
491. b. & Icq. 

Petrus de Bergomo vir dodus, d. 
Petrus Fetrandi vitam S. Dominici feribit, 

404- e- 

Petras de Glhna , 3 1 8- a. b. 

Petras Jeremiz vir dodus, 396, b. 

Pettus de Lihiis miles, 80O. e. 

Pettus de Mala-motte vir nobilis, 70«. a*' 
Petrus dominus de , 3 1 3 . b* 

Phantinus infignjs monachus, 897. d. Vi» 
ficat S. Nilum zgrotantem, & ad mona» 
Aerium ducit, 90«. d. Przdicit monafte- 
tii fui everfioucm , 707. d. Nilum hot- 
tatut ad ledionem S.Damafceni , 908. b. 
QUi ab eo poenitentiam petit, 908. b. * 
Philagathus archiepifcopus, 949. a. tc feq. 
Philippi foror comitis Fuxenfis , & uxor 
Axualdi de Hi^ania , 7x8. b. 

EEfff 


Digitized by'VjOOQlC 



3 m> E X 

Thilippa lilia Engueranni de Codiciaco,uxor 
duuis Hiandi*, 603. a. d. 604. b. c. 
*5.'Philippu$ Nerius, l4jt. e. 14} 7. a. 
Philippus -archiepifcopus Buuricenfis, 4*71. 
■t. e. Benedicit cimiterium fratrum Prx- 
dicacorum Lemoviccnfium fcde vacante, 
4«+.d. 

'Philippus archiepifcopus Colonienfis ,118. 
d, 

Philippus de Molendiniiepifcopus Ebroi- 
cerffis 1 a‘73. 4. 

Philippus abbas, 491. b. 991. d. 

Philippus abbas ccdefiarum regalium , frater 
•Ludovici VII. regis, zx8. c. 

Philippi inter Servitas viri infignis elogium, 
174- e. & feq. 39 »• b- 

Philippus imperator a Dedo occifus,74}>b. 
744- b. 

'Philippus I. rex Frartcix, ii 8. a. 713. e. 
Philippus ll. rex Francorum , ir8. e. 1x7. 

d. 4)9- b. 446. d. 4)7- e. 438. b.c. nrj. 

c. Ejus nativitas , baptifmus &i patrini, 
x'3 3. d. & fcq. Eum rogat Guarinus abbas 
S. Vidoris, ut 'finem imponat dillidio 
Grandimontenfium , 166. a. & fcq. 

'Philippus IV. rex Francorum, 13-9. e. 454. 
a. 480. e. fit. b. Flandros vincit, 813. 
c. d. 615. b. Fundat parthenonem Poif- 
'"fiacenfem in honorem S. Ludovici, 341. 

e. Ejus iitterz de fundatione illius par- 
"thenOnis, 541. b. 

Philippus Strabo rex Francorum, *i 3. e. 
Philippus Vafcfius tex Francorum Flamin- 
gos vincit & comitem reftituit, *i6. a. 
Philippus Audax dux Burgundii ducit Mar- 
garitam eoqiitis Flandriz, filiam , <19. c. 
Pftfiippus dux Burgundi* patris fui mortem 
ulcifcitnr , <13. e. 

Philippos duxBurgundiz Guillelmum Vjr- 
duneofem epifeopum abbatem S. Bertini 
inftitui curat , Stf. c. e. 

■Philippus dux Suevi*, 196. c. 

Philippus comes Flandri* , 196. a. * ij . b. 
-Philippus de Moute-forti , dominus terre 
Albigcfii , &c. 48 f .c. 487- d. 493. e. 49*. 
e. Petit ab Alexandro IV. papa corpus 
fendi Vincentii pro fratribus Praedicato- 
ribus 3488. a. Ejus obitus, 497. a. 498. 
b» 

‘S. Photina martyr apparet S. Niconi , jubet- 
que fibi tc mulum inftaurari , 833. d. 
Pidavenfcs epifeopi Calo , 1004. d. Gri- 
moaldus , 996. a. 1003. e. Guillelmus , 
997- e. 1000. d. 1094. b. Guillelmus II. 
Adeleniusdidus, tooj.a. Petrus, 994-*. 
iooz. a. S. Petrus Thom*, *i. a. 

Pidur* ex monafterio Vicouienfi ablatz, 
301. d. 

Pipini regis Itali* epitaphium , 8 <8. e. 
Piilucenus monafterii fundatio iu honorem 
S. Ludovici , f4t. e. In co debent effe 
monfales centum, 34X. e. 

Pius papa II. 343. b. 391. a. <17, c. Ca- 
tharinam Senentem fandorum albo in- 
fcribic, 1583. a* . 

Pius IV. papa, 1393. b. Concilium Triden- 
tlnum continuat , & ad illud mittit Ga- 
■ brielcm Palzotum, 1393. a. 

Pius V. papa, 1403- c. Eprfcoporum refi- 
denti* procurand* plurimum laborat , 
1398. a. 

Placenti* epifeopus Hugo, 167. c. 

8. Placidi vita a Petro diacono deferipta , 
78 1- 

Plania monafterium Grandimontcnfc , 1 07 9. 

' a. 

Plania cella Gtandiipcuicenfium , 1189. e. 
1178. c. 

«Podium Giberti monafterium Graudimon- 
rctiltum , 1073. e. 

S. Polycarpi abbas R. 441. c. 

Polyeudus dux militi*, 919. a. 

Pontiniani monafterium Carti)lienfis ordi- 
nis, > 304. c. 

Pontius facrifta , deinde epifeopus Catur- 
ccnfis , 470. c. 

Pontius abbas Cluniaci (ponte dimittit ab- 
batiam renitente papa, 1 190. b. 

Pontius frater Petri Venerabilis > abbas Yi- 
zclaci, 1194.4. 


31 E 307 M ET V EU B D E. 17 M 


Pontius Hifpanus otd. Przdicarornm , pto 
fide peremtus, 338. d. 

Pontius inquifitor martyr , 3 3 6. a. 
'Pontiusdc 5. jfigrdio ptior provincialis otii. 

Pr*<fic4t. 413 . d. 491. e. -301. c. 

Pontius de Sparta prior provincialis Otd. 
Prcdicat. 4*1. a. 

Pontius decretorum do&or , vir fandus-, 
189. d.* 

Pontius dominus de Bainagio , 1077. b. 
Portatum Cartufia, 16). c. 170. c. 

-Porta Mari* monafterium Cartufienfium , 
198- b. 

Portuenfis epifeopus Cortradus , 441.0. 
Pofturaius abbas S. Antonii fuccellor, ts.c. 
Pizdicatorum ordini; origo , 67 - e- Eum 
inftituit S. Dominicus, 3-4*. a. Scfeq. 
'Confirmatur, 401. b. 438- c. Ejus fct>- 
pus, 343. a. Paupeitas, 483. b. Renun- 
tiat reditibus & poflfeflionibus , 330.0. 
403.0. 

Przdicatorum fratrum brevis hiftoria, 331. 
Cur didi fratres Praedicatores , 334. c. 
347. a. Habitus illorum, 3 34- c. 347-d. 
Eorum ordinem plilres przlati funt in- 
greffi, 33 3. c. Summi pontifices indcafr 
lumti, 333. e. Cardinales, }f6. a. Or- 
dinis magifhi, 33*. c. 

Przdicatorum ordo in odo provmrias di- 
ftributus, 330. b. 403. b. Deinde in duo- 
decim, 331. b. Poftea in vjgiriti, 3 89- a. 
Prfcdicarores Bononix inftituti , 4<9l. e. 
Conftantinopoli , 301. e. Et in Pera, ibid.' 
Parifiis in domo S. Jacobi , 401. d. Ibi 
primo cimiterium non habebant, 401. e. 
Quando fcholas Parifiis habere coeperunt, 
339. c. 331. d. Magiftri qui lentendas 
legerunt in unlverfitate Parificnfi , 3*3 - e. 
Conventus Parifienfis virorum illuftrium 
omnium primus 351. d. Praedicatores 
filias conftitudones Parifiis edunt, 3 3 a- c. 
Fr. Praedicatores apud multos infideles 
verbum Dei annuntiaverunt , 343. Cu- 
manos ad fidem convertunt, 331. a. Piu- 
tes habent martyres, 331. b. c. Tolofa 
ab hzteticis fuerunt ejedi, 4*0. d. Albi* 
perfecutionem paffi ab eis, 3 tz. e. Eorum 
conventus evertunt Huffit* in Bohetnia, 
3 81. a. 

Przdicatores cur manu finiftra feipfos com- 
municant , fr 9. c. & fcq. Purgantur a 
Crimine porre&i cum hoftia veneni Hea- 
rico VII. imperatori , 37 6. d .& fcq. 
Magiftri ord. Przdicat. Aimericus, 338. e. 
341. C. 343- d. 37*. a. 414. b.4i> e. 430. 
b. 343.8. Barnabas de Neapoli, 393. b. 
341. e. 383. e. 41 3>d. 41 3- c. 431. a. Bar- 
tholomzus Comacius , 391. c. fiartho- 
lomzus Texetii , 343. a. j89- C. 43 1 - c - 
Berengatius, 341. d. 37*. b. 4». 430. 
d. Bernardus , 341. c. 371. e. 411. c. 
418. c. 4*1. <Le. Conradus i* /tfi, 343. 
b. 39t.b. S. Dominicus, 3 )8> «. 397. C. 
Elias Raymundi, 341-0. 383. d. )8<.c. 

417.3. 434. d. Ervcus , 341M. 381- a. 
413. b. 413. d. 43 1 . e. Garinus, 341- b. 
383. a. 413. a. 41*. C. GetaldusdeDau- 
maro , 341. a. 384- e- 4«4- b. 41*. c. 
GuidoFJamocheti, 343-3. 390. d. Hugo, 
341. e. 383. e. 384. c. 414. a. 41*. a. 
431. b. Humbeitus, 340.fi. 334.^. 3*3. 

b. 403. b. 407. e. & fcq. 493. a. 331. a. 
Joachim Turrianus, 393. b. Johannes de 
Molendinis, 341- b, 383.3. 41 3. c. 41*. 

c. 431. e. 433. a. Johannes iTeutonicus, 
3 39. c. 3 3 4. d. 40 3- a- 407. c. 408. a. 33 1. 
a. Johannes de Vercellis, 340.C. 3*5. d. 
408- c. 414. d. 3 z 7* b. Jordanus, 339. 
c- 331. d. 331. a. 333. a. b. 403. b. 404. d. 
40J. e- 437- c. 331- b. 3jz.b. Leonar- 
;dus de.Manfiietis , 343- b. 3 91. a. Lco- 
nardos Staci , 343« a. 388. c. Martialis 
Auribelli, 343. b. 390. d. 391. b. 3 91. a. 
43*. b- Munio , 340. e. 370. a. 409. b. 
Nicolaus de Teryifio , 341. a. 371. c. 
410. a. 341. c. Petrus de Palma, 341- 3. 

383.3. 414. d. 41*. b- Petrus Rochini , 
343. a. 390. d. Raimundus, 339^.333. 
c. Rayxnundus de Capua, 341.6. 383.6. 

jg*. c. 387. a, Raimundus de Penpa- 


forri , 40*. d. Salvus Caflcta , 343. t- 
391. b. Simon , 341. c. 383. fi. 41*. d. 
Stephanus , 340. e. 371. a. 409- d. 417. 
b- f 18. d.Thomas dc Firmo, 118. c- 341. 
e. 387-b. n8i.b. Vincenrius Bandeilus, 
'3 91. e. 394. d. Merlinus virdo&us, 393. 

d. 

Prznlohftratenfis ordo, 33. b. 

Przmonftrarenfiura -laus, 7. e. Carnibus in 
conventu non vefcuntut , ibid. c. Sed 
pinguedo eis conceffa , 8. a. 

■Praelatio quim periculofa, «9. d. 130. c. 
& feq. 

Pragmatica Bandio, 109. a. d. 

Ptatellenfcs abbates Michacl, 303. e. Vin- 
ccntius It Litnr, io*, d. 

Presbyteratus ordo anno xtatis 30. collatus, 
7*i- b. 

Ptoce/fio poft completorium in honorem 
B. Virginis* in ordine Przdicatorum , 

331. b- 

Proetus $. Nili difcipulus, vir fandus, 91«. 

d. e. 

Procopiusrufticus a S. Nicone lanatus ,880« 

e. & feq. 

Proditio in regem dctefta in Ximofi villa , 
479-c. 

Proprietarius in motte ut fcpel iendus ,119*. 
b. & feq. 

Provinciales priores ordinis Przdicatorum 
in Saxonia. 343. ’c & fcq. ' 

Provinci* comes Raimundus Berehgarii , 
1)0. e. 

Prulianum virginum monaftrtium inftituit 
S. DcHhlnicus , 34*. d. 389. b. Monafterii 
-fundatio , 437. a. Obfcrvantia fanda , 
438. a. b. Ipfi confirmat Romanus car- 
dinalis donationem ccdefix $. Martin! 
de Limofo , 443. a. Monafterium regie 
S. Dominicus, 431. c. AroaldusSegueri, 
>43 3. b. Bernardus de Furnis, 43 3. e Gnif- 
lelmus Claret i prior Pruliani tranfit ad 
Ciftereienfcs , 431. e. Petrus Regis, 43 3. 
b. Raimundus Catalani ,433.0. 

Pfalterium litteris aureis feriptum , rzo*.*> 

Ptolomzus conful Romanus, 787. d. 

Pugna «f Azincaurt , <zz. c. 

Pugna Curtracenfis, *t j. e. 


Q!’ 

S. QuThi 


, Uarta monafterium Gtandiraonten- 
fiurn , 108 1. d. 

S. Quincini dc Monte abbas Johannes ,d& 
Molon , *z*. c. » 

S. Quinrini monafterium prope Bellovacum, 
z‘z8* a. 

Quintodccimum civitas unde nomen acce- 
pit, 751.X. Diruitur , 7fz.b. 

'S. Quiriacus patriarcha Hietofolymitanus , 
'7*. -e. 


R. 


R Ado filius Antharii a S. Columbano 
benedidus, 1«. d. Z7. a/ 
Radolicnfc monafterium, 17. a. 

Radulfus archiepifcopus Remenfis , 119. b. 
Radulfus archiepifcopus Rotomageufis ,1 08» 
v. 

Radulfus abbas a Kenlos, 3x0. d. 

Radulfus abbas S. Satyri-, zj8. c. 

Radulfus abbas Viccnicnfis, 144. c. Ejas 
virtutes , Z46. d, & fcq. 

Radulfi papz poenrtentiarii cpiftola ad Me- 
nandum canonicum S. Vidoris, 169. d. 
Radulfus conftabularius , 140. b. 

Ragnfiiius archiepifcopus S. Cathtrinz Se- 
nenfi devotus, 1189. c. 

Ragufinus archiepifcopus Ludovicus Becca- 
tcMus, 1394. b. 

Raimundus de Medullione archiepifcopus 
Ebtcdunenfis , 33*. b. 33*. b. 
Raimundus de ‘Titio epifeopus Bafatenfis, 

43J.d. 

Raimundus de Roc02elio epifeopus Lodo. 
veniis , 48*. b. 

Raimundus epifeopus Morinenfis , <1*. e. 
<17. c. 

Raimundus epifeopus Tolofimus , 444, % 


Digitized . 


Google 


4 


HI 

4fi. a. 439. c. 707. b. Monialibus Pru- 
liaui confirmat ecclefiam Fani- Jovis, 449. 

c. Ejus obitus , 460. a. 

Raimundus Delgot nepos papz & abbas S. 

Crucis Burdigale ifis, 43 3. c. 

Raimundus infiitutor ordinis S. Johannis 
Jcrofolymitani , 54. a. 

S. Raimundus de Penna-forti raagjfter gene- 
ralis ord. Przdicat. 3 3 3. c.aoi.d. Fadus 
pcenitcntiarius & papz confefTor, 3 R ) . e. 
Ejus jullu corpus decretalium compila- 
vit, 89. d. 354. a. Alia ejus (cripta, 334. 

b. c. 

Raimundus de Vineis a Capua , generalis 
otdinis Praedicatorum , confdfor S. Ca- 
rharinsc Scneu/is & vitae (criptor, 341. e. 
)8 f. e. 386. c. 387. a. iajo. d. 1137. b. 
1179 c. 1186. e. 1300. a. 1 309. e. 1333. 

b, «jff. d. & feq. Mf8.c. 1 37 j. d. 1380. 

c. Ejus elogium , ibid. d. c.,Ejus electio- 
nem praedicit S. CatharinaSeucufis, 1348. 

b. 1 360. c. Argento includit brachium S. 
Catharinz Sene. dis, 1176. c. Obit, 1381. 

c. 

Raimundus de Couvenis provincialis ord. 

Praedicatorum , 41?. d. 

Raimmidus de Duroforti prior provincialis 
ord. Przdicat. 431. c. , 

Raimundus de Falgario prior .provincialis 
ordinis Przdicatorum, 4*0. b. 
Raimundus Hunaudi prior proviucialisord. 

' Przdicatorum, oli in monachus Eledcufls, 

417. d. 

Raimundus comes Tolofanus, 480. d. 
Raimundus Bcrengarii comes Provinciz , 
330. e. 

Raimundus de Plantadio miles, lanatus ad 
tumulum S. Stephani Graudimoutenlis , 
1070. d. e. 

Rainaldus epifeopuj Apamienfis , 1094. b, 

• Rainaldus Cafinenfis diaconus, 791. d. 
Rainaldus filius Stepbaui comicis Burgun- 
diz , 1103. 

Rainaldus comes interfcdus , 708. c. 
Rainaldus filius Wilielmi comitis interfe- 
dus , 714- 

Rainatdus miles, 710. b. 

Rainerius abbas a Kenlos , 310. c. 

Rainerius Pilanus vir.dodus ,381. d. 
Raingardis mater Petri Venerabilis, 1189.C. 

Fit monialis, noo. d. 

Rainulfus comes Beneventanus, 980. b. ♦ 
Rainutius Farnefius cardinalis Bpnonicufis , 
«398. *>• 

Randefius monachus pius Cafinenfis, 794. b. 
Ratifponenfis epifeopus Albertusr-Magnus , 
89. b. 380. b. 

Ravennenfis archicpifcopus Chriftophorus 
Boncompagnus, 1411. e. 

Reformatio monaftetiorum necclTaria, 8t. 

• d. ?!. a. 

Reformatio Grandimontcnfium , 1 30. a. b. 

d. 134. c. d. 

Reformatio ordinis Przdicatorum, 387. a. 

389. e. 390 b. e. 398. b. 434. C, 
Reformatio mOnhftcqi S. Vidoris, 449. c. 

• iro. d. & leq. ift.fi. 

Regcnfis epilcopus Petrus, 338. b. 
Regtnaldus decanus Aurdiancnfis , 33 '3. a. 

, 347. e. Ordinem Pizdicatorum intrat, 

. 404 e* 

Regtnaldus S. Dominici dilcipulus , 1 3 ; t . b. 
Rrsjinaldus poft S. Dominicum via & fia- 
dciua fecundus, 349. c. 331. c. 
Reginaldus ordinis Przdicatorum , fcpultus 
in ecclelia B. Mari* de Campis, 349. e. 
Reliquiz apud Grandimontem ttanflat* , 
1x7. a. 

Reliquiz fcu corpora fandorum in exercitu 
delata, 731. b. 

Regula fratrum Sf fororum de Pteniceatia 
B. Dominici, 370. b. 

Reinvvardus presbyter , «70. e. 

Rcmenfes archiepifcopi Guilldmus, »19. e. 
.1091. c. iai 3. c. Radulfus, 2 19. b. Reo- 
lus.iatf. c. 

Remrgius epilcopus Autiffiodoreafis , 898. 

a. 

Rcmigius monachus egregius dodor, 701. a» 
S. Remigii abbatiela , 700, t» ( . . . 


r j v s v 0 t M 1 ■ n 

Remuodus de Tu rena papz Grcgotii XK na- 
pos, 1373. e. V. Raimundus. 

Remundus jjaudelii monachus Candclii, 
favens hzretrcis laqueo fe fufpendit , 314. 

a. 

S. Reoli Remenfis archiepifcopi nanllatio, 

1 x 1 3. e. 

S. Reparatz virginis tc martyris ada, 73 9- 
Rcfetvationes beneficiorum ortam habent 
fub Clcmente VI. 818. c. 

Relidentia epifeoporum, 1398. a. 
Revelationes verz funtprophecizv falfx, il- 
lufiones, 81. d. 

Rhodi magnus prior, 34. c 

Richardus epifeopus Autiifiodoreofis , 704. 

d. Ejus ordinatio, 699. a. 

Richardus epifeopus Biterrenfis lepra affe- 

dusobit, 3 14. d. 

Richardus abbas , 871. a. . 

Richardi abbatis Briftoiienfis epiftola ad ‘ 
Ervifium abbatem S. Vidoris, X43. c. 
Richardus Mar/tbetU abbas Culrcnfis, 3x3. 

e. 

Richardus abbas a Kenlos, 3x1. b. 
Richardus 111. abbas a Keulos , jxx. b, 
Richardus prior S. Vidoris, 4j 4. d. 135. b. 

438. d. 137. a. ’ 

Richardus Nepotis archidiacontisLexpvien- 
fis a rege deputatus ad inquirendum ad- 
virfos inqu. mores, 311. c. 

Richardus comes, 899. d. 719. a. 

Richardus Nottonus vice comes Eboraccnfis 
vir catholicus , 1434- b. 

Richardus Chafetl vir dodus, 389. b. 
Ricovcrus Servita vir fandus > 778. e. 
Ridiovarus , 834. a. 

Riftcrius prior Cartufix, 179. b. 

RobardusS. Angeli cardinalis, ito. a. 
Robertus de Gebennis , poftea Clemens 
papa Vil. didus, 83. a. 

Robertus arcbiepifcopus Cantuarienfis tc 
cardinalis, 338. c. 367. e. 389» c. 
Robertus Beiiarmiuus cardinalis, 1438. e. 
Robertus de Licio epifeopus Aqaiucnfis, 
7f* *• 

Robertus epifeopus Atrebatenfis > 487. a. 
Robertus epilcopus Autilliodorenfis, 891. b. 
Robertus Clemeutis epilcopus Hipponcnfis, 
<4- c. 

Robertus epifeopus Rdffenfis, 311. c. 
Robertus epifcopusWapinccnfis, 330.C. d. 
Robertus Rtyd abbas a Kenlos , epifeopus 
Orcadenfis, 314. e. 3x3. b. 318. d. 

S. Robertus primus abbas Ciftercii , 47. d. 
Robertus It TtUier abbas S. Ebrulli, 108. e. 
Robertus abbas S. Evurtii, 141. e. . 
Robertus abbas S. Vidoris, X67. b. 
Robertus de Arbrilello,, ejus elogium, 990. 

b. 991. e. 994. e. 1001. a. 

Robertus przpolhus Auti/liodortnfis , 7x8. 

a. 

Robertus de Torignco prior ciaudralis Bcc- 
cenfis, 103. d. . 

Robertus de Hifpania prior B., Mariz de 
Prato, 11 o. d. 

Robertus prior S. Vidoris, 184. b. 
Robertus rex in bello occifus, 70I. c. 
Robertus rex Franciz, 714. b. 

Robertus Brevis tex Scotorum, |ta. a. 
Robertus Artclu comes, 81 3. d. 6 15.. a. 
Robertus de Bar comes d’ Aamalt, 803. a. 
803. b. 809. b. 

Robertus comes Beneventanus, $80. b. 
Robertus de Mcileuto erga Beccum muni- 
ficus, 103. a. 

Robertus fidius Guidonis comitis Flandreu* 
(is, 813. c. 

Robertus Augullini vir magnificus, 311. b. 
Robertus Orfori (cribit pro defeufionc S. 

Thcunz, 370. e. . . 

Robertus Olchtt Anglus, vir dodus , 38I. 

c. 

Robertus religiofus vir & (andus, 383.fi. 
Robertus miles, '89!. a. 

Rpdulfus abbas S. Piotaleonis , 1013. a. 
Expulfus de coenobio S. Trudonis, ibid. 

b. c. 

Rodulfus dilcipulus tc (criptor vitz Petri 
Venerabilis abbatis Cluaizcesfis-, 1187. 

Rodulfus rex , 887. c, , 

n ' 


is. 

Rodulfus ren Romanorum, igo. a. 
Rodulfus comes de Grueria, 313. a. 
Roffenfis epifcOpus Robertus , ji 1. c. 
Rogerus abbas Augcnfis , X57. b. 439. a. 
Rogcrius it BMlleul abbas Becccnfis , 107. 

c. e. j • ■ 

Rogcrius abbas S • Evqttii. 444. e. 

Rogcrius dux Calabr» raonailerium S, Stc. 
pnani de Bufco conftruit , 1S0. b. A S. 
Brunonc divinitus- przmonetur de prz- 
paratis fibi infidi is , r8o. c. Proditore» 
efficit fervos manafterii lanfti Brunonis, 
181. c. 

Ro landus Cremoncnfis . magifler nrd. Prz- 
dicatorum, 34». c. 

Romanus cardinalis confirmat Pauliano do* 
nationem ccclcfiz S. Martini de Limofo , 
443* “• > ■ • 

S. Romani ecclefia Tolofana data S. Domi- 
nico, 437. b. Eam cicfcMiut -iraues Prae- 
dicatores, 439. a. - 

Romeus prior provincialis ord. Przdicat. 

erga B. Mariam devotus', 440. d. • 
Romnaldus princeps Beneventanus, 7 34. c. 
Romulus Amafzus vir fiodus, 1790. d. 
Rofarium B. Mariz-, 39X» d.. • 

RolTanenfcm atcbitpifcopaeum recufat S. 
Nilus, 9) f.b. 

Roflagnus archicpifcopus Aquentis , 338. b. 
Rotfredus decanus Autilfiodoreufis, 893. b. 
Rotgangi epifeopi obitus, 839. d. 
Rotomagenfcs archiepifcopi S. Audoenus , 
798- a. Hugo, 103. e. 438. e. Radulfus, 
108. c. 

Rotrodus archicpifcopus Rotbomagenfis , 
103. a. 

Ruolium monafterium, 1194. a. 

RufTanum urbs Calabriz a Saracenis prote- 
dione B. Mariz intada, 890. a. 

Rudini tumultuantes pet S. Nilum veniam 
iihpetrant, 930. e. & feq. 

S. 

Abbati jejunium, 941. a. b. 

Sabandiz comites Amedzus , 183. e.. 
Humbertur , 171. d. 174. b. Thomas, 
344- a. 

Sabaudiz dux Emmamrcl Philibetcus , 1414-. 

e. 

Sabinenfis epifeopus Gabrid Palxotus , 

14X4. a. 

Sagienfis epifeopus Girardus, 303. e. - 
Sagieofis ccclcfiz ptediira per duos conten* 
dentes de epifeopatu , 14. 83. c. - In ea 
olim canonici regulares , 1 3. 

Sagonenfis epifeopus Gatinus , 480. c. 
Salomon an damnatus , 9x4. a. 

Salomon decanus Autiffiodorenfis , 71 j. d 
Salve regina ut poft completorium Canta- 
retur unde ortum eabuit , 349. d. & feq. 
Salvus Caileta magifler ord. Przdicatorum, 
343. e. 

Sancia uxor Richardi regis Teutoniz ,531. 
2 » 

Sancia Petri it Aquilar baroniffa, 341. c. 
Sancius de Ficola prior provincialis ordinis 
.Przdicat. 433. b. 

Sancius Parra de Oltia, 1041. d. 
Sandoneufcs epifeopi Ambrofius , 737. Bi« 
bianus, 757. 8c feq. V.Xantonenfcs. 
Saracenorum incurfus in Calabriam, 91 i. a. 

tc feq. Quam deftruanr, 937. e. 

Satfinx epifeopus Angelus Petulius, 1 404. 
a. . 

S. Satyri abbas Radulfus, 138. c. 

Saturninus comes , '744. c. 

S. Savini martyris ada tranfiationis , 807, 
807. a. 

S. Savini ecdef» a Wandalis defttuda , 
8o7. b. 

S. Savini mOnaftetinm a canonicis tranlh 
ad monachos, 803. 809. b. 

S. Savini abbates Benedidus , 803. Dado, 
803. Hucbercus , 8 08. a. 

Saxones barbaros irrumpentes in Sandonas 
oratione fua repellit (andus Bibianus, 
.768. c. 

Scala-Dci monafterium ordinis Ciftcrcien- 
fis, 1017.fi, 


Digitized by LjOOQie 


INDXOC 

$chifinata Ia (ede 'Romana .quot fuerint , 

84 c. 

Schifma-iu ecclefia , 386. d. Sub Alexandro 
411. x 9 i’ e- Poft mortem- Gtcgorii XI. 

• zo 6 . a. & feq. 

Schifma perplexum valde, 8). b. 

Scholz Becccnfes , 98. d. t. ii feq. 

Scipio Lancelotrus cardinalis , 1-391. a. 

Scoti* regnum per fraudem occupant AngH, 

= JiT» b. 

Scoti* reges Aletondcr r 3 xo. d. David, 349. 

- b. Guiilelmus, 3x0. c. Jacobus, 3x3« a. 

Malcolmus, 3x0. b. 

X. Sebaftiaoo-fufz preces ad diffipandam 
peftem , X73. c. & feq. 

Sebaftianus Delius vir do&as.-orchicpifco- 
. pusBifuntinus.r 390. c. 

Sebaftianus Medices magnus jurifeonfultus , 
i+ox.e. 

Securianus de Savona vit pius, ix«7*c. 

Seibrandus epifeopus Lcmeviccnfis , 119,3. 

e. 1x0. d. 1 091* c. 109X. d. 1094. b. 

Selerus Barda imperatori reconciliatur , 867. 

'b. 

Sitnpriughati) ortlo jn- Anglia , 10. b. 

Scnioredus abbas Cafineirfis, 791. e. 

Senonenfes archiepifcopi Anaftalius, 688. e. 

Daimbertus, X19. b. EIdaldus, 711. c. 

Leotericus , 709. d. NicolausP«/W, 1 3 94. 

■b. Petrus deCorbolio, x7t.d. Seguinus, 

7x3. e. Walterius , 730. a. Willelmus, 

•z 49. e.- »30. c. xjr. e. xf x. b. 433. e. 

Senonenfis decanus Gozfridus, 734. d. 

Sepeliendi mos Grandimontcnfium», 1183. 

"b. 

S. Sepulcri in Italia abbas Petrus de Reftis , 

1381. e. 

Seguinus abbas Cafie Dei, 137. c. d. 

Sergius papa, 83. e. 88. a. 

Sergius monachus pius Cafinenfis , 794. b. 

Scirpandus cardinalis , «393. -d. Obit Tsi- 
denti , 1 3 94» d. 

Serra monafterium Grandim. 1078. d. 

S.Servani monafterium, 3x0. d. 

S. Servatii reliqui* , 197» c. 

Servitarum ' ordo , 394. a. A feptem viris 
originem ducit, 3.70. e. Qui relifta -flo- 
rentia a B. Virgine moniti fccedunt ad 
montem Senarum , 574. b. 8c feq. A qua 
etiam formam habitus acceperunt, 373. 

-b. Et regulam S. Auguftini, 373. c. 

'Servitarum cur nulips fandorum albo in» 

(criptas, 58 1. c. 

S. Severinus Colonienfis archiepifcopus , 
e. 

Severus epileo pus Cafinenfis, 791. d. 

Seuvinus archiepifcopus Scnonenfis ,7XJ» C. 

Sicardus princeps Beneventanus , 974- 
Sicili* regnum Carolo fratri regis Franci* S. Stephani Grandimontenfis vita a pluribus 


RUUM ET VERB 

Simon de Motha civis ftothomageofis, 107. 

a. 

Simoneta cardinalis, 1393. d. 

S.<Sitnplicii traoflatio, -1413. e. 

Sipontinus archiepifcopus Matthzus Urfini, 
ny-c. 

Siticius papa , xi. a. 

Sirmondi tranflatio vit* S. Niconis, 838« 
Sifinnius papa , 8 3. c. 

Sifinnius antipapi , 83. d. 

Siftariccnfis epifeopus Petrus de Alamau- 
none, ffj. c.ftf. c. f}M.d. 

Siktus papa IV. 71. e. 74. d. p9x.a b.4x 8. 
c. Ejus bulla nt S. 'Catharina Scnenfis 
cum fanis digmatibus pingatur ,1384. b. 
Sixcus papa V. 1416. d. 1418. e. Cardinales 
Ctear, -1 4*9. b. Ejus obitus, 1419* c» 

S. Sixti Rom* monafterium inftituitS. Do- 
minicus, 34«. d. 

Solcmniacum monafterium, 7103.«. 1104. 
-a. 

Solcmniacum -venit Clemens -V. 469««. 

S. Sophi* monafterium Beneventanum , 
75«» c. 

S. Sophi* de Benevento abbas Madelimts , 
-980. b. 

Sfer* epifeopus Marcus - Antonius Salonius , 
140X. a. 

Spatt* epifeopus Theopemtus , 861. a. 
Sparti, peftem fle Judxos pellit S. Nicon-, 
860. b. 

Spin* de corona Domini, 110. e. 
Spolecanus epifeopus Nicolaus de Prato, 
i}6.e. 

Stell* abbas -Johannes , t$ 5. b. . 

S. Stephani lapis (anguine tindus , 3 17. b. 
Srephanus metropoli» , 94«. b. 

Stcpbanus archiepifcopus Bituricenfis, xpx. 

b. 

Srephanus epifeopus, Antiochenus martyr, 
3j8.e. 

'Stephanus epifeopus Cabiioneafis , 7x9. C. 
Stephanus epifcopusCameracenfis, 83 3 . c. d. 
S. Stephanus "epifeopus D ieritis , -38. d. Ex 
piiore Portarum, 174. e. 

Stephanus epifeopus Meidenfis, 449. c. 430. 

c. 431. e. 

Stephanus. I. epifcqpus Parif. 'jubet ptoiuul- 
gari excommunicationem in intcrfe&ores 
Thotfi* prior» S. Vidoris , xxo b. 
Stephanus epifeopus Parificnfis revocat con- 
demnationem quorumdam utriculorum 
S. Thomz, 383. c. 

Stephanus Cauneus abbas, 141'd. 19. 

S. Stephanus abbas Ciftercienfis, 48* a. 
Stephanus abbas Viconienfis , x9x. b. 

S. Stephanus inftitutor ordinis Grandinum 
confis , 33. e. 34. c» 113. a. 118J. b. 


dar Urbanus IV. 179. c. 

Sicili* regcsCatolus II. 3-3 x. e. 34 3. e. 337. 

a. »538. a. b. Ludovicns, 383* »• 

Siffridus archiepifcopus Colonienfis,-3flr.e. 

Sigebergenfis abbas Girardus, 118. d. 

Sigifmundus imperator, 388. a. 

Sigifmundus rex Burgundi*,777- 779. d,e. 

Sigifin mulus Zanettinus Bononi* legum pro- 
fcfTor, 1 390. e. Epifeopus Firmanus, 1391* 
a. 

SHvx-benedid* Cortufia, 163. c. 

S. SiWeftcr , 17. c. 

S. Silveftri vit* nemo facile credit propter 
audoris incertitudiucm, 941- b. 

SilvCfter antipapa , 87. c. 

Silveftor Aldobrandinus Romanx Rot* duo- 
decimvir , 1394. b. 

-Silvius Antonianus cardinalis f 1414. b. 
1437. c. 

Simon archiepifcopus Burdigalenfis , 1008. 
e. . 

Simon abbas a Kenlos , jxt. b. 

Simon magifter otd. Przdicatorum , epifeo- 
pus Nannetenfis, 344. c, 383. b. 418. d. 

Simon Capiftri vicarius generalis epifeopi 
Ebtoicenfis , 39. b. 

Simon comes Tolofanus , 437* e. 438. b. c. 
e. 

Simon comes Monris-fottis , 339.8. 399. c, 
437. d. 44«. d. 463.8. 473. b. 4>}»«. 

Simon Montis-fortis miles, 498. d» 


audoribus defefipea ,1043. Paupertatis 
fuit amator , 1048. c. Ejus patria fle pa- 
rentes , 1030. e. Ad S. Nicolaum duo- 
dennis a patre ducitur. 1031. b. Infirmus 
remanet Beneventi , 1031. d. Ejus curam 
fufeipit Milo archiepifcopus, 1034 a. d. 
& feq. Eremitarum Calabri* vitam imi» 
'tari defiderac , 1033. d. Parentes vifitat, 
1033. e. Ad Milonem revertitur, eam» 
que mortuum reperiens Rom* commo- 
ratur apud quemdam cardinalem, 1034. 

a. Facultatem a pontifice impetrat ordi-» 
nem inftituendi , 1034. c. Reverfus Ih 
patriam parentibus valedicit , 1033. b. 
Solitudinibus variis peragratis Mureti (e- 
dem figit, 1033. d. Profeflionis ejus for. 

unala ic annuius , 10 f 6 . b. Ejus cibus , 

1036. e. 

S. Stephanus Grandimontenfis lorica ferrea 
induebatur, rojj. b. Ejus indumeuta, 

1037. c. Ledus , ibid. d. Perfeverantia 
in divinis officiis , 1037. e. Genufiexio, 
nes, 1038. a. Biduo aut triduo ab omni 
edulio abftinet , ibid. b. Difcipulos con- 
gregat, 1038. d. Ejus erga eos prudentia, 
1039. a. Humilitas, 1039- a. Do&rina, 
ibid. c. Cogitationes difcipulorum fuo. 
rum novit , 1039. e. Vis orationum ejus 
in quodam milite quem convertit, iotfo. 

b. Captivum liberat , rofli. a. & b. A 
duobus cardinalibus vitiatur , io6x. b. 


ORUM 

Qui eum admirantur , 1084. a. S, }ohanni 
Baptift* -comparatur , refla, b. fle feq. 
Meyfi, 1x3. a. Ad mortem fe przparat , 
1 068. b. Suos horatut ad paupertatem , 
1066. d.c. Triduo ame mortem requief- 
•cit in finu Hugonis de Lacerta, 1138. a. 
Ejus obitus fle epitaphium , ro67. b. 1 1 60. 

b. d. Ejus mors maoifeftata, tq8.d. 1067. 

d. e. roA8- b. Ejus miracula , 1070. c. fle 
feq. Miracula facere prohibetor, ii7.d. 
-1071. c. t08x. d. ICT9J. b. Miracula fa- 
cere jubetur, 1074. c. 1073.«. 1093. b. 
Ejus tranflatio , t079. d. Oblata £bi ex 
fimo .recufat , 1080. c. Ejus revelatio , 
1087. d. 1094. a. fle feq. Canonizario , 
109 r. e. Bulla canonizarionis , 119. b. 
1094. a. fle feq. Erga pauperes magis 
quam erga diricesmiracula excreer, 1 100. 

e. Vivens fugiebat munera, noi.B. Ejus 
difta fle Stcat jufiu Stephani de Liciaco 
prioris confcripta , 1118. b. Ejus virtu- 
tes. 1 1 1 8. & fle feq. 1 1 19. a. fle feq. Ejus 
-caritas, manfuetudo^fle longanimitas, 
11 14. b. fle feq. Quz confilia darer pec- 
catoribus, uti. a. Quz militibus, ibid. 

c. . Ne faciant de rapina elcemotiuias , 
ibid. e. Monita ad clericos fle fapienrex 
viros, uxx. a. Ad telrgiofos, nxz. b. 
Ad meretrices fle hiftrioues, t i xt. d. e. 
Confraternitates vitabat, 11x3. b. e. Ejus 
'cieemofynz , 1 rx J. d. e. Erga pauperes 
•ut fe gereret , 1 1 44. a. fle feq. Etga zgro- 
tps ,>11x3. b. fle feq. Vere fuit martyr, 

1 1 X3.-C. Ejus elogium , 1 1 x6. d. fle feq, 
Verfus de ejus virtutibus , 1130. d. Ejus 
fententias colligit Hugo de Lacerta, 1133. 
•b. Regula a Clemente III. confirmata , 
118. «. Corpus e Mureto enodatum ad 
Grandimontem , itg. c. 1x8. a. Bra- 
chium ejus datum ccdefiz collegiat* de 
Thieruo, 1134. c. Vit* fynopfis, 1x3. a, 

S. Stephani Grandimontenfis vit* compen- 
dium, 1143. a. Paucos adhuc fratres re- 
ceperat cum ad eum accedit Hugo de 
-Lacerta, 1 148. a. Angelorum vitam ipfe 
fle difcipuli ejus ducunt, 1148. c. Ejus 
verba ad Hugonem de Lacerta, 1 148. 'e. 
Qui ipfi qtfle Itiones folveudas proponit , 
1133. d. fle/eq. 

Stephanus S. Nili difeipuius , 909. e. Verbis 
duris fle increpationibus ab eo probatur, 

* 910. c. Enm humiliat S. Fantinus, 911. 

. b. Ad Theodoram virginem mittitur , . 
9tt. d. Sportulam abfque patris mandato' 
fiadam jubetur in igrtem projicere, 913. 
b.' Ec pfalterium alteti dare , ibid. c. 

Stephani difcipuli S. Nili obitus fle elogium, 
931. C. fle feq. 

'Stephanus de Maconibus , 1 3 38. e. A fanda 
Catharina Senenti convetfus , fle ei deinde 
devotus, 1x64. e. Eam vifitat, 1370. e. 
Qu* ei pacem cum advetfariis procurat, 
fle cum ad meliorem frugem convertit, 

1 371. b. S. Catharinx epiftolas feribit, 
i37t,b. 1374. c. Cum ea ad Gregotiuux 
XI. Avenionem tendit, 1 371 e. Eam co- 
mitatur In aliis ejus itineribus fle lega- 
tionibus , 1371. a. Etiam ad tumulum, 
ibid. b.. Ea jubente ingreditur ordinem 
Cartufienfem , 1 374. b. c. AEgrotans ab 
ea fanatur, 1373. a. Fit ordiuis Cartu- 
fienfis generalis, 1x77. c. 1x80. e. ix8z, 
b. e. 1x83. e. 1x88. a. In obedientia Ur- 
bani VI. 408.- c. Propter ecclefiz unio- 
nem renuntiat ge.neralatui ord. Cartufien- 
fium, 1368. b. Ec fit vibrator in Italia , 
ibid. c. Ei feribit Thomas de Senis or- 
dinis Przdicatorum de S. Catharina Se- 
nenti , 1303. EjuS conteftatio de vita fle 
fanditate S. Catharinx Senentis, 13 6y.i. 

Seepbanas Bjfuntinus magifter ord. Prxdi- 
catorum, 340. e. 371. a. 

Stephanus de Alvimhttx. prior provincialis 
Fr. Przdie. 4tx. d. 

Stephanus de Cumba prior provincialis ord. 
Prxdicat. 434. a. 

Stephanus de Salanhaco ord. Przdie. prior 
Lemovicenfis , vir fandus , 466. d. 467. d- 

Stephanus przpofitus Autiffiodorenfis,4i7- 
b. Vir aoftus, 733. d. 

Stephanus 


Digitized by L.OOQle 


H U 

Secpham» de Liciaco 1 V. ptlor Grandi- 
montis, 118. b.*n8. c. 1083. b» ugj. 
e. & fcq. Vir magn* aufteriuuis & pro- 
bitatis , 1074. b. 1073. a. b. 107«. e. 
Mori defidecat , 1077. a. S. Stephanum 
orae nc miracula faciat , 1081. d. 

Stcphanus Cartufienfis Vallis omnium fan- 
dorum, 1x77. b. 

St. phanus novitius ordinem deterere volens 
a dzmone corripitur , 1 1 9 j- . d. *' 
Stcphanus ex miniftro pubirco monachus , 
8*i. a. 

Stcphanus ex oiScio regis Sigifmundi , 77?. 

d. 

Stcphanus comes Burgundix , 1103. a. 
Stcphanus vicecomes Thierni , itj. a. 1030. 

e. 

Stcphanus cancellarius Ludovici Vi. it», c. 
Stephani Anicienlis cpiftola in palfionem S. 
Placidi , 788. b. 

S. Stephani de Buf«o monafterium in Cala- 
bria a S. Brunone conftrudum, t ; j. e. 
i8o.d. TranfitadCiftercienfes, i8t.d. c. 
Suatis fubdiaconus vir litteratus, 898. e. 
Subdiaconi tenentur recitare horas canoni- 
cas , i?o. a. ' ' 

Siteyn rex Danieus Aneli* regnum invadere 
rentat, 813. e. Edelredum regem fugat, 
813. d» Occiditur, 813. c. 

Sucflionenfes epifeopi Goilenus, tij.e. Ni- 
velo, iitf. c. in*, c. 

Sueffionenfis comes Enguerannus dominus 
Codidad , 394. c. 

Sueifionenfem comitatum emit Ludovicus 
dux Aurclianeuiis, 80+. b. 

Symmachus papa; 83. a. b. 


T. 

T Agcni atchlepilcopi tertii Magdebut- 
geniis ordinatio, 889. d. 877- a. 
Taierandus epifeopus Pctragoricenfis cardi* 
nalis,i*7. C. 

Tartari Hungariam Sc Polotiiam invadunt, 
77*. b. Regnum CP. 77- c. Eorum nun- 
tii in concilio Lugdunenfi baptizari , 
180. a. 

Talfilo (eu Dacilodux infidelis, 813. c. 
Templariotum ordo, f 1. c. Scripfit eorum 
regulam S. Bernardus, ji. d. Equum non 
trottautem habet» debebant , j. b. Verte 
alba utebantut, j. b. Eojum excidium , 
U*. b. 

Tetardus miles, <87. C. 

Teutonicotum ordo , 61. b. 

Thadxus de Urbe-veteri ordinis PrXdicat. 
H74- *>• 

Thebxotum legio inclyta pro Chrifto mo- 
ritur. 1013. e. Et quidem diverfis in to- 
pis , 101 3 . Pars in Arn*burt,-6-j}. e. Pars 
Coloni*, 714- c. 

Theobaldus epifeopus Parifienfis ex mona- 
cho S. Mattini a Campis, 113. c. 119. e. 
Theobaldus abbas Becci , 104. a. Fit ar- 
. chicpifcopus Cantuarienfis , Sc motus An- 
gi i*' compefcit , 104. e. 

Theobaldus rex Navarr*, m. b. 1117. a. 
Corpus S. Macharii transfert ad Grandem- 
montem, 131. d. 

Theobaldus comes, 707. c. 

Theobaldus comes dapifer Luduvici VII. 
140. a. 

Theodericus cardinalis S. Vitalis, 131. b. 

133. a. 134. d. • 

Theodericus prxpofitus B. Matie de Gra- 
dibus Coloni* , 1017-c. 

Theodericus de Appoldia Tcribit vitam S. 
Dominici, 403. d. 

S. Theodetici ptope Remos abbas Willel- 
mus Fillatrius , 616. d. 

Theodericus rex, 83. a. b. 

Theodericus rex Gothorum didus ab anti- 
. quis Theodorus, 737. 7< ). e. 

Theodora fandiffima virgo , 91 1. d. 
Thcodora mater S. Thom* Aquiqptis ,363. 
a. 

Theodorus abbas Lateranenfis, 791. a. 
Thcodofius imperator ,11. a. 

S. Theofredi abbas Guillelmus, 133. C. . 
Theopemtus epifeopus Sparrx, 88 1. a 


Vtt. Script. dr Mon. empl. Collctt , Tom. VI. 


JUS VOLUMIN 

Theophiladus metropolita Calabri*, 911. e. 
Thiaigrimus epifeopus , 880. b. 

Thiatmarus epifeopus, 888. d. 

Thiedricus decanus, «70. e. 

Thiedricus comes, 670. c. 

Thierni vicecomes Stephanus, 103. a. 
Thiernenfi ccciefix collegiatx datur bra- 
chium S> Stephani Grandimont. 1133.3. 
Thiezuca fandimonialis, <71. c. 

, Thomas cardinalis, 3 37. b. 

Thomas Anglicus cardinalis, 373. e» 
Thomas Donatus patriarcha Venetus, 393, 

d. 

S. f hornas archiepifcopus Cantuarienfis , 
33* c. 36. a. 108. b. 1041. c. 

Thomas Covarruvias epifeopus Civitaten- 
fis, 1394. b. 

Thomas abbas Bectenfis , 107. a. 108. b. 
Thomas abbas Caftellarix novum templum 
conftruit , 1008. b. Et transfert corpus 
B. Giraudi , 100 6. too8. b. 

Thomas abbas a Kcnlos, 31I. C. 

Thomas II. abbas a Kcnlos, 311. a. 

Thomas Cryftalli abbas a Kcnlos, 314. d. 
Thom* prioris S. Vidorjs iaterfedores ex- 
communicat! , 110. b. 

S. Thomas de Aauino , 69. b. Ejus vir* fy- 
nopfis , 384. d. 331. c. & fcq. Reculat 
epiicopatum , 363. d. Feftum Corporis 
Chrifti inftitui procuravit, 383. e. Rap- 
tus eft in fpiritu in menfa S. Ludovici co- 
medens , 337. b. Qui cum libenter au- 
diebat, 333. c. 337. b. Tribus feriptori- 
bus fimul de diverfis materiis didabat, 
334. a. Magifterii munus divinitus mo- 
nitus (uicepit, 334. c. Quanta' fuerit ejus 
dodrina, 334. d. e. Ejusfcripta, r f 3. d. 

Sc feq. De ejus Summa, 338*8. De ejus 
Summa contra gentiles , 357. a. Sc feq. 
De fcriprls ejus de SS. Sactamento, 338. 
a. De lcriptis ejus-in facrabiblia, 338. c. 
De vatiis ejus altis fcrtptis , 380. c. In 
difficilioribus quxftionibus ad orationem 
recutrlc, 338. d. 338. b. 339. a. 383. e. 
Ejus primum opus fuper evangelia , 333. 

e. Obitus, 389.!). Sandorum alboiofcri- 
bitur , 381. e. Ofia ejus petit univetfitas 
Parifienfis, 383. b. Corpus ejus transfer- 
tur Toloiam , 341. e. 383. d. 417. b. Ejus 
dodrina impugnata Sc defenfa, 370. a. 
Illius atticuli damnati revocantur, 383. e. 
Opera ejus in Grxcum tranflat/, 309. e. 

Thbmas ^"Dominici difdputus, 437. c. 
ThomaS capellamts Petri Venerabilis, 1197. 
d. / 

Thordas Brixienfis vir pius & dodus, 3 91. e. 
Tho/faas de Firm» magifter ord. Prxdicat. 

341. 387. b. 1181. b. 

Thomas Antonii de Senis ord. Prxdicato- 
rum , 387. c. 1141. -b. 1141. t. Sc feq. 
1388.C. 1370. a. Ejus conteftatiode (an- 
ditate Sc dodrina S. Catharin* de Senis, 
1134. b. Ejus epiftola ad Stephauum de 
Maconibus Sc Baftholomxum de Raven- 
na Cattufianos , 1)03. b 
Thomas de Fonte confeffift S. Catharin* 
Senenfis , 1 1 3 7. a. 1 179. c. 1 180. b. 1 189. 
c. 1311. c. 1343.8. 

Thomas Petra protonotarius apoftolicus , 
1183. a. <183. b. 1188. b. 1188. c. 1381. 

c. 

Thomas Servita vir fandus, 384, a. 

Thomas de Suetonio vir dodus, 38/ a. 
Thomas comes Sabaudi*, 314. a. 

Thomas matehio Saluciarum , quatuor fi- 
lias Chrifto defponfat in monafterio de 
Renalia, 344. d. 

Thunenfis epifeopi epiftola de obitu S. Lu- 
dovici, 1117. c. 

Tirolius dominus Caftellarix , iodi. d. 
Tolofanus archiepifcopus S. Ludovicus , 
71. a. 

Tolofx epifeopi Fulco , 3 3 3. a. 3 3 9- a. 448« 

d. 399. C. 400. b. e. 437. b. 448. a. c. 
447- c. 448. e. 449. b. c. 43 1- »• d. 4J7, 

e. 438. c. 439. e- Hugo de Mafcharo , 
481. e. Raimundus de Falgario, 410. b. 
Remundus, 444. e. 449. e. 431. a- Re- 
mundus de Miromonte , 439. e. 480. a. 
307. b. 


IS. 

Tornacenfis epifeopus Guillelmus Fillittiuf» 
818. d. 

Trajedenfis epifeopus Adelboldus, 33.». 
Transfigurationis feftum inftituirur,8i8.d, 
A Calixto III. renovatur, 391. e. 
Trecenfes epifeopi Anfeifus, 738. b. Gar- 
nerius, 171. e. ^alo, 893. d. 

Trectnfis comes Heoticus, 1113. c. 
Trevirenfis archiepifcopus Balduinus, 197, 

c. 377- e- 

S. Trinitatis officium , 113. d. 

S. Tripitatis ordo, 81. c. 

S. Trophimenis virginis Sc martyris inten- 
tio , tranflatio Sc miracula , 971 . a, & fcq, _ 
Ejus epitaphium , 971. a. 

S. Tr udonis abbas Antonius Berghes, 63 1. 

Tullenfis epifeopus Guillelmus Fillatrius , 
81 s. d. 

Tullius Crilpoldus, 1437. C. 

Turea duo imperia, quatuor regna , pro- 
vincias viginti aufett Chriftianitati , 71. 
e. Expugnat CP. 91. c. Chriftianos m 
Hnngatia vincit, 91. d. 

Tutkillus Danus, 819. c. 

Turonenfis archiepifcopus Bartholomxusj 
119. e. 1191. 

Tutris monafterium ia Calabria a fando 
Brunone conftrudum, 139. b. e. 

Tutio monafterium, 994- d. 

Tufculanum S. Agathx monafterium, 93 J. 
a. 

V. 

V AifTeras monafterium Grandimoaten- 
fium, 1078.8. 

Valdenfium hxreticorum origo, 38. c. 
Valentinianus abbas Lateranenfis , 791. a. 
Valcntinenfium comitifia foror Gtegotii 
papx XI. S. Catharin* Senenfis perforat 
pedes , 1 3 17. b. 

Valentini epifeopi Apollinaris vita, 777; 
Valentini» Camers vir dodus, 393. a. 

S. Valerius epifeopus Hipponenfis 11. d. 
Vailis-benedidionis Cartufia prope Avenio- 
nem ab Innocentio VI. fundata , 39. c. 
Vallis-Lucion monafterium i Cafinenfi de- 
pendens, 938. e. 948. e. 

Vallis Scholarium origo, 84. e. Confirm» 
tur ab Honorio 11!. 87. a. 

Vallis- Scholarium conftitutiones, 87. b. 
Vanna vireo fandi (fima, 383. e. 
Vapincenf» epifeopus Robertus, 330. c. d; 
Varmieufis cardinalis, 1393. d. 

Valatcnfis epifeopus Raymundus de Tilio, 
gu.d. 

Vafioncnfis epifeopus Petrus de Cafa , 80. 
e. 

Vafionenfi regioni prxficitur GabriEI Pa« 
lxotus, i)9i.-d. 

Ubaldus Servita vir faodus, 381. b. 

S. Udalricus monachus Ciuniacenfis , 36. C, 
Vedaftus de Grenette abbas S. Bertini ,831. 
b. 

Vcncienfis epifeopus Petrus, 338. b. 
Venetus patriarcha Thomas Donatus, 3*3 , 

d. 

Ventutinus de Bergomo infignis prxdica- 
tot , 384. d. 

Verceliinus de Vercellis vir dodus, 391. e, 
Veron* epifeopi Auguftinus Valerius, 1414- 
a. Hieronymus Ttlvifauus, 1394- b. . 
Veronica, 198- c. ' 

Vcftanus epifeopus Hugo Boncompagnus > 
1394. a. *}9f- «• 

Veftis militaris, toi8. a. & feq. 

Viana fundatrix conventus Condoffienus 
ord. Prxdic. 301. b. 

Viana fundatrix parthenonis Pontis-viridis, 
33 9-d. 

Viconienfis'monafterii hiftotia, 18 1. Loci 
deferiptio, 183. a. 183. e. Primm*eja9 
incola Wido, 183. c. Ante Przmonftrati 
loci habitator , 183. e. Ad eum abdicatis 
fxculi vanitatibus multi confluunt , 184« 

e. Sibi fnifque fetibendo ftipem acquirit, 
18 3. a. T ruDcineiifem abbatem adit, 1 88. 
d. Abbati S. Mattini Laudunenfis fe fuof- 
que fubjicit, 18 8. e. Hcnricus vir nobilis- 
in abbatem eledus benedicendus aufugit, 

GGggg 


Digitized by LjOOQ[€ 


1 N E> E X 

«187. b. Viconicnfium vita quam auflera 
' fit pauper, 187. d. t. Ecelefiam lapideam 
conftruunt , 188. d- Divites fieri time- 
bant, 189. d. JEs alienum ab abbatibus 
contradum folvit Sccphanus abbas, 191. 
■«. fit feq. Apud eos vifiratoris officium 
exercentes Ciftcrcieiifcs piduras ab aula 
aufetuut, 301. d. Nova conftruicur ec- 
clefia, 307. c. 

'Viconienfes abbates Arnulfus, 193 . d. Da- 
. niel , 193. b. Galtcrius, 191. b. Galte- 
riuy de Querceto , 300. d. Geraldus, 190. 
d. 194. b. Gerardus deCirvia, 303. Go- 
'defridus , 193. c„e. Johannes, 19 3. b. 

• Jdhannes de Malbodio, 3 09. b. Johannes 
de Pontibus ,311.3. Nicolaus , 3 10. a. 
Radulfus , 190. d. 194. c. Sccphanus, 191. 
b. 193. e. Warinus primus abbas Vico- 
nienfis, 187. c. 190. c. 191.1. Willelmus 
de Wercinio , 307. b. 

Viftor III. papa, 136. a. 

S. Viddris Farificnfis antiqua monumeuta , 
• 1x7. 

S. Vidorismonafterium diu floruitreligione 
fit Icicntia , 13 1. d. Ejus religio laudatur, 
143. c. Oberrantia, 168. a. In obedien- 
tiis iiflem veftibus , cibis 8 c ledis uti de- 
bent, quibus in monafterio utuntur, 171. 
b. - 

Vidorinos canonicos ad regulz obfervan- 
. tiam hortantur Alexander fit Thecd. car- 
dinales, 1 fi 3. a. fit feq. Iis plures prxben- 
dx conceflx in diverfis ecclefiis, 113. e. 
Reformantur, 149. c. 131. d. 134. d. 

S. Vidoris viri illuflres, 1x7. 

S. Vidoris abbates Achardus, 130. d. 131. 
b. 3.31. a. d.Ervifius, 134.3. 133. b. 136. 
a. b. ifio. a. Gilduinus , 117. e. 119. c. 
I31. c. Guarinus, 133.3. Johannes Teu- 
tonicus , 17 x. e. Petrus Ducis, 174- e. 
176. b. 177. d. Robcrrus, 167. b. 

S. Vidoris martyris pars capitis qua ratione 
ad canonicos Parifienfes fandi V idoris 
trannerit, i7i.a.fitfeq. 

S. Vidoris miraculum, 171. d. fit feq. 
Vidoria comitifia, 899. d. 

Vitnnenfes archiepifcopi Avitus, 777- 779- 
d. e. Hugo , rfi8. b. iioj. c. Ificius , 
777* 

Viennenfis comes Gerardus , 174. b. 
Vigilius papa, 789. c. 

S. Vincentii inventionis hiftoria,49j. b. 
fit feq. 

S. Vincentii corpus pro fratribus Prxdica- 
roribus ab Alexandro IV. papa petit Phi- 
lippus de Monte- forti, 48 8. a. 

S. Vincentii caput apud Clarim-vallem , 
497- c. 

S. Vincentius Ferrerius , 74. c. 5*7- c- 8c 
feq. Ejus canonizatio, 34®. e. 391 -a. 
Vincentius Bcllovacenfis omnem fcibilem 
fcientiam ftudiofi* utilem collegit, 70.3. 
Opera ejus, 383.3. 

Vincentius ItUtur abbas Pratellenfis, ro fi. 
d. 

Vincentius Bandellus magifler generalis ord. 

Przdicat. 391.6. 394. d. 

Vincentius Palzotus vir przftantiffimus , 

1 3 88, c. 




RERUM ET VERBORUM. 


V irdunCnfis epifeopus Guilielmus , fii 3. b. e. 
Virginibus factis confortiumprcsbytcri non 
convenit, 941. d. 

Vifenoliuro abbatia data Cxleftinis Sueffio- 
nenfibus, 800. c. 

Vitalianus papa , 797- e. 

SS. Vitalis fit Agricolz rcliquix, 1408. d. 
Eorum reliquias detegit S. Ambtofius , 
14x4- d. 

Vitalis Alexandri tertii notarius, iotl. a. 
1037. d. 

Vitalis decanus Autiffiodorenfis, 73 3. b. 
Vizeliacum monaflerium, ii89- e. 

Uldricus comes de Novo-caftro, 313. c. 
Uldricus dominus de Arcmeiel , 31 3. b? 
Ulixes Aldrovandus vir dodus, 1431. c. 
Ulrjcus vir dodus Alberti-Magni difeipu- 
lus-, 70. a. 

Ulricus Teutonicus bacalaurcus, 388. b. 
Urbanus papa II. 31. a. 88. b. n’4- a. S. 
Brunonis olim difcipulus, xjfi. b. Ro- 
mam eum accerfit , ibid. 

Urbanus papa III. 11 9- d. 

Urbanus IV. papa, 356. b. 339. e. 380. b. 
383. b. 383. e. 388. d. Regnum Siciiiz 
Carolo fracti regi Franciz dat , 179. c. 
Eo jubente S. Thomas feribit in evauge- 
lia , 3 3 3 . c. 3 3 8 . c. Et officium S. Sacra- 
menti , 338. a. 

Urbanus V. papa, 81. c. i$9.d. 337. d. 383. 
c. 417. b. 4 3 3. a. c. 817. e. 81 8. a. b. Ec- 
clcfiam S. Crucis in Jerufalem dat Car- 
tufienfibus , 100. a. b. Quzdam flatu ta 
condit procis, quz refpuunt , 100. S. 
Urbanus papa VI. 83. a. 108. a. c. 388. e. 
«19. d. 1188. b. 1174. a. d. 1183. a. 
1187. c. 1337. b. 1378. c. Ne a Romanis 
occidatur impedit S. Catharina Sencnfis , 
1197. c.d. E carcere liberatur, 1 384. b. 
Ei reconciliati Fiorencini, 1199. b. 
Urbanus VII. papa , 14x9. e. 1438. c. 

. Urbanus Vigerus epifeopus Senogallienfis , 
1438. c. 

Urbevetanus epifeopus Conflantinus, 403. 


Walterius epifeopus Aurelianenfis , 891 a. 
W alterius abbas S. Martini Lauduninfis. 

186. e’ Fit epifeopus, 190. -d. 

V' alterius levita fit canonicus St prxpefitus 
S. Mariz . 701. c. 

Walthardus epifeopus, 874. c. 

Walto epifeopus ,873. e. 

S. Wandregefilus orat pio nepotis fui Go- 
donis petfcda converfione, 798. a. 
Wsftimberius epifeopus Autiffiodoxenfis , 
69*- a. 

Warinus abbas Viconienfis, 1S7. c. Fit ab- 
bas S. Martini Laudun. 190. c. 
Waftinenfis abbas Laurentius, 141. a. 
Wclfo abbas, 730. a. 

Wibaldus abbas Cafincnfis fit Stabulpnfis , 

789. d. A Lothario imperatore inflitutus 
abbas Cafincnfis , 790. a. Ejus elogium , 

790. b. c. - 

Wibertus antipapa, 181. b. c. 

Widikindus comes, 878, c. 

Widonis primi Viconienfis loci incolz obi- 
tus, 189. e. 

Wigbaldus epifeopus Autiffiodorenfis , 704. 

Si* 

Wigornicnfi ecclefix pallor ‘ petitur ab Et- 
vifo abbate S. Vidoris, 140. c. 
Wihbertus epifeopus, 870. d. 

Willelmitz monachi , 114. a. 

Willclmus archiepifcopus, 870. b. 
Willelmus archiepifcopus Auxitanus, xoit. 

a. 1014. e. 1018. e. 1037. d. 

Willclmus archiepifcopus Remenfis, 1113. 
c. 

Willclmus archiepifcopus Senonenfis, 149. 

e. 130.0.131.6. 131, b. 133-e. 
Willclmus Mautiennenfis epifeopus ,171. d. 
Willclmus Virdunenfis epifeopus fadus ab- 
bas S. Bertini, deinde Tullenfis , ac de- 
mum Tornacenfis epifeopus, 8z8. dr 
Willelmus abbas Orbacenfis, 1113. e. 
Willclmus de Wercino abbas Viconienfis, 
301. a- 307. b. Intcrefl concilio Lugdu- 
uenfi , ibid. Novam conflruir ecclelum > 


a. 

Urfi-campus monaflerium ord. Ciflcrcien- 
fis,i34. e. 

Urfinus miles fpoliat terras 5. Vidoris , 
141. c. 

Wadimirus corepifcopus , 734. b.' 

Wala epifeopus, 894* b. 

Walacicnfis abbas ^Cgidius, 301. b. 
Walaharius decanus Autiffiodorenfis , 893. 
c. 

Waldrici epifeopi ordinatio , 697. a. 
Waldricus miles de Warziaco , 888. c. 
Waldricus Autiffiodorenfis przpofitps, 893. 

b. * 


307. c. 

Willelmur prior Cartufiz, 148. c. 
Willelmus prior Urfi-campi, 134. d. 
Willelmus Clareri S. Dominici focius, 334. 

b. * 

Willelmus comes, 707. b. 

Willelmus Niverncnfi; comes Cartufianus, 
7i7-a* 

Wlfardus epifeopus , 878. a. 

Uxorem propter Deum an poffit homo di- 
mittere, 9if. a. 

X* 


Walo epifeopus Trecenfis , 89 3. d. 
Walonis feu Walradi monachi Altixaon- 
tenfis elogium feu vita abbrcvhtu , 1 xX4. 
b. fit feq. 

Walo decanus S. Petri, 703. d. 

Walo canonicus poflea monachus , 7 08. b. 
Walramus archiepifcopus Colonienfis Car- 
tufiaxnfund^, 197. d. 

Walterius archiepifcopus Senoaenfis , 730. 

SI* 

Walterius epifeopus jEducofis, 71». c. 


X Antonenfis epifeopus Elias, no. d. 
1094. b. 


Z Acharias monachus infiguis, 891. e. 

S. Zamz tranflatio , 14x7. Vitz ejus 
compendium, 1417» c. 

Zofymus monachus, 878. c. 

Zofymus vir pius, 888. c, 

i’ W . xr ' • 

LfO;< 



- • 





Digitized by 


Google 





ERRATA EMENDANDA. 


Agina 17. tinea 6. Thoretica , lege Theorctica. pag. 64- /. ij. theoriae, /. theologi*, pag. 83. l:to. eorum,/. cpifcoporum. pag. ioi. 
, JT l.i. neumatc, /. pncumace. pag. 104. /. 1. neumatis, t. pneumatis. pag. 130. I. 28. derivatam, /. derivatum, pag. ift. 1. 16. qui 
ad , /. quod ad. pag. 1 38. /. 39. correptum . I. concentum, pag. 15 8. I. 17. juxa, /. jufta. pag. axi. /. 19. meritorie, /. memoriz. pag. 
241. /• 30. per hoc, /. per hos. pag. 244. /. 4. Vitori, /. Vietoris. pag. 247. /. 31. vivar, /. vivas, pag. 248. /. 4 9. oratione,/, occa- 
' fione. pag. 299. f. 42. fint, /. fit. pag. 303. /. 3 1. fore, /. fere. pag. 309. /. 9. Conventus, /. conventui, ibiit 847. tamen , /. tantum 
in pane. pag. 333. /. 32. albus, /. abbas, pag. 338. /• 17. in harum , /. in horum. pag. 340. /. 24. papa IV. /. Alexandro papa IV. pag . 
343./. 2«. Salutis ,/. Salvus, pag. 332./. 20. fuperadditi, /. fuperadditz. pag. 3 3«./. 39. letore, /. litore. pag. 3 <0. /. 13. alia,/, illa. 
pag. 383. /. 24. Ligonenfis, /. Lingonenfis. pag. 417. /. 47. alitus , /. aliquis. p<tg. 432- /. 23. quia , /. qua. pag. 473. /. 4. mccxv. 
/. mcccxv. pag. 48. /. 42. infringant , /. inftigant. pag. 333. /. 1. fua, /. fuz. pag. fio. /. 43. Parnomitarum , /. Panormitanum, pag. 
j6f. /. 34. rigendis, /. erigendis, pag. 373. /. ait. irrrpfifie, /. irrepfifie. pag. 6 10. /.• 23. m«» l’aatrui , /. autrui en toutes. 

Donn£ a Paris ou mois d’Avril. pag. 611. 1 . 29. mcccvii. /. mccccvi i. pag. <93. /. 39. vm. /. viri. pag. 744./. 1. eum, /. eam. 
pag. 803. /. 32. przfervandum, /. przfcntandum. pag. 817. /. 19. ab ore, /.ab orbe. pag. 839. /. 8. pivinitatis,/. divinitatis, pag. 84$. 
/. 4. Deum illo, /. Deo illum, pag. 831. /. 10. nullum, /. nullam, pag. 867. /. 10. ipfi &, /. ipfi de. pag. 869. I. 37. honorem, /. ho- 
norum. Aid. I. 47. abigens, /. ambigens. pag. 87» /. 1. proficifcctur , /. proficifceretur. pag. 881. 1 . 38. dilata, /. deleta, pag. 88 J- /. 
38. capiendam”, /. capiendum, pag. 883. /. ai. educebatur, /. educabatur, pag. 88 9- /. 31. defiit , /. defit, pag. 891. /. 13. illorum , 
l. illarum, pag, 903. /. /1. fetabantur, /. fetabatur, pag. 934. /. 48. detexit , /. deflexit, pag. 94 6. /. 47. oculis , /. oculi, pag. 930. 
f. 3. concellitis , /. conceffifris. pag. 994 ./. 4. non defipiebant, dt/e non. ^8g. 998. /. 3. opprimabatur, /. opprimebatur, pag. 1007. 
/. 41. permittitur,/, przmittitur. pag. 1013./. 3. animati .... experti , /. animat*.... expertz. pag. 1023. /. 37. trafgreflus, /. tranf- 
grefius. pag. 1024. *f. 37. przcedcnte, /. procedente, pag. 103 3. /. 1. incontinentia, /. incontinenti*, pag. 1042./. 9^minis, /.nimis. 
pag. 1072. /. 18. modicos , /. medicos. Aid. I. 28. fruticatis, /. limitatis pag. 1073. /. 24. illo, /. illa. pag. 1076. /. 38. condirentur, 
/. conderetur, pag. 1103. /. 2. Ob meritis, /. meritis, pag. 1130. /. 10. fignamus, /. fignificamus. pag. 11 fi. I. 48. przveniat , /. pro- 
veniat. pag. 1184. /. it. quam , L quoniam, pag. txoi. /. 23. cedefiam , /. biftoriam. pag. 1210. /. 22. commorantes, /. commo- 
rante. pag. 1239. /. 8. priori, /. priore, pag. 1233. /. 42. alios, /. alias, pag. 1390. /. 9. gentilis, /. Gentilis, pag. 1399. /. 18. conti- 
nuo, /. continua. 






f 




Digitized by v^ooQie